Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

>

Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag

De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
de heer drs. W. Koolmees
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

Bureau ICT-ToeWng
Turfmarkt 147
Den Haag
Postbus 20011
2500 EA Den Haag
www.rijksoverheid.nI
Contactpersoon

Kenmerk
2017-0000554084

Datum

.1 NOV 2017

Betreft

Definitief BIT-advies project Wet tegemoetkomingen loondomein

Uw kenmerk
20170000152454
Bljlage(n)
DeflnitIe 81T-advies project
Wet tegemoetkomingen
loondomein

Uw voorganger heeft eerder de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksre?aties verzocht een toets uit te laten voeren door het Bureau ICT
toetsing (BIT) op het project Wet tegemoetkomingen loondomein van het
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen in samenwerking met de
Belastingdienst.
In het kader van hoor en wederhoor is aan uw voorganger op 9 oktober 2017 het
concept BIT-advies toegezonden. Op 25 oktober 2017 heeft uw voorganger hierop
een reactie gestuurd. Naar aanleiding van deze reactie en overleg met uw
medewerkers heeft het BIT op een aantal punten in het advies de formulering
verduidelijkt of anderszins aangepast. De strekking van het advies is onveranderd
gebleven. Bijgaand treft u het definitieve advies aan.
Voor de volledigheid maak ik u erop attent dat nu de periode van vier weken
ingaat waarbinnen het BIT-advies met de bestuurlijke reactie naar de Tweede
Kamer dient te worden gestuurd.
De staatsretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

drs. R.W. Knops

Pagina 1 van 1

Bureau ICT-toetsing
Ministerie van Binnenlandse Zaken en

Koninkrijksrelaties
> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Aan:

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
De Minister, de heer drs. W. Koolmees
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

Bureau ICT-toetsing

Turfrnarkt 147
Den Haag
Postbus 20011
2500 EA Den Haag
www.rijksoverheid.nI

Kenmerk
2017-0000569086
Uw kenmerk
2017-0000152454

Datum:
Betreft:

7 november 2017
Definitief BIT-advies project Wet tegemoetkomingen loondomein

Geachte heer Koolmees,
Uw voorganger heeft het Bureau ICT-toetsing verzocht een toets uit te voeren op
het project Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl). Opdrachtgever voor dit
project is de Directeur Werknemersregelingen van uw ministerie. Het project
wordt uitgevoerd door het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
in samenwerking met de Belastingdienst. Na een korte samenvatting van ons be
grip van het project geven we de conclusie van onze toets en daarna werken we
de analyse en adviezen nader uit. In dit advies benoemen we alleen de belangrijk
ste risico’s voor het welslagen van het project.
De Rijksoverheid stimuleert werkgevers om specifieke groepen met een kwetsbare
positie op de arbeidsmarkt in dienst te nemen, zoals ouderen met een uitkering en
mensen met een arbeidsbeperking. Voor deze twee doelgroepen bestaat nu een
systeem van maandelijkse premiekortingen. Ook is er een tijdelijke premiekorting
voor jongeren.
De Wtl is aangenomen op 23 december 2015 en gaat de huidige premiekortings
regelingen vervangen door een systeem van tegemoetkomingen in de vorm van
toeslagen dle jaarlijks aan werkgevers worden uitbetaald. De werkgever hoeft de
tegemoetkomingen in tegenstelling tot de premiekortingen niet zelf te bereke
nen. Ook introduceert de Wtl tegemoetkomingen voor nieuwe doelgroepen, met
name groepen met lage inkomens.
-

-

Invoering van de Wtl moet leiden tot vereenvoudiging van de processen van de
Belastingdienst en administratieve lasten van werkgevers terugdringen. Daarbij
wordt de huidige verzilveringsproblematiek’ voor kleine werkgevers opgelost en
wordt beoogd de fraudegevoeligheid van het proces te verkleinen.
De Wtl kent drie tegemoetkomingen met verschillende invoeringsdata:
Lage-inkomensvoordeel (LIV) voor werkgevers die werknemers in dienst heb
ben met een loon tussen 100% en 125°h van het minimumloon. Het LIV is op
1 januari 2017 in werking getreden.

‘Er zijn werkgevers die niet volledig van het recht op premiekortingen gebruik kunnen
maken, omdat ze minder premie afdragen dan de premiekorting waar zij recht op hebben.
Deze werkgevers kunnen naar schatting per jaar €50 miljoen niet ‘verzilveren’,
Pagina 1 van 7

•

Jeugd lage-inkomensvoordeel (Jeugd-LIV) is voor werkgevers die 18- tot en
met 21-jarigen met een minimumjeugdloon in dienst hebben. De ingangsdatum is 1 januari 2018.
• Loonkostenvoordeel (LKV) is voor werkgevers die oudere uitkeringsgerechtigden of arbeidsgehandicapten in dienst nemen of mensen die behoren tot de
doelgroep banenafspraak en scholingsbelemmerden. De ingangsdatum is 1 ja
nuari 2018.
Deze tegemoetkomingen worden uitbetaald in de maand september van het jaar
volgend op het jaar waarin het recht op de tegemoetkoming is verkregen. Voor
het LIV is dat voor het eerst in september 2018, voor het Jeugd-LIV en het LKV in
september 2019.

Datum
7 november 2017•

Kenmerk
20170000569086

Uw ministerie schat dat jaarlijks meer dan €900 miljoen aan Wtl
tegemoetkomingen uitgekeerd zal gaan worden. Onderstaande tabel geeft een
overzicht.
Regeling
LIV
)eugd-LIV
LKV

Totaalbedrag
(mln. euro)
500
127
300

Aantal
werkgevers
80.000
89.000
40.000

Aantal
werknemers
350.000
326.000
70.000

Tabel 1. Geschatte uitkeringen en betrokken aantal werkgevers en werknemers
per tegemoetkoming
De uitvoering van de Wtl is een coproductie van UWV en de Belastingdienst. Ge
meenten hebben ook een (beperkte) rol bij het bepalen van het recht op LKV. Kort
gezegd komt de samenwerking tussen UWV en Belastingdienst op het volgende
neer:
•
Recht, duur en hoogte van de tegemoetkomingen worden bepaald door UWV.
UWV maakt daarom de rekenmodules voor LIV, Jeugd-LIV en LKV, en het
nieuwe LKV-register voor de LKV-verklaringen
, die door UWV zelf of door de
2
gemeenten zijn afgegeven.
•
De Belastingdienst beschikt en betaalt. De Belastingdienst zorgt voor het
verzenden van voorlopige UWV-berekeningen, het afgeven van beschikkingen,
de betaling van de werkgeverstoeslagen en de inning van boetes.
De voorbereidingen voor de invoering van de Wtl zijn begin 2016 gestart. In het
projectplan van maart 2017 wordt ervan uitgegaan dat het invoeringsproject € 8,9
miljoen gaat kosten, in de periode 2016 tot en met 2019. De wensen op het ge
bied van keterimonitoring en beleids- en verantwoordingsinformatie zijn nog niet
begroot.
Het project Wtl is pas in mei 2017 aangemeld voor een BIT-toets omdat in het
projectplan van maart pas voor het eerst was gebleken dat het project meer zou
gaan kosten dan C 5 miljoen, de grens waarboven projecten moeten worden aan
gemeld voor een toets door ons bureau.
Wij hebben deze toets uitgevoerd in de periode tussen half juni 2017 en begin
september 2017.

2 We

gebruiken het begrip LKV-verklaring om onderscheid te maken met de huidige
doeigroepverklaring ten behoeve van de premiekortingen.
Pagina 2 van 7

De conclusie van onze toets luidt als volgt:
Datum

We maken ons zorgen of voldoende tijd resteert om alle onderdelen van de Wtl
zorgvuldig te kunnen invoeren. Wij vrezen dat een aantal belangrijke systemen
niet op tijd af zal zijn en dat UWV en de Belastingdienst zullen moeten terugvallen
op tijdelijke en handmatige processen. Ook zal het niet meer tikken om tijdig de
juiste gegevens te verzamelen voor de beleids- en verantwoordingsinformatie die
nodig is om het effect van de Wtl te kunnen evalueren.

7 november 2017

Kenmerk
2017-0000569086

Daarom geven we u in overweging om de invoering van het LKV met een jaar uit
te stellen. U maakt zo capaciteit vrij om de tegemoetkomingen achtereenvolgens
zorgvuldig in te voeren en het verzamelen van beleids- en verantwoordingsinfor
matle goed voor te bereiden. Ook creëert u ruimte om elementen van de Wtl te
herzien die in onze ogen de invoering van het LKV moeilijker maken dan nodig.
We lichten onze conclusie hieronder toe.
TIJD TE KORT VOOR EEN ZORGVULDIGE INVOERING

Door een aantal oorzaken heeft het invoeringsproject vertraging op gelopen. Ter
illustratie merken we op dat het voornoemde projectplan van maart 2017 er nog
van uitging dat de ketentesten voor het LIV op dit moment al aan de gang zouden
zijn. Echter, op dit moment zijn veel systemen nog niet af en voor sommige sys
temen is zelfs het ontwerp nog niet afgerond. Een nieuwe datum voor de start van
de ketentesten is nog niet vastgesteld. Ook heeft men nu al moeten besluiten dat
in het eerste jaar van het LIV de zogenaamde ‘voorlopige berekeningen’ voor
werkgevers nog niet digitaal zullen worden aangeleverd maar alleen op papier.
Wij stellen vast dat er voor het LIV nog heel veel moet gebeuren in zeer korte tijd.
Datzelfde geldt ook voor het LKV. Ook is de beleids- en verantwoordingsinformatie
die nodig is om de effecten van de wet te evalueren nog niet volledig gedefini
eerd en daar is op dit moment weinig aandacht voor. Wij hebben de indruk dat de
processen voor aanvraag van het LKV in de wet complexer zijn geworden dan
strikt genomen nodig.
-

-

We werken deze analyse hieronder in meer detail uit.
A. Voor LIV moet nog veel gebeuren in korte tijd

De eerste tegemoetkomingen voor werkgevers volgens het LIV worden vastge
steld in augustus 2018 en uitbetaald In september 2018. De voorlopige berekenin
gen van de bedragen moeten volgens de wet voor 15 maart 2018 aan de werkge
vers worden opgestuurd. Dat is over minder dan een halfjaar! Echter, de volgen
de zaken zijn nog niet gereed:
• Een aantal belangrijke systemen is niet af. Oôk de ontwerpen zijn niet alle
maal af en zelfs een aantal belangrijke ontwerpkeuzes is nog niet gemaakt.
Een voorbeeld hiervan is het betaalproces voor het LIV dat moet worden geïn
tegreerd in het inningproces van de Belastingdienst. Het is niet duidelijk hoe
het proces van uitbetalen en verrekenen van tegemoetkomingen moet worden
ondersteund door de bestaande inningssystemen. Ook plaatsen wij (opnieuw)
.
3
kanttekeningen bij de ontwikkelmethode die de Belastingdienst hier gebruikt
De Belastingdienst ontwikkelt een deel van de Wtl-systemen op basis van het zogeheten
normalized systems concept en de inzet van op dit concept gebaseerde tooling. We hebben
in een eerder BIT-advies reeds aangegeven dat wij vinden dat de Belastingdienst voor dit

type systemen met het oog op continuïteit juist beproefde technologie moet gebruiken die
door toonaangevende leveranciers wordt ondersteund.
Pagina 3 van 7

•
•

En er is geen alternatief scenario voor de situatie dat de inningsystemen niet
op tijd zijn aangepast. Een ander voorbeeld is de specificatie van de levering
door het polissysteem. Er is te lang gewacht met het uitwerken van deze fundamentele gegevenslevering. De specificatie dient eenduidig te zijn om geen
vermijdbare complexiteit te introduceren in de Wtl-applicatie.
Hoe Belastingdienst en UWV met bezwaar en beroep en herzieningen zullen
omgaan is nauwelijks bepaald en processen zijn nog niet uitgewerkt.
Ketenmonitoring is wel benoemd maar krijgt nauwelijks prioriteit. Een voor
ziening voor ketenmonitoring moet ervoor zorgen dat de gegevensverwerking
van loonaangifte tot uitbetaling wordt gecontroleerd op juistheid en volledig
heid, en dat het wordt gesignaleerd als berichten tussen UWV en Belasting
dienst verloren gaan. Deze functionaliteit is juist waardevol in het begin van
de invoering van de Wtl om onvermijdelijk optredende kinderziekten snel aan
te pakken. Het onderwerp ketenmonitoring staat echter pas sinds kort op de
agenda.

Datum
7 november 2017
Kenmerk
2017-0000569086

B. Ook voor het LKV is de tijd krap geworden
Ook voor het LKV zijn we bang dat de tijd erg krap is geworden voor een zorgvul
dige Invoering. UWV en gemeenten moeten de processen voor aanvraag en afgifte
van LKV-verkla ringen al per 1 januari 2018 gereed hebben. De uitvoering van het
LKV is daarbij complexer dan die van het LIV omdat het LKV door elke werknemer
individueel moet worden aangevraagd en vervolgens door het UWV worden vast
gesteld. Het eerste jaar is daarbij extra complex omdat dan een overgangsrege
ling geldt
. Ook hier zijn tal van zaken niet af:
4
•
De belangrijkste processen en systemen die nodig zijn voor aanvraag en afgif
te van LKV-verklaringen bij UWV en gemeenten zijn niet klaar en er lijkt op dit
moment weinig concrete voortgang op dit terrein. Als eerste zal het LKV
register veel later klaar zijn dan 1 januari 2018. Er is daarom inmiddels beslo
ten dat het afgifteproces van LKV-verklaringen In eerste aanleg niet wordt ge
automatiseerd. UWV zal aanvragen en afgiften hand matig behandelen en vastleggen in Excel met 17 fte. Ook is nog niet duidelijk hoe LKV-verklaringen van
gemeenten bij UWV terecht gaan komen, Dit geldt zowel voor het hand matige
proces als wanneer verklaringen geautomatiseerd in het LKV-register terecht
moeten komen. Wel is bepaald dat het BKWI
5 een rol gaat spelen, maar het is
nog onduidelijk hoe.
•
In het kader van de overgangsregeling krijgen werkgevers die al gebruik ma
ken van premiekortingen voor werknemers een automatische omzetting naar
een jaarlijkse tegemoetkoming. Hoe deze omzetting gaat werken en op basis
van welke gegevens is nog niet volledig duidelijk. Aanvullend moet bekend
zijn voor werkgevers 6f en voor welke periode er LKV kan worden aange
kruist op de loonaangifte in het kader van het overgangsrecht. Er is geen pri
vacy impact assessment (PIA) uitgevoerd. Juist op het terrein van het aanvra
gen, registreren en afgeven van LKV-verklaringen kan dit impact hebben op
de inrichting van de processen en de systemen.
—

—

C. Benodigde beleids- en verantwoordingsinformatie niet gedefinieerd
We zien nog maar heel beperkt inspanningen gepland om voorzieningen voor be
leid- en verantwoordingsinformatie te definiëren en de benodigde systeemaanpas
singen te realiseren. We vrezen daarom dat beleid- en verantwoordingsinformatie
mogelijk niet of beperkt beschikbaar is in 2018.

“

Deze overgangsregeling komt erop neer dat werkgevers een tegemoetkoming ontvangen
voor de periode waarvoor voor deze medewerkers thans recht op premiekorting bestaat.
Het Bureau Keteninformatisering Werk & Inkomen bevordert samenwerking tussen
overheidsorganisaties en is een apart onderdeel van UWV.
Pagina 4 van 7

We merken op dat de Raad van State op een aantal momenten heeft gewaar
schuwd voor onbedoelde neveneffecten van de Wtl, Zonder de juiste beleid- en
verantwoordingsinformatie zal het moeilijk, zo niet onmogelijk, zijn om vast te
stellen of deze effecten inderdaad optreden. Juist bij de introductie van de Wtl is
er in onze ogen behoefte aan om deze effecten goed te kunnen beoordelen.

Datum
7 november 2017
Kenmerk
20170000569086

Overigens kunnen de onder A en 8 genoemde tijdelijke papieren en handmatige
processen ook effect hebben op het gedrag van werkgevers. Dit kan het zicht op
de effecten van de wet verder belemmeren.
D. Onderdelen van de wet maken het 1KV moeilijk uitvoerbaar

Tijdens onze toets hebben wij een aantal elementen van de wet opgemerkt die, in
onze ogen, de uitvoering van het LKV moeilijker maken dan nodig. Wij hebben
hier geen uitputtend onderzoek naar gedaan, maar we willen de volgende punten
niet onvermeld laten:
• Een werkgever mag mogelijk een werknemer niet direct om een doelgroep
verklaring vragen omdat een wachttermijn van twee maanden conform de
Ziektewet van toepassing is. Dat zou gekwalificeerd kunnen worden als een
vraag naar de gezondheidssituatie van een werknemer. Omdat deze laatste
binnen drie maanden na indiensttreding zijn LKV-verklaring moet aanvragen,
heeft de werknemer hiervoor dan maximaal een maand. Wanneer de verkla
ring niet op tijd aangevraagd en doorgegeven wordt aan de werkgever kan
deze er geen gebruik meer van maken. De nog uit te voeren PIA kan hier dui
delijkheid over verschaffen.
•
Het LKV wordt aangevraagd door de werknemer. Vervolgens moet de werkge
ver het recht op LKV per werknemer alsnog aankruisen. Dit aankruisen lijkt
een overbodige en tijdrovende handeling voor werkgevers immers de infor
matie over het recht op LKV is al bekend bij UWV.
• De aanvraagprocedure voor LKV moet ook doorlopen worden voor werkne
mers die in het kader van de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten
al geregistreerd staan in het huidige doelgroepregister. Dit gebruik van LKV
verklaringen naast het doelgroepregister is verwarrend voor werkgevers en
lijkt inefficiënt. Het UWV heeft dit recent bij u aangekaart.
—

ADVIES: NEEM MEER TIJD VOOR LKV EN FOCUS OP LIV

Zoals we hierboven aangeven maken we ons zorgen of alle onderdelen van de Wtl
nog wel zorgvuldig op tijd kunnen worden Ingevoerd. Wij zijn bang dat er moet
worden teruggevallen op tijdelijke en handmatige processen, en dat dit zal toe
nemen naarmate de tijd verstrijkt.
Het is lastig om eenduidig advies te geven in deze situatie. Het is voor ons moei
lijk in te schatten welke politieke ruimte er is om bijvoorbeeld nog af te wijken van
de genoemde ingangsdatum. Als deze ruimte er is, dan adviseren we u als volgt.
1. Stel invoering van het 1KV een jaar uit

Zowel voor het LIV als het LKV dringt de tijd en stapelt het werk zich op. Wij den
ken dat er nog te veel werk ligt om alle drie de regelingen zorgvuldig in te voeren.
Uitstel van het LIV, dat al van kracht is, lijkt niet meer mogelijk. Uitstel van het
Jeugd-LIV levert na realisatie van het LIV weinig verlichting. De invoering van het
LKV is echter nog heel veel werk onder andere door het complexe aanvraagpro
ces dat bovendien al per 1 januari 2018 goeddeels klaar moet zijn. Daarom ge
ven wij u in overweging om de invoering van het LKV met een jaar uit te stellen.
-

-

Pagina 5 van 7

Uitstel biedt ruimte om een aantal elementen van het LKV opnieuw te bezien en te
ontwerpen, en vervolgens aansluitend aan het LIV te realiseren. Zoals we hebben
aangegeven lijkt het proces voor het LKV inefficiënt. Ook kunnen aspecten in de
wet heroverwogen worden die de uitvoerbaarheid lastig maken (zie advies 4).

Datum
7 november 2017
Kenmerk
2017-0000569086

Wij onderkennen dat uitstel implicaties heeft maar denken dat die niet opwegen
tegen een rommelige invoering van het LKV dat is bedoeld voor kwetsbare groe
pen op de arbeidsmarkt. Uitstel betekent dat de huidige werkwijze met de pre
miekortingen een jaar langer in stand wordt gehouden door de Belastingdienst.
Ook moeten werkgevers en hun softwareleveranciers daarover snel worden geïn
formeerd omdat teruggekomen wordt op gedane aankondigingen, en omdat dit
het ongedaan maken van eventuele aanpassingen in salarissystemen vraagt.
2. Focus voor de korte termijn op zorgvuldige invoering LXV

Uitstellen van het LKV met één jaar geeft u de gelegenheid om alle energie te
richten op een zorgvuldlge invoering van het LIV. Zelfs dan wordt het in 2018 nog
spannend of Belastingdienst en UWV in staat zullen zijn om het UV tijdig en zorg
vuldig in te voeren. Wij adviseren u om op korte termijn vooral aandacht te beste
den aan de volgende onderdelen:
• Selectie uit de polisadministratie: Rond het ontwerp van de selectie op de
polisadministratie af en vraag de gezamenlijke stuurgroep van UWV en Belas
tingdienst deze te bekrachtigen. Het uitblijven van dit besluit hindert de
voortgang in de systeemontwikkeling.
• Ketentest: Plan zo snel mogelijk een integrale ketentest in voor het proces van
loonaangifte tot verzending voorlopige berekening voor het LIV,
•
Voorlopige berekeningen digitaal aanbieden: Ga na of de ‘voorlopige bereke
ningen’ toch ook al in 2018 op enigerlei wijze digitaal beschikbaar kan worden
gesteld.
• Ketenmonitoring: Ontwerp en realiseer zo snel mogelijk de benodigde end-toend ketenmonitoring. Pas daarbij zoveel als mogelijk de concepten en tooling
toe die zich in de loonaangifteketen hebben bewezen.
• Herziening en bezwaar en beroep: Definieer de processen rond herziening en
bezwaar en beroep, en besteed daarbij aandacht aan de taakverdeling tussen
de Belastingdienst en UWV.
• Kritieke pad: Maak het kritieke pad in de projectplanning voor het LIV expliciet
en duidelijk zichtbaar voor alle betrokkenen.
•
Wtl-applicatie: Geef UWV opdracht om een terugvalplan uit te werken voor de
situatie dat de Wtl applicatie niet tijdig gereed is.
3. Realiseer snel de benodigde beleids- en verantwoordingsinformatie

Uitstel van het LKV geeft u waarschijnlijk nog voldoende gelegenheid om beleidsen verantwoordinginformatie voor het LIV versneld uit te werken en te realiseren.
4. Heroverweeg een aantal ontwerpuitgangspunten voor het 1KV

Wij hebben hierboven betoogd dat een aantal elementen van de wet de uitvoering
van het LKV in onze ogen moeilijker maakt dan nodig. Hierdoor lijken de aan
vraagprocedures voor het LKV inefficiënt te worden, en geen gebruik te maken
van de informatie die reeds bij het UWV bekend is in het doelgroepreglster. Als u
het LKV inderdaad een jaar uitstelt, creëert u ruimte om een aantal elementen van
de wet opnieuw te bezien.

Pagina 6 van 7

De Wtl introduceert nieuwe toeslagen voor werkgevers, die volgens volledig nieu
we processen worden toegekend. Deze processen vergen nauwe samenwerking
tussen Belastingdienst en UWV. Dat maakt de invoering van de Wtl tot een cornplexe operatie. We hopen u met dit advies aanknopingspunten te hebben gegeven
voor een zorgvuldige invoering.

Datum
7november2017
Kenmerk

2017-0000569086

Met de meeste hoogachting,
namens het Bureau ICT-toetsing,

Hans Wanders,
CIO Rijk

Pagina 7 van 7