Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

285
Vragen van de leden Voordewind (ChristenUnie) en Grashoff (GroenLinks)
aan de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
over hongerlonen en zeer slechte arbeidsomstandigheden bij Indiase
leveranciers aan Nederlandse kledingmerken (ingezonden 5 oktober 2016).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 26 oktober 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «Uitgekleed – Aangekleed, Nederlandse
merken, hoge werkdruk en lage lonen in Indiase kledingfabrieken»1 van de
Schone Kleren Campagne en de Landelijke India Werkgroep en het rapport
«Eliminating violence against women at work: Making sexual harassment
laws real for Karnataka’s women garment workers»2 van de organisaties
Sisters for Change en Munnade?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de analyse van deze rapporten, die laten zien dat een breed scala aan
arbeidsrechten wordt geschonden, waarvan in het bijzonder de circa 80%
vrouwelijke werknemers sterk de dupe zijn?
Antwoord 2
De rapporten geven een schrijnend beeld van het dagelijks leven van de
textielarbeiders in India: lage lonen, extreem lange werktijden, discriminatie
van en geweld tegen vrouwen. De situatie is onacceptabel en moet verbeteren. De rapporten doen daar suggesties voor.
Vraag 3 en 4
Wat gaat u – gezien het feit dat Indiase kledingbedrijven die aan Nederlandse
merken leveren meestal niet meer dan een derde van een leefbaar loon
betalen – doen om er voor te zorgen dat toewerken naar leefbaar loon met
urgentie wordt opgepakt door zowel bedrijven die deelnemen aan het

1
2

ah-tk-20162017-285
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.indianet.nl/pb160927.html
http://www.indianet.nl/160628a.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Convenant Duurzame Kleding en Textiel als ook andere kledingbedrijven die
op de Nederlandse markt actief zijn?
Bent u van plan er bij de Nederlandse kledingbedrijven op aan te dringen om
zo snel mogelijk te komen met een concreet en meetbaar stappenplan om toe
te werken naar een leefbaar loon in India en elders, en ook andere ernstige
schendingen in de sector voortvarend aan te pakken?
Antwoord 3 en 4
Het kabinet onderschrijft het pleidooi voor actie voor leefbaar loon. De
doelstelling voor leefbaar loon moet collectief worden aangepakt. Dat is ook
de opvatting van de grote internationale modemerken en de internationale
vakbeweging, die zich hiertoe verenigd hebben in het zogenaamde ACTinitiatief (Action, Collaboration, Transformation). Nederlandse bedrijven
dienen wel afzonderlijk toe te zien op de naleving van wettelijke loonbepalingen. Nederland heeft afgelopen mei in Pakistan de Asian Living Wage
Conference georganiseerd, waaraan textiel producerende landen uit de hele
Aziatische regio meededen (Kamerstuk 32 735, nr. 153). Een uitkomst van
deze conferentie is dat overheden, werkgevers en vakbonden op nationaal
niveau actieplannen voor leefbaar loon moeten gaan ontwikkelen. Dit proces
wordt vanuit Fair Wear Foundation ondersteund. Cao’s voor leefbaar loon
met een groep textielfabrieken, ondersteund door internationale modemerken, kunnen een effectief instrument zijn. Het kabinet zal stimuleren dat
Nederlandse merken deze nationale actieplannen voor een leefbaar loon
steunen en bevorderen. Ook op de recente conferentie Sustainable Sourcing
in the Garment Sector op 29 september jl. in Bangladesh heeft Nederland
inkopers van grote modemerken en lokale producenten opgeroepen een
leefbaar loon voor de werknemers te realiseren.
Daarnaast zoekt het kabinet rondom leefbaar loon ook de samenwerking op
met andere EU-landen, zoals Duitsland en Denemarken, en met andere
initiatieven zoals ACT en het partnerschap met Fair Wear Foundation. Zo
ontstaat de kritische massa die nodig is voor het afsluiten van sectorale cao’s.
Deelnemers aan het Nederlandse textielconvenant hebben afgesproken
collectief actie te ondernemen voor het realiseren van leefbare lonen in hun
toeleveringsketens. Het kabinet wil in het eerste kwartaal van 2017 afspraken
maken met de convenantspartijen over de routekaart voor leefbaar loon.
Vraag 5
Bent u bereid om specifieke actie te ondernemen en/of organisaties te
steunen die het omvangrijke seksuele, fysieke en ander geweld tegen
vrouwen op de werkvloer – zoals pijnlijk beschreven in Eliminating violence
against women at work – aanpakken en proberen terug te dringen?
Antwoord 5
Het kabinet ondersteunt diverse organisaties en initiatieven die dit omvangrijke en schrijnende probleem aan te pakken. Zo werkt Fair Wear Foundation
aan de bestrijding van geweld tegen vrouwen, het bewerkstelligen van
leefbaar loon en deelname van vrouwen aan sociale dialoog. In dit programma worden bijvoorbeeld klachtenlijnen opgezet voor het indienen van
klachten over seksuele intimidatie. Daarnaast richt het programma in India
zich op het realiseren van de – sinds 2013 – wettelijk verplichte klachtencommissies tegen seksuele intimidatie in de fabrieken. Fair Wear Foundation zal
ook de relevante overheidsinstanties betrekken voor betere handhaving van
deze wettelijke voorziening.
In het ILO Better Work programma en het Vakbondsmedefinancieringsprogramma, uitgevoerd door Mondiaal FNV en CNV Internationaal, is er
specifieke aandacht voor genderspecifieke risico’s, zoals seksuele intimidatie
op de werkplek. Daarnaast is discriminatie en gender één van de negen
prioritaire thema’s van het Convenant Duurzame Kleding en Textiel.
Vraag 6
Bent u bereid om zowel zelf als via de Nederlandse ambassade in India, de
Europese Commissie en Delegatie in India, deze en andere omvangrijke
structurele problemen in de relatie tussen Indiase kledingleveranciers en
Nederlandse kledingmerken met de Indiase overheid te bespreken en aan te
dringen op het werken aan gezamenlijke oplossingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het verbeteren van arbeidsomstandigheden in de textielsector is één van de
bestaansredenen van het EU Garment Initiative van de Europese Commissie.
Dit initiatief brengt bestaande initiatieven en programma’s van lidstaten in
kaart ten behoeve van synergie, (financiële) ondersteuning en opschaling.
Samen met andere likeminded landen, zoals Duitsland, Zweden, Denemarken,
Italië en Frankrijk, helpt Nederland de Commissie met verdere invulling van
het initiatief.
India valt, net als iedere lidstaat, onder het toezichtmechanisme van de
Internationale Arbeidsorganisatie. Dit betekent dat Indiase vakbonden een
klacht tegen hun overheid kunnen indienen bij deze organisatie. Daarnaast
ondersteunt het kantoor van de Internationale Arbeidsorganisatie in India de
overheid bij de uitvoering van de Decent Work agenda. Het kabinet wil samen
met Fair Wear Foundation de mogelijkheden bespreken voor nauwere
samenwerking met de Internationale Arbeidsorganisatie in India. Met de
Nederlandse bedrijven, die deelnemen aan het textielconvenant, wordt
besproken of zij zich hierbij aansluiten. De Nederlandse ambassade in India
zal een agenderende en verbindende rol spelen.
Op grond van de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen zijn
kledingbedrijven verantwoordelijk voor naleving van de lokale wetgeving.
Uitbetaling van het wettelijk minimumloon valt hieronder. Naleving is echter
ook een verantwoordelijkheid van de Indiase overheid. Nederland heeft de
slechte arbeidsomstandigheden meerdere malen geagendeerd in de dialoog
met de Indiase autoriteiten, ook op ministerieel niveau. De Nederlandse
ambassade in India vraagt daarnaast in EU-verband met regelmaat aandacht
voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) en Business and
Human Rights.
Vraag 7
Kan bij het zoeken naar structurele oplossingen ook de OESO, mede gezien
haar bijna afgeronde Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains
in the Garment and Footwear Sector3, een actieve rol spelen? Bent u bereid
die mogelijkheid te verkennen?
Antwoord 7
De Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains in the Garment
and Footwear Sector biedt kledingbedrijven inderdaad concrete handvatten
voor het aanpakken van risico’s in productieketen, zoals de schending van
arbeidsrechten of geweld op de werkvloer. De OESO is ook in India actief op
dit terrein. Eind 2015 heeft de OESO samen met het India Centre for
Responsible Business een ronde tafel over MVO in de textiel- en kledingsector georganiseerd die in het teken stond van het toepassen van risicomanagement (risk-based due diligence) in de Indiase kleding- en schoenensector. Het
belang van risicomanagement en het identificeren van de ernstigste
schendingen werd hier erkend. Leveranciers en merken moeten vervolgens
samenwerken aan oplossingen voor deze schendingen.
De conferentie Sustainable Sourcing in the Garment Sector die Nederland op
29 september jl. in Dhaka organiseerde, stond in het teken van de relatie
tussen inkopers en producenten. De OESO was hier aanwezig en heeft
toegezegd de uitkomsten van deze conferentie mee te nemen in de afronding
van de OESO Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains in the
Garment and Footwear Sector.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen ter zake van het lid Van
Laar (PvdA), ingezonden 3 oktober 2016 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 284)

3

https://www.oecd.org/daf/inv/mne/Due-Diligence-Guidance-Responsible-Supply-ChainsTextiles-Footwear.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3