Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3094
Vragen van het lid Van Gent (GroenLinks) aan de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie over de koraalriffen bij Saba (ingezonden 10 mei 2011).
Antwoord van staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 8 juli 2011).
Vraag 1
Kent u de berichten over het afsterven van het grootste koraalrif in Nederland
bij Saba?1 Wat is uw reactie op het onderzoek van het wetenschappelijk
instituut Imares (Universiteit Wageningen)?
Antwoord 1
Ja, ik heb kennis genomen van de berichtgeving. Het betreft een beperkt
onderzoek dat in mijn opdracht is uitgevoerd door het instituut IMARES. Door
aansluiting bij een groter, door de EU ondersteund onderzoek kon inzicht
worden gekregen in de gezondheidstoestand van het koraal op de Sababank.
Op grond van eerdere observaties in 1972, 1996 en 2002 kan geconcludeerd
worden dat het koraalrif op de Sababank is verslechterd. De oorzaak is echter
niet eenduidig te benoemen. Ik deel de uiteindelijke conclusie in het rapport
dat er zo snel mogelijk een goed monitoringsysteem moet komen voor de
Sababank.
Vraag 2
Deelt u de mening dat alles op alles moet worden gezet om dit proces van
afsterven van het koraalrif bij Saba te stoppen en in te zetten op herstel? Wat
gaat u daarvoor doen?
Antwoord 2
Het is inderdaad van belang dat het proces van afsterven van het koraalrif
wordt tegengegaan, zodat herstel van het koraalrif mogelijk is. Voor de
Exclusieve Economische Zone (EEZ) van het Koninkrijk in het Caribisch
gebied is in samenwerking met de openbare lichamen Bonaire, Saba en St.
Eustatius en de andere landen van het Koninkrijk (Aruba, St.Maarten en
Curaçao) een beheerplan opgesteld voor mariene biodiversiteit en visserij. Op
dit moment wordt onderhandeld over een schriftelijke overeenkomst om te
1

ah-tk-20102011-3094
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Onderzoek van de Universiteit Wageningen (Erik Meesters) en div. publicaties (Amigoe, Nos,
Telegraaf, Volkskrant).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

komen tot uitvoering van het beheerplan. De overeenkomst is inmiddels
ondertekend door Nederland, Bonaire, Saba en St Eustatius waarmee gestart
kan worden met de uitvoering. Het verzoek ligt nu bij de andere landen om
mede te ondertekenen.
Vraag 3
Gaat u zich nationaal en internationaal sterk maken om klimaatverandering te
stoppen aangezien dit verdergaande gevolgen heeft onder andere voor de
koraalriffen bij Saba door periodes van warm zeewater, dat te wijten is aan
klimaatverandering?
Antwoord 3
Klimaatverandering – temperatuurstijging, verzuring oceanen, verandering
krachtfrequentie en patroon orkanen – is een belangrijke bedreiging voor de
biodiversiteit op de Sababank, in het bijzonder voor het koraal (koraalverbleking en ziekten). Vooralsnog zijn internationaal bindende afspraken over de
beperking van CO2 emissie een van de weinige mogelijkheden om het verder
afsterven van koraal tegen te gaan. De inzet van het kabinet blijft met
betrekking tot klimaatverandering gericht op het implementeren en uitwerken
van de afspraken die in Cancun zijn gemaakt (Conference of the Parties 16).
Vraag 4
Kunt u verzekeren dat het beheer en toezicht van de koraalriffen bij Saba op
een juiste en goede manier plaatsvinden? Kunt u precies aangeven op welke
wijze dat nu gebeurt?
Antwoord 4
Het beheerplan voor mariene biodiversiteit en visserij voor de EEZ van het
Koninkrijk in het Caribisch gebied geeft een overzicht van maatregelen en
acties die ondernomen zijn of gaan worden om de EEZ en de Sababank te
beschermen. Hierna volgt een overzicht van de acties en maatregelen ter
bescherming van de Sababank:
– de aanwijzing als natuurgebied conform het Protocol concerning Specially
Protected Areas and Wildlife (Cartagena conventie/ SPAW), op grond van
de Wet grondslagen natuurbeheer en bescherming BES. De aanwijzing
heeft plaatsgevonden in 2010 en is noodzakelijk om het ankeren van
grotere schepen (olietankers) te verbieden. Het ankeren van schepen
levert grote onherstelbare schade op voor het koraal. De handhaving vindt
plaats door de Kustwacht;
– bij de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) is door mijn ambtsgenoot van het ministerie van I&M het voorstel ingediend (april 2011) om de
Sababank de status van Particularly Sensitive Sea Area (PSSA) te geven.
De aanwijzing tot PSSA biedt de mogelijkheid om scheepvaartverkeer
boven de 300 Gross Tonnage (GT, volumemaat bijv. olietankers) over de
Saba Bank te weren en de lokale kleinschalige visserij op de Saba Bank
beter te beschermen. Het voorstel zal in 2011–2012 aan de orde komen in
de relevante comités van de IMO. Voorzien is dat de maatregelen in 2013
van kracht worden. In Nederland heeft de Waddenzee ook deze status;
– het voornemen om de Exclusieve Economische Zone van de Bovenwinden in 2012 aan te wijzen als een Zeezoogdieren-reservaat – dit mede in
het kader van de uitvoering van het Marine Mammal Action Plan van het
SPAW Protocol en in samenwerking met aangrenzende landen zoals
Frankrijk en de VS.
Het gebied sluit aan bij het door Frankrijk in 2010 aangewezen gebied.
Aanwijzing als reservaat is gericht op monitoring en onderzoek;
– duurzame visserij. In 2011 zal gestart worden met: de kwantitatieve
beoordeling van visbestanden en actuele visvangst, het opstellen van
regelgeving over maaswijdte materialen, inventariseren bijvangstpraktijken, het instellen van seizoensluiting van kuitschietgebieden en het
inrichten van een handhavingssysteem;
– in 2011 is gestart met de ontwikkeling van een monitoringsysteem
biodiversiteit en visserij. Dit systeem zal begin 2012 gereed zijn. Startpunt
is het opstellen van een basis referentie gebaseerd op oude en nieuwe
onderzoeksgegevens zodat in de toekomst veranderingen verantwoord
kunnen worden vastgesteld;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

–

op grond van de wet maritiem beheer BES draagt mijn ambtsgenoot van
het ministerie van I&M verantwoording voor de rampenbestrijding op zee,
het vergunnen van eventuele bouwwerken in de EEZ en het bestrijden van
verontreiniging door schepen (afval, olie etc.).

Vraag 5
Kunt u ook aangeven hoe het ervoor staat met de andere koraalriffen bij de
Antilliaanse eilanden behorende tot het Koninkrijk der Nederlanden? Kunt u
aangeven hoe daar het beheer en toezicht zijn geregeld?
Antwoord 5
In Caribisch Nederland (Bonaire, St. Eustatius en Saba) worden door de
beheersinstanties op dit moment gegevens verzameld over de gezondheid
van het koraal. Het bestuur van de hiervoor genoemde openbare lichamen
heeft het beheer over de onderwaterparken gemandateerd aan stichtingen;
op Bonaire, is dit de Stichting Nationale Parken (Stinapa) Bonaire, op St.
Eustatius en Saba zijn dit respectievelijk de St. Eustatius National Park
Foundation (Stenapa) en de Saba Conservation Foundation (SCF). Op de
Bovenwindse eilanden is sprake van een soortgelijke situatie als op de
Sababank, met veel koraalsterfte. Voor de andere landen van het Koninkrijk in
het Caribisch gebied heb ik op dit moment geen informatie beschikbaar.
Wanneer ook Aruba, St. Maarten en Curaçao de overeenkomst over het
beheer van de EEZ hebben ondertekend, ligt een gezamenlijke en gecoördineerde aanpak van het beheer in het verschiet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3