Stichting Nationaal Energiebespaarfonds

Jaarverslag 2018

Het Nationaal Energiebespaarfonds wordt mede mogelijk gemaakt door:

VOORWOORD

Het jaar 2018 was een recordjaar met ruim € 113 mln. aan verstrekte Energiebespaarleningen. Dat is
evenveel als in 2016 en 2017 samen. Dankzij bijdragen van de overheid en onze co-financiers kunnen we
verder met onze ambitieuze klus. Voor 2019 hebben we een productiedoelstelling van € 160 mln., bestaande
uit € 80 mln. aan VvE Energiebespaarleningen en € 80 mln. aan Energiebespaarleningen voor particuliere
huiseigenaren. Hiermee financiert het fonds in 2019 de verduurzaming van 15.000 woningen. Ook na 2019
verwachten wij een verdere groei van onze leningproductie, zodanig dat in 2021 minstens 50.000
huiseigenaren hun woningen duurzamer hebben gemaakt met behulp van onze Energiebespaarlening.
De energietransitie en toenemende bewustwording over het belang van energiebesparing rechtvaardigt ons
inziens de verwachting dat het fonds verder kan groeien. Om deze groei tot een totale leningportefeuille van
€ 1 miljard mogelijk te maken, heeft het fonds aanvullende financiering nodig. Deze middelen contracteren
wij in 2019. Met een portefeuille van € 1 miljard zijn wij in staat om ongeveer 200.000 energiebesparende
maatregelen / 85.000 huizen te financieren, met een potentieel van maximaal één Peta joule-reductie in
energieverbruik.
Onze samenwerking met provincies en VvE’s
Wij vinden samenwerking belangrijk. Een mooi voorbeeld zijn de regionale varianten van de
Energiebespaarlening. In 2016 ontwikkelden wij met de provincie Overijssel een regionale variant van de
Energiebespaarlening om de woningvoorraad in Overijssel verder te verduurzamen. Later volgden de
provincie Drenthe, de gemeente Breda en de gemeente Den Bosch met een regionale variant.
Samenwerken doen we ook met beheerders en bestuurders van VvE’s. De processen voor het verduurzamen
van VvE complexen zijn ingewikkeld en vragen veel tijd. Een VvE-bestuur moet niet alleen zorgen voor
financiering en een aanbesteding van het werk, maar ook alle bewoners overtuigen. Onze accountmanagers
ondersteunen VvE-bestuurders daarbij. Met onze VvE Energiebespaarlening en werkwijze voorzien wij in een
duidelijke behoefte want de reguliere instanties bieden VvE’s nauwelijks financieringsmogelijkheden terwijl
er een verduurzamingsopgave ligt die qua omvang ongekend is. Onze ervaringen kunnen bijdragen aan
toekomstige marktadaptatie.
Nieuwe financieringsproducten
We hebben twee nieuwe financieringsproducten ontwikkeld die tegemoet komen aan de wens van een
langere looptijd voor VvE-financieringen en het aardgasvrij maken van nieuwbouwwoningen. Er is nu een 30jarige lening beschikbaar voor VvE’s die vergaande verduurzamingsmaatregelen nemen en een
Energiebespaarlening voor particuliere eigenaar-bewoners die voor 1 september 2018 een nog te bouwen
nieuwbouwwoning kochten en deze alsnog aardgasvrij willen laten opleveren.
Trots dat we door kunnen
Wij bedanken onze uitvoeringsorganisatie Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse
gemeenten (SVn) en de financiers Rabobank, ASN Bank, Council of Europe Development Bank en het Rijk voor
alle inzet. Door hun inspanningen groeit het fonds naar een omvang van € 600 mln. Als bestuur zijn we na vijf
jaar trots op de resultaten. En trots dat we door kunnen.

Namens het bestuur
Ernst-Jan Boers, voorzitter

2

Voorwoord .................................................................................................................................................... 2
1.

2.

3.

Verslag van het bestuur ......................................................................................................................... 4
1.1.

Het jaar 2018 in vogelvlucht............................................................................................................ 4

1.2.

Het fonds ........................................................................................................................................ 5

1.3.

Productie Energiebespaarleningen .................................................................................................. 7

1.4.

Maatschappelijk rendement ........................................................................................................... 9

1.5.

Financieel rendement ................................................................................................................... 10

1.6.

Vooruitblik.................................................................................................................................... 10

Governance ......................................................................................................................................... 11
2.1.

Bestuur en strategic committee .................................................................................................... 11

2.2.

Fondsmanager.............................................................................................................................. 12

2.3.

Wet- en regelgeving...................................................................................................................... 13

2.4.

Risicomanagement ....................................................................................................................... 13

Jaarrekening ........................................................................................................................................ 16
3.1.

Balans .......................................................................................................................................... 16

3.2.

Winst- en verliesrekening .............................................................................................................. 17

3.3.

Kasstroomoverzicht ...................................................................................................................... 18

3.4.

Waarderingsgrondslagen.............................................................................................................. 19

3.5.

Toelichting op de balans ............................................................................................................... 21

3.6.

Toelichting op de winst- en verliesrekening ................................................................................... 29

3.7.

WNT-verantwoording ................................................................................................................... 32

4.

Overige gegevens ................................................................................................................................ 34

5.

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ......................................................................... 35

3

1. VERSLAG VAN HET BESTUUR
1.1. Het jaar 2018 in vogelvlucht
Het Nationaal Energiebespaarfonds ‘staat’ en heeft zich bewezen
Investeren in verduurzaming staat inmiddels hoog op de agenda van particulieren en Verenigingen van
Eigenaars. Vijf jaar geleden was dat anders. Verduurzaming was geen agendapunt en voor velen onbekend
terrein. Anno 2019 gaat het beter met de verduurzaming in Nederland en met het Nationaal
Energiebespaarfonds. Het Nationaal Energiebespaarfonds heeft in 2018 een recordaantal aanvragen
ontvangen en verwerkt. Begin april heeft het fonds de 10.000e Energiebespaarlening verstrekt en eind 2018
staat de teller op 15.491 verstrekte Energiebespaarleningen. In 2018 werd voor ruim € 113 mln. aan (VvE)
Energiebespaarleningen verstrekt. Dat is evenveel als in 2016 en 2017 samen. Het Nationaal
Energiebespaarfonds heeft in 5 jaar tijd voor € 247 mln. aan Energiebespaarleningen verstrekt. Daarnaast is
er nog voor circa € 100 mln. aan aanvragen onderhanden.
De productie van € 113 mln. overtreft onze doelstelling 2018 van € 80 mln. In 2018 hebben we de
verduurzaming van meer dan 6.400 woningen en 59 VvE’s gefinancierd. In totaal zijn hiermee ruim 22.000
energiebesparende maatregelen gefinancierd die ruim 20.800 wooneenheden vertegenwoordigen.
Onderstaande tabel laat zien dat de lening productie sinds de start van het fonds in 2014 elk jaar stijgt.
Aantal verstrekte Energiebespaarleningen
Verstrekte Energiebespaarleningen € x 1
mln.
Gemiddelde hoofdsom €
Aantal verstrekte VvE
Energiebespaarleningen
Verstrekte VvE Energiebespaarleningen € x
1 mln.
Gemiddelde hoofdsom in €
Verstrekte Energiebespaarleningen en VvE
Energiebespaarleningen € x 1 mln.

2018
6.404
82,5

2017
4.257
53,6

2016
2.929
35,0

2015
1.351
15,7

2014
548
6,4

TOTAAL
15.491
193,1

12.882

12.591

11.949

11.621

11.678

12.465

59

50

11

1

121

31,3

19,4

3,2

0,2

54,1

530.000

388.000

290.000

200.000

440.000

113,8

73,0

38,2

15,8

6,4

247,2

Samenwerking
Het succes van het Nationaal Energiebespaarfonds is het resultaat van keihard werken en niet alleen werken,
maar vooral samenwerken, want verduurzamen doe en kan je niet alleen. Mooi voorbeeld hiervan zijn de
regionale varianten van de Energiebespaarlening. De sterke samenwerking op provinciaal- en lokaalniveau
dragen bij aan het succes van het fonds. Overijssel en Drenthe hebben een regionale variant van de
Energiebespaarlening met rentekorting en ook Den Bosch is aangehaakt. We ervaren dat je meer bereikt als
je de handen ineenslaat.
Samenwerken doen we ook met beheerders en bestuurders van VvE’s. Het proces om te komen tot
verduurzaming is vaak lang voor VvE’s: het bestuur van de VvE moet niet alleen zorgen voor financiering en
een aanbesteding van het werk, maar ook alle bewoners overtuigen zodat zij ermee in stemmen. Daarom is
het belangrijk dat VvE-bestuurders goed overzicht hebben en alle vragen uit de vereniging kunnen
beantwoorden. In 2018 is het aantal accountmanagers uitgebreid, zodat we nog meer VvE’s kunnen
ondersteunen. Al deze inspanningen werpen hun vruchten af en dat zien we zeker terug. Daarom is het team
accountmanagers in 2019 weer uitgebreid en bestaat het inmiddels uit 6 accountmanagers.

4

Eerste woning volledig energieneutraal met de Energiebespaarlening
Sinds het najaar van 2016 biedt het fonds extra ruime financieringsmogelijkheden voor ‘zeer energiezuinige
pakketten’ en ‘Nul op de Meter’ proposities. Echter, het heeft ruim 1,5 jaar geduurd voordat we vanuit het
fonds de eerste Energiebespaarlening voor een Nul op de Meter woning hebben verstrekt. Dit laat zien dat
het vergaand verduurzamen van een woning een enorme klus is. In juni 2018 is een woning in Leusden met
behulp van de Energiebespaarlening volledig energieneutraal gemaakt. Sindsdien heeft het fonds nog
6 Energiebespaarleningen verstrekt voor een Nul op de Meter woning en zijn er nog 16 aanvragen in
behandeling. Daarnaast is financiering voor 3 zeer energiezuinige pakketten verstrekt en zijn er nog 5
aanvragen in behandeling.
Om de overgang naar aardgasvrij financieel mogelijk te maken is in de zomer van 2018 het
Investeringsreglement uitgebreid met bijvoorbeeld de mogelijkheid om aansluiting op warmtenetten vanuit
het fonds te financieren.
CEB als nieuwe financier tot het fonds toegetreden
Council of Europe Development Bank heeft het fonds in juli 2018 een financiering van € 100 mln. verstrekt.
De Rabobank staat richting CEB garant voor de rente- en aflossingsverplichtingen van NEF volgend uit de €
100 mln. lening van CEB aan NEF. Met deze kredietlijn beschikte het fonds over voldoende middelen om de
(beoogde) € 300 mln. aan Energiebespaarleningen te verstrekken.
Twee nieuwe financieringsproducten
Eind april 2018 bespraken wij de toekomst van het fonds met onze stakeholders. Onze stakeholders hadden
een positieve grondhouding over een verlenging van het fonds en onze visie op de wijze waarop het fonds
invulling kan geven aan de politieke wens voor het verstrekken van VvE Energiebespaarleningen met een 30jarige looptijd.
Naar aanleiding van vragen uit de markt en de klimaattafels ontwikkelde het fonds twee nieuwe
financieringsproducten die tegemoet komen aan de wens van een langere looptijd voor VvE-financieringen
en het aardgasvrij maken van nieuwbouwwoningen. Sinds januari 2019 stelt het fonds een 30-jarige
Energiebespaarlening beschikbaar voor VvE’s die vergaande verduurzamingsmaatregelen nemen en een
Energiebespaarlening voor particuliere eigenaar-bewoners die voor 1 september 2018 een nog te bouwen
nieuwbouwwoning kochten en deze alsnog aardgasvrij willen laten bouwen.
In januari 2019 bestond het Nationaal Energiebespaarfonds vijf jaar. Mede dankzij een bijdrage van € 40 mln.
van de Rijksoverheid en een aanvullende financiering van onze co-financiers Rabobank en de Council of
Europe Development Bank (CEB) en de revolverende werking van het fonds heeft het Energiebespaarfonds
nu voldoende funding voor een fondsomvang € 600 mln.
1.2. Het fonds
Profiel en doelstelling NEF
Verduurzaming stimuleren
Het fonds is in 2014 opgericht door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met als doel
woningeigenaren te stimuleren hun huis te verduurzamen. Het NEF verstrekt leningen aan particuliere
woningeigenaren en VvE’s voor het bekostigen van energiebesparende maatregelen in bestaande woningen.
Elk jaar groei
Het aantal leningen dat het fonds verstrekt, groeit elk jaar. Het verduurzamen van een woning biedt dan ook
veel voordelen. Zo leidt verduurzaming tot meer wooncomfort, een lagere energierekening en het draagt bij
aan waardebehoud van de woning. Afhankelijk van het energieverbruik en de gefinancierde maatregelen
kunnen de kosten van de Energiebespaarlening volledig worden betaald uit de opbrengst van de
energiebesparing. De lage, meestal aftrekbare, rente en de aantrekkelijke voorwaarden zoals boetevrij
vervroegd aflossen maken de Energiebespaarlening een slimme keuze. Niet alleen particulieren kunnen
terecht bij het NEF. De VvE Energiebespaarlening biedt ook VvE’s een financieringsinstrument, waardoor zij
appartementen kunnen verduurzamen.

5

Wie maken het fonds mogelijk?
Het NEF wordt mogelijk gemaakt door het Ministerie van BZK, Rabobank, ASN Bank en Council of Europe
Development Bank. Het ministerie van BZK participeert met een achtergestelde lening van € 115 mln. De
Rabobank heeft € 100 mln. financiering beschikbaar gesteld, ASN bank € 25 mln. en de Council of Europe
Development Bank € 250 mln. (onder garantie van Rabobank).

Kajsa Ollongren, Minister
van Binnenlandse Zaken:

Jan Willem van Beek,
bestuurder SVn:

Wiebe Draijer, CEO
Rabobank:

Arie Koornneef,
directeur ASN Bank:

Rolf Wenzel,
gouverneur CEB:

“Het Nationaal
Energiebespaarfonds is
een succes. Het aantal
mensen dat de weg naar
het fonds weet te
vinden, blijft groeien. In
2018 zijn er belangrijke
stappen gezet om die
groei te faciliteren. Met
extra bijdragen van rijk
en banken kan het fonds
weer vooruit. En is er
gewerkt aan verbeterde
voorwaarden voor
leningen aan VvE's. Het
Nationaal
Energiebespaarfonds is
daarmee een belangrijke
schakel in de
energietransitie.“

‘’In 2018 heeft SVn
een recordaantal
aanvragen verwerkt
voor het Nationaal
Energiebespaarfonds.
Daar zijn we trots op.
Het betekent dat
particuliere
woningeigenaren en
VvE’s weten dat we
er zijn én plannen
omzetten in daden.
Hierdoor komen de
klimaatambities
dichterbij. De klant
beoordeelde onze
service met een
ruime 8! Dat is
fantastisch. Het
betekent dat wij het
goed doen. En een
tevreden klant is
vaak ambassadeur.’’

“Rabobank draagt
graag bij aan het
Nationaal
Energiebespaarfonds.
Activering van de
verenigingen van
eigenaren om
energiebesparende
maatregelen uit te
voeren draagt niet
alleen bij aan
verduurzaming van
de gebouwde
omgeving maar ook
aan vitalisering van
gemeenschappen.
Twee van de pilaren
onder onze ambitie
Samen Duurzaam
Sterker.”

“ASN Bank investeert
al sinds 1960 in
duurzame
ontwikkeling. Dat
doen wij op
verschillende
manieren.
Door het Nationaal
Energiebespaarfonds
te financieren, helpen
wij bijvoorbeeld de
gebouwde omgeving
te verduurzamen.
Zo werkt ASN Bank
aan een duurzame
samenleving voor
onszelf en voor
volgende generaties.”

“Klimaatverandering is
een belangrijke pijler
van de Council of
Europe Development
Bank. We zijn blij om
onze constructieve
samenwerking met
het
Energiebespaarfonds
voort te zetten ter
ondersteuning van
sociale ontwikkeling in
Nederland. We
hebben vertrouwen
dat onze
samenwerking de
Nederlandse overheid
zal helpen om haar
energiebesparingsdoelstellingen te
bereiken.”

6

1.3. Productie Energiebespaarleningen
Onderstaande grafieken geven de ontwikkeling van de verstrekte lening weer vanaf start van het fonds in
2014.

Energiebespaarleningen
In totaal zijn er in 2018 9.837 Energiebespaarleningen aangevraagd voor een totaal bedrag van € 127 mln.
Het aantal aanvragen ligt 52% hoger dan in 2017 (6.475 aanvragen) en het volume bijna 59% hoger (€ 80
mln.). Het aantal en volume gepasseerde Energiebespaarleningen ligt in 2018 50% respectievelijk 54% hoger
dan in 2017. In de onderstaande grafiek geven wij de ontwikkeling van de aangevraagde en verstrekte
Energiebespaarleningen in miljoenen euro’s over de afgelopen 12 maanden weer.

Per 31 december 2018 had het Nationaal Energiebespaarfonds nog voor € 15,1 mln. aan aanvragen voor
particuliere Energiebespaarleningen in behandeling. Naar verwachting zal een groot deel hiervan in 2019
passeren.

7

VvE Energiebespaarleningen
In 2018 zijn 122 aanvragen voor een VvE Energiebespaarlening voor totaal € 72,2 mln. ontvangen (2017: 108
aanvragen voor € 49,9 mln.). Het aantal en volume van gepasseerde VvE Energiebespaarleningen is in 2018
hoger dan een jaar eerder: er zijn 59 VvE Energiebespaarleningen gepasseerd voor in totaal € 31,3 mln.
(tegenover 50 voor € 19,4 mln. in 2017).

Per 31 december 2018 had het fonds nog voor € 91,1 mln. aan aanvragen voor VvE Energiebespaarleningen in
behandeling. Naar verwachting zal een groot deel hiervan in 2019 passeren.

8

1.4. Maatschappelijk rendement
Er zijn vanaf de start van het fonds 20.818 woningen met behulp van de (VvE) Energiebespaarlening
verduurzaamd. In totaal werden circa 47.000 energiebesparende maatregelen getroffen.
Onderstaand overzicht geeft weer hoe de Energiebespaarleningen (in aantallen) zijn verdeeld over de
maatregelen. Hieruit blijkt dat de top 3 van energiebespaarmaatregelen bestaat uit
hoogrendementsbeglazing, gevel-/spouwmuurisolatie en zonnepanelen. Het fonds registreert alleen de
energiebesparende maatregelen die met de Energiebespaarlening worden gefinancierd. Het effect op CO2uitstoot wordt niet gemonitord.

In bovenstaande tabel wordt per jaar weergegeven welke maatregelen met (VvE) Energiebespaarleningen zijn
getroffen. Het totaal aantal maatregelen in de periode wordt vervolgens uitgesplitst in maatregelen getroffen
door particulieren en maatregelen getroffen door VvE’s. Voor VvE’s is het aantal maatregelen
vermenigvuldigd met het aantal wooneenheden van de betreffende VvE’s, behalve voor het maatwerkadvies
omdat er maar één maatwerkadvies per VvE wordt afgegeven. Onderaan de tabel wordt weergegeven
hoeveel woningen zijn verduurzaamd met de verstrekte Energiebespaarleningen. Ook hier geldt dat voor
VvE’s het aantal wooneenheden is meegewogen.

9

1.5. Financieel rendement
Het jaar 2018 is afgesloten met een positief resultaat van € 390.000. Het resultaat is iets lager uitgevallen dan
begroot. Dit wordt deels veroorzaakt door hogere kosten voor de realisatie van de financiering met CEB en de
voorbereidingskosten die gemaakt zijn voor de realisatie van de volgende fase van het fonds.
1.6. Vooruitblik
Vóór 2050 moeten ruim 7 miljoen woningen in Nederland van isolatie en van duurzame warmte worden
voorzien. Dankzij de uitbreiding van het Nationaal Energiebespaarfonds kunnen nog meer particulieren en
VvE’s financiering krijgen om woningen te verduurzamen en het gasgebruik terug te dringen.
Doelstelling 2019
In 2019 willen we de productie van Energiebespaarleningen voor VvE’s verdubbelen tot € 80 mln. Met
betrekking tot de Energiebespaarleningen voor particuliere huiseigenaren streven we ernaar de productie te
handhaven op € 80 mln. Om die totale productie van € 160 mln. te realiseren, hebben we onze
financieringscapaciteit inmiddels verhoogd en zijn er twee extra accountmanagers aangesteld.
Ambitieniveau
Op basis van de verwachte leningvolumes gaan we ervan uit de overgang van nog eens 15.000 woningen naar
meer duurzame woningen in 2019 te financieren. We verwachten een verdere groei van de leningproductie
na 2019 en we gaan ervan uit dat tegen 2021 minstens 50.000 huiseigenaren gebruik hebben gemaakt van de
door NEF aangeboden leningen om hun huizen duurzamer te maken. Gezien het toenemende bewustzijn van
huiseigenaren ten aanzien van energiebesparing en energietransitie, verwachten we dat deze groei zich
verder zal voortzetten na 2021. Om deze groei van de totale leningportefeuille mogelijk te maken tot
ongeveer € 1 miljard, hebben we aanvullende financiering nodig, die we in 2019 willen contracteren. Met een
portefeuille van € 1 miljard zouden we in staat moeten zijn om ongeveer 200.000 energiebesparende
maatregelen / 85.000 huizen te financieren met een potentieel van maximaal één Peta joule-reductie in
energieverbruik.
Verduurzaming schoolgebouwen
Het Ministerie van BZK heeft NEF gevraagd om een businesscase uit te werken voor het verduurzamen van
schoolgebouwen door het plaatsen van zonnepanelen en het eventueel treffen van aanvullende
energiebesparende maatregelen. Wij hebben deze businesscase begin januari 2019 opgeleverd en zijn gestart
met het (op kleine schaal) opzetten van dit product binnen het fonds.
Betaalbaarheid aardgasvrij wonen
Een veelbesproken onderwerp in het Klimaatakkoord is betaalbaarheid. Om eigenaar-bewoners te bewegen
hun woning aardgasvrij te maken moeten de te nemen maatregelen financierbaar zijn. Mensen zullen bij
banken uitkomen voor een aanvullende hypotheek of gebouw gebonden financiering. Maar zeker ook bij ons
fonds. Als de vraag explodeert, zullen we opnieuw om de tafel moeten. We hebben de potentie om door te
groeien. Maar met de € 600 mln. die nu in het fonds zit, zijn we trots dat we als een van de eerste partijen
aan de uitvoering van het Klimaatakkoord begonnen zijn. Inmiddels hebben we laten zien dat het Nationaal
Energiebespaarfonds ‘staat’ en zich heeft bewezen. Aangezien we ervaren hebben hoe ingewikkeld het is om
een fonds in de markt te zetten en bekend te zijn, raden we de Nederlandse overheid aan om bij het inzetten
van nieuwe financieringsinstrumenten niet wéér een nieuw fonds te starten met bijbehorend
(aanloop)traject, maar gebruik te maken van de bestaande expertise die het Nationaal Energiebespaarfonds
gedurende de afgelopen 5 jaar heeft opgebouwd.

10

2. GOVERNANCE
2.1. Bestuur en strategic committee
Stichting Nationaal Energiebespaarfonds heeft een bestuur, bestaande uit ten minste twee personen. Het
bestuur bestuurt de stichting en neemt daarbij het investeringsreglement in acht. Het bestuur legt periodiek
verantwoording af aan het strategic committee en informeert de stakeholders. Het strategic committee,
bestaande uit ten minste twee en maximaal drie personen, houdt toezicht, moet goedkeuring verlenen aan
bestuursbesluiten die van wezenlijk belang zijn voor de stichting en adviseert het bestuur gevraagd en
ongevraagd.
Samenstelling van het bestuur en strategic committee
De leden van het bestuur worden door het strategic committee benoemd. De gezamenlijke private cofinanciers hebben de mogelijkheid tot een niet-bindende voordracht.
Het bestuur bestaat uit:
• De heer E.J.G.V. Boers RE RA, voorzitter
• De heer J.H. de Roo RA, treasurer
De leden van het strategic committee worden door de Minister van BZK benoemd. De gezamenlijke private
co-financiers hebben de mogelijkheid tot een niet-bindende voordracht van het lid, niet zijnde de voorzitter.
Het strategic committee bestaat uit:
• De heer L.C. van Dijke, voorzitter
• De heer Mr. R. Wispelweij
In 2018 heeft het bestuur vijftien keer vergaderd (twaalf reguliere bestuursvergaderingen, twee
vergaderingen met het strategic committee en een vergadering met de stakeholders). Onderwerpen die in
2018 aan de orde zijn gekomen zijn o.a.:
• Aantrekken van € 100 mln. bij de Council of Europe Development Bank (CEB) ter financiering van
fase 1 van het fonds
• Verlenging en verruiming van het fond (fase 2). Ontwikkeling van een businesscase voor en realisatie
van een vervolgfase voor het fonds door vergroting van de financieringscapaciteit en verlenging van
de uitzettingsperiode, door o.a. het aantrekken van een subsidie (in de vorm van een achtergestelde
lening) van € 40 mln. van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en een
kredietfaciliteit van € 150 mln. bij de Council of Europe Development Bank (CEB)
• Ontwikkeling van twee nieuwe financieringsproducten voor fase 2: de VvE Energiebespaarlening met
een dertigjarige looptijd en een financieringsmogelijkheid voor mensen die voor 1 september 2018
een op het gasnet aan te sluiten, nog te bouwen, nieuwbouwwoning hebben gekocht en een
hypotheek hebben afgesloten, terwijl zij die woning vervolgens alsnog aardgasvrij laten opleveren
• Aanpassing van de Investeringsreglementen
• Aanpassing van de fondsmanagementovereenkomst
• Verlenging van de regionale varianten van de provincies Overijssel en Drenthe
• Businesscaseuitwerking om financieringsmogelijkheden te ontwikkelen voor de verduurzaming van
schoolgebouwen, aantrekken van financiële middelen daarvoor en voorbereiding operationalisering.
Bezoldiging
Het strategic committee stelt de bezoldiging en verdere arbeidsvoorwaarden van het bestuur en strategic
committee vast. De hoogte van deze vergoeding en de voorwaarden moeten aansluiten bij wat passend
wordt geacht als vergoeding en voorwaarden voor vergelijkbare werkzaamheden in de publieke sector en
mogen het maximumbedrag voor vergoeding aan bestuurders in deze sector, zoals vastgesteld op grond van
de geldende wet- en regelgeving (daaronder begrepen de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen
publieke en semipublieke sector), niet overschrijden. De bezoldiging gegevens van het bestuur en het
strategic committee zijn in de jaarrekening bij de toelichting op de staat van baten en lasten opgenomen.

11

Roosters van aftreden
Conform de statuten worden de bestuursleden en de leden van het strategic committee benoemd voor een
periode van maximaal vier jaar. Na vier jaar zijn de zittende leden herbenoembaar, voor maximaal nog één
termijn van vier jaar. Een bestuurder kan voor een tweede maal worden herbenoemd indien zwaarwegende
belangen - ter beoordeling van het strategic committee - daartoe aanleiding geven.
De leden treden af volgens door het strategic committee vastgestelde roosters van aftreden.
Rooster van aftreden bestuur
Bestuurslid

Functie

Aantreden per
10 april 2014

Einde
1ste termijn
10 april 2017

Herbenoemd voor
Einde 2e termijn
2e termijn per
10 april 2017
10 april 2021

E.J.G.V. Boers RE RA

Voorzitter

J.H. de Roo RA

Treasurer

29 december 2013

29 december 2016

20 december 2016

Herbenoemd voor
Einde 2e termijn
2e termijn per
10 april 2017
10 april 2021
10 april 2018

29 december 2020

Rooster van aftreden strategic committee
Bestuurslid

Functie

Aantreden per

L.C. van Dijke

Voorzitter

10 april 2014

Einde
1ste termijn
10 april 2017

Mr. R. Wispelweij

Lid

10 april 2014

10 april 2018

10 april 2022

Nevenfuncties
De heer E.J.G.V. Boers RE RA, voorzitter bestuur
• Commissaris bij Triodos Bank en tevens voorzitter van Nominatie en Remuneratie Commissie
• Commissaris bij Coöperatie Univé U.A. en tevens voorzitter van Audit Committee
• Bestuurder bij Coöperatie Medisch Specialisten (CMS) Gelre U.A.
• Lid van de Raad van Toezicht bij het Fonds Duurzaam Funderingsherstel
• Voorzitter van Ahold Delhaize Pensioenfonds
De heer J.H. de Roo RA, treasurer bestuur
• Eigen onderneming, advisering met name op het gebied van Financiële Analyse en
Risicomanagement
• Lid van de Raad van Toezicht bij CIMMYT, Mexico
• Bestuurslid bij Rabobank Pensioenfonds
De heer L.C. van Dijke, voorzitter strategic committee
• Ondernemer Link | Public Affairs
• Voorzitter bestuur van de Brede Stroomversnelling
• Woordvoerder van Warmteversnelling
• Adviseur van de ChristenUnie Tweede Kamerfractie
• Voorzitter van Mission Possible
De heer mr. R. Wispelweij, lid strategic committee
• Directievoorzitter RegioBank
2.2. Fondsmanager
Het Nationaal Energiebespaarfonds heeft stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse
Gemeenten (SVn) aangesteld als fondsmanager. De fondsmanager verricht onder meer (niet-limitatief) de
volgende activiteiten: het voorbereiden en uitvoeren van besluiten van het bestuur, het beheren en
administreren van het vermogen van de stichting, het namens de stichting, op grond van een volmacht,
verstrekken en beheren van leningen, het voorbereiden van bestuursbesluiten tot vaststelling of wijziging van
de strategie van de stichting, inclusief de meerjarenbegroting, het jaarplan en de jaarbegroting, het
voorbereiden van periodieke rapportages voor het bestuur en/of het strategic committee en het uitvoeren
van andere werkzaamheden voor de stichting die het bestuur aan de fondsmanager opdraagt. Het fonds
heeft hiervoor een fondsmanagementovereenkomst met SVn gesloten.

12

2.3. Wet- en regelgeving
Dagelijkse beleidsbepalers en personen die belast zijn met het toezicht op het beleid en de algemene zaken
van financiële ondernemingen die over een AFM-vergunning beschikken, dienen conform de Regeling eed of
belofte financiële sector een eed of belofte af te leggen. Het voltallige bestuur, het strategic committee en
alle medewerkers van de fondsmanager hebben de eed of belofte afgelegd.
Governance
De stichting hecht aan haar reputatie als deskundige, solide en integere financiële partij. Het fonds beschikt
over een vergunning als bedoeld in artikel 2:60, eerste lid, Wet op het financieel toezicht (Wft).
Het fonds heeft haar governance op orde en beschikt via de fondsmanager over een goed toegeruste
werkorganisatie.
Accountant
Het strategic committee van NEF heeft Mazars N.V. aangesteld als externe accountant van het NEF. De
accountant verricht de controle op de jaarrekening en jaarverslag van het NEF en de daarmee
samenhangende processen.
Verantwoord ondernemen
Het fonds wil integer en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). MVO-beleid is daarom onderdeel
van de reguliere dienstverlening en productverantwoordelijkheid. Daarbij is aandacht voor
klanttevredenheid, klachtenbehandeling, zorgplicht, transparantie, veiligheid, reclame en privacy. In alle
producten en processen wil het fonds integer en transparant zijn en voldoen aan de geldende wet- en
regelgeving. Het fonds streeft in zijn bedrijfsvoering naar een lage milieubelasting door het bewuste gebruik
van materialen en duurzame inkoop.
2.4. Risicomanagement
Alle werkzaamheden die SVn voor het fonds verricht, gebeuren in principe voor rekening en risico van het
fonds. SVn voert haar activiteiten uit conform de afgesproken richtlijnen zoals vastgelegd in de fund
management agreement. Transparantie en integriteit zijn daarbij kernbegrippen. Het
risicomanagementbeleid van het fonds is gericht op een voortdurende en zorgvuldige bewaking en
beheersing van risico’s die deze activiteiten met zich meebrengen.
Bij de start van het fonds is een risicomanagementproces opgezet en is een risicoanalyse uitgevoerd. Voor het
fonds zijn de belangrijkste niet-operationele risico’s in beeld en zijn beheersingsmaatregelen getroffen. De
operationele risico’s worden gemitigeerd door procedures en het Handboek Administratieve
Organisatie/Interne Controle (Handboek AO/IC).
Bij het bepalen van de risico’s is de continuïteit van het fonds het uitgangspunt. Er zijn geen indicaties dat de
continuïteit van het fonds in geding is. Het continuïteitsrisico is daarom niet als apart risico benoemd in
onderstaande tabel.
Het fonds hecht sterk aan een laag risicoprofiel. Het beleid is gericht op een voortdurende en zorgvuldige
bewaking en beheersing van de risico's. Het fonds is deels gefinancierd met publieke middelen en heeft geen
winstoogmerk. Het inzetten van publieke middelen vraagt om grote zorgvuldigheid en een risicomijdende
houding. De beheersingsmaatregelen zijn zodanig ontworpen dat deze bijdragen aan een laag risicoprofiel.

13

Operationele risico’s worden beheerst door beheersmaatregelen zoals vastgelegd in het Handboek AO/IC.
De belangrijkste risico’s voor het fonds kunnen als volgt worden weergegeven.
Soort risico

Risico omschrijving

Beheersing

Marktrisico

Lagere productie dan
geprognotiseerd (in 2018
herzien naar € 600 mln.),
waardoor een deel van de
vaste kosten niet volledig kan
worden gedekt.

Maandelijks rapportage met productiecijfers
waardoor tijdig kan worden bijgestuurd als
productie niet gehaald wordt. In de rentetarieven
is rekening gehouden met het kostenniveau die
past bij de verwachte lening omvang.

Kredietrisico /
Insolventierisico

Tegenvallende
kredietverliezen worden niet
gedekt binnen het fonds. Bij
de vaststelling van de
consumentenrente wordt
rekening gehouden met
kredietverliezen van 0,15% op
jaarbasis.

Kredietwaardigheidstoets bij aanvang van de
Energiebespaarlening.
Maandelijkse beoordeling van de werkelijke
kredietverliezen. Daarnaast wordt elk kwartaal de
uitstaande portefeuille beoordeeld. In totaal zijn 10
Energiebespaarleningen (€ 102.000) voorzien, wat
gezien de omvang van het NEF zeer beperkt is.
Jaarlijkse beoordeling of het gehanteerde
kredietverlies nog representatief is voor de
populatie.

Tegenvallende
kredietverliezen zouden een
liquiditeitstekort kunnen
veroorzaken. Als
kredietverliezen hoger
uitvallen dan in het tarief
opgenomen komen deze voor
rekening van de overheid. De
lening van de overheid wordt
als laatste afgelost.
Renterisico

Energiebespaarleningen
worden gefinancierd met
rijksgelden en co-financiering
door banken. De cofinanciering wordt vastrentend
aangetrokken en zoveel
mogelijk gematcht aan het
profiel van de uitstaande
Energiebespaarlening. Het
risico bestaat dat bij de
bepaling van de
consumentenrente
onvoldoende rekening is
gehouden met stijgende
rentetarieven.

Gezien de eisen in het Treasury statuut is dit een
risico dat (voor het rijksdeel) niet mag worden
afgedekt. Maandelijks wordt de consumentenrente
bepaald met als doel om kostendekkend te
opereren. Hiermee kunnen tussentijdse
rentestijgingen ingerekend worden en vertaald
naar een nieuw consumententarief.
De financiering bij de banken wordt aangetrokken
op basis van vastrentende leningen die, waar
nodig, een forward start kennen. Voor het
afdekken van de risico’s is binnen het Treasury
statuut een bandbreedte van € 20 mln. ongedekte
positie opgenomen.

14

Soort risico

Risico omschrijving

Beheersing

Liquiditeitsrisico

Het liquiditeitsrisico is het
risico dat het fonds niet op
een efficiënte en effectieve
wijze kan voldoen aan de
verwachte en onverwachte
kasstromen zonder dat de
dagelijkse operatie of de
financiële conditie van het
fonds wordt geraakt.

De structuur van het fonds beperkt het
liquiditeitsrisico. Elk kwartaal (of vaker indien
nodig) wordt een liquiditeitsplanning opgesteld
voor de komende 12 maanden. Door tussentijdse
monitoring en eventuele bijsturing worden
liquiditeitsrisico’s beheerst.

Imagorisico

Imagoschade kan veroorzaakt
worden door meerdere
redenen, zoals negatieve
publiciteit. Daarnaast is
imagoschade mogelijk door
een niet adequate reactie bij
het voordoen van risico’s uit
de andere risico types.

IT-risico
(onderdeel
fondsmanagement
contract)

Onjuiste of onbetrouwbare
geautomatiseerde
gegevensverwerking inclusief
continuïteitsrisico,
automatisering en niet
adequate
beveiligingssystemen.

Periodiek overleg met de stakeholders, zodat alle
betrokken partijen op de hoogte zijn van de
ontwikkelingen binnen het fonds.
Transparantie in de rapportages over de stand van
zaken en de ontwikkelingen.
Het bestuur (en waar nodig het strategic
committee of de stakeholders) is actief betrokken
bij de kredietverstrekking van omvangrijke
leningen.
Tijdig aanhaken (door de fondsmanager) van de ITleverancier bij verwachte wijzigingen.
Uit laten voeren van een IT-audit op de
geautomatiseerde systemen (als onderdeel van de
accountantscontrole).

Juridisch risico

Het niet voldoen aan
wettelijke bepalingen vanuit
AFM/Wft regelgeving en
overige regelgeving.

Met de beschikbaarheid van een bedrijfsjurist en
een compliance officer is de aanwezigheid van
specifieke juridische bancaire- en compliance
kennis bij SVn geborgd.

Uitbestedingsrisico

Het uitbestedingsrisico is het
risico dat de continuïteit,
integriteit en/of kwaliteit van
het fonds door de aan derden
uitbestede bedrijfsprocessen
wordt geschaad.

Er bestaat een fondsmanagementovereenkomst
met Service Level Agreements met SVn. Hierin zijn
afspraken gemaakt over inhoud, uitvoering en
kwaliteit van de uitbestede diensten. Over de
kwaliteit van de dienstverlening wordt periodiek
gerapporteerd door SVn. De kwaliteit van de

Op basis van de eisen vanuit de
financieringsdocumentatie wordt een
liquiditeitsbuffer van maximaal € 10 miljoen
aangehouden. Daarnaast heeft de Rabobank het
fonds de mogelijkheid geboden om € 10 mln.
boetevrij (wel afrekenen marktrente) extra af te
kunnen lossen.

15

Soort risico

Risico omschrijving

Beheersing
dienstverlening door SVn wordt ook periodiek (elk
kwartaal) door het bestuur met SVn besproken.

3. JAARREKENING
3.1. Balans
ACTIVA
(bedragen x 1.000 in €)

31 December 2018

31 December 2017

157.377
46.865

93.221
21.760

570
78.942

224
28.921

283.754

144.126

31 December 2018

31 December 2017

Eigen vermogen
5 Algemene reserve
5 Resultaat boekjaar
6 Bestemmingsreserve BZK-lening

-3.187
390
69.531

-3.134
-53
45.040

7 Voorzieningen
Rentedekkingsfonds Rijk
Rentedekkingsfonds regionale variant
Overige Rijkssubsidie
BZK voorziening SDR

6.721
2.809
448
33

7.185
1.114
965
-

Langlopende schulden
8 Achtergestelde BZK-lening
9 Langlopende lening financiers

30.469
130.000

29.960
40.000

Kortlopende schulden
10 Overige schulden en overlopende passiva

46.540

23.049

283.754

144.126

Financiële vaste activa
1 Energiebespaarlening
2 VvE Energiebespaarlening
ACTIVA
Vlottende activa
3 Vorderingen en overlopende activa
4 Liquide middelen

TOTAAL ACTIVA
PASSIVA
(bedragen x 1.000 in €)

TOTAAL PASSIVA

16

3.2. Winst- en verliesrekening

Gerealiseerd
2018

Begroting
2018

Gerealiseerd
2017

3.065
464
301
517

2.878
333
263
578

1.751
259
78
437

TOTAAL BATEN

4.347

4.052

2.525

LASTEN
Operationele lasten
Management fee
Agency fee
Algemene kosten
Marketingcampagne
Voorziening oninbaarheid
TOTAAL operationele lasten

-2.512
-35
-326
-26
-32
-2.931

-2.278
-35
-192
-48
-160
-2.713

-1.533
-35
-206
-129
-70
-1.973

Rente lopende rekening
Arrangement fee
Commitment fee
Langlopende lening financiers
TOTAAL financieringslasten

-5
-100
-244
-677
-1.026

-268
-505
-773

5
-537
-73
-605

24 BZK-lening
24 Mutatie reële waarde BZK-lening
TOTAAL overige baten en lasten

26.249
-1.758
24.491

-1.758
-1.758

-1.659
-1.659

TOTAAL LASTEN

20.534

-5.244

-4.237

RESULTAAT voor bestemming

24.881

-1.192

-1.712

-24.491

1.758

1.659

390

566

-53

(bedragen x € 1.000)
BATEN
11 Rentebaten
12 Bijdrage rentekorting Rijk
13 Bijdrage rentekorting regionale variant
14 Overige baten

15
16
17
18
19

20
21
22
23

24 Mutatie bestemmingsreserve BZK-lening
RESULTAAT na bestemming

17

3.3. Kasstroomoverzicht
(bedragen x € 1.000)
Omschrijving
Kasstroom uit operationele activiteiten
Operationeel resultaat
Aanpassingen voor:
Afschrijvingen en overige waardeverminderingen
Mutatie voorzieningen

Gerealiseerd
2018

Gerealiseerd
2017
552

1.416

-

-

318

769

318

769

Verandering in werkkapitaal:
Vorderingen
Kortlopende schulden
Kasstroom uit bedrijfsoperaties
Ontvangen interest
Betaalde provisie
Betaalde commitment fee
Betaalde interest

Ontvangen geldlening
Ontvangen BZK achtergestelde lening
Aflossing geldlening

236

117

2.421

987
62
-593
-

-4
-100
-318
-430

Kasstroom uit operationele activiteiten
Kasstroom uit investeringsactiviteiten
In lopende jaar gepasseerde leningen
Uit vorig jaar ingegane leningen
In volgend jaar ingegane leningen
Totaal ingegane leningen
Mutatie leningen in bouwdepot
Ontvangen aflossingen Energiebespaarlening
Kasstroom uit investeringsactiviteiten

-138
255

-345
581

-852

-531

1.569

456

-73.020
-3.137
-

-113.794
3.562

20.950

-76.157
14.521
11.648

-64.979

-49.532

-110.232
22.734

40.000
-

90.000
25.000
115.000

40.000

Kasstroom uit financieringsactiviteiten

50.021

-9.532

Toename geldmiddelen

50.021

-9.532

Openingsbalans
Mutatie boekjaar
Eindbalans

28.921
50.021

38.453
-9.532

78.942

28.921

18

3.4. Waarderingsgrondslagen
Algemeen
Tenzij anders weergegeven, worden bedragen in de jaarrekening vermeld in duizenden euro’s.
Doelstelling en activiteiten
De stichting Nationaal Energiebespaarfonds (kvk nummer 59439122), statutair gevestigd te ‘s- Gravenhage, is
een organisatie met een maatschappelijke doelstelling. Volgens de statuten luidt de doelstelling:
“Het bevorderen van energiebesparende maatregelen aan woningen door (samenwerkende) eigenaarbewoners”.
Algemene grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening
De jaarrekening is opgesteld volgens in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen en de bepalingen
volgens Richtlijn voor de jaarverslaggeving 640 “Organisaties zonder winststreven”, die uitgegeven zijn door
de Raad voor de Jaarverslaggeving.
Tenzij bij de desbetreffende grondslag voor de specifieke balanspost anders wordt vermeld, worden de activa
en passiva opgenomen tegen de verkrijgingsprijs of vervaardigingsprijs.
Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Winsten worden slechts
opgenomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verplichtingen en mogelijke verliezen die hun
oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken
van de jaarrekening bekend zijn geworden.
Schattingen
Bij toepassing van de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormt de leiding van het
fonds zich verschillende oordelen en schattingen die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening
opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht
noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen
opgenomen bij de toelichting op de desbetreffende jaarrekeningpost.
Toelichting op het kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het
kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest,
commitment fee en provisie zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. De mutaties
op de Energiebespaarlening zijn opgenomen als kasstroom uit investeringsactiviteiten. Ontvangen gelden en
betaalde aflossingen aan financiers zijn opgenomen als kasstroom uit financieringsactiviteiten. Transacties
waarbij geen instroom of uitstroom van kasmiddelen plaatsvindt, waaronder de aanpassing in de waardering
van de BZK-lening op basis van RJ 290, zijn niet in het kasstroomoverzicht opgenomen.
Financiële instrumenten
Alle in de balans opgenomen financiële instrumenten zijn bij eerste waardering gewaardeerd tegen reële
waarde, de vervolgwaardering vindt plaats tegen de (geamortiseerde) kostprijs. De reële waarde is het
bedrag waarvoor een actief kan worden verhandeld of een passief kan worden afgewikkeld tussen ter zake
goed geïnformeerde partijen, die tot een transactie bereid en onafhankelijk van elkaar zijn. Indien niet direct
een betrouwbare reële waarde is aan te wijzen, wordt de reële waarde benaderd door deze af te leiden uit
de reële waarde van bestanddelen of van een soortgelijk financieel instrument, of door opgaven van derden.
Grondslagen voor de waardering van activa en passiva
Financiële vaste activa
De onder financiële vaste activa opgenomen portefeuille aan verstrekte Energiebespaarleningen worden
initieel gewaardeerd tegen reële waarde. Vervolgens worden deze leningen gewaardeerd tegen de
geamortiseerde kostprijs. Deze waarderingsgrondslag is in de praktijk gelijk aan de nominale waarde van de
schuldrest per balansdatum. Eventuele bijzondere waardeverminderingen worden in mindering gebracht op
de geamortiseerde kostprijs en verantwoord in de staat van baten en lasten.

19

Overige vorderingen en overlopende activa
Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie.
Handelsvorderingen worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs.
Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering.
Voorzieningen
Voorziening voor Rentedekkingsfonds
De Rentedekkingsfondsen betreft een vooruit ontvangen exploitatiesubsidie met als doel het dekken van de
rentekortingen op de leningen waarop een rentekorting is verkregen. De subsidie valt vrij ten gunste van het
resultaat in de periode waarin de daadwerkelijk gegeven rentekorting (de gesubsidieerde lasten) worden
verwerkt. Het fonds heeft een langlopend karakter.
Overige Rijkssubsidie
De voorziening voor overige (rijks)subsidie betreft een vooruit ontvangen subsidie ter dekking van
marketingdoeleinden of specifieke projecten. De voorziening wordt op reële waarde gewaardeerd. De
werkelijk gemaakte kosten worden in mindering gebracht op deze subsidie.
Langlopende schulden
Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten
die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij eerste
verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde
kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van
transactiekosten.
Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de
effectieve rente gedurende de looptijd van de schulden in de staat van baten en lasten als interestlast
verwerkt.
Grondslagen voor resultaatbepaling
Algemeen
Het saldo (resultaat) wordt bepaald als het verschil tussen het totaal der baten en het totaal der lasten. De
baten worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd; lasten reeds zodra zij voorzienbaar zijn.
Baten die worden ontvangen in de vorm van zaken of diensten worden gewaardeerd tegen de reële waarde,
voor zover deze bepaalbaar is. In dat geval worden zodanige baten in de staat van baten en lasten
verantwoord.
Rentebaten
De rentebaten bestaat uit de ontvangen rentebaten en de betaalde rentelasten op de Energiebespaarlening,
de rentemarge wordt op basis van het toerekeningsbeginsel verantwoord in de staat van baten en lasten
voor alle rentedragende instrumenten.

20

3.5. Toelichting op de balans
Activa
Productie overzicht 2018
Totaal (x € 1.000)
Verantwoord als ingegane leningen
Af: Ingegaan vanuit vorig boekjaar
Overgang volgend boekjaar
Gepasseerde financieringen

Energiebespaarlening

VvE Energiebespaarlening

Aantal

Hoofdsom

Aantal

Hoofdsom

6.405

82.513

54

6.405

82.513

5
59

Totaal

2017

Aantal Hoofdsom Aantal

Hoofdsom

27.719

6.459

110.232

3.562
31.281

5
6.464

3.562
113.794

76.157
3.137
73.020

4.543
235
4.308

1. Energiebespaarlening
Het verloop van de portefeuille naar schuldrest is als volgt:
(bedrag x EUR 1,000)
Beginstand
bij: verstrekte leningen
af: extra/ algehele aflossing
af: aflossing in maandbedragen
Stand per ultimo

31 december 2018

gem. rente %

31 december 2017

gem. rente %

8.589
6.405

93.291
82.513

2.53
2.28

4.443

47.629

4.491

56.364

2.34

586

7.090

2.63

345

4.295

2.88

157.469

2.50

8.589

6.407
93.291

-92
157.377

-0.06%

11.244
14.408

Voorziening
Stand naar voorziening

2.79

2.53

-70
93.221

-0.08%

De totale portefeuille bestaat per 31 december 2018 uit 14.408 Energiebespaarleningen met een omvang van
€ 157,5 mln.
Per balansdatum is een analyse verricht op de openstaande debiteuren. Op basis van deze analyse is uit
voorzichtigheidsprincipe, voor in totaal 10 Energiebespaarleningen een voorziening van € 92.000 getroffen.
Daarnaast is een voorziening van € 10.000 onder de debiteuren opgenomen. Deze leningen hebben over het
algemeen meer dan 3 maanden achterstand en een aantal klanten heeft ondersteuning gevraagd vanuit de
schuldhulpverlening. De kans dat de Energiebespaarleningen in de laatste categorie nog inbaar zijn, is als
gering geschat. De voorziening is als volgt opgebouwd:
Opgenomen nder
Energiebespaarleningen
Beginstand
70
Toevoeging
22
Eindstand
92
% voorziening t.o.v. hoofdsom verstrekte Energiebespaarleningen1
(bedrag x EUR 1,000)

Opgenomen onder
debiteuren
10
10

Totaal
70
32
102
0.04%

2. VvE Energiebespaarlening
In 2018 zijn 50 VvE Energiebespaarleningen gepasseerd en ingegaan. Daarnaast zijn er 5 VvE
Energiebespaarleningen die in 2018 passeerden maar in 2019 zijn ingegaan.
(bedrag x EUR 1,000)

31 december 2018

gem. rente %

Beginstand

62

21.760

2.85

10

2.913

2.85

bij: verstrekte leningen

54

27.719

2.84

52

19.793

2.84

-

579
2.036
46.865

-

-

-

2.85

62

248
698
21.760

af: extra/ algehele aflossing
af: aflossing in maandbedragen
Beginstand

116

31 december 2017

gem. rente %

2.85

Hoofdsom verstrekte leningen bestaat uit alle verstrekte Energiebespaarleningen van het NEF, zowel
Energiebespaarleningen als VvE Energiebespaarleningen
1

21

Op balansdatum zijn er geen VvE Energiebespaarleningen met een achterstand. Er zijn geen indicaties van
oninbaarheid. Vandaar dat er op de VvE Energiebespaarleningen geen voorzieningen zijn getroffen.
De financiële vaste activa kennen een overwegend langlopend karakter en bestaan uit de uitgegeven
Energiebespaarleningen.
3.

Vorderingen en overlopende activa

(bedrag x EUR 1,000)

Debiteuren regionale variant
Debiteuren
Voorziening debiteuren
Overige vorderingen

31 december 2018
553
25
-10
2
570

31 december 2017
215
9
224

De debiteuren regionale variant hebben betrekking op de bijdrage van de provincies Overijssel, Drenthe en
gemeenten Breda en Den Bosch aan het NEF voor de specifieke regeling in hun gemeente/provincie. De
bijdragen worden gestort op basis van de werkelijk gepasseerde leningen in het afgelopen kwartaal.
Het fonds heeft per balansdatum bij 91 debiteuren een vordering open staan. Dit is 0,63% van het totaal
aantal klanten binnen het fonds. Van deze debiteuren zijn er 10 geclassificeerd als dubieus. Voor deze klanten
is een voorziening getroffen op de uitstaande vordering. Zie ook de analyse bij de energiebespaarleningen.

4.

Liquide middelen

(x € 1.000)

Rekening courant
Deposito’s
Betalingen onderweg

31 december 2018
49.712
30.000
-770
78.942

31 december 2017
19.048
10.000
-127
28.921

Alle bedragen zijn direct opvraagbaar. Van de deposito’s is € 20 mln. op spaarrekeningen bij de Rabobank en
€ 10 mln. op een spaarrekening bij ASN Bank geplaatst.

22

Passiva
5. Stichtingsvermogen
(x € 1.000)

Algemene reserve
Resultaat boekjaar

31 december 2018
-3.187
390
-2.797

31 december 2017
-3.134
-53
-3.187

Algemene reserve
De algemene reserve wordt opgebouwd uit de behaalde resultaten vanaf de start van het fonds en bestaat uit
het resultaat vanuit eerdere jaren. Indien het saldo van het eigen vermogen aan het einde van de looptijd van
het fonds negatief is, dan zal dat in eerste instantie worden verrekend met de achtergestelde BZK-lening. Een
eventueel positief saldo komt ten gunste van de Rijksoverheid.
6.

Bestemmingsreserve BZK-lening

(x € 1.000)

Beginstand
Toevoeging
Onttrekking

31 december 2018
45.040
26.249
-1.758
69.531

31 december 2017
46.699
-1.659
45.040

Als gevolg van een wijziging in de looptijd van de huidige achtergestelde lening en de uitbetaling van een
nieuwe achtergestelde lening is eind 2018 een toevoeging gedaan aan de bestemmingsreserve BZK. Zie ook
toelichting 8.
De jaarlijkse oprenting van de BZK-lening wordt onttrokken aan deze bestemmingsreserve. Uiteindelijk zal de
reële waarde van de BZK-lening aan het eind van de looptijd weer gelijk zijn aan de nominale waarde en is de
bestemmingsreserve volledig uitgeput. In 2018 heeft er een onttrekking plaats gevonden van € 1,8 mln.

7.

Voorzieningen

Rentedekkingsfonds Rijk
(x € 1.000)

Beginstand
Storting
Onttrekking

31 december 2018
7.185
4646.721

31 december 2017
7.644
-459
7.185

Op basis van de subsidie van het ministerie van BZK werd € 7,5 mln. geclassificeerd als een voorziening ter
dekking van toekomstige rentekortingen. De voorziening valt vrij ten gunste van het resultaat op basis van de
feitelijke portefeuille en de toegekende rentekorting. In 2018 is € 0,5 mln. aan de voorziening onttrokken.
Van de totale beschikbare rentekorting van € 7,5 mln. is ongeveer € 4,1 mln. toegewezen aan leningen
(verstrekt en pijplijn). De daadwerkelijke realisatie van deze rentekorting hangt onder meer af van de duur
van de Energiebesparingslening.

23

Rentedekkingsfonds regionale variant
(x € 1.000)

Beginstand
Storting
Onttrekking

31 december 2018
1.114
1.996
-301
2.809

31 december 2017
170
1.021
-77
1.114

De voorziening bestaat uit de door de provincie Overijssel, de provincie Drenthe, de gemeente Breda en de
gemeente Den Bosch verleende rentekortingen op de Energiebespaarleningen. Er wordt een rentekorting
gegeven aan inwoners van de betreffende provincie of gemeente. De subsidie bestaat uit een rentekorting en
terugbetaling van extra kosten. De subsidie wordt betaald op basis van de netto contante waarde bij het
toekennen van de Energiebespaarlening. De vergoeding wordt vrijgegeven aan het resultaat voor de duur van
de Energiebesparingslening.
In 2018 zijn er 1.921 Energiebespaarleningen voor een totaal bedrag van € 25 mln. gepasseerd met een
rentekorting uit een regionale variant. Sinds de start van de regionale varianten zijn 3.310
Energiebespaarleningen voor een totaal bedrag van € 38,4 mln. gepasseerd.
In de tabel hieronder geeft inzicht in de leningen die gepasseerd zijn onder de regionale variant, zowel voor
2018 als cumulatief.
Regionale variant
(Amounts x EUR 1,000)

Breda
Den Bosch
Drenthe
Overijssel
Total
Overige Rijkssubsidie
(x € 1.000)

Beginstand
Storting
Onttrekking

2018
Cumulatief
Beschikbaar
Aantal
Hoofdsom Aantal
Hoofdsom Subsidie
Toegekend2
105
1.580
178
2.571
475
489
62
776
62
776
210
82
632
8.385
951
12.479
1.221
1.160
1.122
14.269
2.119
22.538
2.200
1.753
1.921
25.010
3.310
38.364
4.106
3.484

31 december 2018
965
-517
448

31 december 2017
1.202
200
-437
965

NEF heeft een subsidie van € 10 mln. van het ministerie van BZK ontvangen. Van dit bedrag is € 7,5 mln.
geclassificeerd als een voorziening voor rentekorting. De resterende subsidie is geclassificeerd als een
voorziening voor kleinschalige marketingactiviteiten en om de kosten van accountmanagers en andere
incentives te dekken. In 2018 is € 528.000 incl. btw, als aanvullend budget voor de fondsbeheerder SVn, ten
laste van deze subsidie gebracht als compensatie voor het aantrekken van VvE accountmanagers. Daarnaast
werd € 26.000 aan marketingkosten ten laste van deze subsidie gebracht. Gezien de langlopende
verplichtingen is deze subsidie geclassificeerd als een voorziening.

When determining the amount of the interest discount on the Energy Saving Loans. The amounts also include also loans in the
pipeline.
2

24

Overige SDR (schooldakrevolutiefonds) subsidie
(x € 1.000)

Beginstand
Storting
Onttrekking

31 december 2018
80
-47
33

31 december 2017
-

Het ministerie van BZK verleende NEF een subsidie van € 100.000 om de business case voor "het
Schooldakrevolutiefonds" te onderzoeken. In 2018 is € 80.000 van deze subsidie ontvangen. De kosten voor
dit project zijn direct ten laste van deze subsidie gebracht. In januari 2019 is het definitieve rapport bij het
ministerie ingediend.
8. Achtergestelde BZK-lening
De lening kent een langlopend karakter, er vinden geen aflossingen plaats binnen de komende 12 maanden.
(x € 1.000)

Beginstand
Storting
Correctie reële waarde
Amortisering

31 december 2018
29.960
25.000
-26.249
1.758
30.469

31 december 2017
28.301
1.659
29.960

De BZK-lening is achtergesteld bij alle andere bestaande en toekomstige schulden van NEF. De nominale
waarde van deze lening is € 75 mln.
De lening heeft de volgende voorwaarden:
• terugbetaling zal uiterlijk plaatsvinden vanaf 1 januari 2037, met een terugbetaling van maximaal drie
jaar;
• het terug te betalen bedrag wordt verhoogd / verlaagd afhankelijk van het uiteindelijke fondsresultaat;
• er wordt geen rente betaald over de uitstaande bedragen.
In 2018 heeft BZK een nieuwe achtergestelde lening van € 40 mln. toegekend. Op de balansdatum was € 25
mln. uitbetaald, de andere € 15 mln. zal in januari 2019 worden uitbetaald.
De lening heeft de volgende voorwaarden:
• terugbetaling vindt uiterlijk plaats vanaf 1 januari 2056;
• het terug te betalen bedrag wordt verhoogd / verlaagd afhankelijk van het uiteindelijke fondsresultaat;
• er wordt geen rente betaald over de uitstaande bedragen.
Op basis van de rapportageregels (Dutch GAAP (RJ 290)) moet de BZK-lening bij aanvang worden
gewaardeerd tegen marktwaarde. Voor rapportagedoeleinden betekent dit dat deze schuld wordt
opgenomen tegen de netto contante waarde die, vanwege het feit dat geen rente verschuldigd is op de
lening, lager is dan de nominale waarde. In de loop van de tijd (tot het einde van 2037 of 2056, de verwachte
datum van de terugbetaling), zal de lening worden doorgerekend naar de nominale waarde uit de
resultatenrekening. Voor de waardering van de lening is de marktrente opnieuw berekend op basis van de
gegevens van het subsidiebesluit (5 december 2018). Voor de eerste achtergestelde lening (€ 75 mln.) werd
de rente geschat op 5,65% per jaar voor de resterende periode. Voor de tweede achtergestelde lening werd
de rente berekend op 6,328%. In 2018 was er een afschrijving van € 1,8 mln. op de eerste lening. Op de
balansdatum werd de intrinsieke waarde van de leningen aangepast op basis van de marktwaarde en de
resterende periode. De totale aanpassing bedroeg € 26.249 (€ 3.831 voor de eerste lening van € 75 mln. en
€ 22.418 voor de uitbetaling van de tweede lening van € 25 mln.). Dit is uiteindelijk een technische
waarderingsaanpassing die geen effect heeft op de kasstromen of andere commerciële activiteiten.

25

9.

Langlopende lening financiers
31 december 2018
40.000
90.000
130.000

(x € 1.000)

Beginstand
Storting

31 december 2017
40.000
40.000

In 2018 zijn in totaal 5 trekkingen verricht bij de co-financiers. Naast deze trekkingen zijn op balansdatum
voor vier leningen de stortingen vastgelegd. Zie onderstaand overzicht. Van de uitstaande balans zal in 2019
€ 7.5 mln. worden afgesloten.
Stortingsdatum

Financier Bedrag (x EUR 1,000)
20-7-2017
1-12-2017
20-12-2017
20-2-2018
20-4-2018
20-9-2018
31-10-2018
20-11-2018

Rabobank
Rabobank
Volksbank (ASN)
Rabobank
Rabobank
Volksbank (ASN)
CEB
Rabobank

10.000
20.000
10.000
15.000
10.000
15.000
35.000
15.000
130.000

rente

Einddatum

1,23%
0,74%
1,16%
0,96%
0,66%
1,41%
0,73%
1,48%

20-1-2027
21-11-2024
20-1-2025
20-1-2023
20-1-2022
20-9-2024
30-9-2026
2-03-2026

10. Overige schulden en overlopende passiva
(x € 1.000)

Bouwdepot
Te betalen commitment fee
Te betalen garantie fee
Te betalen rente lening financiers
Te betalen bestuursvergoeding
Te betalen managementfee
Nog te ontvangen facturen
Crediteuren
Overige kosten

31 december 2018
44.887
2
22
321
13
194
1.062
32
7
46.540

31 december 2017
22.153
98
73
10
140
550
11
15
23.049

Bouwdepot
Het bouwdepot betreft nog uit te betalen gelden op reeds verstrekte Energiebespaarleningen.
Te betalen commitment fee / garantie fee
Dit betreft de nog te betalen commitment fee en garantiefee die op balansdatum nog niet is betaald.
Nog te betalen interest
Dit is de openstaande rente op leningen die zijn afgesloten. De rente wordt driemaandelijks betaald, behalve
de eerste trekking waarbij de rentebetaling loopt vanaf de eerste verzilveringsdatum (januari 2019).
Nog te ontvangen facturen
De nog te ontvangen facturen hebben voornamelijk betrekking op de extra vergoeding die is verstrekt aan de
fondsmanager. Deze vergoedingen worden in de komende jaren via de reguliere managementvergoeding
verrekend.

26

Niet uit de balans blijkende verplichtingen
Onderhanden werk
aantal
624
578
5
1.207

Ingediende aanvragen
Uitgebrachte offertes
Nog in te gane leningen

31 december 2018
(bedragen x € 1.000)
92.003
14.264
3.562
109.829

aantal
455
275
730

31 december 2017
(bedragen x € 1.000)
58.408
4.702
63.110

Kredietfaciliteit
Het fonds heeft een kredietovereenkomst met de Rabobank, ASN Bank en de Council of Europe Bank voor
een totale faciliteit van € 225 mln. De huidige kredietfaciliteit kent een availability periode tot en met januari
2022. Over de nog niet getrokken kredietfaciliteit wordt een commitment fee betaald.
In 2018 is reeds voor € 45 mln. kredieten vastgelegd onder de faciliteit bij de Rabobank en Council of Europe
Bank (CEB), maar die een feitelijke stortingsdatum in 2019 kennen. Onder de huidige kredietfaciliteit is op
balansdatum nog € 50 mln. beschikbaar die getrokken kan worden bij CEB.
Gecontracteerd, nog niet gestort
Stortingsdatum

Financier Bedrag (x EUR 1,000)

Rente

Einddatum

20-03-2019
22-10-2019
15-01-2019
31-12-2019

Rabobank
Rabobank
CEB
Rabobank

1,87%
1,87%
1,13%
2,25%

20-4-2026
20-9-2025
31-12-2027
31-12-2027

7.500
15.000
15.000
7.500
45.000

Met deze trekkingen is het renterisico op de uitstaande financieringen (incl. pijplijn) afgedekt met een
vastrentende langlopende lening.
Kredietfaciliteit fase II
In januari 2019 hebben het fonds en Rabobank een kredietovereenkomst getekend van € 150 mln. . Deze
kredietfacilieit kan worden ingezet om de financiering aan te trekken of om een garantie te geven richting
CEB. Naast de kredietfaciliteit met Rabobank is het fonds bezig om een kredietfaciliteit af te sluiten met CEB
(onder de garantie van Rabobank) en met de ASN bank voor een overdraft faciliteit.
Achtergestelde lening BZK
Van de achtergestelde financiering van BZK van € 40 mln. is in 2018 reeds € 25 mln. gestort. Het restant van
€ 15 mln. zal in maart 2019 worden gestort.

27

Nog te verrekenen managementvergoeding:
Uitgangspunt in de fondsmanagementovereenkomst is dat de management fee voor de fondsmanager gelijk
is aan de gemaakte kosten bij de uitvoering van haar fondsmanagementactiviteiten gedurende de gehele
looptijd van het fonds. De fee wordt als percentage van de uitstaande Energiebespaarleningen bepaald en
per einde van elke maand afgerekend.
De fondsmanagementovereenkomst met SVn kent een looptijd tot januari 2021. De kosten die gemoeid zijn
met deze periode zijn afhankelijk van de productie van het fonds. NEF en SVn zijn in bespreking over
aanpassing van het contract per 1 januari 2019 i.v.m. de uitbreiding van het NEF. De werkelijke kosten die op
basis van de contractuele afspraken gedeclareerd kunnen worden bedragen:
(bedragen x € 1.000)
Kosten fondsmanagement
Extra werkzaamheden

Voorgaande jaren
5.204
605

2018
2.213
467

Totaal
7.417
1.072

2017
5.204
605

5.809

2.680

8.489
-1.625
-1.655
-860

5.809
-592
-1.033
-532

Toekomstige vergoedingen excl. btw
btw

4.349
913

3.652
767

Toekomstige vergoedingen incl. btw

5.262

4.419

Totale kosten exclusief btw
Gefactureerd in eerdere jaren3
Gefactureerd in 2018
Als schuld verantwoord,

3

Het bedrag gefactureerd in eerdere jaren 2018 bestaat uit € 592 en € 1.033 en betreft bedragen die in 2017
en eerdere jaren zijn gefactureerd.
28

3.6. Toelichting op de winst- en verliesrekening

Baten
(x € 1.000)

Omschrijving
BATEN
11 Rentebaten
12 Bijdrage rentekorting Rijk
13 Bijdrage rentekorting regionale variant
14 Overige baten
TOTAAL BATEN

Gerealiseerd
2018
3.065
464
301
517
4.347

Begroting Gerealiseerd
2018
2017
2.878
333
263
578
4.052

1.751
259
78
437
2.525

11. Rentebaten
De werkelijke rentebaten zijn verminderd met een rentevergoeding van € 0.855 mln. (2017: € 0,5 mln.) voor
uitstaande bouwdepots. De rentebaten liggen in lijn met de begrote opbrengsten.
12. Bijdrage rentekorting Rijk
Het bestuur past een korting op de consumentenrente toe. Deze rentekorting wordt gefinancierd vanuit de
subsidie van het Ministerie van BZK. De toerekening van de gerealiseerde rentekorting is gebaseerd op het
aantal gepasseerde Energiebespaarleningen en het verloop van de Energiebespaarleningen die een
rentekorting hebben ontvangen.
13. Bijdragen rentekorting regionale variant
De provincies Overijssel en Drenthe en de gemeenten Breda en Den Bosch bieden hun inwoners een
rentekorting op de Energiebespaarleningen Deze overheden dragen bij aan een rentekorting en een
vergoeding voor aanvullende kosten die gemoeid zijn met het verstrekken van deze Energiebespaarlening. De
gerealiseerde rentekorting en de bijdrage voor aanvullende kosten vallen via deze bate vrij ten gunste van het
resultaat.
14. Overige baten
Het bestuur heeft besloten om in 2018 een deel van de subsidie van BZK te gebruiken voor kleinschalige
marketingactiviteiten, om de kosten van accountmanagers en andere incentives te dekken.
De kosten worden in mindering gebracht op de andere overheidssubsidie. Om redenen van transparantie
worden de kosten afzonderlijk weergegeven (zowel de kosten als de inkomsten). Het andere deel van de
overheidssubsidie dat voor dit doel wordt gebruikt, wordt opgenomen als ander inkomen. Het bestuur heeft
nog niet alle budgetten volledig toegewezen.

29

LASTEN
(x € 1.000)

Omschrijving
Operationele lasten
15 Management fee
16 Agency fee
17 Algemene kosten
Bestuur & Commissie
Accountant
Advies
Toetsing
Overig
18 Marketingcampagne
19 Voorziening oninbaarheid
TOTAAL operationele lasten

Gerealiseerd
2018

Begroting Gerealiseerd
2018
2017

-2.512
-35

-2.278
-35

-1.533
-35

-108
-18
-101
-89
-10
-26
-32

-109
-17
-12
-36
-18
-48
-160

-118
-17
-26
-39
-6
-129
-70

-2.931

-2.713

-1.973

15. Management fee
De principes van de managementfee zijn vastgelegd in de fondsbeheerovereenkomst. De beheervergoeding
wordt maandelijks in rekening gebracht op basis van een percentage. Het kostenpercentage is gebaseerd op
de uitstaande Energiebespaarleningen (er worden geen kosten in rekening gebracht voor achterstallige
betalingen). De beheervergoeding is gestegen in lijn met de toename van de uitstaande
Energiebespaarleningen.
De beheervergoeding dekt ook de kosten die voortvloeien uit de extra begrotingstoewijzing aan SVn voor de
accountmanagers (€ 468.000 incl. btw), extra communicatiebudget (€ 24.000 incl. btw), de
financieringskosten (€ 36.000 incl. btw) en fase II (€ 37.000 incl. btw). Voor heel 2018 bedragen deze kosten €
564.000 incl. btw (2017: € 308.000 incl. btw). Deze extra kosten worden toegewezen aan de subsidie, hoewel
het budget voor fase II niet wordt toegewezen aan de subsidie. Deze extra kosten worden verrekend via de
maandelijkse managementvergoeding (als een percentage van de uitstaande schuld).
16. Agency fee
Vanwege haar rol als facility agent ontvangt Rabobank, op basis van de financieringsovereenkomst, een
jaarlijkse vergoeding van € 35.000.
17. Algemene kosten
Deze kosten omvatten beheer-, accountancy-, advies- en evaluatiekosten. De jaarlijkse verzekeringskosten
bedragen € 18.000 (onderdeel van administratieve kosten). De totale kosten voor het bestuur en het strategic
committee bedragen € 108.000 (inclusief btw). De kosten voor beoordeling / toezicht hebben betrekking op
het BKR, Kadaster en AFM. De kosten voor advies zijn voor juridische ondersteuning, voornamelijk voor het
opstellen van financieringsdocumentatie, kosten voor advies over fase II en enkele kosten voor de wijziging
van het Investeringsreglement VvE Energiebespaarlening en voor één specifieke, gecompliceerde VvEEnergiebespaarlening.
18. Marketingcampagne
Het bestuur heeft een budget voor marketingactiviteiten begroot. Een deel hiervan is toegewezen aan
fondsbeheerder SVn en wordt ook verantwoord onder de kosten van de fondsbeheerder. In 2018 zijn beperkt
marketingactiviteiten uitgevoerd.

30

19. Voorziening oninbaarheid
Er zijn geen afboekingen verricht op Energiebespaarleningen. Er zijn twee Energiebespaarleningen waarvoor
een alternatieve regeling is getroffen. Deze leningen kunnen daarom pas na drie jaar (of langer) worden
afgeschreven en zijn nog niet in gebreke. Deze leningen worden volledig in de voorziening verantwoord. Op
kwartaalbasis is een impairmenttest uitgevoerd op de uitstaande leningen en debiteuren. De voorziening is
op basis van deze test aangepast. In 2018 is daarom de voorziening aangepast met in totaal € 32.000. De
totaal getroffen voorziening bedraagt € 102.000 (€ 92.000 onder de leningen en € 10.000 onder de
debiteuren.). Dit is 0,04% van het totaal aan verstrekte Energiebespaarleningen gedurende de looptijd van
het fonds. Deze voorziening heeft betrekking op 10 klantdossiers. Ten opzichte van de totale portefeuille is
dit een beperkte voorziening.
Financieringslasten
(x € 1.000)

Omschrijving
20 Rente lopende rekening
21 Arrangement fee
22 Commitment fee
23 Interest langlopende lening financiers
TOTAAL financieringslasten

Gerealiseerd
2018
-5
-100
-244
-677
-1.026

Begroting Gerealiseerd
2018
2017
5
-268
-537
-505
-73
-773
-605

20. Rente lopende rekening
Vanwege de negatieve Euribor van 3 maanden berekent de bank negatieve rente op de lopende rekening van
NEF voor elk saldo boven € 5 mln. Door de hoge beschikbare liquiditeiten heeft dit tot gevolg dat in 2018
rente in rekening is gebracht. Het fonds heeft dit door specifieke afspraken te maken met de bank en het
monitoren van de liquiditeitsbehoefte kunnen beperken.
21. Arrangement fee
Voor het beschikbaar stellen van de garantie onder de CEB financiering is een fee betaald.
22. Commitment fee
De commitment fee wordt in rekening gebracht op het nog niet getrokken deel van de bancaire faciliteit.
23. Financieringslasten
De rentelasten hebben betrekking op de aangetrokken financieringen.
Overige baten en lasten
(x € 1.000)

Omschrijving
Overige baten en lasten
24 BZK-lening
24 Mutatie reële waarde BZK-lening

Gerealiseerd
2018
26.249
-1.758
24.491

Begroting Gerealiseerd
2018
2016
-1.758
-1.758

-1.659
-1.659

24. Mutatie bestemmingsreserve BZK-lening
Zie hiervoor de toelichting 8 ”Achtergestelde BZK-lening” bij de balans.

31

3.7. WNT-verantwoording
Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector
(WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de voor het fonds van toepassing zijnde
regelgeving en is bepaald op basis van het algemene WNT-maximum.
Het bezoldigingsmaximum in 2018 voor het fonds bedraagt € 189.000. Het weergegeven toepasselijke WNTmaximum per persoon of functie is berekend naar rato van de omvang (en voor topfunctionarissen tevens de
duur) van het dienstverband, waarbij voor de berekening de omvang van het dienstverband nooit groter kan
zijn dan 1,0 fte. Uitzondering hierop is het WNT-maximum voor de leden van het strategic committee; dit
bedraagt voor de voorzitter 15% en voor de overige leden 10% van het bezoldigingsmaximum. In het geval
van het fonds zijn de leden van het bestuur aangemerkt als leidinggevende topfunctionaris en de leden van
het strategic committee als toezichthoudend topfunctionaris.

Bezoldiging topfunctionarissen
Leidinggevende topfunctionarissen
bedragen x € 1

E.J.G.V. Boers RE RA

J.H. de Roo RA

Voorzitter

Treasurer

1/1 – 31/12
0,17
Nee
Nee

1/1 – 31/12
0,17
Nee
Nee

Ja

Ja

Individueel WNT-maximum

€ 32.130

€ 32.130

Bezoldiging
Beloning
Belastbare onkostenvergoedingen
Beloningen betaalbaar op termijn
Totaal bezoldiging
-/- Onverschuldigd betaald bedrag
Totaal bezoldiging
Motivering indien overschrijding

€ 26.290
€ 26.290
€ 26.290
n.v.t.

€ 26.290
€ 26.290
€ 26.290
n.v.t

Gegevens 2017
Duur dienstverband in
Omvang dienstverband 2017 (in fte)

1/1 – 31/12
0,17

1/1 – 31/12
0,17

Bezoldiging 2017
Beloning
Belastbare onkostenvergoedingen
Beloningen betaalbaar op termijn
Totaal bezoldiging 2017
Individueel WNT-maximum 2017

€ 25.500
€ 25.500
€ 30.770

€ 25.500
€ 25.500
€ 30.770

Functie(s)
Gegevens 2018
Duur dienstverband
Omvang dienstverband (in fte)
Gewezen topfunctionaris?
(Fictieve) dienstbetrekking?
Zo niet, langer dan 6 maanden binnen 18
maanden werkzaam?

32

Toezichthoudende topfunctionarissen
bedragen x € 1

L.C. van Dijke

R. Wispelweij

Voorzitter

Lid

1/1 – 31/12

1/1 – 31/12

Bezoldiging
Beloning
Belastbare onkostenvergoedingen
Beloningen betaalbaar op termijn
Totaal bezoldiging
Toepasselijk WNT-maximum
Motivering indien overschrijding:

€ 10.873
€ 10.873
€ 28.350
n.v.t.

€ 6.379
€ 6.379
€ 18.900
n.v.t.

Gegevens 2017
Duur dienstverband in 2017
Omvang dienstverband 2017 (in fte)

1/1 – 31/12
n.v.t.

1/1 – 31/12
n.v.t.

Bezoldiging 2017
Beloning
Belastbare onkostenvergoedingen
Beloningen betaalbaar op termijn
Totaal bezoldiging 2017
Individueel WNT-maximum 2017

€ 10.625
€ 10.625
€ 27.150

€ 6.186
€ 6.186
€ 18.100

Functie(s)
Gegevens 2018
Duur dienstverband

Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT
Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen functionarissen die in 2018 een bezoldiging
hebben ontvangen boven het individuele WNT maximum. Er zijn in 2018 geen ontslaguitkeringen betaald aan
overige functionarissen die op grond van de WNT dienen te worden vermeld, of die in eerdere jaren op grond
van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (WOPT) of de WNT vermeld
zijn of hadden moeten worden.

33

4. OVERIGE GEGEVENS
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Hiervoor wordt verwezen naar de hierna opgenomen verklaring.
Statutaire regeling betreffende de bestemming van het resultaat
In de statuten is opgenomen dat het resultaat aan het eind van de looptijd van het fonds ten gunste komt aan
de Staat der Nederlanden. Het jaarrekening resultaat is op basis van deze bepaling toegevoegd aan het
vermogen van de stichting welke bij liquidatie van het fonds wordt gesaldeerd met de achtergestelde BZKlening.
Gebeurtenissen na balansdatum met belangrijke financiële gevolgen
Er hebben geen gebeurtenissen na balansdatum plaats gevonden die invloed hebben op het vermogen of
resultaat van de stichting die vermeld zouden moeten worden in de jaarstukken, in de niet uit de balans
blijkende verplichtingen zijn de ontwikkelingen opgenomen die begin 2019 zijn geeffectueerd en die er voor
zorgen dat het NEF ook in 2019 door kan gaan met het verstrekken van financieringen.
Amersfoort, 15 april 2019
Bestuur

E.J.G.V. Boers RE RA
Voorzitter

J.H. de Roo RA
Treasurer

34

5. CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT

35

MAZARS

CONTROLEVERKLARING
VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT
Aan het bestuur van Stichting Nationaal Energiebespaarfonds

VERKLARING OVER DE IN HET JAARVERSLAG OPGENOMEN JAARREKENING 2018
ONS OORDEEL
Wij hebben de jaarrekening 2018 van Stichting Nationaal Energiebespaarfonds te
s- Gravenhage gecontroleerd.

Naar ons oordeel geeft de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van
de grootte en de samenstelling van het vermogen van Stichting Nationaal
Energiebespaarfonds per 31 december 2018 en van het resultaat over 2018 in
overeenstemming met de in Nederland geldende RJ-Richtlijn 640 Organisaties zonder
winststreven en de bepalingen krachtens de WNT.

De jaarrekening bestaat uit:
1. de balans per 31 december 2018;
2. de winst-en-verliesrekening over 2018; en

3. de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële
verslaggeving en andere toelichtingen.

DE BASIS VOOR ONS OORDEEL
Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de
Nederlandse controlestandaarden vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn
beschreven in de sectie 'Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening'.

Wij zijn onafhankelijk van Stichting Nationaal Energiebespaarfonds zoals vereist in de
Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en
andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij
voldaan aan de Verordening gedrags-en beroepsregels accountants (VGBA).
Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis
voor ons oordeel.

VERKLARING OVER DE IN HET JAARVERSLAG OPGENOMEN ANDERE INFORMATIE
Naast de jaarrekening (hoofdstuk 3) en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag
andere informatie, die onder andere bestaat uit het verslag van het bestuur en de overige
gegevens.

Accountants - Belastingadviseurs - Management Consultants
WiLHELMINA ToWER, DeLFLANDLAAN 1 - PoSTBUS 7266 - lOO JG AMSTERDAM
Tel: o88 27 72 400 - Fax; 088 277 224 - amsterdam.audit@mazars.nl
Mazars N.V.
Statutair gev stigd te Rotterdam (KvK Rotterdam nr. 24389296).

RO 103028/CG

Praxity

MEMBER •
GLOBAL ALLIANCE OF
INDEPENDENT FIRMS

MAZARS

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie
met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat.
Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip,
verkregen vanuit de controle of anderszins, oven ogen of de andere informatie materiële
afwijkingen bevat.
Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard
720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden

bij de jaarrekening.
Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het
verslag van het bestuur de overige gegevens in overeenstemming met RJ 640 Organisaties
zonder winststreven.

BESCHRIJVING VAN VERANTWOORDELIJKHEDEN MET BETREKKING TOT DE
JAARREKENING
VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN HET BESTUUR VOOR DE JAARREKENING
Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening
in overeenstemming met de in Nederland geldende RJ-Richtlijn 640 Organisaties zonder
winststreven. In dit kader is het bestuur verantwoordelijk voor een zodanige interne

beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk
te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.
Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur afwegen of de onderneming in staat
is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemd
verslaggevingsstelsel moet het bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de
continuïteitsveronderstelling, tenzij het bestuur het voornemen heeft om de vennootschap te

liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische
alternatief is.

ONZE VERANTWOORDELIJKHEDEN VOOR DE CONTROLE VAN DE JAARREKENING
Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat
wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te
geven oordeel.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid
waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude
ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien
redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen
zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen.
De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en
de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

2

MAZARS

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar
relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenste ing met de Nederlandse
controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle
bestond onder andere uit:
het identificeren en inschatten van de risico's dat de jaarrekening afwijkingen van
materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico's
bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controleinformatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het
risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten.
Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk
nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of
het doorbreken van de interne beheersing;
het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met
als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de
omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te
spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de stichting:
het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële
verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het
bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan;
het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling
aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie
vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou
kunnen bestaan of de stichting haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten.
Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij
verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante
gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn,
moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de
controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring.
Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een
onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven;
het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de
daarin opgenomen toelichtingen; en
het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende
transacties en gebeurtenissen.

Wij communiceren met de met het bestuur onder andere over de geplande reikwijdte en
timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren
zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Amsterdam, 15 april 2019
MAZARS N.V.

Origineel was getekend door J.C. van Oldenbeek MSc RA

3