Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 586

Verslagen van de commissie voor de
Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven

Nr. 7

VERSLAG OVER HET VERZOEKSCHRIFT1 VAN DE HEER W. EN
MEVROUW W.-L. TE N.2BETREFFENDE EEN VERZOEK TOT
HERZIENING VAN DE BELASTINGRENTE DIE IS BEGREPEN IN DE
AANSLAG INKOMSTENBELASTING VAN HUN OVERLEDEN ZOON.
Vastgesteld 1 juli 2021
Klacht
De zoon van de verzoekers is in 2018 op 35 jarige leeftijd door een
noodlottig ongeval overleden. Hij was de oprichter van een onderneming
met meer dan 100 werknemers. Na het overlijden van hun zoon hebben
de verzoekers zich ingespannen om deze onderneming te laten voortbestaan. Met moeite hebben de verzoekers de aanslagen inkomstenbelasting over 2018 (ongeveer 400.000 euro) en de erfbelasting (ook 400.000
euro) betaald. De klacht van de verzoekers heeft betrekking op de stroeve
onderhandeling met de Belastingdienst over de economische waarde van
de onderneming (die reeds kort na het overlijden van hun zoon in 2018
van start ging) wat heeft geresulteerd in een aangifte inkomstenbelasting
die pas in augustus 2019 kon worden ingediend. Omdat de aangifte niet
voor 1 mei 2019 is ingediend heeft de Belastingdienst ruim 6.000 euro
belastingrente in rekening gebracht. Hierbij heeft de Belastingdienst als
reden aanvoerd dat bij verzuim van de belastingplichtige rente in rekening
wordt gebracht en dit had kunnen worden voorkomen als de belastingplichtige tijdig en correct aangifte zou hebben gedaan.
De verzoekers zijn van mening dat zij niet eerder aangifte konden doen en
vragen om toepassing van de hardheidsclausule door de verantwoordelijk
bewindspersoon. Naar aanleiding van deze klacht heeft de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst inlichtingen verstrekt
aan de commissie.

1

Dit adres en de stukken welke de commissie bij haar onderzoek ten dienste hebben gestaan,
liggen op het com
missiesecretariaat Verzoekschriften, Lange Poten 4, Den Haag, ter inzage van de leden.
2
Naam en adres van verzoekers zijn de commissie bekend.

kst-35586-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 586, nr. 7

1

Feiten
De verzoekers geven aan kapot te zijn van verdriet door het overlijden van
hun zoon. Als erfgenamen werden zij allereerst geconfronteerd met een
verwisseling van erfbelastingformulieren met een andere overledene uit
Nederland. Toen die fout was hersteld kon in 2018 worden begonnen aan
de onderhandelingen met de Belastingdienst over de economische
waarde van de onderneming. Deze onderhandelingen verliepen volgens
de verzoekers stroef, maar op 16 juli 2019 hebben zij een vaststellingsovereenkomst met de Belastingdienst kunnen bereiken, waarna zij in de
gelegenheid waren om de aangifte in te dienen. Begin augustus 2019 is de
aangifte ingediend, eerder was volgens de verzoekers niet mogelijk omdat
zij nog met de inspecteur in gesprek waren. De verzoekers geven aan dat
zij vinden dat van verzuim dus geen sprake is.
De Staatssecretaris geeft in reactie op het verzoekschrift aan dat zij
belastingrente berekent als het opleggen van een belastingaanslag met
een door de belastingplichtige te betalen bedrag door toedoen van de
belastingplichtige te lang op zich laat wachten (verzuim van de belastingplichtige). De belastingrente wordt dan berekend over het tijdvak dat
aanvangt 6 maanden na afloop van het betreffende belastingjaar tot de
dag dat de aanslag invorderbaar is. Anderzijds vergoedt de Belastingdienst belastingrente als een terug te betalen bedrag te lang op zich laat
wachten. Een belastingplichtige kan de belastingrente voorkomen door
voor 1 mei volgend op het belastingjaar correct aangifte te doen. De
verzoekers hebben de aangifte IB/PVV 2018 begin augustus 2019
ingediend. De aangifte is dan ook niet voor 1 mei 2019 ingediend. In deze
situatie is de belastingrente volgens de van toepassing zijnde wet- en
regelgeving berekend.
De verzoekers geven aan dat het voor hen volstrekt onmogelijk was om de
aangifte voor 1 mei 2019 in te dienen door het overleg met de Belastingdienst. Ze geven aan dat hen niet te verwijten valt dat de aangifte pas in
augustus kon worden ingediend. Zij vinden dat de Belastingdienst in deze
situatie onzorgvuldig heeft gehandeld. De vraag of er is gehandeld in
strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel is volgens de Staatssecretaris ter
beoordeling van de Belastingdienst bij de behandeling van een bezwaarschrift. De verzoekers hebben volgens de Staatssecretaris echter geen
bezwaar gemaakt tegen de opgelegde aanslag.
De Staatssecretaris heeft naar aanleiding van het verzoekschrift toch
beoordeeld of er in deze situatie sprake is van strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel. De Staatssecretaris komt zelf tot de conclusie dat dit niet
het geval is. Het bedrag van de waardering van de onderneming liep
volgens de Staatssecretaris zozeer uit elkaar dat partijen niet tot elkaar
konden komen. De Belastingdienst heeft na vele besprekingen met de
adviseur van de verzoekers in december 2018 laten weten de waardering
niet te accepteren. Het compromisvoorstel van de Belastingdienst dat
vervolgens werd aangeboden is afgewezen. Hoewel de Belastingdienst
had aangegeven dat een nieuwe waardering niet in behandeling zou
worden genomen, heeft de adviseur eind februari uit eigen beweging een
nieuwe waardering laten opmaken. Dit heeft tot meerdere vervolg
overleggen geleid en tot een aangepast compromisvoorstel. Uiteindelijk
zijn de partijen akkoord gegaan met het aangepaste compromisvoorstel
van de Belastingdienst. In augustus 2019 is de vaststellingsovereenkomst
uiteindelijk tot stand gekomen.
Volgens de Staatssecretaris hadden de verzoekers de mogelijkheid om
een verzoek in te dienen voor wijziging van de voorlopige aanslag IB/PVV
over 2018. Op deze wijze was er geen of minder belastingrente berekend.
Dat is echter niet gebeurd. De Staatssecretaris kan zich voorstellen dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 586, nr. 7

2

discussie over de belastingrente heel belastend is voor de verzoekers
maar hij ziet geen aanleiding om aan het verzoek tegemoet te komen.
De verzoekers hebben in reactie op de door de Staatssecretaris verstrekte
inlichtingen aangegeven dat zij niet begrijpen dat de Belastingdienst dan
niet in februari 2019, aangezien de Belastingdienst destijds het standpunt
had dat een nieuwe waardering niet in behandeling zou worden
genomen, op eigen initiatief een nadere voorlopige aanslag heeft
opgelegd. Immers, op dat moment stond het besluit voor de Belastingdienst volgens de verzoekers al min of meer vast en het had de opgelegde
belastingrente kunnen voorkomen. De Belastingdienst kan volgens de
verzoekers ongevraagd een voorlopige aanslag opleggen, indien zij al kan
inschatten hoeveel belasting betaald zou moeten worden. Dit heeft de
Belastingdienst nagelaten.
Daarnaast vinden de verzoekers het wrang en kwalijk dat de Staatssecretaris aangeeft dat zij hebben nagelaten een verzoek te doen tot wijziging
van de voorlopige aanslag. Volgens de verzoekers was het onmogelijk om
dit te doen omdat zij totaal onwetend waren ten aanzien van de
waardering van de onderneming. Daarnaast hebben de verzoekers niet
het gevoel dat zij iets verzuimd hebben te doen, zij hebben in de moeilijke
situatie waarin zij verkeerden gezorgd voor behoud van het bedrijf van
hun zoon en de werkgelegenheid. Verzoekers zijn van mening dat de
menselijke maat ontbreekt.
Overwegingen
In de nadere inlichtingen van de Staatssecretaris geeft hij aan dat de
reactie van de verzoekers hem geen aanleiding geeft om de afwijzende
beslissing inzake de hardheidsclausule te herzien. De Belastingdienst
stuurt volgens de Staatssecretaris vanaf december voorlopige aanslagen
inkomstenbelasting over het jaar erna. De voorlopige aanslag is een
schatting, gebaseerd op belastingaanslag over het voorgaande jaar. De
definitieve aanslag volgt later na het indienen van de aangifte. Als de
voorlopige aanslag niet klopt, is het aan de belastingplichtige om
wijzigingen in de voorlopige aanslag door te geven aan de Belastingdienst. De belastingplichtige kan het beste inschatten of er een wijziging
in zijn omstandigheden is opgetreden die invloed kan hebben op de
voorlopige aanslag. De verzoekers hadden voorafgaande aan het indienen
van de definitieve aanslag de voorlopige aanslag kunnen wijzigen om zo
te voorkomen dat er belastingrente berekend zou worden. Daarnaast
hadden ze voor 1 mei 2019 aangifte kunnen doen. Op deze manier konden
zij ook voorkomen dat zij belastingrente verschuldigd zouden worden.
Volgens de verzoekers had de Belastingdienst zelf de voorlopige aanslag
kunnen wijzigen en vaststellen conform de door Belastingdienst voorgestane waarde van de onderneming. Het tussentijds wijzigen van de
voorlopige aanslag is volgens de Staatssecretaris echter geen taak van de
Belastingdienst.
Belastingrente wordt volgens de Staatssecretaris in rekening gebracht als
het opleggen van een aanslag met een door de belastingplichtige te
betalen bedrag door toedoen van de belastingplichtige te lang op zich laat
wachten. Dit is het uitgangspunt van de wet. De wet merkt dit aan als een
verzuim. De wetgever heeft voor dit systeem gekozen om een belastingplichtige ertoe te bewegen de aangifte tijdig in te dienen om zo verstoring
van primaire processen van belastingheffing te voorkomen. Een belastingplichtige heeft in feite een schuld aan de Belastingdienst, waarover hij
belastingrente verschuldigd is. Over gewone schulden is ook rente
verschuldigd. Anderzijds wordt belastingrente vergoed als de Belastingdienst een schuld aan een belastingplichtige heeft. De Staatssecretaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 586, nr. 7

3

geeft aan het te betreuren dat de verzoekers in hun droevige situatie het
berekenen van belastingrente als een persoonlijk verwijt ervaren. Zo is het
volgens de Staatssecretaris zeker niet bedoeld. Aanvraag van uitstel van
het doen van aangifte (wat in dit geval in maart 2019 door de adviseur van
de indieners is gedaan en ook door de Belastingdienst is verleend) maakt
volgens de Staatssecretaris geen verschil voor de belastingrente. Ook als
er uitstel is gevraagd en verleend, brengt de Belastingdienst
belastingrente in rekening overeenkomstig artikel 30fb, eerste lid, van de
Algemene wet inzake rijksbelastingen. De enige manier om dit te
beperken is door tijdig een nieuwe (hogere) voorlopige aanslag aan te
vragen.
De verzoekers blijven bij hun standpunt dat zij op 1 mei 2019 op geen
enkele wijze konden inschatten of en in welke mate er een wijziging van
de voorlopige aanslag zou moeten zijn, aangezien op dat moment nog in
het overleg met de Belastingdienst gesproken werd over een waarde van
350.000 tot zelfs 1.400.000 euro. Omdat zij in augustus 2019 na de
vaststellingsovereenkomst direct aangifte hebben gedaan zijn zij van
mening dat hen niks te verwijten valt, en om die reden zijn zij het oneens
met de in rekening gebrachte belastingrente.
Oordeel van de commissie3
De commissie is van mening dat het uitermate pijnlijk is dat er in deze
situatie een geschil is ontstaan over de 6.000 euro door de Belastingdienst
in rekening gebrachte belastingrente. De verzoekers hebben zich in een
loodzware periode ingespannen voor het behoud van de onderneming
van hun overleden zoon en voor het behoud van werkgelegenheid voor
ruim 100 medewerkers. Zij hebben de aanslag IB 2018 en de erfbelasting
betaald, maar de schrijnende situatie is voor de Belastingdienst geen
reden geweest om af te zien van het in rekening brengen van belastingrente. De commissie vindt het spijtig dat er bij de Belastingdienst zo
weinig ruimte is geweest voor toenadering, het gevoel overheerst dat de
menselijke maat hier ontbreekt.
De belastingconsulent van de verzoekers had in deze situatie zijn klanten
misschien ook beter kunnen voorlichten. De consulent heeft namens de
verzoekers uitstel gevraagd voor het doen van aangifte en dat is ook
verleend, maar de consulent had moeten weten dat de Belastingdienst
alsnog overeenkomstig artikel 30fb, eerste lid, van de Algemene wet
inzake rijksbelastingen belastingrente in rekening zou brengen. De enige
manier om dit te beperken is door tijdig een nieuwe (hogere) voorlopige
aanslag aan te vragen, en deze mogelijkheid had de consulent aan zijn
klanten kunnen voorleggen.
Voorstel aan de Kamer
De commissie ziet geen mogelijkheid om de Kamer een voorstel te doen
omdat zij van mening is dat er deze situatie rechtmatig is gehandeld, maar

3

De commissie bestaat uit de leden: Leijten (fungerend voorzitter, SP), El Yassini (VVD), Mulder
(CDA), Raemakers (D66), Stoffer (SGP), Bromet (GroenLinks), Van Houwelingen (FvD) en
Koekkoek (Volt).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 586, nr. 7

4

zij had het positief gevonden als er bij de Belastingdienst (gegeven de
pijnlijke situatie) ruimte was geweest om in dit geval geen Belastingrente
in rekening te brengen.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Leijten
De griffier van de commissie,
De Vos

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 586, nr. 7

5