WIND IN DE ZEILEN

Delta Climate Center I water I voedsel I energie

Voortgangsrapportage
1 december 2022

Siebe Riedstra (uitvoeringsregisseur)

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

1 december 2022

Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen
Siebe Riedstra
Programmateam Uitvoeringsregisseur
Rob uit de Bosch
Bart Pouwer
Fotograﬁe: het fotomateriaal in deze rapportage is tot stand gekomen met toestemming van betrokkenen.

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

2

Uitvoeringsregisseur aan het woord
Inleiding
Voor u ligt de 5e voortgangsrapportage over het pakket Wind in de Zeilen. Het pakket dat
Zeeland en Vlissingen helpt de sociaaleconomisch structuur verder te versterken.
Tijdens de netwerkdag (voor alle betrokkenen die werken aan de ﬁches) op 6 oktober
2022 in Vlissingen zei wethouder van Vlissingen, Albert Vader, het treﬀend: “We moeten
ervoor zorgen dat de uitvoeringsregisseur overbodig wordt ”. Dat betekent zoveel als:
alle ﬁches lopen strak volgens planning en worden zonder enige tegenslag uitgevoerd,
conform de eerder gemaakte afspraken in het bestuursakkoord.
Ik kan u zeggen dat veel goed gaat bij de projecten van Wind in de zeilen. We zien ook dit
laatste half jaar weer concrete resultaten:
• 3 investeringen in interessante bedrijven door Impuls Zeeland met geld vanuit het
Investeringsfonds Zeeland.
• het innova eve kerngezond-concept is zichtbaar en func oneert als zodanig al bij
een Vlissingse huisartsenprak jk.
• afronding van het onderzoek naar de versterking van de ﬁnanciële posi e van North
Sea Port.
Ik kan u ook zeggen dat ik zeker nog niet overbodig ben. En dat is niet omdat er
bestuurlijk en ambtelijk niet goed wordt samengewerkt tussen Vlissingen, Zeeland en
het rijk. Maar er zijn wel steeds hobbels die gezamenlijk moeten worden genomen. Mijn
assisten e bij het slechten van de hobbels of het zoeken van een andere route om het
doel te bereiken blij nodig.
De tweede hel van 2022 heb ik veel jd en aandacht besteed aan het Delta Climate
Center. Nadat in juni 2022 de uitgangspunten en kaders voor de uitwerking van het
projectplan door de overheden zijn vastgesteld, zijn de zgn. founders weer gezamenlijk
aan de slag gegaan met de uitwerking van het DCC.
Na de hick-up tussen par jen in het voorjaar van 2022 is men sinds de zomer in een
intensief traject bezig geweest het plan uit te werken. Op 1 december 2022 is, conform
het verzoek van de overheden, het DCC-plan aangeboden. De bespreking in de
stuurgroep WIZ van 15 december 2022 hee opgeleverd, dat het DCC-plan op
hoofdlijnen akkoord is bevonden, onder voorbehoud van een aantal voorwaarden,
onder meer de goedkeuring van de businesscase en het bestedingsplan. Ook zullen er
over het DCC-plan eerst nog een aantal consulta es plaatsvinden. De Stuurgroep neemt
hierover eind januari 2023 een ﬁnaal besluit.

Daarnaast heb ik gesprekken gevoerd met het ministerie van J en V over de borging van
het Strategisch Kenniscentrum Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit. Want
hoewel het centrum volop in bedrijf is, samenwerkt met Zeeuwse instellingen en de
eerste producten oplevert, mag het ontbreken van afspraken over borging het zinvolle
inhoudelijke werk niet belemmeren. Volgens planning kan het nog in 2023 gerealiseerd
worden, maar ik blijf alert op de voortgang.
Ook is er veel contact met de projectleiders van het Jus eel Complex Vlissingen. Naast
de hobbel van s kstof is er inmiddels ook een hobbel van gewijzigde aanbestedingsvorm
verschenen op de route naar de bouw van het JCV. Helaas leiden deze hindernissen tot
een langere doorloop jd van 2 jaar.
Maar de realisa e van het JCV staat buiten kijf. De afgelopen periode is zichtbaarder
geworden welke ondermijnende impact de georganiseerde criminaliteit hee op ons
land en onze rechtsstaat. Deze ontwikkelingen maken de noodzaak voor het JCV alleen
maar groter.
Tijdens de vergadering van de Stuurgroep Wind in de Zeilen van 15 december 2022 is
afgesproken, dat de minister van Rechtsbescherming begin 2023 naar Zeeland komt om
te benadrukken dat de realisa e van het JCV in Vlissingen niet ter discussie staat.
Ik heb een bestuurlijke kick-oﬀ bijeenkomst tussen de provincie Zeeland, de gemeente
Vlissingen, ProRail en de NS geleid over het Sta onsgebied Vlissingen. We konden
vaststellen dat de neuzen van de betrokken par jen dezelfde kant opstaan.
En iedere keer als ik op een herfs ge avond met mijn OV ﬁets van de stad naar het sta on
Vlissingen ﬁets, denk ik: “Het kan beter en mooier. Dat verdient de reiziger, het sta on
en de stad”.

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

3

Uitvoeringsregisseur aan het woord
Het is ﬁjn om te vermelden dat er weer een ﬁche is afgerond. Dat betre het ﬁche
Industrie en Haven. De afgelopen 2,5 jaar zijn vier onderzoeken uitgevoerd en
opgeleverd. Onderzoeken naar voor de Zeeuwse industrie, belangrijke ontwikkelingen
op het gebied van verduurzaming van de produc eprocessen, te weten:
• De mogelijkheden om Zeeland als waterstof-hub door te ontwikkelingen zijn kansrijk.
Er is onderzoek gedaan naar de realisa e van een regionale watersto ackbone, de
import en export van waterstof is in beeld gebracht en er is inzicht gekomen in de
ontwikkeling van de diverse elektrolyseprojecten. North Sea Port, Smart Delta
Resources en de Provincie Zeeland zijn de par jen die met deze deelonderzoeken
verder gaan en toepassen bij verdere ontwikkelingen op gebied van waterstof in
Zeeland.

Als uitvoeringsregisseur zal ik in het kader van de monitoring van het pakket Wind in de
Zeilen de vervolgstappen van de vier onderzoeken blijven monitoren en hierover
periodiek terugkoppelen aan de Stuurgroep Wind in de Zeilen.
Tenslo e meld ik u dat de Stuurgroep Wind in de Zeilen hee besloten om te zoeken
naar een aangepaste invulling van het ﬁche Arbeidsmarkt impuls werkzoekenden. Het
blijkt dat er door de krapte op de arbeidsmarkt minder instroom (en dus minder
uitstroom) is dan gepland. Tevens zijn nieuwe uitdagingen aan de orde rondom het
thema arbeidsmarkt, die bij de uitvoering van andere ﬁches een rol spelen. In overleg
met rijk en regio zal ik in de volgende vergadering van de Stuurgroep Wind in de Zeilen
een voorstel voor besluitvorming voorleggen.
Kortom, ook komend half jaar blij er werk aan de winkel.

• Het afvangen, vervoeren en opslaan van CO2 (CCS=Carbon Capture Storage) in lege
gasvelden helpt bedrijven hun uitstoot te verminderen en is met een gezamenlijke
aanpak rendabel te maken. De uitgevoerde studie stelt bedrijven en havenbedrijf
North Sea Port in staat om voortdurend de afweging tussen gezamenlijke plannen en
individuele plannen te maken. Deze keuzes zullen de komende jaren gemaakt gaan
worden, mede op basis van de uitgevoerde studie.
• Uit de eindrapportage blijkt dat nut en noodzaak is aangetoond om een a akking van
de 380kV kabel in Midden-Zeeland door te trekken naar Zeeuws-Vlaanderen. Deze
voorziening s muleert de industrie hun produc eprocessen te electriﬁceren.
De eindrapportage hee gediend als input voor de Cluster Energie Strategie ScheldeDeltaregio (CES) en het project 380kV Zeeuws-Vlaanderen is opgenomen in het MIEKoverzicht 2021 (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat). Voordat
het Ministerie van EZK en TenneT kunnen starten met een Rijkscoördina eregeling
(RCR) voert Tennet diverse aanvullende, technische studies uit.
• Uit het onderzoek naar de versterking van de ﬁnancieringsposi e van North Sea Port
blijkt dat door de enorme dynamiek sinds de start van het onderzoek, de ﬁnanciële
borging van de écht grote investeringsopgaven vooralsnog goed is belegd. Daarmee is
er op dit moment geen ﬁnancieringsvraag voor North Sea Port op korte termijn.
Mogelijk ontstaat deze wel op de langere termijn. Gepleit wordt om als rijksoverheid
en haven aan de hand van het ontwikkelde afweegkader periodiek de ambi es en
investeringen te toetsen. Het ontwikkelde afweegkader is een uitstekend handvat om
deze weg van nauwe samenwerking tussen Rijk, haven en regio voort te ze en en
waar nodig structureel te versterken.

Monitoring
In mijn rol als uitvoeringsregisseur monitor ik de eﬀecten van de maatregelen uit Wind
in de Zeilen op Zeeland en Vlissingen. Uiteindelijk is het doel van dit pakket om Zeeland
en Vlissingen sociaaleconomisch te versterken. In de plannen van aanpak van alle ﬁches
zijn inscha ngen gemaakt van die directe en indirecte eﬀecten. Het is aan mij om na te
gaan wat de gerealiseerde eﬀecten zijn.
Inmiddels zijn er bij sommige ﬁches al gerealiseerde eﬀecten zichtbaar. Bijvoorbeeld het
aantal huisartsen en PA's in opleiding in Zeeland, werkgelegenheid bij bedrijven, die
vanuit het Investeringsfonds Zeeland worden ondersteund en het aantal werkzoekenden, dat uitstroomt naar regulier werk.
Omdat deze eﬀecten nog niet over de volle breedte van het pakket zichtbaar zijn, is er
nog geen aparte monitoringstabel gemaakt in de 5e voortgangsrapportage Wind in de
Zeilen.
Verder zijn we van plan om eens in de 4 jaar via bredere sociaaleconomische
monitors/onderzoeken in Zeeland inzicht te verkrijgen in de bredere impact van het
compensa epakket op Zeeland en Vlissingen. Daartoe zijn inmiddels de eerste
voorbereidingen getroﬀen.

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

4

Uitgelicht
Hal aarlijks lichten we enkele bijzondere resultaten uit van het pakket Wind in de Zeilen.
Wij nemen u graag mee in hoe wij werken aan een mooiere Zeeuwse toekomst. Met
concrete ac es maken we het verschil. En brengen we het pakket dichter bij u.
Sylvie Ber jn, Centrum Coördinator Kerngezond.
Kerngezond stree naar toekomstbestendige zorg en
ondersteuning en goede gezondheid voor alle inwoners van
Vlissingen. Dat is nodig,want door een s jgende zorgvraag
en personeelskrapte is de beschikbaarheid van zorg niet
meer vanzelfsprekend. Kerngezond zet in op gezondheid in
plaats van ziek zijn en het slimmer organiseren van zorg en
ondersteuning.
Maar hoe pak je dat aan?
“Wij verbinden het medisch en sociaal domein
(o.a. huisarts, apotheek, Emergis, GGD Jeugd Gezondheidszorg, ADRZ, buur eams,
WVO en Zorgstroom) met elkaar zodat we snel de juiste zorg door de juiste professionals
bij de inwoners brengen.” vertelt Sylvie Ber jn. “Zo komen er drie gezondheidscentra,
werken de zorg en het sociaal domein als één team en wordt er meer gedigitaliseerd. Dit
alles met het doel zoveel mogelijk professionals samen te brengen. Want dat is
belangrijk: samenwerken. Een huisarts kan bijvoorbeeld doorverwijzen naar het
buur eam. En andersom zijn de buur eams de ogen en oren in de wijk. We kijken naar
manieren om met de beschikbare mensen de zorg slimmer in te richten, op basis van
Posi eve Gezondheid. Want gezondheid is zoveel meer dan niet ziek zijn. We kijken op
een andere manier naar de zorgvraag van een inwoner en gaan in gesprek over wat de
échte vraag is. Sinds januari 2022 zijn er processen uitgewerkt en werkgroepen gestart.
Er is een leergang opgesteld en we brengen professionals zoveel mogelijk bij elkaar die
op hun beurt deze nieuwe manier van samenwerken weer verspreiden onder hun
collega's. Kerngezond zet in op Posi eve Gezondheid en meer doen met minder mensen.
Door preven ef én samen te werken willen we de vraag naar zorg en ondersteuning
verminderen. We hebben al mooie resultaten geboekt maar er blij genoeg uitdaging
voor de komende jd.”

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

5

Natasja Swennen en Mariët Kaptein – Samen op weg naar Aardgasvrije Wijken
Natasja Swennen van woningbouwcorpora e l'escaut en Mariët Kaptein van de
Gemeente Vlissingen werken nauw samen aan het PAW, het Programma Aardgasvrije
Wijken. De dames zijn alle betreﬀende woningen langs geweest en hebben contact
gezocht met de bewoners. Mariët: “Dat waren er veel, maar we willen dan ook graag alle
bewoners meenemen in dit proces. Want er gaat nogal wat gebeuren.” Natasja: “De wijk
is gesplitst in deelgebieden. Van 1 deelgebied (alleen huur) is nu duidelijk dat het
sloop/nieuwbouw gaat worden. In het spikkelbezit, (combina e koop/huur) zijn geen
plannen voor sloop.”

Natasja: “Wij willen vanuit l'escaut samen met de gemeente en de bewoners per
deelgebied bekijken wat er nodig is. Wat moet er gebeuren? Zijn er speciﬁeke maar
realis sche wensen van de bewoners? Wat kunnen we in de openbare ruimte
meenemen? Dit vraagt om verdere voorbereiding en onderzoek. Zo werken we naar een
aardgasvrije wijk die er binnen 8 jaar staat. Het is een impuls voor de energietransi e
met uitstraling binnen de gemeente Vlissingen en Zeeland. Ook creëert het extra
werkgelegenheid op het gebied van verduurzaming in de gebouwde omgeving en kennis
opdoen in kennis- en leerprogramma's.”

Concreet gaan de woningcorpora e en de gemeente in gesprek met de bewoners over
wat er aan de woningen moet gebeuren, voor welke subsidies men in aanmerking zou
kunnen komen en wat er allemaal mogelijk is. Daarnaast wordt er een ona ankelijke
schouw uitgevoerd waarbij wordt gekeken naar wat nodig is en wat kan.
En uiteraard worden er in dit project exper ses gedeeld bijvoorbeeld door samen te
werken met de HZ en kennis te delen met andere gemeenten. Mariët: “Met de bijdrage
van Wind in de Zeilen kunnen we onderzoeken waar bewoners echt mee geholpen zijn
want nu zijn er de middelen voor. De rijksbijdrage ze en we voor verschillende zaken in.
Denk hierbij aan de inzet van energiecoaches. Zij bekijken de huizen en geven advies over
energiebesparende maatregelen. Daarnaast maken we per deelgebied een aanpak op
maat. Voor de corpora ewoningen hebben we te maken met het reguliere proces bij de
renova e of sloop van de huizen. Voor de woningeigenaren ontwikkelen we een aanpak
op maat.
Beide trajecten vragen om par cipa e en communica e. Dat doen we in overleg met
hen en op verschillende manieren. Het par cipa e- en communica etraject loopt al
sinds het opstellen van de PAW, maar intensiveren we het komende jaar. Per deelgebied
ontwikkelen we de eerder genoemde afzonderlijke aanpak. De sociaalmaatschappelijke
karakteris eken van zo'n deelgebied nemen we daarin mee. We willen op die manier
graag het juiste doen, goed afgestemd met de bewoners. Het buurtpanel is afgelopen
jaar gestart, bestaande uit huurders en woningeigenaren. Dit biedt weer zogenaamde
'koppelkansen'. Mensen ontmoeten elkaar, wisselen ideeën uit en onderhouden
contact.”

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

6

Afgeronde ﬁches
Fiche G: Industrie en Haven
De vier onderzoeken naar Waterstof, CCS/CCU, 380 kV en de versterking van de
ﬁnanciele posi e van North Sea Port zijn uitgevoerd en opgeleverd. Voor elk onderzoek
is een vervolg bekend evenals welke par jen zich ervoor inze en dat de onderzoeken
ook leiden tot concrete resultaten/besluiten. De uitvoeringsregisseur monitort wat er
met de onderzoeken wordt gedaan.

Fiche C: Oprich ng Delta Climate Center (DCC)
De founders hebben hun DCC-plan op hoofdlijnen aangeboden aan de Stuurgroep in de
Zeilen. In de vergadering van 15 december 2022 is de Stuurgroep akkoord gegaan met
het plan, onder voorbehoud van een aantal voorwaarden, onder meer de goedkeuring
van de businesscase en het bestedingsplan. Ook zullen er over het DCC-plan eerst nog
een aantal consulta es plaatsvinden.

Bijzonderheden

Fiche D: Fysieke ontwikkeling Kenniswerf Vlissingen
Op 7 juli 2022 hee de gemeenteraad van Vlissingen een besluit genomen tot ves ging
van de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (Wvg). Wanneer in de komende periode
percelen worden aangeboden op grond van de Wvg, dan zal door het gemeentebestuur
van Vlissingen een besluit genomen worden over het onderhandelingsproces.

Fiche B1: Jus eel Complex Vlissingen
Maatschappelijke vraagstukken zoals s kstof en de marktwerking als gevolg van de
Oekraïne oorlog hebben impact op het JCV project. Als gevolg van deze en andere
ontwikkelingen, zoals een gewijzigde aanbestedingsvorm, is een analyse gedaan op de
ini eel geplande doorloop jden. De uitkomst hiervan noodzaakt helaas om de planning
bij te stellen met een langere doorloop jd van naar verwach ng circa 2 jaar, van medio
2028 naar 2030.
Op gezamenlijk ini a ef van Rijk en regio is juridisch advies ingewonnen bij de
Landsadvocaat over de s kstofproblema ek. In de vergadering van de Stuurgroep Wind
in de Zeilen van 15 december 2022 is de voortgang besproken. Een aantal vragen zullen
op zeer korte termijn nader worden uitgewerkt, zodat tot een deﬁni eve oplossing
besloten kan worden.
Fiche B2: Strategisch Kenniscentrum Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit
Het team van medewerkers is uitgebouwd tot 24, waarvan 13 woonach g zijn in de
provincie Zeeland. In september 2022 is o.a. bij het Strategisch Beraad Ondermijning het
dreigingsbeeld over de Trans-Atlan sche Corridor gepresenteerd.
De afgelopen periode is met de Stuurgroep Kennis en Exper se gesproken over de
beheersma ge onderbrenging van het SKC. Besloten is de huidige situa e waarin JenV
de beheersverantwoordelijkheid draagt tot medio 2024 te verlengen, zodat het SKC zich
nog verder inhoudelijk en organisatorisch kan ontwikkelen. Doel is dat na 2024 het
beheer van het SKC aan een andere organisa e wordt overgedragen. In dat verband
zullen tussen JenV en SKC afspraken worden gemaakt over werkinhoudelijke
ona ankelijkheid, mandaat en het werven van personeel.
Inmiddels is de ves gingsplaats van het SKC in Vlissingen geeﬀectueerd middels een
huurcontract tot en met 2025.

Fiche E: Vergroten vermogen Investeringsfonds Zeeland
Vanuit het Zeeuws Par cipa efonds zijn 2 bedrijven ﬁnancieel ondersteund:
Het bedrijf Thorizon. Thorizon ontwikkelt een zgn. Molten Salt Reactor (MSR). De Firstof-a-kind zal op het terrein van EPZ in Borsele worden geplaatst. Huidige werkgelegenheid is ong. 5 FTE.
Het bedrijf Allyourz voor € 400.000. Allyourz is een nieuwe genera e boekingspla orm
voor de recrea esector in Zeeland. Huidige werkgelegenheid is ong. 15 FTE, geves gd in
Middelburg.
Vanuit Innogo zijn 2 bedrijven ﬁnancieel ondersteund:
Het bedrijf Oﬀshore Warning Systems te Middelburg voor €100.000. Dit is een
dochterbedrijf van Q-Avia on. Zij ontwikkelen verlich ng voor oﬀshore windturbines.
Het bedrijf Q-medic voor €350.000. Dit betre een apparaat voor pijnbestrijding. De
produc e van deze systemen van Q-medic is voorzien bij Unitron in IJzendijke.

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

7

Fiche F1: Intercity Vlissingen-Randstad
Het plan van aanpak voor de verkenning en planuitwerking van de benodigde
infrastructurele maatregelen van ProRail is akkoord bevonden.
Fiche F2: Ontwikkeling sta onsomgeving Vlissingen
In meerdere sessies met NS, ProRail en Provincie Zeeland zijn de uitgangspunten voor
herontwikkeling van het Sta onsgebied en de ambi es voor de volgende fase
geformuleerd. Deze vormen de basis voor de uitgangspuntenno e die op 2 november
2022 met de betreﬀende stakeholders werd besproken in de 'bestuurlijke kick-oﬀ
Sta onsgebied Vlissingen'. In deze sessie zijn tevens ieders aandachtspunten voor de
volgende fase, de ontwikkeling van het Masterplan, geïnventariseerd.
Fiche F3: Living Lab Slimme Mobiliteit
Het pilotproject met de Nabogo-app is gestart en wordt uitgerold in Walcheren en
Tholen. De eerste ri en zijn gemaakt met de Deense app die het carpoolen vanuit de
dorpsgemeenschappen en rondom onderwijsloca es gaat vergemakkelijken en
s muleren. Dit als aanvulling op het openbaar vervoer.
Bij de provincie Zeeland en de gemeente Schouwen Duiveland zijn de eerste deelauto's
geplaatst en in gebruik genomen. De komende periode wordt onderzocht hoe dit verder
kan worden uitgebouwd bij alle Zeeuwse overheidsinstan es.
Fiche F4: Rail Gent-Terneuzen
Het projectplan is in de zomer van 2022 vastgesteld door het consor um, dit is
noodzakelijk voor aanvang van de Verkenningsfase. Er wordt momenteel verder
gewerkt in het kader van deze formele Verkenningsfase. Er wordt momenteel gewerkt
aan een startdocument ter voorbereiding van de formele startbeslissing. ProRail,
Infrabel en North Sea Port zullen werken aan de hand van een samenwerkingsovereenkomst, met daarin afspraken over rollen, taken, verantwoordelijkheden en
bevoegdheden.

Fiche H1: Meer huisartsen en physician assistants opleiden in Zeeland
Er zijn 5 HAIO's in maart 2022 en 2 HAIO's in september 2022 ingestroomd in de
opleiding tot huisarts. Dat betekent dat het ambi eniveau van tweemaal zes kandidaten
per jaar niet behaald.
De huisartsencoöpera es hebben zich ingespannen om voldoende prak jkopleiders te
werven en enthousiasmeren om voor heel 2022 nog eens zeven plaatsen voor de
opleiding tot physician assistant (PA) beschikbaar te kunnen stellen. Dankzij deze
inspanningen kon de doelstelling voor 2022 worden gehaald.
Fiche H3: Gezondheidscentra Vlissingen
De 5 wijkbeelden zijn in dialoogsessies met bij Kerngezond betrokken professionals
besproken. Daaruit kwamen 7 gezondheidsthema's die als eerste gezamenlijk worden
uitgewerkt in werkgroepen: Armoede- en schuldenproblema ek, Ondersteuning
kwetsbare jeugd/gezinnen, Welzijn op recept+, Val-preven e bij ouderen, Preven e van
overgewicht bij jeugd, Sturen op verantwoord medica egebruik m.b.v. data en Zorgpad
atriumﬁbrilleren.
Met het Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is een leergang Leiderschap in zorgnetwerken ontwikkeld. De leergang is gestart in juni 2022.
Er is een centrumcoördinator gestart die ini eert en coacht op de ontwikkeling van de
samenwerkingsprocessen en -cultuur.
Fiche I: Arbeidsmarkt
Tot op heden zijn 23 prak jkopleidingen bouw gestart. Inmiddels zijn 10 deelnemers na
afronding volledig uitgestroomd naar werk en zijn 2 deelnemers in deel jd werk elders
aan de slag gegaan.
De eerste trajecten voor de doelgroep rich ng de zorgsector zijn gestart in september
2022. Er zijn 3 kandidaten gestart met hun opleiding in het par cipa elab voor de zorg.
Er zijn 12 kandidaten gestart met een voorschakeltraject.

Fiche G4: Onderzoek versterking (ﬁnanciële) posi e North Sea Port
Het onderzoek naar de toekoms ge (ﬁnanciële) posi ve is afgerond en opgeleverd. De
conclusie is dat de ﬁnanciële borging van de écht grote investeringsopgaven vooralsnog
goed is belegd. Daarmee is er op dit moment geen ﬁnancieringsvraag voor North Sea
Port op korte termijn.

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

8

Belangrijkste mijlpalen voor de komende zes maanden
Fiche B1: Law Delta
- Vaststelling van het bestemmingsplan medio 2023.
- Uitwerking en oplevering van de aanbestedingsdocumenten voor het ontwerp
en de bouw van het Jus eel Complex Vlissingen waaronder de vraagspeciﬁca e.
- Start aanbestedingsprocedure bouwproject JCV medio 2023.
Fiche C: Delta Climate Center
De Stuurgroep Wind in de Zeilen neemt eind januari 2023 een ﬁnaal besluit over het
complete DCC-plan.
De start van de ac viteiten van het Delta Climate Center is voorzien per medio 2023.
Fiche D: Fysieke ontwikkleing Kenniswerf
Er wordt een voorbereidingsbesluit genomen voor percelen op de Kenniswerf.
Besluitvorming over de ontwikkelvisie Kenniswerf, inclusief grondexploita e, is
voorzien in Q1 2023.
Fiche F1: Intercity Vlissingen – Randstad
In Q1 2023 zullen de eerste maatregelen op overwegen uitgevoerd worden. Ook wordt
de keuze gemaakt, in afstemming met regionale stakeholders, welke overwegen nader
verkend worden voor sanering en welke niet. Het vervolg wordt besproken in de
Stuurgroep Wind in de Zeilen.

Fiche F4: Rail Gent-Terneuzen
Het project wacht nu op formele toezegging over Belgische ﬁnanciering (50% van de
totale projectkosten, voorwaarde vanuit Na onaal Groeifonds). Dit laat naar
verwach ng niet lang meer op zich wachten, het Belgische Meerjaren Investerings
Programma (MIP) wordt eind dit jaar vastgesteld. Daarna kan (naar verwach ng in Q1
2023) de formele startbeslissing worden genomen.
Fiche H1: Meer huisartsen en physician assistants opleiden (PA) in Zeeland
In maart 2023 is de volgende instroomronde voor de opleiding tot huisarts voorzien. Het
streven is om dan zes plekken beschikbaar te kunnen stellen. Voor heel 2023 zijn er 6
opleidingsplaatsen voor PA's beschikbaar, in totaal zijn er dan 20 PA's opgeleid in dit
pakket.
Fiche H3: Gezondheidscentra Vlissingen
Innova eve (aanvullende) ﬁnanciering zal worden uitgewerkt in Q4 2022 – Q2 2023, zo
mogelijk in een voorstel voor een experimentstatus.

1 december 2022
Siebe Riedstra, Uitvoeringsregisseur Wind in de Zeilen

Fiche F2: Fysieke ontwikkeling Sta onsomgeving Vlissingen
Het Masterplan Sta onsgebied Vlissingen wordt opgeleverd en gedragen door de
betrokken stakeholders.
Fiche F3: Living Lab Slimme Mobiliteit
Het streven is dat er begin 2023 kan worden gereisd met een aantal MaaS-apps in
Zeeland. Daarna wordt verder gewerkt om het mobiliteitsaanbod in de apps uit te
breiden. Medio mei 2023 vindt de 2e debatdag Living Lab Slimme Mobiliteit 2023 plaats
op de Kenniswerf in Vlissingen met kennissessies en demonstra es.

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

9

Stand van zaken per ﬁche
Fiche A

Vergoedingen van gemaakte kosten

12

Fiche B

Law Delta

15

Fiche C

Oprich ng Delta Climate Center

22

Fiche D

Fysieke ontwikkeling Kenniswerf Vlissingen

25

Fiche E

Vergroten vermogen Investeringsfonds Zeeland

27

Fiche F

Bereikbaarheid

30

Fiche G

Industrie en Haven (afgerond)

41

Fiche H

Zorg

50

Fiche I

Arbeidsmarkt: impuls werkzoekenden

62

Fiche J

Aardgasvrije wijken (afgerond)

65

Fiche K

Ontvlechten Evides en PZEM (afgerond)

68

Bijlagen

70

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

10

FICHE A: VERGOEDEN VAN GEMAAKTE KOSTEN

Vergoeden van gemaakte kosten
Project afgerond
In Wind in de Zeilen was afgesproken dat het rijk alle gemaakte kosten voor de
getroﬀen voorbereidingen voor de Marinierskazerne in Vlissingen zou
vergoeden. Het ging hierbij om in totaal € 20,942 miljoen aan gemaakte kosten
die het rijk aan de gemeente Vlissingen, de provincie Zeeland en het Waterschap
Scheldestromen zou vergoeden.
Het bedrag is in 2020 betaald aan de Zeeuwse par jen. Daarmee zijn de
benodigde maatregelen getroﬀen en is dit onderdeel van het ﬁche afgerond.

Overdracht van de gronden
Algemene beschrijving
Naast het vergoeden van de gemaakte kosten is in Wind in de Zeilen ook
afgesproken om de gronden van het marinierskazerneterrein aan de regio over
te dragen. Dit betreﬀen alle rijksgronden die in eigendom, erfpacht en
ondererfpacht zijn en niet benodigd zijn voor de bouw van het Jus eel Complex
Vlissingen.

Afronding project
Bijna alle gronden zijn overgedragen volgens de planning. De laatste gronden
worden, in samenwerking met de provincie Zeeland, de gemeente Vlissingen en
North Sea Port, zo snel mogelijk overgedragen.
Financiën
Met betrekking tot de overdracht van gronden is afgesproken dat alle gronden
om niet overgedragen worden. Voor de overdracht van gronden wordt een
symbolische prijs van € 1,00 gehanteerd.
Planning
De ini ële planning was om uiterlijk in april 2021 alle gronden door het rijk over
te dragen aan de Zeeuwse par jen. Bijna alle gronden zijn inmiddels
overgedragen. De laatste gronden worden, in samenwerking met de gemeente
Vlissingen en North Sea Port, zo snel mogelijk overgedragen.

VERGOEDEN VAN GEMAAKTE KOSTEN

Beoogd resultaat
De overdracht van alle gronden van het marinierskazerneterrein, met
uitzondering van de gronden die nodig zijn voor de bouw van het Jus eel
Complex Vlissingen. Dit betreﬀen:
• gronden die door de provincie aan het rijk in erfpacht zijn uitgegeven.
• grond in bezit van het rijk (het ministerie van Defensie), een stuk van 9
hectare in het noordwesten en een apart stuk van 1 hectare met daarop het
mobilisa e-complex en nog een klein perceel in het zuidwesten: gronden
gaan in de huidige bij het rijk en de regio bekende staat over in eigendom
naar de regio.
• gronden waarvan het rijk de erfpachtcanon bij North Sea Port voor 99 jaar
hee uitgegeven, waarbij de canon reeds is afgekocht en waarop een
marinekazerne staat. Op dit terrein is een militair informa e-knooppunt
aanwezig dat verplaatst moet worden. Dit zgn. NAFIN knooppunt is
afgelopen maanden verplaatst door het Ministerie van Defensie. De laatste
afrondende werkzaamheden vinden nu plaats.

Uitvoeringspar jen
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrela es (BZK) staat in de
lead, samen met het ministerie van Defensie, de provincie Zeeland, North Sea
Port, gemeente Vlissingen en het waterschap Scheldestromen.

12

Stand van zaken

Vooruitblik

De stand van zaken van dit ﬁche is, op de verplaatsing van het militaire
informa eknooppunt na, onveranderd ten opzichte van de vorige
voortgangsrapportage in juni 2022.
De gronden die door de provincie aan het rijk in erfpacht zijn
uitgegeven, zijn overgedragen. Een stuk van negen hectare in het
noordwesten wordt gebruikt voor de bouw van het Jus eel Complex
Vlissingen. Daarnaast is de erfpacht tussen North Sea Port en het rijk
beëindigd. De "akte van afstand erfpacht/beëindiging erfpacht" is in
december 2021 bij de notaris gepasseerd. North Sea Port verhuurt
momenteel de loca e van de voormalige marinekazerne aan het
Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voor de noodopvang van
asielzoekers. Begin december 2022 is het besluit genomen dat de
noodopvang in de voormalige marinekazerne wordt verlengd tot 31
december 2023.

De laatste ac es met betrekking tot het ﬁche richten zich op het stuk
van een hectare met daarop het mobilisa e-complex en nog een klein
perceel in het zuidwesten. De overdrachtsovereenkomst tussen het
rijk en de gemeente wordt getekend. De overdrachtsovereenkomst
tussen het rijk en de gemeente dient in ieder geval voor de vaststelling
van het bestemmingsplan Stadslandgoed ondertekend te zijn.

VERGOEDEN VAN GEMAAKTE KOSTEN

Ten slo e dient het stuk van een hectare met daarop het mobilisa ecomplex en nog een klein perceel in het zuidwesten overgedragen te
worden aan de regio (gemeente of provincie). De inzet is dat de
gemeente Vlissingen de gronden in eigendom krijgt. Deze overdracht
wacht op voldoende borging van de voorziene func e in het
bestemmingsplan voor het Stadslandgoed (realisa e van een
bedrijventerrein ter hoogte van het mobilisa e-complex) en de
vaststelling van de regionale bedrijventerreinprogrammering.

Voor de daadwerkelijke overdracht van de gronden is de voorwaarde
voor de gemeente Vlissingen dat eerst de regionale bedrijventerreinprogrammering wordt vastgesteld door de gemeenten Veere,
Middelburg en Vlissingen en bekrach gd door de provincie Zeeland
(eerste kwartaal 2023). Daarnaast dient het bestemmingsplan
Stadslandgoed vastgesteld te zijn (uiterlijk mei 2023), waarin de
voorziene func e van deze loca e als bedrijventerrein is geborgd.

13

FICHE B: LAW DELTA

Algemene beschrijving
Als gevolg van ontwikkelingen in het veiligheidsbeeld van Nederland neemt
binnen de Dienst Jus ële Inrich ngen (DJI) het aantal gede neerden met
extreme vlucht-, veiligheids- en maatschappelijke risico's gestaag toe. Voor deze
gede neerden is een hoog tot zeer hoog beveiligingsniveau noodzakelijk. De
bestaande voorzieningen zi en echter tegen het maximum van hun capaciteit.
Daarnaast is het zowel vanuit het belang van de opsporing en vervolging, het
tegengaan van ongewenste netwerkvorming in deten e als het beheersen van
het dreigingsrisico tegen de inrich ngen om dergelijke verdachten/
gede neerden gescheiden van elkaar te kunnen plaatsen.

Zo wordt er een Jus eel Complex Vlissingen gebouwd dat in elk geval de
volgende func es omvat:
1. Een hoog beveiligde zi ngsloca e;
2. Een peniten aire inrich ng voor zwaardere doelgroepen met daarbij een
extra beveiligde inrich ng en een steunpunt van de Dienst Vervoer &
Ondersteuning;
3. Een beveiligde faciliteit waar rechters, oﬃcieren van jus e en advocaten
jdens zi ngsdagen kunnen overnachten en werken.
De func e van het Strategisch Kenniscentrum Georganiseerde Ondermijnende
Criminaliteit (SKC) wordt eveneens geves gd in de gemeente Vlissingen

Bovendien is een tweede extra beveiligde inrich ng gewenst, waarbij de
combina e van gevangenhouden en de aanwezigheid van een hoog beveiligde
zi ngsloca e op een complex zorgt voor meer eﬃciën e en minder risicovolle
vervoersbewegingen.
De ontwikkelingen in het veiligheidsbeeld van Nederland hebben ook hun
weerslag op de strafrechtketen. Het kabinet hee daarom besloten te
investeren in de bewaking en beveiliging van advocaten, oﬃcieren van jus e en
rechters die bij de opsporing, vervolging en berech ng van leden van de zware
georganiseerde criminaliteit betrokken zijn. Naast deze persoonsbeveiliging
stelt dit oﬀensief ook eisen aan de beveiliging van de zi ngsloca es waar extra
risicovolle zi ngen gehouden worden. De bestaande hoog beveiligde
zi ngsloca es zijn in aantal onvoldoende om in de vraag vanuit Rechtspraak en
OM te voorzien. Dit alles hee ertoe geleid dat er op het nieuw aangewezen
terrein van het Jus eel Complex Vlissingen een hoog beveiligde zi ngsloca e
zal worden gerealiseerd.
Tegen deze achtergrond biedt Wind in de Zeilen de gelegenheid om Zeeland een
zeer betekenisvol fysiek alterna ef te bieden voor de misgelopen
marinierskazerne en tegelijk in bovenstaande behoe e te voorzien. Een win-win
situa e voor de gemeente Vlissingen, de provincie Zeeland en het kabinet (zie
Kamerbrief van 14 juli 2020 – 'Nadere informa e over Jus eel Complex
Vlissingen').

LAW DELTA

15

Jus

eel Complex Vlissingen

Algemene beschrijving
Het Jus eel Complex Vlissingen wordt een uniek complex in Nederland waarbij
delen van de strafrechtketen op één terrein worden gesitueerd om de veiligheid
op maal te borgen. Het complex hee een dubbele func e met een
eigenstandige opdracht. Een zi ngsloca e is een landelijke voorziening die zich
primair richt op parke en en rechtbanken ten zuiden van de grote rivieren en
ook ruimte biedt voor het arrondissement Ro erdam. Door het combineren van
een gevangenis en een zi ngsloca e in een hoog beveiligde omgeving ontstaat
een voor Nederland nieuw concept. Hierdoor kan een deel van deze zware
vluchtgevaarlijke criminelen in één veilige omgeving worden gede neerd en
berecht. Dat verkleint bij een deel van de gede neerden de vervoersbewegingen en daarmee het risico op ontvluch ng. Voor Nederland is dit een
unieke combina e.
Uitvoeringspar jen
Dienst Jus ële Inrich ngen, samen met het Rijksvastgoedbedrijf, de Raad voor
de Rechtspraak, het Openbaar Ministerie, de gemeente Vlissingen, provincie
Zeeland en het Waterschap Scheldestromen.
Afronding project
De huidige planning voor de ingebruikname van het Jus
Vlissingen is medio 2028.

eel Complex

Beoogd resultaat
Er wordt een Jus eel Complex Vlissingen gebouwd dat in elk geval de volgende
func es omvat:
1.
Een hoog beveiligde zi ngsloca e;
2.
Een peniten aire inrich ng voor zwaardere doelgroepen met daarbij een
extra beveiligde inrich ng en een steunpunt van de Dienst Vervoer &
Ondersteuning;
3.
Een beveiligde faciliteit waar rechters, oﬃcieren van jus e en advocaten
jdens zi ngsdagen kunnen overnachten en werken.
Ook worden de benodigde toegangswegen aangepast.

LAW DELTA

16

Financiën
Voor de ﬁnanciering van de hoog beveiligde zi ngsloca e in Vlissingen met de
beveiligde overnach ngsfaciliteit wordt structureel vanaf 2025 € 3,870 miljoen
beschikbaar gesteld. Met betrekking tot de extra beveiligde peniten aire
inrich ng (222 plaatsen in totaal) en het bijbehorende steunpunt van de Dienst
Vervoer & Ondersteuning worden de uitgaven op structureel € 52 miljoen
geraamd.
De kosten voor de inzet van het gevangenispersoneel en de investeringen in de
bouw van het Jus eel Complex Vlissingen ontstaan over enkele jaren. Daarom
zijn ook de ﬁnanciële middelen toegekend in de begro ng van 2025 en verder.
Zodra een marktpar j zich hee ingeschreven voor de aanbesteding, ontstaat er

Planning
De verwach ng is dat met de start van de grondwerkzaamheden de eerste
contouren van het Jus eel Complex Vlissingen eind 2022 zichtbaar zullen zijn.
Het Rijksvastgoedbedrijf, DJI en de Rechtspraak werken nauw samen met de
gemeente Vlissingen, de provincie Zeeland en het Waterschap Scheldestromen
om de realisa e van het Jus eel Complex Vlissingen mogelijk te maken. De
huidige planning voor de ingebruikname van het Jus eel Complex Vlissingen is
medio 2030.

zicht op de verhouding van kosten en het ﬁnanciële kader voor de bouw van het
Jus eel Complex Vlissingen in de begro ng. De voorbereiding en start van de
werving van het personeel start volgens planning in 2024 voor de oplevering van
het Jus eel Complex Vlissingen. Tegen die jd kan hierover meer gemeld
worden.

Planning

Onderwerp

In 2021
2021-2023

Opstellen integraal programma van eisen.
Uitvoeren ruimtelijke procedures, zoals het verkrijgen van de
vergunningen en de voorbereiding en vaststelling van het
bestemmingsplan.
Voorbereiding, aanbesteding en realisa e voor het bouwrijp
maken van de grond.
Ondertekening anterieure/ samenwerkingsovereenkomst
Voorbereidingsfase (uitwerking van de vraagspeciﬁca e en
de aanbestedingsstrategie).

2021-2023

2022-2023

Gedurende deze planning worden in overleg met de regio Zeeland
afstemmingsmomenten georganiseerd met de omgeving (inwoners en het
bedrijfsleven) over de voortgang van het project Jus eel Complex Vlissingen.
Het ministerie van JenV zal daar ac ef aan bijdragen. De samenwerking tussen
het rijk en de regio op het gebied van communica e is verankerd in de
werkgroep communica e van het bouwproject Jus eel Complex Vlissingen,
waarin het rijk en de regio nauw met elkaar optrekken.

2023-2027

Aanbestedingsprocedure en ontwerpfase, waaronder
het vaststellen van het ontwerp het Jus eel Complex Vlissingen.

2027-2029

Realisa e Jus eel Complex Vlissingen inclusief de ontslui ng van
openbare wegen.

2024-2030

Start voorbereiding, werving en selec e personeel/
inrichten organisa e.
Oplevering Jus eel Complex Vlissingen.
Ingebruikname Jus eel Complex Vlissingen.

Eind 2029
Medio 2030

LAW DELTA

17

Stad van zaken

Vooruitblik

Sinds de start van het bouwproject JCV medio 2020 is er in nauwe
samenwerking tussen rijk en regio goede voortgang geboekt in de
planvorming ten aanzien van het complex, het terrein en de
omgeving. Eind van dit jaar gaan de eerste werkzaamheden op loca e
van start met de sanering van de ontplo are oorlogsresten. Maar er
zijn helaas ook nieuwe uitdagingen op ons pad gekomen.
Maatschappelijke vraagstukken zoals s kstof en de marktwerking als
gevolg van de Oekraïne oorlog hebben impact op het JCV project. Als
gevolg van deze en andere ontwikkelingen, zoals een gewijzigde
aanbestedingsvorm, is een analyse gedaan op de ini eel geplande
doorloop jden. De uitkomst hiervan noodzaakt helaas om de
planning bij te stellen met een langere doorloop jd van naar
verwach ng circa 2 jaar.

In de periode Q4 2022 – Q2 2023 worden de volgende resultaten
verwacht:

Zoals recent door de minister van Rechtsbescherming gemeld aan de
Tweede Kamer in de brief van 7 december 2022 (kenmerk ) verschui
het beoogde moment van ingebruikname van het JCV daardoor van
medio 2028 naar medio 2030. Voor de nadere onderbouwing hoe
deze vertraging tot stand komt verwijzen wij u derhalve naar deze
brief.

• Uitvoering werkzaamheden voor de sanering van de ontplofbare oorlogsresten .
• Start voorbereidende uitvoerende werkzaamheden ten
behoeve van de verbreding van ontslui ngswegen.
• Uitvoering grondoverdracht en overeenkomsten tussen
gemeente Vlissingen, de provincie Zeeland, het Waterschap
Scheldestromen en het Rijk.
• Vaststelling van het bestemmingsplan medio 2023.
• Uitwerking en oplevering van de aanbestedingsdocumenten
voor het ontwerp en de bouw van het Jus eel Complex
Vlissingen waaronder de vraagspeciﬁca e.
• Start aanbestedingsprocedure bouwproject JCV medio 2023.
• Uitvoering programma 'ingebruikname JCV' door DJI, gericht
op de personele organisa e van de Peniten aire Inrich ng
Vlissingen

LAW DELTA

18

Strategisch Kenniscentrum Georganiseerde en Ondermijnende Criminaliteit (SKC)
Algemene beschrijving
Het kenniscentrum hee als doel om een integraal, gezaghebbend strategisch
beeld te krijgen van de aard, omvang, trends en ontwikkelingen in fenomenen
van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Het centrum levert onder
andere een actueel beeld op om bestuur, gezag en partners in de aanpak te
faciliteren bij het maken van strategische en tac sche keuzes en prioritering op
de langere termijn en het formuleren van doelstellingen. Het SKC wordt in
Vlissingen geves gd.
Beoogd resultaat
De ves ging en opera onalisering van een SKC in Vlissingen.

Uitvoeringspar jen
Stuurgroep Kennis en Exper se.
Afronding project
Het SKC wordt uiterlijk in 2023 gerealiseerd (ves ging en volledige opera onalisering).
Financiën
Voor het SKC wordt een bedrag oplopend tot structureel € 5 miljoen beschikbaar
gesteld (waarvan € 2 miljoen vanuit Wind in de Zeilen). Met deze contouren en
uitgangspunten wordt gekozen voor het splitsen van een zogenaamde
opbouwfase van twee jaar (2021 – 2022) en een aansluitende consolida efase,
waarin sprake is van een mul disciplinair en groeiend SKC met circa 20 tot circa
30 hoogopgeleide specialisten/wetenschappers.

Planning
2022 Bouw – ontwikkelfase
Planning 2022
2022
Q2
Eerste strategisch beeld ondermijning, waaronder ontwikkeling
indicatoren, eerste beeld op dreigingen en contouren eindbeeld
structurele beheerconstruc e
2022
Q2
Opening SKC door de minister en open dagen rondom opening
2022
Q3
Opbouw team tot 25 medewerkers
2022
Q3
Door ontwikkelen actueel strategisch beeld
2022
Q4
Door ontwikkelen product por olio
2022
Q4
Nadere concre sering wijze van samenwerking met Na onale
Samenwerking tegen Ondermijnende Criminaliteit (NSOC), Landelijke
Fenomeentafels Ondermijning (LFT) en Programmadirecteur-generaal
Ondermijning (DGO)
2023 Bouw – ontwikkelfase > Consolida e fase
2023
2023
2023

Q2
Q2
Q3

Vaststellen inrich ng forma eplan
Borging actueel strategisch beeld
Borging product por olio

LAW DELTA

19

Stand van zaken

Vooruitblik

De afgelopen periode is hard gewerkt aan de verdere opbouw van het
SKC. Het team van medewerkers is uitgebouwd tot 24, waarvan 13
woonach g zijn in de provincie Zeeland. De huisves ng aan het
Bellamypark in Vlissingen is verder ingericht.
De strategische samenwerking met de HZ University of Applied
Sciences is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Naast
projectonderwijs, zijn de eerste stagiaires van de HZ bij SKC gestart.
Ook hee een onderwijsproject met de Universiteit van Gent
plaatsgevonden en wordt de samenwerkingsovereenkomst met de
University College Roosevelt eind november 2022 ondertekend.

Het SKC geniet grote belangstelling van andere organisa es. In de
afgelopen maanden hebben diverse organisa es (van onderwijs en
onderzoek tot poten ële opdrachtgevers) zich bij het SKC gemeld om
samenwerking te verkennen. Na de opening van het SKC op 1 juni
2022 en de presenta e van de eerste dreigingsbeelden gaat het SKC
nader verkennen op welke uitwerkingen van het dreigingsbeeld als
eerste inspanning wordt gezet. Ook worden instrumenten zoals
analysetooling en de kennisbank verder ontwikkeld.

In mei 2022 is het beeld over mondiale drugsstromen gepresenteerd
dat in opdracht van de minister van JenV is gemaakt. Op 1 juni 2022
vond de oﬃciële opening plaats door de minister van JenV. Rondom
de opening organiseerde het SKC open dagen voor belanghebbenden
en de inwoners van Vlissingen. In september is o.a. bij het Strategisch
Beraad Ondermijning het dreigingsbeeld over de Trans-Atlan sche
Corridor gepresenteerd.
Met al deze punten is voldaan aan verwach ngen en de Wind in de
Zeilen planning voor 2022 (zie hiervoor).
De afgelopen periode is met de Stuurgroep Kennis en Exper se
gesproken over de beheersma ge onderbrenging van het SKC.
Besloten is de huidige situa e waarin JenV de beheersverantwoordelijkheid draagt tot medio 2024 te verlengen, zodat het SKC zich nog
verder inhoudelijk en organisatorisch kan ontwikkelen. Doel is dat na
2024 het beheer van het SKC aan een andere organisa e wordt
overgedragen. In dat verband zullen tussen JenV en SKC afspraken
worden gemaakt over werkinhoudelijke ona ankelijkheid, mandaat
en het werven van personeel. Inmiddels is de ves gingsplaats van het
SKC in Vlissingen geeﬀectueerd middels een huurcontract tot en met
2025.

In 2023 wordt inhoudelijk verder gewerkt aan de ontwikkeling van
diverse producten op basis van eigen inzichten en de behoe e van
poten ële partners. Daarnaast wordt de structurele beheersconstruc e en de governance verder uitgewerkt ten behoeve van een
naadloze integra e in een toekoms ge 'moederorganisa e' die na
2024 plaats gaat vinden.
Net als het SKC zijn het Na onale Samenwerking tegen Ondermijnende Criminaliteit en de Landelijke Fenomeentafels rela ef
nieuwe samenwerkingsverbanden binnen de ondermijningsaanpak.
Dit vraagt om een goed begrip van elkaars verantwoordelijkheden,
producten, etc. De komende periode wordt bekeken hoe in
onderlinge samenhang de gezamenlijke eﬀec viteit en resultaat
kunnen worden geop maliseerd. Dit proces wordt door de DirecteurGeneraal Ondermijning geregisseerd. Ten behoeve van een
gezamenlijke strijd tegen ondermijnende criminaliteit, is synergie
essen eel voor een veiliger Nederland.

LAW DELTA

20

Fiche C: Oprichting Delta Climate Center

Oprich ng Delta Climate Center
Algemene beschrijving
Dit ﬁche betre het oprichten van het Delta Climate Center (DCC) voor water,
voedsel en energie op de Kenniswerf in Vlissingen. Hierin werken de Zeeuwse
kennisinstellingen (HZ University of Applied Sciences, Scalda en University
College Roosevelt) samen met Universiteit Utrecht, Wageningen University &
Research en Koninklijk Nederlands Ins tuut voor Onderzoek der Zee (NWOI/NIOZ).
De betrokken departementen hierbij zijn de ministeries van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (OCW), Landbouw, Natuur en Voedsel-kwaliteit (LNV),
Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Economische Zaken en Klimaat (EZK).
Beoogd resultaat
De missie van het DCC is om invulling te geven aan de maatschappelijke opgave:
“Leven en werken in de Delta: klimaatadapta e door natuurlijke oplossingen”.
De kernopdracht van het centrum is om innova eve oplossingen te realiseren
voor een toekomstbestendige, veilige en welvarende Delta. Op vier niveaus
wordt deze opgave ingevuld: onderzoek, onderwijs, valorisa e en business
development.

Afronding project
In de jaren 2020-2030 zijn er middelen vanuit het rijk en de Provincie Zeeland
voor het DCC beschikbaar. Vanaf 2030 draagt het bestuur van het Delta Climate
Center de verantwoordelijkheid voor de con nuïteit en is er dus geen
(ﬁnanciële) steun vanuit het rijk.
Financiën
De totale bijdrage aan het Delta Climate Center vanuit Wind in de Zeilen
bedraagt € 68.410.000, inclusief btw. Dit betre 48% van het totaal aan
benodigde middelen in de aanloopperiode tot en met 2030. Het bedrag bestaat
uit zowel een eenmalige investering (28%) als een bijdrage voor doorlopende
ac viteiten (72%).
Planning
De founders streven naar een start van het DCC per 1 juli 2023.

Uitvoeringspar jen
De founders van het Delta Climate Center zijn: HZ University of Applied Sciences,
Scalda, University College Roosevelt, Universiteit Utrecht, Wageningen
University & Research) en het Koninklijk Nederlands Ins tuut voor Onderzoek
der Zee (NWO-I/NIOZ.

Oprichting Delta Climate Center

Daarnaast zijn betrokken: het rijk, provincie Zeeland/Campus Zeeland,
gemeente Vlissingen, Dockwize, Impuls Zeeland en Economic Board. Eventuele
andere par jen die een rol gaan spelen, zijn bijvoorbeeld Ecoshape, Deltares, TU
Del en Universiteit Gent

22

Stand van zaken

Vooruitblik

Op 1 december 2022 hebben de founders hun DCC-plan aangeboden
aan de Stuurgroep Wind in de Zeilen.

De founders gaan komende maanden verder met de uitwerking van
onderdelen van het DCC-plan.
Dit betre onder meer de uitwerking van de businesscase, de aan te
vragen subsidies bij Rijk en provincie Zeeland, het benoemen van
direc e, raad van bestuur en medewerkers en het benoemen van
professoren, lectoraten en praktoraten. De Stuurgroep Wind in de
Zeilen neemt eind januari 2023 een ﬁnaal besluit over het complete
DCC-plan.
Het streven is om per 1 juli 2023 van start te kunnen gaan met het
Delta Climate Center.

Met de realisa e van het DCC verwachten de founders langs de weg
van een brede onderwijsagenda en een onderzoeksagenda gericht op
regionale transi es in de rich ng van een duurzame, klimaatbestendige en welvarende delta een belangrijke bijdrage te leveren
aan de kennisversterking van en in Zeeland.
De onderwijsagenda onderscheidt zich door een brede waaier aan
onderwijsvormen die naar verwach ng meer studenten naar Zeeland
zullen trekken en de arbeidsmarkt rond de klimaa ransi es zal
versterken. Nieuwe opleidingen, innova eve vormen van
samenwerken tussen MBO, HBO en WO en een programma van levenlang-ontwikkelen zullen zowel de kennisinstellingen als de
arbeidsmarkt versterken.
Het onderzoeksprogramma vraagt daarbij wat de rol is van 1) water en
de kust;2) voedsel, energie en bio grondstoﬀen, en 3) een circulaire
omgang met water, energie en bio grondstoﬀen. Onderscheidend is
dat zowel fundamenteel, toepassingsgericht en uitwerkingsgericht
onderzoek daarbij samen worden gebracht. Co-crea e met bedrijven,
organisa es en overheden in onderwijs, onderzoek, valorisa e en
business development behoort tot de vaste werkwijze van het DCC.

Oprichting Delta Climate Center

De Stuurgroep Wind in de Zeilen is op 15 december 2022 akkoord
gegaan met dit plan, onder voorbehoud van een aantal voorwaarden,
onder meer de goedkeuring van de businesscase en het
bestedingsplan. Ook zullen er over het DCC-plan eerst nog een aantal
consulta es plaatsvinden.

23

FICHE D: Fysieke ontwikkeling Kenniswerf Vlissingen

Fysieke ontwikkeling Kenniswerf Vlissingen
Algemene beschrijving
De Kenniswerf Vlissingen hee de poten e om door te groeien naar een
toonaangevende campus voor Zeeland met spin-oﬀ in heel Zeeland. Om de
fysieke ontwikkeling van de Kenniswerf te versnellen worden de volgende
projecten gerealiseerd:
Op de Kenniswerf wordt het Delta Climate Center (DCC) voor water, voedsel en
energie opgericht. Met de oprich ng van het DCC zal het ves gingsklimaat voor
bedrijven verbeteren (ﬁche C).
Een tweede aspect betre het vergroten van het vermogen van het Investeringsfonds Zeeland. Hiermee kunnen kennisintensieve bedrijven aangetrokken
worden en kan geïnvesteerd worden in startups, scale-ups en groeiende
ondernemingen op de Kenniswerf die ontstaan als spin-oﬀ van het DCC (ﬁche E).
Om de ves ging van bedrijven mogelijk te maken en verder te versnellen is voor
de fysieke ontwikkeling van de Kenniswerf een eenmalige investering van € 15
miljoen toegezegd om het gebied verder te revitaliseren (ﬁche
Beoogd resultaat
Het resultaat is dat er binnen de Kenniswerf meer ves gingsmogelijkheden
komen voor nieuwe ontwikkel-, test- en demofaciliteiten (zoals meegenomen in
de plannen voor het Delta Climate Center), starters, scale-ups en R&Dafdelingen. Het uiteindelijke doel is om de Kenniswerf uit te laten groeien tot een
toonaangevende campus voor Zeeland met spin-oﬀ in heel Zeeland.

ministerie van BZK, de provincie Zeeland, Dockwize, Impuls en de
kennisinstellingen (HZ University of Applied Sciences, Scalda en University
College Roosevelt). Van belang is om de onderlinge samenhang te blijven
bewaken. Daarnaast is voor een succesvolle ontwikkeling van de Kenniswerf,
met een brede spin-oﬀ in Vlissingen en Zeeland ook de samenhang tussen de
reeds lopende Kenniswerfontwikkeling en de voorziene impuls voor de
Kenniswerf vanuit Wind in de Zeilen randvoorwaardelijk.
Afronding project
De verwachte doorloop jd was circa vijf jaar. Het college van Burgemeester &
Wethouders van de gemeente Vlissingen hee recent besloten om de
ontwikkelvisie Kenniswerf op te stellen in samenwerking met HZ, Scalda en
Dockwize. Dit om te komen tot een meer integrale visie. Daardoor vergt dit meer
jd dan vooraf aangenomen was en is de verwach ng dat het project een
langere doorloop jd zal hebben. Na besluitvorming over de ontwikkelvisie zal
meer duidelijkheid ontstaan over de doorloop jd van dit project.
Financiën
Vanuit het pakket Wind in de Zeilen is door het rijk € 15 miljoen beschikbaar
gesteld: € 1 miljoen voor het opstellen van het ontwikkelplan Kenniswerf
(planvorming) en € 14 miljoen voor de uitvoering van het ontwikkelplan.
Planning

Uitvoeringspar jen
De gemeente Vlissingen is de trekker van dit ﬁche. Er bestaat een sterke rela e
met de ﬁches C, E en F en mogelijk ook met ﬁche B (in verband met de realisa e
van het SKC). Daarom wordt er samengewerkt met vertegenwoordigers van het

Onderwerp

Planning

Planvorming Kenniswerf
Bestaande uit:
Het concre seren en actualiseren van de
ontwikkelvisie Kenniswerf, i .s.m. HZ, Scalda en
Dockwize, inclusief het opze en en openen van
een grondexploita e voor de onderdelen van
het plangebied Wind in de Zeilen;
Het opstellen van een lange termijn
communica e- en marke ngplan.

Q2 2022 - Q1 2023

Uitvoeringsfase

2022 -2025

Fysieke ontwikkeling Kenniswerf Vlissingen

De opbrengst van dit ﬁche hee twee eﬀecten:
• Een sociaaleconomisch eﬀect (het creëren van een groei- en landingsplaats
voor ontwikkel-, test- en demoloca es, demoloca es en innova eve en
ambi euze bedrijven draagt sterk bij aan de ambi e om de Kenniswerf de
innova eve broedplaats te laten zijn).
• Een werkgelegenheidseﬀect (circa 380 vol jdbanen als gevolg van het landen
van nieuwe bedrijven op de Kenniswerf en in de regio. Door op de Kenniswerf
te werken met groeiformules wordt con nu nieuwe werkgelegenheid
gecreëerd en ges muleerd).

25

Stand van zaken

Vooruitblik

Na ontvangst van de beschikbaar gestelde gelden, is de uitvoeringsfase gestart. Te beginnen met het ves gen van een Wet
voorkeursrecht gemeenten (Wvg) op de gronden genoemd in dit
ﬁche. Op 7 juli 2022 hee de gemeenteraad van Vlissingen een besluit
genomen tot ves ging van de Wvg.
Wanneer in de komende periode percelen worden aangeboden op
grond van de Wvg, dan zal door het college een besluit genomen
worden over het onderhandelingsproces. Inmiddels is één perceel
aangeboden en hiervoor zijn de onderhandelingen gestart.

Om ruimtelijke sturing te behouden en ongewenste bouwontwikkelingen en gebruikswijzigingen te voorkomen op de percelen
genoemd in dit ﬁche, is een voorbereidingsbesluit in voorbereiding
voor de percelen waarop reeds de Wet voorkeursrecht gemeenten is
geves gd. Hiermee kan voorkomen worden dat, vooruitlopend op de
uitkomsten van het visieproces, er ongewenste ontwikkelingen plaats
kunnen vinden op deze percelen. Besluitvorming door de
gemeenteraad van Vlissingen is voorzien in december 2022.

In samenwerking met belangrijke sleutelspelers in het gebied, te
weten HZ, Scalda en Dockwize, wordt de ontwikkelvisie Kenniswerf
opgesteld. Onder aansturing van een externe procesbegeleider is het
traject opgestart om te komen tot deze ontwikkelvisie.

Fysieke ontwikkeling Kenniswerf VlissingenBesluitvorming over de
ontwikkelvisie Kenniswerf, inclusief grondexploita e, is voorzien in
Q1 2023. Omdat het opstellen van de ontwikkelvisie meer jd vergt
dan vooraf aangenomen, is de verwach ng dat het project een
langere doorloop jd zal hebben. Na besluitvorming over de
ontwikkelvisie zal meer duidelijkheid ontstaan over de doorloop jd
van dit project.

Fysieke ontwikkeling Kenniswerf Vlissingen

26

FICHE E: Investeringsfonds Zeeland

Investeringsfonds Zeeland
Algemene beschrijving
Dit ﬁche bevat een onderbouwing van de extra gevraagde ﬁnanciële middelen
van in totaal € 20 miljoen voor het vergroten van het vermogen van het
Investeringsfonds Zeeland. Deze middelen zijn bedoeld:
• voor het aantrekken van kennisintensieve bedrijven voor Zeeland door het
fondsvermogen van het Zeeuws Par cipa efonds 3 B.V. op te hogen met € 15
miljoen.
• voor het investeren in startups, scale-ups en groeiende ondernemingen,
onder andere op de Kenniswerf. Zo wordt InnoGo! versterkt (€ 3,5 miljoen) en
wordt de fondsomvang van het Zeeuws Par cipa efonds 2 B.V. verhoogd met
€ 1,5 miljoen voor vervolginvesteringen in deze bedrijven.
Beoogd resultaat
Het resultaat van het project is dat de € 20 miljoen aan rijksmiddelen
beschikbaar zijn gesteld aan het Investeringsfonds Zeeland, met bijbehorende
bestuurlijke afspraken en besluiten in de Algemene Vergadering van
Aandeelhouders (AvA) over eventuele aanpassingen in aandeelhoudersinstruc es en verantwoordingsrapportages.

Afronding project
Het totaalbedrag van € 20 miljoen wordt tot en met 2023 in vier tranches van €5
miljoen beschikbaar gesteld door het rijk aan het Investeringsfonds Zeeland.
De ﬁnancieringen vanuit het Investeringsfonds Zeeland gaan ook na 2023 door,
om de middelen revolverend worden ingezet.
Financiën
Er wordt een bedrag van totaal € 20 miljoen ter beschikking gesteld.
Dit wordt als volgt verdeeld over de bestaande investeringsfondsen:
Een bedrag van € 3,5 miljoen ten behoeve van InnoGo!
Een bedrag van €1,5 miljoen ten behoeve van het Zeeuws Par cipa efonds 2 B.V.
Een bedrag van € 15 miljoen ten behoeve van Zeeuws Par cipa efonds 3 B.V.
De eerste twee tranches van € 5 miljoen zijn inmiddels ontvangen, de derde
tranche van €5 miljoen wordt eind 2022 ontvangen.
Planning
De ministerraad hee op 6 november 2020 een besluit genomen over de agiostor ng van €20 miljoen. Na de voorhangprocedure in de Tweede Kamer is op de
Algemene vergadering van Aandeelhouders van het Investeringsfonds Zeeland
een besluit een besluit genomen over de vergro ng van het vermogen van het
Investeringsfonds Zeeland. De bestuursovereenkomst “Wind in de Zeilen
Innova eﬁnanciering” is in februari 2021 door het rijk, provincie en Impuls
ondertekend.

Investeringsfonds Zeeland

De investering in het Investeringsfonds Zeeland hee de volgende beoogde
eﬀecten:
• Eﬀect op het ves gingsklimaat: met het vergroten van het investeringsvermogen van het Investeringsfonds Zeeland vergroot de provincie
structureel de kans op meer succesvolle acquisi e van kennisintensieve
bedrijven, zodat Zeeland aantrekkelijker wordt voor hoger opgeleiden en
andere poten ele bedrijven (magneetwerking).
• Eﬀect op de werkgelegenheid: hoogwaardige kennisbedrijven brengen meer
toegevoegde waarde met zich mee. Kennisintensieve bedrijven creëren ook
hoogwaardige werkgelegenheid voor de lange termijn. Er wordt extra
werkgelegenheid verwacht: 400 e voor € 20 miljoen.
• Sociaaleconomische eﬀecten: het is wenselijk dat de verhouding theore sch
en prak sch opgeleiden beter in balans komt in Zeeland. Het aantrekken van
kennisintensievere bedrijven helpt hierbij. Dit zorgt tevens voor een meer
gevarieerde arbeidsmarkt, waardoor de mogelijkheid tot ves ging van
'nieuwkomers' wordt vergroot.

Uitvoeringspar jen
Investeringsfonds Zeeland, samen met Provincie Zeeland en het ministerie van
EZK.

28

Stand van zaken
De leadﬂow bij InnoGo! is mede a ankelijk van de
succesvolle opstart van het Delta Climate Center (ﬁche C).

jdige en

Investeringen vanuit het Zeeuws Par cipa efonds:
• De eerste investering vanuit het Zeeuws Par cipa efonds is
gerealiseerd. Dit betre een investering van €2.500.000 in het
bedrijf Alta Carbon Technologies (dit bedrijf gaat zich in 2023
ves gen in Terneuzen) – huidige werkgelegenheid is ongeveer 7 e.
• De tweede investering van €1.500.000 vanuit het Zeeuws
Par cipa efonds is gerealiseerd. Dit betre een investering in
Elektrauvision. Elektrauvision is een spin-oﬀ van het bestaande
bedrijf Hydrauvision in Schoondijke. Dit bedrijf zal zich bezig gaan
houden met elektriﬁca e van machines welke gebruikt worden in
de industrie. De huidige werkgelegenheid is met ongeveer 3 e nog
laag, maar zal naar verwach ng snel groeien.
• De derde investering vanuit het Zeeuws Par cipa efonds is
gerealiseerd. Het betre €1.500.000 voor het bedrijf Thorizon.
Thorizon ontwikkelt een zgn. Molten Salt Reactor (MSR). De 'ﬁrstof-a-kind' zal op het terrein van EPZ worden geplaatst. Huidige
werkgelegenheid is ong. 5 FTE.
• De vierde investering is een vervolginvestering in Allyourz van
€ 400.000. Allyourz is een nieuwe genera e boekingspla orm voor
de recrea esector in Zeeland. Huidige werkgelegenheid is ongeveer 15 e, geves gd in Middelburg.

De communica e rondom Wind in de Zeilen vanuit het Impuls-cluster
Innova eﬁnanciering is inmiddels opgestart (dit is een con nu
proces).
Samengevat gee dit het volgende beeld (verwach ng is dat de volledige investeringsbedragen worden uitgeboekt):
Zeeuws Par cipa efonds
Bedrijf
Alta Carbon Utalisation
Thorizon
Allyourz
Electrauvision
TOTAAL

Investeringsbedrag
€2.500.000
€1.500.000
€ 400.000
€1.500.000

Uitgeboekt
€1.250.000
€ 855.263
€ 400.000
€1.500.000
€4.005.263

€5.900.000

Innogo !
Bedrijf
Sealution
Oﬀshore Warning Systems
Qmedic
TOTAAL

Investeringsbedrag
€ 75.000
€ 100.000
€ 350.000
€

525.000

Uitgeboekt
€ 75.000
€ 50.000
€ 250.000
€ 375.000

Vooruitblik
De derde tranche van € 5 miljoen wordt eind 2022 verwacht.
We zijn in gesprek met diverse leads, waarvan wordt onderzocht of
deze gaan leiden tot een investeringsvoorstel.

Investeringsfonds Zeeland

Investeringen vanuit InnoGo!:
• Dit betre bedrijf Sealu on (samenwerking met Dekimo te Goes) –
huidige werkgelegenheid is ong. 5 e. Deze ondernemer is HZstudent. Het bedrag is gelijk aan € 75.000.
• De tweede investering vanuit InnoGo! is in het bedrijf Oﬀshore
Warning Systems te Middelburg voor € 100.000. Dit is een
dochterbedrijf van Q-Avia on. Zij ontwikkelen verlich ng voor
oﬀshore windturbines.

• De derde investering betre het bedrijf Q-medic voor € 350.000.
Dit betre een apparaat voor pijnbestrijding. De produc e van deze
systemen van Q-medic is voorzien bij Unitron in Ijzendijke.

29

Fiche F: Bereikbaarheid

Bereikbaarheid
Algemene beschrijving
Het ﬁche bereikbaarheid is gericht op het verbeteren van de verbindingen
tussen Vlissingen en Zeeland en de Randstad, Brabant en Vlaanderen. Het
verbeteren van de bereikbaarheid is een randvoorwaarde voor de sociaaleconomische structuurversterking in algemene zin en in het bijzonder voor de
Law Delta (ﬁche B) en het op te richten Delta Climate Center (ﬁche C).

F1: Intercity Vlissingen-Randstad
Algemene beschrijving
Verbetering van de verbinding Vlissingen-Ro erdam/Amsterdam kan in drie
stappen worden gerealiseerd:
Stap 1 (december 2021): introduc e van een intercity Vlissingen-Ro erdam één
keer per uur en een sprinter Vlissingen-Roosendaal twee keer per uur. Dit levert
20 minuten reis jdwinst op naar Ro erdam. Mogelijkheden om één van de
sprinters door te laten rijden naar Dordrecht zal betrokken moeten worden bij
een onderzoek dat ProRail uitvoert. Inzet is in ieder geval dat de aanslui ng en
overstapmogelijkheden in Roosendaal dusdanig zijn dat de huidige reis jden
rich ng de Randstad en de Brabantse steden niet verslechteren.
Stap 2 (2023-2025): versnelling van de intercity door aanslui ng van de Zeeuwse
lijn op de Hogesnelheidslijn (HSL, Intercity Direct), in lijn met Toekomstbeeld OV
2040. Op deze manier ontstaat een reis jdwinst van 60 minuten rich ng
Amsterdam.
Stap 3 (uiterlijk 2030): het rijk, de regio en vervoerder onderzoeken of frequeneverhoging van de intercity mogelijk is. Hiervoor worden in Wind in de Zeilen
drie voorwaarden gesteld:
• Een gezonde businesscase.
• Rekenschap nemen van de perifere ligging.
• Een afspraak over een kosten-batenafweging.

Beoogd resultaat
In het bestuursakkoord wordt een aantal te behalen resultaten onderscheiden:
• Reis jdwinst: bij de introduc e van de intercity (stap 1) 20 minuten rich ng
Ro erdam, bij verdere versnelling van de intercity (stap 2) 60 minuten
rich ng Amsterdam.
• Reis jdbaten: de reis jdbaten worden becijferd op € 1 - € 3 miljoen voor
reizigers op werkdagen tussen Zeeuwse economische centra en op € 5 - € 8
miljoen voor reizigers naar economische centra buiten Zeeland.
• Indirecte economische eﬀecten.
Het belangrijkste resultaat is de introduc e van de intercitydienst per december
2021 binnen de huidige hoofdrailnet-concessie.
Stap 2: uiterlijk in 2025 zal de dienstregeling ingaan.
Uitvoeringspar jen
Het ministerie van IenW, samen met de provincie Zeeland, NS en ProRail.
Afronding project
• December 2021: introduc e intercity Vlissingen-Ro erdam (1 keer per uur)
en sprinter Vlissingen-Roosendaal (2 keer per uur).
• 2023-2025: versnelling van de intercity door aanslui ng van de Zeeuwse lijn
op de Hogesnelheidslijn (HSL, Intercity Direct).
• Uiterlijk 2030: onderzoek naar mogelijkheid frequen everhoging van de
intercity.

Bereikbaarheid

Financiën
Afgesproken is dat een incidenteel bedrag van € 50 miljoen vanuit het ministerie
van Defensie in het kader van Wind in de Zeilen overgeheveld wordt naar het
ministerie van IenW voor de uitvoering van de infrastructurele maatregelen.
Ook is structureel € 4,5 miljoen vrijgemaakt ten behoeve van de exploita e van
de inzet van de extra treinen.
Binnen de beschikbare middelen, zoals is afgesproken in Wind in de Zeilen,
wordt de intercity-verbinding nader uitgewerkt. Dit betekent dat de NS een
intercitydienst binnen de huidige hoofdrailnet-concessie integreert met het
hiervoor beschikbare budget en dat ProRail de benodigde infrastructurele
maatregelen nader uitwerkt binnen het beschikbare budget.
Bereikbaarheid€ 5 miljoen van de bovengenoemde € 50 miljoen is gereserveerd
voor investeringen in de infrastructuur ten behoeve van de sta onsomgeving in
Vlissingen, conform de afspraken gemaakt in Wind in de Zeilen.

31

Planning
Q1 - 2023

Inzicht in overwegen met kans op sanering
(op baanvak Vlissingen – Roosendaal)

ProRail, NS en IenW

Q1 - 2023

Eerste zichtbare infrastructurele
maatregelen op o.a. overwegen

ProRail en IenW

Q2 - 2023

Uitkomsten nadere analyse reizigersimpact

IenW met NS, ProRail en regio

Q4 - 2023

Streefdatum realisa e
overwegmaatregelen

ProRail

Q4 - 2025

Streefdatum realisa e overwegsaneringen

ProRail

2023 -2025

Voorziene introduc e van stap 2 waarmee
60 min reis jd winst rich ng Amsterdam
wordt gerealiseerd

NS en IenW

Stand van zaken
In december 2021 is de treindienst intercity Vlissingen-Ro erdam,
geheel volgens planning, in gebruik genomen.
Het plan van aanpak voor de verkenning en planuitwerking van de
benodigde infrastructurele maatregelen van ProRail voor voldoende
trac e-en energievoorziening en om de spoorveiligheid op het traject
Roosendaal – Vlissingen weer op niveau te krijgen van voor de extra
trein, is akkoord bevonden. Voor december 2023 worden de eerste
maatregelen op overwegen tussen Roosendaal en Vlissingen
zichtbaar gerealiseerd.

Vooruitblik
In Q1 2023 zullen de eerste maatregelen op overwegen uitgevoerd
worden. Ook wordt de keuze gemaakt, in afstemming met regionale
stakeholders, welke overwegen nader verkend worden voor sanering
en welke niet. Het vervolg wordt besproken in de Stuurgroep Wind in
de Zeilen. Het streven blij om de maatregelen op overwegen zo snel
mogelijk uit te voeren, waarbij de rich ng is dat kleine maatregelen
binnen 2 jaar na introduc e van de extra en snelle trein genomen
worden (voor december 2023) en de saneringen binnen 4 jaar
(december 2025). Tijdens de verdere verkenning en planuitwerking
zal de planning voor realisa e deﬁni ef vastgesteld worden. De
uitkomsten van de nadere analyse op de vervoerwaarde van stap 2
wordt in de eerste hel van 2023 verwacht.

Bereikbaarheid

De logis eke en vervoerkundige uitwerking van NS en ProRail voor
stap 2 laat zien dat het gestelde doel van 60 minuten reis jdswinst
gehaald kan worden. Dit hee wel consequen es voor een
aanmerkelijk deel van o.a. de reizigers van en naar Zeeland, (die niet
naar Amsterdam reizen). Zij kunnen nadeel ondervinden van de
introduc e van stap 2, omdat zij te maken krijgen met een extra
overstap en een langere reis jd rich ng Del , Den Haag en/of verder

Dit is uiteraard niet de bedoeling. Komend half jaar wordt daarom
door IenW met NS, ProRail en regionale par jen, de reizigersimpact
nader geanalyseerd of en hoe tot op malisa es gekomen kan
worden.

32

F2: Ontwikkeling sta onsomgeving Vlissingen
Algemene beschrijving
Rond sta on Vlissingen is een traject gestart met stakeholders uit het
bedrijfsleven, onderwijs en (semi-)overheden om duurzame, innova eve
mobiliteitsvormen te ontwikkelen en het sta onsgebied te ontwikkelen tot dé
mobiliteitshub in de regio. Hierbij zullen huidige mobiliteitsvormen en het
sta onsgebied een kwaliteitsimpuls krijgen. Daarnaast zullen nieuwe, slimme
en duurzame mobiliteitsvormen worden toegevoegd.
Dit leidt ertoe dat de reiziger (toerist, student, forens én inwoner) gebruiksvriendelijk, ﬂexibel en comfortabel kan wisselen tussen bestaande en nieuwe
mobiliteitsvormen. Met deelmobiliteit (deelauto's, deelﬁetsen), aanvullende
voorzieningen (zitmogelijkheid, toilet, waterkraan, wiﬁ, oplaadpunten),
duurzame mobiliteitsvormen, laadinfra gekoppeld aan de elementen wind,
water en zon wordt het sta onsgebied dé mobiliteitshub in de regio en is de
Zeeuwse beleving voor zowel inwoners als niet-inwoners compleet.
Beoogd resultaat
De doelstelling van dit ﬁche is een kwaliteitsimpuls geven aan het Sta onsgebied, waarmee de bereikbaarheid van de diverse eﬀectgebieden wordt
verhoogd en het Sta onsgebied func oneert als een motor voor economische
groei. Deze kwaliteitsimpuls wordt geconcre seerd op de onderdelen
'mobiliteit', 'duurzaamheid & energie', 'verblijfskwaliteit' en 'motor voor
economische groei'.
In dit ﬁche wordt een tweesporenbeleid ingezet om de doelstelling te bereiken:
• De ontwikkeling en uitvoering van een Masterplan Sta onsgebied Vlissingen
met alle benodigde infrastructurele maatregelen dat medio 2023 in uitvoer
kan.
• Het faciliteren van pilots die op korte termijn (vanaf 2021) kunnen starten,
passen in de huidige omgeving en het vliegwiel vormen voor de infrastructurele maatregelen in het Sta onsgebied.
Het onderdeel 'Ontwikkeling sta onsomgeving Vlissingen' van het ﬁche F
Bereikbaarheid kent een nauwe samenhang met het onderdeel 'Living Lab
Slimme Mobiliteit':

De mobiliteitspilots uit het onderdeel Living Lab Slimme Mobiliteit vormen het
vliegwiel voor de infrastructurele maatregelen en voorzieningen in het
Sta onsgebied; de pilots die succesvol zijn, worden structureel ingepast in het
Sta onsgebied.
Mobiliteitswensen en mobiliteitspilots vanuit de gebruikers, bedrijven of
bezoekers van het Sta onsgebied kunnen binnen het Living Lab Slimme
Mobiliteit worden uitgevoerd..
Uitvoeringspar jen
Gemeente Vlissingen
Afronding project
De ontwikkeling van de sta onsomgeving loopt door tot eind 2025.
Financiën
Voor investeringen in de sta onsomgeving Vlissingen is vanuit het pakket Wind
in de Zeilen € 5 miljoen gereserveerd voor aanleg infrastructuur (uit de € 50
miljoen voor infrastructurele maatregelen).
De realisa e van een Masterplan Sta onsgebied en het traject om daar te
komen, zal een grote aantrekkingskracht hebben op de omgeving, en biedt
kansen om het beschikbaar gestelde budget te verhogen met aanvullende
budge en, zoals bijdragen van stakeholders en subsidiemogelijkheden (met
coﬁnanciering). Daarbij valt te denken aan Europese en landelijke subsidies voor
klimaatadapta e, innova e en experimenteerruimte. Het is dan ook van groot
belang om de posi eve ﬂow te verstevigen en gezamenlijk te werken aan een
mul plier van het toegekende budget.
De gereserveerde € 5 miljoen wordt, aangevuld met eventuele subsidies, ingezet
voor de beoogde kwaliteitsimpulsen op het gebied van mobiliteit,
duurzaamheid & energie, verblijfskwaliteit en economische groei in het
Sta onsgebied Vlissingen. Deze eventuele aanvullende subsidies kunnen
worden toegevoegd om een hoog ambi eniveau te realiseren. Het
oorspronkelijke plan van aanpak is daarvan echter niet a ankelijk.

Bereikbaarheid

33

Planning
Mijlpalen Q4 2022:
• Uitvraag en aanstellen extern bureau voor ontwikkelen Masterplan Sta onsgebied;
• Uitwerking governance stakeholders voor Masterplan Sta onsgebied
(periodieke bestuurlijke afstemming, ambtelijke vertegenwoordiging in
thematafels en 1-op-1 gesprekken stakeholders over speciﬁeke aandachtspunten);
• Strategie bepalen gebruik gronden;
• Voorbereiden par cipa etraject (uitvoer Q1 -2023);
• Voorbereiden thematafels tbv programmering en func es (uitvoer Q1 –
2023);
• Afronden en/of doorstarten pilots & experimenten.
Mijlpalen Q1 2023
• Opstart par cipa etraject
• Opstart thematafels
• Start onderhandelingen grondgebruik
Mijlpalen Q2 2023
• Opleveren Masterplan (medio 2023)

Bereikbaarheid

34

Stand van zaken
Mobiliteitspilots
In samenwerking met Living Lab Slimme Mobiliteit wordt gewerkt
aan:
• In juni 2022 is het haalbaarheidsonderzoek naar een SuperSlim
Laadplein opgeleverd en gepresenteerd aan betrokken par jen.
Het onderzoek hee opgeleverd dat een SuperSlim Laadplein
haalbaar is op de beoogde loca e, mits aan een aantal randvoorwaarden wordt voldaan. Op basis van de resultaten wordt
komende periode een marktverkenning uitgevoerd en wordt
e.e.a. getoetst aan het beleid en de investeringsbereidheid van de
belangrijkste stakeholders.
• De pilot met het (op termijn autonoom) varend pontje in de
binnenhaven van Vlissingen hee in de zomermaanden van 2022
dienst gedaan als verbinding tussen stad en sta on. Dit betekende
voor het Sta onsgebied Vlissingen een nieuwe verbinding (over
water) met de (binnen)stad en een extra beleving voor de bezoeker.
Wegens tegenvallende bezoekersaantallen en het niet rond krijgen
van de businesscase is het pontje in het naseizoen eerder gestopt
dan gepland. Eind 2022 wordt het ini a ef geëvalueerd met de
betrokken par jen.

Deze vormen de basis voor de uitgangspuntenno e die op 2
november 2022 met de betreﬀende stakeholders werd besproken in
de 'bestuurlijke kick-oﬀ Sta onsgebied Vlissingen'. In deze sessie zijn
tevens ieders aandachtspunten voor de volgende fase, de ontwikkeling van het Masterplan, geïnventariseerd.
Met grondeigenaren en stakeholders is doorlopende afstemming
over de plannen op korte en lange(re) termijn.
Eind 2022 zullen zaken rondom investeringen, grondexploita e en
samenwerkingsconstructen concreter worden. Dit alles wordt
gedaan in afstemming met de omliggende projecten, met name de
visie ontwikkeling Kenniswerf en de herinrich ng van de Prins
Hendrikweg.

Vooruitblik
Speciﬁek voor de komende periode (december 2022 – mei 2023)
staan de volgende mijlpalen gepland:
• Opstellen Masterplan Sta onsgebied, inclusief voorlopig ontwerp
en deﬁni ef ontwerp herontwikkeling Sta onsgebied
• Ontwikkelstrategie gronden Sta onsgebied
• Par cipa etraject Sta onsgebied, inclusief opstart Thematafels
(t.b.v. func es & programmering)
• Uitwerking func es en programma's Sta onsgebied
• Afronding en doorstart pilots & experimenten (mobiliteit &
verblijfskwaliteit)

Bereikbaarheid

Daarnaast wordt vanuit het project 'Ontwikkeling Sta onsgebied'
gewerkt aan:
• De pilot met deelﬁetsen op de nieuwe loca e op het voorplein is
gerealiseerd. De komende periode worden hier meerdere vormen
van deelmobiliteit (o.a. elektrische deelscooters) en een
experiment met dropzones in Vlissingen aan toegevoegd.
• De (landelijke) pilot 'Iden teit Mobiliteitshubs' is medio juni 2022
gestart en werd in september 2022 onderzocht op gebruik en
herkenbaarheid. Vlissingen is daarin één van de drie landelijke pilot
loca es om de iden teit van hubs te ontwerpen. De resultaten van
dit onderzoek worden in december 2022 opgeleverd.

Gebiedsontwikkeling
In meerdere sessies met NS, ProRail en Provincie Zeeland zijn de
uitgangspunten voor herontwikkeling van het Sta onsgebied en de
ambi es voor de volgende fase geformuleerd.

35

F3: Living Lab Slimme Mobiliteit
Algemene beschrijving
Zeeland wil een omgeving zijn om innova eve mobiliteitsconcepten in een meer
dunbevolkt gebied met landsgrensoverschrijdende verbindingen uit te testen.
Daarom wordt het Living Lab Slimme Mobiliteit Zeeland ingericht. Het living lab
dient als proefgebied voor mobiliteitsinnova es die elders zijn ontwikkeld.
Vanuit het Living Lab wordt een programma van innova eve projecten opgezet,
met als doel om deze innova es later in Zeeland en mogelijk in de rest van
Nederland verder uit te rollen. Vlissingen en omgeving zijn het focusgebied voor
het living lab slimme mobiliteit, waarbij projecten in andere delen van Zeeland
ook mogelijk zijn.
Beoogd resultaat
Het doel is om vanuit het Living Lab de volgende resultaten te realiseren:
● Minimaal twee meerjarig lopende pilotprojecten opze en, waarbij tevens
beoogd wordt de beschikbare middelen te koppelen aan Europese subsidie.
● Minimaal 10 kleinere direct uitvoerbare startprojecten die op de korte
termijn mobiliteitsoplossingen in Zeeland uitproberen.

● Uit bovenstaande komen minimaal vijf ini a even die na de pilot- en tes ase
over heel Zeeland uitgerold kunnen worden.
● Uit bovenstaande komen minimaal twee ini a even die na pilot- en tes ase
in de rest van Nederland benut kunnen worden.
Hierdoor kan de reiziger (toerist, student, forens én inwoner) in Vlissingen en
Zeeland gebruiksvriendelijk, ﬂexibel en comfortabel wisselen tussen
mobiliteitsvormen.
Uitvoeringspar jen
De provincie Zeeland, samen met de gemeente Vlissingen en het ministerie van
IenW.
Afronding project
Afronding in 2025.
Financiën
Voor het Living Lab Slimme Mobiliteit wordt €5 miljoen beschikbaar gesteld
vanuit het ministerie van IenW voor de periode 2021 t/m 2025.

Planning
Periode
November 2022 – mei
2023

Mei 2023

Fase
Resultaat
Volgende ronde pilotprojecten wordt opgestart en Volgende ronde projecten gestart en te starten
in voorbereiding genomen voor uitvoering voorjaar
2023.
Eerste evalua e van projecten gestart in 2021
Delen kennis en ervaring van lopende pilotprojecten en
2de debatdag Living Lab Slimme Mobiliteit op
kenniswerf in Vlissingen
kennismaking met aankomende pilotprojecten

Maart 2021 - maart 2025 Beoordeling, programmering en uitvoering
Maart 2025 - december Evalua e en vervolg/uitrol succesvolle projecten
2025
borgen

Programmering en uitvoering van pilots en experimenten
Evalua e van het living lab en borging van uitrol
succesvolle lopende projecten.

Bereikbaarheid

36

Stand van zaken
De pilotprojecten in uitvoering leveren de eerste resultaten op. De
haalbaarheidsstudie voor superslim solarlaadplein met slimme edeelauto's bij sta on Vlissingen is gereed. Uitkomst: de businesscase
is posi ef als een aantal risico's voor investerende marktpar jen kan
worden verkleind bijvoorbeeld door ﬂankerend parkeer- en
laadpalenbeleid van de gemeente Vlissingen. De volgende stappen
worden gezet om te komen tot mogelijke realisa e in overleg met
onder andere NS.
Het pilotproject met de Nabogo-app is gestart en wordt uitgerold in
Walcheren en Tholen. De eerste ri en zijn gemaakt met de Deense
app die het carpoolen vanuit de dorpsgemeenschappen en rondom
onderwijsloca es gaat vergemakkelijken en s muleren. Dit als
aanvulling op het openbaar vervoer.
In samenwerking met gemeente Vlissingen en gemeente SchouwenDuiveland wordt een verkenning gedaan naar de inzet van
personendienstvoertuigen van overheden als deelauto voor de
Zeeuwse samenleving om zo massa te creeren. Daarnaast wordt een
posi on paper “Verkenning autonoom vervoer van personen in
Zeeland” opgesteld. Begin 2023 is het onderzoek afgerond.

De pilot met elektrische deelﬁetsen in Breskens-Nieuwvliet-CadzandSluis van de Zeeuwse ﬁetscoöpera e / Movelo en gemeente Sluis
hee interesse gewekt van de Walcherse gemeenten en Schouwen
Duiveland en er wordt gekeken of de pilot al uitbreiding kan krijgen in
samenwerking met het Living Lab.
Alle pilotprojecten die worden gesteund vanuit het Living Lab passen
ook in de bredere Regionale Mobiliteitsstrategie (RMS) van de
provincie Zeeland en de 13 Zeeuwse gemeenten. Succesvolle
pilotprojecten kunnen door deze beleidsma ge koppeling
makkelijker worden opgeschaald binnen Zeeland.
In de RMS is er een koppeling gemaakt met het verkeersmanagement
in Zeeland. Hiermee wordt op termijn alle data van infrastructuur,
reizigers en vervoersmiddelen bij elkaar gebracht en verwerkt tot
informa e. Met deze informa e kan mobiliteitsbeleid verder worden
vormgegeven om de reiziger in Zeeland de meest op male reis te
kunnen aanbieden met het mobiliteitsnetwerk van Zeeland.

Mobility as a Service (MaaS) apps
De samenwerking met het MaaS team van IenW hee geresulteerd in
de opdracht een MaaS-router te bouwen voor de koppeling van lokaal
ﬁets-, e-scooter, taxi- en toeris sch mobiliteitsaanbod aan MaaS
apps. alsook voor de koppeling van de Westerschelde Ferry. De bouw
van de router is gestart en begin 2023 zullen de eerste testen worden
uitgevoerd.

Bereikbaarheid

De uitvraag aan alle MaaS-dienstverleners van de landelijk zeven
MaaS-pilots is in voorbereiding en wordt eind 2022 uitgevraagd. Het
doel is reizen met MaaS-apps van, naar en in Vlissingen en Zeeland
mogelijk te maken en uit te breiden.

37

Stand van zaken
Pilotprojecten
Bouwen MaaS Router tbv
aanslui ng
lokale
mobiliteitspar je
n op MaaS apps

Eﬀecten in 2022-2023
Doelgroep: lokale mobiliteitsaanbieders zoals
ﬁetsverhuurders, taxibedrijven, Westerschelde
Ferry.
Met de MaaS-router wordt het mogelijk voor
lokale mobiliteitsaanbieders om laagdrempelig
mee te doen met de ontwikkeling van MaaS in
Zeeland.
Nabogo carpoolapp Doelgroep: lokale gemeenschappen en
leerlingen/studenten en ouders rondom vo-,
mbo en hbo-scholen.
Door de Nabogo-app wordt extra
mobiliteitsaanbod beschikbaar gemaakt
voor pla elandsgebied als aanvulling op
het openbaar vervoer. Dit gebeurt door het
ontsluiten van de ri en die toch al
gemaakt worden door de gemeenschap.
Doelgroep: Zeeuwse overheden, ministerie
Posi on paper
IenW, RDW, marktpar jen
Verkenning
Met het posi on paper wordt inzichtelijk
Autonoom
gemaakt wat autonoom rijden voor personen
vervoer voor
voor Zeeland kan betekenen en wat Zeeland
personen, Rebel
voor autonoom rijden kan betekenen.
groep
Verkenning inzet
dienstau to’s
overheden als
deelauto, Advier

Het streven is dat er begin 2023 kan worden gereisd met een aantal
MaaS-apps in Zeeland. Daarna wordt verder gewerkt om het
mobiliteitsaanbod in de apps uit te breiden.
Een groot deel van het Zeeuwse mobiliteitsaanbod is dan vindbaar in de
apps zodat inwoners, bezoekers en forenzen een ketenreis kunnen
plannen, boeken en betalen van en naar Vlissingen (en Zeeland). Een
volgende stap is de grensoverschrijdende samenwerking met NoordrijnWes alen en Vlaanderen om landsgrensoverschrijdende MaaS in te
ze en.
Ook wordt in samenwerking met het data-team Zeeland en het reeds
lopende Regiodeal-project rondom smart mobility voor onderwijs
onderzocht of reizigers-, voertuig- en infradata beter kan worden benut
om het publiek vervoerssysteem eﬃciënter te maken. Dit in combina e
met realisa e van schoolmobiliteitshubs bij alle Zeeuwse vo-, mbo- en
hbo-loca es en de hub-ontwikkeling van het Sta onsgebied Vlissingen.
In nauwe samenwerking met Sta onsgebied Vlissingen wordt verder
samengewerkt met het ﬁche Law Delta en het Stadslandgoed om een
passend mobiliteitsaanbod te maken jdens de bouw en na realisa e
voor de medewerkers en bezoekers van het JCV en het Stadslandgoed.
Met het ﬁche Zorg wordt overleg opgestart om te verkennen welke
samenwerkingsmogelijkheden er zijn om slimme mobiliteit in te ze en
om de bereikbaarheid van de zorg en het mobiliteitsaanbod voor de
zorgmedewerkers te verbeteren.
Samen met de gemeente Vlissingen (sociaal domein) wordt een
verkenning voor pilotprojecten opgestart in buurten waar het gebruik
van slimme mobiliteitsvormen zoals deel e-bikes en e-auto's niet
vanzelfsprekend is. Hiervoor wordt gekeken naar een projectleider in
samenwerking met gemeente Vlissingen om dit project uit te voeren.
Vanuit het Living Lab wordt gewerkt aan het versterken en ondersteunen
van de ontwikkeling en realisa e van mobiliteitshubs in alle Zeeuwse
gemeenten ter ondersteuning van een goede ﬁrst en last mile verbinding
van en naar het openbaar vervoer op knooppunten en wijk- en
buurthubs.
Medio mei 2023 vindt de 2e debatdag Living Lab Slimme Mobiliteit
2023 plaats op de Kenniswerf in Vlissingen met kennissessies en
demonstra es.

Bereikbaarheid

Doelgroep: Zeeuwse gemeenten,
provincie, Waterschap, RWS, PI
Met de verkenning wordt de poten e van
inzet van dienstauto’s als deelauto voor de
Zeeuwse samenleving inzichtelijk gemaakt
en advies opgesteld hoe we deze poten e
in kunnen ze en om massa te maken op
het gebied van deela uto-aanbod in
Zeeland.

Vooruitblik

38

F4: Rail Gent-Terneuzen
Algemene beschrijving
Om knelpunten in het spoornetwerk in de Kanaalzone Gent-Terneuzen te
verhelpen, is een proces uitgewerkt om op basis van een ontwikkeld adap ef
systeem te besluiten welke infrastructurele werken benodigd zijn. Het BelgischNederlandse pakket aan maatregelen betre de noordelijke aanslui ng
Zandeken en de uitbreiding van de bundel Zandeken (A1), een zuidoost-boog bij
de Sluiskilbrug (A3) en de spoorverbinding tussen Axel en Zelzate (A4). Een
dergelijk proces wordt mogelijk op termijn ook ingericht voor het
personenvervoer
Beoogd resultaat
Het ministerie van IenW, de provincie Zeeland en de gemeente Vlissingen
voorzien dat de middelen vanuit Wind in de Zeilen worden aangewend voor de
volgende resultaten:
• Uitvoeren onderzoek naar de vervolgstappen in de adap eve ontwikkelstrategie. De basis hiervoor vormt de inten everklaring. Daarover is formeel
besloten door de betrokken bestuurlijke par jen waar onder het ministerie
van IenW. Voor het ministerie loopt de instemming mede via het bestuurlijk
overleg MIRT.
• Realisa e van de zuidoost-boog bij de Sluiskilbrug, indien dit noodzakelijk
blijkt op basis van de uitkomsten van de adap eve ontwikkelstrategie en de
bestuurlijke besluitvorming op basis daarvan.
• De maatregelen leveren tot € 7-10 miljoen per jaar aan transportbaten op.
De indirecte baten worden geraamd op 10-15% van de jaarlijkse baten. Voor
Rail Gent-Terneuzen komt dit neer op circa € 0,7-1 miljoen.
Uitvoeringspar jen
Het ministerie van IenW/ProRail, samen met onder meer Provincie Zeeland en
North Sea Port. North Sea Port had de regie in de ontwikkeling van de
inten everklaring, waarin deelnemende par jen onder meer wordt gevraagd in
te stemmen met de adap eve ontwikkelstrategie. De inten everklaring is
getekend. Voor het vervolg wordt nu de bijpassende governance ingericht in
samenspraak met de relevante overheden en infrapar jen.

Afronding project
Dit was voorzien in 2023-2025, indien enkel voor realisa e van een zuidoostboog bij de Sluiskilbrug wordt gekozen op basis van de adap eve ontwikkelstrategie. Omdat met de bijdrage van het Groeifonds nu wordt gewerkt naar
realisa e van het gehele project Rail Gent Terneuzen zal, in het licht van de
we elijk te volgen procedures, een herzien jdpad worden opgemaakt.
Hierover onderstaand in de stand van zaken meer.
Financiën
Conform de gemaakte afspraken in Wind in de Zeilen hee de Nederlandse
overheid een bedrag van €15 miljoen gereserveerd, waardoor een zuidoostboog bij de Sluiskilbrug mogelijk wordt. Deze zuidoost-boog is onderdeel van de
drie samenhangende infra-projecten, waarover op basis van de adap eve
strategie te zijner jd een besluit genomen wordt over het te volgen
ontwikkelpad en welke infraprojecten gerealiseerd gaan worden. Conform
besluiten van zowel de bestuurlijke stuurgroep Wind in de Zeilen (op 26
november 2020) als het bestuurlijk overleg MIRT 2020 wordt €2 miljoen van de
€15 miljoen gebruikt voor de bekos ging van de uitwerking van de plannen.
Planning
De start van de produc efase was vertraagd tot Q2 2022, omdat het maken van
afspraken over de bina onale governance structuur tussen België en Nederland
complex was. Deze fase is inmiddels ingegaan. Ook het samenstellen van de
projectorganisa e vraagt meer jd, onder meer vanwege personeelstekort.

Bereikbaarheid

Met de produc efase wordt de fase aangeduid, waarin het infrastructureel
ontwerp op detailniveau wordt uitgewerkt dat nodig is voor de formele
besluitvorming en vergunningen. Onderdeel hierbij is het doorlopen van
we elijke procedures in de voorbereiding van de aanleg van het project. Tevens
wordt op basis van de uitkomsten van het adap ef systeem een besluit genomen
over grondverwerving en het verleggen van kabels en leidingen ten behoeve van
infra-maatregelen A1 en A3.
De planuitwerking van maatregel A4 loopt ondertussen door. De beslismomenten (kantelpunten) over het wel of niet overgaan en de doorloop jd tot
realisa e zullen opnieuw moeten worden bepaald, a ankelijk van de gekozen
procedures.

39

Stand van zaken
Het spoorgoederenproject Rail Gent-Terneuzen hee bij de tweede
ronde investeringen van het Na onaal Groeifonds €105 miljoen
voorwaardelijk toegezegd gekregen. Hiermee is in het Nederlandse
deel van de ﬁnanciële middelen voor het volledige project
voorwaardelijk voorzien.
Hierbij is de bijdrage van €15 miljoen vanuit Wind in de Zeilen een
belangrijke katalysator geweest.
In lijn met de Belgisch-Nederlandse Inten everklaring ligt – naast de
afgesproken adap eve strategie en afspraken over ﬁnanciële
afwikkeling - de voorwaardelijkheid in een toezegging vanuit België
voor een evenredig ﬁnanciële bijdrage (i.c. binnen 2 jaar toe te
zeggen) als ook een gezamenlijke ﬁnanciële aanvraag bij de Europese
Unie.

voorbereiding van de formele startbeslissing. ProRail, Infrabel en
North Sea Port zullen werken aan de hand van een samenwerkingsovereenkomst, met daarin afspraken over rollen, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden.
In de stuurgroep m.b.t. rail Gent-Terneuzen van september 2022 is
tevens besloten om de Vlaamse overheid (kabinet-Peeters, Mobiliteit
en Openbare Werken) toe te laten tot deze stuurgroep, omdat
Vlaanderen €10 miljoen in het project investeert. Daarnaast is
besloten om toe te werken naar een bestuursovereenkomst tussen
IenW en de Federale Overheidsdienst voor Mobiliteit (FOD). Tenslo e
hee het consor um de voorbereidingen voor de vereiste Europese
CEF-aanvraag voor de planuitwerkingsfase in gang gezet.

Vooruitblik
Het project is van start gegaan met een gezamenlijke projectorganisa e van het Nederlandse ProRail en Belgische Infrabel, met
coördina e vanuit North Sea Port. De bina onale governancestructuur is vastgesteld en diverse onderdelen in de uitvoering van het
projectplan worden inmiddels ingezet met een stuurgroep m.b.t. rail
Gent-Terneuzen, stakeholdersoverleg en verschillende opera onele
werkgroepen. Verschillende studies zullen nu met het oog op de
formele procedures worden ingezet gericht op uitvoering volgens de
in de Belgisch-Nederlandse Inten everklaring opgenomen afspraken.
Ook het jdpad wordt daarmee geactualiseerd door de nu ingestelde
projectorganisa e op basis van de te doorlopen we elijke eisen en
procedures.

De rapportage aan Wind in de Zeilen zal daarom verder worden
gedaan conform rapportages die gedaan zullen worden rich ng het
Na onale Groeifonds over het gehele grensoverschrijdende project
Rail Gent-Terneuzen, met de totale (deels voorwaardelijke)
Nederlandse inzet van €120 miljoen (€15 miljoen Wind in de Zeilen en
€105 miljoen Groeifonds).

Bereikbaarheid

Het projectplan is deze zomer vastgesteld door het consor um, dit is
noodzakelijk voor aanvang van de Verkenningsfase. Er wordt
momenteel verder gewerkt in het kader van deze formele
Verkenningsfase. In feite is deze al gestart in Q3 2022, met de
beschikking van eerder toegezegde 2 miljoen euro vanuit Wind in de
Zeilen. Er wordt momenteel gewerkt aan een startdocument ter

Het project wacht nu op formele toezegging over Belgische
ﬁnanciering (50% van de totale projectkosten, voorwaarde vanuit
NGF). Dit laat naar verwach ng niet lang meer op zich wachten, het
Belgische MIP wordt eind dit jaar vastgesteld. Daarna kan (naar
verwach ng in Q1 2023) de formele startbeslissing worden genomen.

40

Fiche G: Industrie en haven

G1: Onderzoek waterstof-hub Zeeland (afgerond)
Algemene beschrijving
Gezien de huidige kopposi e van Zeeland op het terrein van waterstof wordt in
gezamenlijkheid tussen het rijk en de regio een verdere impuls gegeven aan de
ontwikkelingen van de waterstofeconomie. Dit sluit aan bij zowel de Waterstofvisie van het ministerie van EZK als de bevindingen van het recent
uitgebrachte rapport van de Taskforce Infrastructuur Klimaa ransi e Industrie
(TIKI) en de Regionale Energiestrategie Zeeland. Samen geven het rijk en de regio
een ontwikkelplan vorm om een waterstof-hub ﬂagship-project in Zeeland te
realiseren, waarbij verbinding wordt gezocht met het Delta Climate Center (ﬁche
C).
Het ambi euze Hydrogen Delta Programma van Smart Delta Resources (SDR)
hee tot doel de industrie te verduurzamen door grijze waterstof uit te faseren
door middel van blauwe, groene, gele en mogelijk oranje waterstof. Daarbij
hee het programma de ambi e de regio te posi oneren als grootste
waterstofcluster van Nederland, Vlaanderen/België én Europa. Dit door op grote
schaal groene waterstof te produceren, lokaal te verbruiken én te importeren en
exporteren.
Beoogd resultaat
Ac viteit 1: technisch-economisch onderzoek naar de regionale waterstofbackbone in het North Sea Port havengebied (van Vlissingen tot Rodenhuize, in
afstemming met behoe e CO2-backbone);
Ac viteit 2: loca e-engineering van centrale elektrolyserloca e Deltaurus 3
(Sloegebied Vlissingen);
Ac viteit 3: onderzoek naar import, opslag, lokaal/regionaal gebruik, waarbij de
focus onder meer ligt op (zware) voertuigen, (binnen)scheepvaart en MKB
(grootschalige industrie is reeds in kaart gebracht) en exportkansen voor North
Sea Port.

Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken
van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan
worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen
investeren en uitbreiden. Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch
eﬀect, een posi ef eﬀect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt
voor versterking van het ves gingsklimaat.
Uitvoeringspar jen
SDR is de ac ehouder, samen met het ministerie van EZK, provincie Zeeland,
North Sea Port en andere betrokken bedrijven worden de resultaten
opgeleverd.
Afronding project
Dit onderdeel omvat vier fasen. De vierde fase dient in 2030 gereed te zijn.
Financiën
Ac viteit 1
Ac viteit 2
Ac viteit 3

€ 25.000
€ 85.000
€ 90.000

In maart 2021 is besloten een projectvorm te ontwikkelen met SDR-partners
Gasunie en North Sea Port, waardoor er minder externe inzet vereist zal zijn om
deze Ac viteit te realiseren. Deze aanpassing in aanpak hee geleid tot een
wijziging in budget alloca e tussen de onderdelen 1, 2 en 3.

Industrie en haven

De drie ac viteiten leiden tot de volgende te behalen resultaten:
• Financierings- en engineeringsproposi e van de regionale waterstofbackbone (voor publieke en private ﬁnanciers, EU en NL-subsidies);
• Omgevingskaart voor systeemintegra e van centrale elektrolyserloca e
zodat ini a efnemers van Deltaurus 3 panklaar kunnen instappen;
• Economisch en duurzaamheidsperspec ef voor waterstof-hub (import,
opslag, lokaal/regionaal gebruik, export) in North Sea Port. Een projectvorm

te ontwikkelen met SDR-partners Gasunie en North Sea Port, waardoor er
minder externe inzet vereist zal zijn om deze Ac viteit te realiseren. Deze
aanpassing in aanpak hee geleid tot een wijziging in budget alloca e tussen de
onderdelen 1, 2 en 3.

42

Stand van zaken
Ac viteit 1: Buisleiding infrastructuur
Dit project wordt als onderdeel van het Hydrogen Delta Network
uitgevoerd in een breder haalbaarheidsonderzoek door North Sea
Port en Gasunie. Vanaf medio 2022 zal het project overgaan in de
projec ase; de start van de engineering en de ruimtelijke procedures.
Vervolg
Havenbedrijf North Sea Port werkt samen met leidingbeheerders
Gasunie (NL) en Fluxys (BE) aan de ontwikkeling van een
waterstoﬂeidingnetwerk in het cluster onder de projectnaam
Hydrogen Delta Network. Het beoogde pijpleidingennetwerk zal de
belangrijkste producenten en verbruikers van waterstof binnen het
cluster verbinden en via na onale backbones verbinden met andere
regio's. Dit project is een absolute voorwaarde om de watersto ub te
realiseren.
Ac viteit 2: Onderzoek naar systeemintegra e van een 1 GW
electrolyzer
Vanaf augustus 2021 is er met Wi eveen + Bos, DNV en een
stuurgroep, bestaande uit SDR-bedrijven, gewerkt aan het
onderzoek. Het onderzoek is in april 2022 afgerond en de eerste
resultaten zijn gepresenteerd jdens het waterstofsymposium op 31
maart 2022.

Ac viteit 3: Onderzoek naar import en export.
Vanaf juni 2021 wordt er met Buck Consultants Interna onal, CE Del
en een stuurgroep bestaande uit SDR-bedrijven gewerkt aan het
onderzoek. Het onderzoek is in april 2022 afgerond. Uit de studie blijkt
dat North Sea Port uitstekend geposi oneerd is om een belangrijke
hub voor schone waterstof te worden. De kostenraming en het
onderzoek naar kansrijke exportlanden laten zien dat het economisch
haalbaar is om de importketen in de regio te ontwikkelen, terwijl
import door extra ﬂexibiliteit kan helpen de lokale groene
produc eketen te versterken. De studie concludeert dat de
hubfunc e kan zorgen voor honderden nieuwe banen. Meer
informa e kunt u vinden via de link: Studie concludeert: North Sea
Port uitstekend geposi oneerd voor schone watersto ub | Smart
Delta Resources
Met de oplevering van de onderzoeken naar de drie bovenstaande
ac viteiten is het onderdeel Watersto ub Zeeland van het ﬁche
Industrie en Haven afgerond.

Industrie en haven

De studie gee inzichten in de randvoorwaarden die nodig zijn voor
de realisa e van een electrolyzer op GW-schaal, zoals de
watervoorziening, stroomvoorziening en aanslui ng op de backbone.
Verder beschrij de studie kansen rond hergebruik van de
geproduceerde warmte en zuurstof. De inzichten worden gebruikt in
de ontwikkeling van de diverse elektrolyseprojecten en zijn gedeeld
met de verschillende netbeheerders, die veelal verantwoordelijk zijn
voor de noodzakelijke randvoorwaarden.

Vervolg
De inzichten van de studie worden gebruikt in het ontwikkelen van
een GW-electrolyzer op het voormalige Thermphos-terrein en bieden
ook inzicht in de systeemintegra e van andere electrolyzerinita even in de regio. Dit maakt het kickstarten van de eerste
electrolyzer-projecten in de regio mede mogelijk. Dit wordt door de
stakeholders (SDR, North Sea Port, Provincie Zeeland) verder
opgepakt.

43

G2: Onderzoek 380 kV (afgerond)
Algemene beschrijving
Voor een gezonde concurren eposi e is het voor de Zeeuwse industrie en
havens essen eel om jdig gebruik te kunnen maken van een hoogspanningsnetwerk. Dit hoogspanningsnetwerk stelt bedrijven in staat te verduurzamen.

Financiën
Niet van toepassing.

Het elektriciteitsverbruik in Zeeuws-Vlaanderen neemt rich ng 2030 en daarna
fors toe. Deze elektriciteit is nodig om te kunnen verduurzamen door middel van
onder andere elektriﬁca e, de produc e van groene waterstof en ook CCS.
Hiervoor is een uitbreiding van het 380kV netwerk rich ng Zeeuws-Vlaanderen
nodig. North Sea Port, TenneT, het ministerie van EZK, provincie Zeeland en SDR
hebben een gezamenlijke verkenning uitgevoerd, waarna nut en noodzaak is
aangetoond van een '4 circuits' verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen. Het project
is opgenomen in het MIEK-overzicht 2021 (Meerjarenprogramma Infrastructuur
Energie en Klimaat).

-

Beoogd resultaat
Een bijdrage leveren aan een jdige realisa e van een 380kV verbinding naar
Zeeuws-Vlaanderen door o.a. het verkennen van nut en noodzaak, de contouren
(op hoofdlijnen) en opname in het MIEK.
Met deze infrastructuur wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken
van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan
worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen
investeren en uitbreiden. Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch
eﬀect, een posi ef eﬀect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt
voor versterking van het ves gingsklimaat.

Planning

-

Bepalen en vastleggen nut en noodzaak januari 2021 t/m juni 2021
Project opnemen in MIEK
juli 2021 t/m oktober 2021
Vaststellen contouren (op hoofdlijnen) november 2021 t/m
december2021
Omgevingsmanagement
doorlopend
Overgang verkenning naar start RCR
Q1 2023

Voordat van de gezamenlijke verkenning kan worden overgegaan naar de start
van de RCR-procedure, is eerst nog meer informa e nodig.
Het komend half jaar voert TenneT diverse technische studies uit, gelet op de
grote complexiteit van de kruising van de Westerschelde.
Zodra ini a efnemer, in dit geval TenneT, een RCR-melding hee ingediend bij
het ministerie van EZK, kan de RCR-procedure gestart worden voor dit project.
Betrokkenheid van stakeholders is stevig verankerd in de procedure.

Uitvoeringspar jen
North Sea Port is de ac ehouder geweest jdens de verkenning. De
verantwoordelijkheid voor het MIEK ligt bij het ministerie van EZK. En voor de
Rijkscoördina eregeling (RCR) procedure ligt deze bij het ministerie van EZK en
bij Tennet.

Industrie en haven

Afronding project
De verkenning is eind februari 2022 afgerond.

44

Stand van zaken
•
•
•

•

Het onderzoek/verkenning is in februari 2022 afgerond.
De eindrapportage is opgeleverd aan betrokken organisa es.
Op basis van de inhoud van de eindrapportage is nut en noodzaak
aangetoond van de aanleg van 380kV infrastructuur naar en in
Zeeuws-Vlaanderen
De eindrapportage hee gediend als input voor de Cluster
Energie Strategie Schelde-Deltaregio (CES). Op basis van de CES is
het project 380kV Zeeuws-Vlaanderen opgenomen in het MIEKoverzicht 2021. De contouren zijn op hoofdlijnen vastgesteld.
Voordat MinEZK en TenneT kunnen starten met een Rijkscoördina eregeling (RCR) voert TenneT diverse aanvullende,
technische studies uit.

Hiermee is het onderdeel Onderzoek 380kV van het ﬁche Industrie en
Haven afgerond.

Industrie en haven

45

G3: Onderzoek CCS/CCU (afgerond)
Algemene beschrijving
De industriële bedrijven in Zeeland zijn hoogwaardig, energie-intensief en
divers. Zeeland is het grootste waterstofcluster van Nederland, en de eerste
regio met grootschalige aanlanding van groene windstroom. Industrie en havens
staan voor de opgave om concurrerend te blijven, in een wereld waarin de
energie- en grondstofvoorziening snel klimaatneutraal moet worden, en waarin
toegang tot klimaat neutrale energievormen in combina e met slimme ICT een
steeds belangrijkere concurren efactor en daarmee ves gingsfactor wordt.
Voor de Zeeuwse industrie en havens is het essen eel om jdig en tegen gelijke
kosten net als andere Nederlandse industrieën gebruik te kunnen maken van
verzwaring van het elektriciteitsnet, en van waterstof en/of CO2-opslagfaciliteiten, zodat men kan blijven concurreren met industrieën elders.
Dit ﬁche richt zich op de wens om vervolgstudies te versnellen. Juist deze
versnelling van geselecteerde studies moet het voor de Zeeuwse bedrijven
mogelijk maken om maximaal bij te dragen aan de 2030 CO2-reduc e
doelstellingen in het Klimaatakkoord en jdig klaar te zijn voor subsidie
aanvragen
Beoogd resultaat
Het versnellingstraject beoogt op speciﬁeke onderdelen van het geïntegreerde
project (keten: afvang, transport en opslag) ontwerp pre-FEED-engineering
studies uit te voeren in samenwerking met par jen in de keten.
De versnelling stelt de betrokken par jen in staat om in Q3 2021 (dit betekent
een versnelling van een half jaar) gereed te zijn met een voldoende gedeﬁnieerd
project ontwerp wat betre transport via schip of buisleiding en wat betre
ontwikkeling van voldoende opslagcapaciteit in bv. oude gasvelden zodat
ﬁnancieringsvoorstellen in bijvoorbeeld SDE++ (en Innova on Fund) kunnen
worden voorgelegd. (SDE++ = S muleringsregeling Duurzame Energieproduc e
en klimaa ransi e).

Uitvoeringspar jen
Ministerie van EZK/RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) is de
ac ehouder.
Inhoudelijk aanspreekpunt is SDR, samen met North Sea Port. De
projectorganisa e wordt vormgegeven vanuit North Sea Port, in samenwerking
met betrokken bedrijven. Adviesbureau Fluor is aangesteld om de
studiewerkzaamheden uit te voeren.
Afronding project
In het derde kwartaal van 2021 zijn uitkomsten gereed om verdere stappen te
nemen.
Financiën
Er is een bedrag van € 150.000,- beschikbaar voor de uitvoering van het
onderzoek. Het project is inmiddels afgerond en de totale kosten van dit
onderzoek bedragen € 228.245,93. Het havenbedrijf North Sea Port draagt de
resterende kosten.

Industrie en haven

Het projectontwerp gee ook de mogelijkheid om jdig met bijvoorbeeld het
ministerie van EZK uitdagingen te bespreken die bij uitstek voor de ontwikkeling
van CCS vanuit de Zeeuwse regio kansen biedt voor speciﬁek ﬂankerend beleid.

Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken
van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan
worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen
investeren en uitbreiden. Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch
eﬀect, een posi ef eﬀect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt
voor versterking van het ves gingsklimaat.

46

Stand van zaken
De studie had een technisch deel, waarin de verschillende
op malisa es technisch uitgewerkt zijn. Dit technische deel is
gebruikt om een analyse te maken van de ruimtelijke consequen es
en een mogelijke projectplanning. Uit de studie blijkt dat
op malisa es technisch en plannings-technisch gezien mogelijk zijn.

Met de oplevering van het onderzoek naar CCS/CCU is het onderdeel
CCS/CCU van het ﬁche Industrie en Haven afgerond.

Verder is in het ﬁnanciële deel een kostenraming gemaakt die met de
bedrijven uit de CCS-keten besproken wordt om het mogelijke
ﬁnanciële voordeel van deze op malisa e te kunnen beoordelen.
De eindresultaten zijn met enkele bedrijven besproken en posi ef
ontvangen. De resultaten worden nu verder op haalbaarheid
onderzocht.

Industrie en haven

47

G4: Onderzoek versterking (ﬁnanciële) posi e North Sea Port (afgerond)
Algemene beschrijving
North Sea Port staat voor buitengewoon hoge maar noodzakelijke investeringen
in infrastructuur, energietransi e en het tegengaan van klimaatverandering.
De huidige vermogensposi e van North Sea Port is onvoldoende om deze
investeringen zelf te dragen. Het is essen eel dat de Zeeuwse industrie - jdig en
tegen gelijke kosten als andere Nederlandse industrieën - gebruik kan maken
van een verzwaard elektriciteitsnet, van waterstof en/of CO2-opslag.
Om ﬁnanciële uitdagingen van North Sea Port goed in kaart te brengen, is
onderzoek nodig. Een breed alterna evenonderzoek is het meest kansrijk,
omdat de investeringen ook noodzakelijk zullen zijn voor alle andere havens in
Zuidwest- Nederland en Vlaanderen. Het onderzoek zal zich ook richten op de
mogelijkheden van samenwerkingsverbanden in dit gebied, die kunnen leiden
tot lagere kosten en investeringen en een grotere slagkracht.

Uitvoeringspar jen
North Sea Port is de ac ehouder. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Ecorys
en Erasmus Center For Urban, Port and Transport. Het onderzoek wordt begeleid
door een ambtelijke werkgroep waar in de ministeries van Financiën, EZK, IenW
en provincie Zeeland zi ng hebben en door een Klankbordgroep met
vergelijkbare bestuurlijke vertegenwoordiging.
Financiën
Er is een bedrag van €200.000,- beschikbaar voor de uitvoering van het
onderzoek.
Planning
Het onderzoek is in het najaar van 2022 opgeleverd.

Beoogd resultaat
Het alterna evenonderzoek moet een oplossings- en voorkeursroute opleveren om de ﬁnanciële posi e van North Sea Port te versterken en de vereiste
forse investeringen, onder andere op het gebied van duurzaamheid,
energietransi e, infrastructuur en digitalisering, uit te kunnen voeren. Het
onderzoek zal de behoe e aan ﬁnanciële middelen kwan ﬁceren en valideren,
de mogelijkheden voor ﬁnanciële dekking vaststellen en alterna even voor het
invullen van de uitdagingen voor het havengebied North Sea Port aangeven. Het
beoogde resultaat moet de instemming hebben van de aandeelhouders van
North Sea Port en andere Nederlandse en Vlaamse stakeholders. De oplossing
moet tevens staatssteun-proof zijn en conform andere toepasselijke wetgeving,
zoals het Vlaamse havendecreet en vigerend overheidsbeleid.

Industrie en haven

Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken
van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan
worden, banen behouden kunnen blijven en private par jen verder kunnen
investeren en uitbreiden. Het hee een structureel posi ef sociaaleconomisch
eﬀect, een posi ef eﬀect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt
voor versterking van het ves gingsklimaat.

48

Stand van zaken
Het onderzoek naar de versterking van de (ﬁnanciële) posi e van
North Sea Port is afgerond. De planning kende vanaf de start
a ankelijkheden, waaronder een a ankelijkheid ten opzichte van de
afronding van parallelle onderzoeken, zoals het deﬁni ef afronden
van het strategisch plan van North Sea Port en bijvoorbeeld de
ﬂagship projecten in kader van het compensa epakket Wind in de
Zeilen. De uitkomst van deze onderzoeken waren belangrijk, omdat zij
mede inzicht verschaﬀen in de (ﬁnanciële) omvang van opgaven. Het
onderzoek hee daardoor vertraging op gelopen en wordt komend
maand opgeleverd in overleg met de betrokken par jen en worden
aangeboden aan de Stuurgroep.
Op basis van de bevindingen van de onderzoekers en in overleg met
de Klankbordgroep is besloten de accenten van het onderzoek te
verleggen zonder het einddoel uit het oog te verliezen en af te zien van
het ontwerpen van een ﬁnancieel model. In plaats daarvan is besloten
een afweegkader te ontwikkelen.

Met de oplevering van dit onderzoeksrapport is het onderdeel
Onderzoek versterking (ﬁnanciële) posi e North Sea Port van ﬁche G
Industrie en Haven afgerond.

Afronding ﬁche G Industrie en Haven
De stuurgroep Wind in de Zeilen hee in haar vergadering van 15
december 2022 kennisgenomen van de vier afgeronde onderzoeken
en besluit daarmee dat dit ﬁche in zijn totaliteit is afgerond. Besloten
is dat de uitvoeringsregisseur bij de monitoring van het gehele pakket
Wind in de Zeilen over de voortgang van deze voor Zeeland
belangrijke verduurzamingsontwikkelingen periodiek zal rapporteren.
De (beknopte) onderzoeksrapporten zijn te raadplegen via
www.vlissingen.nl/wizindustrieenhaven

Industrie en haven

Het onderzoek hee vastgesteld dat het hier primair gaat om opgaven
die voortkomen uit de energie- en klimaa ransi e, maar ook op het
gebied van digitalisering en de 'meer tradi onele opgaven' op het
gebied van mobiliteit, infrastructuur en bereikbaarheid. Waar aan het
begin van het project nog veel onduidelijk en niet ingevuld was, is in
de loop van dit project meer invulling gekomen op de grote opgaven.
Doordat er door markt- en overheidspar jen samen projecten ac ef
zijn opgenomen en er door overheden en netbeheerders middelen
zijn gealloceerd voor diverse projecten, is een deel van de projecten al
ingevuld en belegd. Daarmee is er op dit moment geen
ﬁnancieringsvraag voor North Sea Port op korte termijn. Mogelijk
ontstaat deze wel op de langere termijn. Ook is de huidige
energiecrisis hierop mogelijk nog van invloed.

De urgen e van de ﬁnanciële versterking is afgenomen, maar niet de
urgen e van de opgaven. De opgaven waar North Sea Port voor staat
en de transi es die North Sea Port en de par jen in het havengebied
moeten maken zijn substan eel. Ook staan we in veel opzichten pas
aan het begin van de transi epaden en de te ze en stappen. Echter,
als deze stap(pen) - om wat voor reden dan ook - niet geëﬀectueerd of
doorgezet worden, dan is het nodig opnieuw te bekijken of een
versterking van de ﬁnanciële posi e nodig is. Het rapport doet hierop
aanbevelingen evenals over de wijze waarop het overleg aan de hand
van het afweegkader daarover kan worden vormgegeven.

49

FICHE H: Zorg

Zorg
Algemene beschrijving
De bevolking veroudert, veel jonge mensen trekken weg uit Zeeland. Dat geldt
ook voor de popula e die in de zorg werkt. Radicale, innova eve oplossingen
zijn nodig om te voorkomen dat de Zeeuwse zorginfrastructuur vastloopt met
alle gevolgen van dien voor de lee aarheid en ook voor de economie. De
betrokken par jen in Zeeland hebben elkaar gevonden in een integrale,
programma sche aanpak die de zorg klaar maakt voor de toekomst: de Zeeuwse
Zorg Coali e. Zij gaan een vernieuwde, deels gedigitaliseerde, zorginfrastructuur
realiseren die:
• persoonsgerichte zorg en ondersteuning van goede kwaliteit garandeert.
• zorg snel en dicht bij huis levert.
• aantoonbaar bijdraagt aan de gezondheid (en het vertrouwen) van de
Zeeuwse bevolking.
• de zorg duurzaam betaalbaar houdt, ook als de bevolking verder vergrijst.
Om dit te realiseren is het vernieuwings- en investeringsprogramma 2020-2024
opgezet, dat bestaat uit de volgende, samenhangende onderdelen:
-

Huisartsen en Physician Assistants (PA's) opleiden in Zeeland.
Ontwikkelen van een toekomstbestendige zorginfrastructuur.
Realiseren van drie integrale gezondheidscentra in Vlissingen.

Zorg

51

H1: Meer huisartsen en physician assistants opleiden in Zeeland
Algemene beschrijving
Deze maatregel omvat het verbeteren van de eerstelijnszorg door het
structureel opleiden van huisartsen en PA's binnen Zeeland gedurende de
gehele opleidingsduur. De Huisartsopleiding Nederland en het Erasmus MC zijn
gezamenlijk een pilot gestart per september 2020, waarbij HAIO's (Huisarts in
Opleiding) de hele opleiding in Zeeland doorlopen. Het terugkomonderwijs
wordt georganiseerd in Ro erdam. De pilot is gestart met het aanbieden van
vier opleidingsplaatsen.
De pilot is in 2021 voortgezet. In maart 2021 zijn de eerste vier aange-boden
plekken ingenomen. Onder de voorwaarde dat er voldoende opleiders en
kwalita ef goede opleidingsplekken in Zeeland gerealiseerd kunnen worden, is
de ambi e voor het aantal opleidingsplekken vanaf september 2021 verhoogd
naar 12 (tweemaal zes) instroomplekken per jaar.
In Wind in de Zeilen is afgesproken om te verkennen of het extra opleiden van
PA's voor de huisartsenzorg haalbaar is in Zeeland, en bij een posi- eve uitkomst
van deze verkenning vanaf 2021 10 PA's te gaan opleiden in Zeeland. Zoals in de
tweede voortgangsrapportage vermeld, is dit meer dan haalbaar gebleken. Er
zullen in totaal 20 PA's opgeleid worden.
Beoogd resultaat
Voor het ves gingsklimaat van de regio is het van belang dat goede zorg in de
toekomst gegarandeerd wordt. Door huisartsen en PA's voor de gehele
opleidingsduur in Zeeland op te leiden wordt beoogd de binding van de
huisartsen en PA's in opleiding met de regio Zeeland te versterken, met als
beoogd resultaat dat meer huisartsen zich na de opleiding in Zeeland ves gen.
Hiermee kan een tekort aan huisartsen worden ingedamd.
Het te behalen resultaat is het vergroten van het aantal opleidingsplaatsen dat in
Zeeland beschikbaar wordt gesteld voor HAIO's die de opleiding geheel in
Zeeland volgen. Ini eel is in Wind in de Zeilen afgesproken om de volgende
resultaten te behalen:
In 2021 zijn 10 plaatsen (vier in maart 2021 en zes in september 2021) voor
HAIO's ter beschikking gesteld, deze zijn allen ingevuld.

Van 2022 – 2024 worden jaarlijks 12 plaatsen per jaar voor HAIO's ter
beschikking gesteld, onder de voorwaarde:
• dat er voldoende opleiders en kwalita ef goede opleidingsplekken in
Zeeland kunnen worden gerealiseerd,
• dat er voldoende sollicitanten zijn die de pilot Zeeland als voorkeur opgeven.
Het ministerie van VWS zal met de Huisartsenopleiding Nederland afspraken
maken voor het oormerken van het aantal opleidingsplaatsen na de pilot. Zo
ontstaat er een opleidingsstructuur in Zeeland.
De opleiding tot huisarts duurt 3 jaar (nadat men eerst de opleiding tot basisarts
met succes hee afgerond).
Uitvoeringspar jen
De betrokken uitvoeringspar jen zijn het ministerie van VWS, samen met
Huisartsopleiding Nederland, Erasmus MC, Nucleuszorg, de Zeeuwse Huisartsen
Coöpera e en de S ch ng Beroepsopleiding Huisartsen (SBOH). Voor het
opleiden van PA's is ook de HAN University of Applied Sciences een betrokken
par j.
Afronding project
Beide maatregelen (zowel extra opleiden van huisartsen als van PA's) lopen door
tot en met 2024. In 2022 zijn voor beide opleidingen kandidaten gestart. Ook
voor 2023 zijn de betrokken par jen voornemens om nieuwe kandidaten te
laten instromen in beide opleidingen.

Zorg

Financiën
De ﬁnanciering van de huisartsenopleiding verloopt via een jaarlijkse subsidie
van de Nederlandse Zorgautoriteit aan de SBOH. Een deel van de landelijk
beschikbare opleidingsmiddelen voor de huisartsenopleiding zal nu speciﬁek
geoormerkt worden, en daarmee ingezet voor het realiseren van het aantal
afgesproken opleidingsplaatsen voor Zeeland. Omdat dit een groter aantal
plaatsen betre dan voor de pilot en compensa emaatregel betekent dit dat
een groter deel van de landelijk beschikbare subsidiegelden nu aan de regio
Zeeland wordt besteed. Het rijk draagt de kosten van de 20 extra
opleidingsplekken voor PA's van 2021-2024 (in totaal €5,2 miljoen) vanuit het
bestuursakkoord Wind in de Zeilen. Deze kosten betreﬀen opleidings- en
begeleidingskosten van de PA's.

52

Planning en stand van zaken opleiden huisartsen

Planning en stand van zaken opleiden PA's

Huisartsopleiding Nederland en het Erasmus Medisch Centrum
hebben voor de huisartsenopleiding voldoende opleidingsplekken
kunnen realiseren voor de instroomrondes van maart 2022 en
september 2022. Wel is gebleken dat er te weinig sollicitanten zijn die
de pilot Zeeland als voorkeur opgeven voor het volgen van hun
opleiding. Er zijn daarom 5 HAIO's in maart 2022 en 2 HAIO's in
september 2022 ingestroomd in de opleiding tot huisarts. Hiermee is
het ambi eniveau van tweemaal zes kandidaten per jaar niet
behaald.

In september 2021 zijn de eerste zeven kandidaten gestart met de
opleiding tot PA. De huisartsencoöpera es hebben zich ingespannen
om voldoende prak jkopleiders te werven en enthousiasmeren om
voor heel 2022 nog eens zeven plaatsen voor de opleiding tot PA
beschikbaar te kunnen stellen. Dankzij deze inspanningen kon de
doelstelling voor 2022 worden gehaald.

De evalua e van de pilot is in het najaar van 2021 gestart en loopt.

Vooruitblik
In maart 2023 is de volgende instroomronde voor de opleiding tot
huisarts voorzien. Het streven is om dan zes plekken beschikbaar te
kunnen stellen.
Voor heel 2023 zijn er 6 opleidingsplaatsen voor PA's beschikbaar, in
totaal zijn er dan 20 PA's opgeleid in dit pakket. De huisartsencoöpera es ze en in op de werving van voldoende prak jkopleiders
om kandidaten te kunnen laten instromen in de opleiding tot PA

Zorg

53

H2: Toekomstbestendige zorginfrastructuur
Algemene beschrijving
Een goede zorginfrastructuur helpt de Zeeuwen gezond te houden en s muleert
daarmee de Zeeuwse economie. De Zeeuwse Zorg Coali e (samenwerking
zorgverzekeraar, Zeeuwse ziekenhuizen, GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg
Zeeland), VVT (Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg), huisartsen,
gemeenten en provincie, GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst), Wi e Kruis,
NZA (Nederlandse Zorgautoriteit) en het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) hee op basis van Zeeuwse data (www.regiobeeld.nl/zeeland) een gezamenlijk plan opgesteld om de infrastructuur voor de
zorg te versterken en de toegankelijkheid van zorg in Zeeland te borgen.
De maatregel houdt in dat het rijk de uitvoering van deze plannen ﬁnancieel
ondersteunt (en waar mogelijk bijdraagt in het leggen van verbindingen met
bedrijfsleven en kenniscentra).
Het plan focust op de thema's acute zorg, integrale zorg en ondersteuning voor
ouderen en personeelscapaciteit. Aanvullend zijn er enkele overkoepelende
thema's, zoals digitalisering en het werken vanuit een gezamenlijke visie op
gezondheid, de opzet van een domein overs jgende casuïs ek tafel voor burgers
die frequent aanspraak maken op zorg, etc. Het plan richt zich bovendien op
netwerksamenwerking en bevat onder andere ac es om te komen tot de opzet
van een Zeeuwse zorg coördina ecentrum voor acute zorg, realisa e van
verbeterde samenhang tussen de huisartsenpost, spoedeisende hulp (SEH),
SpoedGGZ (sGGZ) en dienstapotheek, innova e te s muleren door het opze en
van een Zeeuws Living Zorglab waarin Posi eve Gezondheid als basis is
genomen. Daarnaast zijn er ook werkagenda's opgesteld voor gezondheidsvaardigheden, psychiatrie, ouderenzorg en voldoende personeel.

Concrete verbeterresultaten worden gewaarborgd met een impact-en
monitoringsmodel. Van ieder project wordt van tevoren de impact op het
verbeteren van knelpunten en impact op de Zeeuwse bevolking inzichtelijk
maakt. Vervolgens wordt van ieder project kortcyclisch de vorderingen van
implementa e gemeten en indien nodig bijgesteld.
Er is een gedetailleerd, integraal overzicht opgesteld van de beoogde resultaten
op het terrein van personeelsbeleid, ouderenzorg, acute zorg, digitalisering,
Living Zorglab Zeeland en programma-brede resultaten. De formulering van de
beoogde resultaten is nog niet op alle onderdelen SMART. De komende periode
staat in het teken van het opstarten van genoemde project- en werkgroepen
waarbij de eerste stap bestaat uit het SMART formuleren van doelstellingen.
Uitvoeringspar jen
De Zeeuwse Zorg Coali e, waar de gemeente Vlissingen, provincie Zeeland en
het ministerie van VWS onderdeel van uitmaken.
Afronding project
In 2024 moeten de maatregelen met betrekking tot het realiseren van de
toekomstbestendige zorginfrastructuur gerealiseerd zijn.
Financiën
Voor de ﬁnanciering van de toekomstbestendige zorginfrastructuur is in totaal
voor de periode 2020 tot en met 2023 € 5,3 miljoen beschikbaar, waarvan € 3,2
miljoen wordt betaald vanuit de middelen van Wind in de Zeilen en € 2,1 miljoen
wordt geﬁnancierd vanuit de Zeeuwse zorgcoali e.ie.

Beoogd resultaat
Zeeuwse Zorg Coali e is een Zeeland-breed programma dat Zeeuwse
stakeholders samenbrengt om de zorg te transformeren, waarbij de coali e zich
onder meer richt op het creëren van een infrastructuur van de integrale
gezondheidszorg die op de pa ënten is afgestemd. Die transforma e bestaat uit
meerdere stappen die de komende maanden met de deelnemers concreet
worden gemaakt. Dat is een proces van visies en belangen delen, stakeholders
bijeenbrengen en uitkomen bij een gedeeld belang en heldere verbeterini a even die in Zeeland opschaalbaar zijn.

Zorg

54

Planning
Q3 2022 en
verder
Q3 en Q4 2022
Q3 2022

Integrale keten acute zorg: Fasegewijze realisa e van het ont werp integrale keten
acute zorg: Spoedplein Goes, spoedplein Terneuzen,
Zeeuws zorg coördina ecentrum, outreachende acute zorg
Opstellen impactcases bouwstenen integrale acute zorgketen

Q3 2022

Digitalisering: opleveren actualisa e en verbrede inventarisa e van de
applica elandschap en realisa e use cases
Oplevering impact cases projecten integrale ouderenzorg

Q3 2022 en
verder

Zeeland breed opschalen van het nieuwe concept gezondheidscentra met
2- 4 gezondheidscentra per jaar (incl. en wijkbeelden)

2e hel 2022

Inwonerpar cipa e: Voorbereidingen Burgerberaad Zorg Zeeland
en opze en ondersteunend digitaal par cipa epla orm
Uitvoer sectorovers jgend onderzoek: risicoverhogende factoren instroom SEH e n
sGGZ via CBS pla orm voor microdata en PPT experiment Summary of
Product Characteris cs (SMPC)
Inwonerpar cipa e: opleveren advies

2e hel 2022

Q4 2022
Q4 2022
Q4 2022
Q4 2022

Realisa e ondersteuningscentrum Posi eve Gezondheid en ondersteuning van
nog te selecteren lokale ini a even
Afronding ontwikkelfase project ACP
Start doorontwikkeling CAV

Q4 2022

Ontwikkelen van samenwerkingsafspraken en coördinerende rol in vroegsignalering
van kwetsbaarheid bij ouderen
Q4 2022
Ac viteitenkalender posi eve gezondheid opgezet “aanjagen en inspireren conform
routekaart
Q1 2023 en verder Start implementa e van de nieuwe werkwijze in vroegsignalering van kwetsbaarheid
bij ouderen
Q1 2023 en verder Start implementa e ACP in Zeeland
Eerste hel 2023

Burgerberaad Zorg Zeeland vindt plaats. Digitale pla orm is live.

Q1 2023

Uitvoeringsplan zichtbaarheid Posi eve Gezondheid in Zeeland uitgevoerd

Q2 2023

Realisa e inrich ng en bemensing ondersteuningscentrum

Zorg

55

Stand van zaken
Zoals in de vorige voortgangsrapportage al is gemeld, zijn het
afgelopen jaar weer mooie stappen gezet binnen de Zeeuwse Zorg
Coali e. Steeds meer Zeeuwse organisa es onderschrijven dat
samenwerking nodig is om de zorg in Zeeland toegankelijk te houden.
De gezamenlijke par jen hebben op een pact ondertekend. Inmiddels
nemen 62 organisa es deel, waaronder de 13 gemeenten.

Tot slot is er veel energie gestoken in het opze en van structurele
betrokkenheid van de Zeeuwse inwoners. Het eerste plan voor het
opze en van een burgerberaad stui e op een aantal uitvoeringsproblemen. De aanpak is inmiddels aangepast en in het eerste half
jaar van 2023 vindt het Burgerberaad Zorg Zeeland plaats, zodat er
concreet invulling wordt gegeven aan inwonerpar cipa e.

Eind september 2022 een inten everklaring integrale ouderenzorg
getekend tussen de beide Zeeuwse ziekenhuizen, de beide huisartsen
zorggroepen, de zes grote VVT-organisa es en zorgverzekeraar CZ. Er
wordt samengewerkt rondom drie belangrijke thema's, nl.
coördina epunt bedden, vroegsignalering van kwetsbaarheid bij
ouderen en advance care planning. Er is gewerkt aan de
doorontwikkeling van het coördina epunt bedden (CAV = Centraal
Aanmeldpunt Verplaatsingen) wat een snellere plaatsing van ouderen
in Zeeland moet mogelijk maken. Op het terrein van Advance Care
Planning is o.a. gestart met de ontwikkeling van een e-learning ACP
voor zorgprofessionals. Binnen het project Vroegsignalering van
kwetsbaarheid bij ouderen zijn twee pilots gestart, in twee
verschillende gemeenten. Hierin worden samenwerkingsafspraken
tussen de verschillende ketenpartners betrokken bij vroegsignalering
van kwetsbaarheid zowel in het medisch als sociaal domein gemaakt.
In een derde gemeente vinden gesprekken plaats om daar ook te gaan
starten.
Inmiddels is ook de kwar ermaker Zeeland Posi ef Gezond van start,
zijn leernetwerken met professionals opgestart en zijn scholingen en
inspira esessies uitgevoerd en nog gepland. Lokale ini a even van
posi eve gezondheid zijn in beeld. Gemeenten hebben Posi eve
Gezondheid opgenomen in het gezondheidsbeleid.

Zorg

56

Vooruitblik
Eind 2022 en begin 2023 stellen we onszelf het volgende doel:
• Voor de inwoners merkbare resultaten behalen op de kernprioriteiten, ouderenzorg en integrale keten acute zorg.
• Het in zijn kracht ze en van de Zeeuwse Zorg Coali e:
- Uitwerken en vaststellen meerjaren routeplan, noodzakelijk
ambi eniveau en bijbehorende randvoorwaarden
- Uitwerken en vaststellen van de governance die behoort bij deze
nieuwe fase met meer deelnemende organisa es
- Passend bemensen van de projectorganisa e
• Opze en en borgen van de investeringsagenda
• Het ac ef opzoeken en afstemmen van en met alle stakeholders
• Zorgen dat de betrokkenheid en veranderbereidheid bij
professionals en burgers wordt verbreed
• Aanslui ng vinden bij de overheidsagenda van Passende zorg
Speciﬁek op de thema's zijn er onder andere de volgende doelen:
• De projectgroep ouderenzorg start in januari in geheel Zeeland met
de implementa e van de samenwerkingsafspraken rondom ACP.
• Binnen de werkgroep data en lange termijn agenda ligt de volgende
stap bij het opleveren van een aantal sector overs jgende
onderzoeken.
• De werkgroep digitalisering levert komende maanden een
actualisa e op van het bestaande Zeeuwse informa elandschap,
zet de vervolgstappen ten aanzien van de oprich ng van de
regionale samenwerkingsorganisa e (RSO) en pakt het vervolg op
voor inzet van digitalisering bij de use cases advance care planning
en de use case GGZ.
• Voor Posi eve Gezondheid ligt in 2023 de focus op gezamenlijke
scholing en professionalisering van het inze en van Posi eve
gezondheid en Zeeuws brede communica e als vliegwiel voor de
beweging Zeeland Posi ef Gezond.

Binnen alle thema's ligt de prioriteit dit jaar op ouderenzorg en acute
zorg. Binnen deze twee thema's willen we conform de plannen van
aanpak op deze thema's voor het einde van het jaar de eerste
merkbare resultaten voor de burger realiseren.
Uitdaging is de realisa e van de totale ambi e/dichten van de
zorgkloof. Dit vraagt om een grotere investering dan de middelen die
beschikbaar zijn gesteld via de subsidie en co-ﬁnanciering van de
ini a efnemers. Ook voor de eerste fase is het al in 2022 nodig om
aanvullende ﬁnanciering te regelen, zoals voor de realisa e van de
ambi e op digitalisering.
Voor de korte termijn wordt dit opgelost door een deel van de
middelen van 2023 naar voren te halen. Voor de middellange termijn
wordt vol ingezet om samen te komen tot een totaaloverzicht van
ac viteiten, het onderbouwen van een scherpe business case en
uitwerken van een investeringsagenda voor Zeeland.

Zorg

57

H3: Gezondheidscentra Vlissingen
Algemene beschrijving
De vergrijzende bevolking in Vlissingen en op Walcheren hee eﬀect op de
zorgbehoe e. Meer oudere inwoners betekent voor de huisarts meer chronisch
zieken pa ënten en complexere zorgvragen jdens het spreekuur.
Om deze vragen en pa ënten ook in de toekomst goed te kunnen behandelen is
deskundige en mul disciplinaire deskundigheid, zorg en ondersteuning
noodzakelijk. Om die mul disciplinaire zorg te kunnen bieden zijn toekomstbestendige gezondheidscentra nodig, waarin verschillende professionals (zorg
en sociaal domein) samenwerken en de zorg en ondersteuning in samenhang
wordt verleend.
Daarom worden drie integrale gezondheidscentra in Vlissingen gerealiseerd.
Om het onderscheid met gangbare gezondheidscentra aan te geven, wordt het
concept inmiddels 'Kerngezond' genoemd. In Vlissingen worden drie
Kerngezond-centra gerealiseerd.
Beoogd resultaat
Het realiseren van drie Kerngezond-centra in Vlissingen die bijdragen aan het
oplossen van de huidige mismatch tussen (zorg)vraag en het aanbod
(voorkomen van de zorgkloof). Kenmerkend voor de Kerngezond-centra die in
Vlissingen gerealiseerd gaan worden zijn de volgende innova eve aspecten (de
s p op de horizon):
De Kerngezond-centra zijn in essen e hechte samenwerkingsverbanden van
professionals in zorg en sociaal domein. Met elkaar nemen zij verantwoordelijkheid voor de gezondheid van de bewoners van bepaalde wijken. Het gaat om
de brede interpreta e van het begrip 'gezondheid' zoals geduid in het begrip
'posi eve gezondheid'. De gezondheid wordt bevorderd door intensieve,
mul disciplinaire samenwerking rondom de pa ënt. En door gezamenlijk
ondersteunende en preven eve programma's te organiseren. Dit alles data
driven.

De Kerngezond-centra worden deels virtueel. Er wordt een 'state of the art'
digitale infrastructuur ontwikkeld voor de volgende processen:
• Instroomprocessen (toegangsfunc e, triage, afspraken inplannen)
• Consultprocessen (beeldbellen, doorverwijzen, onderzoeken aanvragen,
receptenverkeer, MDO)
• Monitoring van en andere e-health voor pa ënten/cliënten
• Informa e-uitwisseling
• Administra eve processen
De Kerngezond-centra gaan beschikken over moderne, slim ontworpen
huisves ng die:
- Thuisbasis is voor de huisartsen, hun team, de kring van paramedische en
verpleegkundige professionals en professionals uit het sociaal domein.
- Invalsbasis is voor par cipanten uit de 2de lijn (spreek- en behandelkamers).
- Speciﬁeke diagnos sche- en behandelfaciliteiten
(echo, verrich ngenkamer, …) bevat.
- Een gezamenlijke infrastructuur (recep e, wachtkamer, koﬃeruimte,
telecommunica e) biedt.
Uitvoeringspar jen
Zorgaanbieders (huisartsen, Jeugdgezondheidszorg (JGZ), VVT, GGZ, ziekenhuis,
apotheken, GGD/JGZ) en sociaal domein (Buur eams) in Vlissingen, samen met
CZ, de gemeente Vlissingen, de provincie Zeeland en het ministerie van VWS.
Afronding project
De drie Kerngezond-centra worden in 2023-2025 in Vlissingen gerealiseerd.
Financiën
Het ministerie van VWS ﬁnanciert vanuit Wind in de Zeilen € 5 miljoen.

Zorg

58

Planning

Stap
Stap 1

Resultaat
Formeren van de samenwerkingsverbanden (dialoogsessies,
ondertekenen inten everklaringen)

Periode
Afgerond 3 februari 2021

Stap 2

Borgen van de samenwerkingsverbanden (oprichten
centrumraden, ondersteuningsstructuur)

Q2 2022 - Q4 2022

Stap 3

Opstarten samenwerkingsverbanden (bijeenkomsten,
leergang)
Opstellen wijkbeelden

Q4 2021 – Q2 2023

Opstellen meerjarenbeleid o.b.v. wijkbeelden
Financiering ontwikkelen (waar nodig herontwerpen,
ontscho en)
Beleid uitvoeren (Plan Do Check Act (PDCA-cyclus)
Wetenschappelijke onderbouwing van het concept,
evaluatieaanpak en impactanalyse

Q4 2021 – Q3 2022
2022 - 2023

Stap 9

Ontwikkelen roadmap digitalisering en vervolgens ontwikkelen
digitale infrastructuur (diverse stappen deelproject)

Q2 2022 – Q4 2022 en 2023 - 2025

Stap 10

Opstellen programma van eisen huisves ng en ontwikkelen
huisves ngsconcept
Huisves ng (laten) realiseren (valt buiten ﬁche, wel
conceptbewaking door regiegroep)

Q1 2021 – Q2 2022

Stap 4
Stap 5
Stap 6
Stap 7
Stap 8

Stap 11

Afgerond Q3 2021

Vanaf Q3 2022
Vanaf Q3 2022

Q3 2022 – 2025

Zorg

59

Stand van zaken
• De 5 wijkbeelden zijn in dialoogsessies besproken met betrokken
professionals. Daaruit kwamen 7 gezondheidsthema's die als
eerste gezamenlijk worden uitgewerkt in werkgroepen:
◦ Armoede- en schuldenproblema ek
◦ Ondersteuning kwetsbare jeugd/gezinnen
◦ Welzijn op recept+
◦ Val-preven e bij ouderen
◦ Preven e van overgewicht bij jeugd
◦ Sturen op verantwoord medica egebruik m.b.v. data
◦ Zorgpad atrium ﬁbrilleren
• Met het Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is een leergang
Leiderschap in zorgnetwerken ontwikkeld. De leergang is gestart in
juni.
• Er is een centrumcoördinator gestart die ini eert en coacht op de
ontwikkeling van de samenwerkingsprocessen en -cultuur.
• De communica e met de professionals die in de Kerngezondcentra
werken is geïntensiveerd, onder andere door middel van een
maandelijks videojournaal en het pla orm Teamly. Mede door
diverse publica es en structurele berichtgeving op sociale media,
neemt de externe belangstelling voor het Kerngezond-concept
toe.
• Met een denktank van de NZa wordt nagedacht over passende
ﬁnanciering voor de Kerngezond-centra.
• Er is een gezamenlijk huisves ngsconcept ontwikkeld dat wordt
aangescherpt en eind 2022 kan worden overgedragen aan
realiserende par jen.

• De hoofdlijnen voor de roadmap digitalisering zijn ontwikkeld.
• Er is interna onaal literatuuronderzoek gedaan naar de eﬀecten
van de concepten die in Kerngezond zijn geïntegreerd. Wetenschappelijke impactme ng wordt met Hogeschool Zeeland en
Tilburg University voorbereid.
• Kennisdeling met zorgaanbieders en gemeenten elders,
voorbereiding opschaling Kerngezond-concept naar andere
loca es in Zeeland waar een brede 'coali on of the willing' bereid
is om Kerngezondcentra te realiseren. In de Gemeente Hulst gaat
een brede coali on of the willing vanaf Q4 werken aan de realisa e
van Kerngezond Hulst. Er is ook belangstelling vanuit de
gemeenten Goes, Terneuzen en Middelburg.

Zorg

60

Vooruitblik
• De zeven werkgroepen leveren in Q2 – Q4 hun voorstellen op,
inclusief businesscases. Na akkoord van de stuurgroep en
regiegroep, starten de voorbereidingen voor pilots.
• In Q1 2023 worden de volgende gezondheidsthema's neergelegd
in nieuwe werkgroepen. Onder andere het innova ever, deels
digitaal organiseren van bestaande zorgpaden voor chronische
aandoeningen.
• De leergang Leiderschap in zorgnetwerken loopt tot en met medio
2023, met als modules onder andere: Integrated care, posi eve
gezondheid, besturing en governance, digitalisering & datagericht
werken, samenwerken over grenzen heen, persoonlijk en
professioneel leiderschap, bekos ging van netwerkzorg, innova e
& verandermanagement.
• In sessies en door middel van intensieve interne communica e zal
worden gewerkt aan de ontwikkeling van de teamgeest en
samenwerkingscultuur.
• De voorbereidingen voor de juridische structuur en governance
worden gestart in 2023.
• Innova eve (aanvullende) ﬁnanciering zal onder begeleiding van
de werkgroep Bundle/LUMC/RIVM/NZA worden uitgewerkt in Q4
2022 – Q2 2023, zo mogelijk in een voorstel voor een experimentstatus.
• Het huisves ngsconcept wordt onder strikte voorwaarden door
de regiegroep ter beschikking gesteld aan par jen die bereid zijn
om voor de par cipanten gezamenlijke huisves ng te realiseren.
• De wetenschappelijke impactme ng wordt georganiseerd.
• Voortze ng kennisdeling met zorgaanbieders en gemeenten
elders, voortze ng voorbereiding opschaling Kerngezondconcept naar andere loca es in Zeeland waar een brede 'coali on
of the willing' bereid is om Kerngezond-centra te realiseren.

Digitaal is het nieuwe normaal.
Het Kerngezond samenwerkingsconcept bestaat voor een deel uit
digitale toepassingen. Toepassingen die zorg dichter bij mensen
brengt, sneller beschikbaar is, de werkdruk voor professionals
verlaagt en een beter informa evoorziening voor professionals
genereert over pa ënten en hun behoe e aan zorg en/of
ondersteuning. De komende 3 maanden wordt een aantal
toepassingen geïnventariseerd die in het zorg- en ondersteuningsproces van de professionals ondersteunend kunnen zijn,
arbeidsbesparend kunnen werken en de kwaliteit van zorg en
ondersteuning verhogen.

Zorg

61

FICHE I: Arbeidsmarkt: impuls werkzoekenden

Arbeidsmarkt: impuls werkzoekenden
Algemene beschrijving
Er is een groot verschil tussen de arbeidsmarktsitua e van Zeeland in het
algemeen (voor de coronacrisis was er in de provincie als geheel reeds sprake
van krapte) en de situa e in Vlissingen en Zeeuws-Vlaanderen. Hier is de
werkloosheid rela ef hoog en langdurig. Ook is het beroep op de bijstand groot.
Door slim te verbinden met het programma Perspec ef op Werk in Zeeland
kunnen de extra banen die voortkomen uit de maatregelen vanuit Wind in de
Zeilen ook benut worden voor deze werkzoekenden. Zij kunnen - met de nieuwe
banen in het vooruitzicht - (om)geschoold worden. De bestaande infrastructuur
in de arbeidsmarktregio wordt benut voor een aanpak voor Vlissingen en
omgeving.
Beoogd resultaat
Het ﬁche resulteert in een extra impuls voor het (om)scholen van werkzoekenden in de regio, zodat de crea e van nieuwe banen uit Wind in de Zeilen
ook voor deze groep nieuw en meer perspec ef biedt. Doel is om zoveel als
mogelijk een match te realiseren tussen de ondersteunde werkzoekenden en de
toekoms ge, nieuwe banen. Daarmee daalt de regionale werkeloosheid en
kunnen de nieuwe banen op termijn zoveel mogelijk vervuld worden door
regionale, capabele werknemers.

Periode

Voorziene (om)scholing rich ng sector

2021-2022
2021-2022
2021-2022
2022-2023

Bouw
Zorg
Havens & transport/logis ek
Law Delta

Raming aantal (om)geschoolde
en zo mogelijk geplaatste
deelnemers
45
45
25
115

Afronding project
Bij oplevering van de uitwerking van het ﬁche is voorzien dat het ﬁche
gedurende de periode 2021 tot 2023 zijn beslag zal krijgen. Op basis van de
huidige inzichten zal de realisa e van het beoogd resultaat, mede gelet op de
ondersteuningsbehoe e van de huidige doelgroep en de zoveel als mogelijke
aanslui ng van de trajecten bij de andere ﬁches in het algemeen en het Jus eel
Complex Vlissingen in het bijzonder, naar verwach ng een langere doorloop jd
kennen.
Financiën
Het ministerie van SZW levert ten behoeve van het ﬁche een bijdrage van € 1
miljoen (incl. btw). De middelen van deze speciﬁeke uitkering zijn via de Regeling
speciﬁeke uitkeringen Wind in de Zeilen bij beschikking van d.d. 2 juli 2021 aan
de gemeente Vlissingen beschikbaar gesteld..
Planning
Arbeidsmarkt: impuls werkzoekendenDe instroom van nieuwe kandidaten in de
(om)scholingstrajecten rich ng de bouw- en haven/logis eksector zal de
komende periode steeds gefaseerd plaatsvinden en is een doorlopend proces.
A ankelijk van traject en kandidaat kan hierbij uitgegaan worden van een
doorloop jd per traject van gemiddeld zo'n 6 maanden.
De eerste (om)scholingstrajecten voor de doelgroep rich ng de zorgsector zijn
gestart in september 2022. Wie: Orionis Walcheren, par cipa elab/ werkgevers, deelnemers. Tijdvak: september 2022.
De eerste (om)scholingstrajecten voor de doelgroep rich ng de beveiligingssector zijn gestart in september 2022. Wie: Orionis Walcheren, DJI, deelnemers.
Tijdvak: september 2022.
Zoveel als mogelijk realiseren van door- en uitstroom deelnemers naar regulier
werk. Wie: Orionis Walcheren. Tijdvak: Con nu proces.

Arbeidsmarkt: impuls werkzoekenden

Het daadwerkelijk aantal kandidaten dat met het in te ze en budget kan worden
(om)geschoold en zo mogelijk aan een reguliere, nieuwe baan kan worden
geholpen is mede a ankelijk van de inhoud en de kostprijs van de speciﬁeke
(om)scholing/trajecten. Op basis van de regionale ervaringen en uitgangspunten uit het programma Perspec ef op Werk in Zeeland is bij aanvang van het
ﬁche een grove raming geschetst van het totaalaantal (om)scholingstrajecten en
plaatsingen van kandidaten op een reguliere baan dat gerealiseerd zou moeten
kunnen worden door ondersteuning vanuit het ﬁche. In het onderstaande
schema is de grove raming van het aantal (om)geschoolde en zo mogelijk
geplaatste deelnemers opgenomen.

Uitvoeringspar jen
De gemeente Vlissingen, in afstemming met het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW).

63

Stand van zaken
De aanvangsfase van opera onalisering van het ﬁche is gebruikt om
vorm en inhoud te geven aan verschillende, passende (om)scholingsen ontwikkeltrajecten voor werkzoekenden met een afstand tot de
arbeidsmarkt. Zoveel als mogelijk in afstemming en samenwerking
met werkgevers/branches en in lijn met de andere ﬁches van Wind in
de Zeilen. De ontwikkeling van de (om)scholingstrajecten rich e zich
in de afgelopen periode op werk in de sectoren bouw, zorg en
haven/logis ek. Door de gemeenschappelijke regeling Orionis
Walcheren zijn, als uitvoeringsorganisa e van het ﬁche, kandidaten
met een afstand tot de arbeidsmarkt die voor (om)scholings- en
ontwikkeltrajecten in aanmerking kunnen komen, in beeld gebracht.
Diverse kandidaten hebben eerst nog een voorschakeltraject nodig,
gericht op het verkrijgen van basale werknemersvaardigheden,
voordat concreet een start met een van de (om)scholingstrajecten
kan worden gemaakt. Ook het UWV is ac ef betrokken en draagt
kandidaten voor de (om)scholingstrajecten aan.

Eind 2021 zijn de eerste deelnemers met een opleidingstraject
rich ng een baan in de haven/logis ek gestart. Deze prak jkopleiding
is in nauwe samenwerking met een groot regionaal havenbedrijf
ontwikkelt, de scholing vindt in de prak jk op het haventerrein plaats.
Zoals in de vorige voortgangsrapportage was gemeld zijn vijf
(om)scholingstrajecten gestart en hebben twee deelnemers een baan
gevonden. Eén deelnemer binnen het regionale havenbedrijf en één
deelnemer switchte uiteindelijk naar een baan in de retail.
Het in samenwerking met zorgorganisa e(s) ontwikkelen van een

In oktober 2022 hebben wij samen met professionals van de
arbeidsmarktregio Zeeland een presenta e ontvangen van de
recruitment afdeling van DJI Nederland. Daarnaast hebben wij een
rondleiding georganiseerd in november 2022 met als doel om meer
beeld en gevoel te krijgen bij het werken in een Peniten aire
Inrich ng. Vanuit de eerste kennismaking met dit werkveld hebben
wij 3 kandidaten vanuit Orionis Walcheren aangemeld, maar zijn de 3
kandidaten niet door de procedure gekomen. Met DJI bespreken we
op deelnemer niveau de mogelijkheden.

Vooruitblik
De instroom van nieuwe kandidaten in de (om)scholingstrajecten
rich ng de bouw-, de haven/logis ek- en de zorgsector zal de
komende periode steeds gefaseerd plaatsvinden en is een
doorlopend proces. A ankelijk van traject en kandidaat kan hierbij
uitgegaan worden van een doorloop jd per traject van gemiddeld
zo'n 6 maanden.
Mogelijke (om)scholings- en ontwikkeltrajecten voor de doelgroep,
gericht op de banen die – in brede zin – zullen ontstaan als gevolg van
de realisa e van het Jus eel Complex Vlissingen.
Maatwerk zal noodzakelijk zijn en blijven gezien de complexiteit van
de werk omgeving. UWV hee op het moment ook nog een aantal
deelnemers in werving voor de func e van complexbeveiliger i.o.
Daar zijn de resultaten nog niet van bekend.

Arbeidsmarkt: impuls werkzoekenden

Medio 2021 zijn de eerste trajecten gestart van (om)scholing rich ng
regulier werk in de bouwsector. Tot op heden zijn 23 prak jkopleidingen bouw gestart. Inmiddels zijn 10 deelnemers na afronding
volledig uitgestroomd naar werk en zijn twee deelnemers in deel jd
werk elders aan de slag gegaan.

passend (om)scholingstraject rich ng de zorgsector hee meer
uitwerking en afstemming gevraagd dan eerder geraamd. De start van
de eerste trajecten voor de doelgroep rich ng de zorgsector vond
plaats in september 2022. Er zijn 3 kandidaten gestart met hun
opleiding in het par cipa elab voor de zorg. Er zijn 12 kandidaten
gestart met een voorschakeltraject.

64

FICHE J: Aardgasvrije wijken

Aardgasvrije wijken (afgerond)
Algemene beschrijving

In Zeeland wordt nog maar beperkt ervaring opgedaan met het aardgasvrij
maken van wijken. Verkend wordt of woningeigenaren in de gemeente
Vlissingen mee willen doen aan het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW).
Er dient een subsidieaanvraag te worden opgesteld om deze bijdrage zeker
te stellen.
Het PAW beoogt dat er per proe uin 641 aaneengesloten woningen binnen
acht jaar na start van de uitvoering aardgasvrij of aardgasvrij-ready gemaakt
worden. Met deelname aan het PAW is een bijdrage van circa € 4 miljoen
gemoeid om de onrendabele top van het project af te dekken. Hiermee is de
proe uin vanuit het PAW een vliegwiel voor verduurzaming in de gebouwde
omgeving en een leerzame pilot voor de verdere energie- en warmtetransi e in de gemeente en in de regio. Wil Vlissingen dit ﬁche inze en, dan
moet eind oktober 2021 een volledige en ontvankelijke aanvraag ingediend
worden. Bij het indienen van een volledige en ontvankelijke subsidieaanvraag, reserveert het ministerie van BZK een plek in dit programma voor
de Vlissingse proe uin. Naast het aardgasvrij maken van een buurt of wijk in
een speciﬁeke gemeente, draagt het PAW bij aan de (landelijke) kennisontwikkeling op welke wijze de wijkgerichte aanpak het beste kan worden
ingericht en opgeschaald.

Het eﬀect van dit ﬁche is een impuls voor de energietransi e met uitstraling
binnen de gemeente Vlissingen en Zeeland. Ook creëert het extra
werkgelegenheid op het gebied van verduurzaming in de gebouwde omgeving
en kennis opdoen in kennis- en leerprogramma's.

Afronding project
Uiterlijk voor 1 november 2021 dient er een ontvankelijke subsidieaanvraag te
zijn om deel te nemen aan het PAW.
Financiën
De rijksbijdrage voor de subsidie PAW is circa € 4 miljoen. Deze bijdrage dient
besteed te worden aan de onrendabele top van het project. Circa 75% van deze
subsidie zal moeten worden besteed aan het s muleren van par culiere
woningeigenaren om de nodige investeringen te doen om de woning
aardgasvrij-ready of aardgasvrij te maken. De resterende gelden zijn aan te
wenden voor proces- en projectkosten voor de uitvoerende instan es.
Planning
Onderwerp
Indiening PAW3 aanvraag
Besluitvorming over aanvraag

Verantwoordelijke
Projectleider
Minister BZK

Periode
28 oktober 2021 - gereed
10 maart 2022 toegekend

Aardgasvrije wijken

Beoogd resultaat
• Een ontvankelijke subsidieaanvraag die voldoet aan de indieningsvereisten
van de derde ronde van het PAW. Het ministerie van BZK honoreert de
aanvraag voor de onrendabele top voor het aardgasvrij maken van een
woonwijk in Vlissingen aan de gemeente wordt toegekend.
• Opdoen van kennis en ervaring voor de wijkgerichte aanpak van de verdere
energie- en warmtetransi e (Transi evisie Warmte en Wijk Uitvoeringsplannen) in de gemeente en in de regio.
• Projectuitvoeringsplan aardgasvrije wijk.
• Realisa e van een aardgasvrije wijk binnen acht jaar na besluitvorming van
de minister van BZK.

Uitvoeringspar jen
Gemeente Vlissingen is de ac ehouder. Andere par jen die worden betrokken
zijn de provincie Zeeland, de netbeheerder, woningcorpora e, HZ University of
Applied Sciences, het ministerie van BZK, gebouweigenaren en eigenaren van
woningen van betreﬀende wijk.

66

Stand van zaken
•

•

•

In vervolg op de formele goedkeuring van de aanvraag PAW
Vlissingen door BZK is de collegeopdracht Panoramabuurt
Aardgasvrij begin september 2022 vastgesteld door zowel het
college van B&W van Vlissingen als door de direc e van
woonservice l'escaut.
De samenwerkingsovereenkomst met de samenwerkingspartners gemeente Vlissingen en l'escault is op 28 september
2022 ondertekend.
Op 28 september 2022 en 1 oktober 2022 zijn de energiedagen in
de Panoramabuurt georganiseerd en goed bezocht. Een leuke
manier om de bewoners geïnformeerd en betrokken te houden bij
de ontwikkelingen die lopen en komen gaan.

De uitvoering van het project Panoramabuurt Aardgasvrij is geborgd
in een collegeopdracht en opgepakt door de projectorganisa e
bestaande uit een afvaardiging van de samenwerkingspartners
gemeente Vlissingen en woonservice l'escaut. In de komende periode
wordt de uitvoeringsorganisa e zoveel mogelijk onderdeel gemaakt
van de lijnorganisa es. Immers is dit project het eerste project
waarmee uitvoering wordt gegeven aan de transi evisie warmte.
Hiermee is het ﬁche Aardgasvrije Wijken voor de stuurgroep Wind in
de Zeilen afgerond.

Aardgasvrije wijken

67

Fiche K: Ontvlechten Evides en PZEM

Ontvlechten Evides en PZEM (afgerond)
Algemene beschrijving

Het commerciële bedrijf Provinciale Zeeuwse Energiemaatschappij (PZEM)
bestaat uit onder meer Evides, een handelskantoor en de Sloecentrale. Ook
hee PZEM een 70% aandeel in de Elektriciteitsproduc emaatschappij ZuidNederland (EPZ, de eigenaar van de kerncentrale Borsele).
Eén van de afspraken in het bestuursakkoord is dat par jen gezamenlijk de
voor- en nadelen onderzoeken van een mogelijke ontvlech ng van
drinkwaterbedrijf Evides en PZEM. Een afsplitsing van Evides zou de Zeeuwse
overheden eerder in de jd in staat stellen om de dividenden van Evides aan
te wenden voor hun eigen (rela ef zwakke) ﬁnanciële posi e, dan wanneer
Evides onderdeel zou blijven van PZEM. De dividenden van Evides vloeien nu
in PZEM, en komen onder de huidige omstandigheden pas na de slui ng van
de kerncentrale in 2033 beschikbaar voor de aandeelhouders.
Er wordt onderzocht wat de objec eve waarde van Evides is. Ook wordt
onderzoek gedaan naar de juridische en ﬁnanciële gevolgen en de
con nuïteit van de bedrijfsvoering van PZEM en EPZ. Daarnaast is van belang
om in kaart te brengen op welke manier de Zeeuwse overheden door het rijk
(ﬁnancieel) ondersteund kunnen worden in het ontvlechten van de
aandelen. Er worden enkele poten ële ﬁnancieringsconstruc es in beeld
gebracht.

Dit (inter)bestuurlijk besluit moet leiden tot het beschikbaar komen van circa
€10 - € 5 miljoen Evides-dividend per jaar, dat vanwege de aard van het bedrijf
stabiel en betrouwbaar is.

Uitvoeringspar jen
De Provincie Zeeland en het ministerie van Financiën zijn aangewezen als
primaire ac ehouders voor de uitvoering van het onderzoek naar de
ontvlech ng van Evides. Vanwege de complexiteit van het vraagstuk waaronder
de vele (beleidsma ge) belangen die spelen, is een brede ambtelijke
projectgroep ingericht waarin Provincie Zeeland, PZEM en alle betrokken
ministeries (Financiën, EZK, IenW en BZK) zijn vertegenwoordigd.
Deze ambtelijke projectgroep is gezamenlijk verantwoordelijk voor het (doen)
uitvoeren van het onderzoek en het voorbereiden van besluitvorming.
Afronding project
De bestuurlijke stuurgroep Wind in de Zeilen hee in haar vergadering van 26
november 2020 het PwC-rapport vastgesteld en geconstateerd dat er
inhoudelijk geen belemmeringen zijn voor ontvlech ng. De ﬁnancieringsconstruc e is vervolgens nog nader onderzocht. In de stuurgroep-vergadering
van 15 april 2021 is hierover een besluit genomen. Het rijk ondersteunt de
provincie Zeeland (en hiermee indirect alle Zeeuwse aandeelhouders en dus
Zeeuwse overheden) bij deze ontvlech ng. Dit geschiedt door een incidentele
bijdrage van € 10 miljoen van het rijk aan de provincie Zeeland om de aankoop
van Evides mogelijk te maken. Dit bedrag volgt bovenop het eerder afgesproken
pakket Wind in de Zeilen.
Begin december 2021 hee de deﬁni eve aandelenoverdracht plaatsgevonden
van PZEM aan GBE Aqua. De stuurgroep Wind in de Zeilen hee besloten dat
daarmee het ﬁche K is afgerond.
Financiën
Er is jaarlijks circa €10 - €15 miljoen dividend beschikbaar voor de
aandeelhouders van Evides. Voor Vlissingen betekent dit circa € 0,5 miljoen per
jaar. De eerste jaren (tot 2025) zullen de dividenden iets lager zijn, rond de €10
miljoen, vanwege extra investeringen bij Evides.

Ontvlechten Evides en PZEM

Beoogd resultaat
Een (technisch) syntheserapport met inzicht in de volgende onderdelen:
• Marktconforme waarde- en risicobepaling ten behoeve van een mogelijke
overname van deze aandelen door de huidige aandeelhouders van PZEM NV.
• Financiële en juridische impactanalyse van een eventuele afsplitsing van
Evides op het contract tussen PZEM en EPZ.
• Inventarisa e ﬁnancieringsconstruc es inclusief voor- en nadelen.
• Een (inter)bestuurlijk besluit over ontvlech ng Evides en PZEM op basis van
bestuurlijke afweging waarin bevindingen in syntheserapport worden
meegenomen.

Indien dat dividend, rechtstreeks aan de aandeelhouders wordt uitgekeerd,
levert dit een structureel bedrag op voor Vlissingen van ca € 0,5 miljoen per jaar.
Dit bedrag is gedurende de ar kel 12-status vrij besteedbaar ter versterking van
de Vlissingse economie.

69

Bijlage

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

Tabel 1: Overzicht rijksuitgaven pakket Wind in de Zeilen (bedragen x € 1.000)
Nr.

Omschrijving
Totaal

0.

Compensa e
gemaakte kosten
Vergoeding directe
schade
OZB-achterstand

DEF (X)

6. Investeringen

BZK (VII)

Overdracht gronden

DEF (X)

1.

2.

Law Delta
Extra beveiligde
inrich ng (EBI)
Hoogbeveiligde
Zi ngsloca e (HBZ)
Beveiligde
overnach ngsloca e
Kenniscentrum
ondermijning
Bereikbaarheid1
Aanpassing
dienstregeling NS

Begro ng

JenV (VI)
JenV (VI)
JenV (VI)
JenV (VI)

IenW (MF)

Aanleg extra
infrastructuur

IenW (MF)

Aanleg extra
infrastructuur
Slimme mobiliteit

BZK (VII)3

Rail Gent - Terneuzen

IenW (MF)

BZK (VII) 3

Ar kel

Instrument

2021
47.030

2022
81.080

2023
72.967

2024
14.900

2025
68.270

2026
68.271

2027
68.271

0

0

0

0

0

0

0

Voorzien in infrastructuur

0

0

0

0

0

0

0

1. Openbaar bestuur
en Democra e
6. Investeringen

Bijdrage aan
medeoverheden
Voorzien in infrastructuur

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

34. Straﬀen en
Beschermen
32. Rechtspleging en
rechtsbijstand
32. Rechtspleging en
rechtsbijstand
32. Rechtspleging en
rechtsbijstand

Bijdrage aan
agentschappen
Bijdrage aan
medeoverheden
Bijdrage aan
medeoverheden
Bijdrage aan
medeoverheden

980
0

1.500
0

2.000
0

2.000
0

57.870
52.000

57.871
52.001

57.871
52.001

0

0

0

0

3.760

3.760

3.760

0

0

0

0

110

110

110

980

1.500

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

11. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte 1
11. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte
1.Openbaar bestuur
en democra e
1. Openbaar bestuur
en democra e
11. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte

Reserveringen (Pakket
Zeeland).

10.000
0

64.500
4.500

4.500
4.500

4.500
4.500

4.500
4.5002

4.500
4.500

4.500
4.500

Reserveringen (Pakket
Zeeland).

0

45.000

0

0

0

0

0

Bijdrage aan
medeoverheden
Bijdrage aan
medeoverheden
Reserveringen (Pakket
Zeeland).

5.000

0

0

0

0

0

0

5.000

0

0

0

0

0

0

0

15.000

0

0

0

0

0

1 Vanaf 2022 staat er nog structureel € 2,25 mln. op de Aanvullende Post gereserveerd en wordt onder voorwaarde van een goedgekeurd bestedingsplan overgeheveld naar het mobiliteitsfonds.
2 De wijze waarop de intercity-dienst vanaf 2025 ﬁnancieel wordt vormgegeven is onderwerp van de uitwerking van de nieuwe HRN-concessie.
3 Dit bedrag komt oorspronkelijk van het Mobiliteitsfonds (I&W).

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

Nr.

Omschrijving

3.

Delta Kenniscentrum
Delta Kenniscentrum
Kwar ermakersfase

4.

5/6.

Eerstelijnszorg
Toekomstgerichte
zorginfrastructuur
Huisartsen / Physical
Assistant
Gezondheidscentrum
Vlissingen/Walcheren
Industrie en haven
Onderzoek
industrie/haven

Onderzoek
industrie/haven

7.

Versterken
Investeringsfonds
Zeeland
Versterken
Investeringsfonds
Zeeland

Begro ng

Ar kel

Instrument

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

283

63

54.000

2.000

2.000

2.000

2.000

OCW (VIII)
LNV (XIV)
OCW

Nog te bepalen 4

Nog te bepalen

0

0

54.000

2.000

2.000

2.000

2.000

16. Onderzoek en
wetenschapsbeleid

Opdrachten

283

63

0

0

0

0

0

VWS (XVI)

3. Langdurige zorg
en ondersteuning
4. Zorgbreed beleid.

Subsidies
(regelingen)
Subsidies (regelingen)

3.116
1.066

4.617
1.067

6.217
1.067

5.150
0

3.900
0

3.900
0

3.900
0

800

2.300

3.900

3.900

3.900

3.900

3.900

VWS (XVI)

3. Langdurige zorg
en ondersteuning

Subsidies (regelingen)

1.250

1.250

1.250

1.250

0

0

0

EZK (XIII)

2. Bedrijvenbeleid:
Innova e en
ondernemerschap
voor duurzame
welvaartsgroei
1. Openbaar bestuur
en democra e

Subsidies (regelingen)

400
0

150
150

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

400

0

0

0

0

0

0

10.000

5.000

5.000

0

0

0

0

10.000

5.000

5.000

0

0

0

0

VWS (XVI)

BZK (VII)5

EZK (XIII)

3. Toekoms onds

Bijdrage aan
medeoverheden

Leningen

4 Deze middelen staan op de Aanvullende Post gereserveerd en worden onder voorwaarde van een goedgekeurd bestedingsplan overgeheveld naar de betreﬀende departementale begro ng.
5 Dit bedrag komt oorspronkelijk van de begro ng EZK (XIII).

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

Nr.

Omschrijving

Begro ng

Ar kel

Instrument

8.

Kenniswerf
Kenniswerf

BZK (VII)

5. Ruimtelijke
ordening en
omgevingswet

Bijdrage aan
medeoverheden

BZK (VII)

4. Energietransi e
gebouwde omgeving
en bouwkwaliteit

Bijdrage aan
medeoverheden

9.

10.

11.

Aardgasvrije wijken
Aardgasvrije wijk
Vlissingen

Werkzoekenden naar
werk in de regio
Arbeidsmarktregio
Zeeland
Ontvlechten Evides
en PZEM
Evides

BZK (VII)6

BZK (VII)

1. Openbaar bestuur
en democra e

1. Openbaar bestuur
en democra e

Bijdrage aan
medeoverheden

Bijdrage aan
medeoverheden

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

15.000
15.000

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

4.000
4.000

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

1.000

0

0

0

0

0

0

1.000

0

0

0

0

0

0

6.250

1.250

1.250

1.250

0

0

0

6.250

1.250

1.250

1.250

0

0

0

6 Dit bedrag komt oorspronkelijk van de begro ng SZW (XV).
Bron: Bijlage 8 uit begro ngsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrela es (VII) voor het jaar 2023.

Voortgangsrapportage Wind in de Zeilen

WIND IN DE ZEILEN
Voortgangsrapportage
1 december 2022