Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

368
Vragen van de leden Van Gent en
Sap (beiden GroenLinks) aan de
staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en de ministers voor
Jeugd en Gezin en voor Wonen,
Wijken en Integratie over de toename
van het aantal dakloze gezinnen.
(Ingezonden 1 oktober 2009)
1
Heeft u kennisgenomen van de
berichtgeving inzake de toename van
dakloze gezinnen?1
2
Wat is uw reactie op de stijging van
het aantal dakloze gezinnen?
3
Wat zijn volgens u oorzaken van de
stijging van het aantal dakloze
gezinnen? Welke rol speelt de per
1 januari 2009 doorgevoerde
pakketmaatregel in de AWBZ daarbij
een rol?

om ervoor te zorgen dat er wel
voldoende capaciteit is?
6
Wat is uw reactie op de stelling van
de Federatie Opvang dat de
daklozenopvang klassiek op één
persoon is toegespitst, en niet op de
opvang van gezinnen?
7
Wat is uw reactie op de stelling dat
de opvang van dakloze gezinnen in
veel gemeenten niet als interessant
wordt beschouwd, en dat tientallen
gezinnen op straat zwerven en
overnachten in caravans, op
campings of in auto’s?
8
Wat is uw reactie op de signalering
van de Federatie Opvang dat niet alle
gemeenten het overgehevelde
budget gebruiken voor hulp aan
daklozen? Bent u bereid het budget
voor maatschappelijke opvang te
oormerken?

4
Wat is uw reactie op de uitspraak van
de Federatie Opvang dat gemeenten
te weinig doen om de problemen
waar (dreigend) dakloze gezinnen
mee kampen op te lossen?

9
Bent u bereid gemeenten op hun
verantwoordelijkheid aan te spreken,
en bij hen aan te dringen op het
aanbieden van begeleiding aan
gezinnen met ernstige problematiek
die dakloos dreigen te worden?

5
Is het waar dat deze gezinnen,
ondanks de achterliggende
problematiek, op de maatschappelijke
opvang zijn aangewezen, omdat er
onvoldoende capaciteit is in de
vrouwenopvang? Zo ja, welke
maatregelen kunt en wilt u nemen

10
Wat gaat u verder doen om
gemeenten aan te spreken op hun
verantwoordelijkheid om preventieve
maatregelen te ontwikkelen om te
voorkomen dat gezinnen dakloos
worden?

KVR38027
2009Z17766
0910tkkvr368
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

11
Wat is uw reactie op de aanbeveling
om woningcorporaties toegang te
geven tot de gemeentelijke
basisadministratie, om te voorkomen
dat zij gezinnen uitzetten? In hoeverre
is dit te rijmen met privacynormen?
12
Bent u van mening dat op dit
moment voldoende aanbod is van
woningen met een lage huurprijs?
13
Bent u bereid deze vragen vóór het
algemeen overleg op 14 oktober 2009
over de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo) te
beantwoorden?
1

Nu.nl, 28 september 2009: «Geen plek voor
gezinnen in daklozenopvang»
http://www.nu.nl/algemeen/2090636/geenplek-gezinnen-in-daklozenopvang.html

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris
Bussemaker (Volksgezondheid,
Welzijn en Sport), mede namens de
minister voor Jeugd en Gezin en de
minister voor Wonen, Wijken en
Integratie (ontvangen 15 oktober
2009)
1
Ja, ik heb het artikel gelezen.
2
Ik heb de Federatie Opvang
gesubsidieerd om een onderzoek te
doen naar het aantal dakloze
gezinnen na huisuitzetting, naar
aanleiding van eerdere berichten in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

785

de media vorig jaar, die leken te
wijzen op een verontrustende
toename van het aantal dakloze
gezinnen.
Uit dit onderzoek kan niet
geconcludeerd worden dat er sprake
is van een toename.
De centrumgemeenten voor
Maatschappelijke Opvang werken
met Stedelijke Kompassen om
dakloosheid (ook van gezinnen) aan
te pakken via een persoonsgerichte
aanpak en een sluitende
ketensamenwerking.
Daarnaast komen er in de komende
jaren veel middelen vrij voor deze
sector:
– in de vrouwenopvang komen er
500 plaatsen bij.
– met de nieuwe verdeelsleutel
maatschappelijke opvang komt er
€ 38 mln. bij voor de
maatschappelijke opvang, uit hoofde
van de zogeheten grensstrook;
– in het kader van het schrappen van
de functie Ondersteunende
begeleiding algemeen op grondslag
psychosociaal is € 36 mln.
beschikbaar gesteld voor de
centrumgemeenten maatschappelijke
opvang en vrouwenopvang.
Daarnaast nog eens € 17 mln. voor
alle gemeenten.
3
In het rapport dat in het antwoord
van vraag 2 wordt genoemd, wordt
voorzichtig een aantal oorzaken van
dakloosheid genoemd. Het lijkt te
gaan om gezinnen met complexe
problemen, waaronder huiselijk
geweld. Ook melden meer
tienermoeders zich bij de
maatschappelijke opvang.
Tot op heden hebben mij geen
signalen bereikt dat de
pakketmaatregel AWBZ een rol
speelt. Ik heb uitdrukkelijk
aangegeven dat de pakketmaatregel
AWBZ niet als gevolg mag hebben
dat mensen verwaarlozen of
opgenomen moeten worden in een
voorziening. Dat heb ik ook met de
Federatie Opvang en met het CIZ
opgenomen.
4
Ik heb geen signalen dat gemeenten
te weinig doen. Het rapport laat zien
dat de vier steden in het onderzoek
op een adequate wijze de opvang van
dakloze gezinnen verzorgen. Ik zal
een en ander evenwel kritisch blijven
volgen.

5
In de onderzochte gemeenten
Amsterdam en Utrecht wordt dit
probleem niet genoemd. Bij
Leeuwarden wordt gesproken over
de «overloop» vanuit de
vrouwenopvang en de crisisopvang
naar de maatschappelijke opvang. Dit
lijkt deels te wijten te zijn aan
capaciteitsgebrek. Daarnaast komen
sommigen er min of meer per toeval
terecht en speelt de beschikbaarheid
van een geschikte opvangplek op het
juiste moment een rol. Alleen voor
Oss wordt expliciet gemeld dat er
sprake is van capaciteitsgebrek bij de
vrouwenopvang. Dit kan
samenhangen met het feit dat Oss
géén centrumgemeente voor
vrouwenopvang is en dus de
vrouwen die met hun kinderen
vanwege huiselijk geweld hun huis
moesten verlaten, buiten Oss moeten
worden ondergebracht.
Samengevat valt dus niet uit dit
onderzoek te concluderen dat er
sprake is van ernstige
capaciteitsproblemen in de
vrouwenopvang op dit gebied.
Daarbij investeer ik flink in capaciteit
van de vrouwenopvang. Om de
capaciteit te vergroten heb ik in 2008
€ 1.7 miljoen en in 2009 € 2 miljoen
structureel ter beschikking gesteld
aan de centrumgemeenten
vrouwenopvang.
6
Uit het eerder genoemde rapport
blijkt, dat in iedere stad ook plaatsen
voor de opvang van gezinnen zijn, en
dat er ook ingezet wordt op preventie.
Omdat over de situatie van kinderen
in de opvang nog weinig bekend was
heb ik hiernaar een onderzoek laten
uitvoeren. De resultaten van dit
onderzoek zijn gepresenteerd tijdens
het congres «Kinderen in de opvang»
dat op 1 oktober 2009 heeft
plaatsgevonden. In het onderzoek en
tijdens het congres is duidelijk
geworden dat meer aandacht voor
deze kinderen wenselijk is. Dat ga ik
stimuleren.
7
Er zijn mij geen onderzoeken of feiten
bekend waarop deze conclusie is
gebaseerd.
8 en 9
Nee, ik ben niet bereid om het budget
voor de maatschappelijke opvang te
oormerken. Per 1 januari 2010 wordt
de specifieke uitkering

maatschappelijke opvang de
decentralisatieuitkering
maatschappelijke opvang waarvoor
prestatieafspraken worden gemaakt.
Als basis voor deze
prestatieafspraken dienen de
Stedelijke Kompassen, waarvan het
voorkomen van dakloosheid één van
de doelen is.
Wel ben ik van plan om een quick
scan uit te voeren naar de wijze
waarop centrumgemeenten omgaan
met het budget dat uit de AWBZ is
overgeheveld naar de specifieke
uitkering maatschappelijke opvang. Ik
heb de gemeenten immers financieel
gecompenseerd om voor continuïteit
van ondersteuning te kunnen zorgen
na het schrappen van de grondslag
psychosociaal bij de functie
begeleiding, speciaal voor de groep
hele kwetsbare mensen waaronder
dakloze gezinnen. Mocht de quick
scan daartoe aanleiding geven dan
ben ik bereid gemeenten op hun
verantwoordelijkheid aan te spreken.
10
Ik zie op dit moment geen aanleiding
om gemeenten aan te spreken. Uit
het rapport blijkt dat de vier
gemeenten preventief beleid voeren.
De Stedelijke Kompassen zijn in
uitvoering, waarbij de
persoonsgerichte aanpak en de
sluitende samenwerking de pijlers
zijn om dakloosheid uit te bannen.
Deze aanpak geldt ook voor dakloze
gezinnen.
Daarnaast is de minister voor Jeugd
en Gezin samen met de minister voor
Wonen, Wijken en Integratie
verantwoordelijk voor het experiment
Achter de Voordeur. Samen met 7
gemeenten zoekt het Rijk hierin naar
effectieve manieren van werken voor
de aanpak van complexe problemen
van gezinnen. Doel van de aanpak is
een stabiele gezinssituatie door het
gezin te leren weer regie op het eigen
leven te nemen. Gemeenten werken
bij de aanpak onder andere nauw
samen met woningcorporaties in
verband met problemen als
signalering van probleemgezinnen,
huurschulden, voorkoming
huisuitzetting, verwaarlozing
woningen en een passend
woonaanbod. De inzichten en
resultaten worden breed verspreid,
zodat ook andere gemeenten hiervan
kunnen leren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

786

11
Gezien het feit dat uit het eerder
genoemde onderzoek blijkt dat
uithuiszetting van gezinnen door
corporaties niet veel voorkomt, lijkt
mij dit geen zinvolle aanbeveling.
12
Uiteraard verschilt dit per regio, maar
globaal genomen is er voldoende
aanbod.
13
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

787