Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-03

Begrotingsraad

Nr. 98

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 augustus 2016
Op 18 juli hebben de EU-lidstaten een compromis bereikt over de positie
van de Raad ten aanzien van de EU-begroting van 2017. De begrotingsraad die gepland stond op 22 juli is om deze reden vervangen door
een schriftelijke procedure. Lidstaten kunnen tot maandag 12 september
doorgeven of zij het compromis steunen.
Het bereikte compromis is voldoende in lijn met de Nederlandse
uitgangspunten voor de onderhandelingen, waarover ik u op 6 juli heb
geïnformeerd.1 Om deze reden ben ik voornemens om in te stemmen met
het Raadscompromis. In de voorliggende brief informeer ik u over de
inhoud van het Raadscompromis, de gevolgen voor de Nederlandse
afdrachten en het verdere onderhandelingsproces.
Raadscompromis EU-begroting 2017
De Europese Commissie presenteerde op 30 juni een begrotingsvoorstel
voor 2017 met een totale omvang van bijna 158 miljard euro aan
vastleggingen en bijna 135 miljard euro aan betalingen. In het voorstel
van de Europese Commissie stijgen de vastleggingen met 1,7% ten
opzichte van de begroting voor 2016, terwijl de betalingen dalen met
6,2%. Het Commissievoorstel blijft zowel in betalingen als in vastleggingen onder de respectievelijke plafonds uit het Meerjarig Financieel
Kader (MFK).
Nederland heeft samen met gelijkgestemde lidstaten ingezet op extra
besparingen ten opzichte van het voorstel van de Europese Commissie,
om meer ruimte aan te houden voor het reageren op onvoorziene
omstandigheden. Bij het identificeren van besparingsmogelijkheden zijn
betalingen aan onderzoek en innovatie en betalingen voor de aanpak van
de migratiecrisis zoveel als mogelijk ontzien. De overige lidstaten in de
Raad, buiten de gelijkgestemde lidstaten, zetten in op het behoud van de
1

kst-21501-03-98
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Kamerstuk 21 501-03, nr. 97

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-03, nr. 98

1

voorgestelde omvang van de betalingen, met name voor het Cohesiebeleid, en zagen geen ruimte voor verdere besparingen. Dit beperkte de
mogelijkheden voor besparingen.
Op hoofdlijnen zijn de lidstaten het volgende compromis overeengekomen (zie ook tabel 1 in de bijlage):
– De Raad realiseert extra besparingen met een omvang van 1,3 miljard
euro aan vastleggingen en 1,1 miljard euro aan betalingen. In het
Raadscompromis stijgen de vastleggingen met 0,9% ten opzichte van
de begroting voor 2016, terwijl de betalingen dalen met 7,0%.
– In alle begrotingscategorieën zijn besparingen gerealiseerd.
– Binnen categorie 1A – de begrotingscategorie voor onder andere
onderzoek en innovatie – nemen de vastleggingen toe met 8,9% ten
opzichte van de begroting van 2016; de betalingen nemen toe met
8,8%.
– De uitgaven voor de aanpak van de migratiecrisis zijn zoveel mogelijk
ontzien bij het identificeren van besparingen. De kosten voor de
aanpak van migratie binnen de EU worden opgevangen binnen de
begrotingscategorie «veiligheid en burgerschap» (categorie 3),
waarbinnen de totale vastleggingen stijgen met 4,8% en betalingen
stijgen met 24,4% ten opzichte van de begroting voor 2016.
Gevolgen Nederlandse afdrachten
De raming van de Nederlandse afdrachten is gebaseerd op het betalingenplafond van het MFK. De jaarlijkse EU-begroting moet in betalingen in
omvang onder dit plafond worden ingepast. Doorgaans laat de
EU-begroting in omvang een beperkte marge tot het betalingenplafond,
waardoor opwaartse bijstellingen van de EU-begroting onder dit plafond
niet direct leiden tot opwaartse bijstellingen in de raming van de
Nederlandse afdrachten. Dit biedt rust in het begrotingsproces.
In het Raadscompromis blijven de betalingen in de EU-begroting ruim 9,1
miljard euro onder het betalingenplafond uit het MFK (inclusief de
financiering van de speciale instrumenten). Het is niet aannemelijk dat de
vertragingen bij de implementatie van het Cohesiebeleid – grotendeels
verantwoordelijk voor deze marge – gedurende de uitvoering van de
begroting ingelopen zullen worden.2 Om deze reden is het redelijk te
verwachten dat de totale betalingen in 2017 aanzienlijk lager zullen
uitvallen dan het betalingenplafond.
Deze redenering geeft aanleiding om ook in de raming van de Nederlandse afdrachten voor 2017 rekening te houden met een additionele
marge ten opzichte van het betalingenplafond en de raming van de
Nederlandse afdrachten daarmee neerwaarts aan te passen. Ondanks dat
het niet aannemelijk is dat de vertragingen bij het Cohesiebeleid volledig
ingelopen zullen worden, mag worden verwacht dat de EU-begroting ook
in 2017 gesteld zal worden voor onvoorziene en niet-begrote uitgaven (te
financieren door middel van de inzet van de speciale instrumenten of de
marge). Daarom wordt voorgesteld om 7 miljard euro van totale marge
van 9,1 miljard in mindering te brengen op het betalingenplafond als
uitgangspunt voor de raming van de Nederlandse afdrachten. Na aftrek
resteert een marge van 2,1 miljard euro in betalingen bovenop de omvang
van de EU-begroting in het Raadscompromis. Deze marge biedt eveneens
ruimte voor de onderhandelingen tussen de Raad en Europees parlement
later dit jaar; op basis van voorgaande onderhandelingen mag worden

2

Zie de toelichting die hiervoor is opgenomen in de eerder genoemde Kamerbrief van 6 juli over
het begrotingsvoorstel van de Europese Commissie en de Nederlandse onderhandelingsinzet
(Kamerstuk 21 501-03, nr. 97).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-03, nr. 98

2

verwacht dat het Europees parlement zal inzetten op hogere vastleggingen en betalingen.
De vertragingen bij de implementatie van het Cohesiebeleid zullen
waarschijnlijk in 2018 grotendeels worden ingelopen. Daarom wordt
eveneens voorgesteld om 7 miljard euro toe te voegen aan het betalingenplafond in 2018 en de raming van de Nederlandse afdrachten daarop
opwaarts aan te passen. De budgettaire effecten van deze aanpassingen
worden meegenomen in de raming van de Nederlandse afdrachten, die
wordt gepresenteerd in de ontwerpbegroting van Buitenlandse Zaken
voor 2017.
Proces
De schriftelijke stemprocedure eindigt op 12 september. Naar verwachting
zullen alle lidstaten instemmen met het Raadscompromis. Vervolgens
verloopt het onderhandelingsproces als volgt:
1. Positie Europees parlement: Het Europees parlement heeft vanaf het
vaststellen van de Raadspositie 42 dagen om amendementen in te
dienen. Als deze amendementen door de Raad binnen 10 dagen
worden geaccepteerd is er een begrotingsakkoord. In de regel is dat
niet het geval.
2. Conciliatie Raad en Europees parlement: Als geen akkoord is bereikt,
start een conciliatieperiode van 21 dagen. Meestal slagen het Europees
parlement en de Raad er aan het eind van deze periode wel in om een
akkoord te bereiken. De afsluitende Begrotingsraad is voorzien voor
16 november. Indien in conciliatie geen akkoord wordt bereikt, moet de
Commissie een nieuw begrotingsvoorstel indienen.
Uw Kamer wordt geïnformeerd over de ontwikkelingen van de
onderhandelingen.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-03, nr. 98

3

Bijlage 1:

EU-begroting 2017
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de EU-begroting voor 2016,
het voorstel van de Europese Commissie voor de begroting voor 2017 en
het Raadscompromis voor 2017.

Tabel 1: Ontwerpbegroting 2017 (miljoenen euro; verschillen in procenten)
Begroting 20161

Categorie
1a Concurrentiekracht
1b Cohesiebeleid
2 Landbouwbeleid
3 Veiligheid Burgerschap
4 Extern Beleid
5 Administratie
Totaal
Speciale instrumenten
Totaal (incl. spec. instr.)
MFK-plafonds
1

Commissievoorstel
Begroting 2017

Raadscompromis
begroting 2017

Verschillen raadscompromis 2017 t.o.v.
begroting 2016

Vast.

Betal.

Vast.

Betal.

Vast.

Betal.

Vast.

Betal.

19.010
50.831
62.484
4.052
9.167
8.935
154.480
525
155.004
154.738

17.418
48.844
55.121
3.022
10.156
8.935
143.496
389
143.885
144.685

21.109
53.574
58.902
4.272
9.432
9.322
156.611
1.047
157.657
155.631

19.298
37.349
55.236
3.782
9.290
9.324
134.279
620
134.899
142.906

20.712
53.571
58.722
4.248
9.327
9.263
155.843
534
156.377
155.631

18.966
37.150
55.038
3.760
9.220
9.266
133.400
390
133.790
142.906

9,0%
5,4%
–6,0%
4,8%
1,7%
3,7%
0,9%
1,8%
0,9%
0,0%

8,9%
–23,9%
–0,2%
24,4%
–9,2%
3,7%
–7,0%
0,3%
–7,0%
0,0%

Begroting 2016, inclusief aanvullende begrotingen 1 en 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-03, nr. 98

4