Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

33 578

Eerstelijnszorg

31 765

Kwaliteit van zorg

Nr. 111

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT EN VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 december 2023
Een sterke eerstelijnszorg die nauw samenwerkt met het sociaal domein is
cruciaal om huidige en toekomstige generaties de zorg te bieden die zij
nodig hebben. Daarom zijn afspraken over de versterking van de
eerstelijnszorg een belangrijk onderdeel van het Integraal Zorgakkoord
(IZA) en het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen
(WOZO).
In het IZA is afgesproken dat VWS samen met partijen uit de eerste lijn1
komt tot een visie op de eerstelijnszorg in 2030. In het IZA is ook
beschreven aan welke eisen deze visie moet voldoen. De visie en de
bijbehorende veranderstrategie en routekaart zijn eind november in
concept afgerond. Met deze brief informeren wij u over deze versie van de
visie, die op dit moment ook voorligt bij de achterbannen van de
betrokken partijen.
Wij zijn verheugd dat we deze belangrijke stap hebben gezet met de brede
eerstelijnszorg. In deze brief lichten wij kort toe hoe de visie tot stand is
gekomen en wat het belang hiervan is. Met deze brief doen wij ook de
toezegging af dat wij uw Kamer informeren over de voortgang van het
visietraject.
Verschillende perspectieven nodig voor een scherpe visie
Het komen tot een goede visie vraagt om het loslaten van bestaande
posities en belangen. Voor visievorming moeten verschillende perspectieven worden meegenomen. Het maken van deze visie kostte daarom tijd
en was niet eenvoudig. We hebben veel waardering voor de inzet van alle
1

kst-33578-111
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

In de kerngroep zitten: ActiZ, InEen, KNGF, KNMP, LHV, NHG, NVAVG, Patiëntenfederatie
Nederland, PPN, Sociaal Werk Nederland, V&VN, Verenso, VNG, ZN, Zorgthuisnl, NZa,
Zorginstituut en VWS. In de consultatiegroep zitten: Bo Geboortezorg, de NLGGZ, de
mondzorgalliantie, NVZ, KNOV, MIND en VGN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 578, nr. 111

1

betrokkenen en zijn tevreden met de versie die nu is afgerond. De visie is
ambitieus en adresseert de vijf punten die wij eerder hebben aangegeven
van groot belang te vinden.2 Dat betreft de volgende punten:
1) De notie dat niet alles meer kan; keuzes zijn nodig, ook in de eerstelijnszorg.
2) We onderschrijven de waarden en functies uit het RVS-advies; dit
betekent onder meer dat de eerstelijnszorg verantwoordelijkheid voor
een populatie draagt.
3) Op wijkniveau moet een eerstelijnskernteam met een niet-vrijblijvende
opdracht aan de slag als herkenbaar en aanspreekbaar punt in de wijk.
4) Personele capaciteit wordt optimaal ingezet; dit vraagt onder meer een
andere invulling van de poortwachtersrol en het regiebehandelaarschap.
5) Op regioniveau organiseert de eerstelijnszorg zich sterk en gemandateerd, waardoor één aanspreekpunt ontstaat en het wijkniveau
gefaciliteerd wordt.
In de afgelopen maanden hebben we met de genoemde landelijke partijen
intensief aan de visie gewerkt. Om te zorgen dat niet alleen de perspectieven van landelijke (koepel)partijen werden gebruikt, hebben we actief
andere perspectieven opgezocht:
− We hebben bezoeken aan regio’s verspreid over het land gebracht om
op te halen hoe zorgverleners en -organisaties in de praktijk werken
aan een sterke eerstelijnszorg. We hebben gevraagd wat zij nodig
hebben om de volgende stappen te zetten.
− Door het Nivel is in opdracht van het Ministerie van VWS onderzocht
hoe burgers denken over de toekomst van de eerstelijnszorg. Bij dit
onderzoek is ook aandacht geweest voor burgers die bijvoorbeeld niet
digitaal vaardig zijn of niet goed Nederlands lezen of spreken.
− We hebben de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) om
advies gevraagd over de waarden en functies van de eerstelijnszorg
die belangrijk zijn voor de samenleving. De Raad heeft dit advies
versneld uitgebracht zodat het meegenomen kon worden bij het
opstellen van de visie3.
− Tot slot hebben we met zorgverleners in opleiding uit verschillende
eerstelijnsdisciplines gesproken over hun visie op de toekomst van de
eerstelijnszorg.
Van visie naar actie
Het versterken van de eerstelijnszorg is belangrijk en kan niet wachten.
We moeten dus niet alleen een visie voor het jaar 2030 hebben, maar ook
snel aan de slag met noodzakelijke verbeteringen. Het afgelopen jaar
hebben we dan ook niet stil gezeten. Veel acties om de eerstelijnszorg te
versterken zijn al in gang gezet. Daarnaast hebben we ZonMw opdracht
gegeven om te starten met een programma voor de versterking van de
eerstelijnszorg. De eerste subsidierondes voor regio’s die hiermee aan de
slag gaan, hebben al open gestaan. Elke regio heeft hierdoor de kans
gehad om een voorbereidingssubsidie aan te vragen. Binnenkort zullen
wij ZonMw ook goedkeuring geven voor de rest van het programma. In
het programma is in totaal € 104 mln. beschikbaar om tot en met 2026 uit
te voeren wat we in de visie hebben afgesproken.
Omdat we het belangrijk vinden dat de visie tot positieve veranderingen
in de praktijk leidt, hebben we niet alleen een visie maar ook een
veranderstrategie met partijen opgesteld. Deze strategie beschrijft wat er
op welk niveau (lokaal, regionaal en landelijk) moet veranderen om de
2
3

Kamerstuk II 2022/23 33 578, nr. 98.
Kamerstuk II 2022/23 33 578, nr. 98.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 578, nr. 111

2

visie in 2030 werkelijkheid te maken. De veranderstrategie en routekaart
beschrijven concrete stappen en verantwoordelijkheden. Ook beschrijven
we in de visie welke punten binnen de veranderstrategie op korte termijn
verdere uitwerking vereisen.
Achterbanconsultatie
De documenten die wij meesturen met deze brief liggen nu voor bij de
achterban van betrokken partijen. We kijken uit naar de uitkomsten van de
achterbanconsultatie en hebben het volste vertrouwen in de resultaten
hiervan. Na deze achterbanconsultatie zullen wij begin volgend jaar de
documenten definitief vaststellen in de Bestuurlijk Overleggen (BO)
Eerstelijnszorg en IZA. We zullen daarna zo snel mogelijk starten met de
uitvoering.
Tot slot
Deze visie op de brede eerstelijnszorg is uniek. We zijn trots op het
resultaat en het harde werk van alle betrokken partijen, die bereid waren
verder te kijken dan hun eigen belang. Wij hebben er vertrouwen in dat
met de uitvoering van deze visie de sterke eerstelijnszorg kan worden
neergezet die we nodig hebben om iedereen in Nederland de zorg te
bieden die hij nodig heeft, nu en in de toekomst. Na afronding van de
achterbanconsultatie kunnen we als partijen gezamenlijk aan de slag met
de uitvoering. Waar voor de uitvoering politieke besluitvorming aan de
orde is, is deze aan een nieuw kabinet.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 578, nr. 111

3