Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3300
Vragen van het lid Bergkamp (D66) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het objectieve verdeelmodel voor de
decentralisatie uitkering Maatschappelijk Opvang (ingezonden 28 juli 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 4 september 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 3061
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van de brief van de Federatie Opvang d.d. 27 juli
20151 waarin zij verzoekt om herijking van het verdeelmodel Maatschappelijke Opvang (MO) en uitstel van de herverdeling volgens dat model van
gedecentraliseerde extramurale Awbz middelen? Wat is uw reactie hierop?
Antwoord 1
Ja, ik heb kennis genomen van de brief.
Gelet op het advies van de Raad voor de Financiële Verhoudingen (Rfv)
betreffende de AWBZ middelen voor vrouwenopvang en maatschappelijke
opvang van december 2014 zie ik nu geen aanleiding tot een nieuwe herijking
of herverdeling. Ik zal dit standpunt toelichten in de vragen 3 tot en met 9.
Vraag 2
Heeft u in 2014 de Raad voor de Financiële Verhoudingen gevraagd advies uit
te brengen over de objectieve verdeling van de te decentraliseren extramurale Awbz middelen maatschappelijke omvang, daarbij in acht nemende de
nieuwe taken voor langdurige zorg die de (centrum)gemeenten in de Wet
maatschappelijke opvang 2015 (Wmo) hebben gekregen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 2
Ik heb de Rfv naar aanleiding van een toezegging aan Kamerlid Bergkamp
(D66) over vrouwenopvang in een Algemeen Overleg op 15 oktober 2014
dezelfde maand nog gevraagd om advies uit te brengen over de toevoeging
van de AWBZ middelen voor zowel de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang als de decentralisatie-uitkering maatschappelijke opvang. Dit heb ik

1

ah-tk-20142015-3300
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.opvang.nl/files/FO15-128-5.1.a_VWS__Verzoek_tot_herijking_objectief_verdeelmodel_MO_en_uitstel_herverdeling.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

gedaan om voor beide decentralisatie-uitkeringen eventuele ongewenste
effecten van de overgang in 2016 van een historische tot een objectieve
verdeling tot een minimum te beperken. Uitgangspunt is dat de middelen
voor maatschappelijke opvang op een eerlijke en objectieve manier over
gemeenten worden verdeeld zonder dat historische toevalligheden hierbij een
rol spelen.
Vraag 3
Klopt het dat de Raad voor de Financiële Verhoudingen, alle gevolgen
overziende voor de vrouwenopvang, heeft geadviseerd om de herverdeling
van de extramurale Awbz middelen voor de vrouwenopvang uit te stellen tot
2018? Wat is de reden dat dit ook niet voor de maatschappelijke opvang is
geadviseerd?
Antwoord 3
De Rfv heeft in algemene zin vastgesteld dat het invoeren van een objectieve
verdeling voor vrouwenopvang en maatschappelijke opvang ertoe zal leiden
dat verschillende regio’s in een meer vergelijkbare uitgangspositie komen.
Voor de vrouwenopvang concludeert de Raad dat voor een deel ongewenste
herverdeeleffecten ontstaan doordat een aantal centrumgemeenten verantwoordelijk is voor landelijke, specialistische voorzieningen. Cliënten die van
deze specialistische voorzieningen gebruik maken zullen vaak ook gebruik
maken van begeleiding en persoonlijke verzorging die in het verlengde van
de opvang worden geboden.
De Raad heeft daarom voorgesteld om voor de verdeling van de extramurale
AWBZ middelen (begeleiding en persoonlijke verzorging) aan te sluiten bij het
financieringsinstrument dat voor de landelijk werkende voorzieningen is
gekozen. Daarmee is geborgd dat de begeleiding en persoonlijke verzorging
die in het verlengde van de vrouwenopvang wordt geboden ook bij de
specialistische functies overeind kunnen blijven. Ook worden hierdoor
ongewenste herverdeeleffecten voorkomen. Concreet betekent dit dat het
gehele budget voor de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang in 2018
volgens het objectieve model wordt verdeeld.
Voor de decentralisatie-uitkering maatschappelijk opvang is het advies van de
Rfv gefundeerd op de vooronderstelling dat de extra uitgaven die door de
overheveling van de AWBZ-middelen op de centrumgemeenten afkomen,
door dezelfde kostendrijvers worden gedomineerd als de objectieve
verdeling. De Rfv heeft voor maatschappelijk opvang voorgesteld om de
overgang naar een objectieve verdeelsleutel in twee stappen te laten
verlopen. In 2016 de helft op basis van de historische budgetverdeling en de
andere helft op basis van de objectieve verdeelsleutel, en in 2017 geheel
objectief. Centrumgemeenten hebben zo de tijd om met instellingen voor
maatschappelijke opvang en de regiogemeenten te komen tot een betere
afstemming van de begeleiding die vanuit de instelling of door de woongemeenten wordt geboden in het kader van de Wmo 2015.
De uitkomsten van het Rfv-advies zijn in februari van dit jaar afgestemd met
de Federatie Opvang en de VNG. Tevens is de Tweede Kamer geïnformeerd
over de uitkomsten van het advies en mijn voornemen om dit advies over te
nemen.2 In de meicirculaire 2015 zijn de financiële consequenties van het
advies voor 2016 en 2017 zichtbaar geworden.
Vraag 4
Klopt het dat de Raad voor de Financiële Verhoudingen in 2009 heeft
geadviseerd om het model te herijken in de jaren vanaf 2010 en dat het
kabinet in 2013 heeft toegezegd dit te gaan doen? Heeft deze herijking
inmiddels plaatsgevonden? Zo ja, wat was daarvan de uitkomst? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
De Raad voor de Financiële Verhoudingen heeft in 2009 inderdaad geadviseerd om het huidige model te herijken in de jaren vanaf 2010. In 2013 heeft
het kabinet toegezegd dit te gaan doen. De voornaamste reden waarom dit
nog niet heeft plaatsgevonden is dat in de afgelopen jaren bij verschillende
2

Tweede Kamer vergaderjaar 2014–2015, Kamerstuk 28 345, nr. 132

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

partijen – gemeenten en branche- en koepelorganisaties – geen behoefte
bestond om het bestaande model te herijken. Partijen hebben meerdere
malen aangegeven vooral behoefte te hebben aan rust, duidelijkheid en
voorspelbaarheid met betrekking tot de verdeling van middelen ten behoeve
van maatschappelijke opvang. Overigens heeft in 2013 wel een eerste
evaluatie plaatsgevonden van het verdeelmodel. Dit heeft geleid tot enkele
aanpassingen in het model die vanaf 2015 van kracht zijn geworden. Dit
betreft met name de beëindiging van de zogenaamde grensstrook.
Vraag 5
Bent u van mening dat herijking van de verdeelsleutel op zijn plaats is, gezien
de eerdere toezegging daarover en gezien de nieuwe doelgroepen waar
gemeenten (ook financieel) zorg voor dragen?
Antwoord 5
Er hebben mij tot op heden geen concrete signalen bereikt dat het huidige
verdeelmodel gemeenten hindert om hun taken te kunnen uitvoeren of dat de
huidige objectieve verdeling niet passend meer zou zijn. Dat ligt ook niet in
de lijn van het Rfv-advies. Wel vind ik het van belang dat een brede discussie
plaatsvindt over de middelen die vanuit de rijksoverheid beschikbaar worden
gesteld aan gemeenten ten behoeve van maatschappelijke opvang. Hierbij
kan ook de huidige centrumgemeentenconstructie aan de orde komen. Ik heb
begrepen dat dit onderwerp in oktober van dit jaar op de agenda staat van de
VNG commissie Gezondheid & Welzijn. Ik zal de VNG vragen om de
uitkomsten van dit agendapunt met mij en de fondsbeheerders van het
gemeentefonds te delen. Vervolgens ben ik bereid om samen met de VNG
eventuele vervolgstappen bespreken.
Ik merk op dat indien zou worden besloten tot een herijking van het huidige
verdeelmodel er altijd weer (nieuwe) voordeel- en nadeelgemeenten zullen
zijn.
Vraag 6
Bent u van mening dat de Raad voor de Financiële Verhoudingen tot
hetzelfde advies d.d. 10 december 2014 zou zijn gekomen voor het objectieve
verdeelmodel, indien de Raad was gevraagd om de samenhang in de
ontwikkelingen van de hervorming van de langdurige zorg, zoals de invoering
van de Wmo 2015, de nieuwe doelgroepen in de Wmo 2015, de ambulantisering van de ggz, de ontwikkeling van de toegang voor langdurige ggz cliënten
in de Wt langdurige zorg en de ontwikkeling van een objectief verdeelmodel
voor Beschermd Wonen, mee te wegen bij het advies over herverdeling van
de extramurale Awbz middelen voor de MO?
Antwoord 6
Ik kan niet voor de Raad spreken, maar de genoemde ontwikkelingen waren
tijdens het uitbrengen van het advies bekend. De Raad staat bekend om zijn
weloverwogen adviezen, en houdt doorgaans relevante ontwikkelingen en
samenhang goed in de gaten.
Vraag 7
Bent u van mening dat, willen gemeenten adequaat hun taak blijven
uitvoeren, een zorgvuldige analyse gemaakt moet worden van het verdeelmodel voor de decentralisatie uitkering maatschappelijke opvang? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Ja, echter hebben mij tot nu toe geen concrete signalen bereikt dat het
huidige verdeelmodel gemeenten hindert om adequaat hun taken te kunnen
uitvoeren.
Vraag 8 en 9
Bent u bereid om, in afstemming met de VNG, zo spoedig mogelijk de Raad
voor de Financiële Verhoudingen om een advies te vragen over de herijking
van het objectieve verdeelmodel MO en de Kamer daarover te informeren?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer kan de Kamer dit advies tegemoet zien?
Bent u bereid om uw toezegging na te komen en het objectieve verdeelmodel
MO te herijken, met inachtneming van hiervoor genoemde ontwikkelingen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

de hervorming langdurige zorg? Zo ja, hoe ziet dit proces eruit? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 8 en 9
Zie mijn antwoorden op de vragen 4 en 5.
Vraag 10
Wilt u deze vragen beantwoorden op een zodanig tijdstip dat de voorgestelde
acties nog effect kunnen hebben ten behoeve van de septembercirculaire
2015?
Antwoord 10
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4