Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 552

Slachtofferbeleid

Nr. 10

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 12 februari 2014
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft op 18 december 2013
overleg gevoerd met staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie
over:
– de brief van de minister van Veiligheid en Justitie d.d.
26 maart 2013 inzake de beleidsreactie op het rapport van de
Raad voor de Rechtshandhaving over hulp aan slachtoffers van
delicten in Caribisch Nederland (Kamerstuk 31 568, nr. 128);
– de brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
22 juli 2013 inzake de beleidsreactie pamflet VVD-fractie
inzake slachtofferbeleid (Kamerstuk 33 552, nr. 6);
– de brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
4 september 2013 over de resultaten van de monitor slachtofferondersteuning (Kamerstuk 33 552, nr. 7);
– de brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
5 oktober 2013 over de verschijningsplicht voor verdachten
van ernstige strafbare feiten (Kamerstuk 33 552, nr. 8).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
Jadnanansing
De griffier van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
Hessing-Puts

kst-33552-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

1

Voorzitter: Jadnanansing
Griffier: Hessing-Puts
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Berndsen-Jansen, Helder,
Jadnanansing, Kooiman, Recourt, Van der Steur en Van Toorenburg,
en staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie, die vergezeld is van
enkele ambtenaren van zijn ministerie.
Aanvang 10.00 uur
De voorzitter: Ik open de vergadering. Aan de orde is het algemeen
overleg over het slachtofferbeleid. Ik heet het publiek op de tribune
welkom, evenals de staatssecretaris, zijn ambtenaren en mijn collega’s.
We hebben een spreektijd afgesproken van vijf minuten per woordvoerder
en twee interrupties. Ik geef eerst het woord aan de heer Van der Steur.
De heer Van der Steur (VVD): Voorzitter. Het is goed om het voor het
eind van dit parlementaire deel van het jaar te hebben over de belangrijke
onderwerpen slachtoffers en het slachtofferbeleid. Ik dank de staatssecretaris bijzonder hartelijk voor zijn reactie op het pamflet dat de VVD-fractie
ten aanzien van de verbetering van de positie van slachtoffers aan hem
heeft voorgelegd. De conclusie is dat de staatssecretaris de voorstellen
van de VVD-fractie op een groot aantal onderdelen steunt. Soms doet hij
dit omdat deze al onderdeel waren van de beleidsintenties en soms
worden de uitwerkingen van de voorstellen in het beleid gevoegd. Daar
zijn wij heel blij mee, omdat dit een verdere verbetering van de positie
van het slachtoffer tot gevolg zal hebben.
We kunnen onder andere aan de hand van het zwartboek dat recent werd
ontvangen van het Landelijk Advocatennetwerk Geweld- en Zedenslachtoffers, vaststellen dat het beleid op zichzelf goed in de steigers staat maar
dat de uitvoering in het land nog beter kan en dat die beter moet zijn. Ik
stel mij voor dat de staatssecretaris daarover zo meteen iets zegt. Graag
verneem ik van hem hoe het staat met de pilot rechtsbijstand. Hij schijft
daarover in zijn brief van 22 juli 2013. Eind van dit jaar zou er bericht
komen over die pilot. De interessante vraag is dus ook hoe het daar nu
mee staat. Graag verneemt de VVD-fractie ook wat de stand van zaken is
ten aanzien van de gedachtenvorming over de verplichte bijdrage aan
slachtofferzorg door daders. Daarvan is de VVD-fractie een groot
voorstander. Het blijft toch altijd wrang dat de samenleving tientallen
miljoenen euro’s aan slachtoffers moet uitgeven, terwijl die rekening
natuurlijk echt thuishoort bij degenen die de schade hebben veroorzaakt.
Wanneer komt de staatssecretaris met dat voorstel naar de Kamer?
Wij zijn ook blij met de toezegging over de verbetering van de positie van
ouders van minderjarige slachtoffers. Op dat punt komt de staatssecretaris de VVD-fractie helemaal tegemoet. Wij zijn ook blij dat de staatssecretaris de punten over privacy meeneemt.
Het vorderen van schadevergoeding in een strafproces blijft een grote
zorg. In de brief van de Raad voor de Rechtspraak die gisteren of
eergisteren werd ontvangen, staat dat de rechtspraak zich bewust is van
de problemen op dit punt en dat hij gaat werken aan een handleiding met
als doel, verbetering aan te brengen. Zal het misschien toch nodig zijn om
in het kader van het strafproces bijvoorbeeld ook een separate schadevergoedingszitting te organiseren? Dit hoeft niet noodzakelijkerwijs door een
strafrechter te gebeuren. In sommige gevallen kan ook een civiele rechter
dit doen. Zodoende zou in hetzelfde proces die schadevergoedingsvordering kunnen worden afgedaan, ook als die vordering wat ingewikkelder
is. Hoe kijkt de staatssecretaris daar tegenaan?
Wij waren bijzonder verheugd over de monitor slachtofferondersteuning.
We trekken hierover dezelfde conclusie: het beleid deugt, maar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

2

uitvoering moet beter. Met name is pijnlijk dat slachtoffers aangeven dat
ze de pakkans te laag vinden en dat ze niet in alle gevallen het optimale
vertrouwen hebben dat alles gedaan wordt om die daders te pakken die
het misdrijf pleegden waarvan zij het slachtoffer zijn geworden.
De VVD-fractie heeft een aantal voorstellen gedaan voor het Schadefonds
Geweldsmisdrijven, maar de staatssecretaris gaat daar niet in mee. Hij wil
het Schadefonds Geweldsmisdrijven niet namens het slachtoffer de
mogelijkheid geven om in het strafproces de uitbetaalde schade op de
dader te verhalen. Naar onze mening zou dit echter een heel praktische
oplossing zijn voor een probleem waarmee het slachtoffer anders blijft
zitten. Wil de staatssecretaris daar nog eens over nadenken? Zo nee, dan
zal de VVD-fractie daarover verder nadenken.
Wij zijn erg blij dat ook de verjaring van de termijn waarbinnen vorderingen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven kunnen worden ingediend,
zal worden opgerekt overeenkomstig het verzoek van de VVD-fractie. Dit is
nodig, want in de praktijk zie je vaak dat slachtoffers de tijd nodig hebben
om zich te realiseren dat ze schade geleden hebben die verhaald kan
worden.
Mijn laatste punt is natuurlijk het vrije spreekrecht voor slachtoffers. De
VVD en de PvdA hebben hiervoor al in de vorige kabinetsperiode
aandacht gevraagd. Daarover gaan we het nog uitgebreid hebben. Wij
zien graag dat dit vrije spreekrecht er komt.
Mevrouw Helder (PVV): Voorzitter. Bijna een op de vijf burgers van 15 jaar
of ouder werd vorig jaar slachtoffer van een of meer delicten. In hetzelfde
jaar registreerde de politie 5% minder misdrijven dan in 2011, te weten
iets meer dan 1,1 miljoen. Deze cijfers geven overigens niet een heel
realistisch beeld, want er wordt gekeken naar de geregistreerde criminaliteit in plaats van naar de feitelijke criminaliteit, wat ik al eerder heb
gezegd. Volgens deskundigen was er in 2010 sprake van ongeveer 9
miljoen misdrijven; de feitelijke criminaliteit. Naar verwachting is dat
aantal sinds 2010 alleen maar gestegen. Dit betekent dat er heel wat meer
burgers slachtoffers van criminaliteit zijn geworden dan het aantal dat ik
net noemde.
Een ander punt dat telkens wordt genegeerd, is de pakkans. In Nederland
is de pakkans niet 24,3%, maar die is slechts een schamele 3%. De
pakkans is dus vrijwel nihil. Het strafrisico – dat is de pakkans, gecombineerd met de lage straffen – is in Nederland volgens deskundigen 1,8%.
Dit maakt dat een goed slachtofferbeleid heel hard nodig is. De vraag is
echter of een goed slachtofferbeleid echt zoden aan de dijk zet, want er
blijven heel veel slachtoffers buiten beeld. Het initiatief van de staatssecretaris is echter prima. Hij moet dus vooral doorgaan met het slachtofferbeleid.
In zijn brief van 22 juli geeft de staatssecretaris aan dat het schadeverhaal
van slachtoffers op daders gaat verbeteren door de invoering van een
verplichte bijdrage van veroordeelden aan slachtofferzorg. De PVV is hier
natuurlijk voor, maar de vraag aan de staatssecretaris is hoe zich dit
verhoudt tot de eerste meting van de monitor slachtofferondersteuning
die laat zien dat 41% van de respondenten negatief is over het goed
inschatten van de schade door de politie en dat 56% van de respondenten
negatief is over het verkrijgen van informatie door de politie over hoe zij
schadevergoeding kunnen krijgen. Dit wijkt niet erg af van de cijfers van
het Openbaar Ministerie. Graag wil ik een reactie hierop van de staatssecretaris.
Kan de staatssecretaris ook reageren op de, naar de mening van de PVV,
terechte uitlating van de weduwe van de vermoorde juwelier? Ik citeer
haar woorden: «De nabestaanden worden met een fooi afgescheept
omdat we in Nederland nu eenmaal niet aan smartengeld doen. Goed
bezig Nederland!»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

3

In de zojuist door mij aangehaalde brief schrijft de staatssecretaris over
herstelbemiddeling. Als die er al zou moeten komen, mag dit naar de
mening van de PVV geen strafvermindering tot gevolg hebben. De
samenleving heeft de strafwetgeving vastgesteld, dus een dader dient
zich ook tegenover de samenleving te verantwoorden in plaats van alleen
tegenover het slachtoffer. Daarbij komt dat een positieve houding van de
dader tijdens de periode van herstelbemiddeling tot gevolg kan hebben
dat het Openbaar Ministerie de strafeis matigt of dat de rechter een
minder zware straf oplegt. Daardoor is niet uit te sluiten dat daders uit
eigenbelang aan de bemiddeling meewerken. Er wordt weliswaar
aangegeven dat herstelbemiddeling alleen mogelijk is indien het
slachtoffer dit wil – dat is een terecht punt – maar het is mogelijk dat het
slachtoffer dit niet wil en dat de verdachte dit wel wenst. We kunnen dan
wel raden dat de rechter die de dader veroordeelt, zeer waarschijnlijk ook
strafvermindering zal opleggen. De dader zou dan immers graag hebben
meegewerkt. Dit zijn allemaal redenen om herstelbemiddeling niet van
invloed te laten zijn op de strafmaat. Helaas weten we al dat de staatssecretaris strafvermindering prima vindt, want dat zei hij in het AO over
slachtofferbeleid dat in maart 2013 plaatsvond. Misschien hebben de
argumenten die ik net gaf hem overtuigd, dus ik wil graag een reactie
hierop.
De staatssecretaris komt ook met maatregelen die betrekking hebben op
het meewegen van belangen van slachtoffers in geval van bijvoorbeeld
een verlofaanvraag en een aparte opvang voor slachtoffers waar zij voor
de zitting terecht kunnen. Graag wil ik een reactie van de staatssecretaris
op het derde deel van het zwartboek van het Landelijk Advocatennetwerk
Geweld- en Zedenslachtoffers. Dit is net al genoemd. Ik doel met name op
het Informatiepunt Detentieverloop, want in de praktijk blijkt dat slachtoffers van zedenmisdrijven niet worden geïnformeerd over de vrijlating
van de dader en dat ze dus onverwacht met hem geconfronteerd kunnen
worden.
Wij lezen niets over verbetervoorstellen voor de politie met betrekking tot
het opsporen en het arresteren van de verdachte. Slachtoffers vinden dit
namelijk van het allergrootste belang. Dat blijkt uit de cijfers: 84%
respectievelijk bijna 83%. Opsporing en arrestatie zijn dus de eerste
stappen van een goed slachtofferbeleid, maar helaas is 40% van de
respondenten negatief over de opsporing. Dit, terwijl opsporing een
kerntaak is van de politie. Graag verneem ik van de staatssecretaris hoe
een en ander wordt aangepakt, al weet ik dat dit betrekking heeft op de
portefeuille van de minister.
Tot slot maak ik een opmerking over de reactie van de staatssecretaris op
mijn motie die ik heb ingediend met collega Van der Steur. Deze motie
heeft betrekking op een verschijningsplicht. De staatssecretaris schrijft in
zijn brief dat hij het huidige beleid gaat uitbouwen. Dit valt ons natuurlijk
wel zwaar tegen, want in de plenaire zaal zei hij letterlijk dat het idee in de
motie een sympathiek idee is. Hij wekte met zijn woorden in ieder geval
de indruk dat hij toch iets zou gaan veranderen. Nu blijkt dat hij het
staande beleid gaat uitbouwen. Het zal de staatssecretaris niet verbazen
dat ik met de brief in de hand enkele veranderingen in de motie heb
aangebracht en dat ik zeer waarschijnlijk een nieuwe motie ga indienen.
De PVV vindt namelijk dat die verschijningsplicht er moet komen.
Helaas worden er afbraakmaatregelen ingevoerd; we weten dat de
staatssecretaris gevangenissen gaat sluiten en dat veroordeelde criminelen dan met een enkelbandje naar huis gaan. Of de verdachte nu gepakt
wordt of niet, het slachtoffer komt hem zeer waarschijnlijk toch weer
tegen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Op het moment dat deze
staatssecretaris, staatssecretaris werd, hadden wij hoge verwachtingen
van hem. Laten wij vandaag gewoon genereus aangeven dat hij aan onze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

4

verwachtingen voldoet. Hij heeft de belangen van slachtoffers altijd hoog
in het vaandel staan en dat zien wij gelukkig ook terug in zijn beleid.
Complimenten daarvoor.
Wij zien echter wel dat er wat de uitvoering betreft dingetjes zijn die niet
helemaal goed gaan. Wij lopen daar tegenaan en ook de staatssecretaris
doet dat. Ik denk dat het goed is om deze inbreng van het CDA vooral als
aanmoediging te zien. Ik zeg «dingetjes», maar het zijn serieuze zaken. Het
zwartboek is al genoemd. We zien toch nog steeds dat slachtoffers
worden verrast en als er iets is wat zij heel moeilijk aan kunnen, is het dat
wel. Het is al zo lastig. Als mensen voorbereid zijn, kunnen ze vaak wel
wat hebben. Zij weten dan wat er gaat gebeuren. Als er echter ineens, out
of the blue, toch iets is gebeurd of als mensen niet geïnformeerd worden,
kunnen zij dat als slachtoffer niet verwerken. Ik denk dus dat het heel
belangrijk is om ervoor te zorgen dat er verbetering optreedt. De
informatievoorziening moet echt naar een hoger plan worden getrokken.
Mevrouw Helder zei dat ook al. Ook nadat mensen in vrijheid gesteld zijn,
is het voor slachtoffers van belang om dit te weten opdat zij zich daarop
kunnen voorbereiden. Ook wat dat betreft komen we nog wel eens voor
verrassingen te staan. Het is belangrijk dat we dit probleem proberen op
te lossen.
Het Openbaar Ministerie doet echt zijn best en het heeft prachtige
projecten om ervoor te zorgen dat het goed weet wat die slachtoffers
nodig hebben. Wij spreken ook met officieren van justitie en horen wel dat
dit als gevolg van de hoge werkdruk daar toch een beetje het stiefkindje
dreigt te worden. Wij verzoeken de staatssecretaris om er echt voor te
zorgen dat dit niet gebeurt, dat de officieren van justitie de tijd en de
ruimte behouden om serieus de belangen van de slachtoffers mee te
wegen in het gehele strafproces.
We zien dat een aantal belangrijke punten is verbeterd, maar er zijn wel
dingetjes die we kunnen aanscherpen. We hebben gelezen dat de
staatssecretaris echt serieus werk wil maken van de positie van kinderen
die nabestaanden, slachtoffers, zijn van een geweldsdelict. Laat ik het heel
eenvoudig en hard zeggen: als de vader de moeder heeft vermoord, zie je
toch nog dat hun kinderen in een heel akelige positie terechtkomen. Soms
worden zij gedwongen om op bezoek te gaan bij de ouder die in de
gevangenis zit. We hebben daarover een aantal keren gesproken. De
staatssecretaris heeft dat heel goed opgepakt. Hij is echt voortvarend aan
de slag gegaan met een plan om dit te voorkomen. Mogen wij hem
aanmoedigen om zo snel mogelijk de in het plan genoemde zaken uit te
voeren? Waarschijnlijk moet er iets in de wet worden gewijzigd. Het
wetsvoorstel zou dus snel in consultatie moeten worden gebracht. Toen
de staatssecretaris dit aankondigde, waren er mensen die ons direct
benaderden met de opmerking dat dit echt zo belangrijk is. Het is
belangrijk om niet alleen te kijken naar de kinderen die nabestaanden zijn
maar ook naar kinderen van ouders voor wie geldt dat de moordpoging
gelukkig is mislukt. De dader zit wel vast en heeft een heel zware straf
opgelegd gekregen, de betreffende moeder of vader is nog in leven en
soms worden hun kinderen gedwongen om naar de gevangenis te gaan
en ze komen soms in een heel groot loyaliteitsconflict terecht. Wil de
staatssecretaris ook dit punt oppakken?
Wij hoorden onlangs – dat is een punt van kritiek – dat mensen die
slachtoffer zijn geworden, anoniem aangifte mogen doen, maar dat zij op
een muur van onbegrip stuiten bij de politie. Dit, terwijl we het anoniem
doen van aangifte gezamenlijk goed geregeld hebben. De politie weet
soms niet dat het kan en hoe het moet. Die uitvoering moet dus echt
verbeterd worden. Mensen die slachtoffers zijn en die rechten hebben,
moet uiteindelijk recht worden gedaan. Dit is een heel belangrijk punt.
Wij hebben het punt van de verschijningsplicht nog eens goed op ons
laten inwerken. Wij zouden echt willen dat de staatssecretaris onderscheid
maakte tussen mensen die in voorlopige hechtenis zitten en mensen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

5

niet in voorlopige hechtenis zitten. Natuurlijk is een verdachte onschuldig
totdat het tegendeel is bewezen, maar als er ernstige bezwaren zijn
gerezen, iemand van een zwaar delict wordt verdacht en betrokkene in
voorlopige hechtenis zit, vind ik dat we ervoor moeten zorgen dat die
personen ter zitting verschijnen. Als voormalig gevangenisdirecteur weet
ik ook maar al te goed dat het in de praktijk soms gemakkelijk is om
iemand die geen zin heeft om naar de rechtbank te gaan, lekker thuis te
laten, dus in de bajes. Het is immers een gedoe met het transport en vaak
willen die mensen ook niet meewerken met een BAD-afdeling. Het
personeel denkt dan wel eens: «Jansen, je wilt niet? Zoek het even lekker
uit!» Dat kan echter niet. Wij vinden echt dat mensen die verdacht worden
van ernstige delicten en die in voorlopige hechtenis zitten, voor de rechter
moeten verschijnen. Wij spreken de staatssecretaris daar dus op aan.
Wij hebben een prachtig rapport gekregen van de Universiteit Groningen
met de titel Naar een tweefasenproces? Het is een analyse van de voor- en
nadelen van het splitsen van een proces in het belang van slachtoffers.
Wij hebben begrepen dat de staatssecretaris met een reactie daarop komt.
Wij kijken daar met belangstelling naar uit. Wij denken overigens dat het
heel belangrijk is om ook te kijken of in het strafproces op andere
manieren de positie van het slachtoffer kan worden versterkt.
Onze conclusie is dat de staatssecretaris op de goede weg is, dat zijn
beleid klopt en dat er wat de uitvoering betreft een tandje bij mag. Laat
hem dat als een aanmoediging zien.
Mevrouw Kooiman (SP): Voorzitter. Afgelopen september had ik de eer
om aanwezig te zijn op de Dag Herdenken Geweldsslachtoffers. Dit is een
dag die georganiseerd wordt door en voor nabestaanden wier dierbaren
door moord uit het leven zijn gerukt. Dat wat zij dagelijks moeten
meemaken, kan ik mij naar mijn idee niet voorstellen. Dat lijkt mij
verschrikkelijk! Op die dag en ook tijdens andere bijeenkomsten van deze
organisatie, zie ik mijn collega’s en de staatssecretaris. Dit gebeurt jaar in,
jaar uit. Dit bewijst dat dit een onderwerp is dat al mijn collega’s bezighoudt. Het is dus een breed gedragen onderwerp. Deze groep mensen –
mevrouw Van Toorenburg had het er al over – heeft mij in een hoorzitting
of in een rondetafelgesprek gevraagd om goed te kijken of het mogelijk is
dat niet verplicht wordt gesteld dat het kind, de nabestaande, naar de
moordenaar van zijn moeder gaat. Ik ben heel erg blij dat de staatssecretaris inderdaad zorgvuldig hiernaar gekeken heeft en dat hij een protocol
heeft opgesteld. Ik heb dat teruggekoppeld aan deze groep mensen die
daarmee te maken heeft. Die groep is zeer tevreden, maar hij heeft nog
een vraag, namelijk deze. Geldt dit ook voor de bestaande regeling? Het
protocol lijkt namelijk geschreven te zijn voor nieuwe situaties. Het is
goed dat er in nieuwe situaties zorgvuldig wordt gehandeld, maar geldt
dit ook voor bestaande situaties? Er zijn nu namelijk ook echt
nabestaanden die tegen dit probleem aanlopen. Graag wil ik een reactie
van de staatssecretaris hierop.
Ik denk dat voor alle slachtoffers juridische bijstand erg belangrijk is. Zelfs
de VVD pleit hiervoor in een pamflet over slachtofferbeleid. Dat hebben
wij de vorige keer gekregen. Dit kabinet wil echter dat de rechtsbijstand
wordt afgebroken. Slachtoffers van lichte misdrijven met als gevolg
bijvoorbeeld een gebroken neus, een hersenschudding of tanden uit de
mond, hebben geen recht meer op gratis bijstand van een advocaat. Hoe
kunnen de staatssecretaris en de VVD-fractie dit rijmen met de visie dat
alle slachtoffers moeten kunnen rekenen op juridische bijstand?
Ik schrok van de volgende cijfers. 23% van de slachtoffers geeft aan het
gevoel te hebben niet serieus te worden genomen door het Openbaar
Ministerie. 49% heeft negatieve ervaringen als het gaat om het op de
hoogte houden van een zaak door de politie en 36% van de slachtoffers
oordeelt negatief over de informatie over het verloop van het proces. Dat
zijn drie punten die ik naar voren haal uit de monitor slachtofferonder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

6

steuning. Zoals mijn collega’s hebben aangegeven, zijn er ook veel zaken
die goed gaan. De net door mij aangehaalde cijfers baren mij zorgen. Ik
kan mij voorstellen dat dit ook voor de staatssecretaris geldt. Hij geeft in
zijn reactie ook aan dat hij deze punten graag wil verbeteren. Hoe gaat hij
dat doen? Er is immers sprake van enorme bezuinigingen bij het
Openbaar Ministerie en de politie. Als je vindt dat slachtoffers meer
informatie moeten krijgen en ze die op meerdere momenten moeten
krijgen, zal extra man- en vrouwkracht nodig zijn. Hoe gaat de staatssecretaris dit organiseren?
Een zwaar onderbelichte groep is naar de mening van de SP die welke
bestaat uit slachtoffers van fraude. Mensen die zijn opgelicht via het
internet en mensen die het slachtoffer zijn van faillissementsfraude of
acquisitiefraude krijgen bij aangifte vaak nul op het rekest. Wij krijgen vrij
veel e-mails van slachtoffers die aangeven dat zij aangifte proberen te
doen maar dat de politie zegt dat het een civiele zaak is en dat ze een
andere route moeten kiezen. Verder zouden er te weinig financieel
rechercheurs zijn die dit kunnen oppakken. Ik kan mij voorstellen dat dit
ook de staatssecretaris zorgen baart. Hoe gaat hij voor verbetering
zorgen?
Tot slot merk ik op dat de SP er altijd voor heeft gepleit dat slachtoffers
van vermogensmisdrijven een voorschot op de schadevergoeding van de
overheid krijgen. Wij zijn blij dat de staatssecretaris dit mogelijk wil
maken. Het punt dat wij net als andere fracties elke keer naar voren
brengen – de PvdA heeft dit punt ook tijdens de begrotingsbehandeling
aan de orde gesteld – is de betalingsregeling voor daders door het CJIB.
Soms willen daders wel betalen maar kan dit niet en het CJIB is behoorlijk
star als het gaat om de betalingsregeling. Dat komt het slachtoffer ook
niet ten goede, want hij wil natuurlijk het geld zien. De staatssecretaris
heeft toegezegd dat hij hier goed naar zal kijken en dat hij in gesprek zal
gaan met het CJIB. Natuurlijk is mijn vraag hoe het daarmee staat.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66): Voorzitter. Recht doen aan slachtoffers wordt breed onderschreven. In maart deed de staatssecretaris zijn
plannen uit de doeken en ik zei dat ik het goed vind dat hij met nieuwe
ideeën komt maar dat eerst de basis op orde zou moeten zijn. Uit
ervaringen van slachtoffers blijkt dat daar nog een wereld te winnen is. De
monitor slachtofferondersteuning onderstreept dat. Slachtoffers vinden
een goede bejegening, ondersteuning, informatieverstrekking en inzet op
de opsporing, vervolging en berechting van verdachten het belangrijkst.
Dat blijkt uit de monitor slachtofferondersteuning. Het betreft zaken die
behoren tot de basis van slachtofferzorg. Precies daar zien we een hobbel
opdoemen. Er is sprake van een grote spanning op de organisaties in de
justitieketen; deze moeten beter presteren, maar ze moeten ook flink
bezuinigen. Daarmee komt er veel op het bord van de justitieketen terecht.
Uit de monitor slachtofferondersteuning blijkt echter toch dat 23% van het
aantal slachtoffers zich niet serieus genomen voelt. Wij lezen in de
beleidsreactie dat het ambitieniveau toch onverminderd hoog blijkt; sterke
punten worden geborgd en zwakke punten worden verbeterd, wat prima
is. Is het echter niet naïef om te denken dat de justitieketen straks
ongehinderd meer aan slachtoffers kan geven? Hoe denkt de staatssecretaris, in al het bezuinigingsbeleid het slachtofferbeleid overeind te houden
en hoe waarborgt hij dat het slachtofferbeleid geen kind van de
V&J-rekening wordt?
De staatssecretaris stelt dat hij de belangen van slachtoffers een belangrijke plaats wil geven in de strafrechtketen, dat verdachten sneller worden
berecht en dat daders effectiever worden gestraft, maar aan loze beloften
hebben de slachtoffers niets en de staatssecretaris heeft daar evenmin
iets aan. De volgende meting is in 2016. Op weg daarheen verzoekt mijn
fractie om een waarborgingsplan waarin staat hoe de basis van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

7

slachtofferbeleid op orde komt, ongeacht de bezuinigingen en zonder het
onmogelijke van justitie te vragen.
Ik kom op het pamflet van de VVD. Ik vind het wat opmerkelijk dat
gesproken wordt over een kabinetsreactie op een pamflet. Het merendeel
krijgt van de staatssecretaris een dikke oranje streep. We hadden eigenlijk
niet anders verwacht. Het is goed om te lezen dat dit niet grenzeloos is en
dat de staatssecretaris ook een rode streep durft te zetten door een van de
twee struikelblokken op het pamflet. Het snijdt ook voor mijn fractie geen
hout als het slachtoffer als het ware wordt opgeblazen met bevoegdheden
en verantwoordelijkheden die in de Nederlandse strafvordering zijn
voorbehouden aan het Openbaar Ministerie. Mijn fractie loopt ook niet
warm voor maximale uitbreiding van het spreekrecht, want voor haar is
belangrijk dat de inzet realistisch en werkbaar is en dat teleurstelling bij
slachtoffers wordt voorkomen. Laten we slachtoffers niet blij maken met
een dode mus en het strafproces niet lam leggen met het onwerkbare.
Vorige week bleek dat ook de rechters dit aangeven in het onderzoek van
Vrij Nederland. We beschikken inmiddels over het rapport uit Groningen
met de voor- en nadelen van het tweefasenproces. Mijn fractie blijft
kritisch, maar zij waardeert die inspanning wel en zij wil daar natuurlijk
ook goed naar kijken. Zij ziet dan ook uit naar de hoorzitting met de
rechtspraktijk. Daarnaast heeft mijn fractie behoefte aan een volledige
kabinetsreactie op dit onderzoek, dus niet aan een reactie die opgeknipt is
in twee delen. De staatssecretaris heeft dat in september voorgesteld,
maar wij verzoeken hem toch om te voorzien in een totale reactie.
Ik kom op de verschijningsplicht. De D66-fractie begrijpt het sentiment dat
ten grondslag ligt aan de motie heel goed. Wie geweld durft te gebruiken,
moet het slachtoffer ook in de ogen durven kijken. Daarmee dwingen wij
echter geen respect af voor het slachtoffer en evenmin dwingen wij
daarmee af dat de dader spijt betuigt voor zijn daad of dat hij minder snel
opnieuw in de fout gaat. Het moet wel echt in het belang van het
slachtoffer zijn en het dient geen extra belasting te zijn voor de rechtspraak. Mijn fractie kiest voor de oplossing van de staatssecretaris; bouw
het beleid uit, laat de officier van justitie er expliciet naar vragen en laat
hem ook in beraad gaan met de advocaat over de gemoedtoestand van de
verdachte. Vragen daarbij zijn of een confrontatie zin heeft, of dit in het
belang is van het proces en in het belang van het slachtoffer en of een en
ander gerealiseerd kan worden zonder dat er vertraging optreedt, dus of
er maatwerk kan worden geleverd.
Tot slot kom ik op de hulp aan slachtoffers op Caribisch Nederland. Ook
daar dient slachtoffers recht te worden gedaan. Nederland heeft
weliswaar een ambitieus plan, maar dat heeft geen betrekking op
Caribisch Nederland. Het kabinet meldt dat de kwaliteitsniveaus niet
vergelijkbaar zijn. Mijn fractie begrijpt welke beperkingen er zijn, maar zij
mist enige ambitie om de aanbevelingen van de inspectie over te nemen
en realisatie te borgen. Kunnen we met de staatssecretaris afspreken dat
hij ons in mei informeert over de voortgang van slachtofferhulp op de
eilanden?
De heer Recourt (PvdA): Voorzitter. Slachtoffers van criminaliteit zijn
kwetsbare personen die op de overheid moeten kunnen rekenen.
Versterking van de positie van het slachtoffer in het strafproces heeft het
vorige kabinet tot prioriteit gemaakt. Vorige kabinetten deden dat
overigens ook, maar het vorige kabinet deed dit prominent en dit kabinet
doet dit wederom. De plannen zijn voortgezet en daarvoor geef ik
complimenten. Er wordt vooralsnog ook niet bezuinigd op dit onderdeel.
Wij zijn van mening dat er nog wat steviger kan worden ingezet op
herstelrecht, maar daarop kom ik later in mijn betoog terug.
Vandaag is het tweefasenproces aan de orde. Dat is al genoemd. Ook mijn
fractie heeft daar verwachtingen over, maar zij is tot nu toe wat dat betreft
redelijk teleurgesteld. In de pilot in Amsterdam is volgens mij nog niet één

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

8

zaak naar voren gekomen die geschikt is. Als ik het mis heb, hoor ik dat
graag. In theorie lijkt het een mooi verhaal. Om welke reden kan de
praktijk daar niet bij aansluiten? Wij hebben het rapport uit Groningen
ontvangen. Ik zou dat op een ander moment nadrukkelijker aan de orde
willen hebben, omdat de positie van slachtoffers zich nu juist zo goed laat
verenigen met het tweefasenproces.
Het volgende punt dat vandaag aan de orde is en dat ik heel kort wil
aanstippen, is het belang van het kind van een vader die soms zelfs de
moordenaar is van de moeder. Het is goed dat dit punt is opgepakt. Dit
moet heel zorgvuldig gebeuren. Ik ben blij om te zien – dat is mijn enige
nuancering – dat wordt erkend dat het belang van het kind niet altijd
parallel loopt met dat van andere nabestaanden en dat daar wel zicht op
is. Meer wil ik hierover niet zeggen, want het is een uiterst precaire
kwestie en met het oog daarop is dit punt heel goed opgepakt.
Ik ga in op de BES-eilanden. Wij hebben een rapport gezien en de
kabinetsreactie daarop. Met mevrouw Berndsen benadruk ik dat de
BES-eilanden niet hetzelfde zijn als Nederland. Ik heb de aanbevelingen
van de Raad voor de Rechtshandhaving gezien. Die zijn heel ambitieus,
maar naar mijn idee zijn die te veel met een Nederlandse bril op
geschreven. In Sabah wonen 1.600 mensen onder wie 600 studenten. Als
je daar heel professionele slachtofferhulp optuigt, ben je verkeerd bezig. Ik
merk dit op, los gezien van de veranderingen die dit eiland en de andere
eilanden sowieso voor de kiezen krijgen en van het feit dat ze niet alles
kunnen. We moeten vooral nagaan wat lokaal nodig is. In zo’n kleine
bevolkingsgroep kennen het slachtoffer en de dader elkaar zo goed als
altijd en ze moeten met elkaar verder. Ze kunnen elkaar immers letterlijk
niet ontlopen. Ik kan mij dan ook voorstellen dat daar een andere vorm
van slachtofferhulp nodig is dan in Nederland. Die omvang maakt het ook
moeilijker om te professionaliseren. Misschien moet je juist veel meer
doen met amateurs, met gezaghebbende mensen in de gemeenschap.
Kortom, kijk naar wat daar mogelijk is en maak ook gebruik van dat wat
die mensen daar al opgebouwd hebben en ga na waarbij je ze kunt
ondersteunen. Dat is een andere aanpak dan die welke ervan uitgaat dat
wordt nagedacht over hoe het in Nederland is geregeld en dat gedacht
wordt dat het daar ook zo moet. Dat is vragen om ellende.
Met de VVD – zij bepleit dat met haar pamflet – vind ik dat datgene wat
geldt ten aanzien van het Schadefonds Geweldsmisdrijven ook voor de
BES-eilanden moet gelden. Ik lees in de kabinetsreactie dat afgesproken is
dat er terughoudend zal worden omgegaan met het implementeren van
wetgeving daar, maar het komt voor de BES-eilanden wel vaak vervelend
uit dat we terughoudend zijn als zaken een beetje geld gaan kosten. Ik kan
mij vorige overleggen en debatten met de staatssecretaris herinneren
waarin laatstgenoemde zei dat het fonds niet een onderuitputting kent,
dus dat we ook niet hoeven te zeggen dat het geld op is. Ik hoor graag hoe
de staatssecretaris daarover denkt.
Ik kom op het herstelrecht. Dit punt noemt de VVD ook heel prominent op
het pamflet. Op dat punt trekken wij ook graag samen met de VVD op
omdat dit een ontzettend belangrijk onderdeel is voor diegenen die door
moeten gaan – ik doel op daders en slachtoffers – omdat ze elkaar nu
eenmaal niet kunnen ontlopen. De meest duurzame oplossing kan dan
gevonden worden in herstelrecht. Ik doel op een duurzame oplossing in
het belang van het slachtoffer, zeg ik maar. Dat moet immers op enig
moment, als het iemand uit de buurt is – een familielid of wie dan ook –
toch weer een stap verder zetten. Er moet een duurzame oplossing komen
omdat daarmee de kans op recidive wordt verkleind. Het uitgangspunt
van het kabinet is terecht dat de overheid een aparte rol vervult. De dader
en het slachtoffer zijn niet de enigen. Er is ook een maatschappelijk belang
dat het Openbaar Ministerie voor de overheid verdedigt. Dat moet in
beeld blijven en het belang van het slachtoffer is daarbij ook van grote
waarde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

9

Inmiddels zijn we gelukkig bezig met een heel aantal pilots waarin 400
zaken worden «gedraaid». Ik ben heel benieuwd naar de uitkomst. Ik stel
hierover wel een vraag. Afgesproken is dat gecertificeerde NMa-mediators
die pilots draaien en uit het veld komt de vraag of dit het geval is.
De voorzitter: Mijnheer Recourt, u bent door uw tijd heen.
De heer Recourt (PvdA): Die gaat razendsnel.
Ik heb nog een vraag over de evaluatie van dat project waarmee
INTERVICT zich bezighoudt. Dat bedrijf gaat na wat het effect van de
mediation is. Dat is heel belangrijk. Het bedrijf zal dat doen door interviews af te nemen enzovoorts. Is het ook mogelijk om BOS/Polaris
daarvoor in te zetten? Dat is het systeem waarmee de straftoemeting
wordt bepaald. De staatssecretaris is daar vanuit het OM mee bekend. De
theoretische uitkomst is er voordat met die mediation is begonnen. Na de
mediation kan worden nagegaan wat er feitelijk uit is gekomen. Wellicht
zijn er dan ook verschillen te zien. Dan kunnen alle zaken worden
meegenomen in plaats van enkele zaken zoals dat zal gebeuren in de
beoordeling van INTERVICT.
De voorzitter: We zijn aan het einde gekomen van de eerste termijn van
de commissie. Ik stel voor, de vergadering tien minuten te schorsen.
De vergadering wordt van 10.34 uur tot 10.46 uur geschorst.
De voorzitter: Ik heropen de vergadering over het slachtofferbeleid. Ik
geef het woord in eerste termijn aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng ten
aanzien van een onderwerp dat naar mijn idee ons allen bezighoudt. De
vraag is of je over dit onderwerp een sprankelend debat verwacht. Het is
natuurlijk aan mij en aan de leden om dat sprankelend te maken, maar het
debat wordt soms ook sprankelend als er grote verschillen van mening
zijn over wat er gedaan wordt of wat gedaan moet worden. Over het
beleid en de uitvoering kunnen we wel een meningsverschil hebben, maar
over het feit dat deze doelgroep ondersteuning behoeft van de overheid
kunnen de meningen niet erg verschillend zijn. Het gaat erom in welke
mate je dat doet, in hoeverre je een en ander financieel ondersteunt en in
hoeverre je wetstechnisch wat kunt doen. Dat hoorde ik ook terug in de
inbreng van de leden, bijvoorbeeld ten aanzien van het wetsvoorstel over
spreekrecht dat inmiddels in consultatie is gebracht. De consultatieprocedure zal overigens wat langer zijn. We gingen uit van een consultatietermijn van zes weken, maar een aantal organisaties, waaronder de Raad
voor de Rechtspraak, heeft aangegeven dat het meer tijd nodig heeft voor
het bestuderen van dit wetsvoorstel. Daarbij kan ik mij overigens wel iets
voorstellen. Hieraan is te zien dat de procedure niet altijd langs de lijn van
kabinet, regeringspartijen en oppositiepartijen loopt. Een wetsvoorstel is
immers net iets anders dan datgene wat er in het regeerakkoord staat. Dit
is typisch een wetsvoorstel waarvoor geldt dat ik mij zomaar zou kunnen
voorstellen dat het op onderdelen wat dichter bij de D66-fractie staat dan
dat het op onderdelen dichter bij de VVD- en de PvdA-fractie staat.
Mevrouw Berndsen sprak daar al over. Ik hoorde de heer Van der Steur
zeggen dat het niet te gek moet worden. We hebben altijd de goede
gewoonte dat zaken met het kabinet en de regeringspartijen een beetje
worden voorgesproken. We hebben dat wetsvoorstel heel breed in
consultatie gebracht, dus ik ben benieuwd wat de vakorganisaties daarvan
zeggen.
In februari heb ik mijn visie Recht doen aan slachtoffers aan de Kamer
gestuurd. Wij hebben daarover in maart jl. gesproken. De leden hebben al
aangegeven dat de kern ervan is dat de overheid datgene moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

10

waarmaken wat zij slachtoffers belooft. Ik denk dat dit heel belangrijk is.
Verder moet de positie van de slachtoffers worden versterkt indien dat
nodig is.
Een van de lotgenotenorganisaties heeft gevraagd of het niet een goed
plan zou zijn als de nabestaanden in de gevangenissen met veroordeelden
gingen spreken, maar dan met daders die niet betrokken zijn in de eigen
zaak. Geen der leden heeft hierover gesproken. Ook mevrouw Helder deed
dat niet, terwijl ik dat wel had verwacht. Ik had me er dan ook een beetje
op voorbereid. Ik ben het vaak met de lotgenotenorganisaties eens, maar
dit is een voorstel waarvoor geldt dat ik de grootste terughoudendheid
zou willen betrachten.
De leden hebben de monitor aangehaald. Mevrouw Berndsen zei al dat er
in 2016 weer een komt. Er moet een aantal zaken worden verbeterd. Ik
denk dat we wel bezig zijn met de goede dingen, maar dat we de goede
dingen nog niet overal goed doen. Ik denk dat dit de juiste constatering is.
Op onderdelen doen we het soms echt niet helemaal goed. Het afgelopen
jaar ben ik aangelopen tegen het probleem van de informatievoorziening
vanuit de penitentiaire inrichtingen over daders en vanuit de
tbs-inrichtingen over terbeschikkinggestelden aan het Informatiepunt
Detentieverloop, bijvoorbeeld over verlof of het moment van voorwaardelijke invrijheidsstelling. Die moet verbeterd worden. Uit de monitor blijkt
dat informatievoorziening van het Informatiepunt Detentieverloop naar
slachtoffers en nabestaanden de afgelopen jaren aanzienlijk is verbeterd
en dat zie ik ook. Ik zie echter ook dat er nog omissies zijn betreffende de
vraag wat het Informatiepunt Detentieverloop weet. Weet het alles wat het
moet weten en kan het dus alles doorgeven? De medewerkers naast mij {
Er zit ook een aantal mensen in de zaal; we hebben het aantal de
afgelopen jaren op het departement uitgebreid, al gingen we daarbij
tegen de stroom van de bezuinigingen in.
Terecht zegt de heer Recourt dat we daarmee reeds zijn begonnen onder
het kabinet-Balkenende IV. Mijn voorgangers waren daarmee dus al
begonnen. We zullen het aantal medewerkers dat zich met deze tak van
sport bezighoudt de komende jaren op peil houden, al gaat dit tegen de
bezuinigingen in. De monitor slachtofferondersteuning is naar mijn idee
niet alleen een tevredenheidsonderzoek. Die brengt ook de behoeften
duidelijk in kaart. De leden hebben de punten aangehaald. Het betreft:
zorgvuldige bejegening, een goede informatieverstrekking en inzet op de
kerntaak van justitieorganisaties. Twee zaken waaraan mensen belang
hechten, springen eruit. Behalve informatievoorziening, zijn dat het gevoel
van veiligheid voor nabestaanden en slachtoffers en de vraag hoe het zit
met de schadevergoeding. Mensen vinden het niet zozeer belangrijk dat
die schadevergoeding niet door de overheid wordt voorgeschoten en dat
die niet verhaald kan worden op daders, maar zij vinden het wel belangrijk
dat de daders zelf die schadevergoeding «dragen». Zij vinden het mooi als
zij een schadevergoeding krijgen op basis van de Voorschotregeling, maar
zij vinden dit minder mooi als zij vervolgens horen dat de schadevergoeding niet op hun dader kan worden verhaald. Dat maakt het lastiger.
Een aantal leden heeft terecht gesproken over de pakkans. Dat deed onder
anderen mevrouw Helder. Dit is voor de minister en mij een prioriteit op
basis van het programma Versterking prestaties in de strafrechtsketen
(VPS). Mevrouw Helder heeft ook een aantal opmerkingen gemaakt over
de prestaties van de politie die aan dit onderwerp raken. Ik zal later in mijn
betoog op de cijfers ingaan. Wij zijn natuurlijk bezig met de versterking
van de prestaties van de strafrechtketen. De criminaliteit in heel Europa
daalt zeker. Ik ben het dus niet met mevrouw Helder eens dat de feitelijke
criminaliteit zou stijgen. Uit onderzoek blijkt ook dat in heel Europa de
criminaliteit daalt. Ze hoort mij niet zeggen dat dit allemaal de verdienste
is van de minister, mijzelf en de mensen die zich bezighouden met het
ingezette beleid; absoluut niet. Het heeft ook te maken met de reorgani-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

11

satie van de politie en het feit dat de organisatie, ook de rechercheafdelingen, dan beter moeten presteren. Dat zal de pakkans vergroten.
Ik geef wat voorbeelden van de verbetering van de bejegening en
erkenning alsmede van de informatie in de uitvoerende sfeer. We hebben
het ServicePortaal ingericht, waar slachtoffers het verloop van hun zaak in
hoger beroep kunnen volgen. Daar komen heel positieve reacties op.
Onlangs kreeg ik van een aantal mensen uit de lotgenotenorganisaties de
concrete terugkoppeling dat ze nog nooit hadden meegemaakt dat ze
precies wisten wanneer de zaak zou voorkomen zonder daar zelf twee of
drie keer over te hebben moeten bellen. Het lijkt dus succesvol te zijn. Als
dat in de loop van 2014 inderdaad zo blijkt te zijn, dus als de proef in de
hogerberoeplijn dat uitwijst, willen we het uitbreiden naar een onlineverbinding die 24 uur per dag, zeven dagen per week beschikbaar is voor
zaken in de eerste aanleg. Van mens tot mens is prima en nodig, zowel op
officiersniveau en parketsecretarisniveau als op het niveau van informatiepunten en detentieverloop als op politieniveau, maar nog beter is het als
mensen geautomatiseerd kunnen zien hoe het staat met hun strafzaak. Als
ze dan verdiepingsvragen hebben, kunnen ze altijd nadere informatie
vragen.
Zeer belangrijk is het spreekrecht. Mevrouw Berndsen en anderen hebben
daarnaar gevraagd. Ik zei al dat ik het tweefasenonderzoek zal meenemen
in mijn beleidsreactie. Mijn voorstel is niet om het in twee fasen te doen.
We verwachten de consultatietermijn van het wetsvoorstel rond half
februari te kunnen afronden. Ik hoop de reactie dan binnen het kader van
dit wetsvoorstel te geven. Ik denk namelijk dat het een onderdeel ervan
moet zijn. De vraag van de Kamer is waarom ik dit niet in een tweefasenproces giet. Het lijkt me logisch als we dit bij de schriftelijke stukkenwisseling over dit wetsvoorstel tot in den treure met elkaar wisselen en het
heel goed uitdiscussiëren. De heer Recourt zei het al: het lijkt een mooi
model en we hebben er jaren over gepraat, maar toen het in de praktijk
moest worden uitgeprobeerd in Amsterdam en Rotterdam, is dat niet
gebeurd, ondanks herhaald aandringen van mij bij de sector strafrecht. Ik
heb een aantal keer gevraagd of er nu geen zaak te vinden is die hiervoor
geschikt is. Ik heb er weleens mijn twijfels over gehad of die nu echt niet
te vinden waren, want ik krijg daar ook weleens andere signalen over. Het
is echter niet gebeurd. Blijkbaar snijden de bezwaren die in het rapport
van «Groningen» worden geconstateerd, toch wel een beetje hout.
Over het vergoed krijgen van de schade zeg ik het volgende. Slachtofferhulp Nederland krijgt een goed rapportcijfer voor de hulp die aan
slachtoffers wordt gegeven om schade vergoed te krijgen. De informatievoorziening over schadevergoedingsformulieren zit dus goed. Bij het OM
en de politie is wel ruimte voor verbetering. De vraag wat wij hieraan
doen is terecht. Het uitgangspunt is dat de schade door de dader zelf moet
worden vergoed. Ik heb in mijn brief in reactie op het pamflet van de
VVD-fractie aangegeven wat we concreet kunnen doen op dat vlak.
Ik kom te spreken over ZSM en de ZSM-tafel waarmee het Openbaar
Ministerie heel druk is. Ik heb goed geluisterd naar de bijdrage van
mevrouw Helder. Er zit wat spanning tussen haar bijdrage en datgene wat
aan de ZSM-tafel wordt gedaan ten behoeve van slachtoffers. In het
verleden werden slachtoffers vaak niet betrokken bij de afdoening van
lichtere delicten. Nu worden ze daadwerkelijk benaderd door Slachtofferhulp Nederland. Slachtofferhulp Nederland adviseert de officier, ook
over afdoening van de schade. De Kamer is door de minister geïnformeerd dat het ook wel gebeurt dat officieren van justitie tegen een dader
zeggen dat ze hem niet vervolgen als hij heel snel de schade aan het
slachtoffer vergoedt of dat ze seponeren onder de voorwaarde dat hij die
schade vergoedt. Ik ga er straks nog verder op in, maar soms waarderen
slachtoffers van lichtere misdrijven dat wel. Dit geldt overigens alleen als
iemand niet in voorlopige hechtenis zit, dus als het gaat om een feit dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

12

niet leidt tot voorlopige hechtenis. Het kan dan lang duren voordat er een
zitting komt. Snel afdoen heeft dan soms de voorkeur van slachtoffers.
Als het verhalen op daders niet lukt, moet de Staat garant staan. De
uitbreiding van de voorschotregeling, die nu alleen geldt voor geweldsen zedenmisdrijven, naar alle misdrijven is voorzien in 2016. De heer
Wolfsen heeft in 2007 bepleit dat dit ook voor slachtoffers van vermogensdelicten moet gelden. In 2016 gaan we dat doen. Ook ben ik op dit
moment, conform het voorstel van de heer Van der Steur en anderen van
enige tijd geleden, met verzekeraars in de eindfase van de discussie of zij
een belangrijke rol kunnen vervullen bij het verhalen van de schade. Deze
discussie over de subrogatie van verzekeraars en het verhalen van de
schade loopt al heel lang. In de eerste helft van 2014 zal ik het
wetsvoorstel over de verplichte bijdrage van veroordeelden aan de kosten
van slachtofferhulp naar de Kamer sturen. Dat zal in de eerste maanden
van het nieuwe jaar gebeuren, zoals de heer Van der Steur vroeg. Er
komen twee wetsvoorstellen naar de Kamer toe. Het ene wetsvoorstel
gaat over de eigen bijdrage aan de regeling voor gedetineerden en het
andere gaat over de bijdrage van veroordeelden aan het strafproces. In
dat laatste wetsvoorstel zit ook de regeling voor de verplichte bijdrage aan
de kosten voor slachtofferzorg.
Het wetsvoorstel waarin de werking van het Schadefonds Geweldsmisdrijven wordt uitgebreid met dood door schuld bij verkeersmisdrijven,
komt er eveneens aan. Ook dat is een lang gekoesterde wens van de
Kamer. Uiteraard treedt 1 januari a.s. het wetsvoorstel conservatoir beslag
in werking. We hebben eerder gepraat over de vraag wanneer je dat gaat
doen. Stel dat iemand € 700 in zijn portemonnee heeft en hij voor € 800
schade toebrengt aan iemand, terwijl het bij voorbaat al duidelijk is dat er
in de toekomst niets op hem te verhalen valt. Ik heb weleens de vraag
naar voren gebracht of je die portemonnee dan bij aanhouding meteen
moet leegschudden zodat je bij een mogelijke veroordeling de schade
heel snel kunt vergoeden. Het kan ook zijn dat je aan de ZSM-tafel beslist
om € 700 schade te vergoeden, met in het achterhoofd de mogelijkheden
die het wetsvoorstel conservatoir beslag geeft. Als een dader bereid is om
daaraan vrijwillig mee te werken, hoef je vervolgens niet de hele
procedure van het wetsvoorstel in. Met dit wetsvoorstel wordt dus een
aantal mogelijkheden geschapen. Dat is goed. Het schept voor mensen
die weten dat ze een delict hebben gepleegd, ook een wat groter
drukmiddel om de schade vrij snel, in een heel vroege fase van het
strafproces, te vergoeden.
Ik wil nu een aantal vragen beantwoorden over de uitvoering. Mevrouw
Kooiman en mevrouw Berndsen hebben de terechte vraag gesteld of je
met minder geld meer kunt doen, omdat zij dat toch een beetje zien in de
ambities. Het kan eigenlijk nog wel slimmer. Het kan ook in een eerder
stadium, bijvoorbeeld aan de ZSM-tafel, waardoor het minder geld kost.
Het kan ook door digitaal te werken met het genoemde informatieportaal
in de tweede lijn, dus door informatie te geven via internet. Door het niet
van mens tot mens te doen, kun je het eerder doen, want het zit dan niet
dieper in de procedure. Van dat laatste wordt het ook moeilijker. Het wordt
zo ook minder duur. Door de informatievoorziening in een vroeger
stadium naar voren te brengen, kost het minder geld.
Mevrouw Van Toorenburg stelde de terechte vraag of er bij het OM straks
nog wel genoeg aandacht en tijd over is. Het OM moet bezuinigen en
moet middelen gaan vinden. Bij het OM zal het toch gaan om de meest
hoogwaardige en uniforme dienstverlening, het hoogste in de categorie.
Als je met medewerkers van het OM praat, ben je het portaal al voorbij. Je
hebt dan al met de politie gesproken. Je hebt dan te maken met de
ZSM-tafel of je zit in de fase van zittingsvoorbereiding. Soms is de zitting
zelfs al geweest. Ik heb de verzekering gekregen dat het OM hierop
absoluut niet bezuinigt. Ook in zijn eigen bedrijfsvoering gaat het niet de
keuze maken om te bezuinigen op slachtofferzorg. Het OM wil dit dus de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

13

hoogste prioriteit blijven geven en verwacht meer te kunnen doen door
bepaalde informatie ook digitaal, rechtstreeks vanuit het strafdossier, aan
te leveren.
Mevrouw Helder heeft opmerkingen aangehaald over het derde
zwartboek. Zij vroeg naar mijn reactie daarop. Laat ik allereerst zeggen dat
het goed is om te zien dat deel 3 van het zwartboek van de heer Korver
een stuk dunner is dan deel 1. Daarmee zeg ik niet dat er in deel 3 geen
onzinnige dingen staan, maar het betekent wel dat we blijkbaar dingen
hebben gedaan. Dat komt ook overeen met de bevindingen uit de monitor
slachtofferzorg die onlangs naar de Tweede Kamer is gestuurd. Daaruit
blijkt wat ook in het zwartboek wordt gezegd, namelijk dat men tevreden
is over de dienstverlening door Slachtofferhulp Nederland en de
erkenning die het OM geeft. Toch worden er nog steeds schrijnende
situaties onder de aandacht gebracht, ook in mijn contacten met Korver,
zoals nabestaanden die bij een zitting op dezelfde locatie moeten wachten
als de familie van de verdachte. Dat blijft een onderwerp dat niet bij elke
rechtbank meteen kan worden opgelost. Ik zal er bij de Raad voor de
rechtspraak op blijven drukken dat deze doedingetjes moeten worden
geregeld in de organisatie van hoven en rechtbanken. Wat mij betreft
moet dit onderdeel de directe aandacht hebben van de presidenten van de
rechtbanken en moet er voortvarend mee worden omgegaan. Het hoeft
allemaal niet zo veel geld te kosten. Soms kom je al een heel eind door
een wandje neer te zetten en een andere toegang te creëren. Met relatief
weinig middelen kan hier een maximaal resultaat worden bereikt.
We besteden ook veel aandacht aan de advocaat van het slachtoffer, zo
zeg ik tot mevrouw Helder, onder andere door de pilot inzake een betere
doorverwijzing van slachtoffers naar advocaten. Ook mevrouw Berndsen
heeft gevraagd wat we doen met de rechtsbijstandsadvocaten. Dit
voorjaar is er een symposium over slachtofferadvocatuur, waar hieraan
aandacht wordt besteed.
Mevrouw Kooiman (SP): Mijn collega’s hebben terecht het zwartboek van
de heer Korver aangehaald. We hebben dat gisteren in onze mailbox
mogen ontvangen. De staatssecretaris pikt er nu één punt uit. Dat is een
belangrijk punt, maar is hij ook bereid om uitvoerig op het zwartboek te
reageren? Ik denk dat er voldoende aanleiding is om hiermee zorgvuldig
om te gaan. Dit vereist een zorgvuldige reactie van deze staatssecretaris.
Staatssecretaris Teeven: Ik zeg toe dat ik er uitvoerig op zal reageren. Ik
hoop eind januari, begin februari, dus ongeveer vier werkweken na de
jaarwisseling, een reactie naar de Kamer te sturen.
Voorzitter. Er is gevraagd naar de doorverwijzing van slachtoffers naar
advocaten. De resultaten tot september 2013 wijzen uit dat in 166 zaken
slachtoffers zijn gewezen op de mogelijkheid van gratis rechtsbijstand. In
58 zaken hebben slachtoffers daarvan gebruikgemaakt. Het is natuurlijk de
eigen keuze van het slachtoffer om wel of geen gebruik te maken van
rechtsbijstand. Deze bijstand door de advocatuur is alleen noodzakelijk in
ernstige, complexe zaken, zo zeg ik ook tot mevrouw Helder, die hierover
opmerkingen maakte. De dienstverlening door Slachtofferhulp Nederland,
zeker via de casemanagers, is van een hoog niveau. Ik heb dat onlangs in
een aantal individuele zaken zelf van zeer nabij mogen meemaken. Dat
leidt tot steeds meer (grote) tevredenheid bij slachtoffers. Er is echt een
spectaculaire verbetering van de kwaliteit op de mat gelegd door de
casemanagers van Slachtofferhulp Nederland. Er zijn natuurlijk altijd
mensen die niet tevreden zijn. Die ken ik ook wel, maar ik ken ook steeds
meer mensen die wel tevreden zijn. Dat is een grote winst.
Ik heb al iets gezegd over de pakkans, een onderwerp waarover mevrouw
Helder sprak. Zij signaleerde terecht dat een groot deel van de slachtoffers
negatief oordeelt over de inzet van de politie om daders op te sporen, te
weten 40%, en over de inzet om daders aan te houden, te weten 57%. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

14

vroeg wat de politie daaraan gaat doen. Voor medio 2014 zijn afspraken
gemaakt die duidelijkheid bieden over bijvoorbeeld de criteria op basis
waarvan de politie zaken kan uitscreenen of zelf voortijdig mag
seponeren. Er is ook meer duidelijkheid over de wijze waarop de
nakoming van deze afspraken door politie en OM zal worden geborgd. Als
er bij bepaalde strafzaken sprake is van slachtoffers en er een vorm van
daderindicatie is, moet dat wel worden uitgerechercheerd. Zaken moeten
niet te makkelijk zonder overleg met het Openbaar Ministerie op politieniveau worden geseponeerd. Als dat al gebeurt, moet je het wel heel goed
communiceren aan de slachtoffers. Dit is een van de manieren waarop we
hiermee aan de slag willen. Om ongewenste uitstroom tegen te gaan, zet
de minister samen met de politieleiding in op de verbetering van het
aangifteproces. We zullen dat ook doen voor de fraudeslachtoffers, een
onderwerp waarnaar mevrouw Kooiman vroeg.
De minister schreef in de brief van 5 juli dat hij de prestaties in de
strafrechtketen aanzienlijk zal hebben versterkt. Ik denk niet dat ik dat
allemaal hoef te herhalen, maar het gaat over het beperken van
ongewenste uitstroom, het transparant maken van de instroom, het
digitaal uitwisselen van informatie tussen politie en OM en het verkorten
van de doorlooptijden. Ook wordt het Wetboek van Strafrecht op een
aantal onderdelen aangepast. In de brief van 5 juli staat hoe we hieraan
bijdragen.
Mevrouw Van Toorenburg heeft gezegd dat er veel onbekendheid bestaat
onder politiemensen over de aangifte onder nummer. Het is natuurlijk een
nieuw proces, waarmee we sinds 1 oktober 2012 aan de gang zijn. Het is
niet goed dat de politie hiermee onbekend is, maar het is wel feitelijk
waar. We nemen het signaal serieus en zullen er binnen de politieorganisatie verdere bekendheid aan geven. De minister heeft dit punt inmiddels
ook opgenomen met de politieleiding. Ik zal het zelf ook nog onder de
aandacht brengen. Begin 2014 start er een evaluatie om de zwarte vlekken
van de eenheden en basisteams in Nederland in beeld te brengen. Het
rare is dat het bij sommige eenheden heel goed gaat en bij andere niet.
Soms gaat het binnen een eenheid bij het ene basisteam goed en bij het
andere niet. We gaan in 2014 dus proberen om de zwarte plekken in kaart
te brengen.
Tot mevrouw Berndsen zeg ik dat de reactie op het tweefasenproces bij
het wetsvoorstel zal worden gegeven. Ten aanzien van de weigerende
observant heb ik in de brief van 11 oktober al een reactie gegeven. De
overige zaken zullen we bespreken bij het wetvoorstel spreekrecht.
Ik kom te spreken over een onderwerp waarvan ik heus wel besef dat ik
een beetje op een hellend vlak zit. Mevrouw Helder en de heer Van der
Steur weten waarschijnlijk al wat ik ga zeggen. Ik doel op de verschijningsplicht. Ook mevrouw Van Toorenburg heeft hier iets over gezegd.
Andere leden hebben er net weer iets anders over gezegd. Ik doe de
verschijningsplicht net iets anders dan de wijze waarop het in de motie
wordt gevraagd. Ik doe het eigenlijk niet; daar komt het feitelijk een beetje
op neer.
(Hilariteit.)
Staatssecretaris Teeven: Het moest ook een beetje een sprankelend debat
worden, heb ik begrepen! Het is natuurlijk altijd makkelijk om te zeggen
dat er een motie ligt en dat je gewoon gaat doen wat daarin staat en stopt
met nadenken. Dat doe ik eigenlijk nooit, maar in dit geval heb ik het nog
eens extra niet gedaan. Ik vroeg me af of er nu al mogelijkheden zijn voor
het Openbaar Ministerie. Ik heb goed geluisterd naar wat mevrouw Van
Toorenburg hierover zei. Zij zei het net nog iets anders dan wat in de
motie staat. Ik heb goed gekeken wat de beste oplossing zou zijn met
betrekking tot de verschijningsplicht. Het Openbaar Ministerie heeft al
mogelijkheden. Ik wil de vraag of een verdachte al dan niet ter zitting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

15

moet verschijnen, sterker bij het OM neerleggen. Uiteindelijk is het
natuurlijk de rechter die hierover een beslissing neemt, maar als het
Openbaar Ministerie een krachtig verzoek doet aan de behandelend
voorzitter om een verdachte ter zitting te laten verschijnen, is het mijn
ervaring – ik heb daar ook een tijdje rondgelopen – dat de meeste rechters
dat wel doen. Ik wil dus heel nadrukkelijk kijken naar wat slachtoffers of
nabestaanden in een zaak willen. Ik zou me zelfs kunnen voorstellen dat
nabestaanden of slachtoffers die het helemaal niet willen – dat gebeurt
namelijk ook – zeggen: laat hem alsjeblieft in de PI zitten, ik heb er
helemaal geen behoefte aan om opnieuw te worden geconfronteerd met
de verdachte. Een behandelend rechter kan dan nog steeds zeggen dat de
verdachte wel ter zitting moet verschijnen; dat is de bevoegdheid van de
rechter. Dat zou voor het Openbaar Ministerie bijvoorbeeld aanleiding
kunnen zijn om juist niet datgene te doen waar in de motie-Helder c.s. om
wordt gevraagd. Ik wil de bal dus nadrukkelijker bij het Openbaar
Ministerie neerleggen en zie niet zoveel in een wettelijke verschijningsplicht die aan concrete delicten is geknoopt. Ik wil hieraan dus een iets
andere invulling geven.
De heer Recourt (PvdA): Ik ben blij met de woorden van de staatssecretaris. Begrijp ik goed dat hij zegt dat hij de positie en het belang van het
slachtoffer juist maximaal wil garanderen door het Openbaar Ministerie
het slachtoffer te laten vragen wat hij of zij vindt en daaraan een groot
gewicht te hangen? Mijn tweede vraag luidt als volgt. Stel dat je wel een
verschijningsplicht hebt. Kan de staatssecretaris dan wat zeggen over het
aantal aanhoudingen en over de mogelijk verlengde duur van een
procedure? We hebben natuurlijk ervaring met een verschijningsplicht.
Die was niet heel positief ten aanzien van jongeren.
Staatssecretaris Teeven: Juist omdat het over het onderwerp slachtofferbeleid gaat, ben ik eens niet bij de centjes begonnen. Een aantal leden
hebben er ook terecht op gewezen dat je wel mooie voornemens kunt
hebben, maar dat daar niet veel van terechtkomt als het geld er niet is. Ik
heb dit onderwerp nu eens niet aan de doorlooptijden gehaakt, maar nu
de heer Recourt mij er specifiek naar vraagt, zeg ik dat de ervaringen met
de verschijningsplicht niet positief zijn. Als mensen de kont tegen de krib
gooien, moet je ze bijna geboeid uit het huis van bewaring sleuren om ze
op zitting te laten verschijnen. Dat kun je prima vinden, maar het hoeft
niet altijd te leiden tot een snellere doorlooptijd en een snellere afdoening.
Met een verschijningsplicht wordt de mogelijkheid om een zaak bij verstek
af te doen, beperkt. Als het de belangen van slachtoffers niet schaadt en
slachtoffers in een substantiële zaak niet zelf aangeven dat ze de
verdachte graag ter zitting hebben, moet de mogelijkheid van een
verstekafdoening in mijn ogen aanwezig zijn. Het kan ook een heel
functionele mogelijkheid zijn om de doorlooptijden kort te houden. Dat
kan ook weer in het belang van slachtoffers zijn. Tevens kan het de kosten
beperken. Ook dat is een reden om dit niet coûte que coûte te willen. Ik sta
wel sympathiek tegenover deze motie als het gaat om verdachten van een
zware zaak met mishandeling die zeggen geen te zin hebben om te
verschijnen, terwijl het slachtoffer heeft gezegd er echt wat aan te hebben
als de verdachte ter zitting komt. Het Openbaar Ministerie lijkt me dan bij
uitstek de instantie om deze gevoelens van slachtoffers of nabestaanden
te wegen en te zeggen dat deze verdachte wel geboeid moet worden
aangevoerd, omdat hij moet worden geconfronteerd met de
nabestaanden of het slachtoffer in de strafzaak die tegen hem loopt. Het
OM heeft hiertoe wettelijke mogelijkheden. We hoeven daar ook geen
wetgeving voor te maken, terwijl dat wel moet als we voor een wettelijke
verschijningsplicht kiezen. Het gaat om het maken van werkafspraken met
het Openbaar Ministerie, die vervolgens goed moeten worden doorgesproken met het College van procureurs-generaal en de lotgenotenorgani-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

16

saties om te bezien of zij ermee genoegen kunnen nemen. Ik wil dit wel
met hen bespreken.
Mevrouw Helder (PVV): Ik zei al dat ik goed naar de brief van de
staatssecretaris had gekeken. Hij schreef daarin dat hij het niet zou doen,
maar dat hij wel met een alternatief zou komen. Je kunt de vertraging
tackelen door het te beperken tot verdachten die in voorlopige hechtenis
zitten. Dan heb je meteen de vertraging te pakken, want die is er dan niet
omdat ze vastzitten. Dit zijn ook de verdachten van ernstige misdrijven.
Dat kan het bezwaar dus niet zijn. Het is niet van belang wat de verdachte
wil, maar het is van belang wat het slachtoffer wil. Ook de staatssecretaris
zegt dat. De PVV wil echter niet dat het initiatief bij het slachtoffer ligt. Wij
hebben veel liever dat er een verschijningsplicht is, tenzij een slachtoffer
aangeeft dat niet te willen. Dit klinkt natuurlijk allemaal heel mooi, maar
hier wordt ervan uitgegaan dat het Openbaar Ministerie een-op-een
contact heeft met het slachtoffer. We weten dat het in de praktijk niet zo
gaat. Ook de collega’s zullen hebben gemerkt dat de mailbox vaker
overloopt met meldingen van gevallen waarin het niet goed gaat dan van
gevallen waarin het wel goed gaat. Ik vind dit net een te penibel
onderwerp om te zeggen «je kunt niet alles regelen». Dat is zo, maar de
PVV heeft nog steeds veel liever een verschijningsplicht voor verdachten
van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven of, liever gezegd, voor
misdrijven waarop voorlopige hechtenis staat, waarbij de verdachte in
voorlopige hechtenis zit en waarbij het slachtoffer heeft aangegeven er
prijs op te stellen dat de verdachte ter zitting verschijnt. Dat laatste
moeten we tackelen door het wel in de wet op te nemen, zodat het
Openbaar Ministerie er ook echt mee aan de slag moet en het gevaar
kleiner wordt dat het uiteindelijk niet gebeurt omdat het initiatief bij het
slachtoffer is blijven liggen. Wil de staatssecretaris op deze twee punten
ingaan?
Staatssecretaris Teeven: Ik zal eerst twee premissen uit de wereld helpen.
Het gaat niet alleen om delicten waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk
is. Ik wijs op de zogenaamde vrijevoeters. Dat zijn verdachten die in eerste
instantie zijn aangehouden, vervolgens zijn vrijgelaten uit voorlopige
hechtenis en twee of drie maanden op vrije voeten zijn. Dat zijn de 400
zaken waarvoor het wetsvoorstel dadelijke uitvoerbaarheid geldt. In deze
gevallen kan het van belang zijn dat een verdachte op zitting verschijnt.
Het gaat dus niet per definitie alleen om zaken waarin voorlopige
hechtenis wordt toegepast. Het probleem ligt breder; laten we dat
vooropstellen. Er kunnen ook zedenmisdrijven zijn waarbij de verdachte
niet in voorlopige hechtenis zit maar waarbij de slachtoffers heel veel
belang hebben bij het verschijnen van de verdachte op zitting. Daar moet
ik ook nog een oplossing voor vinden. De wet kent die mogelijkheid wel.
In een breder verband denk ik dat ik met het Openbaar Ministerie heel
goede afspraken kan maken. Bij individuele slachtofferdelicten kun je het
belang van slachtoffers relatief goed afbakenen. Ik heb mevrouw Helder
goed begrepen. Zij denkt zelf aan voorlopigehechtenisdelicten, dus ze
denkt al niet aan de lichtste slachtofferdelicten. Daar denk ik ook niet aan.
Bij de zwaardere slachtofferdelicten kun je in de sfeer van aanwijzingen
aan het Openbaar Ministerie heel goed aangeven welke handelswijze men
voor ogen zou moeten hebben bij het omgaan met slachtoffers en de
verschijningsplicht. Ik heb daar dus geen wetswijziging voor nodig. Ik vind
een «nee, tenzij»-regeling dan niet goed. Mevrouw Helder en ik zijn het er
wel over eens dat we helemaal niet altijd van slachtoffers hoeven uit te
gaan. Het zou heel goed kunnen zijn dat het initiatief van slachtoffers
uitgaat, maar het zou net zo goed kunnen zijn dat het slachtoffer niets
doet en dat het Openbaar Ministerie, gezien het feitencomplex, gezien de
verklaringen die zijn afgelegd, gezien de contacten die met Slachtofferhulp Nederland hebben bestaan, toch het initiatief neemt ten opzichte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

17

van het slachtoffer of de nabestaanden om te bespreken of de verdachte
in de zaak toch ter zitting moet verschijnen. Ook dat kan wat mij betreft
dus twee kanten op gaan. Binnen de grenzen van de aanwijzing wil ik toch
wat ruimte laten voor het Openbaar Ministerie om in een individuele zaak
te opereren. Ik wijs in dit verband op de opmerking van mevrouw
Berndsen over de enquête van Vrij Nederland, die door 25% van de
rechters is ingevuld. Als we het Openbaar Ministerie die ruimte laten,
laten we de zelfstandige positie van het OM in individuele strafzaken in
stand. Gezien het gevoelen dat hier en daar bestaat, denk ik dat de
zittende magistratuur dat verkiest boven het bij wet te regelen. Ik ben het
meteen met mevrouw Helder eens dat het gevoelen van deze 25% van de
rechters niet het uitgangspunt zou moeten zijn voor het handelen van de
regering en het parlement, maar je moet wel een beetje kijken wat de rol
is van eenieder in een individuele strafzaak. Ik zeg dus niet dat ik de motie
niet uitvoer, maar wel dat ik haar net iets anders uitvoer.
Mevrouw Helder (PVV): Ik probeer tot een samenvatting te komen.
Volgens mij is de aanwijzing aan het Openbaar Ministerie waarin de
verschijningsplicht is geregeld, er inderdaad nog niet. Kan de staatssecretaris toezeggen dat hij met het Openbaar Ministerie in gesprek gaat over
datgene wat we hebben uitgewisseld over dit belangrijke onderwerp? Wat
de PVV betreft zou het uitgangspunt moeten zijn dat zo’n aanwijzing er
wel komt, met de haken en ogen die dan misschien ter plekke ontstaan.
Die bespreken we dan wel weer. Wil de staatssecretaris dus hierover met
het Openbaar Ministerie in gesprek gaan en de Kamer daarover informeren, met als inzet een «aanwijzing verschijningsplicht»?
Staatssecretaris Teeven: Ik weet niet wat er ambtelijk gedaan is, maar ik
kan wel zeggen dat ik zelf al uitvoerig over de verschijningsplicht in
gesprek ben geweest met de voorzitter van het College van procureursgeneraal. Dat was naar aanleiding van de discussie die we in de Kamer
over dit onderwerp hebben gevoerd. Dat gesprek zetten we voort en
ronden we af. Vervolgens gaan we bekijken of we tot een handelswijze
kunnen komen die zowel voor de staande als de zittende magistratuur
bevredigend is. Ik zal de Kamer dan berichten over de wijze waarop ik
daarmee denk om te gaan. Met de verschijningsplicht sluiten we natuurlijk
ook aan bij de al bestaande slachtoffergesprekken die het OM in dit soort
zaken voert met slachtoffers en nabestaanden. Het is dus al heel goed
mogelijk om dit onderwerp in deze gesprekken te betrekken. Dat is ook
een moment daarvoor, los van de momenten waarop de slachtoffers of de
nabestaanden het initiatief nemen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Het antwoord is voor de CDA-fractie
grotendeels bevredigend. Ik heb nog één punt. De verdachten die in
voorlopige hechtenis zijn, kunnen echt gemakkelijk op tijd op de rechtbank
zijn. Na tien jaar ervaring zeg ik dat dit een kwestie is van organiseren. Het
is een kwestie van op tijd bij de bajes aangeven hoe laat iemand ergens
dient te verschijnen en het goed in het programma zetten. Daar gaat het
vaak fout. Het is vaak een organisatiedingetje: niet goed geregeld, de tijd
niet helder doorgegeven. Ik doe een indringend beroep op de staatssecretaris om ervoor te zorgen dat de vervoersbewegingen op orde zijn. Het
gaat puur om organiseren en dat kan goed.
Staatssecretaris Teeven: Ik ben het eens met mevrouw Van Toorenburg:
dat kan ook goed. Ik heb soms echter ook met omstandigheden te maken
waarin de vervoersbeweging niet het probleem is, maar waarin iemand in
het huis van bewaring bijvoorbeeld ziek blijkt te zijn, waarmee vervolgens
niet adequaat wordt omgegaan, waardoor het vervoer niet op tijd
aanvangt. Uiteindelijk blijkt zo iemand toch niet zo heel ziek te zijn en blijkt
hij toch op transport te kunnen et cetera. Al dat soort zaken zijn uitvoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

18

ringsdingen. Die kunnen gewoon beter; dat ben ik met mevrouw Van
Toorenburg eens.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Een kleine slotopmerking: wanneer
het beleid eenmaal bekend is dat je goedschiks of kwaadschiks naar de
rechtbank gaat, ook in een huis van bewaring, dan lossen dit soort
problemen zich doorgaans vanzelf vrij strak op.
Staatssecretaris Teeven: Zeker. Als het afstandsbriefje geen enkele
waarde meer heeft omdat je geen afstand van zitting meer kunt doen en
als dat ook duidelijk wordt gecommuniceerd aan iedereen die verdacht is,
zullen deze problemen zich vanzelf minder vaak voordoen. Ik heb wel
ideeën over de wijze waarop we dit kunnen oplossen. Ik denk dat dit niet
het grootste probleem is.
Voorzitter. Mevrouw Helder zei dat slachtoffers overwegend negatief zijn
over de inzet die de politie toont bij het verkrijgen van schadevergoeding
en bij het communiceren van de mogelijkheden daartoe. Wat gaat de
politie hieraan verbeteren, zo vroeg zij. Ik heb al gesproken over de
ZSM-tafel. Ik heb ook gesproken over het wetsvoorstel conservatoir
beslag, dat zich moet gaan inregelen. Met betrekking tot dat wetsvoorstel
merk ik overigens het volgende op. Het wetsvoorstel treedt nu in werking,
maar op dit moment zijn niet alle automatiseringssystemen bij de politie
dusdanig ingeregeld dat het allemaal digitaal kan, zeker als het om
beslagzaken gaat. Ik geef deze winstwaarschuwing maar even vooraf.
Zeker als het om de afwerking van roerendegoederenbeslagen gaat,
moeten er de komende maanden nog wel wat houtje-touwtjeoplossingen
worden getroffen. Wij denken de hele zaak in de loop van het eerste
halfjaar van 2014 op orde te hebben. Het is vooral in de wat lichtere zaken
belangrijk dat je in staat bent om de schadevergoeding snel uit te keren.
De heer Van der Steur heeft opmerkingen gemaakt over het verlengen van
de indieningstermijn voor aanvragen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven (SGM). Ik heb eerder aangegeven dit voorstel te steunen. Ik heb
daarom een wetswijziging voorgesteld waarmee een verlenging van drie
naar tien jaar wordt beoogd van de indieningstermijn bij het Schadefonds
Geweldsmisdrijven. Dat is een aanzienlijke periode. Dit maakt onderdeel
uit van het wetsvoorstel inzake spreekrecht dat nu in consultatie is. De
Eerste Kamer heeft er een beetje een hekel aan als we dit soort onderwerpjes bij elkaar doen, maar ik heb in dit geval gemeend het toch te
moeten doen, omdat het dan meteen geregeld is.
De heer Van der Steur heeft gevraagd waarom we het Schadefonds
Geweldsmisdrijven niet zelf de schade laten verhalen op de dader in het
strafproces. Het SGM is niet bedoeld voor het toekennen van volledige
schadevergoeding, maar voor een tegemoetkoming in leed dat niet
uitsluitend voor rekening van het slachtoffer moet komen. Dat is ooit het
uitgangspunt geweest voor het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Het gaat
dus ook vooral om zaken waarin geen vervolging kan worden ingesteld.
Het is een vangnetvoorziening en geen algemene voorschotvoorziening.
Het CJIB is bedoeld voor de inning van schadevergoedingsmaatregelen.
Het is daarvoor geëquipeerd en het is er ook slim in. Ik wil het eigenlijk
ook daar laten en geen zelfstandige voorziening treffen voor het SGM.
De heer Van der Steur (VVD): Ik begrijp de redenering van de staatssecretaris, die ik al had gelezen in de brief naar aanleiding van de
voorstellen van de VVD-fractie. Het merkwaardige is natuurlijk wel dat een
deel van de uitgekeerde schade door het SGM nu uiteindelijk niet
verhaald wordt op de dader, niet omdat de dader niet kan betalen maar
simpelweg omdat er geen positie is voor het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Dat betekent toch dat de samenleving opdraait voor kosten die
niet noodzakelijkerwijs voor haar rekening zouden moeten zijn. Het
Schadefonds Geweldsmisdrijven is als organisatie in staat om deze rol te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

19

vervullen, maar als we dat willen, zou daar wel een wetswijziging voor
nodig zijn.
Staatssecretaris Teeven: Ik laat mij toch een beetje overtuigen door de
argumenten van de heer Van der Steur. Ik zal dit dus bezien. Ik denk dan
nog niet meteen aan het zelf laten verhalen van de schade, maar om dit
door het CJIB te laten doen. Daar zie ik in dit verband meer in dan in het
civielrechtelijk te laten doen door het Schadefonds Geweldsmisdrijven
zelf. Het idee dat gelden die door de overheid aan het SGM worden
gefourneerd, kunnen terugkomen na verhaal op dader, is een idee dat
natuurlijk niet heel waanzinnig is, om het zo te zeggen. Het is zelfs
gewoon een goed idee. Ik zal dus bekijken of we dit toch kunnen
realiseren.
De heer Van der Steur (VVD): Het is duidelijk dat goede ideeën soms een
wat langere incubatieperiode hebben bij de staatssecretaris. Ik ben heel
blij met de toezegging dat hij dit gaat bekijken. Wie het uiteindelijk
incasseert, maakt voor de VVD-fractie niet uit. Het gaat om het
uitgangspunt dat daders gaan betalen.
Staatssecretaris Teeven: Ik ben het weer eens met de heer Van der Steur.
Voorzitter. De heer Recourt heeft gevraagd of ik voornemens ben om het
Schadefonds Geweldsmisdrijven ook op de BES-eilanden van toepassing
te verklaren. Het uitgangspunt in 2010 was dat we grote terughoudendheid zouden betrachten op de BES-eilanden. Daar is ook voor
gekozen omdat er al heel veel wetgeving moest worden omgezet in
BES-wetgeving. Destijds is ook besloten om de Wet schadefonds
geweldsmisdrijven niet als prioriteit aan te merken en de invoering uit te
stellen tot een later moment. In 2015, na vijf jaar, is een evaluatie van alle
wetgeving op de BES-eilanden gepland. Dat zou wat mij betreft het eerste
moment zijn om te bekijken of de Wet schadefonds geweldsmisdrijven op
de BES-eilanden kan worden ingevoerd. Dat zou het meest natuurlijke,
logische moment zijn om dat te doen.
De heer Recourt (PvdA): De wet die moet worden aangepast, is de wet in
Nederland. Het enige wat moet worden aangepast is dat de reikwijdte iets
moet worden uitgebreid naar het Caribisch deel van Nederland. Meer dan
dat is het niet. Ik deel de ratio dat we daar niet zo veel overhoop moeten
halen, maar we hoeven daar niets overhoop te halen; we moeten alleen
de mogelijkheid scheppen.
Staatssecretaris Teeven: Daar willen we sowieso niet zo veel overhoop
halen en hier ook niet meer zo veel. De heer Recourt en andere leden van
de commissie zeggen terecht dat het beleid wel goed is, maar dat ik mij
als staatssecretaris meer moet richten op de uitvoering. Ik wilde het
deksel nu eens op de gereedschapskist doen, maar de heer Recourt vraagt
mij om dit te doen. Dat is een zaak die mij wel wat tijd kost, want met de
BES-eilanden gaat dit allemaal wat minder snel. Dit is een goed idee
waarmee ik aan de gang ga. Ik zeg dat overigens niet omdat het van een
regeringspartij komt, zo zeg ik tot mevrouw Helder.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66): Ik wil het toch even wat preciezer,
want 2015 is nog wel een eindje weg. Het gaat er toch om dat ook
slachtoffers in Caribisch Nederland goed bejegend worden. Uitbreiding
van het schadefonds voor slachtoffers zou wat mijn fractie betreft wel wat
eerder moeten plaatsvinden. Ik denk dat het helemaal niet zo’n grote
operatie is. Kan de staatssecretaris iets preciezer zeggen wanneer hij dit
wil gaan doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

20

Staatssecretaris Teeven: Zeker. We zullen het ter hand nemen in het
nieuwe jaar, dus in 2014. We gaan er meteen mee aan de gang.
Voorzitter. Wat is de stand van zaken met betrekking tot het aangekondigde wetsvoorstel inzake affectieschade, zorgkosten schade en de
mogelijkheden voor ouders van minderjarige slachtoffers om zich te
kunnen voegen? Het voorontwerp tot aanpassing van het Burgerlijk
Wetboek en het Wetboek van Strafvordering om de vergoeding van
schade door letsel en overlijden te verruimen, wordt nog voor het
voorjaar 2014 in consultatie gegeven. Het voorstel voorziet erin dat
naasten van een overleden slachtoffer of van een slachtoffer met ernstig
en blijvend letsel zich tot de rechter kunnen wenden voor de vergoeding
van zogenaamde affectieschade. Het voorontwerp voorziet er ook in dat
de naasten zich in een strafprocedure kunnen voegen ter zake van de
vordering. Het voorontwerp is ook van belang voor ouders van minderjarigen die slachtoffer zijn geworden van seksueel misbruik, want ook zij
worden daarin meegenomen. Ik reken hierbij ook een beetje op de
vertegenwoordigers van deze fracties in de Tweede Kamer en haar
fractiegenoten in de Eerste Kamer. Het kabinet zal daar ook een belangrijke rol in moeten spelen. Ik hoop dat iedereen in beide Kamers van het
parlement overtuigd is van de noodzaak van deze regeling. Ik wijs erop
dat in het verleden een wetsvoorstel van deze strekking een roemloos
einde heeft gekend in de senaat. Ik denk dat het belangrijk is dat iedereen
volledig overtuigd is van het belang, want anders verzetten wij met zijn
allen, de regering enerzijds en de Tweede Kamer anderzijds, bakken met
werk, terwijl we dan een tweede keer tegen een stootblok aan dreigen te
rijden. Dat zouden we niet moeten willen meemaken, ook niet voor
degenen die hun hoop hebben gevestigd op zo’n wetsvoorstel. Ik ga
ermee aan de gang. Het wetsvoorstel komt eraan. Ik hoop dat uw Kamer
snel in staat is om dat wetsvoorstel te behandelen.
Mevrouw Helder maakte een aantal opmerkingen over herstelbemiddeling. Zij vroeg hoe het staat met de vrijwilligheid bij herstelbemiddeling.
Onlangs heb ik de pilots in Rotterdam geopend. Daar heeft het ministerie
een bepaald bedrag voor ter beschikking gesteld. Dat bedrag is niet
bedoeld voor de daders om een wit voetje te halen en «strafvermindering
te regelen». Ik heb dat ook bij de start van de pilots nadrukkelijk gezegd,
zodat iedereen die met de uitvoering is belast, dat ook weet. We zullen bij
die pilots nadrukkelijk bekijken hoe een en ander uitpakt in de praktijk. Stel
dat de leden van de commissie signalen krijgen dat dit echt een perverse
prikkel is en zeggen: het gaat echt anders, want we zien nu precies
datgene gebeuren waarvan we tijdens dit AO met zijn allen vonden dat
het niet moet gebeuren. Dan hoor ik dat graag van de leden, want dan
kunnen we die pilots op tijd bijsturen. In antwoord op de vraag van de
heer Recourt, zeg ik dat ik zal bekijken of hier in het onderzoek van
INTERVICT en BOS/Polaris specifiek aandacht aan wordt besteed of dat er
een manier is om dat ook in het proces te verankeren. Via BOS/Polaris kun
je de strafoplegging maar ook de rekwireerrichtlijnen er volledig in
verwerken. Dan kun je dat ook op een bepaalde manier een plaats geven.
Daar zullen we dus ook naar kijken.
De heer Recourt heeft gevraagd of er in de rechtbankpilot ook gebruik
wordt gemaakt van NMI-mediators en bemiddelaars van SiB. De
mediators van het NMI voeren mediations uit in het civiel recht en in het
bestuursrecht. Slachtoffer in Beeld voert natuurlijk al jaren slachtofferdadergesprekken uit in het strafrechtelijke domein. Beide partijen hebben
die specifieke expertise. Ik vind het belangrijk dat de expertises op beide
terreinen worden meegenomen in de pilots, om uit te zoeken welke
werkwijze het beste aansluit bij de behoeften van slachtoffers. Slachtoffer
in Beeld werkt immers op een bepaalde wijze, terwijl het in het bestuursrecht en in het civiel recht op een andere wijze gaat. Over een klein jaar,
als we die evaluatie krijgen, zullen we weten welke werkwijze het beste
aansluit bij de behoeften.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

21

De heer Van der Steur (VVD): De heer Recourt stelde een terechte vraag
aan de staatssecretaris. We kunnen een heel eind komen met de uitleg
van de staatssecretaris als er voorafgaand aan de keuze tussen Slachtoffer
in Beeld en mediation door gespecificeerde mediators een triage is. Met
andere woorden, bepaalde zaken zullen zich meer lenen voor mediation
door een professionele mediator die is aangesloten bij het NMI en andere
zaken kunnen beter worden geregeld door een bemiddelaar, niet-zijnde
mediator, van SiB. Als op die basis de pilot wordt uitgevoerd en als er
wordt gekeken naar de vraag welke route de beste is, dan ben ik het met
de staatssecretaris eens. Als dat niet het antwoord zou zijn, moet ik de
staatssecretaris houden aan zijn toezegging aan de Kamer naar aanleiding
van het verzoek van collega Recourt, als ik het mij goed herinner.
Misschien is dat verzoek zelfs mede namens mij gedaan. Er is toegezegd
dat wordt vastgehouden aan het idee dat mediators dat moeten doen.
Staatssecretaris Teeven: In de pilot wordt dit inderdaad aan de voorkant
bekeken. Of dat in de pilot uiteindelijk altijd goed uitpakt, daar moeten we
werkenderwijs achter komen. Maar het is wel duidelijk de bedoeling dat
we ons aan de voorkant, voordat we aan de slag gaan, afvragen wat de
meeste kansen biedt en wat de meest succesvolle manier is.
De heer Van der Steur (VVD): Stel dat er in totaal 400 mediations zullen
plaatsvinden. Van die 400 zal dus een nog niet bekend aantal bij de ene
organisatie uitkomen en een nog niet bekend aantal bij de andere, omdat
gezorgd wordt voor de beste plek om dat specifieke probleem op te
lossen.
Staatssecretaris Teeven: Zo is het de bedoeling. Als we gaandeweg in de
praktijk indicaties krijgen dat het toch meer overhelt naar de een of naar
de ander, dan zullen we tussentijds correcties moeten aanbrengen. We
moeten immers beide methodes een serieuze plaats geven. Dat is wel van
belang.
Voorzitter. Tot slot kom ik op de vraag wat ik ga doen voor de kinderen.
Dat is een onderwerp waar een aantal commissieleden, onder wie
mevrouw Van Toorenburg, terecht aandacht aan besteden. We nemen drie
maatregelen om die kwetsbare groep kinderen te beschermen. Ten eerste
is er een wetswijziging om het recht van omgang tussen de ouder die
dader is en het kind te beperken. We willen de wet zo aanpassen dat de
rechter oordeelt of de omgang in het belang van het kind is nadat de Raad
voor de Kinderbescherming hiertoe een verzoekschrift heeft ingediend.
Die consultatie komt dit voorjaar. We zijn op dit moment druk bezig met
die wet.
Ten tweede willen we dat er een betere samenwerking komt. We zijn bezig
met de decentralisatie van de jeugdzorg. Er wordt gestreefd naar betere
samenwerking tussen Bureau Jeugdzorg, de Raad voor de Kinderbescherming, de politie en Slachtofferhulp Nederland. Zij hebben inmiddels
een protocol opgesteld: als er sprake is van partnerdoding, krijgen
kinderen zo snel mogelijk de gewenste professionele ondersteuning in
afstemming met de zorg voor de andere nabestaanden. Ik ben het
overigens eens met een aantal commissieleden die zeiden dat de
belangen van andere nabestaanden – dan gaat het met name over opa’s
en oma’s – niet altijd parallel hoeven te lopen met de werkelijke belangen
van het kind. Daar zit wel heel veel spanning op in individuele zaken. Daar
wordt vanuit een verschillende optiek terecht aandacht voor gevraagd.
Ten derde vergroten we de kennis over de gevolgen van partnerdoding
voor kinderen. Het WODC doet daar op dit moment onderzoek naar. Dat
onderzoek is deze zomer gereed. Dan ontvangt de Kamer ook het rapport
waaruit zal blijken waar het concreet toe leidt. Het protocol dat ik onder
het tweede punt noemde, gaat over de acute fase. Het gaat ook over de
bestaande gevallen, zeg ik om de vraag van mevrouw Kooiman te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

22

beantwoorden. Het geldt dus niet alleen voor nieuwe gevallen, maar het
gaat ook over wat op dit moment niet goed gaat. Er zijn een aantal zaken
die ik in de afgelopen jaren vanuit de lotgenotenorganisaties tot mij heb
gekregen. Ik heb het over individuele zaken waarin soms door inspanningen van de leden van deze commissie in samenwerking met het
kabinet, maar soms ook door de ene of de andere daadwerkelijk verandering is bewerkstelligd. Het kabinet, de minister en ik zijn heel blij met de
inspanningen die de leden van deze commissie in die individuele zaken
doen om dingen te verbeteren. De fracties vragen los van elkaar of soms
met elkaar, geen enkele fractie uitgezonderd, om aandacht van het kabinet
voor die individuele gevallen. Daar kijken we dan ook naar. Daar zijn we
ook blij mee.
Hiermee denk ik alle vragen beantwoord te hebben.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik vroeg naar de poging tot moord en
de poging tot doodslag. Ik vroeg dus naar de situatie waarin er een
aanslag is gepleegd en waarin het kind naar de gevangenis moet, terwijl
er sprake is van een loyaliteitsconflict.
Staatssecretaris Teeven: Het protocol is nu opgesteld en treedt in 2014 in
werking. Als ik zicht heb op de werking van het protocol, wil ik bezien of ik
het ook breder kan uitzetten. Op dit moment is het echter niet
meegenomen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Kunnen we wel afspreken dat we voor
bijzonder schrijnende gevallen een oplossing bedenken? Deze casus is
namelijk door verschillende leden voorgelegd. Stel dat iemand tbs heeft,
dat er een heel lange gevangenisstraf is opgelegd, dat het heel dramatisch
is afgelopen, maar dat de dood gelukkig niet is ingetreden. Het zou goed
zijn als er dan eenzelfde recht is voor een kind om niet kicking and
screaming naar een gevangenis of naar een huis van bewaring te hoeven.
Staatssecretaris Teeven: Dat is waar. Ik begrijp wat mevrouw Van
Toorenburg daarover zegt. De situatie is echter soms wel wat anders
omdat de kinderbeschermingsmaatregelen dan wezenlijk anders komen te
liggen. Als er sprake is van huiselijk geweld of als het gaat om een situatie
die tussen partners heeft plaatsgevonden, anders dan bij de dood van een
partner, heb je soms ook te maken met eigen schuld. Soms is er sprake
van eigen schuld van het slachtoffer/de partner. Dat zijn allemaal zaken die
wel meewegen. Ik zou ervoor willen kiezen om eerst te bezien hoe het
protocol werkt, maar dan wel met een open blik. Daarna wil ik bezien of
we dat breder kunnen inrichten, maar dan moet ik wel rekening houden
met bijvoorbeeld de situatie van eigen schuld bij partners.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik voel wel voor de suggestie die mevrouw Van
Toorenburg hier naar voren brengt. Het klopt dat de Raad voor de
Kinderbescherming anders oordeelt wanneer de moord niet is geslaagd,
om het maar heel cru te zeggen. Dan is er immers geen sprake van
voogdij maar van een ondertoezichtstelling en dan gelden er andere
gezagsregels. Maar de Raad voor de Kinderbescherming zal dan samen
met Bureau Jeugdzorg bijvoorbeeld wel of niet een omgangsregeling
treffen. Een mogelijke oplossing zou zijn om in ieder geval met de Raad
voor de Kinderbescherming om tafel te zitten en te bekijken of het huidige
protocol ook van toepassing kan zijn voor deze gevallen, aangezien ook de
Raad voor de Kinderbescherming een belangrijke rol heeft bij de
omgangsregeling. In uitzonderlijke gevallen kan mogelijk wel worden
gewezen op dit protocol, zoals mevrouw Van Toorenburg ook schetst.
Staatssecretaris Teeven: Ik kan wel leven met dat voorstel. We zullen het
onder de aandacht brengen van de Raad voor de Kinderbescherming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

23

Voorzitter. Ik zei dat ik alle vragen had beantwoord, maar ik heb nog één
vraag van mevrouw Berndsen niet beantwoord. Die vraag gaat over de
BES en de voortgang. We zullen de stand van zaken geven over de
voortgang. Dat doen we ook in 2014, maar we moeten wel maatwerk
leveren ten aanzien van de BES. Een en ander moet passen bij de
omvang, zoals ook werd gesuggereerd. Met het oog op maatwerk en de
omvang van de eilanden, zal ik samen met de minister bekijken of alles
een-op-een moet worden geïmplementeerd, want de twijfels die bestaan
bij de fracties, bestaan ook bij de minister en mij.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66): Ik denk dat de staatssecretaris en ik
het eens zijn. Ik vraag absoluut om maatwerk en niet om alles wat we hier
doen een-op-een te implementeren in het Nederlands Caribisch gebied. Ik
vind het dus prima.
De voorzitter: We zijn aan het einde gekomen van de eerste termijn. Is er
behoefte aan een tweede termijn? Dat is het geval.
De heer Van der Steur (VVD): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor
de beantwoording van de vele vragen die ik ook zelf heb gesteld. Ik ben
blij met de toezegging dat er goed gekeken zal worden naar de verschijningsplicht en naar de motie daarover, die de VVD samen met collega
Helder van de PVV heeft ondertekend en ingediend. Ik ben ook erg blij met
de toezegging dat, anders dan in een eerdere brief werd gesuggereerd,
toch gekeken zal worden naar het verhalen van de uitkeringen die het
Schadefonds Geweldsmisdrijven verstrekt, op daders die geïdentificeerd
zijn, zodat ook op dat punt daders gaan betalen.
We zijn zeer benieuwd naar het wetsvoorstel inzake spreekrecht. De
staatssecretaris heeft terecht opgemerkt dat dit nog niet geheel voldoet
aan datgene wat in het regeerakkoord zo simpel is opgeschreven. In dat
kader zal de VVD-fractie dan ook met buitengewone interesse en, zoals de
staatssecretaris weet, met opbouwende kritiek op reageren.
Van groot belang is voor ons de discussie over de problemen met de
schadevergoeding die in het strafrecht wordt gevraagd, maar die in veel
gevallen wegens de ingewikkeldheid niet wordt toegekend. Dat
onderwerp hoeven we nu niet heel concreet en uitgebreid te bespreken,
maar ik denk dat het goed is dat de staatssecretaris weet dat het
denkproces van de VVD-fractie op dat punt wel voortgaat. Ik noem
bijvoorbeeld de zaak rond de dood van grensrechter Nieuwenhuizen,
waarbij de familie doorverwees naar een civiele procedure om de schade
verhaald te krijgen. Zoiets is buitengewoon belastend voor de
nabestaanden van de slachtoffers, maar zeker ook voor de slachtoffers.
Dat zouden wij toch wel heel graag anders zien. In dat kader overwegen
wij om in de toekomst nog wat diepgaander met de staatssecretaris te
spreken over de gedachte dat het mogelijk moet zijn om een en ander
binnen het strafproces te faciliteren als er een zaak is waarvan een
strafrechter zegt: dit gaat mij te ver en wordt mij te ingewikkeld, ik heb
behoefte aan een getuige of een deskundige op dit gebied. Daar zal een
wetswijziging voor nodig zijn, maar op termijn wil ik van de staatssecretaris weten hoe hij daartegenaan kijkt. Als hij daar nu al iets over kan
zeggen, is dat mooi meegenomen. Ik dank u, voorzitter, voor de
gelegenheid om ook op dit punt met de staatssecretaris van gedachten te
wisselen.
Mevrouw Helder (PVV): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de
uitgebreide beantwoording van de vragen. De staatssecretaris zei dat de
criminaliteit daalt. Ik blijf daar toch kritisch over, want er wordt gemeten
aan de hand van de aantallen aangiften. De minister heeft dat ook erkend.
In het algemeen overleg over de prestaties in de strafrechtketen heb ik
ook gezegd dat het aangifteproces hiervoor op orde moet zijn. Dat gaf de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

24

minister toe. Hij zei dat het per 1 januari 2017 op orde moet zijn. We
kunnen dus niet zomaar eenvoudig concluderen dat de criminaliteit is
afgenomen. Ik herinner ook even aan wat in eerste termijn is gezegd,
namelijk dat het doen van anonieme aangiften – en hierbij gaat het niet
om de minste misdrijven – toch op problemen stuit.
Ik kom op de herstelbemiddeling. De staatssecretaris zei in het begin dat
hij enige spanning proefde bij wat wij voorstelden. Ik heb namens de PVV
echter ook altijd gezegd dat het in het belang van het slachtoffer moet zijn.
Als in ZSM-zaken sprake dient te zijn van een snelle afdoening en
vergoeding van de schade, is dat alleen maar prima. In het algemeen
overleg Slachtofferbeleid in maart sprake wij echter over ernstige zaken,
dus niet over de ZSM-zaken. Het belang van het slachtoffer staat dus
voorop. Ik ben heel benieuwd hoe gemeten zal worden of er geen
perverse prikkel is. Hoe zal dat in de pilot gemeten worden? Wat ons
betreft, is dat wel de kern van het bezwaar. Er kleeft nog een ander
bezwaar aan herstelbemiddeling. Soms wil een slachtoffer niet. Dat moet
je respecteren, maar de verdachte krijgt in dat geval zeer waarschijnlijk
geen strafvermindering, terwijl een andere verdachte wel strafvermindering krijgt. Het zou dus tot enige rechtsongelijkheid leiden. Laat ik het
een keer voor de verdachte en daarna voor de dader opnemen. Dat punt
kleeft er dus ook nog aan. Wat de PVV betreft, blijft het kernbezwaar
echter datgene wat ik zojuist noemde.
Er is nog niets gezegd over het voorstel van Aandacht Doet Spreken. Het
gaat hierbij om een gesprek in de gevangenis met een dader die veroordeeld is voor moord. Daar heb ik niets over gezegd, niet omdat ik het er
niet mee eens ben, maar omdat de PVV vindt dat het gesprek eerder moet
kunnen plaatsvinden. Wij hechten dus aan de verschijningsplicht, want
het dient ter zitting te worden gedaan. We kabbelen een beetje voort over
de verschijningsplicht. Ik ben blij met de toezegging van de staatssecretaris dat hij het gesprek zal voortzetten met de procureur-generaal van het
Openbaar Ministerie. Wat de PVV betreft, is de inzet hierbij dat er een
OM-aanwijzing komt inzake de verschijning ter zitting. Ik rond af met de
vraag of de staatssecretaris kan aangeven op welke termijn hij met een
brief hierover naar de Kamer komt.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Ik zat nog even na te
denken over hetgeen mevrouw Helder zei over de contacten tussen
slachtoffers en daders, niet zijnde elkaars slachtoffer en dader. Daar wordt
binnen het jeugdveld wel aan gewerkt. Daar werkt dat heel goed. Met
enige regelmaat worden slachtoffers in contact gebracht met jongeren die
erge dingen hebben gedaan, om ze te laten beseffen waar ze mee bezig
zijn geweest. Juist in het opvoedkundige deel van onze justitieketen kan
dat heel dienstbaar zijn. Ik zou daar toch niet te veel afstand van willen
nemen. Laten we vooral die ruimte houden.
Wij danken de staatssecretaris voor de beantwoording. Het is duidelijk dat
wij continu in gesprek met elkaar zullen blijven over het verbeteren en het
uitvoeren van het slachtofferbeleid. Wij zien de brief over het zwartboek
zeker graag tegemoet. Dat geldt ook voor de plannen ten aanzien van het
versterken van de positie van kinderen die nabestaande zijn of die
anderszins slachtoffer zijn geworden van een levensdelict.
We kunnen leven met de toezeggingen van de staatssecretaris over de
verschijningsplicht.
Bij het anoniem aangifte doen is het belangrijk dat de minister en de
staatssecretaris samen even een siddering door het veld laten gaan, opdat
iedereen zich goed realiseert dat deze rechten moeten worden nageleefd.
Wij zullen binnenkort weer met elkaar spreken over de tweefasenstructuur. Misschien kunnen we daar nog wel iets in doen. Als dat niet
kan, zeg ik: het zij zo. Maar ik zie daar altijd nog wel enige kansen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

25

Mevrouw Kooiman (SP): Voorzitter. De staatssecretaris begon zijn betoog
met de opmerking dat het geen sprankelend debat is. Dat is maar goed
ook, want dat betekent dat we inderdaad met zijn allen belang hechten
aan dit onderwerp en dat het buitengewoon goed geregeld is. Ik ben blij
dat de staatssecretaris zegt dat het nog steeds beter kan. Ik maak mij wel
zorgen over de bezuinigingen die bijvoorbeeld bij het Openbaar Ministerie, maar ook bij de politie liggen. Ik vind dat de staatssecretaris daar
onvoldoende op is ingegaan. De staatssecretaris zegt dat het slimmer
moet, maar er komen steeds meer taken bij, bijvoorbeeld ZSM – daar is
net over gesproken – terwijl er ontzettend veel geld af gaat. Kijk naar de
opdracht die de minister heeft gelegd bij de politie om na twee weken het
slachtoffer in te lichten over het proces, bijvoorbeeld als er een inbraak is
geweest. De politie geeft nu al te kennen dat ze die taak helemaal niet kan
uitvoeren omdat er onvoldoende mensen voor zijn. Er ligt ook een taak
voor het Openbaar Ministerie. Er is sprake van behoorlijk heftige
bezuinigingen, maar er is ook sprake van torenhoge ambities. Hoe gaat
deze staatssecretaris dat doen?
Laat ik positief eindigen. Ik ben heel erg blij met de toezegging dat de
staatssecretaris in ieder geval serieus heeft gekeken naar het protocol
inzake partnerdoding en de verplichte omgangsregeling voor kinderen. Ik
ben blij dat er goed gekeken wordt naar de mogelijke oplossingen zoals
mevrouw Van Toorenburg die heeft aangedragen. In ieder geval zal het
gesprek worden aangegaan met de Raad voor de Kinderbescherming. Er
wordt ook gekeken naar de bestaande gevallen.
Er is nog één open punt: de slachtoffers van fraude. Wij krijgen vrij veel
klachten van slachtoffers van fraude. Zij zeggen: we proberen aangifte te
doen bij de politie, maar die geeft aan dat het een civiele zaak is en dan
krijgen we te horen dat we andere wegen moeten bewandelen, terwijl het
hier echt gaat om een strafzaak. Kan de staatssecretaris toezeggen dat hij
daar goed naar gaat kijken en dat hij daar verbetering in aanbrengt?
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66): Voorzitter. Allereerst dank ik de
staatssecretaris voor zijn beantwoording. Het blijft belangrijk dat politie en
Openbaar Ministerie meer en beter inzetten op de bejegening, de
informatiepositie en natuurlijk ook de ondersteuning.
Mevrouw Kooiman sprak al over de bezuinigingen. Wij zullen goed in de
gaten houden dat die bezuinigingen geen afbreuk zullen doen aan het
slachtofferbeleid als zodanig.
Ik wil gemarkeerd hebben dat er sprake is van een unicum, want de
staatssecretaris is het voor deze ene keer eens met D66 als het gaat over
de wijze waarop de verschijningsplicht moet worden ingevuld. Daar dank
ik hem voor.
Ik denk dat het goed is dat we een goede hoorzitting houden in het kader
van het tweefasenproces, zodat we ook vanuit de praktijk kunnen horen
waarom bijvoorbeeld de pilots niet gelukt zijn. Dat zal ook van belang zijn
om een oordeel te kunnen vellen over het wetsvoorstel.
De heer Recourt (PvdA): Voorzitter. Bij dit debat is bijna sprake van grote
harmonie tussen het kabinet en de voltallige Kamer. Ik denk dat in dit
debat de nadruk heeft gelegen op de vraag hoe we een en ander in de
praktijk beter kunnen uitvoeren. De Kamer heeft erop gewezen. De
staatssecretaris heeft er in de stukken op gewezen, maar ook hier in dit
algemeen overleg geeft hij er blijk van de praktijk optimaal te willen
organiseren om het zo goed mogelijk te regelen voor slachtoffers. Daar
gaan dus stappen in gezet worden en daar ben ik erg blij mee.
Ik stip nog twee kleine puntjes aan. Ten eerste ben ik erg blij met de
toezegging om het Schadefonds Geweldsmisdrijven ook beschikbaar te
stellen voor de inwoners van het Caribisch deel van Nederland, de
BES-eilanden. Ik denk dat dit een praktische, niet al te moeilijke maar
vooral heel positieve bijdrage is, en terecht. Als je een stukje van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

26

Nederland wordt, word je een stukje van Nederland. Het kan niet om het
aantal inwoners gaan.
Het tweede punt betreft de pilot inzake mediation in het strafrecht. De
heer Van der Steur en ik hebben dit punt niet voor niets aan de orde
gesteld. Het begrip «kippendrift» is misschien wat ongelukkig gekozen,
maar we hoorden signalen uit het veld dat de partijen niet allemaal even
optimaal samenwerken. Laten we niet de nadruk leggen op samenwerking
zonder dat wordt bekeken wie het beter doet dan de ander. Het is ook niet
goed als partijen hun domeintje angstvallig openhouden. Laten we vooral
op de inhoud sturen.
Nogmaals dank. Daarmee ben ik aan het eind gekomen van mijn inbreng.
De voorzitter: De staatssecretaris kan meteen antwoorden. Ik stel één
interruptie per woordvoerder voor.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng in
tweede termijn. De heer Van der Steur sprak over de toezegging die ik heb
gedaan over de verrekening van de vorderingen van het Schadefonds
Geweldsmisdrijven via het CJIB.
De heer Van der Steur sprak over het spreekrecht, dat zo simpel is
verwoord in het regeerakkoord. Hij zei: we zijn geïnteresseerd, maar we
zullen het kritisch volgen. Misschien is het te simpel verwoord in het
regeerakkoord en is het daarom wat ingewikkelder dan we in eerste
instantie dachten. Het is dus een uitdaging voor het kabinet en de
regeringspartijen om daar scherp met elkaar naar te kijken.
Ik kom op de doorverwijzing van het schadeverhaal, de schadezitting. Ik
ben het met de heer Van der Steur eens dat je binnen het strafproces op
een gegeven moment de schadevergoeding eruit moet lichten, bijvoorbeeld bij een heel ingewikkelde schadezaak, en dat je dan niet moet kiezen
voor terugverwijzen naar de civiele procedure. Daar hebben we al eerder
over gesproken. Je zou dan daarop moeten aanhaken en er een soort
rekestenkamer- of een soort raadkamerprocedure van moeten maken
binnen het strafrecht, zoals je dat bijvoorbeeld ook met de ontnemingsvordering doet bij de verdachte. Zo zou je dat ook met een heel ingewikkelde schadevergoedingsvordering kunnen doen van een slachtoffer. Dan
hoef je het niet uit het strafrecht te tillen en hoef je niet een heel nieuw
proces te entameren bij de civiele rechter. Het is een interessante
gedachte. Daar hebben we het weleens eerder over gehad. Daar gaat
«Groningen» niet helemaal op in. Daarbij gaat het echt over iets anders
dan datgene waar we nu over spreken. Wellicht is het goed dat ik in ieder
geval toezeg – dat is denk ik wel zo verstandig – dat we een en ander in de
wetgevende sfeer bekijken en dat we de Raad voor de rechtspraak en de
Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak consulteren over de vraag of
dit op zich een denkbaar uitwerkingsmodel zou kunnen zijn. Ik zeg het
allemaal heel voorzichtig, maar het kan een meerwaarde hebben als het
niet helemaal wordt teruggebracht naar het civiele recht.
De heer Recourt (PvdA): Dit is een goed idee van de VVD en de staatssecretaris. Aan de Raad voor de rechtspraak wordt dus gevraagd of dit
mogelijk is. Het is mij al jaren een doorn in het oog dat de burger langs
allerlei loketjes bij één rechtbank moet gaan. Bij het ene loketje kan men
zeggen: nee, je moet bij het andere loketje zijn. Kunnen we dan niet veel
breder vragen wat de mogelijkheden zijn, opdat de burger maar één loket
heeft en de rechtbank zelf organiseert of het een civiele rechter, een
bestuursrechter of een strafrechter is?
Staatssecretaris Teeven: Dit betreft een portefeuille die de minister
aangaat. Het lijkt heel makkelijk om dat even toe te zeggen, maar dit ga ik
in ieder geval even met de «chef» bespreken, zoals hij dat gisteren zelf zei.
Dit ga ik dus even met de minister bespreken. Hij zal daarop terugkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

27

We hebben dit genoteerd. Ik beperk mij nu even tot de ingewikkelde
schadevergoeding in het strafrecht.
Ik dank ook mevrouw Helder voor haar inbreng. De criminaliteit neemt af,
maar volgens mevrouw Helder is dat niet zo. Feit is wel dat de gevangenissen niet vol zitten en dat we voor het eerst in twintig jaar meer
personeelsleden dan gevangenen hebben in de Nederlandse gevangenissen. Daar kun je van alles van vinden en daar kun je van alles op
loslaten. Aangiftes, pakkansen, het zal allemaal van invloed zijn, maar ik
zit wel met het gegeven dat er op dit moment meer personeel is dan dat
er gevangenen zijn. Het is niet zo’n gek idee om gevangenissen te sluiten
als je geen gevangenen hebt. Dat is op zichzelf een logisch idee.
Mevrouw Helder (PVV): Dan hebben we nog één beroepsgroep buiten
beschouwing gelaten, namelijk de rechterlijke macht. Die blinkt niet uit in
strenge straffen. Daar zijn ook rapporten over. Ik zal de staatssecretaris
daar niet mee vermoeien, maar dat is dus ook nog een punt waardoor de
gevangenissen wat leger zijn dan we zouden willen. Er lopen ook nog wat
veroordeelde criminelen rond. Dat punt gooi ik er ook nog even in.
Staatssecretaris Teeven: Ik heb de ingezonden stukken van de heer
Eerdmans in een aantal media de afgelopen dagen ook gelezen, maar
daar staan wel heel veel denkfouten in van de auteur. Laat ik dat punt
even meenemen. Op onderdelen straffen Nederlandse rechters juist wel
streng. In Nederlandse gevangenissen zitten mensen effectief langer dan
in buitenlandse gevangenissen; dat is ook waar. Er is dus toch iets aan de
hand met betrekking tot onze gevangenissen. Ik zeg niet dat het allemaal
wordt veroorzaakt door dalende criminaliteit. Het heeft ook met de
rechercheafdelingen bij de korpsen te maken. Dat kent allerlei oorzaken,
maar het is dus niet zo eenduidig en niet zo makkelijk om te zeggen dat de
criminaliteit niet daalt.
Mevrouw Helder (PVV): Het is ook niet zo makkelijk om te zeggen dat de
criminaliteit daalt. De PVV heeft zich niet gebaseerd op een artikel van de
heer Eerdmans. We kijken naar de cijfers, zoals naar die van Eurostat. Als
je die cijfers vergelijkt met die van andere landen, komt er toch het
verrassende beeld uit dat het strafklimaat hier niet al te streng is.
Staatssecretaris Teeven: Dit nodigt bijna uit tot het schrijven van een
brief, maar die toezegging doe ik niet.
Voorzitter. Met betrekking tot de herstelbemiddeling zei mevrouw Helder:
let goed op de perverse prikkels die er zouden kunnen zijn; laat de
staatssecretaris daar in de pilots goed naar kijken. Daar zullen we ook
zeker naar kijken. Mevrouw Helder zei ook: het is mogelijk dat een bepaald
slachtoffer geen herstelbemiddeling wil maar dat een ander slachtoffer
dat wel wil. Als dat dan doorklinkt in de wijze van afdoening van de
strafzaak, leidt dat tot rechtsongelijkheid. Ik ben het daar niet mee eens.
Als er ongelijke gevallen zijn, betekent dat niet dat het leidt tot rechtsongelijkheid. Je moet ongelijke gevallen nooit gelijk willen behandelen, want
dat is het meest ongelijke wat er is. Dat zijn misschien makkelijke
waarheden, maar als een slachtoffer geen herstelbemiddeling wil, is dat
zijn goed recht. Dat betekent echter niet dat de dader daar voordeel van
kan hebben. Het gaat het kabinet niet zozeer om het voordeel van de
dader. Dat interesseert het kabinet nog het minste. Het gaat ons om de
vraag waar het slachtoffer het meeste baat bij heeft. Het slachtoffer heeft
er baat bij dat die vergoeding snel wordt uitbetaald. Dat is een beetje het
aangrijpingspunt.
Ik kom op de verschijningsplicht. Ik ben niet lichtgeraakt, maar mevrouw
Helder zei: het kabbelt een beetje voort. Dat heb ik letterlijk zo
opgeschreven, maar dat is toch niet helemaal waar. Er zit echt wel vaart
in. We gaan het met het OM bespreken. We gaan over een aanwijzing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

28

praten en we gaan bekijken hoe het ermee staat. Ik wil mij de uitspraak
dat het een beetje voortkabbelt, best aantrekken. Maar het kan bijna niet
sneller, zou ik bijna willen zeggen.
Mevrouw Van Toorenburg sprak over het opvoedkundige deel van de
justitieketen. In jeugdgevangenissen worden inderdaad in een vroeg
stadium gesprekken gevoerd. Die pakken heel vaak goed uit en soms
helemaal niet goed uit. De voorbeelden daarvan ken ik ook. Onlangs heeft
een vader van een slachtoffer in een jeugdgevangenis verteld hoe hij een
en ander heeft beleefd. Een aantal van de gedetineerden in de jeugdinrichting heeft hier heel positief op gereageerd. Dat had dus ook een
meerwaarde. Een van de gedetineerden zat echter onderuitgezakt en zei:
ben je nou uitgekletst, want dan kunnen we hier weer allemaal leuke
dingen doen. Dat was wel vrij demotiverend voor die vader. Het heeft dus
ook wel negatieve componenten. Ik heb dat verhaal gehoord van de
vader. Ik zal dat de leden besparen, maar dat was niet het meest plezierige
moment.
Ik ben het met mevrouw Van Toorenburg eens dat we de tweefasenstructuur niet helemaal moeten afschrijven. Maar het zit er niet helemaal
goed in. Ik heb al een en ander gezegd over de brief, het zwartboek en de
reactie daarop.
Ik kom op de inbreng van mevrouw Kooiman. Misschien is het geen
sprankelend debat, maar er zijn wel altijd sprankelende deelnemers.
Mevrouw Kooiman had het over taken erbij en geld eraf. Uiteraard gaat er
geld af. Hier en daar komen er taken bij, maar sommige taken kunnen wel
beter en meer expliciet worden ingevuld. Daar heb ik ook een aantal
voorbeelden van genoemd. Dan heb ik het over de informatieportalen die
we nu in de tweede lijn bij het Openbaar Ministerie hanteren.
Ik heb reeds gesproken over de poging en het protocol.
Ik dank ook mevrouw Berndsen voor haar opmerkingen. Ik heb de
opmerking van mevrouw Berndsen over de bejegening goed begrepen.
Ongeacht de boodschap die je voor slachtoffers of nabestaanden hebt, is
de vraag hoe je met hen omgaat en hoeveel aandacht je echt aan mensen
besteedt, misschien nog wel een van de belangrijkste onderwerpen.
Mevrouw Berndsen sprak van een unicum op het gebied van samenwerking. Ik moet haar toch een beetje uit de droom helpen. Ik noem de
decentralisatie van de Jeugdwet en het lesbisch ouderschap, waarbij ik in
de Eerste Kamer zeer intensief heb samengewerkt met de D66-fractie. Ook
noem ik de transgenderwet, die vannacht is aangenomen door de Eerste
Kamer. Dat zijn allemaal voorbeelden van een perfecte samenwerking
tussen deze staatssecretaris en de fractie van mevrouw Berndsen in de
Tweede Kamer of Eerste Kamer. Het is dus geen unicum; het komt meer
voor.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66): Dat is natuurlijk heel verheugend. Ik
zit hier als woordvoerder echter voor een ander beleidsterrein. Daar had ik
het over.
Staatssecretaris Teeven: Ik sta in ieder geval altijd buitengewoon open
voor elke vorm van samenwerking met elke fractie, zelfs al denken
mensen dat dit niet het geval is.
Voorzitter. Tot slot kom ik op de inbreng van de heer Recourt. Hij sprak
over de praktijk zo goed mogelijk uitvoeren. Dat zullen we ook doen.
Ik heb een en ander toegezegd in het kader van het Schadefonds
Geweldsmisdrijven.
Mediation wordt weleens gezien als broodroof. De kleine irritaties of de
wat grotere irritaties die de heer Recourt en de heer Van der Steur bekend
zijn, zijn bij ons op het departement ook bekend. We zullen daar aandacht
aan besteden, want dit kan het succes van de pilot en wat we met de pilot
denken te kunnen leren, wel beïnvloeden.
Daar wilde ik het bij laten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

29

De voorzitter: Er is nog een laatste interruptie van mevrouw Kooiman.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik heb nog specifiek gevraagd naar de slachtoffers van fraude. Ik kan mij voorstellen dat het niet helemaal op het
terrein van deze staatssecretaris ligt, maar misschien wil hij met de
«chef», zoals hij dat zegt, dus de minister in overleg treden over de
aangifte. Slachtoffers van fraude krijgen bij de politie namelijk vaak te
horen dat het een civiele zaak is, terwijl het gaat om boeven die opgepakt
moeten worden. Kan de staatssecretaris bekijken wat hij daarin kan
verbeteren?
Staatssecretaris Teeven: Ik zal met de minister overleggen over de
uitvoering van het aangifteproces. Daar zit het onderwerp aandacht voor
fraudeslachtoffers ook in. De andere kant van het verhaal met betrekking
tot de slachtoffers van fraude is de mate van eigen oplettendheid en de
vraag of het slachtoffer van fraude geen zakelijk verschil uitvecht. Ik noem
gewoon maar een paar dingen die voor de politie soms ook een rol
spelen. Een slachtoffer van fraude is soms geen slachtoffer van fraude,
maar een slachtoffer van eigen onoplettendheid of een situatie van eigen
schuld, dikke bult. Dat soort gevallen komt ook voor. Soms zijn er zakelijke
conflicten, waarbij op een bepaalde manier handig zaken is gedaan en
waarbij degene die er het meest onaardig uit komt, zich opwerpt als een
slachtoffer van een strafbaar feit. Die voorbeelden zijn er ook. We zullen
het zeker meenemen, maar ik vraag ook aandacht voor het feit dat dit de
lastigste categorie slachtoffers is, omdat juist hierbij niet ieder slachtoffer
een echt slachtoffer is van een strafbaar feit.
Mevrouw Kooiman (SP): Ook dat komt natuurlijk voor. Ik vind het alleen
zo ontzettend triest om te horen van deze slachtoffers dat, terwijl het een
uitgemaakte zaak lijkt, de expertise niet voorhanden was bij de politie of
dat de financieel rechercheurs niet voorhanden waren. Dat soort trieste
zaken kan worden voorkomen. Ik wil graag dat de staatssecretaris en de
minister er alles aan doen om dat soort zaken in ieder geval in de
toekomst te voorkomen.
Staatssecretaris Teeven: Niet alleen bij het aangifteproces, maar ook bij
de intensivering van de fraudeaanpak zullen we dat natuurlijk doen. Soms
betekent dit dat er nog deskundiger personeel wordt ingezet. Dat laat
onverlet de andere dingen die ik heb gezegd.
De voorzitter: Hiermee zijn we aan het einde gekomen van de tweede
termijn.
Er is een groot aantal toezeggingen gedaan.
– De beleidsreactie op het rapport over een tweefasenproces wordt
meegenomen in het wetsvoorstel inzake spreekrecht slachtoffers.
– In de eerste maanden van 2014 worden de wetsvoorstellen inzake
eigen bijdrage gedetineerden en veroordeelden strafproces en
bijdrage slachtofferzorg naar de Kamer gestuurd.
– De Kamer ontvangt eind januari of begin februari 2014 een uitvoerige
reactie op het zwartboek van de heer Korver.
– De Kamer wordt geïnformeerd over de uitkomst van het gesprek
tussen de staatssecretaris en het OM over de verschijningsplicht.
Staatssecretaris, wanneer kunnen we die informatie verwachten?
Staatssecretaris Teeven: Ik wil dat laten combineren met de nodige
aanpassingen die we naar aanleiding van de consultaties in het
wetsvoorstel spreekrecht doen, omdat die verschijningsplicht daar ook in
wordt meegenomen. Ik wil het dus als één pakket zien.
De voorzitter: Ik ga verder met de toezeggingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

30

–

De Kamer wordt in de zomer van 2014 geïnformeerd over het
WODC-onderzoek naar de gevolgen van partnerdoding voor kinderen.
– De Kamer wordt geïnformeerd over de voortgang van slachtofferhulp
in Caribisch Nederland.
– De Kamer wordt nader geïnformeerd over schadevergoeding in het
strafrecht.
We zijn aan het einde gekomen van dit algemeen overleg. Ik dank de
mensen op de publieke tribune, de staatssecretaris, zijn ambtenaren en
mijn collega’s.
Sluiting 12.13 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 552, nr. 10

31