Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 406

Nota «De kenniseconomie in zicht»

Nr. 188

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2010
Hierbij bied ik u, mede namens de ministers van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK), Defensie, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(LNV), Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Verkeer en Waterstaat
(V&W), Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM),
en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het evaluatierapport aan
naar de werking van het aanbestedingsinstrument SBIR (Small Business
Innovation Research) met als titel «Eerste evaluatie Small Business
Innovation Research (SBIR) programma’s in Nederland», welke is
bijgevoegd als bijlage bij deze brief.1 Deze evaluatie is uitgevoerd door
het bureau Technopolis en in deze brief vat ik hun bevindingen en
conclusies samen. Daarna geef ik mijn voornemens aan voor opvolging
van de aanbevelingen van Technopolis.
Aanleiding onderzoek
Dit onderzoek was in de begroting van 2009 van het ministerie van
Economische Zaken (EZ) (Kamerstukken II, 2008–2009, 31 700 XIII, nr. 2)
aangekondigd.
Samen met de ministers van BZK, Defensie, LNV, OCW, V&W, VROM, en
VWS werk ik samen in de interdepartementale programmadirectie Kennis
en Innovatie, waar SBIR onderdeel van uitmaakt.
Historie van het SBIR-instrument

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.
2
Interactie voor innovatie, SER, december
2003.
3
Grenzen zoeken, grenzen verleggen,
Innovatieplatform, juni 2005.

kst-27406-188
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

SBIR, Small Business Innovation Research, is een programma dat primair
is gericht op het mkb en dat via aanbesteding een (maatschappelijke)
overheidsvraag oplost. Het succes van het SBIR-programma in de VS was
in 2003 aanleiding voor de SER2 om aan de overheid aan te bevelen om te
onderzoeken of een SBIR in Nederland ook mogelijk zou zijn. De Tweede
Kamer, en later het Innovatieplatform3, hebben deze aanbeveling nog
eens aangemoedigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

1

Na bestudering van de mogelijkheden is SBIR in 2004 gestart in
Nederland, met een (departementale) SBIR-aanbesteding van EZ. In 2005
startten ook STW en TNO met SBIR-varianten. In 2006 startten V&W/Rijkswaterstaat, LNV en Defensie SBIR-pilots.
In 2007 is SBIR voor deze kabinetsperiode ondergebracht in het interdepartementale project Nederland Ondernemend Innovatieland (NOI). Als
onderdeel van het project Nederland Ondernemend Innovatieland worden
Maatschappelijke Innovatie Agenda’s (MIA’s) opgesteld die bijdragen aan
het oplossen van maatschappelijke vraagstukken én het versterken van
economische concurrentiekracht. In de MIA’s werken overheid, kennisinstellingen en bedrijven samen. In 2008 wordt in het kader van de
structurele verankering van SBIR afgesproken om rijksbreed te streven om
3% van de budgetten van de MIA’s via SBIR in te zetten. Jaarlijks wordt
bijgehouden hoeveel procent van de MIA-budgetten en andere budgetten
wordt gebruikt voor SBIR.
Hoe de SBIR in het algemeen werkt
SBIR kent in Nederland drie varianten, die alle drie zijn geïnspireerd door
de uiteenlopende wijzen waarop de Amerikaanse SBIR wordt ingezet door
verschillende »Federal Agencies». Elke variant heeft zijn eigen positie in
het beleidsinstrumentarium.
Overeenkomsten tussen de SBIR-varianten zijn de fasering met eerst een
korte haalbaarheidsstudie (of -onderzoek) die, bij positief resultaat, kan
worden vervolgd met een R&D-fase en die ten slotte uitmondt in een
commercialiseringsfase. Bij alle drie varianten kunnen deelnemers alleen
financiering krijgen voor de eerste twee fasen. De financiële vergoedingen
per fase zijn in dezelfde orde van grootte.
In algemene zin heeft de SBIR-aanpak drie doelstellingen: (1) bijdragen
aan het oplossen van maatschappelijke opgaven; (2) versterken van de
innovatiekracht van het bedrijfsleven en met name het mkb; en (3) valorisatie van kennis. Zoals gezegd legt iedere SBIR-variant andere
zwaartepunten.
De drie Nederlandse SBIR-varianten
De departementale SBIR is met name gericht op de combinatie van de
eerste twee doelen: bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke
opgaven en het versterken van de innovatiekracht van het bedrijfsleven en
vooral het mkb.
Bij de departementale SBIR wordt de kennisvraag van de overheid
ingevuld met een aanbesteding. Grensverleggende ideeën van met name
kleine bedrijven worden uitgelokt voor het oplossen van maatschappelijke
vraagstukken.
Deze SBIR-variant richt zich vooral op bestaande ondernemingen die zelf
innovatieve ideeën hebben en voldoende innovatief vermogen hebben
om deze te kunnen uitwerken. Ook grote bedrijven kunnen meedoen,
omdat niet op bedrijfsomvang wordt geselecteerd. Deze SBIR-variant
wordt uitgevoerd door Agentschap NL.
STW voert de Valorisation Grant uit. De STW Valorisation Grant heeft als
hoofddoelstelling het valoriseren van kennis die door de (universitaire)
kennisinfrastructuur is geproduceerd. Het versterken van de innovatiekracht van het mkb is een nevendoel. Het bijdragen aan het oplossen van
maatschappelijke opgaven is geen expliciet doel.
Bij de STW Valorisation Grant wordt commercieel veelbelovende kennis
die is ontwikkeld binnen Nederlandse universiteiten tot commerciële
exploitatie gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

2

De Valorisation Grant richt zich op onderzoekers aan de Nederlandse
universiteiten. Het omzetten van kennis in commerciële activiteiten kan
gebeuren door bestaande bedrijven of door start-ups die hiervoor worden
opgericht.
De TNO-SBIR combineert alle drie SBIR-doelstellingen, maar de nadruk
ligt op het valoriseren van TNO-kennis. Deze SBIR stimuleert TNO om
perspectiefvolle productideeën naar voren te brengen, en het mkb tot het
oppakken, doorontwikkelen en commercialiseren van bij TNO opgekomen
productideeën. Deze SBIR-variant is vooral gericht op bestaande ondernemingen (vooral, maar niet uitsluitend, mkb’ers) die voldoende
absorptiecapaciteit hebben om productideeën van TNO marktrijp te
maken.
Toepassing van de departementale SBIR
De doelstelling voor de departementale SBIR in de periode 2008–2012 is
het streven om 3% van de budgetten van de Maatschappelijke Innovatie
Agenda’s in te zetten via SBIR-programma’s. Inmiddels neemt SBIR ruim
11% in van de totale MIA-budgetten. In deze kabinetsperiode zijn 12
SBIR-programma’s gestart of in voorbereiding binnen de MIA-gebieden.
Dit geldt voor de MIAs Energie (€ 9,4 mln) en Duurzame Agro en
Visserijketens (€ 4,7 mln). Tevens is voor de MIA Water € 8,5 mln en voor
de MIA Gezondheid € 6,7 mln gereserveerd voor SBIR en is het
voornemen voor de MIA Veiligheid om € 6 mln via SBIR in te zetten.
MIA Budgetten

Mln €

SBIR mln €

%

Gezondheid (VWS)
Energie (LNV/EZ)
Water (V&W)
Duurzame Agro
Veiligheid

100,0
64,01
40,0
46,22
54,0

6,7
9,4
8,5
4,7
6,0

6,7
14,7
21,2
10,2
11,1

€ 304,2

€ 35,3

11,6%

TOTAAL
1

Voor de MIA energie worden ook de middelen uit pijler drie ingezet.
LNV heeft eigen middelen toegekend ter invulling van de MIA Agro. Dit budget is dus additioneel op de pijler twee middelen van € 258 mln.

2

Naast de 12 SBIR-programma’s binnen de MIA-gebieden zijn sinds 2004
16 departementale SBIR-aanbestedingen gestart door LNV, V&W en EZ.
Deze 16 SBIR-programma’s zijn gefinancierd uit andere middelen dan de
MIA-budgetten.
Er zijn in totaal bijna 1000 offertes ingediend, er zijn 204 fase 1-contracten
en 92 fase 2-contracten gesloten met bedrijven voor de ontwikkeling van
oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.
Enkele voorbeelden en titels van SBIR-programmathema’s zijn:
«Technieken voortvarend besparen», «Verduurzaming van warmte en/of
koude in de industrie», «Innovatief gebruik groene grondstoffen voor
non-food producten», «Luchtwassystemen veehouderij», «Vervanging
dierlijke eiwitten», «Agrologistiek en biomassa», «Auto van de toekomst»,
«Recreatie en Ruimte», «Zeewieren», «Integraal Duurzame Stallen en
Klimaatadaptatie en Water».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

3

BOX 1 Departementale SBIR leidt tot energiebesparing en
duurzaamheid door elektromagnetische vermogenstechnologie
Vanuit de wens om energiebesparing en duurzaamheid te stimuleren
door de inzet van elektromagnetische vermogenstechnologie
wonnen de bedrijven Exendis en PBF begin 2005 de allereerste
departementale SBIR-aanbesteding.
De SBIR-aanbesteding verloopt in twee rondes en verkleint zo het
risico voor de overheid om te investeren in niet-kansrijke projecten.
In de eerste ronde zijn vier bedrijven als beste gekozen uit 17
indieners voor het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek. Na dit
haalbaarheidonderzoek zijn in de tweede ronde Exendis en PBF
uitgekozen voor het ontwikkelen van hun idee tot prototype.
In 2008 hebben beide bedrijven een prototype opgeleverd. Inmiddels
zijn ze zelf gestart met het commercialiseren van hun ontwikkelde
producten. Aan deze fase betaalt de overheid niet mee.
Het gaat goed met beide bedrijven en hun nieuw ontwikkelde
technologie. PBF Group was genomineerd voor de FD Gazellen
Award in 2007 en in 2008. Het bedrijf verkoopt inmiddels zijn
product, een energiezuinige voeding voor de maakindustrie. De
ontwikkelde energieomvormer van Exendis wordt gebruikt in
verschillende producten zoals smart grids, het eerste snellaadstation
voor elektrische voertuigen en brandstofcellen. Ook de maatschappelijke doelstelling wordt ruimschoots ingevuld. Beide producten
leveren, afhankelijk van de toepassing, 20–50% energiebesparing.
Toepassing van de STW Valorisation Grant
STW gebruikt ca. € 1,2 mln per jaar van de EZ-bijdrage voor de Valorisation Grant. Daarnaast dragen medefinanciers, waaronder ICTregie en
NanoNed, bij aan de Valorisation Grant voor een bedrag van € 0,6–1,2
mln per jaar. Daarmee zijn tot nu toe 146 fase 1- en 48 fase 2-grants
uitgereikt. De fase 2-projecten hebben inmiddels geleid tot 46 start-ups en
2 innovaties binnen bestaand mkb. De keuze voor projecten vindt plaats
op basis van kwaliteit in plaats van thema’s.
STW Valorisation Grant
2004–2009

fase
1-projecten

fase 1-mln
euro

fase
2-projecten

fase 2-mln
euro

High-Tech Systemen en
Materialen
Life Sciences
ICT
Chemie

52

1,3

17

3,4

52
26
16

1,3
0,65
0,41

16
12
3

3,2
2,4
0,6

TOTAAL

146

€ 3,7

48

€ 9,6

BOX 2 Valorisation Grant helpt Actiflow aan eerste opdracht
Een voorbeeld van het benutten van de Valorisation Grant is het
bedrijf Actiflow. Na het succesvol doorlopen van de twee fasen van
de STW Valorisation Grant zijn de oprichters van Artiflow er in
geslaagd hun afstudeeridee om te zetten in een commercieel
product, dat ondergebracht is in een nieuw bedrijf met zeven
medewerkers en vijf stagiairs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

4

Hun vinding heeft betrekking op het verminderen van weerstand.
Door in een object gaatjes te maken die lucht kunnen afzuigen,
kunnen ze de luchtlaag boven het oppervlak weghalen en daarmee
de aerodynamica beïnvloeden. Eén grote automobielfabrikant,
Ferrari, hapte toe en gaf Actiflow opdracht een toepassing in de
bodemplaat van auto’s te realiseren waardoor de wegligging beter
wordt.
Toepassing van de TNO-SBIR
De kennisinvesteringsmiddelen aan TNO stellen de organisatie in staat
om met de EZ-bijdrage van ca. € 1 mln per jaar diverse productideeën te
genereren en aan te bieden aan het mkb. De TNO SBIR-initiatieven liggen
op elk technologiegebied waarop TNO actief is. De TNO-productideeën en
de achterliggende kennis worden geselecteerd op basis van de ingeschatte kans dat bedrijven productideeën succesvol kunnen omzetten in
commerciële producten.
In het kader van het TNO SBIR-programma zijn 85 productideeën gepubliceerd, waarvan 32 hun weg naar bedrijven hebben gevonden.
Ongeveer 300 bedrijven hebben belangstelling voor het programma
getoond en 39 haalbaarheidsstudies zijn uitgevoerd of nog in uitvoering
voor deze 32 productideeën. Aan 10 bedrijven heeft TNO opdracht
gegeven om een product tot ontwikkeling te brengen. Daarvan hebben
4 bedrijven de ontwikkelingsfase afgerond. Dat heeft geleid tot enkele
commercieel interessante producten.
BOX 3 TNO-SBIR helpt bedrijven aan nieuwe kennis en omzet
Om kinderen van 5 tot 12 jaar op een speelse manier meer te laten
bewegen, heeft TNO het productidee Make Me Move ontwikkeld.
Hierbij worden interactieve lichtgevende en drukgevoelige speeltegels ingezet op schoolpleinen en speeltuinen. In een voorbereidend traject heeft TNO, in samenwerking met de TU/e, een
functioneel model gemaakt en onderzocht hoe kinderen daarmee
spelen en welke bijdrage er wordt geleverd aan de gezondheid.
In het kader van het TNO-SBIR-programma is het mkb uitgedaagd
om deze speeltegels uit te ontwikkelen tot een product dat aantrekkelijk is, voldoet aan de zware gebruikseisen en produceerbaar is. Op
het productidee zijn zes voorstellen voor een haalbaarheidsstudie
ontvangen. Het consortium van NPSP Composieten, Tedac en
Vormdrift heeft de kans gekregen de uitdaging aan te gaan. Zij
hebben daartoe gezamenlijk het bedrijf Colibri Interactive Innovations opgericht.
De technische innovatie is gelegen in het toepassen van kwetsbare
elektronica en LED’s in de open lucht in en op de grond en onder een
zware wisselende belasting door het springen en dansen op de
tegels door kinderen. Daarnaast is de ontwikkeling van aantrekkelijke
spelconcepten van belang, evenals een goede prijs/kwaliteitsverhouding.
De ontwikkelingsfase heeft geleid tot een kwalitatief hoogwaardig
product: de Twinkeltegel. De stap naar commerciële exploitatie en
productie wordt nu gezet. Half september 2010 zal het speeltoestel
op een speelplaats in Dordrecht in gebruik worden genomen.
De evaluatieopzet
Het doel van de evaluatie is om inzicht te krijgen in de werking (opzet,
uitvoering en uitkomsten) van het SBIR-instrument in Nederland. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

5

SBIR-instrument is relatief jong en het is nog te vroeg voor een volledige
effectmeting. De nadruk in de evaluatie ligt daarom op input- en procesaspecten.
Gebruikte methoden zijn data-analyse van SBIR-oproepen, literatuuronderzoek (inclusief een korte vergelijking met SBIR in de Verenigde Staten
en het Verenigd Koninkrijk), interviews en enquêtes. In een volgende
evaluatie van het SBIR-instrument zal ook aandacht worden gegeven aan
de uitkomsten die met dit instrument worden bereikt.
De uitkomsten van de evaluatie
De departementen die SBIR-oproepen zijn gestart, vinden SBIR een goed
werkend instrument. Departementen zoals LNV, V&W en EZ zetten SBIR
dan ook regelmatig in. Zij zien dat SBIR-oproepen commerciële producten
of diensten (zullen) opleveren die bijdragen aan een oplossing voor
maatschappelijke vraagstukken. Over de uitvoering en ondersteuning
door AgNL zijn ze tevreden. Daarbij wordt in de evaluatie wel opgemerkt
dat een gestructureerd en continu leerproces in de uitvoering noodzakelijk
is. Dat maakt het mogelijk om te leren van de uitgevoerde SBIR-tenders.
Het is in ieder geval belangrijk dat zorgvuldig gecommuniceerd wordt
over de uitslag van de beoordeling van offertes. Juist voor aanbieders die
geen opdracht hebben gekregen, is terugkoppeling belangrijk.
Bedrijven zijn ronduit enthousiast over de mogelijkheid een bijdrage te
leveren aan de maatschappelijke uitdagingen die door de departementen
naar voren worden gebracht. De interviews met deelnemers bevestigen
dat bedrijven tevreden zijn over het SBIR-programma. Zo zijn de meningen van de deelnemers over de opzet van SBIR (fasering) overwegend
positief en de drie fasen worden gezien als logisch en overzichtelijk, en
goed aansluitend bij de aanpak van bedrijven. Een aantal geïnterviewden
geeft aan dat ze anders fase 1 zouden hebben overgeslagen en daardoor
een belangrijke stap gemist zouden hebben. Daardoor zouden ze
uiteindelijk meer geld en tijd besteed hebben. Om klanten, partners en
investeerders te overtuigen, vinden zij dit voorwerk essentieel.
De departementale SBIR bedient de goede doelgroep en wordt relatief
intensief gebruikt door mkb-ondernemingen (90% van de deelnemers
behoort tot het mkb) die meestal niet (rechtstreeks) bij innovatieve
projecten van departementen betrokken zijn. Verder blijkt dat SBIR
inderdaad een belangrijke financieringskloof overbrugt: het gaat veelal
om ideeën voor innovatie, die door gebrek aan financiering en directe
klanten (dus commerciële haalbaarheid) niet of slechts langzaam van de
grond komen.
Uit bovenstaande blijkt dat de departementale SBIR inderdaad bijdraagt
aan het oplossen van maatschappelijke opgaven en het versterken van de
innovatiekracht van het bedrijfsleven en met name het mkb.
Tegelijk kunnen er ook zaken beter. Zo vinden bedrijven dat er duidelijker
moet worden nagedacht welke rol de overheid nog zou kunnen spelen in
fase 3. Er wordt met name verwezen naar de rol van de overheid als
launching customer, maar ook naar de rol van de overheid bij het stimuleren van nieuwe markten via onder andere regelgeving, certificering en
standaardisering.
De belangrijkste conclusie voor de departementale SBIR is daarmee dat
deze goed werkt. In een volgende beleidsevaluatie van het SBIR-instrument zal ook de effectmeting meegenomen worden.
Ook de op kennisvalorisatie gerichte SBIR-varianten van TNO en STW
(Valorisation Grant) werken goed. De STW Valorisation Grant kent een
relatief ruim en stabiel aanbod van kwalitatief goede en honorabele
voorstellen voor fase 1 en fase 2. Van het aantal gehonoreerde aanvragen
voor fase 1 stroomt 72% door naar een aanvraag voor fase 2. De projecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

6

resulteren eveneens in commercialisatie. Veel fase 2-projecten hebben al
geresulteerd in een start-up (48 in totaal) of hebben hun kennis overgedragen aan een bestaand bedrijf. Op 31 december 2008 bestond het totale
personeelsbestand bij alle start-ups samen uit 120 fte. De aanvragers zijn
in het algemeen tevreden over de wijze waarop het programma wordt
uitgevoerd. Wel bieden de communicatie en inrichting van het beoordelingsproces ruimte voor verbetering. Het gaat daarbij voor de Valorisation
Grant om duidelijkheid over de precieze doelstelling, het IP-beleid dat
STW hanteert en de voorwaarden die STW oplegt aan de universiteit met
betrekking tot «freedom-to-operate».
De hoofddoelstelling van de STW Valorisation Grant, dat is het valoriseren
van kennis die door de (universitaire) kennisinfrastructuur is geproduceerd, wordt daarmee goed ingevuld.
Bij de TNO-SBIR ligt de nadruk op het valoriseren van TNO-kennis en
wordt deze doelstelling goed ingevuld, ook al kan TNO de uitvoering
verbeteren. Het aantal bedrijven dat interesse toont voor productideeën
van TNO, neemt toe. Zij zijn tevreden over de TNO-SBIR-oproep en de
verschafte achtergrondinformatie. De geheimhoudingsverklaring en
voorwaarden en bepalingen vormen geen grote barrière voor deelname.
Bedrijven zijn verder overwegend tevreden over de wijze waarop
voorstellen dienen te worden ingediend in fase 1 en fase 2 en over de
procesmatige begeleiding door TNO tijdens fase 1 en 2. Daarnaast
investeren de meeste bedrijven, die een opdracht hebben gekregen van
TNO, zelf ook in fase 1 en fase 2, in aanvulling op het bedrag dat ze van
TNO krijgen. De TNO/SBIR is tenslotte complementair aan de andere
kennisvalorisatie activiteiten van TNO.
In de evaluatie wordt geconcludeerd dat de drie SBIR’s een eigen plek
hebben in het innovatiestimuleringsinstrumentarium. Andere instrumenten zijn complementair. Zij kunnen fungeren als katalysator voor een
departementale SBIR-oproep. Daarbij gaat het om instrumenten gericht
op maatschappelijke opgaven, instrumenten voor stimulering van
innovatief ondernemerschap en instrumenten gericht op innovatie in
strategische gebieden.
Zoals hierboven geschetst, kan de uitvoering van alle drie de SBIR-varianten verbeterd worden. In het algemeen geldt ook dat de aansluiting van
de SBIR-varianten op het overige (complementaire) instrumentarium
beter kan. Het gaat hierbij onder andere om het (tijdig) doorverwijzen van
startende en groeiende mkb-ondernemingen naar andere relevante
vormen van ondersteuning voor innovatie en ondernemerschap, en om
het faciliteren van netwerkvorming.
In markten waar de overheid zelf een belangrijke koper is van producten
uit (de departementale) SBIR, kan door middel van betere voorlichting
over SBIR meer synergie gehaald worden uit tijdige afstemming met
delen van de overheid die zich bezig houden met (innovatiegericht)
inkopen.
De belangrijkste aanbevelingen in het evaluatierapport zijn dat de
overheid een substantieel grotere rol kan hebben in fase 3 (commercialisatiefase) met het oog op succesvolle marktintroductie van de departementale SBIR-innovaties. De TNO-SBIR zou navolging kunnen hebben bij
andere Grote Technologische Instellingen (GTI’s) en de STW Valorisation
Grant zou kunnen worden uitgebreid binnen NWO met onder andere de
NGI Pre-seed Grant. Dit programma subsidieert, tot een bedrag van
€ 250 000, toegepast onderzoek dat gericht is op het op de markt brengen
van innovaties op het gebied van life sciences.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

7

Concluderend zijn de aanbevelingen in het evaluatierapport:
• Hou de uitvoering van de departementale SBIR in één hand (AgNL),
zodat geleerd kan worden van ervaringen in de verschillende
SBIR-oproepen.
• Gebruik de eerste succesverhalen over de departementale SBIR-projecten om het instrument bij de overheid onder de aandacht te brengen.
Betrek hierbij ook de beleidsbepalende directies.
• Onderzoek of bij de departementale SBIR in de 2e fase gebruik kan
worden gemaakt van risicodragende kredietverlening (in plaats van
100% financiering), waarbij ondernemingen alleen in geval van
commercieel succes het krediet hoeven terug te betalen.
• Werk voor de versterking van fase 3 de samenhang en samenwerking
met andere instrumenten en programma’s uit, in het bijzonder met het
project innovatiegericht inkopen.
• Stimuleer STW om, in samenspraak met TechnoPartner, NGI en de
Technology Transfer Offices (TTO’s) van de universiteiten, te onderzoeken welke rol STW zou kunnen spelen in de derde fase. STW zou een
doorverwijsrol kunnen invullen, daarbij gebruik makend van haar
uitgebreide netwerk. STW kan ook een netwerkfunctie vervullen door
de start-ups bij elkaar te brengen om ervaringen uit te wisselen en van
elkaar te leren.
• Stimuleer TNO om een nauwere aansluiting zoeken bij andere
nationale (en regionale) instrumenten die startende en groeiende
mkb-ondernemers ondersteunen (zoals TechnoPartner en Syntens).
Samenwerking met deze beleidsinitiatieven kan versterkt en gestructureerd worden om deelnemende bedrijven optimaal te laten profiteren
van de beschikbare ondersteuning. Tegelijkertijd kan TNO gebruik
maken van deze organisaties in de werving van bedrijven voor hun
ideeën en de matchmaking tussen bedrijf en idee.
Bij een volgende evaluatie, uiterlijk in 2015, zal worden onderzocht of met
de opvolging van verschillende aanbevelingen deze drie SBIR-varianten
beter werken. Daarbij zullen ook de uitkomsten van deze instrumenten
nader onder de loep worden genomen, zodat we de impact en effecten
leren kennen en daarmee ook de effectiviteit van deze drie SBIR-varianten.
Reactie van het kabinet
Allereerst vind ik het verheugend om te zien dat SBIR inderdaad een
instrument is dat waarde toevoegt voor meerdere departementen en de
deelnemende bedrijven. Nu al zetten zes departementen SBIR als instrument in vanuit de MIA’s en andere beleidsprogramma’s, met als doel om
maatschappelijke knelpunten aan te pakken. Ook de TNO/SBIR en de STW
Valorisation Grant hebben een duidelijke meerwaarde voor de valorisatie
van kennis. De aanbevelingen in de evaluatie over de uitbreidingsmogelijkheden van de TNO-SBIR en de Valorisation Grant van STW vind ik
aansprekend.
Om de inzet van deze drie instrumenten optimaal te laten plaatsvinden
heb ik inmiddels TNO, STW en Agentschap NL gevraagd om invulling te
geven aan de operationele verbeterpunten van deze evaluatie, inclusief
het verzorgen van een betere aansluiting op de andere instrumenten voor
ondernemingen zoals Technopartner en Syntens.
Daarnaast wil ik opvolging geven aan de volgende drie aanbevelingen uit
deze evaluatie, wat overigens gebeurt binnen de bestaande budgetten:
1. Een inventarisatie van de mogelijke rollen die de overheid in de derde
SBIR-fase zou kunnen spelen. Dit kan interdepartementaal worden
opgepakt en in nauwe samenhang met het project Innovatiegericht
Inkopen (voorheen Launching Customer). Daarbij kan gebruik worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

8

2.

3.

gemaakt van de ervaringen in de Verenigde Staten en Engeland.
Belangrijke aandachtspunten bij de inventarisatie zijn het behoud van
een goede marktwerking en een adequate financiering van bedrijven.
Een beslissing over de inzet vanuit die mogelijke rollen ligt vanzelfsprekend bij het volgende kabinet.
Ik zal de mogelijkheden inventariseren om de werkwijze van
TNO-SBIR ook ingang te doen vinden bij andere publiekgefinancierde
instellingen, zoals de Grote Technologische Instellingen (GTI’s).
STW zal ik vragen om met NGI en NWO te onderzoeken of er een
bredere harmonisatie bij NWO kan plaatsvinden, zodat zij voor hun
valorisatieactiviteiten zo veel mogelijk gebruik gaan maken van één
uitvoeringsorganisatie. Dat bouwt voort op de brede afspraken die
zijn gemaakt in de Valorisatieagenda «Kennis moet circuleren» uit
2008.

Samengevat stel ik vast dat deze positieve evaluatie aantoont dat het
SBIR-instrument een veelbelovende start kent om maatschappelijke
knelpunten op te lossen met de inzet van het innovatievermogen van de
Nederlandse bedrijven. Een volgend kabinet kan, wanneer zij dat wenst,
hierop voortbouwen met de goede handvatten die de uitkomsten en
aanbevelingen van deze evaluatie bieden.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 406, nr. 188

9