Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

437
Vragen van het lid Kuiken (PvdA) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over de toegang tot seksuele gezondheidszorg in asielzoekerscentra
(ingezonden 28 september 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
29 oktober 2015) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016,
nr. 366
Vraag 1
Bent u zich bewust van het feit dat het aanstaande zaterdag internationale
anticonceptiedag is?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u vertellen op welke wijze er binnen de asielzoekerscentra (AZC’s)
aandacht is voor reproductieve zorg? Bent u bijvoorbeeld op de hoogte van
onderzoek van Rutgers waaruit blijkt dat jonge, vrouwelijke asielzoekers meer
risico lopen op ongewenste zwangerschap en abortus en dat er sprake is van
relatief hogere hiv-cijfers bij zwangere asielzoekers? Is er in dit kader actuele
informatie bekend over hoeveel zwangere meisjes er momenteel in AZC’s zijn
en welke afspraken er zijn gemaakt over verloskundige en gynaecologische
zorg voor deze zwangere meisjes? 1
Antwoord 2
De zorg voor zwangere vrouwen is vastgelegd in de ketenrichtlijn geboortezorg asielzoekers. Hierin hebben alle betrokken partijen2 afspraken gemaakt
over de voorlichting, begeleiding en zorg bij zwangerschap en bij geboorte en
de periode direct na de geboorte voor moeder en kind. Op de COA locaties is
een aandachtsfunctionaris zwangeren aangesteld.
Informatiemateriaal (factsheet zwangerschap) is in diverse talen beschikbaar.
Er zijn geen gegevens hoeveel zwangeren er op dit moment bij het COA
verblijven. Ter indicatie, in 2014 zijn er circa 500 baby’s geboren.

1

Rutgers WPF http://www.rutgers.nl/sites/rutgersnl/files/PDF-Onderzoek/
Factsheet%20tienerzwangerschappen%20in%20NL.def_.pdf (2014)
2
COA, GCA, MCA,BTN, KNOV, NVOG, ACTIZ, GGD GHOR

ah-tk-20152016-437
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

DE GGD geeft op COA- locaties individuele voorlichting en counseling ter
preventie van soa en hiv en het bevorderen van veilig vrijen (gebruik
anticonceptie, voorkomen onbedoelde zwangerschappen) naar professionele
normen en richtlijnen.
Vraag 3
Zijn er naar uw weten signalen bekend van mensenhandel/kinderhandel van
minderjarigen in de AZC’s en zo ja, op welke wijze wordt voorkomen dat
minderjarigen slachtoffer mensenhandel worden?
Antwoord 3
In het algemeen kunnen signalen van mogelijke mensenhandel op meerdere
momenten naar voren komen. Om die reden zijn medewerkers van het COA,
IND, Nidos en de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel getraind deze signalen te herkennen. In het aanmeldproces worden
gesprekken gevoerd met de minderjarigen door de IND, Nidos en de Afdeling
Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel. In deze gesprekken
kunnen signalen mensenhandel naar voren komen en kan Nidos de minderjarige zo nodig in de Beschermde Opvang plaatsen. Ook in de AZC’s zijn
aandachtsfunctionarissen mensenhandel aangesteld om signalen te herkennen.
Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat minderjarigen in de AZC’s slachtoffer worden van mensenhandel
Vraag 4 en 5
Deelt u de mening dat er geen adequaat beleid is voor minderjarige meisjes
die zich met meerderjarige mannen aanmelden bij een AZC? Zo nee, kunt u
vertellen wat het beleid met betrekking tot deze specifieke situatie is en hoe
het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) controleert of er sprake is
van familiebanden of een ongelijkwaardige relatie met misbruik en/of
mishandeling?
Bent u bereid, indien het antwoord op vraag 4 bevestigend is, de relevante
organisaties en instanties tot actie te bewegen teneinde op grond van het
relevante beleid hieraan een einde te maken?
Antwoord 4 en 5
Alle betrokken organisaties, waaronder dus ook het COA, zijn alert op
situaties van gehuwde minderjarige meisjes. Over de veiligheid, bescherming
en opvang zijn werkafspraken gemaakt. Als er een minderjarig gehuwd
meisje in Nederland arriveert met haar partner gaat Nidos met haar (en haar
partner) een gesprek aan over het aanvragen van de voogdij door Nidos.
Tijdens de gesprekken met de minderjarige (als ook met de partner) zijn
Nidos en het COA zeer alert op signalen van huwelijksdwang en/ of andere
mogelijke vormen van misbruik.
Bij signalen hiervan wordt er samen met de minderjarige en daar waar
mogelijk met familie gezocht naar een oplossing. De Raad voor de kinderbescherming en/ of het Landelijk Expertise Centrum Eer Gerelateerd Geweld
(LEC EGG) worden ingeschakeld. Zo nodig wordt de minderjarige in de
beschermde opvang geplaatst. Ook hebben de gehuwde minderjarige meisjes
in de dagelijkse begeleiding bijzondere aandacht. Specifiek wordt er steeds
bekeken hoe het met het meisje gaat om te controleren hoe haar situatie is
en hoe ze er voor staat.
Vraag 6
Zijn er gegevens bekend over het aantal gevallen van Female Genital
Mutilation (FGM) in AZC’s? Worden er maatregelen getroffen om dit aan te
pakken en zo ja, wordt daarbij gekeken naar de aanbevelingen van de Raad
voor de Volksgezondheid voor de aanpak van FGM zoals deze in een
onderzoek van enige tijd geleden werden genoemd?3

3

Raad voor de Volksgezondheid, http://www.rvz.net/uploads/docs/
Vrouwelijke_genitale_verminking_in_juridisch_perspectief.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 6
FGM wordt niet apart geregistreerd in de systemen van IND en COA. Indien
er vermoeden en of sprake is van FGM kan het COA voorlichting geven over
het Rijksbrede Nederlandse beleid inzake FGM. Verder wordt op COA locaties
door middel van weerbaarheidstrainingen aandacht geschonken aan het
onderwerp FGM en is een stukje voorlichting opgenomen in het programma
«kennis van de Nederlandse Samenleving». Ook is er binnen de vreemdelingenketen aandacht voor het afstemmen met andere (overheids)instanties ten
behoeve van de Rijksbrede aanpak en preventie van FGM. Het COA doet dit
middels de «Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling» waarin FGM
wordt geadresseerd.
Vraag 7
Bent u, gezien het ontbreken van betrouwbare landelijke informatie, bereid
om een onderzoek te starten naar de toegang (zowel financieel als fysiek) tot
seksuele gezondheidszorg en seksuele voorlichting aan volwassen en
minderjarige nieuwkomers in AZC’s, en landelijke prevalentie van ongewenste zwangerschappen, anticonceptie, seksuele dwang, soa’s/hiv onder
asielzoekers, bij voorkeur met meer informatie over achtergronden en
oorzaken?
Antwoord 7
Ik ben van mening dat de gezondheidszorg voor asielzoekers goed is
geregeld. Dit betreft ook de toegang tot de seksuele gezondheidszorg en
seksuele voorlichting. Ik zie dan ook geen aanleiding om hier onderzoek naar
te laten doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3