Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 497

Passend onderwijs

Nr. 241

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 mei 2017
Hierbij doe ik u toekomen het recent afgeronde onderzoek Passend
onderwijs in het mbo: tussenbalans1. Dit onderzoek geeft een breed beeld
van de manier waarop mbo-instellingen invulling geven aan passend
onderwijs. Het onderzoek maakt onderdeel uit van het Evaluatieprogramma passend onderwijs dat door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek tot 2020 wordt uitgevoerd.
Het onderzoek laat een genuanceerde tussenbalans zien. In algemene zin
concludeer ik op basis van dit onderzoek dat instellingen op de goede weg
zijn met passend onderwijs, maar dat op korte termijn een verdere
verbetering noodzakelijk en mogelijk is. Daartoe verwacht ik van instellingen dat zij onverkort doorgaan met de verdere implementatie van
passend onderwijs en het oppakken van de uitdagingen zoals ik in mijn
recente brief over passend onderwijs in het mbo heb aangegeven
(Kamerstukken 31 524 en 31 497, nr. 309). Met de daarin beoogde
verbeteringen kunnen incidenten rondom toelatingen van en stageplekken
voor jongeren met een ondersteuningsbehoefte effectiever worden
voorkomen.
Uitkomsten
De uitkomsten van bijgevoegd onderzoek zijn gebaseerd op een enquête
onder instellingen, waarna de enquête-resultaten zijn bediscussieerd in
twee panelsessies. 57 van de 66 mbo-instellingen hebben aan het
onderzoek meegedaan. Hiermee geeft het onderzoek een representatief
beeld van de stand in het mbo. Enkele in het oog springende uitkomsten
zijn:
– Passend onderwijs wordt meer en meer ingezet om processen binnen
de instellingen te verbeteren en de kwaliteit van onderwijs en
begeleiding op een hoger niveau te brengen.
1

kst-31497-241
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 497, nr. 241

1

–

–

–

–

–
–

Er is in het mbo sprake van een toegenomen bewustzijn dat studenten
met een ondersteuningsbehoefte extra aandacht behoeven, zowel
tijdens de intake als tijdens het verloop van de opleiding. Er is door
bijna alle instellingen geïnvesteerd in de kwaliteit en betrouwbaarheid
van de intake- en toelatingsprocessen. Het merendeel van de instellingen kent hiervoor nu vaste procedures en criteria.
Er wordt beter en systematischer gekeken naar wat de student aan
begeleiding nodig heeft. Het opleidingsteam wordt daar expliciet bij
betrokken. De wettelijke verplichting om de afspraken over extra
ondersteuning in een bijlage vast te leggen, wordt breed nagevolgd.
Door deze verplichting wordt zowel voor de opleiding als de student
duidelijk op welke voorzieningen de student kan rekenen. Er is
overigens wel weerstand tegen de administratieve lasten van deze
bijlage.
Er is meer aandacht voor versterking van de basisondersteuning,
waarbij niet alleen naar de specifieke begeleiding en ondersteuning
van de student wordt gekeken, maar ook naar het onderwijs in de klas.
Mbo-instellingen kennen traditioneel een uitgebreide en sterke
tweedelijns ondersteuning, afhankelijk van de grootte van de instelling. De meeste instellingen geven aan dat zij beschikken over een
dekkend aanbod voor extra ondersteuning, dat bovendien goed
bekend is binnen de instellingen en goed wordt benut.
De betrokkenheid van ouders bij de uitvoering van passend onderwijs
en de toewijzing van extra ondersteuning blijkt groot.
Vijfenveertig procent van de instellingen geeft aan toereikende
middelen te hebben voor de uitvoering van passend onderwijs. Twintig
procent vindt de middelen net niet toereikend, en twintig procent ruim
niet toereikend (veertien procent van de respondenten geeft aan dat dit
niet bekend is).

Uit het onderzoek komt ook een aantal aspecten naar voren dat meer
aandacht behoeft. Ik noem hieronder deze aspecten en geef daarbij een
korte reactie:
– Instellingen vragen zich af of de geschiktheid voor het beroep en
daarmee de (individuele) kans op een baan moet of mag meespelen in
de afweging om een student toe te laten of niet. De wet ter introductie
van een vroegtijdige aanmelddatum voor en een toelatingsrecht tot
het mbo, die per 1 augustus a.s. in werking treedt, stelt toelating alleen
afhankelijk van de vereiste vooropleiding, een tijdige aanmelding en
deelname aan verplichte intakeactiviteiten. Bij een specifiek en beperkt
aantal (nog te bepalen) opleidingen kunnen daar bovenop aanvullende
eisen aan de student worden gesteld met het oog op de uitoefening
van het toekomstige beroep. Te denken valt aan specifieke fysieke
eisen voor sportopleidingen. Deze eisen mogen niet strijdig zijn met de
Wet Gelijke Behandeling op grond van handicap of chronische ziekte.
– Veel instellingen ervaren de verplichting om een bijlage bij de
onderwijsovereenkomst op te stellen als een administratieve last of als
onnodige bureaucratie. Het belang van deze bijlage voor zowel de
opleiding als de student is echter groot gezien de duidelijkheid die dit
voor beide partijen creëert over de ondersteuning. Momenteel neemt
80% van de instellingen afspraken over extra ondersteuning op in de
bijlage bij de onderwijsovereenkomst, maar het streven moet zijn dat
dit 100% van de instellingen wordt. Er is voor gekozen de afspraken
over de extra ondersteuning in de bijlage op te nemen, zodat op een
regelluwe manier eventuele wijzigingen in de ondersteuning in
onderling overleg, maar zonder formele ondertekening, kunnen
worden doorgevoerd.
– De respondenten uit het onderzoek ervaren onduidelijkheid of zelfs
ontevredenheid over de wijze waarop binnen hun instelling het intern
beschikbare budget voor passend onderwijs (de «oude» LGF-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 497, nr. 241

2

–

middelen) wordt verdeeld en ingezet. Bij de start van passend
onderwijs kozen veel instellingen voor een interne verdeling die een
voortzetting was van de bestaande verdeling van de LGF-middelen.
Veel instellingen geven aan nu op een punt te zijn gekomen dat deze
systematiek niet meer aansluit bij de werkelijke situatie. In de praktijk
zijn er verschillende manieren om deze middelen te verdelen. Uit het
onderzoek komt naar voren dat er sprake is van een overgangsperiode
waarin de verdeling nog onderwerp is van discussie en nog niet is
uitgekristalliseerd. Ik ga ervan uit dat instellingen deze discussie
binnen hun eigen context goed kunnen oppakken.
Minder dan de helft van de instellingen heeft regelmatig overleg met
gemeenten over passend onderwijs, terwijl hier voor beiden een grote
meerwaarde in kan zitten. Om de regionale samenwerking voor
jongeren zonder startkwalificatie structureel te verankeren heb ik een
wetsvoorstel in voorbereiding (zie aankondiging daartoe in: Kamerstukken 30 079 en 31 497, nr. 53). Dit wetsvoorstel bevat de uitwerking
van de vorig jaar met u gedeelde maatregelen van de vsvvervolgaanpak en zal naar verwachting eind 2017 ingediend worden bij
de Tweede Kamer.

Afsluitend wil ik u berichten dat u komende zomer door de Staatssecretaris wordt geïnformeerd over de voortgang van passend onderwijs in het
primair en voortgezet onderwijs en over de voor deze sectoren relevante
onderzoeksresultaten.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 497, nr. 241

3