Ministerie van Financiën

Belastingdienst/
Keten Omzetbelasting

TER BESLUITVORMING
Aan

Stuurgroep EU BTW e-Commerce 13 januari

Datum
12 januari 2020

Versie 1.0

notitie

beslissing noodspoor EU BTW e-Commerce

1. Inleiding en leeswijzer
1.1 De regeling
De nieuwe EU-richtlijn EU BTW e-Commerce past de BTW-regels aan voor
grensoverschrijdende internetverkopen van goederen en diensten. Een nieuwe
richtlijn was nodig onder meer vanwege de zeer sterke groei van de elektronische
handel. Er zijn enkele regelingen voorzien, daaronder ook een voor
handelsplatforms en voor post- en koeriersdiensten.
Door het inperken van drempels en vrijstelling zijn ondernemers, met toepassing
van het bestemmingslandbeginsel, sneller dan nu BTW over die verkopen
verschuldigd in de lidstaat van de consument. Op EU-niveau is een extra
opbrengst voorzien van € 5-7 miljard.
Daarbij moeten zwaardere administratieve lasten zoveel mogelijk worden
voorkomen. Daarom wordt een uitbreiding gerealiseerd van de BTW-heffing via
het éénloket-systeem. Ondernemers die van deze regeling gebruik willen maken,
kunnen de BTW die verschuldigd is in verschillende lidstaten over hun verkopen
aan consumenten via dit systeem desgewenst afdragen via één lidstaat. Voorzien
is in een systeem van gegevensuitwisseling tussen de lidstaten onderling.
1.2 Aanleiding
Deze notitie geeft antwoord op de vraag of de uitvoering van de regeling EU BTW
e-Commerce kan starten per 1 juli 20211 door middel van een 'noodspoor', een
half jaar vroeger dan de eerder door Nederland beoogde en bij de aanbieding aan
het wetsvoorstel aan de Kamer aangegeven voor de Belastingdienst mogelijke
invoeringsdatum van 1 januari 2022.
Op 30 november 2020 is aan de Tweede Kamer aangegeven dat de
Belastingdienst daarover begin januari 2021 zekerheid kan geven. De
behandeling van het wetsvoorstel in de Kamer staat nu gepland voor de derde
week van januari.

1 De Commissie heeft de oorspronkelijke invoeringsdatum van 1 januari 2021 uitgesteld
naar 1 juli 2021; medio oktober 2020 bleek dat door Nederland beoogd verder uitstel naar 1
januari 2022 niet mogelijk was. De oorspronkelijke invoeringsdatum van 1 januari 2021 is
vanaf 2017 in beeld. Prioriteit voor andere wetgevingsdossiers en toezeggngen aan de
Kamer leidden in de achterliggende jaren steeds tot voortdurend vooruitschuiven van de
voorbereiding. Zie paragraaf 4.
Pagina 1 van 24

In de Stuurgroep EU BTW e-Commerce is afgesproken dat deze notitie op 13
januari finaal in de Stuurgroep wordt besproken, waarna de Kamer kan worden
geïnformeerd.
1.3 ARK, ADR, CIO-oordeel
De ARK bereidt een brief aan de Tweede Kamer voor waarin zorgen worden geuit
over de voorbereidingen van de invoering, zoals blijkt uit een concept dat met de
Staatssecretaris wordt gedeeld.
De ADR is betrokken bij het programma EU BTW e-Commerce. Doel is het geven
van bevindingen, gebaseerd op uitgevoerd onderzoek, in een zo vroeg mogelijk
stadium. Deze bevindingen kunnen dan snel in de bijsturing van het programma
worden meegenomen. Dit gebeurt ook bij het noodspoor. De ADR levert
bevindingen bij deze notitie voor de Stuurgroep van 13 januari en heeft ook bij
concepten al meegelezen en reactie gegeven.
De CIO geeft een CIO-oordeel af bij het noodspoor.
1.4 Leeswijzer
Paragraaf 2 en 3 geven het voorstel en de kern van de notitie. In paragraaf 4
worden doel, context, kaders, aanpak en randvoorwaarden weergegeven zoals
deze eerder zijn vastgesteld in de Stuurgroep. Paragraaf 5 benoemt enerzijds de
risico's en risicomitigerende maatregelen van het noodspoor en anderzijds de
risico's die zich voordoen als het proces EU BTW e-Commerce niet per 1 juli 2021
kan worden uitgevoerd. Paragraaf 6 beschrijft de uit te voeren processen in het
noodspoor. Vanuit het perspectief van bedrijven en lidstaten wordt in
respectievelijk de paragrafen 7 en 8 nagegaan of het noodspoor voor hen voldoet.
In paragraaf 9 wordt de aanpak van ontwikkeling en implementatie gegeven.
Paragraaf 10 ten slotte geeft de benodigde middelen weer.
Deze notitie heeft alleen betrekking op het noodspoor, omdat het nu gaat om de
vraag naar de haalbaarheid per 1 juli 2021. Spoedige realisatie van het
hoofdspoor blijft uiteraard van het grootste belang, zoals uit de notitie ook
duidelijk wordt.

2. Voorstel
Aan de Stuurgroep wordt voorgesteld om in te stemmen met het volgende:
de Belastingdienst kan de regeling EU BTW e-Commerce per 1 juli 2021
alleen met een zeer beperkte voorziening uitvoeren waarvan onzeker is of
deze voldoende ondersteuning biedt voor bedrijven en Belastingdienst en die
forse onzekerheden en risico's kent voor een goede procesuitvoering:
o de voorziening is beperkt en de omvang van de voorziening die wordt
geboden, wordt pas kort voor de respectievelijke invoering van
processen in detail duidelijk. Er is in ieder geval een lagere
dienstverlening aan bedrijven en ze hebben meer werk. Er is ook meer
werk bij de Belastingdienst en een minder beheerste procesuitvoering
met meer foutkans en langere doorlooptijden. In overleg met het
bedrijfsleven zal de komende tijd kunnen worden nagegaan wat een
acceptabele dienstverlening is. Ook dat is een onzekerheid die moet
worden geaccepteerd als nu voor invoering van het noodspoor wordt
gekozen.
o daarenboven zijn er forse onzekerheden en risico's die vooral met het
nog grotendeels onbekende volume van werkstromen te maken
hebben. Pas bij de daadwerkelijke uitvoering worden de volumes
geleidelijk duidelijk en kan worden vastgesteld of het - voor een groot
deel handmatige - proces beheerst kan worden uitgevoerd. Bij het
scenario Gematigd lijkt het proces naar huidige ruwe taxatie ('best
guess') beheersbaar. Bij grotere volumes (Hoog, Realistisch) wordt de
Pagina 2 van 24

o

o

uitvoering mogelijk onbeheersbaar (niet kunnen verwerken van
transacties, aanzienlijk foutherstel, overschrijding van doorlooptijden,
hardnekkig onoplosbare problemen die zeer arbeidsintensief zijn).
Bedrijven zullen in dat geval te maken hebben met lange
doorlooptijden en moeizaam foutherstel en met onzekerheid over de
vraag of ze aan hun verplichtingen hebben voldaan. Scenario Hoog is
daarbij sowieso erg moeilijk omdat werving van 800 of meer fte
nauwelijks realistisch is.
het niet-uitvoeren van het proces per 1 juli 2021 heeft ook ernstige
gevolgen. Als daarom het noodspoor ondanks de risico's in uitvoering
moet worden genomen, is het zaak de risico's van het noodspoor
volledig transparant kenbaar te maken aan de Kamer, het
bedrijfsleven en de Commissie. In samenwerking tussen bedrijfsleven,
Commissie en Belastingdienst kan dan worden gekomen tot een zo
goed mogelijke risico-mitigatie en een zo goed mogelijk opvangen van
risico's die zich daadwerkelijk manifesteren.
gedurende de periode van het noodspoor wordt het toezicht primair
gericht op voorlichting en communicatie ter ondersteuning van de
ondernemers en daarmee de bevordering van compliant gedrag.
Noodzakelijke toezichtshandelingen worden uitgevoerd. De niet direct
noodzakelijke toezichtshandelingen worden zoveel als mogelijk later in
de tijd gepland.

In de nu voorziene planning is het noodspoor in gebruik tot tenminste 1 april
2022 en is het hoofdspoor eerst nog met tijdelijke voorzieningen en op zijn
vroegst volledig met structurele voorzieningen pas beschikbaar op 1 april
2023. Het is voor een acceptabel niveau van ondersteuning van essentieel
belang het noodspoor zo spoedig mogelijk te vervangen door het hoofdspoor.
De prioriteit voor EU BTW e-Commerce bij de realisatie van IV-voorzieningen
moet daarom onverkort dezelfde blijven voor de volle periode tot 1 april
2023. De overgang naar het hoofdspoor moet worden geborgd met goede
migratie van data. Dat is een absolute must en het is voorzien, maar het
vraagt scherpe aandacht.
-

-

-

het IV-werk aan het noodspoor verdringt ander werk uit het
Belastingdienstbrede IV-portfolio. Deze consequentie moet bij een keuze
voor het noodspoor worden aanvaard. Voor de impact op prioritaire dossiers,
zoals vernieuwing van het landschap, de impact op wetgeving en het
mogelijk verwerken/opvangen daarvan is separaat een notitie beschikbaar.
met het noodspoor zijn extra kosten gemoeid, naar eerste inzicht in totaal €
46 mln. voor de jaren 2020-2025 (uitgaande van scenario Realistisch, de
kosten van Hoog en Gematigd zijn substantieel hoger resp. lager). Deze
kosten worden met een aanvullende uitvoeringstoets ingebracht bij
Voorjaarsnota. De middelen voor het noodspoor moeten, vooruitlopend op
het beschikbaar komen van deze aanvullende middelen, worden geput uit
het voor het hoofdspoor beschikbare budget. Uit een eerste analyse blijkt dat
dit mogelijk is voor zo goed als het gehele benodigde budget voor het eerste
halfjaar, onder continuering van de activiteiten voor het hoofdspoor.
het uitvoeringsproces van het noodspoor vraagt om een tijdelijke,
gezamenlijke organisatie van de betrokken dienstonderdelen met inzet
vanuit die dienstonderdelen, in ieder geval de dienstonderdelen CAP en P
(K&E Buitenland). Het zal veel inspanning vragen om de bestuurlijke
samenwerking vorm te geven. Er moet veel worden gedaan om tot een
werkend proces te komen omdat de tijdelijke organisatie groot kan worden,
zeer arbeidsintensief werk doet met inzet van relatief onervaren personeel en
weinig IV-ondersteuning kent. Dat is een omvangrijke operatie.
Pagina 3 van 24

voor deze tijdelijke organisatie moet personeel incl. uitzendkrachten worden
geworven - per omgaande voor een eerste tranche per 1 april werving 100
fte uitzendkrachten + interne begeleiders - en moet in huisvesting en
werkplekken worden voorzien in de bestaande Belastingdienstlocaties
Eindhoven en/of Venlo, een en ander in afwachting van structurele inbedding
van de werkzaamheden bij het hoofdspoor. Het wervingsproces en
huisvestingsproces zijn tijdkritisch.
Als de Stuurgoep instemt met dit voorstel kan het, met medenemen van de
opvolging van de ADR-bevindingen en het CIO-oordeel, worden gerapporteerd
aan de DG en de grote Driehoek, met het voorstel dit aan de Staatssecretaris
voor te leggen en hem voor te stellen de Kamer en de Algemene Rekenkamer te
informeren.

3. Kern
Om de uitvoering een half jaar naar voren te halen wordt een 'noodspoor'
ontwikkeld, naast het 'hoofdspoor' dat ook in ontwikkeling blijft. Het noodspoor is
een handmatig proces met - gezien de korte realisatietijd - beperkte IVondersteuning.
Schematisch ziet het proces er als volgt uit:
Midden

Voorkant

cis

Innen &
Betalen
Portaal

Voor het verwerken van betalingen
(zowel van ondernemers als lidstaten)
wordt gebruik gemaakt van de

voorzieningen hoofdspoor.

Voor de heffIngsprocessen vormen
handmatige handelingen het
uitgangspunt. De processen worden
zoveel als mogelijk ondersteund met
tijdelijke door IV (LIV) te maken
noodspoorvoorzieningen.

=

2

zzi 2

Ontkoppelvlak

tE25:: EU-Berichten
-

Manager

Ontkoppelvlak
Grootboek SAP
FV & C

Reguliere
OB-systeem(en)

* Toezicht

,e-t•
69~

3.1 Bedrijven - Belastingdienst
Vanaf 1 april 2021 kunnen Nederlandse bedrijven zich met behulp van een
basisfunctie laten registreren voor de vrijwillige regeling. Zij gebruiken voor
authenticatie eHerkenning (of DigiD in geval van natuurlijke personenondernemers). Non-EU bedrijven die zich willen laten registreren moeten zich ook
kunnen authenticeren. Dat kan niet met eHerkenning. De Belastingdienst is
afhankelijk van afwijking van het rijksbrede kader voor authenticatie. Hierover
wordt nog overleg gevoerd.

Pagina 4 van 24

Onvolkomenheden in de registratie moeten handmatig in overleg met de
bedrijven worden aangepast.
Vanaf 1 augustus 2021 kunnen de geregistreerde bedrijven meldingen (aangiften)
doen bij de Nederlandse Belastingdienst. De afhandeling gebeurt hoofdzakelijk
handmatig, aan de hand van - te valideren - procesbeschrijvingen/
werkinstructies en AO/IC.
De gebruikelijke dienstverlening naar bedrijven en een ordentelijke
procesbeheersing kunnen niet worden gegarandeerd gezien de beperkte IVondersteuning. De omvang van het aantal bedrijven dat gebruik gaat maken van
de regeling is daarbij van grote invloed. Een reële inschatting van het aantal
bedrijven dat gebruik maakt van de regeling kan op dit moment echter nog niet
worden gegeven, omdat de relevante doelgroep, afgezien van grote bedrijven en
adviseurs, zich veelal nog nauwelijks heeft georiënteerd op de regeling.
Met een klein aantal registraties en meldingen is het overwegend handmatige
proces bij de Belastingdienst nog te beheersen en zijn eventuele fouten nog goed
te herstellen. Bij grotere aantallen wordt dat onzeker. Zie hierna onder
Implementatie Belastingdienst.
De bedrijven hebben in het noodspoor meer met handmatig werk te maken en
hebben dus hogere administratieve lasten. Bij hogere volumes neemt de kans op
fouten en de oplossingsduur toe. Dat zorgt bij bedrijven voor langere onzekerheid
over de vraag of is voldaan aan verplichtingen. Als er veel handmatig proces is bij
de Belastingdienst zullen bedrijven niet of minder gemakkelijk kunnen worden
geholpen bij de BelastingTelefoon (geen of weinig statusinformatie voorhanden).
Dat zal voor een groot deel pas de komende maanden in meer details duidelijk
zijn en met het bedrijfsleven kunnen worden besproken.
De appreciatie door bedrijven kan periodiek worden gemeten. Samen met hen
kunnen impact en effect van de geleverde dienstverlening worden bezien en
kunnen verbetermaatregelen worden nagegaan, bijvoorbeeld met individuele
benadering (account-ondersteuning).
Pas kort voor en tijdens de implementatie van de respectievelijke processen van
registratie, melden en betalen ontstaat het inzicht of bedrijven de dienstverlening
acceptabel vinden. Als gekozen wordt voor invoering van het noodspoor moet die
onzekerheid worden geaccepteerd.
Als de dienstverlening aan bedrijven onder de maat is, zal reputatieschade voor
de Belastingdienst ontstaan. Primaire oorzaak daarvan is het sentiment vanuit de
betrokken bedrijven. Bij het niet goed ondersteunen van de invoerregeling
kunnen consumenten worden geconfronteerd met extra kosten, waaronder
potentieel dubbele btw-heffing, hetgeen eveneens kan leiden tot reputatieschade
voor de Belastingdienst.
3.2 Belastingdienst - andere lidstaten
Ontvangen aangiften, alsmede de betalingen, kunnen elektronisch worden
doorgezet naar de belastingdiensten van de andere lidstaten. Ook kunnen
aangiften en betalingen vanuit andere lidstaten elektronisch worden ontvangen.
Maar dit moet vanaf april 2021 nog uitvoerig worden getest. Het op grote schaal
effectueren van berichtuitwisseling en dat met alle lidstaten, zal gepaard kunnen
gaan met aanloopproblemen, die mogelijk ook hardnekkig blijken en zeer
arbeidsintensief zijn.
De verwerking van aangiften en middelen vanuit andere lidstaten is nagenoeg
een handmatig proces. Met name bij vervolgboekingen in de
overheidsadministratie is het risico van overschrijding van de reguliere
doorlooptijden reëel, waardoor ontvangen gelden pas later kunnen worden
verantwoord.

Pagina 5 van 24

3.3 Regulier OB-proces
Ondernemers kunnen, in plaats van gebruik te maken van de één-loketregeling,
ervoor kiezen gebruik te maken van het reguliere proces. Het aantal traditionele
aangiften OB kan daarom toenemen door de verlaging/opheffing van de
vrijstellingen. De omvang is ook hier nog moeilijk in te schatten. Naarmate het
volume groter is, nemen risico's op te late verwerking toe. Inzicht in de vraag
hoeveel ondernemers kiezen voor het reguliere proces, dan wel voor de vrijwillige
regeling, ontstaat grotendeels pas bij de daadwerkelijke keuze of kort daarvoor.
Die onzekerheid moet worden geaccepteerd.
3.4 Implementatie Belastingdienst
Voor het uitvoeringsproces worden de komende maanden procesbeschrijvingen,
werkinstructies, AO/IC en overzichten van gegevensverwerking/
documenthuishouding gemaakt. Deze worden gevalideerd op juistheid,
volledigheid en tijdigheid ten behoeve van een goede uitvoering. Ook wordt een
GEB uitgevoerd.
Anders dan bij gebruikelijke ontwikkeling en invoering van processen wordt voor
het noodspoor pas ongeveer een maand voor de invoering respectievelijk op 1
april, juli en 1 augustus in detail duidelijk in welke mate het proces door IT wordt
ondersteund:
-

de winst in besparing op handmatig werk is dan duidelijk en wordt ook
alleen dan geboekt. De IV-voorzieningen worden daarna niet verder
verbeterd binnen het noodspoor. Er is alleen beheer en onderhoud. De

structurele voorziening (met structurele besparing op fte's) wordt immers
in het hoofdspoor voorzien.
als de IV-ondersteuning in het noodspoor beperkter is dan beoogd neemt
het aandeel van het handmatige proces, inclusief foutherstel toe.
Ook wordt gedurende de invoering duidelijk hoeveel bedrijven gebruik maken van
de regeling, respectievelijk van het reguliere OB-proces. We krijgen dan pas
inzicht in de kwaliteit van de aangiften en het foutenpercentage en duidelijk wordt
hoe de uitvoering van het proces met vaak onervaren medewerkers verloopt.
In de uitvoeringstoets worden voor de aantallen deelnemers drie scenario's
gegeven: Hoog, Realistisch en Gematigd. Zie 6.1.4. Naar ruwe huidige taxatie is
met het noodspoor beheersbare verwerking voor het scenario Gematigd
voldoende mogelijk, met nog aanvaardbare doorlooptijden voor foutherstel etc.
In maart wordt duidelijker in welke mate dit daadwerkelijk het geval is voor de
registratiefunctie en in welke mate ook de andere twee scenario's Hoog,
Realistisch en Gematigd in het noodspoor beheerst verwerkbaar zijn. In juni,
resp. in juli wordt dat duidelijker voor gegevensuitwisseling met lidstaten, resp.
meldingen door ondernemingen. Scenario Hoog is sowieso erg moeilijk omdat
werving van 800 of meer fte nauwelijks realistisch is.
Vast staat dat het risico op fouten en lange doorlooptijden hoog is bij grotere
aantallen. Bij grotere volumes (Hoog, Realistisch) wordt de uitvoering mogelijk
onbeheersbaar (niet kunnen verwerken van transacties, aanzienlijk foutherstel,
overschrijding van doorlooptijden, hardnekkig onoplosbare problemen die zeer
arbeidsintensief zijn).
Er zal wel zo veel mogelijk worden voorbereid voor de genoemde data en in een
eerste tranche per 1 april wordt rekening gehouden met werk voor 100 fte, maar
vanaf elk van de data 1 april, 1 juli en 1 augustus zal het daadwerkelijk
uitvoeringsproces constant moeten worden gemonitord
De uitvoering is een verantwoordelijkheid van de verschillende dienstonderdelen
betrokken bij de uitvoering. Het is gewenst om voor het uitvoeringsproces van
het noodspoor een tijdelijke, gezamenlijke organisatie op te zetten, met inzet van
personeel vanuit die dienstonderdelen, in ieder geval de dienstonderdelen CAP en
P (K&E Buitenland).
Pagina 6 van 24

De tijdelijke organisatie heeft de typering: zeer arbeidsintensief voor een relatief
kleine populatie, weinig IV, groot beslag in fte's, gebrek binnen de organisatie
aan ervaring met het werk, resultaatafspraken moeilijk realiseerbaar door
onzekerheden, dreiging van verdringing van regulier werk elders in de
organisatie. Die typering wordt treffender naarmate de volumes toenemen. Dat
betekent dat een werkend proces niet snel zal worden bereikt en veel inspanning
zal vragen.
Voor deze tijdelijke organisatie moet personeel incl. uitzendkrachten worden
geworven (in eerste tranche voor 1 april 100 fte uitzendkrachten + interne
begeleiders) en moet in huisvesting en werkplekken worden voorzien in de
bestaande Belastingdienstlocaties Eindhoven en/of Venlo, een en ander in
afwachting van structurele inbedding van de werkzaamheden bij het hoofdspoor.
Werving en huisvesting zijn zeer tijdkritische processen, ook in relatie tot de
beperkingen en effecten van Covid-19
De taak en verantwoordelijkheid van de tijdelijke, gezamenlijke organisatie moet
in januari definitief worden vastgesteld. Daarbij kan ook een verantwoordelijkheid
voor Switch worden overwogen.
Onderdeel van de tijdelijke organisatie is een operations center dat verbinding
heeft met alle dienstonderdelen en met bedrijven. De voorbereiding daarvoor
wordt ter hand genomen.In het in te stellen operations center vindt strakke
monitoring plaats met input-, througput- en outputcontrole.
De monitoring stelt ook in staat snel te kunnen opschalen en afschalen in inzet
van fte's, werkplekken en huisvesting waar nodig, afhankelijk van volumegroei en
het operations center moet in staat zijn om snel in te spelen en bij te sturen als
bedrijven proberen hun weg te vinden naar de Belastingdienst als het proces niet
goed loopt (routeringen website - telefonie - uitvoeringsproces).
Ook vaktechniek wordt goed ingericht en nauw aangesloten op het
u itvoeringsproces.
Als gekozen wordt voor invoering van het noodspoor moet de onzekerheid over
de beheersbaarheid van de verwerking met risico's op fouten en lange
doorlooptijden worden geaccepteerd.
3.5 Toezicht
Gedurende de periode van het noodspoor wordt het toezicht primair gericht op
voorlichting en communicatie ter ondersteuning van de ondernemers en daarmee
de bevordering van compliant gedrag. Noodzakelijke toezichtshandelingen worden
uitgevoerd. De niet direct noodzakelijke toezichtshandelingen worden zoveel als
mogelijk later in de tijd gepland.
Activiteiten gericht op signalering van misbruik/fraude en daaraan te koppelen
toezichtsactiviteiten worden opgenomen in het eind april 2021 op te stellen
handhavingsplan. Onderdeel daarvan is een risico-analyse.
3.6 Overgang naar hoofdspoor
In de huidige planning is voorzien dat het noodspoor tot tenminste 1 april 2022 in
gebruik is, het vroegste moment waarop het hoofdspoor start. Het hoofdspoor
kent dan bovendien nog deels tijdelijke voorzieningen. Pas op zijn vroegst per 1
april 2023 is het hoofdspoor volledig gereed en geeft het de verwachte
ondersteuning.
Een korte gebruikstijd van het noodspoor door spoedige realisatie van het
hoofdspoor is van essentieel belang. Alleen in de uiteindelijke realisatie van het
hoofdspoor worden de voorzieningen op een acceptabel niveau voor zowel
bedrijven als Belastingdienst aangeboden. De prioriteit voor EU BTW e-Commerce
bij de realisatie van IV-voorzieningen moet daarom onverkort dezelfde blijven
voor de volle periode tot 1 april 2023.
Migratie van data uit het noodspoor naar het hoofdspoor is een absolute must om
het hoofdspoor te kunnen starten, omdat alleen dan een adequaat vervolg van
Pagina 7 van 24

alle processen in het hoofdspoor mogelijk is. Deze migratie is voorzien, maar
vraagt scherpe aandacht.
3.7 Extra middelen
Voor het noodspoor zijn bovenop het hoofdspoor extra middelen vereist, naar
eerste inzicht € 46 min (uitgaande van scenario Realistisch). Deze worden in een
aanvullende uitvoeringstoets opgenomen die bij de Voorjaarsnota wordt
ingebracht. De middelen voor het noodspoor moeten, vooruitlopend op het
beschikbaar komen van deze aanvullende middelen, worden geput uit voor het
hoofdspoor beschikbare budget. Uit een eerste analyse blijkt dat dit mogelijk is
voor zo goed als het gehele benodigde budget voor het eerste halfjaar, onder
continuering van de activiteiten voor het hoofdspoor.
3.8 Gevolgen portfolio
Het IV-werk aan het noodspoor verdringt ander werk uit het Belastingdienstbrede
IV-portfolio. Deze consequentie moet bij een keuze voor het noodspoor worden
aanvaard. Voor de impact op prioritaire dossiers/wetgeving en het mogelijk
verwerken/opvangen daarvan is separaat een notitie beschikbaar.
3.9 Risico's noodspoor versus gevolgen niet-uitvoeren proces per 1 juli
2021
De risico's van het noodspoor zijn zeer aanzienlijk, maar de gevolgen van het
niet-uitvoeren van het proces zijn ook ernstig. Zie paragraaf 5. Dat moet ten
opzichte van elkaar worden afgewogen. Als het noodspoor moet worden
geaccepteerd omdat de gevolgen van het niet-uitvoeren van het proces als nog
ernstiger worden ingeschat, kan dat alleen als de risico's van het noodspoor
volledig transparant kenbaar worden gemaakt aan de Kamer, het bedrijfsleven en
de Commissie. Er wordt dan ingezet op het in samenwerking tussen alle partijen
komen tot een zo goed mogelijke risico-mitigatie en een zo goed mogelijk
opvangen van risico's die toch daadwerkelijk zich manifesteren.

4. Doel, context, kaders, aanpak, randvoorwaarden
noodspoor
4.1. Doel
Doel van het noodspoor is het bieden van een werkende oplossing bestaande uit
een handmatig proces met beperkte IV-ondersteuning, waarmee:
de ondernemers van de vrijwillige regeling binnen het EU BTW eCommerce-pakket gebruik kunnen maken, dan wel het regulier OB-proces
volgen;
de Belastingdienst de uitvoering kan verzorgen en de communicatie met
lidstaten faciliteert.
4.2 Context
Vervroeging naar 1 juli 2021
Tot medio oktober 2020 was de door Nederland nagestreefde datum van
inwerkingtreding van de regeling EU BTW e-Commerce 1 januari 2022 in plaats
van de door de Commissie voorgestane 1 januari 2021. De haalbaar geachte
startdatum van uitvoering per 1 januari 2022 gold als richtdatum sinds juni 2020.
Dit was al een zeer aanzienlijke versnelling ten opzichte van de eerder bij de
concept-uitvoeringstoets in december 2019 afgegeven voor de Belastingdienst
mogelijke invoeringsdatum van 1 januari 2024. Die versnelling kon worden
bereikt door te werken met een combinatie van tijdelijke en structurele IVvoorzieningen en met prioritering voor EU BTW e-Commerce in het

Pagina 8 van 24

Belastingdienst IV-portfolio. Deze versnelling zorgde al voor een grote
planningsdruk en de combinatie van tijdelijke en structurele voorzieningen leidde
tot suboptimale oplossingen (meer handmatig werk Belastingdienst, lagere
dienstverlening aan bedrijven).
Echter werd medio oktober 2020 duidelijk dat de regeling in werking zou treden
op 1 juli 2021 en dat verder uitstel naar 1 januari 2022 niet mogelijk was. De
uitvoering moest daarmee - in een laat stadium - met nog eens zes maanden
worden vervroegd, terwijl de druk al groot was.
In het licht van de grote financiële consequenties en de reputatierisico's van niettijdige invoering werd het noodzakelijk gevonden daarvoor alles op alles te
zetten.
Voorgeschiedenis
Deze enorme tijdsdruk kan niet los worden gezien van de voorgeschiedenis.
Daaruit wordt duidelijk dat de Belastingdienst om verschillende redenen steeds
niet kon toekomen aan het opstarten van een normale voorbereiding. Politieke
keuzes noodzaakten tot voortdurend vooruitschuiven van de voorbereiding. Dat
veroorzaakt dat alles nu in een te kort tijdsbestek moet worden geregeld.
De voorganger van de nieuwe regeling is de zogenaamde MOSS-regeling. Dat is
een veel kleinere regeling die alleen betrekking heeft op bepaalde digitale
diensten. Voor deze regeling is in 2013/2013 een tijdelijke IV-voorziening
gebouwd omdat er, ook toen al, onder druk van prioritiaire wetgevings- en
andere dossiers geen ruimte was voor een structurele voorziening. Beoogd werd
alsnog een structurele voorziening voor de MOSS-regeling te realiseren, maar
prioriteit moest worden gelegd bij andere aanpassingen in de IV-systemen van de
Belastingdienst. De structurele voorziening voor MOSS is niet meer gerealiseerd.
In 2017 besloot de Commissie dat er een nieuwe regeling zou komen. De
voorziene datum van inwerkingtreding is dan al 1 januari 2021. De Commissie
ging er vanuit dat de lidstaten verder konden bouwen op de fundamenten van de
MOSS-regeling. Voor Nederland was dat echter niet realistisch. De tijdelijke IVvoorzieningen waren er niet geschikt voor. Daarom moest er een nieuw systeem
komen.
De voorbereidingen daarvoor kwamen moeizaam op gang.
De opdracht begin 2019 aan de uitvoering was om prioriteit boven EU BTW eCommerce te geven aan BSN-BTW id, Brexit, Call of Stock en (tijdelijke) KOR.
Het gaat steeds om wetgeving en toezeggingen aan de Kamer. Vanwege de
noodzaak BSN-BTW id te realiseren heeft de Belastingdienst het commitment op
tijdige realisatie van EU BTW e-Commerce ingetrokken.
Vanaf de zomer van 2019 werd in opdracht van de DG ook gewerkt aan het
Ketenplan modernisering OB (idem een toezegging aan de Kamer). Voor EU BTW
e-Commerce werd afgesproken dat eerst de uitvoeringstoets moest worden
afgemaakt.
De concept-uitvoeringstoets (december 2019) bij het dan nog aan de Kamer aan
te bieden wetsvoorstel gaf aan dat invoering per 1 januari 2021 niet mogelijk
was. Een periode van vier jaar na besluitvorming en inpassing in het portfolio was
nodig om de structurele IV-voorzieningen te realiseren. Invoering was daarmee
op zijn vroegst in de loop van 2024 mogelijk. In dit kader was in het najaar 2019
nagegaan of realisatie van de voorzieningen kon worden versneld. Daaruit bleek
dat het traject met maximaal twee jaar kon worden ingekort (gereed op zijn
vroegst in de loop van 2022) als meer IV-realisatiecapaciteit voor het maken van
de structurele voorzieningen beschikbaar zou komen. Dat was niet mogelijk.
Vastgehouden werd steeds aan de noodzaak van structurele voorzieningen,
omdat met MOSS leergeld was betaald.
Vanaf februari 2020 werd onderzocht welke mogelijkheden er waren om de
implementatie naar voren te halen, als zou worden afgezien van de eis van een
Pagina 9 van 24

structurele voorziening. Het in juni 2020 uitgekomen rapport gaf inzicht in de
minimale IV-ondersteuning die nodig is en daarbij noodzakelijke tijdelijke
voorzieningen. De uitvoering kon daarmee worden vervroegd naar 1 januari
2022, eerder was niet mogelijk. Dit werd verwerkt in een herijkte
uitvoeringstoets.
Bij de aanbieding in juli 2020 van het wetsvoorstel is aan de Kamer aangegeven
dat de Belastingdienst uitging van invoering op 1 januari 2022 en dat Nederland
zich zou (blijven) inzetten voor uitstel tot 1 januari 2022.
In augustus 2020 bleek dat de Commissie hier niet voor voelde. Wel werd de
inwerkingtreding opgeschoven naar 1 juli 2021 vanwege de Covid-crisis.
Nederland vervolgde zijn inzet om alsnog extra uitstel naar 1 januari 2022 te
realiseren, maar in oktober 2020 bleek dit geen kans van slagen te hebben. Dat
was aanleiding om na te gaan of een noodspoor kon worden gerealiseerd.
Besluitvorming Stuurgroep
Het DT BD besloot op 15 oktober meteen dat moest worden gestart met
onderzoek naar verdere versnellingsmogelijkheden en met
voorbereidingsactiviteiten voor versnelde uitvoering. Met spoed zou worden
gezocht naar de mogelijkheden van invulling van een handmatig proces met
beperkte IV-ondersteuning. De Stuurgroep nam besluiten over de kaders
waarbinnen het noodspoor moet worden gerealiseerd, de aanpak en de in te
vullen randvoorwaarden. Er is toegewerkt naar besluitvorming over de
haalbaarheid van het noodspoor medio januari 2021. Intussen is door het
programma hard doorgewerkt als ware het besluit al genomen. Hieronder zijn de
belangrijkste besluiten van de stuurgroep over de kaders, de aanpak en de
randvoorwaarden opgenomen.
Deze wijken soms af van generieke kaders, aanpak en randvoorwaarden. Waar
geen afwijkingen worden genoemd gelden de generieke kaders, aanpak en
randvoorwaarden. Denk aan uitvoeringskaders, of kaders voor verantwoording,
zoals rapportages etc. Als generieke kaders niet kunnen worden gehaald, wordt
daarover gerapporteerd in de Stuurgroep en kan de Stuurgroep besluiten een
afwijking toe te staan.
4.3 Kaders
De Stuurgroep stelde specifieke kaders voor het noodspoor vast.
a.

elk fiscaal besluit in de verwerking wordt vastgelegd en blijft beschikbaar;

b.

Europese verplichtingen hebben prioriteit;

c.

het noodspoor heeft prioriteit boven het hoofdspoor. Eventuele

d.

In de uitvoering prevaleert het uitvoeringsproces en de voorlichting aan
bedrijven boven reactief toezicht;

e.

voor het noodspoor wordt de verantwoordelijkheidsverdeling programmalijnonderdelen en de besturing van het programma met een Stuurgroep
en onder regie van de ketenvoorzitter gehanteerd, zoals vastgelegd in het

planningsconsequenties voor het hoofdspoor worden aanvaard;

programmaplan EU BTW e-Commerce.
Specifieke kaders voor IV zijn:
a.

Uitgangspunt is een handmatig proces met waar noodzakelijk IVondersteuning. Dus niet zoveel mogelijk IV en de rest handmatig (dat is
al voorzien in het hoofdspoor met de mix van tijdelijke en structurele
voorzieningen). Minimaal noodzakelijke IV: een portaalvoorziening voor
de ondernemer en het kunnen sturen van berichten door de ondernemer
en van en naar lidstaten;

b.

een set van bij voorkeur geïsoleerde componenten met zo min mogelijk
koppelingen;

Pagina 10 van 24

c.

geen hergebruik van al aanwezige voorzieningen, tenzij dat aantoonbaar
de snelste oplossing is. Ook een component van het hoofdspoor mag een
oplossing bieden in de tijdlijn, als het de snelste oplossing is. Als dat het
geval is trekt het noodspoor de inhoudelijke besturing op deze component
naar zich toe;

d. robuuste tijdelijke voorziening (RTV) van LIV: de IV-oplossing wordt
conform de geldende kaders ontwikkeld, maar er is geen
herbruikbaarheidseis (software wordt alleen gemaakt voor het doel en is
daarmee niet te gebruiken als zelfde oplossing voor een ander probleem).
De kwaliteit wordt getoetst.
e.

de data moeten (handmatig) te migreren zijn, waarbij de data langer
beschikbaar moeten zijn dan 1 januari 2022 voor vragen van
ondernemers en lidstaten.

f.

binnen het noodspoor wordt niet doorontwikkeld met verbetering van
functionaliteit. Er is alleen beheer en onderhoud. Immers is voor de
structurele voorziening het hoofdspoor nodig.

4.4. Aanpak
De volgende aanpak werd door de Stuurgroep besloten:
a. opstellen en iteratief uitwerken van de handmatige processen, van
specificaties voor IV en van IV-ondersteuning gebeurt in multidisciplinaire
teams, waar uitvoering en IT deel van uitmaken;
b. inrichting in de organisatie zo onafhankelijk mogelijk van het hoofdspoor;
c. beslissingen onmiddellijk nemen door de (gemandateerde)
ketenvoorzitter, resp. programmadirecteur), knelpunten onmiddellijk
aanpakken en wegwerken. De ketenvoorzitter en programmadirecteur
verantwoorden zich achteraf, maar zoveel mogelijk wordt de Stuurgroep
vooraf meegenomen.
4.5 Randvoorwaarden
Als randvoorwaarden stelde de Stuurgroep vast:
a. op architectuurkaders, financiële kaders en andere kaders kan inbreuk
worden gedaan indien nodig. De inbreuken worden vooraf gemeld door de
ketenvoorzitter/programmadirecteur, maar er wordt niet gewacht op
goedkeuring. Als kaderstellers inbreuken ongewenst vinden, wordt per
omgaande geëscaleerd.
b. implicaties van prioriteiten die doorwerken naar andere ketens, zoals
gevolgen voor portfolio, worden in kaart gebracht en tijdig gemeld aan
betrokkenen.

5. Risico's noodspoor en gevolgen niet-uitvoeren proces
per 1 juli 2021
5.1 Inleiding
Deze paragraaf benoemt de belangrijkste risico's van het noodspoor en de
bijbehorende risicomitigerende maatregelen. Daarnaast worden de gevolgen
benoemd van het niet-uitvoeren van het proces per 1 juli 2021, omdat uitvoering
niet haalbaar is.
5.2 Risico's en risicomitigerende maatregelen
De belangrijkste IV- en uitvoeringsrisico's van het noodspoor zijn in kaart
gebracht en voorzien van risicomitigerende maatregelen. Daarbij is het
programma gefaciliteerd door het programma MI&RM.
De geïnventariseerde risico's worden hieronder benoemd met een korte
beschrijving van de risicomitigerende maatregelen.

Pagina 11 van 24

Naast deze risico's op programmaniveau zijn er de onderliggende risico's op het
niveau van bedrijfsonderdelen. Deze zijn voor IV al in een risicoregister
ondergebracht, aangesloten wordt bij de aanpak van risico's in het reguliere IVdomein. Voor de uitvoering word nog een risicoregister op niveau van
bedrijfsonderdelen gerealiseerd.
De belangrijkste risico's en risicomitigerende maatregelen zijn de volgende.
Risico
De ondernemers voelen zich niet of onvoldoende in staat om zich te registreren in
Nederland en/of hun melding en/of betaling te doen.
Maatregel
als MijnBelastingdienstZakelijk voor de registratie geen oplossing biedt

-

-

wordt een papieren formulier (PDF download) aangeboden voor inzending
per post, handmatige opvoer en verwerking.
als MijnBelastingdienstZakelijk voor de meldingsfunctie onvoldoende een
oplossing biedt wordt op individueel niveau maatwerk geboden aan de
voorkant om bedrijven te begeleiden bij het doen van meldingen, al dan
niet met uitstel.
voor non-EU bedrijven een alternatief voor eHerkenning. Als dat er niet
is, kunnen zij zich niet registreren en kunnen ze niet melden/betalen. Er
is geen fall-back, dus het alternatief is randvoorwaardelijk voor aansluiten
door non-EU bedrijven.

-

-

appreciatie door bedrijven periodiek meten. Samen met bedrijven de
impact en effect van de geleverde dienstverlening bezien en
verbetermaatregelen nagaan.
continue communicatie, overleg, accountmanagement met bedrijfsleven
en softwareleveranciers.

Risico
Het berichtenverkeer met lidstaten is gemankeerd omdat Nederland niet op tijd in
staat is de berichten juist en/of volledig te versturen en/of van andere lidstaten te
ontvangen. Een werkende voorkant en achterkant zijn cruciaal.
Maatregel
niet juist en volledig versturen of ontvangen door de Nederlandse
Belastingdienst wordt zoveel als mogelijk voorkomen door intensief testen
vooraf.
extra procescontroles, bewaren, dupliceren en schonen van berichten.
Risico
De verwerkingsprocessen functioneren niet of onvoldoende juist, volledig en
tijdig. Bij grote volumes loopt het handmatige proces vol waardoor doorlooptijd
van posten oploopt, adequate foutafhandeling stokt en fouten niet meer opgelost
worden.
Maatregel
invoering van strakke monitoring en sturing in de uitvoering met behulp
van een operations center.
bepalen en inrichten minimaal niveau productieregie en
managementinformatie.
aan AO/IC beschrijvingen gekoppelde controleprogramma's uitvoeren om
vast te stellen dat de processen cf de uitvoeringskaders zijn geborgd.
flexibel op- en afschalen van capaciteit in personeel, werkplekken en
huisvesting, om het arbeidsintensieve (herstel)werk uit te voeren.
als niet zou kunnen worden voorzien in statusinformatie voor de
Belastingtelefoon moeten de vragen van bedrijven worden doorgezet naar
CAP en P die daarvoor dan extra capaciteit nodig hebben.

Pagina 12 van 24

Risico
Het noodspoor blijft (veel) langer in gebruik dan bedoeld waardoor de kwaliteit
van de data vermindert, de oplostijd van procesverstoringen toeneemt en het
aantal niet verwerkte/te verwerken meldingen groter wordt.
Maatregel
de ontwikkeling van het hoofdspoor blijft onverkort van belang en wordt
gerealiseerd. Veranderingen aan het noodspoor blijven beperkt tot
changes ten behoeve van de continuïteit. Na migratie van de data wordt
het noodspoor zo spoedig mogelijk in 2022 beëindigd.
Risico
Ontvangen betalingen (MSCON) kunnen onvoldoende gematcht worden op de
melding (aangifte) en worden geparkeerd om later verwerkt te worden in
grootboek/administratie, waardoor de financiële verantwoording niet actueel is.
Maatregel
monitoren en alsnog - handmatig - verwerken op basis van nader te
maken afspraken.
Risico
Werving, opleiding en huisvesting en werkplekken zijn initieel onvoldoende en/of
lopen onvoldoende mee met de feitelijke ontwikkeling van de werklast.
Maatregel
harde resultaatafspraken over initiële werving en vervolgwerving,
opleiding, huisvesting etc. in afstemming met medezeggenschap.
goede draaiboeken en afspraken over flexibele op- en afschaling, opleiden
en huisvesten.
tijdelijke, gezamenlijke organisatie voor de uitvoering van het noodspoor.
naast het hoofdspoor blijft het programma beschikbaar voor het invullen
van randvoorwaarden die de continuïteit van het noodspoor moeten
borgen.
Risico
De kwaliteit van de IV-voorzieningen is onvoldoende.
Maatregel
de hoofdspoorvoorzieningen die in het noodspoor worden gebruikt
moeten voldoen aan de gebruikelijke kwaliteitseisen voor structurele IVvoorzieningen en worden daarop getoetst;
de noodspoorvoorzieningen moeten voldoende onderhoudbaar zijn om de
continuïteit van het noodspoor te borgen. Daarop wordt een toetsing
uitgevoerd.
5.3 Gevolgen niet-uitvoeren proces per 1 juli 2021
Als het proces per 1 juli 2021 niet kan worden uitgevoerd, zijn de gevolgen
ernstig. Ze zijn weergegeven in een notitie 'elektronische handel 'worst case'
scenario' van 3 februari 2020, die in essentie nog steeds actueel is.
De notitie is als bijlage toegevoegd. Kort samengevat zijn de gevolgen:
derving van (btw-)opbrengsten voor Nederland. De Europese Commissie
heeft de opbrengst van het e-commerce pakket geraamd op € 7 miljard
per jaar voor de hele EU.
ondernemers kunnen zich niet registreren voor het nieuwe één-loketsysteem of er geen gebruik van maken. Dit kan leiden tot een verlegging
van handelsstromen met betrekking tot e-commerce.
Btw-aangiften en -betalingen vanuit andere EU-lidstaten gericht aan
Nederland kunnen niet worden verwerkt via het nieuwe één-loketsysteem.

Pagina 13 van 24

-

mogelijk kunnen verleners van digitale diensten het bestaande MOSSsysteem niet blijven gebruiken en zullen zij mogelijk in de diverse
lidstaten moeten registreren waar zij btw zijn verschuldigd.

-

de Europese Commissie kan een inbreukprocedure starten tegen
Nederland bij niet-tijdige implementatie en bovendien zijn schadeclaims

-

mogelijk van ondernemers en andere lidstaten.
reputatieschade voor Nederland en voor de Belastingdienst.

6. Uit te voeren processen in het noodspoor
Deze paragraaf laat zien wat het verwachte uit te voeren proces in het noodspoor
is, handmatig c.q. door IT ondersteund.
Het betreft:
- de vrijwillige regeling;
- het regulier OB-proces.
6.1 Proces vrijwillige regeling in het noodspoor
6.1.1 Het proces in hoofdlijnen
Bij de vrijwillige regeling kan Nederland de rol hebben van:
-

MSID: lidstaat waar de ondernemer zijn registratie/meldingen/betalingen
wil doen (Nederland als one-stop-shop);
MSCON: lidstaat die meldingen/betalingen doorgegeven krijgt van een
andere lidstaat (die de ondernemer als one-stop-shop gebruikt).

In beide rollen is sprake van de processen registreren en melden en betalen en er
vindt gegevensuitwisseling met de lidstaten plaats.
Bij de processen registreren, melden en betalen is sprake van vergelijkbare
deelprocessen:
Voorkant: interactie bij begin van het proces (inputinformatie);
Midden: verwerken;
Midden: besluiten;
Achterkant: interactie aan het einde van het proces (outputinformatie).
Bij de ontwikkeling van het noodspoor wordt uitgegaan van de inrichting van een
handmatig proces met minimaal noodzakelijke IV-ondersteuning.
De voorkant en achterkant van het proces, dat is de 'interactie' met ondernemers
en lidstaten wordt - met beperkingen - met IV ondersteund. Het midden, dat is
het proces in de Belastingdienst van 'verwerken' en omzetten van verwerking in
'besluiten' is grotendeels een handmatig proces, dat met de minimaal
noodzakelijke IT wordt ondersteund.
In het noodspoor moet het uitvoeringsproces in drie blokken operationeel
worden:
1 april 2021 (registratie);
1 juli 2021 (gegevensuitwisseling met lidstaten);
1 augustus 2021 (meldingen/betalingen).
Het noodspoor moet tenminste tot 1 april 2022 in gebruik blijven. Het is naar
huidig inzicht de vroegst mogelijke datum waarop de IV-voorzieningen voor het
hoofdspoor beschikbaar kunnen zijn.
6.1.2 1V-ondersteuning noodspoor
De 1V-ondersteuning bestaat voor een deel uit voorzieningen die ook al voor het
hoofdspoor zouden worden gemaakt, een deel bestaat uit tijdelijke
noodvoorzieningen.
Pagina 14 van 24

Registratie met ingang van 1 april 2021 (MSID)
Bij het registratieproces worden voor de beoogde deelnemers twee kanalen
ingeregeld:
portaal MijnBelastingdienstZakelijk (MBDZ): voor gebruik door partijen
met eHerkenning (of DigiD voor natuurlijke-personen die ondernemer
zijn);
website met interactieve registratieformulieren (toegang met userlD en
wachtwoord): voor gebruik door partijen die geen gebruik kunnen maken
van eHerkenning. Deze website is in het noodspoor nodig voor de nietEU-ondernemers die Nederland kiezen als registratieland. Zij kunnen niet
beschikken over eHerkenning (pas ultimo 2021 op zijn vroegst
beschikbaar). De keuze voor een authenticatie-oplossing met userlD en
wachtwoord is een afwijking van het rijksbrede kader, waarover nog
overleg wordt gevoerd.
Het MBDZ portaal ondersteunt (grotendeels) het beoogde registratieproces. Op
de website voor niet EU-ondernemers zullen interactieve registratieformulieren
(inclusief wijziging en beëindiging) beschikbaar zijn die gebruikt kunnen worden.
Er wordt een basisfunctie registratie ingericht voor het noodspoor. Er zullen
minder mogelijkheden zijn voor bijvoorbeeld geautomatiseerde bevestiging van
registratie, geautomatiseerde invoercontrole, geautomatiseerde aanpassing van
geregistreerde gegevens etc. Dat wordt de komende maanden duidelijker.
Beide kanalen genereren berichten die de basis vormen van de (grotendeels)
handmatige verwerking in de processen 'verwerken' en 'besluiten', ondersteund
met minimaal noodzakelijke IV.
Gegevensuitwisseling met lidstaten met ingang van 1 juli 2021 (MSID)
Hoewel registratie voor de regeling mogelijk is vanaf 1 april 2021 wordt het EUberichtenverkeer pas vanaf 1 juli 2021 opgestart.
Voor de uitwisseling van het EU-berichtenverkeer wordt gebruik gemaakt van de
IV-oplossing die ontwikkeld wordt voor het hoofdspoor. Er moeten daarvoor
aansluitingen worden gemaakt op de processtappen 'interactie' en 'verwerken en
besluiten'. Er is een parkeervoorziening beschikbaar. Nagegaan wordt of deze
voldoende is of nog moet worden aangevuld.
Meldingen met ingang van 1 augustus 2021 (MSID)
De vormgeving van het meldproces is gelijk aan het registratieproces. Aan de
voorkant wordt gebruik gemaakt van de twee gemelde kanalen voor interactie.
De berichten worden (grotendeels) handmatig verwerkt binnen 'verwerken' en
`besluiten'.
Er wordt een basisfunctie melden ingericht voor het noodspoor. Er zullen minder
mogelijkheden zijn voor bijvoorbeeld geautomatiseerde bevestiging,
geautomatiseerde invoercontrole, geautomatiseerde aanpassing etc. Dat wordt de
komende maanden duidelijker.

Ontvangst betalingen (van deelnemers) en betalen (aan lidstaten) met ingang
van 1 augustus 2021 (MSID)
Het ontvangen- en betaalproces wordt (grotendeels) ingeregeld zoals voorzien in
het hoofdspoor. Dit wordt mogelijk gemaakt door het maken van aansluitingen
Pagina 15 van 24

tussen 'innen' en 'verwerken' en 'besluiten'. Dit moet vanaf april 2021 nog
uitvoerig worden getest. Het op grote schaal effectueren van berichtuitwisseling
met alle lidstaten zal gepaard kunnen gaan met aanloopproblemen, die mogelijk
ook hardnekkig blijken en dan zeer arbeidsintensief zijn. Er is een
parkeervoorziening beschikbaar. Nagegaan wordt of deze voldoende is of nog
moet worden aangevuld.
Ontvangst van meldingen en betalingen (MSCON) van lidstaten met ingang van 1
augustus 2021
Vanaf 1 augustus 2021 zijn wij in staat MSCON-berichten te ontvangen. Dat
proces moet nog uitvoerig worden getest. Het onderliggende EU-berichtenverkeer
(zowel voorkant als achterkant) wordt ondersteund met de
hoofdspoorvoorziening. Het betaalproces wordt vorm gegeven conform de
beoogde oplossing in het hoofdspoor. Het op grote schaal effectueren van
berichtuitwisseling met alle lidstaten zal gepaard kunnen gaan met
aanloopproblemen, die mogelijk ook hardnekkig blijken en dan zeer
arbeidsintensief zijn. Er is een parkeervoorziening beschikbaar. Nagegaan wordt
of deze voldoende is of nog moet worden aangevuld.
De verwerking van de MSCON-meldingen (waarbij meldingen van nieuwe
deelnemers de trigger vormen tot het registratieproces) en het aansluitende
heffingsproces 'besluiten' is grotendeels handmatig ingericht, ondersteund door
minimaal noodzakelijke IV.
Het uit het heffingsproces voortvloeiende berichtenverkeer met de betrokken
deelnemers vindt per post plaats.
Toezicht, bezwaar/beroep etc.
Gedurende de periode van het noodspoor richten we ons vanuit toezicht primair
op voorlichting, communicatie en accountcontact. Deze dragen bij aan het
ondersteunen van de de betrokken ondernemers ("compliant gedrag"). Binnen
het MSID en MSCON-proces worden de noodzakelijke toezichtshandelingen
uitgevoerd (zoals het beoordelen van compliant gedrag binnen de vrijwillige
regeling, ondersteuning van het selectieproces MSCON en het aanleveren van
relevante data in het kader van bijstandsverzoeken).
De niet direct noodzakelijke toezichtshandelingen worden zoveel als mogelijk later
in de tijd gepland om op korte termijn zoveel als mogelijk tijd beschikbaar te
maken voor de uitvoering van het noodspoor.
Activiteiten gericht op signalering van misbruik/fraude met betrekking tot de
onderliggende B2C-transacties en de daaraan gekoppelde toezichtsactivieiten
worden geduid in het eind april 2021 op te stellen handhavingsplan. Onderdeel
daarvan is een risico-analyse. Het is van belang te onderkennen dat het risico op
fraude bij toepassing van de vrijwillige regeling als zodanig laag wordt ingeschat.
In het handmatig proces is voorzien in de afhandeling van eventueel bezwaar en
beroep waarbij waar mogelijk gebruik wordt gemaakt van generieke toepassingen
om deze processen te ondersteunen.
6.1.3 Reguliere OB-proces
De aanpassingen in de OB-wetgeving (als onderdeel van het EU BTW eCommerce-pakket) hebben tot gevolg dat leveranciers van afstandsverkopen
vaker dan nu een OB-verplichting zullen hebben in verschillende lidstaten,
waaronder Nederland.
Om te voldoen aan de verplichtingen kunnen leveranciers zich registreren als
buitenlands belastingplichtige (directie Particulieren, kantoor Heerlen). Alternatief
hiervoor is het gebruik maken van de vrijwillige regelingen.

Pagina 16 van 24

Als ondernemers gebruik maken van het reguliere OB-proces wordt het daarvoor
nu al in gebruik zijnde proces gevolgd. De hiervoor noodzakelijke voorzieningen
zijn operationele voorzieningen.
Als veel ondernemers gebruik maken van het reguliere OB-proces zal dit echter
wel extra personele inzet vergen, die dan in het algemeen minder nodig is bij de
vrijwillige regeling. Inzicht in de vraag hoeveel ondernemers kiezen voor het
reguliere proces, dan wel voor de vrijwillige regeling, ontstaat grotendeels pas bij
de daadwerkelijke keuze of kort daarvoor.
6.1.4 Organisatie en personeel
Handmatig proces
Voor de inrichting van het handmatig proces wordt de komende maanden
gewerkt aan procesbeschrijvingen, werkinstructies, AO/IC-beschrijvingen, een
overzicht van de gegevensverwerkingen en van de
documenten/documentenhuishouding. Deze worden gevalideerd op juistheid,
volledigheid en tijdigheid ten behoeve van een goede uitvoering.
Er worden extra vaste en tijdelijke medewerkers en uitzendkrachten geworven en
opgeleid en accounts (incl. IMS-rollen) en werkplekken ingericht aan de hand van
een wervings- en opleidingsplan. Voor deze werkzaamheden wordt huisvesting
gezocht in bestaande Belastingdienstlocaties Eindhoven en/of Venlo. De werving
en huisvesting staan onder sterke tijdsdruk.
Het bedrijfskritische karakter van de werkzaamheden brengt met zich mee dat
veel op locatie moet worden gewerkt. Daarbij moeten uiteraard de Covid-19
maatregelen in acht worden genomen. Er zullen Risicoinventarisaties en —
evaluaties (RI&E's) moeten worden gemaakt.
De werklast kan zoals aangegeven sterk variëren afhankelijk van het aantal
bedrijven dat gebruik maakt van de regeling, dan wel het reguliere OB-proces
volgt en de werklast is ook afhankelijk van de mate van IV-ondersteuning.
Productieregie, managementinformatie, archivering
In het noodspoor wordt veel meer handmatig gedaan dan in de uiteindelijke
oplossing. Dat heeft ook effect op beheerprocessen.
Ten aanzien van productieregie wordt een nog te definiëren minimum variant
ingericht met mogelijkheden om aan het begin of aan het einde van het proces
acties te kunnen nemen. Aan het begin is er inputcontrole direct achter de
voordeur zodat eventuele fouten zoveel mogelijk aan de voorkant door contact
met bedrijven worden opgelost en vervolgens de verwerking zoveel mogelijk
zonder problemen kan worden gedaan; aan het einde outputcontrole vóór
verzending aan bedrijven en lidstaten.
Managementinformatie zal beperkt beschikbaar zijn. De minimale vereisten
worden nog gedefinieerd.
Archivering is bewerkelijker als er veel handmatige werkzaamheden zijn.
Archivering vraagt daarmee extra aandacht in de werkinstructies en in de
controle/monitoring op de uitvoering van de werkinstructies.
Het noodspoor kan door de noodzakelijke grootschalige inzet van handmatige
processen en door de beperkt beschikbare tijd niet worden ingericht als
professioneel beheerd massaal proces. Naarmate het volume van de processen
toeneemt worden daarmee de beheerrisico's groter:
goedpaden kunnen met goede handmatige ondersteuning beheerst
verlopen, maar foutpaden zullen een langere oplossingsduur kennen en
arbeidsintensief zijn.
de actualiteit en de kwaliteit van data zal lager zijn.
er zal meer intensief contact nodig zijn met bedrijven. Het zal ook meer
tijd en inspanning kosten van hun kant en de oplossingsduur wordt langer
waarmee de onzekerheid voor de bedrijven langer duurt.
Pagina 17 van 24

Procesbeheersing
Anders dan bij gebruikelijke ontwikkeling en invoering van processen wordt met
het noodspoor pas ongeveer een maand voor de invoering respectievelijk op 1
april, juli en 1 augustus in detail duidelijk in welke mate het proces door IT wordt
ondersteund.
En pas gedurende de invoering wordt duidelijk hoeveel bedrijven gebruik gaan
maken van de regeling, respectievelijk van het reguliere OB-proces. Zie paragraaf
7.1.
Er zijn in de herijkte uitvoeringstoets, die nog uitging van het hoofdspoor, drie
scenario's onderkend voor het aantal deelnemers.
Aantal deelnemers
MSID

Aantal deelnemers
MSCON

Hoog

110.000

220.000

Realistisch

55.000

110.000

Gematigd

27.500

55.000

In de uitvoeringstoets werd het scenario Realistisch verder uitgewerkt.
In maart wordt duidelijker in welke mate deze scenario's in het noodspoor
beheerst verwerkbaar zijn voor de registratiefunctie. In juni, resp. in juli wordt
het duidelijker voor gegevensuitwisseling, resp. meldingen.
Naar huidige ruwe taxatie ('best guess') is beheersbare verwerking voor het
scenario Gematigd voldoende mogelijk, met nog aanvaardbare doorlooptijden
voor foutherstel etc. Bij grotere volumes (Hoog, Realistisch) wordt de uitvoering
mogelijk onbeheersbaar (niet kunnen verwerken van transacties, aanzienlijk
foutherstel, overschrijding van doorlooptijden, hardnekkig onoplosbare problemen
die zeer arbeidsintensief zijn). Bedrijven zullen in dat geval te maken hebben met
lange doorlooptijden en moeizaam foutherstel en met onzekerheid over de vraag
of ze aan hun verplichtingen hebben voldaan. Scenario Hoog is sowieso erg
moelijk in te vullen omdat de werving van 800 of meer fte nauwelijks realistisch
is.
Er wordt intussen zo veel mogelijk worden voorbereid voor de genoemde data en
in een eerste tranche per 1 april wordt rekening gehouden met werk voor 100 fte.
Maar vanaf elk van de data 1 april, 1 juli en 1 augustus zal het daadwerkelijk
uitvoeringsproces constant moet worden gemonitord om snel te kunnen
opschalen en afschalen in inzet van fte's en werkplekken waar nodig. In extremis
zouden 800 fte extra of meer nodig kunnen zijn, andersom kan het aantal
benodigde fte in het begin duidelijk lager blijken uit te pakken dan het aantal van
100 fte waar nu rekening mee wordt gehouden.
Er moet, om te komen tot een beheerst proces, dus worden gestuurd 'in de
uitvoering'.
Er wordt een tijdelijke gezamenlijke organisatie ingericht voor de uitvoering van
het noodspoor. Voor de inrichting van het mechanisme van monitoring en
aanpassing wordt als onderdeel van de tijdelijke organisatie een operations center
ingesteld dat verbinding heeft met alle dienstonderdelen. De voorbereiding
daarvoor wordt ter hand genomen.
De tijdelijke organisatie heeft als typering: zeer arbeidsintensief voor een relatief
kleine populatie, weinig IV, groot beslag in fte's, gebrek binnen de organisatie
aan ervaring met het werk, resultaatafspraken moeilijk realiseerbaar. Die
karakterisering wordt treffender naarmate de volumes toenemen.
Ook vaktechniek wordt goed ingericht en nauw aangesloten op het
uitvoeringsproces.

Pagina 18 van 24

Schaarse expertise en werkdruk
In het proces EU BTW e-Commerce is slechts schaarse (specialistische) kennis
beschikbaar. Deze is nodig zowel voor het definiëren/begeleiden van (eisen aan)
de IV-ontwikkeling, als voor de organisatie van het uitvoeringsproces en de
uitvoering. Dat geeft ook veel werkdruk voor bepaalde medewerkers met risico op
uitval. Dit vraagt structurele extra inzet.
De inzet van organisatie, personeel en huisvesting gebeurt in goed overleg met
de medezeggenschap. Deze notitie wordt met een adviesaanvraag voorgelegd bij
de GOR.
6.1.5 Communicatie en overleg, marktonderzoek
Conform de externe communicatiestrategie werken we aan het attenderen en
informeren en waar gepast aan het instrueren van de diverse doelgroepen.
Hierbij gebruikt de Belastingdienst eigen en externe kanalen.
Gedacht kan worden aan de website, aan de kanalen naar intermediairs zoals
intermediairdagen en forum Intermediairs en aan informatiepakketten voor KvK
en brancheverenigingen om hun achterban te informeren.
Daarnaast worden reguliere overlegstructuren en accountmanagement met
softwareleveranciers en intermediairs benut om informatie te delen.
In februari 2021 vindt door een externe partij een marktonderzoek naar bedrijven
plaats waarbij input wordt verkregen om de communicatie naar de doelgroep van
bedrijven in NL maximaal te kunnen richten.
Met de Europese Commissie is regelmatig contact over de ontwikkeling van hun
communicatiemiddelen die in belangrijke mate zullen voorzien in het informeren
van bedrijven buiten Nederland.
De communicatie naar particulieren in NL die te maken krijgen met de nieuwe
regels wordt vormgegeven door Douane in een externe campagne. Verder
communiceert Douane ook uitgebreid over de nieuwe regels.
Content voor formulieren, website etc. is op tijd gereed.
De BelastingTelefoon wordt voorbereid met belscripts. De individuele
dienstverlening via de BelastingTelefoon wordt ernstiger bemoeilijkt naarmate het
proces meer handmatig wordt uitgevoerd. Informanten zullen dan naar
verwachting veel minder statusinformatie kunnen geven. Dit levert ook extra
werk op voor CAP (frobo's en/of SBA's).
6.1.6 Financiële verantwoording
De financiële verantwoording wordt direct op de juiste manier - conform
hoofdspoor - ingericht behalve wat betreft het EMU-saldo op transactiebasis. Daar
wordt naar verwachting een oplossing voor gevonden.
6.1.7 Beveiliging en privacy
Op het terrein van beveiliging worden geen concessies gedaan, met uitzondering
van de authenticatie voor niet-EU ondernemers met userid en wachtwoord.
Concerndirectie IV&D heeft hier onder voorwaarden toestemming voor gegeven.
Er moet een risico-analyse worden gedaan voor inproductiename. Er is nog
overleg over de afwijking van het rijksbrede kader.
Waar dat kan en waar dat - gelet op risico en impact — moet, wordt beveiliging,
met inachtneming van de kaders, ingericht.
Op het terrein van privacy wordt een Gegevensbeschermingseffectbeoordeling
(GEB) uitgevoerd overeenkomstig kader, op basis van de te vervaardigen
procesbeschrijvingen, werkinstructies, AO/IC-beschrijvingen, overzicht van

Pagina 19 van 24

gegevensverwerkingen en documenten/documentenhuishouding. De uitkomsten
van de GEB zullen op verwerking moeten worden bezien.

7. Noodspoor vanuit perspectief bedrijven
In deze paragraaf wordt een beschouwing gegeven van het proces noodspoor
vanuit het perspectief van de bedrijven. Voldoet het noodspoor vanuit hun
perspectief?
Daarbij gaat het - los van het noodspoor - om het verwachte gebruik van de
vrijwillige regeling en het gaat om de mate van dienstverlening die bedrijven
zullen ervaren in het noodspoor en de keuzes die ze daar aan verbinden.
7.1 Keuze vrijwillige regeling of regulier OB-proces
In de uitvoeringstoets is uitgegaan van bepaalde volumes voor het gebruik van de
vrijwillige regelingen. Zie hiervoor paragraaf 6.1.4.
Een betrouwbare schatting is op dit moment echter onmogelijk.
Uit contacten met belanghebbende Nederlandse bedrijven en met fiscale
dienstverleners blijkt dat het bedrijfsleven nog nauwelijks op de hoogte is van de
nieuwe regelgeving, afgezien van een beperkt aantal grote bedrijven (met name
platforms) en de grote (fiscaal) dienstverleners.
Van bedrijven buiten Nederland weten Commissie en de Belastingdiensten,
waaronder de NL Belastingdienst, ook weinig over de keuzes die bedrijven zullen
maken.
We weten dus nog niet hoe de bedrijven zich gaan gedragen:
kiezen ze voor gebruik van de vrijwillige regeling (one-stop-shop), al dan
niet via een platform, of voor het reguliere OB-proces van doen van
aangifte per lidstaat? Om welke volumes gaat het?
als non-EU bedrijven kiezen voor de regeling: laten ze zich in Nederland
registreren of in andere EU-landen? Om welke volumes gaat het?
hoeveel buitenlandse bedrijven profiteren nu nog van de drempel voor
vrijstelling, maar zullen straks OB-plichtig zijn in Nederland?
in welk tempo kan het gebruik van de regeling zich ontwikkelen?
welke rol speelt de angst voor kinderziektes?
In de communicatiestrategie houden we hier rekening mee. De komende
maanden leveren verdere informatie op over de keuzes van bedrijven.
Maar ook dan zal nog de nodige onzekerheid blijven bestaan. Pas door het
feitelijke gedrag van veel bedrijven bij de invoering zal duidelijk worden wat ze
doen.
Als weinig bedrijven kiezen voor de regeling, komen er veel terecht in het
reguliere OB-proces en andersom. Als veel bedrijven kiezen voor de diensten van
een platform verschillen de uitvoeringsgevolgen ook weer. De - nog onbekende keuzes van Nederlandse en niet-Nederlandse bedrijven hebben geheel
verschillende gevolgen voor de werklast bij de Belastingdienst, zowel in volume
als in de aard van het (handmatige) proces.
Dit beïnvloedt de personele inzet sterk en vraagt om een aanpak waarbij in de
verschillende scenario's personeelsinzet flexibel en snel kan worden opgeschaald
en afgeschaald en flexibel kan worden toegewezen aan de vrijwillige regelingen of
aan regulier proces OB.
7.2 Verwachte dienstverlening
Het noodspoor wordt minder dan in het hoofdspoor ondersteund met IVvoorzieningen. Dat heeft niet alleen gevolgen in de vorm van extra werk aan de
kant van de Belastingdienst. Ook bedrijven zullen een dienstverlening ervaren die
Pagina 20 van 24

lager dan normaal is. Processen kunnen minder volautomatisch, minder
online/interactief en minder met automatische invoercontroles worden uitgevoerd
en er zullen voor een deel papieren processen zijn. De bedrijven hebben dus
meer handmatig werk en hogere administratieve lasten. Met name bij sterke
groei in volumes vrijwillige regeling neemt de kans op fouten en de
oplossingsduur toe. Dat zorgt bij bedrijven voor langere onzekerheid over de
vraag of is voldaan aan verplichtingen.
Dat zal voor een groot deel pas de komende maanden in meer details duidelijk
zijn en met het bedrijfsleven kunnen worden besproken.
De appreciatie door bedrijven zal periodiek worden gemeten. Samen met hen
wordt de impact en effect van de geleverde dienstverlening bezien en kunnen
verbetermaatregelen worden nagegaan.
De ervaren dienstverlening kan voor bedrijven een overweging zijn bij de keuze
gebruik te maken van de vrijwillige regeling, of het reguliere OB-proces te volgen
door middel van aangiften per lidstaat. Er is een risico dat bedrijven die kiezen
voor gebruik van de vrijwillige regeling gaan klagen als ze teleurgesteld raken in
de dienstverlening. Er is dus verwachtingenmanagement nodig.
7.3 De huidige MOSS-deelnemers
De huidige categorie MOSS-deelnemers vormt een bijzondere doelgroep uit het
oogpunt van continuïteit. Er wordt nog een separate beoordeling gemaakt van de
impact van het noodspoor op de huidige deelnemersgroep. Daarbij wordt
aandacht besteed aan:
wijze van overzetten deelnemers naar de nieuwe regeling.
Vooruitlopend op de overgang zullen deelnemers een brief krijgen met de
vraag of zij gebruik willen blijven maken van de vrijwillige regeling.
bij niet-EU-ondernemers: toegang tot het gebruik van de interactieve
webpagina.
migratie van "compliancedata" (is voldaan aan de voorwaarden van de
regeling).
De verwachting is dat deze analyse medio januari gereed is.
Er is al aandacht voor het zogenaamde system-to-systemkanaal. Er zijn op dit
moment acht MOSS-deelnemers die gebruik maken van dit kanaal. Dit kanaal
wordt niet aangeboden binnen het noodspoor, om de inspanning en daarmee de
kans op succes voor het noodspoor te vergroten. Met het beperkte aantal
deelnemers wordt individueel contact gelegd om dit te bespreken en toe te
lichten. Bij de huidige stand van zaken lijkt dit oplosbaar (gebruik van MBDZ).
7.4 Beoordeling
De bedrijven hebben in het noodspoor meer met handmatig werk te maken en
hebben dus hogere administratieve lasten. Bij hogere volumes neemt de kans op
fouten en de oplossingsduur toe. Dat zorgt bij bedrijven voor langere onzekerheid
over de vraag of is voldaan aan verplichtingen. Als er veel handmatig proces is bij
de Belastingdienst zullen bedrijven niet of minder gemakkelijk kunnen worden
geholpen bij de BelastingTelefoon (geen of weinig statusinformatie voorhanden).
Een en ander zal voor een groot deel pas de komende maanden in meer details
duidelijk zijn en met het bedrijfsleven kunnen worden besproken.
De appreciatie door bedrijven zal periodiek worden gemeten. Samen met hen
kunnen impact en effect van de geleverde dienstverlening worden bezien en
kunnen verbetermaatregelen worden nagegaan.
Pas kort voor en tijdens de implementatie van de respectievelijke processen van
registratie, melden en betalen ontstaat het inzicht of bedrijven de dienstverlening
acceptabel vinden. Als gekozen wordt voor invoering van het noodspoor moet die
onzekerheid worden geaccepteerd.

Pagina 21 van 24

8. Noodspoor vanuit perspectief lidstaten
8.1 Doorgeven van registraties, meldingen/betalingen en ad hoc
informatie aan andere lidstaten
Het reguliere EU-berichtenverkeer wordt, zoals eerder toegelicht, ondersteund
met de hoofdspoorvoorziening. Op die manier is op zichzelf gewaarborgd dat
berichten op de juiste manier worden aangemaakt en verzonden. Het op grote
schaal effectueren van berichtuitwisseling met alle lidstaten zal gepaard kunnen
gaan met aanloopproblemen, die mogelijk ook hardnekkig blijken en dan
arbeidsintensief zijn.
Met betrekking tot het ad-hoc berichtenverkeer is sprake van een verminderd
serviceniveau. Omdat de onderliggende processen primair handmatig ingericht
worden zijn zeker de vragen die zien op historische data uitdagend.
Daarom moeten voor ad-hoc vragen afspraken worden gemaakt over het
dienstverleningsniveau. Verzoeken die zien op actuele gegevens worden
afgehandeld met een handmatig proces waarbij de relevante data benaderbaar
moeten zijn. De verzoeken worden binnen 24 uur afgehandeld.
8.2 Ontvangen en verwerken van registraties, aangiftes/betalingen en ad
hoc informatie van andere lidstaten
Dit proces wordt op een zelfde manier ondersteund als beschreven onder het
doorgeven van informatie (paragraaf 8.1).
8.3 Beoordeling
Vanuit het perspectief van andere lidstaten lijkt het noodspoor acceptabel. Een
risico is dat het op grote schaal effectueren van het berichtuitwisseling met alle
lidstaten gepaard kan gaan met (hardnekkige) arbeidsintensieve
aanloopproblemen.
Aandacht vraagt het maken van afspraken over ad-hoc vragen.

9. Aanpak ontwikkeling en implementatie
Er is een planning voor het noodspoor op hoofdmijlpalen beschikbaar. Deze moet
nog verder worden uitgewerkt in een detailplanning en is eind januari gereed.
De planning van de IV-voorzieningen incl. raakvlakken is van andere aard dan de
planning van implementatie, omdat de laatste sterk afhankelijk is van de werklast
die zich daadwerkelijk in de uitvoering zal gaan voordoen.
9.1 IV-voorzieningen
De ontwikkeling van de IV-voorzieningen voor het noodspoor kan op de
gebruikelijke bij een noodvoorziening passende wijze plaatsvinden en worden
gepland voor de invoeringstijdstippen van 1 april, 1 juli en 1 augustus.
Onderdeel van het voortbrengingsproces is het testen. Voor de Europese
conformance testen wordt de planning van de Europese Commissie gevolgd.
Verder worden integratietesten, ketentesten, functionele acceptatietesten en
gebruikersacceptatietesten uitgevoerd.
De hardheid van de planning wordt continue beoordeeld. Positief is dat alle
features van de noodspoorvoorzieningen zijn gepland. Waar nodig en mogelijk
worden aanpassingen in de planning of in de oplossing doorgevoerd om de
oplevering te kunnen doen.
Als de IV-voorziening voor een bepaald proces niet of niet tijdig kan worden
gerealiseerd wordt het opgevangen door meer handmatig werk. Er is daarom voor
gekozen de IV-voorziening in volgorde van voorkeur te realiseren. Een IVvoorziening die veel handmatig werk voorkomt is belangrijker dan een die weinig
handmatig werk voorkomt.
Pagina 22 van 24

Er zullen risicomitigerende maatregelen moeten worden getroffen als de
robuustheid van de voorzieningen in de eerste productiefase niet voldoende groot
blijken te zijn. De noodspoorvoorzieningen worden niet uitgebreid in
functionaliteit, maar kunnen met het oog op borging van de continuïteit wel
worden aangepast.
9.2 Implementatie
De planning van de implementatie is sterk afhankelijk van de werklast die zich
daadwerkelijk in de uitvoering zal gaan voordoen. Zie hiervoor paragraaf 6.1.4.
De implementatieplanning voor de verschillende processen zal voorafgaand aan
de invoering worden voorbereid voor 1 april, 1 juli en 1 augustus voor de
verschillende soorten processen met een te bepalen basisvolume.
Er zal veel nadruk moeten worden gelegd op sturing in de uitvoering, met
constante monitoring en daaruit volgende flexibele op- en afschaling van fte's,
omscholing etc.
9.3 Bedrijfsvoering programma
Met betrekking tot de specifieke bedrijfsvoering-gerelateerde
programmaverantwoordelijkheden is al een start gemaakt met de inrichting van
de voor het noodspoor benodigde financiële processen, de opzet van een
risicoregister (met facilitering door programma MI&RM), de opstelling van de
grote-projectenrapportage in SharePoint en de inrichting van de benodigde
archivering / dossiervorming.
In de eerste helft van januari 2020 wordt een baseline opgesteld om daarop de
voortgang te kunnen rapporteren.
Daarnaast lopen inmiddels de interviews met de ADR en zijn de contacten gelegd
met IV&D om het CIO-oordeel en de GEB (Gegevensverwerking Effect
Beoordeling) invulling te geven.
Om de benodigde activiteiten de komende maanden met de juiste kwaliteit en
snelheid te kunnen realiseren zal het team op korte termijn worden uitgebreid
met extra capaciteit.

10.

Benodigde middelen

10.1 Financiële middelen
Voor het jaar 2021 is onmiddellijke beschikbaarheid van middelen noodzakelijk
voor met name de tijdige werving van personeel, realisatie van IT en facilitaire
voorzieningen/huisvesting. Als voor het beslag aan fte's in de uitvoering een
beroep zou moeten worden gedaan op bestaande personele capaciteit - in plaats
van aanvullende capaciteit met behulp van additionele middelen -zou dat ander
noodzakelijk werk bij de Belastingdienst verdringen, en dat steeds ernstiger
naarmate het volume aan werk toeneemt.
De kosten van het noodspoor, naar eerste inzicht in totaal € 46 mln. (uitgaande
van scenario Realistisch) voor de jaren 2020-2025, worden in januari/februari
2021 verder uitgewerkt door middel van een aanvullende uitvoeringstoets voor
het traject Voorjaarsnota.
Uit een eerste, deels met betrokken partijen gevalideerde analyse blijkt dat er op
totaal programma budgetniveau voor de eerste 6 maanden van 2021 kan worden
geput uit de al beschikbare middelen conform de huidige uitvoeringstoets
(benodigd € 20 mln. vs. € 25 mln. beschikbaar uit uitvoeringstoets - excl. DCS
budget van € 15,5 mln.).
Op onderdeelniveau is er alleen voor SSO O&P een substantieel tekort van € 0,6
mln., dit met name omdat SSO O&P niet in de uitvoeringstoets is opgenomen en
derhalve ook geen budget toegekend heeft gekregen. SSO F&MI kent een beperkt
tekort van circa € 0,05 mln.
Pagina 23 van 24

Voor de dienstonderdelen CAP, Particulieren en IV is het beschikbare budget net
toereikend voor het eerste halfjaar. Daarna ontstaat een substantieel tekort.
In het traject van de aanvullende uitvoeringstoets worden alle claims per
dienstonderdeel opgenomen die gerelateerd zijn aan de extra kosten voor het
noodspoor, hoofdspoor en Brexit.
Er wordt een integraal kostenoverzicht met dezelfde begrippen gebruikt en
bijgehouden.
10.2 IV-portfolio
De inzet van IV-dagen voor het noodspoor is geborgd door de beslissing van het
DT BD van 10 december 2020. Voor het noodspoor is besloten tot:
- inzet 1.000 extra IV-dagen voor LIV en authenticatievoorziening;
- inzet eerder in 2021 van al voorziene IV-inspanning 2021 op andere
werkzaamheden voor EU BTW e-Commerce, waaronder
Portaalvoorzieningen, Ontvangen & Mededelen en Innen & Betalen.
Het IV-werk aan het noodspoor verdringt ander werk uit het Belastingdienstbrede
IV-portfolio. Over de impact op prioritaire dossiers/wetgeving en de verwerking
van deze impact (mitigerende maatregelen, dan wel extra financiering) is
separaat een voorstel beschikbaar.

Pagina 24 van 24