Ei n dadvies adviesco m mr ssie

uerkenning Toekomst Afsl ujtdijk
lnleidíng
Voor u ligt het odvies von de odviescommissie verkenning Toekomst Afsluitdijk, het onderzoek
noor de mogelijkheden voor oonuullende mootschoppelijke meerwoorde bij de noodzokelijke
verbeteringen von de veiligheid en het woterbeheer.
De Afsluitdijk is toe oon een ingrijpende renovotie. De bescherming uon de dijk moet uerbeterd
en de copociteit om riuierwoter of te uoeren moet uergroot. In september 2007 besloot het
kobinet te uerkennen oÍ deze benodigde ueiligheidsverbeteringen zo uit te voeren zijn dot er
teuens meerwoorde ontstoot voor ondere ombities die rijk en regio hebben voor de AÍsluitdijk
en omgeving. Deze verkenning is uitgevoerd door Rijkswoterstoot, in somenwerking met de
provincies Frgsl6n en Noord-Hollond. De oonsturing wos in honden von een stuurgroep onder
voorzitterschopvon stootssecretoris Tineke Huizingo, nomens het kobinet verontwoordelijk
voor de verkenn'ing. De stootssecretoris stelde de oduiescommissie verkenning Toekomst
Afsluitdijkin om hoor, de stuurgroep en het projectteom geuroogd en ongeuroogdte odviseren
ouer proces en inhoud.

Voor de verkenning is een brede inventorisotie vcn mootschoppelijke belongen gemookt. Op
bosis doorvon formuleerde de overheid bosiseisen uoor de renovotie en de ombitieswoor de
renouotie zo mogelijk een btjdrage oon zou moeten leveren. Aon het bedrijfsleven is vervolgens
gevroogd integrole uisies op de toekomst uon de Afsluitdijk te ontwikkelen en daarbij te zoeken
noor creot'ieve combinoties uon bosiseisen en ombities. Von de ocht consortio die hiervoor
ideeën ontwierpen, zijn er vier gevroogd deze tot een onderbouwde uisie uit te werken. De
eindropportoge verkenning Toekomst Afslujtdijk bevot de inhoudelijke beschrijving en beoordeling von deze vier uisies en uon twee ouerheidsreferenties uoor de renouotie. Uit die beoordelinq blijkt dot de noodzokelijke renovotie von de Afsluitdijk zo is uit te voeren dot er tevens
meerwoorde ontstoot uoor mootschoppelijke ombities op het gebied uon notuur en recreotie,
duurzome energie, mobiliteit, regionole economje en de Afsluitdijk ols icoon en londmork.
ln dit oduies oon de stuurgroep uon de uerkenning meldt de oduiescommissie verkenning
Toekomst Afsluitdijk hoor conclusies over de oontrekkelijkheid von de geopperde ideeën voor
de renouotie en doorop geboseerde odviezen uoor het veruolgtroject.

Dti aa,.ties ces!aai r ii de tcigci-tte ttiea,ráei?l
Advies over onderwerp en oonpok veruolgonderzoek.
I Aduies over projectofbokening.
a Advies ouer het vervolgproces.
a Advies over ofsluiten von het (tot nu toe) gevolgde proces.
o

Aduies ouer onderwerp en oonpok ueruolgonderzoek
De vier toekomstvisies von de morktconsortio

bevotten oontrekkelijke combinoties von veilighejdsverbeteringen met meerwoorden voor de ombities die rijk, regio en belongenorgonisoties
hebben geÍormuleerd voor de AÍsluitdijk en omgeving. Wij odviseren doorom ols resultoot von
de uerkenning de uier visies en de twee door de overhe'id ontworpen reÍerenties in een uervolgonderzoek noder uit te werken.

. Als onderwerp von het veruolgonderzoek odviseren w1:
- Vier olternotieuen geboseerd op de vier oplossingen die de consortio ontwikkelden voor
veiligheid en woterbeheer, gecombineerd met de visiecomponenten die daor integrool mee
uerbonden zijn.

- Twee olternotieven geboseerd op de bosisreferentie en de referentie 21 00-Robuust die de
overheid voor de renovotie ontwikkelde.

. Als oonpok von het vervolgonderzoek oduiseren w1:
- Behoud de integroliteit von de oongedragen oplossingen.
- Behoud de ombitie om te zoeken noor mootschoppelijke meerwoorde bij het ontwerpen
von de benodigde veiligheidsuerbeteringen. Ontwikkel dooruoor met nome de aongedrogen
ideeën voor duurzome energie tot een optimole bijdroge aan de beleidsdoelstellingen.
- Respecteer het urerk uon de consortjo door hun visies uitdrukkelijk ols uertrekpunt te
nemen.
- Behoud een open blik uoor mogelijkheden om het uiteindelijke plon uoor de renovotie te
uerrijken metjdeeën en inzichten uit de visies en referenties.

o Als oondochtspunten uoor het uervolgonderzoek odviseren wij, oonvullend op de inhoudelijke
adviezen uit de eindropportoge von de uerkennrng:

- Honteer o1s uitgongspunt het vigerend beleid over het ruimtegebruik en de wet- en regelgeuing met betrekking totingrepen in de bestoonde situotie. Als uoorbeelden noemen we
de notuurbeschermingswetgeving en het militoire ruimtegebruik von de Afsluitdijk en

omgeving, zoals onder ondere vostgelegd in de PKB Tweede Structuurschemo Militoire
Terreinen. Alle uisies en de referenties dienen hieroon te voldoen.
- Waordeer somen met het Innouotieplotform de olternotieven in een onofhonkelijke
(internotionole) oudit op hun icoonwoorde en de konsen voor export uon nieuwe kennis
en technologie.

- Ontwikkel een projectplon dot flexibel is oon te possen aon andere ontwikkelingen don
woor bij het opstellen von de visies von is uitgegoon. Een duidelijke Íosenng von de beslissingen is doorvoor in elk gevol vereist: 'no-regret' motregelen voor de penode tot 2030,
met optionele veruolgtrojecten tot 2050 en 21 00.
- De twee overheidsreÍerenties voor de renouotje richten zich voorol op de bosisfuncties
woterkering, woterofuoer en zoetwoteruoorrood. Voor de verkenning zijn tevens ols
bosisfunct'ies benoemd: het behoud von de kwoliteiten von de Afsluitdijk voor mobiliteit,
leefomgeving, cultuurhistorie, notuur en beheer. De visies zijn hier ook op getoetst.
Aondochtspunt voor het uervolgon derzoek is dot ook de overheidsreferenties oan deze
oonuullende bosisfuncties moeten uoldoen.

Advies ouer proiectofbakening
No de ofgeronde,brede verkenning, is een ofbokening von de reikwijdte von het renovotie-

project nodig, zowel om het tempo te behouden ols om de meest geschikte koders voor het
beslissen over de oongedragen ideeën te benoemen. Als eerste ofbakening odviseren wij
doorom het volgende.

. De visies uit de verkenning opteren, vonuit het behoud uon cultuurhistorie en ruimtelijke kwoliteit, niet uoor grootscholige plootsing von windmolens op of oon de Afsluitdijk.
Windenergie is echter momenteel wel de meest exploitobele uorm uon duurzome energie.

Ons odvies is nu noor oonleiding von deze verkenning geen besluit ouer windenergie op de
Afsluitdijk te nemen, moor dit vroogstuk te koppelen oon de zoekopdrocht von het ministerie
vonVROMvoorde beleidsopgoueduurzomeenergieophetlond.Specifiekoondochtspunt
doorbij zijn formele verzoeken oon Rijkswoterstoot om windmolens op de Afsluitdijk te mogen plootsen . Deze oanvrogen kunnen los von de verkenning worden behondeld en getoetst

oon het uigerende beleid en bestoonde regelgevrng.

o Neem grootscholige woningbouw op de Afsluitdijk niet uerder mee in het vervolgonderzoek,
ook omdot die ombitie niet uit de verkenning noor uoren is gekomen. Beperkte voorzieningen
zijn wel denkbaor.
o Breng hoogwoordig openboor veruoer op de Afsluitdijk onder in een oporte discussie over nut
en noodzook en neem uoor het uervolgonderzoek ols uitgongspunt hoogwoordig openboor
vervoer niet onmogelijk te moken. Neem wel de onderzoekswoag mee in hoeuerre voorinvesteringen in uoorzieningen voor toekomstig hoogwoordig openboor veruoer zinvol zijn.
o Neem de technische hoolboorheid en de mogelijkheden uoor priuote exploitotie von een
volmeer mee in het veruolgonderzoek, moor loot de discussie en besluitvorming over nut en
noodzook voor energieopslag in de vorm uon een uolmeer bij de Afsluitdijk bij het ministerie
uon Economische Zoken, dot doorvoor momenteel beleid ontwikkelt.
. Loot de discussie ouer nut en noodzook von het (gedeeltelijk) vervongen uon spuien door
pompen bij de beleidsontwikkeling von het Notionool Woterplon. Onderzoeken von detechnische en finonciële hoolboorheid uon een pomp-getijdencentrole, zowel jn renouotie- ols
nieuwbou wvo rio nt, post wel b'i n nen het veruol gon derzoek.
. Open zoet-zoutuerbindingen in het llsselmeer zijn vonuit beheersboarheid en zoetwotervoorraad niet wenselijk. Betrek doorom olleen beheerste zoet-zoutovergongen in het veruolgonderzoek von de olternotieuen. Onderzoek doornoosl welke schoolgrootte noodzokelijk
is om een significonte ecologische uerbetering uon de overgongWaddenzee - lJsselmeer te
bereiken.

Aduies ouer het ueruolgproces
von mootschoppelijke belongen rond de Afsluitdijk en de daorop gebaseerde
uisieontwikkefing uon de morktconsortio kon wot ons betreft ols uoorbeeld gelden uon een
breed opgezet, goed gedrogen én vlot doorlopen proces. Om dot ook bij de verdere plonuorming
De inventorisotie

te reoliseren, odviseren wij het uolgende.
Werk de zes olternotieven uit tot een uoorkeursbeslissing (medio 2010) volgens het uoorgestelde spelregelkoder von het MIRTl en conÍorm het oduies uon de commissie Eluerding

(zie koder)'z: eerst een brede verkenning met intensieve porticipotie en vervolgens het terrein
op bosis uon strotegisch releuonte'informotie inperken tot een gedragen uoorkeursbeslissing
die onderwerp is von plonstudie, met de bijbehorende procedures uoor insprook en odvies.
Werk oon behoud uon het mootschoppelijk droogvlok door de somenwerking met de regio
voort te zetten en morktportijen, stokeholders en relevonte deportementen optimool bij het
veruolgproces te betrekken. Streef doorbij noor gezomenlijke initiotieven.
Kies bij de voorkeursbeslissing zo mogelijk voor één voorkeursolternotief (eventueel met
nodere opti molisotievo rio nten) voor de verdere p1o n uitwerki ng.

1 Meeiarenprogramma infrostructuur ruimte en tronsport, met een voorstel (eínd 2008 oangeboden) voor een
spelregelkader om investeinqen in wegen, openboor vervoeq woningbouw en natuur beter op elkaar af te stemmen

'? Beter en Sneller, Advies Commíssie versnellíng besluítvormíng infrostructurele projecten, opril 2008

. Neem no de uoorkeursbeslissing de Wet ruimtelijke ordening (Wro) ols uitgongspunt uoor
de besluituormingsprocedure, moor werk doorvoor ook een terugvoloptie uolgens de Wet op
de Woterkeringen/ Woterwet uit.
o Consulteer morktportijen en schokel de morktin voor hetontwerpen uon een somenwerkingsmodel uoor no de voorkeursbeslissing.

o KoersoonopeenzointegroolenzouroegmogelijkeEuropeseuitvroognoordemorkt,
gekoppeld aon de uoorkeu rsbesli ssi n g.

Aduies ouer ofsluiten uon het (tot nu toe) geuolgde proces
De uerkenning Toekomst Afsluitdijk kende de uolgende stoppen:

. Een breed opgezette inventorisotie noor mootschoppelijke ombities.
o Een doorop geboseerde formulering uon de bosisfuncties woor een renovotieplon in moest
voorzjen en oonvullende ombities woor rijk en regio groog een bijdroge aon geleverd zouden
z1en.

. Eenvroogoonmorktportijenzichoontemeldenomdooruoorintegrolevisiesteontwikkelen.
Acht consortio uon morktportijen is gevraogd de eerste oonzel doortoe te leveren.

. Opbos'isvondegeleverde resultotenisoonvierdoarvongevroagddezeverder uittewerken
tot een somenhongende en onderbouwde visie. Deze uier zijn in de eindropportoge beoordeeld en het onderwerp von dit odvies.
De keuzen die met elk von deze stoppen somenhingen, zijn genomen door de stuurgroep uon

bestuurders uit de regio, onder voorzitterschop von de stootssecretoris. De oduiescommissie
voorzog de stuurgroep doorbij von odvies. Noor de mening von de odviescommissie is met
dit oldus doorlopen proces uoldoon oan de wens uon het kobinet noor een breed opgezette
verkenning. Bedrijfsleven, regionole overheden en belongenorgonisoties zijn intensief bij de
verkenning betrokken en de zoektocht noor creot'ieue ideeën en een innovotieve oonpok uon de
renouotie heeft zeer oontrekkelijke resultoten opgeleverd. Wij odviseren don ook de verkenning
met de uitgebrochte rapportoge en dit odvies oÍ te sluiten.
Den Hoog, 31 moort 2009.

Nomens de odviescommissie.

Drs. E.H.T.M. Nijpels

De odviescommtsste
drs. E.H.T.M. Nijpels

uoorz'rtter

CDK provincie Frgsl0n
mr. H.C.l.L. Borghouts CDK provincie Noord-Hollond
drs. A.P. Delpeut
hoofdi n genieu r-di recteur Rij kswoterstoot lJssel meer gebied
ir. A.G. Nijhof MBA
directeur-generool Woter ministerie von Verkeer en Woterstoot
proÍ. dr. LW. Derksen
ministerie VROM

l.A. lorritsmo

dr. ).4. Hoekstro
drs. A.L.M. Nelissen

ministerie LNV

dr. A.B.M. Hoff

Bouwend Nederlond
ECN (Energie Centrum Nederlond)

drs. S. lonsen
proÍ. dr. ir. P. Vellingo

WUR (Wogeningen Universiteit en Reseorchcentrum)

Noordelij ke Ontwi kkelin gsmootscho ppij

oroÍ. dr. ir. A.l. Berkhout TU Delft