Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 941

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 oktober 2009
Bij brief van 30 september 2009 (22 112-915/2009D46750) hebben de leden
van de vaste commissie voor Economische Zaken mij verzocht om hen
een afschrift te sturen van de reactie van het kabinet aan de Europese
Commissie op haar mededeling over het toekomstige kader voor het
mededingingsrecht in de motorvoertuigensector (hierna: de mededeling)
en hen daarbij tevens te informeren over het verdere behandelingstraject
en de beïnvloedingsmogelijkheden. Aan dat verzoek kom ik in deze brief
tegemoet.
In de aanloop naar de publicatie van de mededeling heb ik – mede naar
aanleiding van uitvoerig overleg met de verschillende belanghebbenden
over het toekomstige kader voor het mededingingsrecht in de motorvoertuigensector – het Nederlandse standpunt ten aanzien de groepsvrijstelling in de motorvoertuigensector naar de Europese Commissie
verstuurd. Een kopie van de Nederlandse versie hiervan stuur ik u als
bijlage bij deze brief toe.
Op grond van artikel 1 van verordening 19/65 heeft de Europese
Commissie de bevoegdheid gekregen om te bepalen dat artikel 81, lid 1
EG (het kartelverbod) niet van toepassing is op bepaalde groepen en
categorieën (zogeheten groepsvrijstellingen). Deze bevoegdheid van de
Europese Commissie is exclusief. De beïnvloedingsmogelijkheden van
overheden en andere belanghebbenden zijn hierdoor in principe beperkt.
In het verdere behandelingstraject van de vaststelling van de Europese
regelgeving ten aanzien van de motorvoertuigensector, voorzie ik toch
een drietal mogelijkheden tot beïnvloeding.
Allereerst is er medio november 2009 een consultatieronde, waar lidstaten
in het Europese adviescomité inzake mededinging de gelegenheid krijgen
hun visie op het toekomstige kader voor het mededingingsrecht met
betrekking tot de zogenaamde «aftersales»-overeenkomsten in de
motorvoertuigensector toe te lichten. De Europese Commissie zal vervolgens rond eind november een eerste concept van de sectorspecifieke

KST135793
0910tkkst22112-941
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 941

1

verordening of richtsnoeren met betrekking tot deze overeenkomsten voor
reparatie- en onderhoudsdiensten en/of levering en distributie van
reserveonderdelen publiceren. Hierop volgt een publiek consultatieproces,
waarbij alle belanghebbenden – waaronder de betrokken brancheorganisaties – acht weken in de gelegenheid gesteld worden om hun visie
op de conceptregelgeving kenbaar te maken. Tot slot zal de Europese
Commissie, voorafgaand aan definitieve besluitvorming, een laatste
consultatieronde met de lidstaten in het Europese adviescomité inzake
mededinging beleggen. Ik zal in het verdere consultatieproces de standpunten van de betrokken brancheorganisaties mee blijven wegen.
Ik zal uw Kamer via de gebruikelijke weg informeren wanneer de Europese Commissie regelgeving over het toekomstige mededingingsrechtelijke kader van de motorvoertuigensector publiceert.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 941

2

Nederlands standpunt voorstel Commissie inzake VERORDENING
(EG) NR. 1400/2002 BETREFFENDE DISTRIBUTIE EN
KLANTENSERVICE IN DE MOTORVOERTUIGENSECTOR
Nederland pleit voor het (voorlopig) behoud van de groepsvrijstelling in
de motorvoertuigensector. Nederland neemt als (voorlopig) standpunt in
dat indien de Europese Commissie besluit de verordening niet te
vernieuwen een aantal belangrijke aspecten in de algemene groepsvrijstelling verticalen, en/of in andere EU regelgeving/sector specifieke
guidelines (of eventueel in een sector code of practice) moet worden
geregeld, waarbij regelgeving de voorkeur verdient boven guidelines.
Deze aspecten betreffen: selectieve distributie, bundeling, toegang tot
technische informatie voor de after sales-markt, bepalingen omtrent
beëindigen van contracten en contractduur en non-concurrentiebedingen.
Toelichting
Op Europees niveau geldt Verordening 1400/2002 betreffende distributie
en klantenservice in de motorvoertuigensector. De verordening regelt een
aantal aspecten die te maken hebben met distributieovereenkomsten voor
nieuwe motorvoertuigen en reserveonderdelen. Ook staan er bepalingen
in ten aanzien van de vrijstelling van overeenkomsten voor de verlening
van reparatie- en onderhoudsdiensten door erkende en onafhankelijke
reparateurs en andere onafhankelijke marktdeelnemers zoals wegenwachtdiensten, distributeurs van reserveonderdelen en bedrijven die
opleidingen voor reparateurs aanbieden.
In 2010 loopt de verordening af. De Commissie heeft de exclusieve
bevoegdheid om de groepsvrijstelling te laten verlopen of te vernieuwen.
De Europese Raad en het Parlement worden niet geraadpleegd. De
Commissie heeft een evaluatierapport gepubliceerd. In dit rapport evalueert de Commissie de impact van de verordening op de gedragingen in de
sector en de gevolgen van deze gedragingen voor de mededinging in de
retail- en klantenservicemarkt voor motorvoertuigen in de EU. De
Commissie participeert in verschillende workshops en discussiesessies
met lidstaten en de sector. Begin volgend jaar zal de Commissie met een
formeel standpunt komen, waarop een consultatie volgt. Lidstaten zullen
in ieder geval nog worden uitgenodigd voor een expert meeting na de
consultatie. Parallel aan deze evaluatie vindt de evaluatie van de algemene groepsvrijstelling verticalen plaats (VO 2790/1999).
Het evaluatierapport van de Commissie is mede gebaseerd op een rapport
van «Londen Economics» uit 2006. De Commissie concludeert in haar
evaluatie dat de verordening deels effectief is geweest op bepaalde onderdelen, maar ook ineffectief op andere onderdelen. De Commissie constateert dat de omstandigheden in de markt erg zijn veranderd ten opzichte
van 2002, en dat er daarom geen behoefte meer is aan een groepsvrijstelling. In het kader van het principe «better regulation» moeten de
vrijstellingen daarom niet verlengd of vernieuwd worden. Overgebleven
aandachtsgebieden kunnen worden opgevangen door de algemene
groepsvrijstelling verticalen en andere bestaande regelgeving op het
gebied van mededinging.
Naar aanleiding van verschillende gesprekken met de sector zijn wij van
mening dat het onvoorwaardelijk afschaffen van de vrijstelling te veel
nadelige gevolgen met zich brengt. Indien de Commissie besluit om de
vrijstelling af te schaffen, moeten er verschillende aandachtspunten (hieronder nader beschreven) worden opgenomen in de algemene groepsvrijstelling verticalen, en/of in andere EU regelgeving/sector specifieke
guidelines (of eventueel in een sector code of practice). Regelgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 941

3

verdient hier onze voorkeur boven guidelines. Dit is van belang om ervoor
te zorgen dat de consument uiteindelijk genoeg keuzevrijheid behoudt.
Het gaat om de volgende aandachtspunten:
Selectieve distributie
Het is belangrijk dat een leverancier de primaire locatie van een distributeur in een kwantitatief selectief distributiesysteem kan bepalen. Om
ervoor te zorgen dat er voldoende aanbod in een geografisch gebied is,
mag het dealers niet verboden worden om additionele vestigingen te
openen.
Dealers moeten de mogelijkheid behouden om het netwerk uit te breiden.
Afspraken die dealers verbieden om hun vestiging over te dragen aan een
ander lid van het netwerk moeten verboden blijven.
Om rechtszekerheid te creëren, moeten dergelijke verboden expliciet van
toepassing worden verklaard voor alle kwalitatieve selectieve distributienetwerken.
Bundeling
Concurrentie tussen onafhankelijke en geautoriseerde reparateurs moet
gewaarborgd blijven. Onafhankelijke reparateurs moeten daarom niet
afhankelijk zijn van hun concurrenten (de geautoriseerde reparateurs)
voor de levering van motorvoertuigonderdelen die onder de merknaam
van de fabrikant vallen, in het bijzonder de zogenaamde «captive parts».
Distributie van onderdelen moet expliciet gescheiden zijn van reparatie en
onderhoud.
Daarnaast moet de distributie van nieuwe auto’s ook gescheiden zijn van
reparatie en onderhoud.
Toegang tot informatie door de onafhankelijke after sales markt.
Om ervoor te zorgen dat ook de informatie van voertuigen die dateren van
voor de geplande regelgeving voor nieuwe modellen in 2009 (EURO 5)
beschikbaar is, moet er een specifieke eis zijn voor fabrikanten om
reparatie- en recommissioninginformatie beschikbaar te stellen.
Deze informatie zou in een bruikbaar formaat moeten worden verstrekt.
Een deel van de sector wijst erop dat sommige fabrikanten, ondanks de
Verordening, óf geen technische informatie verstrekken, óf onvolledige
informatie óf zeer veel documentatie verstrekken, waardoor het voor de
desbetreffende garage erg moeilijk is om de relevante sectie te vinden.
Ook leeft bij de sector de overtuiging dat de technische informatie niet
tegen dezelfde voorwaarden worden geleverd. Merkdealers krijgen via
creatieve methodes een deel van de kosten terugbetaald.
Eén van de redenen voor de Commissie om de Verordening niet te
vernieuwen, is het gebrek aan gevallen en problemen waarvan de Europese Commissie en de nationale mededingingsautoriteiten op de hoogte
zijn. Uit consultatie van de sector blijkt echter dat dit niet betekent dat er
geen problemen in deze sector zijn. In het bijzonder op het gebied van
toegang tot informatie zijn er grote problemen. Er worden geen klachten
ingediend of rechtszaken aangespannen, omdat de dealers een goede
band met de fabrikanten moeten onderhouden. Dit geldt zowel voor de
kleine als de grote concerns. Daarnaast hebben veel bedrijven, vooral de
kleine en de middelgrote, eenvoudigweg de middelen niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 941

4

Ook heeft de sector aangegeven, bezorgd te zijn dat de bestaande
gegevensbestanden met technische informatie van voertuigfabrikanten,
waar zij toegang tot hebben, óf zullen worden beëindigd óf niet tijdig
zullen worden bijgewerkt. Het potentiële nadeel van de consument op dit
gebied is groot.
Notificatie van beëindiging
Om dealers die pro-competitief gedrag vertonen te beschermen moet er
een verplichting blijven tot een gedetailleerde notificatie bij beëindiging
van contracten.
Non concurrentiebeding na beëindiging contract
Om interbrand concurrentie te beschermen, en dealers de mogelijkheid te
bieden om naar een andere fabrikant te switchen moeten
non-concurrentiebedingen na beëindiging van een contract verboden
worden.
Mogelijke vragen aan de Commissie:
Exclusiviteit
– Hoe kijkt de Commissie aan tegen de exclusiviteitspercentages?
Toegang tot technische informatie.
– EURO 5 ziet alleen op nieuwe auto’s. In hoeverre is informatie over
oude modellen beschikbaar. En ziet deze informatie op meer dan
alleen werkplaatsinformatie?
– EURO 5 is een emissie verordening. Kan een reparateur deze wel
inroepen als een fabrikant of geautoriseerde dealer weigert informatie
te verstrekken?
– Hoe kijkt de Commissie aan tegen Euro 5? Is dit de goede plaats om
bepalingen omtrent toegang tot technische informatie op te nemen?
Garantie
– Kunnen fabrikanten straks consumenten opleggen om hun auto in de
garantietermijn alleen bij de geautoriseerde reparateurs in reparatie te
doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 112, nr. 941

5