Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

22 054

Wapenexportbeleid

Nr. 262

BRIEF VAN DE MINISTERS VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING EN VAN BUITENLANDSE
ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 augustus 2015
Conform het op 10 juni 2011 per brief gemelde aangescherpte wapenexportbeleid (Kamerstuk 22 054, nr. 165) en de motie van het lid El Fassed
c.s. van 22 december 2011 over verlaging van de drempelwaarde voor de
versnelde parlementaire controle bij specifieke wapenexportaanvragen
naar € 2.000.000 (Kamerstuk 22 054, nr. 181), ontvangt uw Kamer
onderstaande informatie over een door Nederland afgegeven vergunning
ter waarde van € 4.750.000 voor uitvoer van overtollig defensiematerieel
naar Jordanië.
Het Ministerie van Defensie heeft onlangs een exportvergunning
verkregen voor de uitvoer naar Jordanië van 52 Maverick luchtgrondraketten en toebehoren zoals launchers, trainingsraketten, test sets
en reserveonderdelen ter waarde van € 4.000.000 alsmede missiematerieel voor F-16 jachtvliegtuigen (dertig Under Wing Adapters # 15 en
dertig Wing Weapon Pylons) ter waarde van € 750.000. Eindgebruiker is
de Jordaanse luchtmacht.
Het betreft een eerste levering van een op 17 december 2013 overeengekomen contract met Jordanië voor de levering van 15 F-16 jachtvliegtuigen in de Midlife Update M5-configuratie met missie en overig
ondersteunend materieel en de levering van 52 Maverick luchtgrondraketten met een totale transactiewaarde van € 81,5 miljoen,
waarover uw Kamer op 25 september 2014 is geïnformeerd door de
Minister van Defensie (Kamerstuk 22 054, nr. 232). Jordanië verwerft de
Nederlandse F-16 toestellen ter vervanging van eigen, verouderde F-16
toestellen. De eerste levering staat gepland voor augustus/september
2015. De tweede levering, van met name vliegtuigen, staat gepland voor
eind 2017.

kst-22054-262
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 054, nr. 262

1

De aanvraag is getoetst aan de acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt inzake wapenexport1. Deze toetsing, waarvan hier de
essentie ten aanzien van de meest relevante criteria wordt weergegeven
en waarbij vooral de regionale context (criterium 4) goed in ogenschouw
is genomen, leidde tot het afgeven van de vergunning op basis van de
volgende argumenten:
Mensenrechten (criterium 2):
De mensenrechtensituatie in Jordanië is beter dan in veel andere landen
in de regio; in vergelijking is Jordanië stabiel en het overheidsbeleid
gematigd. Toch blijft er aanleiding tot zorg. Zorgen bestaan over
incidentele slechte behandeling van gevangenen, schending van rechten
van Palestijnse vluchtelingen en beperkingen van de persvrijheid, vrijheid
van meningsuiting en van vergadering. Op 21 december 2014 verbrak
Jordanië het achtjarig moratorium op de doodstraf door de executie van
11 personen. Nog 113 personen zijn veroordeeld tot de doodstraf in
verschillende moordzaken. Jordanië slaagt er onvoldoende in veel
beloofde hervormingen door te voeren.
De Jordaanse krijgsmacht is echter niet in verband te brengen met
geconstateerde mensenrechtenschendingen. Toetsing aan dit criterium is
derhalve positief.
Interne conflicten (criterium 3):
De economische situatie van het land blijft zorgelijk. Veel Jordaniërs zijn
ontevreden over de economische omstandigheden. De werkeloosheid is
hoog. De burgeroorlog in Syrië en de recente opmars van ISIS in Irak en
Syrië heeft een aanzienlijk spillover-effect naar Jordanië. De toestroom
van vluchtelingen heeft tot grote schaarste geleid op het gebied van
gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting en water, en leidt tot een druk op
de Jordaanse samenleving.
Ondanks alle turbulentie in de regio is de interne situatie in Jordanië
relatief stabiel. De regering doet haar best om de rust en vrede te bewaren
en de kans op conflicten is beperkt. Jordanië heeft bovendien een
legitieme veiligheidsbehoefte, zeker gezien de huidige steun voor de
coalitie tegen ISIS en de – mede daardoor – toegenomen kans op
aanslagen. Hoewel er sprake is van verhitte demonstraties, zijn die over
het algemeen niet gewelddadig. De Jordaanse krijgsmacht is in de
afgelopen jaren ook niet ingezet bij het in bedwang houden van demonstraties. Ook zijn onderhavige goederen niet geschikt om in te zetten
tegen de eigen bevolking.
Regionale stabiliteit (CR4)
Jordanië speelt een belangrijke stabiliserende rol in de regio, onder
andere bij de Israëlisch-Palestijnse besprekingen als ook inzake Syrië en
ISIS. De internationale positie van Jordanië is versterkt toen Jordanië
verkozen werd in de VN Veiligheidsraad. De rol van Jordanië bij de
opvang van Syrische vluchtelingen heeft het internationale belang van het
land tevens doen groeien.
Jordanië stelde zich tot voor kort voorzichtig op richting Syrië en
probeerde via politieke weg tot een oplossing te komen. Op 22 september
2014 heeft Jordanië zich aangesloten bij de coalitie tegen ISIS, samen met

1

GS 2008/944 van 8 december 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 054, nr. 262

2

de VS en een aantal Golfstaten. Begin dit jaar waren in de media beelden
te zien hoe ISIS een neergestorte Jordaanse piloot levend verbrandde.
Jordanië heeft een zeer legitieme veiligheidsbehoefte, heeft geen intentie
om als agressor op te treden tegen andere landen of een territoriale claim
af te dwingen en is onderdeel van een brede internationale coalitie tegen
ISIS waaraan ook Nederland deelneemt. Toetsing aan dit criterium is dan
ook positief.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 054, nr. 262

3