Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 360 D

Jaarverslag en slotwet Fonds Economische
Structuurversterking 2009

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING (D)
Aangeboden 19 mei 2010

KST139645
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

1

Inhoudsopgave
A.

B
1.

2.

3.

Algemeen
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
Bedrijfsvoeringsparagraaf
Jaarrekening
Verantwoordingsstaten
1.1. De verantwoordingsstaat van het Fonds economische
structuurversterking voor de uitgaven en de ontvangsten
Financiële toelichting bij de verantwoordingsstaten
I.
Inleiding
II.
Financieel beheer
III. Grondslagen van de financiële verantwoording
2.1. toelichting bij de uitgavenartikelen
2.2. toelichting bij de ontvangstenartikelen
Saldibalans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

blz.
4
7
9
10
10

10
11
11
11
11
12
21
22

3

Algemeen

A ALGEMEEN
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
van de Minister van Economische Zaken en de Minister van Financiën aan de Voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik, mede namens de Minister van Financiën, het jaarverslag
met betrekking tot de begroting van het Fonds economische structuurversterking (D) over het jaar 2009 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoeken wij de beide Kamers van de Staten-Generaal de Ministers
van Economische Zaken en Financiën decharge te verlenen over het in het
jaar 2009 gevoerde financiële beheer met betrekking tot de uitvoering van
de begroting van het Fonds economische structuurversterking (Fes).
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel en materieelbeheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoeringvan het Fes.
Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de StatenGeneraal aangeboden.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavig jaarverslag en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer,
de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. Het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2009. Dit jaarverslag wordt
separaat aangeboden.
b. De slotwet van het Fes over het jaar 2009. De slotwet is als afzonderlijk
kamerstuk gepubliceerd.
c. Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2009 met
betrekking tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001. Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van
de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van het Financieel
jaarverslag van het Rijk, wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden.
d. De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2009
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2009, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2009
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001). Het besluit tot dechargeverlening kan niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

4

Algemeen

worden genomen, voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

5

Algemeen

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

7

Algemeen

Bedrijfsvoeringsparagraaf van het Fonds Economische Structuurversterking
De Minister van Economische Zaken en de Minister van Financiën
verklaren hierbij als volgt:
De controle op de rechtmatigheid van de uitgaven en de ontvangsten is
onderdeel van de accountantscontrole van de financiële overzichten, die
deel uitmaken van het jaarverslag van de departementen waaraan
bijdragen in de begroting worden verleend respectievelijk van welke
ontvangsten worden overgedragen aan het Fes. De realisatie op de
toezeggingen maakt derhalve onderdeel uit van de accountantscontrole
bij de jaarverslagen van deze departementen.
De Fes-beheerder heeft in januari 2010 de rijksbetaalstukken van de
betrokken departementen ontvangen betreffende de projectuitgaven in
het jaar 2009. Een feitelijk rapport van bevindingen inzake het rijksbetaalstuk ondertekend door de betrokken departementale auditdienst zorgt
voor assurance.
Uiterlijk 31 mei 2010 ontvangt de Fes-beheerder van elk betrokken departement een verantwoording over de uitgaven in jaar 2009 vanuit het Fes
voorzien van een specifieke accountantsverklaring van de desbetreffende
departementale auditdienst.
In 2009 is op een gestructureerde wijze aandacht besteed aan het financieel beheer, het materieel beheer en de daartoe behorende administraties
van het Fes. Dit heeft geleid tot beheerste bedrijfsprocessen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

9

Jaarrekening

B Jaarrekening
1. Verantwoordingsstaat
1.1. De verantwoordingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor de uitgaven en de ontvangsten
Verantwoordingsstaat 2009 van het Fonds economische structuurversterking
Bedragen in € 1000

Art. Omschrijving

(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

Realisatie*

Verschil realisatie en
oorspronkelijk vastgestelde begroting

Uitgaven

11
12
13
14
15

Bijdragen van het fonds aan andere
begrotingen
Bijdragen aan andere begrotingen in het
kader van verkeer en vervoer
Bijdragen aan andere begrotingen in het
kader van milieu en duurzaamheid
Bijdragen aan andere begrotingen in het
kader van kennis en innovatie
Bijdragen aan andere begrotingen in het
kader van ruimtelijke ordening
Projecten in voorbereiding
Sub-totaal uitgaven

21

31

Ontvangsten

Uitgaven

Ontvangsten

Uitgaven

1 133 893

747 081

– 386 812

274 850

288 406

13 556

526 638

525 146

– 1 492

121 356
421 132

163 501
–

42 145
– 421 132

2 477 869

1 724 134

– 753 735

Ontvangsten

Ontvangsten van het fonds
Ontvangsten uit aardgasbaten

2 477 869

1 724 134

– 753 735

Sub-totaal ontvangsten

2 477 869

1 724 134

– 753 735

Saldi
Voordelig eindsaldo/beginsaldo
Totaaltelling

2 477 869

2 477 869

1 724 134

1 724 134

– 753 735

– 753 735

* De gerealiseerde uitgavenbedragen zijn steeds naar boven afgerond (€ 1000). De gerealiseerde ontvangstenbedragen zijn steeds rekenkundig
afgerond (€ 1000).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

10

Jaarrekening

2 FINANCIËLE TOELICHTING BIJ DE VERANTWOORDINGSSTATEN
Algemeen
I. Inleiding
In 2009 is vanuit het fonds € 1 724,1 mln. aan bijdragen verstrekt aan de
diverse begrotingen en is € 1 724,1 mln. ontvangen.
(x € 1 000)

uitgaven

ontvangsten

Raming in de begroting 2009
Realisatie 2009

2 477 869
1 724 134

2 477 869
1 724 134

Verschil

– 753 735

– 753 735

II. Financieel beheer
Het Fes is een verdeelfonds dat bijdragen verstrekt aan de begrotingen
van de vakdepartementen ten behoeve van economische structuurversterkende projecten. Ten laste van het fonds komen derhalve geen directe
betalingen aan projecten. De feitelijke projectuitgaven worden verantwoord in de jaarverslagen van de desbetreffende vakdepartementen. Deze
departementen zijn verantwoordelijk voor de rechtmatigheid en doelmatigheid van de met Fes-bijdragen gedekte uitgaven.
In bijlage 2 van het Jaarverslag van het Fes over het jaar 2007 (TK 2007–
2008, 31 444 D, nr. 1), is voor het eerst een monitoringssrapportage opgenomen, waarin globaal wordt ingegaan op afwijkingen in budget en/of
planning van lopende projecten. Afgesproken is om tweejaarlijks hierover
te rapporteren in het Jaarverslag van het Fes. Omdat de monitoringsrapportage ingaat op de afwijkingen in budget en/of planning van lopende
projecten, is er nu voor gekozen om de informatie over de voortgang van
de projecten te integreren in de toelichting bij de uitgavenartikelen en niet
in een aparte bijlage. Dezelfde (voortgangs)informatie gepresenteerd in
bijlage 2 van het Jaarverslag 2007 is dus terug te vinden in hoofdstuk 2.1
van het onderhavige Jaarverslag. Voor inzicht in de stand van zaken en
belangrijkste ontwikkelingen van alle projecten/programma’s verwijs ik
naar de afzonderlijke departementale begrotingen, waar beleidsmatig
verantwoording wordt afgelegd.
Met ingang van het begrotingsjaar 2010 (dus in het Jaarverslag over het
jaar 2010) zal nader worden ingaan op de besluitvorming die heeft plaatsgevonden in het betreffende begrotingsjaar. Hiertoe is reeds de opzet van
de begroting 2010 (TK 2009–2010, 32 123 D, nr. 2) aangepast.
III. Grondslagen van de financiële verantwoording
De financiële verantwoording is opgesteld overeenkomstig de Comptabiliteitswet. In de instellingswet van 21 december 1995 is opgenomen dat in
afwijking van de Comptabiliteitswet de begroting en de financiële verantwoording van het Fes uitsluitend op kasbasis worden gepresenteerd. De
uitgaven en ontvangsten worden middels verrekeningen ten laste, respectievelijk ten gunste van het Fes gebracht. Bepalend voor het dienstjaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

11

Jaarrekening

waarin de verrekeningen worden geboekt is de valutadatum waarop de
boeking door de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is verwerkt.
In het Coalitieakkoord is afgesproken dat het Fes een vaste voeding krijgt
die niet meer fluctueert als gevolg van mutaties in de gasbaten. Daarom
wordt – vooruitlopend op een wijziging van de Wet Fonds economische
structuurversterking, Stb. 1996, 51 en 52 (Feswet) en op basis van de
begrotingswet 2009 – in het jaar 2009 de gasbatenvoeding van het fonds
gevormd door de niet-belastingontvangsten van de staat uit aardgasbaten
voor het bedrag dat daarvoor in de begrotingsstaat is opgenomen. Het in
de begrotingsstaat opgenomen bedrag voor de gasbatenvoeding van het
Fes in 2009 is derhalve gelijk aan de totale uitgaven geraamd in het jaar
2009. De voeding uit aardgasbaten wordt derhalve niet meer berekend als
een percentage van de gasbaten.
Door de hierboven toegelichte manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is de Fes-voeding uit incidentele baten niet meer
relevant en is derhalve komen te vervallen. Dit was ook al het geval in
2008. Omdat de ontvangsten uit aardgasbaten in het jaar 2009 en later zo
zijn vastgesteld dat de uitgaven in enig jaar geheel gedekt kunnen
worden, is ook het voordelig saldo niet meer relevant (evenals in 2008).
2.1 Toelichting bij de uitgavenartikelen
Artikel 11 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
verkeer & vervoer
Uitgavenraming vastgestelde begroting versus realisatie (x € 1000)
Uitgaven
Stand vastgestelde begroting 2009
Realisatie 2009

1 133 893
747 081

Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)

– 386 812

Op dit artikel worden de bijdragen verantwoord die zijn verrekend met het
Infrastructuurfonds en het Ministerie van Verkeer en Waterstaat in het
kader van verkeer en vervoer. De verschillen tussen raming en realisatie in
het jaar 2009 worden in onderstaande tabel gepresenteerd, waarna de
belangrijkste verschillen (groter dan € 5 mln.) nader worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

12

Jaarrekening

Specificatie
(x € 1 000)

Raming

Realisatie

Verschil

Begr.

Art.

1. Bereikbaarheid/voorfinanciering f 12 mld pakket
2. Infrastructuur Noordvleugel
3. Praktijkproef verbetering doorstroming A10 A’dam
4. Programma filevermindering
5. Quick Wins vaarwegen
6. Slimme benuttingsmaatregelen spoor
7. Quick Wins wegen/Aanpak knooppunten
8. Bijdrage systeemkosten tolheffing
9. Betere benutting hoofdwegen Dynamisch verkeersmanagement
10. Voorfinanciering GIS
11. Bereikbaarheid en stedelijke ontwikkeling

867 053
–
30 000
–
15 000
10 000
4 000
10 000
–
– 33 000
230 840

465 053
41 212
2 340
26 005
3 000
–
– 824
11 845
610
– 33 000
230 840

– 402 000
41 212
– 27 660
26 005
– 12 000
– 10 000
– 4 824
1 845
610
–
–

IF
IF
IF
IF
IF
IF
IF
IF
IF
VenW
IF

Divers
12
12
12
15
13
12
17
12
36
Divers

Totaal

1 133 893

747 081

– 386 812

1. Bereikbaarheid/voorfinanciering f 12 mld. pakket
Voor het Bereikbaarheid/voorfinanciering f 12 mld. pakket, dat bestaat uit
meerdere (deel)projecten, heeft een kasschuif plaatsgevonden van middelen van 2009 naar 2011. Deze Fes-middelen waren reeds overgeboekt naar
het Infrastructuurfonds.
2. Noordvleugel
Ten behoeve van het project Noordvleugel (Besluit Randstad Urgent) is
een Fes-bijdrage van € 3 278 mln. toegekend aan het Infrastructuurfonds.
Dit project is er op gericht op een duurzame wijze de economische concurrentiepositie van de Randstad te versterken, waarbij de ontwikkeling en
ontsluiting van Almere een belangrijk en urgent vraagstuk is. Doordat de
voorbereidende werkzaamheden met betrekking tot dit project sneller
verlopen dan was begroot is een bedrag van ongeveer € 41 mln. meer
gedeclareerd in 2009.
3. Praktijkproef verbetering doorstroming A10 Amsterdam
Door de veelheid van projecten die lopen in de regio Amsterdam (Spoedwet, Fileproof, Mobiliteitsaanpak, Centrales op orde) en de noodzaak de
planningen van deze projecten goed op elkaar af te stemmen, is er voor
het project Praktijkproef verbetering doorstroming A10 van het Infrastructuurfonds in 2009 ongeveer € 28 mln. minder gerealiseerd dan eerder
begroot.
4. Programma filevermindering
Doordat het programma filevermindering van het Infrastructuurfonds
thans voorspoedig wordt uitgevoerd, is de onderuitputting uit eerdere
jaren (als gevolg van bestuurlijke afstemming met de regio’s en langere
voorbereidingstijd in verband met het innovatieve karakter van de deelprojecten) van ongeveer € 32 mln. in 2009 grotendeels weggewerkt
(ongeveer € 26 mln.).
5. Quick wins vaarwegen
Door de subsidieaanvragers zijn de subsidie-bedragen in een trager
kasritme opgevraagd dan eerder werd verwacht.
6. Slimme benuttingsmaatregelen spoor
De benuttingsmaatregel Spoor van het Infrastructuurfonds wordt in
samenhang met andere werkzaamheden uitgevoerd. Daarbij worden de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

13

Jaarrekening

werkzaamheden op elkaar afgestemd. Dit impliceert voor de FES-bijdrage
slimme benuttingsmaatregelen spoor dat deze in 2009 niet opgevraagd
konden worden.
Artikel 12 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
milieu en duurzaamheid
Uitgavenraming vastgestelde begroting versus realisatie (x € 1000)
Uitgaven
Stand vastgestelde begroting 2009
Realisatie 2009

274 850
288 406

Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)

13 556

Op dit artikel worden de bijdragen geraamd voor projecten in het kader
van milieu en duurzaamheid. De verschillen tussen raming en realisatie in
het jaar 2009 worden in onderstaande tabel gepresenteerd, waarna de
belangrijkste verschillen (groter dan € 5 mln.) nader worden toegelicht.
Specificatie
(x € 1 000)

Raming

Realisatie

Verschil

Begr.

Art.

1. Luchtkwaliteit VROM (totaal)
2. Innovatie KRW
3. Innovatieprogramma duurzaam openbaar busvervoer
4. UKR CO2 afvangtechnologie
5. PIEDWGO
6. Energy efficiency bedrijfsleven
7. Luchtkwaliteit, LNV
8. Synergie KRW
9. Duurzaamheid-UKR
10. Westerschelde
11. Duurzaamheid-Europese aanbestedingsregeling CO2 opslag
12. Kas als energiebron
13. CATO 2
14. Duurzame mobiliteit
15. Bodemsanering
16. Duurzaamheid-Verhoging budget besparingstender UKR
17. Duurzaamheid-Energiebesparingstender UKR
18. Duurzaamheid-Verhoging budget 4e tender UKR
19. Duurzaamheid-biobrandstoffen
20. Milieutechnologie PromT
21. Duurzaamheid-Ophoging budget EOS Demo-tender
22. Groninger pijpleiding
23. Groene grondstoffen, LNV
24. Groene grondstoffen, EZ
25. Gebouwde omgeving
26. Duurzame electriciteitsvoorziening
27. Nieuw Gas
28. Wind op zee
29. Ketenefficiency, LNV
30. MEP

69 700
25 500
–
6 000
6 000
–
4 300
8 360
3 850
7 000
2 500
–
–
–
16 600
1 200
2000
7 500
3 500
4 900
1 040
4 000
–
–
–
–
–
–
–
100 900

97 444
16 550
7 482
–
–
4 448
– 74
12 474
–
4 201
18
2 016
2000
1 440
17 967
–
865
6 585
4 173
4 243
1 311
3 772
163
117
104
86
57
43
21
100 900

27 744
– 8 950
7 482
– 6 000
– 6 000
4 448
– 4 374
4 114
– 3 850
– 2 799
– 2 482
2 016
2 000
1 440
1 367
– 1 200
– 1 135
– 915
673
– 657
271
– 228
163
117
104
86
57
43
21
–

VROM
IF
VenW
EZ
WWI
EZ
LNV
IF
EZ
LNV
VROM
LNV
EZ
VW
VROM
EZ
EZ
EZ
VenW
VROM
EZ
VROM
LNV
EZ
WWI
EZ
EZ
EZ
LNV
EZ

5
11
36
4
2
4
21
11
4
23
3
21
4
36
4
4
4
4
36
7
4
4
21
4
2
4
4
4
21
4

Totaal

274 850

288 406

13 556

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

14

Jaarrekening

1. Luchtkwaliteit VROM (totaal)
Het dossier Luchtkwaliteit van het Ministerie van VROM betreft een drietal
onderwerpen, namelijk 1) Luchtwassers, 2) Verkeersmaatregelen, zoals
stimulering roetfilters en 3) het pakket aan lokale maatregelen tegen fijn
stof en beperken NOx emissies (NSL). In totaal is voor Luchtkwaliteit
€ 27,7 mln. meer gerealiseerd dan eerder begroot. Dit hangt voornamelijk
samen met NSL. Het budget voor dit onderdeel is in 2009 met ongeveer
€ 40 mln. opgehoogd door toekenning van de 4e tranche aan dit project
en toevoeging vanuit het aanvullend beleidsakkoord. Echter door
complexe plannen en uitvoerige toetsing voorafgaand aan het verstrekken
van subsidie, is ongeveer € 14 mln. van de middelen voor NSL niet tot
besteding gekomen. Per saldo is op dit onderdeel dus circa € 26 mln.
meer gerealiseerd in 2009.
2. Innovatie KRW
Voor het project Innovatie KRW van het Infrastructuurfonds is in 2009
ongeveer € 9 mln. minder uitgegeven dan begroot. Dit project is gericht
op het stimuleren van innovatieve oplossingen voor de hardnekkige
problemen die in de weg staan van doelrealisatie van de EU Kaderrichtlijn
Water (KRW), middels een tenderregeling. De vertraging wordt veroorzaakt doordat de 2e tender in plaats van dit voorjaar pas in het najaar is
gepubliceerd.
3. Innovatieprogramma duurzaam openbaar busvervoer
Voor het project Innovatieprogramma duurzaam openbaar busvervoer is
in 2009 vanuit het Fes meerjarig een bedrag van € 10 mln. overgeheveld
naar de begroting van het Ministerie van VenW. Dit project betreft een
investeringsagenda voor schone bussen, waarbij ondermeer concessieverleners een financiële tegemoetkoming kunnen krijgen in de meerkosten die optreden om innovatie technologie te beproeven in de praktijk.
Van de Fes-bijdrage van € 10 mln., is een bedrag van ongeveer € 7 mln.
in 2009 tot besteding gekomen.
4. UKR CO2 afvangtechnologie
Voor de UKR-tender (Unieke Kansen Regeling) CO2 afvangtechnologie is
€ 20 mln vanuit het Fes toegekend. Deze middelen zijn bedoeld voor de
stimulering van innovatieve ontwikkelingen van CO2 afvangtechnieken.
Hiervoor hebben oorspronkelijk een drietal projecten subsidie gekregen.
Inmiddels is echter één project ingetrokken. Een tweede project is nog niet
van start gegaan in verband met het wijzigen van de locatie en deelnemers van het project. Het laatste project wordt momenteel wel uitgevoerd,
maar gelet op de stand van zaken van dit project zijn nog geen voorschotten uitgekeerd.
5. PIEDWGO
Voor het programma innovatieve energiebesparing en duurzame warmte
gebouwde omgeving (PIEDWGO) van het Ministerie van VROM/WWI zijn
in 2009 geen uitgaven gedeclareerd bij het Fes. De middelen voor dit
project zijn in eerste instantie toegekend aan VROM/WWI, maar in de loop
van 2009 is besloten om dit te beleggen bij andere departementen (OCW
en EZ) om aan te sluiten bij de reeds bestaande structuur (subsidieregelingen). Omdat dit in 2009 nog niet formeel is afgehandeld, zijn nog geen
uitgaven gedeclareerd bij het Fes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

15

Jaarrekening

Artikel 13 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
kennis en innovatie
Uitgavenraming vastgestelde begroting versus realisatie (x € 1000)
Uitgaven
Stand vastgestelde begroting 2009
Realisatie 2009

526 638
525 146

Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)

– 1 492

Op dit artikel worden de bijdragen geraamd voor projecten in het kader
van kennis en innovatie. De verschillen tussen raming en realisatie in het
jaar 2009 worden in onderstaande tabel gepresenteerd op hoofdlijnen
gepresenteerd.
Specificatie
(x € 1 000)

Raming

Realisatie

Verschil

Begr.

Art.

1.
2.
3.
4.
5.
6.

139 673
170 415
3 178
2 940
24 719
185 713

127 033
172 099
10 480
6 677
27 189
181 668

– 12 640
1 684
7 302
3 737
2 470
– 4 045

Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers

Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers

526 638

525 146

– 1 492

Bsik-projecten
Diverse onderwijs projecten
MS&ICT
Vitale infrastructuur
Inn. Programma’s en toponderzoek
Overig

Totaal

In Bijlage I bij dit jaarverslag vindt u een uitgebreide specificatie van de
verschillen op artikel 13 Kennis en innovatie. De belangrijkste verschillen
(groter dan € 5 mln.) uit Bijlage I zijn:
Kennis Bsik-projecten
Voor de Bsik-projecten (Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur) van het Ministerie van OCW is € 25,2 mln. minder gerealiseerd dan
begroot. Dit grote verschil tussen raming en realisatie wordt veroorzaakt
doordat een aantal consortia in 2009 geen voorschot heeft opgevraagd.
Omdat de regeling voorschrijft dat jaarlijks een voorschot moet worden
opgevraagd voordat het Ministerie van OCW tot betaling overgaat, zijn in
2009 minder uitgaven gedaan
Voor de Bsik-projecten van het Ministerie van EZ is € 15,6 mln. meer
gerealiseerd dan begroot door aanpassing van het voorschotregime.
Daarnaast is voor het Bsik-project NanoNed in 2009 een nabetaling
gedaan op een declaratieverzoek uit 2008 dat in eerste instantie onvoldoende was onderbouwd.
Diverse onderwijsprojecten
In 2009 is voor het project VMBO/Funderend onderwijs van het Ministerie
van OCW € 23,5 mln. meer uitgegeven dan begroot. De middelen voor dit
project worden ondermeer besteed aan de stimulering van Brede scholen
in het primair onderwijs. Omdat de subsidieregeling «Regeling stimule-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

16

Jaarrekening

ring aanpassing huisvesting brede scholen 2009» later is gepubliceerd
dan eerder voorzien, is ook het budget wat voor 2008 beschikbaar was in
2009 uitgegeven. De in 2008 opgelopen vertraging is dus in 2009 ingelopen.
Stichting Kennisnet is het expertisecentrum als het gaat om ICT in het
onderwijs en voert het Fes-project Kennis (ICT en onderwijs) van het
Ministerie van OCW uit. Kennis ICT en onderwijs. Stichting Kennisnet ziet
het als opdracht om scholen en onderwijsinstellingen onafhankelijke
diensten aan te bieden bij het effectief inzetten van ICT. Zo kan de kwaliteit
van het leren verder toenemen. Door vertraging in het programma
«stimuleren gebruik digitaal lesmateriaal» en het programma «digitale
examens» is ongeveer € 3,5 mln. minder uitgegeven in 2009 dan eerder
voorzien. Daarnaast heeft een terugvordering van ongeveer € 5.4 mln.
plaatsgevonden. Het betreft hierbij oude subsidies uit de jaren voorafgaand aan 2009 voor projecten die succesvol zijn afgerond en waarvan
middelen resteren. Deze terugvordering is in mindering gebracht op de
Fes-declaratie van het Ministerie van OCW. In totaal is daarom voor het
Fes-project Kennis (ICT en Onderwijs) ongeveer € 8,9 mln. minder gerealiseerd dan eerder geraamd.
Rendement en excellentie:
In 2009 is voor het Project Rendement en Excellentie van het Ministerie
van OCW € 5,2 mln. minder gerealiseerd dan begroot. Omdat subsidies
worden toegekend aan onderwijsinstellingen en de uitgaven afhankelijk
zijn van welke instellingen uiteindelijk subsidie krijgen, wijken de feitelijke
uitgaven af van de oorspronkelijke begroting (theoretische inschatting).
Overig
Voor het project Centre for Translational Molecular Medicine (CTMM) van
het Ministerie van EZ is ongeveer € 16,3 mln. meer gerealiseerd in 2009.
Dit project is gericht op predispositie, vroegtijdige diagnose en depersonaliseerde behandeling van patiënten. De hogere uitgaven worden deels
veroorzaakt door de toekenning van de 2e tranche aan middelen voor dit
Fes-project en deels doordat de middelen uit de 1e tranche sneller tot
besteding komen dan eerder voorzien. Door toekenning van de tweede
tranche van € 75 mln. komt de totale Fes-bijdrage aan dit project op ongeveer € 150 mln.
In 2009 is € 10,9 mln. minder uitgegeven voor het project RSV van het
Ministerie van VWS dan begroot. Dit project is gericht op het financieren
van preklinisch en klinisch onderzoek dat noodzakelijk is om het
RSV-vaccin te kunnen laten registreren voor toelating tot de markt. De
vertraging is opgetreden doordat de partners die het project uitvoeren te
maken hebben met transities. Het bedrijf dat een deel van het project in
eerste instantie zou uitvoeren werd overgenomen door een ander bedrijf.
Interne prioritering heeft er toe geleid dat de geplande productie van
klinisch materiaal niet kon worden uitgevoerd. De opdracht is, na veel
overleg en herevaluatie van bestaande contracten, verleend aan het
bedrijf dat de oorspronkelijke partner heeft overgenomen.
Voor het project TTI Farma van het Ministerie van VWS is in 2009 ongeveer € 7,7 mln. minder gerealiseerd dan begroot. De uitgaven zijn lager
uitgevallen door verrekening van de te hoge bevoorschotting in voorgaande jaren in verband met vertraging (latere start) van de gesubsidieerde projecten. Deze vertraging werd veroorzaakt door de langere tijd die
nodig was om de IP (Intellectual Property) arrangementen tot stand te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

17

Jaarrekening

brengen. IP arrangementen zijn nodig zodra een consortium wordt
gevormd (uit bedrijfsleven en kennisinstellingen) dat een onderzoeksproject gaat uitvoeren om te regelen waar de octrooien en licenties terecht
komen.
In het aanvullende beleidsakkoord is afgesproken dat het kabinet naast
extra uitgaven ter stimulering van de economie ook FES-middelen inzet
voor o.a. grootschalige researchprojecten/leraren. In dit kader is er in 2009
voor € 6,8 mln. aan FES-middelen toegekend voor het project Surfnet7
(Gigaport3) van het Ministerie van OCW.
Artikel 14 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
ruimtelijke ordening
Uitgavenraming vastgestelde begroting versus realisatie (x € 1000)
Uitgaven
Stand vastgestelde begroting 2009
Realisatie 2009

121 356
163 501

Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)

42 145

Op dit artikel worden de bijdragen geraamd voor projecten in het kader
van milieu en duurzaamheid. De verschillen tussen raming en realisatie in
het jaar 2009 worden in onderstaande tabel gepresenteerd, waarna de
belangrijkste verschillen (groter dan € 5 mln.) nader worden toegelicht.
Specificatie
(x € 1 000)

Raming

Realisatie

Verschil

Begr.

Art.

1. BIRK + saneringsregeling
2. Nijmegen Waalfront
3. Noordelijke IJ-oevers
4. Bossche Spoorzone
5. Maastricht Belvedere
6. Internationale Campus Eindhoven
7. Vitaliteit steden/Sleutelprojecten
8. Planvormingskosten NoRu
9. Greenports
10. Sleutelprojecten Rotterdam
11. Geluidskaarten
12. Klimaatbuffers
13. Archeologisch bodemonderzoek (Malta)
14. Mooi Nederland
15. Waterdunen
16. Klavertje 4 (Greenport Venlo)
17. Primaviera
18. BIRK/A2 Maastricht

50 967
–
–
–
–
–
24 289
–
8 100
–
3 000
3 000
–
9 500
–
11 500
6 000
5 000

25 254
17 500
14 112
13 000
10 000
7 000
30 897
4 584
4 093
3 000
44
143
1 976
7 764
1 634
11 500
6 000
5 000

– 25 713
17 500
14 112
13 000
10 000
7 000
6 608
4 584
– 4 007
3 000
– 2 956
– 2 857
1 976
– 1 736
1 634
–
–
–

VROM
VROM
VROM
VROM
VROM
EZ
VROM
VROM
LNV
IF
VROM
VROM
OCW
VROM
VROM
LNV
LNV
IF

2
2
2
2
2
3
2
2
22
13
2
2
14
2
2
22
22
12

Totaal

121 356

163 501

42 145

1. BIRK + saneringsregeling
Het project BIRK (Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit) + saneringsregeling van het Ministerie van VROM is vertraagd door uitvoeringspro-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

18

Jaarrekening

blemen bij een aantal gesubsidieerde projecten, waardoor de voorschotbetalingen achter lopen op schema. In 2009 is daarom 25,7 mln. minder
gerealiseerd. Naar 13 projecten zijn inmiddels brieven gestuurd om voortgang in beeld te krijgen en spoedige uitvoering verder te stimuleren.
2. Nijmegen Waalfront
Voor het project Nijmegen Waalfront van het Ministerie van VROM is in
2009 € 17,5 mln. toegekend uit het Nota Ruimte budget. Dit project
beoogt ondermeer de ruimtelijke en stedelijke kwaliteit in het nationaal
stedelijk netwerk te verbeteren. De totale Fes-bijdrage aan dit project
bedraagt € 25 mln.
3. Noordelijke IJ-oevers
Voor het project Bossche Spoorzone van het Ministerie van VROM is in
2009 ongeveer € 14,1 mln. toegekend uit het Nota Ruimte budget. Dit
project is gericht op het realiseren van een aantrekkelijk vestigingsklimaat
voor bedrijven in research & development en de creatieve sector. De
totale Fes-bijdrage aan dit project bedraagt € 30 mln.
4. Bossche Spoorzone
Voor het project Bossche Spoorzone van het Ministerie van VROM is in
2009 de totale bijdrage uit het Nota Ruimte budget voor dit project van
€ 13 mln. toegekend. Dit project omvat de integrale gebiedsontwikkeling
van een nieuw centrumstedelijk gebied ten westen van het spoor en van
de historische binnenstad van Den Bosch en beoogt de transformatie van
een bedrijventerrein naar een gemengd gebied met wonen en werken
(Kop van ’t Zand) en het leggen van een verbindende schakel tussen twee
stadsdelen waardoor een completer gebied ontstaat (Ponte Palazzo).
5. Maastricht Belvedère
Voor het project Maastricht Belvedère van het Ministerie van VROM is in
2009 de totale bijdrage uit het Nota Ruimte budget voor dit project van
€ 10 mln. toegekend. Het doel van dit project is de herinrichting van het
Belvedère gebied (beslaat ongeveer 280 hectare aan de noordwest kant
van Maastricht) dat één van de krachtigste schakels vormt in ruimtelijke,
fysieke en economische ontwikkeling van de stad en omliggende regio in
de komende twintig jaar.
6. Internationale campus Eindhoven
Voor het project Internationale campus Eindhoven van het Ministerie van
EZ is in 2009 € 7 mln. toegekend uit het Fes budget voor sterke regio’s. Dit
project is gericht op de totstandkoming van een infrastructuur voor de
internationale kenniswerkers en hun kinderen van 0 tot 18 jaar, onder
andere middels het optimaliseren van de huidige educatieve voorzieningen.
7. Vitaliteit steden/Sleutelprojecten:
De uitgaven voor Sleutelprojecten van het Ministerie van VROM zijn ongeveer € 6,6 mln. hoger dan eerder begroot. Het Rijk ondersteunt de
projecten rond de HSL-locaties: Amsterdam-Zuidas, Rotterdam Centraal,
Den Haag Nieuw Centraal, Utrecht Centraal, Arnhem Centraal/CoehoornNoord en Breda Stationskwartier. Deze zes projecten worden de Nieuwe
Sleutelprojecten (NSP) genoemd. De hogere uitgaven hebben betrekking
op de Sleutelprojecten Utrecht (€ 2,7 mln.), Breda (€ 2,5 mln.) en Arnhem
(€ 1,4 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

19

Jaarrekening

Artikel 15 Projecten in voorbereiding
Uitgavenraming vastgestelde begroting versus realisatie (x € 1000)
Uitgaven
Stand vastgestelde begroting 2009
Realisatie 2009
Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)

421 132
–
– 421 132

Op het artikel «Projecten in voorbereiding» worden bijdragen geraamd
aan projecten waarvoor door de Fes-beheerders aan de betrokken departementen nog geen daadwerkelijke (definitieve) toezegging heeft plaatsgevonden, omdat deze projecten nog in de voorbereidende fase zijn.
Daarnaast worden op dit artikel alle middelen geraamd die wel zijn toegezegd, maar nog niet zijn overgeheveld naar de desbetreffende departementale begrotingen. Voor zover middelen niet in 2009 werden aangewend, schuiven ze ten behoeve van die projecten door naar latere jaren.
Het verschil bestaat uit:
1. Het overboeken van een bedrag van circa € 395 mln. uit 2008 naar
2009 bij Voorjaarsnota 2009 (diverse projecten) in verband met gewijzigde kasritmes.
2. Meerdere mutaties bij Voorjaarsnota 2009, Najaarsnota 2009 en
Slotwet 2009 (in totaal circa € 631 mln.), die de overboeking van
middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar de desbetreffende uitgavenartikelen betreffen.
3. Het overboeken van de overige middelen (circa € 185 mln.) bij Slotwet
2009 naar latere jaren in verband met gewijzigde kastritmes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

20

Jaarrekening

2.2 Toelichting bij de ontvangstenartikelen
Artikel 21 Ontvangsten uit aardgasbaten
Ontvangstenraming vastgestelde begroting versus realisatie (x € 1000)
Ontvangsten
Stand vastgestelde begroting 2009
Realisatie 2009

2 477 869
1 724 134

Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)

– 753 735

In het Coalitieakkoord is afgesproken dat het Fes een vaste voeding krijgt
die niet meer fluctueert als gevolg van mutaties in de gasbaten. Daarom
wordt – vooruitlopend op een wijziging van de Wet Fonds economische
structuurversterking, Stb. 1996, 51 en 52 (Feswet) en op basis van de
begrotingswet 2009 – in het jaar 2009 de gasbatenvoeding van het fonds
gevormd door de niet-belastingontvangsten van de staat uit aardgasbaten
voor het bedrag dat daarvoor in de begrotingsstaat is opgenomen. Het in
de begrotingsstaat opgenomen bedrag komt overeen met de totale
uitgaven geraamd in het jaar 2009.
De voeding uit aardgasbaten wordt derhalve niet meer berekend als een
percentage van de gasbaten en komt overeen met de gerealiseerde kasuitgaven in 2009 van € 1 724 mln. Hiermee wordt dezelfde werkwijze
gevolgd als in 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

21

Jaarrekening

3 Saldi
Artikel 31 Voordelig eindsaldo/beginsaldo
Uitgavenraming vastgestelde begroting versus realisatie (x € 1000)
Uitgaven (eindsaldo)

Ontvangsten
(beginsaldo)

Stand vastgestelde begroting 2009
Realisatie 2009

–
–

–
–

Verschil (+ = meer gerealiseerd dan oorspronkelijk geraamd)

–

–

Omdat de ontvangsten uit aardgasbaten in het jaar 2009 zo zijn vastgesteld dat de uitgaven in het jaar 2009 gedekt kunnen worden is het voordeling eindsaldo niet meer relevant. Hiermee wordt dezelfde werkwijze
gevolgd als in 2008.
Saldibalans
Saldibalans per 31 december 2009 van het Fonds economische structuurversterking
(bedragen x € 1 mln)
Uitgaven ten laste van de begroting
Rekening-courant RIC ultimo 2009
Extra-comptabele vordering

1 724,1
–
113,5

Ontvangsten ten gunste van de begroting
Rekening-courant RIC ultimo 2008
Tegenrekening extra-comptabele vordering

1 724,1
–
113,5

Totaal

1 837,6

Totaal

1 837,6

Toelichting (bedragen x € 1000)
Uitgaven ten laste van de begroting (€ 1 724 134)
Betreft de in 2009 verrekende bijdragen aan andere departementen
Rekening-courant RIC ultimo 2009 (€ 0)
Saldo op valutadatum 31 december 2009.
Extra comptabele Vordering (Voorfinanciering € 113 540)
Per 31 december 2009 lopen nog vier Fes-toezeggingen waarin sprake is
van voorfinanciering voor in totaal € 268,1 mln.:
+ Voorfinanciering GIS van het Ministerie van VenW € 169 mln.
+ Beelden voor de toekomst van het Ministerie van OCW: betreft een
voorfinanciering van € 64,2 mln.
+ Respiratoir Syncytieel Virus (RSV) van het Ministerie van VWS: betreft
een voorfinanciering van € 27,9 mln.
+ Internationale campus Eindhoven van het Ministerie van EZ: betreft
een voorfinanciering van € 7 mln.
Per 31 december 2008 is een bedrag ad € 137,8 mln. feitelijk voorgefinancierd. In 2009 is hierop terugontvangen een bedrag ad € 33 mln. betreffende de voorfinanciering GIS, dat conform de bestendige gedragslijn in
mindering van bezwaar op artikel 11 van de Fes begroting is verantwoord.
Daarnaast is in 2009 aan voor het project Internationale campus Eind-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

22

Jaarrekening

hoven € 7 mln. en voor het project RSV € 1,7 mln. aan voorfinanciering
verstrekt. Het eindsaldo 2009 aan voorfinanciering bedraagt derhalve
€ 113,5 mln.:
+ Voorfinanciering GIS van het Ministerie van VenW € 104,0 mln.
+ Respiratoir Syncytieel Virus (RSV) van het Ministerie van VWS: € 2,5
mln.
+ Internationale campus Eindhoven van het Ministerie van EZ € 7,0 mln.
Ontvangsten ten gunste van de begroting (€ 1 724 134)
Betreft de in 2009 verrekende ontvangsten.
Rekening-courant RIC ultimo 2008 (€ 0)
Saldo op valutadatum 31 december 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

23

Jaarrekening

Bijlage I
Specificatie Artikel 13 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis en innovatie
(x € 1 000)

Raming

Realisatie

Verschil

1. Bsik-projecten
Kennis Bsik OCW
Kennis Bsik EZ
Kennis Bsik VenW (Leven met water en processysteeminnovatie)
Kennis Bsik VROM
Kennis Bsik LNV
Kennis Bsik VWS
Kennis Bsik IF (Transumo)
2. Diverse onderwijs projecten
VMBO/funderend onderwijs
Kennis (ICT en onderwijs)
Rendement en excellentie
Beroepsonderwijs in bedrijf (totaal)
Leren door te experimenteren
Fonds beroepsonderwijs – bedrijfsleven
Onderwijs en ondernemerschap
Kennis, onderzoek en innovatie, EZ
Investeringsagenda beta en techniek
Beelden voor de toekomst
Kennis, onderzoek en innovatie
Versnelling VVE
3. MS&ICT
Les 2.0
Mediamania
Multi-VIT
Choice
Virtuele Games als uitdagend Leermiddel
Samen veilig voorbereid
Versterken buurtcommunity
Innovatief jongerenportaal
KiSS
Ketenintegratie trombosedienst
Game IIENS
Games to Learn
Wisebits 2.0
Pico Bello
SVP
Groeien door games
Leren is een virtuele wereld
Welkom in onze wijk
Birth
Digitale leergemeenschap
NEXT
Wereldscholen
Suppleo
Koala
Remedie
Kijk mijn wijk
LOGO
Special learning community
TeleMedisch Centrum Nederland
Business games a la carte
Madonna
Toegankelijke internetbehandeling
Landelijke uitrol sectorspecifieke EDP
Opschaling Video Teleconsult
Slimmer veilig
Beste zorg beloond
4. Vitale Infrastructuur
NAVI
Compartimentering dijken

139 673
52 647
52 851
8 158
16 033
5 760
–
4 224
170 415
1 000
47 776
10 000
10 000
5 000
9 610
7 000
18 888
13 175
22 922
11 944
13 100
3 178
–
–
–
–
280
–
–
–
–
–
–
293
–
–
–
240
240
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
126
193
200
225
247
379
413
342
2 940
700
–

127 033
27 401
68 431
3 911
11 872
8 529
2 241
4 648
172 099
24 471
38 853
4 764
7 694
3 243
7 860
5 848
17 940
13 321
23 058
11 947
13 100
10 480
663
542
494
394
672
379
340
326
322
313
309
561
266
257
248
–
480
240
237
219
217
203
166
120
120
107
82
77
127
193
200
225
247
379
413
342
6 677
2 512
1 174

– 12 640
– 25 246
15 580
– 4 247
– 4 161
2 769
2 241
424
1 684
23 471
– 8 923
– 5 236
– 2 306
– 1 757
– 1 750
– 1 152
– 948
146
136
3
–
7 302
663
542
494
394
392
379
340
326
322
313
309
268
266
257
248
– 240
240
240
237
219
217
203
166
120
120
107
82
77
1
–
–
–
–
–
–
–
3 737
1 812
1 174

Begr.

Art.

OCW
EZ
VenW
VROM
LNV
VWS
IF

16
2 en 4
Divers
Divers
26
42
Divers

OCW
OCW
OCW
OCW
OCW
EZ
EZ
EZ
OCW
OCW
OCW
OCW

1 en 3
10
7
4
3
3 en 5
3
2
1, 3 en 6
14
16
1

OCW
OCW
BZK
JenG
OCW
BZK
WWI
JenG
JenG
VWS
OCW
OCW
OCW
VWS
OCW
OCW
OCW
WWI
VWS
OCW
WWI
OCW
OCW
VWS
VWS
WWI
OCW
OCW
VWS
OCW
VWS
VWS
VWS
VWS
BZK
VWS

3
3
4
2
3
4

BZK
IF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

2
2
42
3
3
3
42
3
3
3
42
3
3
3
42
42
3
3
42
3
42
42
42
42
4
42
15
11

24

Jaarrekening

Specificatie Artikel 13 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van kennis en innovatie
(x € 1 000)

Raming

Realisatie

Verschil

Begr.

Art.

Cameratoezicht sensoring en triggering
CBRN-security
Bescherming tegen elektronische aanvallen
XIRAF
Reconstructie dmv 3D camerabeelden
5. Inn. programma’s en toponderzoek
WCFS+
Technostarters in de creatieve industrie
Scheidingstechnologie PPS
Haaglanden
VIA
Potato genoom sequencing
TTI Groene Genetica
GATE
Phytophthora
Voorstel NICIS
6. Overig
CTMM
RSV
TTI Farma
Surfnet7/Gigaport
NL Centrum Biodiversiteit (NCB)
NICIS
Transitie samenwerking TU’s
TTI Watertechnologie
BMM
Sleutelgebieden
Hersenen en cognitie
Holst Center
Kennis voor klimaat
Impuls veterinaire aviaire influenza
Technocentra
Innovatievouchers
Technostarters
Plantkundig onderzoek
Transgene gewassen
Grootschalige research faciliteiten
Parelsnoer
Genomics

–
–
300
921
1 019
24 719
8 250
1 250
3 420
1 259
1 500
750
5 000
2000
1 290
–
185 713
3 561
12 600
29 297
–
–
3 084
10 066
7 100
7 000
10 582
–
6 000
10 000
2 200
9 136
11 835
7 505
2 035
2 800
10 162
7 750
33 000

800
313
–
821
1 057
27 189
9 327
1 458
6 380
630
1 032
750
1 739
2000
1 290
2 583
181 668
19 875
1 700
21 625
6 800
4 700
– 282
7 066
4 231
4 231
8 295
2000
4 333
11 102
1 366
9 796
12 486
6 957
1 675
2 800
10 162
7 750
33 000

800
313
– 300
– 100
38
2 470
1 077
208
2 960
– 629
– 468
–
– 3 261
–
–
2 583
– 4 045
16 314
– 10 900
– 7 672
6 800
4 700
– 3 366
– 3 000
– 2 869
– 2 769
– 2 287
2000
– 1 667
1 102
– 834
660
651
– 548
– 360
–
–
–
–

Just
Just
BZK 5
Just
Just

13
13

Totaal

526 638

525 146

– 1 492

13
13

EZ
EZ
EZ
IF
Just
LNV
LNV
OCW
LNV
WWI

2
2
2
11
13
26
26
16
26

EZ
VWS
VWS
OCW
OCW
WWI
OCW
EZ
EZ
EZ
OCW
EZ
VROM
LNV
OCW
EZ
EZ
LNV
VROM
OCW
OCW
OCW

2
41
42

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 D, nr. 1

37
7
2
2
2
2
8
26
5
2
2
21
6
16
16
16

25