Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1340
Vragen van het lid Bashir (SP) aan de minister van Infrastructuur en Milieu
over de opvolging van adviezen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over
het spoor (ingezonden 6 januari 2012).
Antwoord van minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 3 februari 2012).
Vraag 1
Wat vindt u ervan dat u en de spoorsector teveel adviezen van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid niet opvolgen?1
Antwoord 1
Ik herken mij hier niet in. De adviezen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid
worden in het algemeen door partijen opgevolgd. Zowel de spoorsector als ik
vinden veiligheid van essentieel belang en handelen daarnaar.
De spoorsector heeft de aanbevelingen waarnaar het artikel refereert in
belangrijke mate meegenomen in de reeds bestaande samenwerking om de
veiligheid op het spoor verder te verbeteren. Indien aanbevelingen (nog) niet
worden opgevolgd, wordt dit duidelijk en onderbouwd aangegeven in reactie
op de adviezen van de Onderzoeksraad.
Vraag 2
Klopt het dat er nog geen uitvoering is gegeven aan de aanbevelingen uit het
rapport van de Onderzoeksraad2 waarvan de termijn op 18 januari 2012
verstrijkt? Zo ja, waarom zijn deze belangrijke maatregelen nog niet genomen
en wanneer gebeurt dat wel? Zo nee, kunt u toelichten op welke wijze u deze
aanbevelingen heeft uitgevoerd?
Antwoord 2
Nee. Op 18 januari 2012 verstreek inderdaad de termijn waarop de sector mij
diende te informeren over wat zij reeds gedaan heeft en nog gaat doen met
de aanbevelingen. Deze informatie heb ik op 16 januari 2012 ontvangen en
zend ik u als bijlage3 mee (brieven d.d.16 januari 2012 van ProRail en NS
1
2

3

ah-tk-20112012-1340
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

de Volkskrant, 5 januari 2011 «Schultz en NS slaan adviezen over veiligheid in de wind».
Zie het rapport «Botsing tussen twee goederentreinen en een passagierstrein, Barendrecht,
24 september 2009», d.d. 18 januari 2011. beschikbaar via http://www.onderzoeksraad.nl/
index.php/onderzoeken.treinbotsing-barendrecht/
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

inzake opvolging aanbevelingen onderzoek treinbotsing te Barendrecht
24 september 2009). Ik hecht eraan u te melden dat de sector mede ook
dankzij de aandacht van de OvV zich bewust is van de urgentie. In genoemde
brieven wordt aangegeven dat de aanbevelingen voortvarend worden
opgepakt, o.a. door het installeren van ATB-Vv, verhoging van de alertheid
van machinisten en het verbeteren van zichtbaarheid van seinen.
Voor het antwoord op de vraag welke maatregelen nog niet zijn genomen of
wanneer aanbevelingen zijn uitgevoerd verwijs ik u naar mijn brief van
11 oktober 2011 aan uw Kamer en het afschrift daarbij van mijn reactie van
13 juli 2011 op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid inzake de
treinbotsing nabij Barendrecht (Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012,
29 893, nr. 124), alsmede naar de hiervoor genoemde brieven.
Vraag 3
Deelt u de opvatting van de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat de veiligheid
op het spoor verder moet verbeteren? Zo ja, wat gaat u hier concreet aan
doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
In mijn brief van 30 juni 2011, waarmee de Trendanalyse 2010 aan uw Kamer
werd aangeboden, heb ik geconcludeerd dat de staat van de veiligheid van
het Nederlandse spoor goed is. Desalniettemin ben ik samen met de sector
van mening dat veiligheid continu verbeterd moet worden. Daartoe treffen
wij maatregelen om de railveiligheid verder te verbeteren (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2010–2011, 29 893, nr. 121).
De maatregelen die genomen zijn en worden hebben tot nu toe het juiste
effect: het aantal STS passages is sinds 2006 aanzienlijk gedaald van 287 naar
169 in 2010, naar 157 in 2011.
Ik verwijs u verder naar mijn antwoord op vraag 2. Naar de toekomst toe zijn
de maatregelen erop gericht om dit aantal verder omlaag te brengen.
Vraag 4
Deelt u ook de opvatting dat het risico van door rood rijden groter is dan
nodig? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De risico’s van het ten onrechte passeren van een stoptonend sein (rijden
door rood) worden breed erkend. Sinds 2004 (naar aanleiding van de botsing
te Amsterdam op 21 mei) verricht de Spoorbranche grote inspanningen om
de problematiek integraal aan te pakken. Over de laatste stand van zaken met
betrekking tot het terugbrengen van het aantal STS-passages waaronder de
voortgang van de implementatie van de Automatische Treinbeinvloeding
Verbeterde versie (ATB-Vv), de effectiviteit van ATB-Vv en de vervolgstappen
heb ik de Kamer bij brief van 11 november 2011 geïnformeerd (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 893, nr. 126).
Door de inspanningen van de afgelopen jaren is het risico van STS-passages
sterk verminderd. De doelstelling was een risicoreductie van 75% ten opzicht
van 2003. Dat is nog niet helemaal gehaald, maar in het rapport STSpassages 2010 is geconcludeerd dat met het maatregelenpakket, waaronder
de uitrol van ATB- Vv, deze doelstelling dicht benaderd wordt.
Voor de komende jaren zijn maatregelen gepland om een verdere risicoreductie te realiseren. Door het accent te leggen op risicoreductie wordt de impact
van de gevolgen van de STS-passages verminderd. Ik ben dan ook van
mening dat de aandacht uit moet blijven gaan naar een verdere verbetering
van het STS-risico. Ik verwijs u naar de eerdergenoemde bijgevoegde brieven
van ProRail en NS van 16 januari 2012.
Vraag 5
Kunt u aangeven op welke plekken en wanneer er Europcan Railway Traffic
Management System (ERTMS) komt? Zo nee, wanneer kunt u dit aangeven?
Antwoord 5
De Betuweroute, HSL-Zuid en het traject Amsterdam-Utrecht zijn momenteel
al uitgerust met ERTMS. De Hanzelijn wordt eind 2012 opgeleverd met
ERTMS. Conform de bijlage bij mijn brief van 11 oktober 2011 aan uw Kamer
over het onderzoeksrapport «Treinbotsing Barendrecht 24 september 2009»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

(Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, nr. 124) zal ERTMS bovendien
uiterlijk in 2014 aangelegd zijn op de zogenaamde eilanden op de Betuweroute (Zevenaar-Duitse grens en Kijfhoek-Barendrecht, inclusief de drie
aansluitende sporen richting IJsselmonde, Dordrecht en «Barendrecht vork»)
en uiterlijk in 2020 op de trajecten Amsterdamse haven–Betuweroute en
Rotterdam–Antwerpen.
Eerder heb ik aan uw Kamer gemeld met de spoorsector te hebben afgesproken dat zij uiterlijk in 2013 komt met een implementatiestrategie voor verdere
invoering van ERTMS in Nederland en dat ik op basis daarvan zal beslissen
over de verdere invoering. Op dit moment ben ik in overleg met de sector
over de vraag of dit eerder kan. Zo verwacht ik dat uitgaande van een
gefaseerde aanpak de ERTMS-pilot tussen Amsterdam en Utrecht nog dit jaar
kan starten. De ervaringen met deze pilot zullen een onderdeel vormen van
de op te stellen implementatiestrategie. Ik wil uw Kamer op korte termijn
informeren over onze gezamenlijke strategie voor de invoering van ERTMS.
Vraag 6
Kunt u aangeven hoe het aantal passages Stop Tonend Sein (STS-passages)
zich de afgelopen jaren ontwikkeld heeft? Welke mogelijkheden ziet u om dit
verder terug te dringen? Denkt u daarbij ook nog aan bijvoorbeeld het
herintroduceren van het waarschuwingssignaal in de cabine en het sneller
invoeren van ERTMS? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
De laatste jaren is het aantal STS-passages aanzienlijk verminderd. Van 287
STS-passages in 2006 naar 169 STS-passages in 2010. In 2011 is dit aantal
verder gedaald naar 157.
Voor het overige zie mijn beantwoording van vraag 5.
Verder werkt de sector (zie eerdergenoemde brieven van ProRail en NS) aan
een procedure waarmee de beslissingsbevoegdheid om door te rijden na een
ingreep van de dodemansinstallatie elders wordt belegd dan bij de machinist
die dit overkomen is.
Vraag 7
Kunt u aangeven wat er met alle adviezen van de Onderzoeksraad (en haar
voorganger, de Raad voor de Transportveiligheid) op het gebied van de
spoorveiligheid is gedaan? Kunt u per aanbeveling aangeven hoe de
aangesprokene hierop gereageerd heeft, wat er vervolgens concreet mee
gebeurd is en wat uw mening hierover is?
Antwoord 7
Ik verwijs u hier voor naar bijlage4: Overzicht opvolging adviezen OvV.
Vraag 8
Bent u bereid om de aanbevelingen uit het SP-rapport uit 2007 «Spoorongelukken voorkomen»5 heeft gedaan alsnog ten uitvoer te brengen (één
verantwoordelijke binnen het ministerie voor de registratie, jaarlijks openstaande aanbevelingen rapporteren, expliciet melden als een aanbeveling niet
wordt opgevolgd en na elk rapport de Kamer informeren over de ontwikkelingen)? Zo ja, wat voor maatregelen gaat u nemen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Binnen mijn ministerie is de Inspecteur-Generaal het centrale aanspreekpunt
voor de OvV. Daarnaast is in de Rijkswet Onderzoeksraad voor Veiligheid
bepaald dat de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (i.c. de
minister van Veiligheid en Justitie) de Kamer jaarlijks een overzicht moet
zenden van alle door de OvV uitgebrachte rapporten, alle door de OvV
gedane aanbevelingen en de inhoudelijke reacties op deze aanbevelingen van
ministers en instanties. In dit verband verwijs ik naar de brief d.d. 21 november 2011 van de minister van Veiligheid en Justitie waarbij hij het overzicht
van de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid 2009 en de
reacties daarop aan de Kamer wordt aangeboden (Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 668, nr. 35).
4
5

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
http://www.sp.nl/service/rapport/spoorveiligheid0711.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Vraag 9
Kunt u aangeven wat er sinds januari 2008 gedaan is om sneller te reageren
op aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, zoals u in januari
2008 heeft toegezegd?6 Kunt u hierbij ook aangeven hoe vaak de termijnen
om te reageren sindsdien overschreden zijn? Vindt u dit voldoende? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
Zie mijn beantwoording van vraag 7.
Op de aanbevelingen uit de recente rapporten van de OvV is binnen de
gestelde termijn van een halfjaar gereageerd. Ter informatie het volgende
overzicht:
– op het OvV rapport RandstadRail d.d. 4 december 2008 is op 11 juni 2009
gereageerd;
– op het OvV rapport Muiderpoort d.d. 23 maart 2010 is op 7 september
2010 gereageerd;
– op het OvV rapport Barendrecht d.d. 18 januari 2011 is op 13 juli 2011
gereageerd;
– op het OvV rapport Stavoren d.d. 13 september 2011 is op verzoek van de
Kamer op 29 november 2011 gereageerd.

6

Zie brief van de minister van Verkeer en Waterstaat d.d. 8 januari 2008 (Kamerstuk 29 893,
nr. 64).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4