Herijking

Februari 2024

Werk aan Uitvoering is een overheidsbreed programma met als doel de publieke dienstverlening
duurzaam te verbeteren. Een dienstverlening die aansluit op de verwachtingen en behoeften van
mensen en bedrijven en die menselijk, wendbaarder en toekomstbestendig is. We werken hier aan
als één overheid, voorbij onze eigen verantwoordelijkheden en organisaties. Zo vormen we een
beweging die ervoor zorgt dat we het als overheid iedere dag een stapje beter doen voor de
samenleving.

werkaanuitvoering.nl

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 2 van 25

Inhoud
1

Inleiding

5

2	Van sporen naar gezamenlijk versnellen en zelf

3

doorzetten en uitbouwen

8

Gezamenlijk versnellen

10

4	In samenhang doorzetten en uitbouwen

Werk aan Uitvoering Herijking

18

Pagina 3 van 25

Op naar een betere
publieke dienstverlening

Herijking

Waarom doen we het?
Een overheidsbrede publieke dienstverlening die menselijk, wendbaar en
toekomstbestendig is. Met als doel aan te sluiten op de verwachtingen en
behoeften van mensen en bedrijven. Om te bouwen aan een dienstbare
overheid en om het vertrouwen van de samenleving in de overheid te
herstellen. Hier werkt het programma Werk aan Uitvoering (WaU) aan.

Wat doen we?
Vereenvoudigen van
beleid en uitvoering voor
een eenvoudige toegang
tot het ontvangen van
publieke dienstverlening.

Doorz

n

en en
ett

rsnelle
e
v

n

bouwe
uit

Stimuleren van
gegevensdeling om
mensen en bedrijven
sneller én beter te
kunnen helpen.

Aandacht besteden aan
vakmanschap voor een
overheid met kennis over de
samenleving en uitvoering.

Versnellen van de
digitale agenda om de
publieke dienstverlening
te kunnen verbeteren.

enlijk
m
a

Inzetten op beleid zoekt
uitvoerder en grip op
schaarste om te blijven
voorzien in diensten aan
de samenleving.

Zorgen voor statuur van
de uitvoering door middel
van gelijke waardering,
Management Development
en uitwisseling tussen
organisaties.

Gez
Samenwerken met
de politiek om een
toekomstbestendige
publieke dienstverlening
mogelijk te maken.

Verbeteren van de
beleidskwaliteit om te
komen tot beleid dat past
bij de leefwereld van
mensen en bedrijven.

Werken aan toekomstbestendige, overheidsbrede, publieke dienstverlening waarin
mensen en bedrijven
centraal staan.

Oplossen van knelpunten
door deze structureel te
bespreken in de driehoek
en met de politiek om
zo toe te werken naar
oplossingen.
Voeren van een
gelijkwaardig gesprek
tussen beleid en uitvoering
om in te zetten op betere
publieke dienstverlening.

Hoe doen we dit?

Opgavegericht werken met
de samenleving, uitvoering,
beleid en politiek

Gezamenlijke en individuele
verantwoordelijkheid voor de
collectieve resultaten

Vanuit kwetsbaarheid
dilemma’s bespreken

Goede voorbeelden delen
en leren van elkaar

Interbestuurlijke
samenwerking

1

Inleiding

Mensen, ondernemers en bedrijven (vanaf hier: mensen) ontmoeten de
overheid bij de publieke dienstverlening. Bij elk loket, elke gemeente en elk
telefoongesprek werken we aan steeds betere dienstverlening. Veel gaat goed
en steeds beter, maar nog niet iedereen is goed geholpen. Met het programma
Werk aan Uitvoering (WaU) blijven we de handen ineenslaan voor een betere
publieke dienstverlening. De weg naar duurzame verbetering van publieke
dienstverlening vereist een brede verandering. Een gezamenlijke inzet van
beleidsmakers, uitvoeringsorganisaties, medeoverheden én de politiek.

Samen werken aan één doel; betere publieke
dienstverlening…
Het overheidsbrede programma WaU richt zich op de vraagstukken die groter
zijn dan één organisatie, samen proberen de verschillende organisaties grote
verbeteringen te maken. Dat is uniek. Nergens binnen de overheid werken
zoveel organisaties samen aan één doel: betere publieke dienstverlening.
Inspirerende voorbeelden van WaU komen terug in de voortgangsrapportage
(WaU Voortgangsrapportage 2023). De aandacht voor de uitvoering en voor het
belang van eenvoud in de publieke dienstverlening is gegroeid, maar we zijn er
nog niet. Dat geeft ook de Staat van de Uitvoering aan.

… maar we zijn er nog niet.
Mensen weten de overheid niet altijd te vinden. De uitvoerders van de publieke
dienstverlening zitten nog niet altijd op tijd aan tafel om mee te denken over
(de uitvoering van) beleid. Met de verouderde systemen kunnen we niet altijd
de gewenste dienstverlening bieden. Er zijn nog grote stappen te zetten om
gegevensdeling mogelijk te maken voor het oplossen van interbestuurlijke
maatschappelijke opgaven en verbeteren van de publieke dienstverlening.
Professionals hebben nog niet altijd de juiste kennis of hulpmiddelen om
mensen te helpen en te komen tot echte oplossingen. Én de politiek is nog
onvoldoende betrokken om echt samen ervoor te zorgen dat de publieke
dienstverlening van de overheid steeds beter wordt. Daarbij komt dat de
samenleving steeds meer van de overheid verwacht. Maar overheden lopen
tegen de grenzen aan van wat ze aankunnen. Als overheden en politici meer
beloven dan ze kunnen waarmaken, vertrouwt de samenleving de overheid
en de politiek minder. Daarom is het belangrijk dat de overheid en politiek
duidelijk zijn over wat ze wel en niet kunnen doen. En uitleggen waarom ze
bepaalde keuzes maken en welke dilemma’s daarbij een rol spelen.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 5 van 25

En zetten daarom in op een nieuwe fase om gerichter
impact te hebben op de publieke dienstverlening.
Het is tijd voor een heroverweging. Om de blijvende urgentie van de WaUbeweging te beklemtonen en om in te zetten op een aantal thema’s die de
impact op de publieke dienstverlening vergroten. In de afgelopen maanden is
de tijd genomen om te kijken wat is bereikt en is gereflecteerd op wat er nodig
is om nog meer impact te maken. Vraagt het nog iets anders of iets extra’s van
ons? Echt verschil maken vraagt om scherpere keuzes. Met deze herijking zetten
we in op een nieuwe fase van WaU om gerichter, stap-voor-stap, impact te
hebben op de dienstverlening. We doen dat door ingezette veranderingen
verder door te zetten en uit te bouwen in de verschillende domeinen. En door
gezamenlijk op specifieke – voor de publieke dienstverlening essentiële –
thema’s versneld aan oplossingen te werken.

Onze gezamenlijke missie is ervoor zorgen dat mensen,
ondernemers en bedrijven zich begrepen en geholpen
voelen.
En dat het vertrouwen in de overheid toeneemt. We doen dit door opgaven
gezamenlijk op te blijven pakken; met samenleving, uitvoering, beleid én
politiek. Dit is cruciaal voor het aangaan van de maatschappelijke uitdagingen
van nu en in de toekomst. En voor het doorontwikkelen van de publieke
dienstverlening. De herijking van WaU vervangt de huidige werkagenda en
de 6 sporen. Op de volgende pagina geven we aan op welke manier we verder
gaan en met welke thema’s. In dit document beschrijven we waar we met
elkaar op inzetten.

Elke dag een stap vooruit kan alleen samen.
Tot slot. We lossen de eerdergenoemde vraagstukken alleen op als we het
samen doen: met alle overheden, de politiek én de samenleving. Want als we
samenwerken met een helder doel voor ogen gaan we elke dag een stap
vooruit. Niet vanuit onze eigen belangen, maar opgavegericht. Met een
gemeenschappelijk doel en met oog voor wat de samenleving van de overheid
verwacht. Laten we als overheid blijven bouwen aan een toekomst waarin
iedereen passende publieke dienstverlening ervaart.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 6 van 25

Realiseert en past toe

Opdrachtnemer

Departementen |
Uitvoeringsorganisaties
Beleid &
Uitvoering

Stuurt en monitort

Opdrachtgever

ACU

Stelt Werkagenda vast

Eigenaar

MCU

VAN

Samenwerken met de politiek

Samenwerking verbeteren in de
(ambtelijke sturings)driehoek

Programmadirectie WaU

Oplossen van knelpunten

Voeren van een gelijkwaardig
gesprek

Verbeteren van de
beleidskwaliteit

Inspireren, signaleren, ondersteunen en evalueren

Stimuleren van gegevensdeling

Zorgen voor statuur van de
uitvoering

Aandacht besteden aan
vakmanschap

Versnellen van de digitale
agenda

Werken aan toekomstbestendige, overheidsbrede
publieke dienstverlening

Ministerie van BZK in co-creatie
met programma-directie WaU,
ministeries, publieke dienstverleners
en medeoverheden

Bespreekt voortgang en realiseert

Stuurt op voortgang en ontwikkelt

Ministeries, publieke
dienstverleners en
medeoverheden zelf aan zet

Opdrachtnemer
Programmadirecteur WaU voorzitter

Vereenvoudigen van beleid
en uitvoering

Domeinspeciﬁeke voortgangsoverleggen

Doorzetten en uitbouwen

Opdrachtnemer
Programma-DG WaU voorzitter

Begrijpelijke en uitvoerbare
wetgeving

Rol van de politiek

ACU
Opdrachtgever

Doorbraakteam-overleggen

Inzetten op beleid zoekt uitvoerder
en grip op schaarste

Vergroten statuur en
aantrekkelijkheid van de uitvoering

MCU

Stelt richting vast en reﬂecteert

Op naar een betere
publieke dienstverlening

Geeft richting, stuurt en monitort

Gezamenlijk versnellen

Versnelling digitale agenda

Toekomstbestendige publieke
dienstverlening

Ondersteuners Facilitator

Inspiratiegroepen Inspirator

Trekkers Ambassadeur

Programmabureau

Programmaorganisatie

Beleid & Uitvoering

Gemeenten |
Provincies Medeoverheden

NAAR

Samenwerking en Governance

2	Van sporen naar gezamenlijk
versnellen en zelf doorzetten
en uitbouwen
De afgelopen jaren werkten we als overheid langs 6 sporen en (handelings­
perspectieven) met bestuurlijk trekkers aan Werk aan Uitvoering (WaU). Deze
handelingsperspectieven of sporen van de WaU-beweging1 zijn nog steeds
belangrijk. Ze komen terug in de herijking. Maar het werken in sporen en met
trekkers laten we los. In plaats daarvan gaan we ‘gezamenlijk versnellen’ en
‘doorzetten en uitbouwen’. Dit houdt in het kort in:
Gezamenlijk versnellen: De Ambtelijke Commissie voor de Uitvoering (ACU)
zet in op 4 thema’s die vragen om gezamenlijke, interbestuurlijke, inzet. Vier
doorbraakteams zetten in op 1) vereenvoudiging, 2) beleid zoekt uitvoerder en
grip op schaarste, 3) gegevensdeling en 4) met de politiek werken aan publieke
dienstverlening. Deze onderwerpen zijn nu belangrijk om de doelen van het
programma WaU te halen. De programma-Directeur-Generaal WaU leidt
het behalen van resultaten door de doorbraakteams. Deze teams bestaan uit
ACU-leden, en medewerkers van de programmadirectie WaU en andere
organisaties. Het hoofdstuk ‘gezamenlijk versnellen’ gaat in op de verschillende
‘versnellingsthema’s’.
Zelf doorzetten en uitbouwen: De thema’s waarop we gaan ‘doorzetten en
uitbouwen’ komen grotendeels voort uit de 6 sporen en de Staat van de
Uitvoering. Publieke dienstverleners, toezichthouders, medeoverheden en
ministeries gaan zelfstandig door met het verbeteren van publieke dienst­
verlening en het uitbouwen hiervan in de eigen praktijk. Iedere organisatie
pakt daarin de eigen rol en neemt verantwoordelijkheid. De programmadirectie
WaU stimuleert dit en houdt het in de gaten. Het hoofdstuk ‘doorzetten en
uitbouwen’ gaat hier verder op in.
Er is een wisselwerking tussen doorzetten en uitbouwen en gezamenlijk
versnellen. Thema’s waarop is versneld kunnen in praktijk gebracht worden.
Voor veelvoorkomende dilemma’s uit de praktijk is juist behoefte aan gezamenlijk
versnellen om ze te doorbreken. Het hoofdstuk samen doen en eigenaarschap
geeft aan hoe we gaan samenwerken en in welke governance.

1

Eindrapport Werk aan Uitvoering Fase 1 & 2: Kabinetsreactie inzake rapporten Werk aan
Uitvoering_ het versterken van de publieke dienstverlening (1).pdf, bijlage bij kamerstuk
29 362, Nr. 290.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 8 van 25

Publieke dienstverleners, medeoverheden, ministeries en toezichthouders
hebben hun eigen dilemma’s en vraagstukken. Zij hebben hierin ook
verschillende ambities en/of zitten in verschillende fases. Elk lid van de ACU
geeft aan wat hun plannen zijn voor WaU en welke ambities ze hebben.
De ACU-leden delen die met elkaar en staan regelmatig stil bij hoe het gaat.
Op deze manier leren zij van elkaar en stimuleren zij elkaar waar het nog beter
of sneller kan. Ze hebben de vrijheid om te kiezen waaraan ze werken,
gebaseerd op wat de publieke dienstverlening vanuit hun organisatie nodig
heeft. Tegelijkertijd is het niet vrijblijvend om hierop in te zetten. Iedereen gaat
aan de slag.
Het is belangrijk dat we als overheid regelmatig kijken wat we bereiken met
het programma WaU om echt verschil te maken. De programmadirectie WaU
zorgt er met de voortgangsrapportage al voor dat de resultaten inzichtelijk
worden gemaakt en zet erop in om het effect in beeld te brengen. Daarnaast
werken we gezamenlijk concrete en meetbare doelstellingen uit. Zo kunnen
we aan de samenleving en politiek laten zien wat we als WaU-beweging
gezamenlijk realiseren. De coördinerend bewindspersoon WaU is en blijft
politiek verantwoordelijk voor Werk aan Uitvoering.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 9 van 25

3

Gezamenlijk versnellen

Het is de taak van de ministeries, publieke dienstverleners, medeoverheden,
toezichthouders en de politiek om te zorgen dat de publieke dienstverlening
aansluit op de behoeften van mensen. Dit lukt nog niet altijd. Het is vaak te
moeilijk om de hulp te krijgen die nodig is. Bij het indienen van aanvragen
wordt vaak om dezelfde informatie gevraagd. Voor de publieke dienstverleners
is het steeds moeilijker om bestaande regelingen uit te voeren en nieuwe
regelingen op te pakken. Dit komt onder meer door verouderde systemen en
het grote tekort aan arbeidskrachten. De publieke dienstverlening kan en moet
eenvoudiger. Het aanleveren en delen van gegevens moet makkelijker. En er is
behoefte aan grip op arbeidsschaarste binnen de uitvoering. Deze 3 knelpunten
grijpen op elkaar in en vragen om een gezamenlijke aanpak. De politiek heeft
hierin een belangrijke rol. Zij kan zorgen voor eenvoudigere en beter
uitvoerbare regelingen.
Daarom zetten we met deze herijking in op het versnellen van de volgende
gezamenlijke opgaven: 1) vereenvoudiging, 2) beleid zoekt uitvoerder en grip
op schaarste, 3) gegevensdeling en 4) met de politiek werken aan publieke
dienstverlening. Deze opgaven zijn noodzakelijk voor structurele verbetering
van de publieke dienstverlening. Hierbij zal daar waar relevant onderscheid
worden gemaakt naar type doelgroep en/of domein. De Ambtelijke Commissie
Uitvoering (ACU) pakt deze thema’s gezamenlijk aan in doorbraakteams.

3.1

Vereenvoudiging

Vereenvoudiging helpt om de publieke dienstverlening voor iedereen beter
te maken. Het zorgt er ook voor dat de overheid beter om kan gaan met de
schaarste binnen de uitvoering en meer slagkracht heeft voor transities. Het is
niet alleen belangrijk om beleid en wet- en regelgeving eenvoudiger te maken.
Vereenvoudiging in de uitvoering is ook essentieel om de gewenste
veranderingen door te voeren, zodat we mensen beter weten te bereiken.

Ingewikkelde wet- en regelgeving en uitvoering
Complexiteit ontstaat om verschillende redenen. Door te veel verfijningen en
wijzigingen binnen één wet. Door stapeling van wetten die op één situatie van
toepassing zijn. Hoe ingewikkelder de wet- en regelgeving is, hoe ingewikkelder
het is voor mensen om te weten waar ze aan toe zijn. Ook de toegang tot de
overheid kan ingewikkeld zijn als er te veel loketten of organisaties betrokken
zijn. Uitvoerders van de regelingen ervaren complexiteit. Dit komt door de eigen

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 10 van 25

beleidsregels of werkinstructies, systemen die niet op elkaar aansluiten of door
verschillende eisen of definities vanuit het ministerie.
Om de publieke dienstverlening echt vanuit de menselijke maat te kunnen
bieden, zijn veel factoren van invloed. De wetten, de beleidsregels, hoe we het
uitleggen aan de mensen die het werk doen, hoe de organisatie hierop stuurt,
de cultuur, de opleiding die medewerkers krijgen en duidelijke communicatie.
Inzet op deze factoren zijn allemaal nodig om voldoende ruimte voor
professionals te creëren waarin ze goede oplossingen kunnen bedenken.

Wat gaat het doorbraakteam doen?
• Overheden zetten op verschillende plekken in op vereenvoudiging. Om te
vereenvoudigen is het belangrijk om te leren van wat goed gaat en wat
beter kan. Daarom analyseert de programmadirectie WaU goede
voorbeelden en dilemma’s. Op basis daarvan geeft ze voorstellen voor
en komt tot rode draden binnen vereenvoudigingstrajecten. En laat daarin
zien welke ruimte er is voor de professional. Programmadirectie WaU
agendeert dit in de ACU ter reflectie en uitwisseling.
• De aanpak om overheidsbreed te vereenvoudigen wordt verder uitgewerkt
en versneld. Dit kan langs verschillende invalshoeken. Thematisch zoals
bestaanszekerheid, vanuit de doelgroepbenadering zoals het ondernemers­
perspectief of door te kijken naar de wetgevingstechniek en keuzes rondom
afkoop, zoals overgangsrecht. Andere mogelijke onderdelen van de aanpak
zijn: generieke principes en uitgangspunten opstellen, proefdraaien met
experimenteerbepalingen (tijdelijke regelingen voor een nader bepaalde
opgave), of de samenleving structureel betrekken bij de vereenvoudiging.

3.2

“Beleid zoekt uitvoerder” en “grip op schaarste”

Uitvoerders van de publieke dienstverlening lopen steeds vaker tegen hun
grenzen aan. Dit wordt ook benoemd in verschillende Standen van de
Uitvoering. Vaak is de opdrachtportefeuille al overvol. Nieuwe opdrachten
aannemen is ook een uitdaging door verouderde IT-systemen of beperkte
IT-capaciteit, door beperkte wetgevingscapaciteit en doordat beleid niet binnen
de bestaande taak van één uitvoeringsorganisatie past. Daarbij maken de
complexiteit van wet- en regelgeving, controles en beveiligingscriteria het
uitdagend om de basis op orde te brengen. Bovendien zijn er niet genoeg
mensen voor het werk dat gedaan moet worden. Dat geldt nog meer op het
gebied van IT. De krapte op de arbeidsmarkt blijft bestaan. Die neemt in de
komende 10 jaar nog toe omdat de vergrijzing zijn piek nog niet heeft bereikt.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 11 van 25

De arbeidsmarktkrapte zet de uitvoering van beleid extra onder druk en heeft
invloed op wat publieke dienstverleners wel en niet kunnen doen. Eerder was er
niet voor elke politieke opdracht een passende uitvoeringsorganisatie te vinden.
Nu voeren uitvoeringsorganisaties soms taken uit die niet passen bij hun
kerntaken en waar ze niet voor ingericht zijn. Denk aan kerncompetenties,
systemen, processen en databases. De VNG geeft in hun Stand van de
Uitvoering aan dat wanneer er geen regie op het schaarstevraagstuk komt, het
effectief realiseren van andere maatschappelijke opgaven in de knel komt.
Het heeft impact op het vertrouwen in de overheid als de publieke dienst­
verlening, ook door politieke besluitvorming en beleidsontwikkeling, onvolledig
kan voorzien in diensten aan de samenleving. Het is daarom nodig om na te
denken over andere manieren om het werk te organiseren voor zowel de
bestaande publieke dienstverlening als bij de nieuwe beleidsvoorstellen. Dit
vraagt om heldere regie, om keuzes én om het gesprek voeren over schaarste.
Dit is nodig om het vertrouwen van de samenleving terug te winnen

Wat gaat het doorbraakteam doen?
De WaU-beweging zet met dit doorbraakteam in op 2 lijnen.
1. Beleid zoekt uitvoerder
• We zetten in op het instellen een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO)
om toekomstige scenario’s in kaart te brengen en welke consequenties dit
heeft voor het vinden van geschikte uitvoeringsorganisaties voor opdrachten,
‘het uitvoeringslandschap’. Hiermee sluiten we aan bij uitkomsten in het
rapport ABD Topconsult ‘Uitvoerbare uitvoering’. Dit rapport is in januari 2024
gepubliceerd.
• Op de korte termijn brengt de ACU de witte vlekken (daar waar geen
passende uitvoerder is voor beleid) in het uitvoeringslandschap in kaart en
denkt vanuit gezamenlijkheid na over oplossingen.
• Bij de ontwikkeling van nieuw beleid is het belangrijk dat uitvoerings­
organisaties direct meedenken over hoe het uitvoerbaar gemaakt kan worden.
Dit eventueel in samenwerking met meerdere uitvoerders. Ook moeten de
dilemma’s en consequenties van beleid transparant gedeeld worden.
Hier zijn al goede voorbeelden van, zoals ‘het betalen naar gebruik’. En het
kan nog beter. Vanuit de ACU willen we de juiste houding en gedrag en het
gesprek hierover stimuleren in de ambtelijke driehoek, het SGO en de
overleggen in de onderraden.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 12 van 25

2. Grip op schaarste
• Schaarste is een gegeven. Om meer grip te krijgen op het schaarste­
probleem, zetten we in op wetenschappelijk onderzoek (via bijvoorbeeld de
Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR)) naar de verwachte
ontwikkelingen met betrekking tot schaarste en mogelijke oplossingen nu en
in de toekomst.
• Het is belangrijk dat uitvoeringsorganisaties elkaar niet gaan beconcurreren
op de arbeidsmarkt. En dat uitwisseling in arbeidscapaciteit mogelijk is.
Anders worden op de ene plek gaten gedicht en ontstaan ergens anders in
de uitvoering weer nieuwe gaten.
• De ACU agendeert het gesprek over schaarste en gaat in gesprek over
mogelijke scenario’s om keuzes te maken in wat wel en niet kan.
• Wanneer keuzes worden gemaakt, is het belangrijk dat het uitgevoerd kan
worden (uitvoeringstoets). Daarbij is het belangrijk dat uitvoerbaarheids­
aspecten besproken worden wanneer beleids- of wetgevingskeuzes nog niet
definitief gemaakt zijn. Dit vraagt om betere samenwerking tussen beleid,
uitvoering en politiek om het gesprek aan te gaan over wat kan en wat we
eventueel niet meer kunnen doen. En samen te kijken hoe flexibel en
wendbaar te zijn als de maatschappij hierom vraagt.

3.3

Gegevensdeling

Het is heel belangrijk om zorgvuldig met gegevens om te gaan, maar ook om
die te kunnen delen. Dit helpt om de grote interbestuurlijke maatschappelijke
opgaven op te lossen en publieke dienstverlening te verbeteren. Het delen van
gegevens gaat in de praktijk vaak moeizaam. Het is niet altijd duidelijk of en
wanneer uitwisseling van gegevens juridisch mogelijk is. Het is ingewikkeld en
tijdrovend om juridische grondslagen te creëren en in te laten gaan om
gegevens uit te wisselen. Ook zijn technische standaarden en terminologie niet
gelijk, waardoor gegevens uitwisselen niet kan. Besluitvorming over gegevens­
deling is ingewikkeld, doordat er meerdere organisaties bij betrokken zijn.
Daarnaast zijn de financiële middelen nu verspreid over veel organisaties die
aan dezelfde technische, organisatorische en juridische vraagstukken werken.
Een gevolg hiervan is dat vaak dezelfde gegevens opnieuw moeten aanleveren.
Daardoor mist de overheid soms kansen, bijvoorbeeld om mensen in armoede
te helpen en bestaanszekerheid te garanderen. Juist zij die de overheid het
hardst nodig hebben, maken onvoldoende gebruik van de regelingen die voor
hen bedoeld zijn. Zij hebben daarbij vaak te maken met een keten van
organisaties, waar ook gemeenten vaak onderdeel van zijn.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 13 van 25

Als gegevens makkelijker beschikbaar zijn kunnen overheidsdienstverleners
sneller én beter helpen. Dan ontstaat ook een basis voor proactieve dienst­
verlening. Hiervoor worden de inzichten en ervaringen van de Kruispuntbank in
België gebruikt. Die is gebaseerd op 2 principes: 1) mensen hoeven gegevens
niet iedere keer opnieuw aan te leveren en 2) hun privacy wordt beschermd
doordat de uitvraag van gegevens altijd via de Kruispuntbank moet gaan. In
Nederland zijn er organisaties met dezelfde functionaliteit en technologische
voorzieningen. Om die verder te brengen zijn keuzes in beleid nodig en wetten
om gegevensuitwisseling te regelen.
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) faciliteert
dit op veel vlakken al via het Interbestuurlijk Dataoverleg (IDO), de
programmerings­­tafel gegevensuitwisseling en de werkagenda waarden­
gedreven digitaliseren. De ACU wil de aanpak van gegevensdeling versnellen
om de publieke dienstverlening op kortere termijn verder te verbeteren.

Wat gaat het doorbraakteam doen?
Het Netwerk van Publieke Dienstverleners (NPD) deed voorstellen voor
versnelling van gegevensdeling. Op politiek-bestuurlijk niveau is hiermee
ingestemd. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens is hierbij actief betrokken.
Het NPD en het ministerie van BZK zetten in op onderstaande opgaven:
• Om gegevensdeling mogelijk te maken gaan vakdepartementen aan de
slag met het realiseren van een ‘fast lane’ die versneld, en met de nodige
prioritering, relevante (sectorale) wetgeving aanpast.
• Het ministerie van BZK realiseert een interbestuurlijk triageloket voor
gezaghebbend advies over verantwoord datagebruik. Doel is impasses
in noodzakelijke gegevensdeling te doorbreken én te helpen met analyses
en kennisdeling. Zodat organisaties in de hele maatschappij de juiste
overwegingen kunnen maken. Dit loket wordt ingericht in lijn met de
voorstellen van de Regeringscommissaris Informatiehuishouding. Een
gezaghebbend adviesorgaan dat adviezen kan geven op het gebied
van verantwoord datagebruik en wetswijzigingen en dat kan wijzen op
goede voorbeelden in andere landen.
• Als er een prangende casus is, kunnen organisaties met tijdelijke oplossingen
werken als grondslag voor gegevensverwerking, zoals het toestemmings­
model bij ‘warme overdracht’. Hier biedt de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) ruimte voor, mits aan voorwaarden wordt
voldaan. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) werkt aan een normkader hoe
dit tijdelijke karakter vormgegeven kan worden.
• Voor de middellange termijn wordt ingezet op een algemene grondslag voor
het delen van gegevens tussen overheidsorganisaties voor proactieve

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 14 van 25

ondersteuning of publieke dienstverlening. Dit lost het huidige probleem op
waardoor uitvoerders vaak terughoudend zijn om gegevens te hergebruiken,
uit angst niet te voldoen aan de doelbindingseisen onder de AVG.
Op meerdere terreinen nemen meerdere organisaties initiatief op het gebied
van gegevensdeling. Het is een complex vraagstuk met veel spelers. Dat vraagt
om regie, prioritering en afstemming zodat we als overheid concrete stappen
kunnen zetten. Stappen die passen bij het langetermijnperspectief van proactieve
dienstverlening en de interbestuurlijke datastrategie.
Om binnen de WaU-beweging de samenwerking op deze initiatieven verder
te versterken, wordt een doorbraakteam ingericht met de programmadirectie
WaU, het ministerie van BZK, het NPD en de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG). Dit doorbraakteam verbindt initiatieven op het vlak van
gegevensdeling die buiten het zicht van de bestaande overlegstructuren,
werkagenda’s en activiteiten vallen. Het doorbraakteam bepaalt wat prioriteit
heeft en zet dilemma’s op de agenda. Het doorbraakteam neemt geen
activiteiten over maar kan zich wel inzetten voor een specifiek aandachtspunt,
waar het verschil kan maken in versnelling van gegevensdeling.

3.4

Met de politiek werken aan publieke dienstverlening

Om de dienstverlening toekomstbestendig te maken is het belangrijk dat we elk
vraagstuk vanuit de samenleving, de uitvoering, beleid én politiek benaderen.
Daarbij is het belangrijk om de consequenties van onze keuzes, door uitvoering
en beleid, in kaart te brengen en hierover het gesprek te voeren. We kunnen
samen prachtige plannen bedenken, maar we kunnen ze als overheid alleen
realiseren als ze uitlegbaar en uitvoerbaar zijn. Het helpt als we aan de voorkant
gesprekken voeren over wat kàn. Waarbij we ook meteen kunnen spreken over
wat een nieuw plan betekent voor de uitvoering van plannen voor andere
vraagstukken. Politiek, beleid en uitvoering moeten dit gesprek samen voeren.
Interesse in elkaars rol en perspectief is essentieel om samen de publieke
dienstverlening te verbeteren. Nu, in de toekomst, constant.
De ACU gaat met een doorbraakteam aan de slag om de relatie tussen politiek,
beleid, uitvoering en de samenleving te versterken.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 15 van 25

Wat gaat het doorbraakteam doen?
• In de Standen van de Uitvoering worden knelpunten binnen de publieke
dienstverlening gedeeld. De ACU nodigt de Eerste en Tweede Kamer uit om
continu met publieke dienstverleners, medeoverheden en ministeries in
gesprek te gaan en te blijven over (het oplossen van) deze knelpunten.
• Het is belangrijk om met de Tweede Kamer in gesprek te gaan over de
consequenties van beleidskeuzes. In dat gesprek kunnen we ook alle
afwegingen delen die bij die keuzes komen kijken. Zo kunnen we zichtbaar
maken hoe beleidskeuzes uitwerken in de praktijk. Bij het aanstellen van een
nieuwe Tweede Kamer organiseert de programmadirectie WaU technische
briefings over verschillende onderwerpen. Bijvoorbeeld over uitvoerbaarheid.
Ook wijzen we op de mogelijkheid om trialogen (gesprekken tussen uitvoering,
politiek en beleid) te organiseren. Die hebben als doel wederzijds begrip te
creëren tussen politiek, uitvoering en beleid en ervoor te zorgen dat het
gesprek op gang komt. De trialogen organiseert de programmadirectie in
samenwerking met de publieke dienstverleners en medeoverheden.
Tenslotte maakt de programmadirectie een overzicht van alle instrumenten
die ingezet kunnen worden om de samenwerking met de politiek te
verbeteren. Hierin komen ook instrumenten die de politiek kan gebruiken
om de uitvoerbaarheid van wet- en regelgeving te toetsen.
• De programmadirectie WaU gaat met het presidium, ministeries en
uitvoering in gesprek om de verhouding tussen de ambtelijke driehoek­
sturingsdriehoek en de politiek te verkennen. Doel is ook de kennis­uitwisseling
tussen politiek, beleid en uitvoering structureel beter voor elkaar te krijgen
(met technische briefings, inwerkprogramma’s Tweede en Eerste Kamer).
• De ACU onderzoekt ook andere mogelijkheden. Zoals het introduceren van
een parlementair contactpersoon bij publieke dienstverleners. De parlementair
contactpersoon volgt bijvoorbeeld debatten die gaan over het werkveld van
de publieke dienstverlener. Ook heeft hij een rechtstreekse lijn met de politiek
adviseur van de bewindspersoon en met Kamerleden voor het geven van
antwoorden en aannemen en ontraden van moties. Zo kan de parlementair
contactpersoon al vroeg in het proces voorkomen dat er moties of plannen
worden opgesteld of aangenomen, die in de praktijk niet of moeilijk
uitvoerbaar zijn. Afhankelijk van wat de organisatie al heeft ingericht en de
relatie tot het ministerie, kan de organisatie deze rol naar eigen inzicht
invullen. Daarnaast gaat de programmadirectie met medeoverheden in
gesprek over hoe zij in contact treden met de politiek en hoe overheden
hierin van elkaar kunnen leren.
• Onder regie van het Netwerk Publieke Dienstverleners (NPD) wordt op dit
moment een quickscan ontwikkeld om moties en amendementen tijdens
debatten in de Kamers te kunnen checken op uitvoerbaarheid. De commissie­

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 16 van 25

griffie kijkt mee of en hoe dit instrument goed ingezet kan worden. De NPD
gaat samen met het doorbraakteam in gesprek met nieuwe bewinds­
personen om dit instrument bij voorafgaande stemmingen in de Tweede
Kamer toe te passen. De Eerste Kamer heeft ook een belangrijke rol in het
toetsen op uitvoerbaarheid van nieuw beleid. De programmadirectie WaU
bespreekt met de Eerste Kamer hoe dit goed vorm te geven.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 17 van 25

4	In samenhang doorzetten
en uitbouwen
Om de publieke dienstverlening blijvend te verbeteren, is het belangrijk om een
aantal instrumenten verder uit te bouwen. Binnen de WaU beweging is de
afgelopen jaren hard gewerkt en veel ontwikkeld. Voorbeelden hiervan, zoals
hiervoor benoemd ook in de voortgangsrapportage, zijn het Beleidskompas2 en
de Standen van de Uitvoering. Om echt verschil te maken, is het belangrijk om
hier niet alleen mee door te gaan, maar ook een volgende stap te zetten. Zodat
we de publieke dienstverlening structureel verbeteren. Hiermee gaan we een
nieuwe fase in: een fase van bedenken naar doen. Publieke dienstverleners,
ministeries, medeoverheden en toezichthouders zijn nu aan zet om hiermee
aan de slag te gaan. Door het verbeteren van de beleidskwaliteit, het stimuleren
van gelijkwaardige gesprekken tussen beleidsmakers en uitvoerders én het
oplossen van de knelpunten werken we toe naar het duurzaam verbeteren van
de publieke dienstverlening.
Het is ook hierbij aan alle partijen zelf om aan te geven op welke van onder­
staande thema’s zij inzetten, welke onderwerpen ze prioriteit geven én welke
ambities ze daarin hebben. Zij moeten deze opgaven zelf verder brengen. En
hebben de vrijheid om te kiezen waar ze aan werken, gebaseerd op wat de
publieke dienstverlening vanuit hun organisatie nodig heeft. Iedereen gaat aan
de slag. In de Ambtelijke Commissie Uitvoering (ACU) worden prioriteiten,
ambities en de voortgang regelmatig besproken.

4.1	Het verbeteren van de beleidskwaliteit door het
versterken van het samenspel
Veel beleid sluit onvoldoende aan op de leefwereld van mensen. Om te komen
tot beleid dat begrijpelijk en uitvoerbaar is het van belang dat bij alle fases van
beleidsontwikkeling, (eerstelijns)professionals, publieke dienstverleners, belang­
hebbenden en de samenleving worden betrokken. Zeker eerstelijns­professionals
weten als geen ander hoe beleid in de praktijk uitpakt. Zij kunnen helpen bij een
andere, betere aanpak en goede afstemming tussen verschillende initiatieven.

2

Beleidskompas | Kenniscentrum voor beleid en regelgeving (kcbr.nl)

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 18 van 25

Wat gaan publieke dienstverleners, medeoverheden, ministeries
en toezichthouders doen?
• Alle overheden betrekken in een vroeg stadium de samenleving en
(eerstelijns) professionals om de beleidskwaliteit te verhogen.
• In het kader van de Ontwikkelagenda Rijksdienst zetten alle SG’s zich in voor
het nieuwe traject ‘versterken beleidskwaliteit’. Zowel interdepartementaal
als departementaal worden er acties opgezet om de maatschappelijke
toegevoegde waarde van beleid te vergroten. Voor de interdepartementale
acties wordt een interdepartementaal team van 4 fte gevormd onder leiding
van 4 SG’s. Veel onderdelen overlappen met het programma Werk aan
Uitvoering (beleid en uitvoering verbinden, samenwerken, burgerperspectief
beter betrekken en vereenvoudiging). De programmadirectie en het inter­
departementaal team gaan op die punten samenwerken. Dit wordt in
samenspraak nader uitgewerkt.
• Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) coördineert de implementatie
van het Beleidskompas en versterkt de wetgevingstoets. Ook met de
Ontwikkelagenda Juridische Functie Rijk werkt het interdepartementale
overleg van wetgevingsdirecteuren aan voorgaande thema’s. De programma­
directie WaU ondersteunt deze initiatieven in afstemming met de betrokken
ministeries en werkgroepen. De ondersteuning bestaat uit het leggen van
verbindingen, het delen van goede praktijkvoorbeelden, het agenderen van
barrières en het delen van kennis. Bijvoorbeeld met de Dag van het Beleid,
in kennissessies of tijdens opleidingsbijeenkomsten.
• De ACU steunt alle initiatieven door te helpen met goede bestuurlijke
verbinding en afstemming. Ook blijft de ACU het gesprek voeren over wat er
in gedrag, aansturing en cultuur nodig is om de zorgvuldige aanpak voor
beleids­ontwikkeling te bestendigen. Dilemma’s en knelpunten worden
openlijk gedeeld.

4.2

Een gelijkwaardig gesprek voeren

Op de plek waar beleid en uitvoering elkaar ontmoeten, moet een gelijkwaardig
gesprek ontstaan. Om zo op tafel te krijgen wat er écht speelt in de samenleving
en wat er nodig is om de publieke dienstverlening verder te verbeteren. Daarbij
moet er aandacht zijn voor knelpunten in de uitvoering, de uitvoerbaarheid van
beleid en het werken vanuit publieke waarden.
Tussen publieke dienstverleners en ministeries vinden deze gesprekken voor
een deel plaats binnen de zogenaamde (ambtelijke sturings)driehoek
(eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer). In de voortgangsrapportage van
de WaU-beweging zien we dat het besef ontstaat dat het van belang is om te

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 19 van 25

reflecteren op deze samenwerking. Tegelijkertijd is er meer aandacht nodig
voor de ketensturing en meervoudig opdrachtgeverschap om opgaven in
gezamenlijkheid op te kunnen pakken. Langetermijnstrategieën ontbreken vaak
nog. En er wordt nog onvoldoende gestuurd op publieke waarden.
Daarnaast ziet de ACU dat het gelijkwaardige gesprek over de uitvoering zich
niet kan beperken tot de ambtelijke driehoek. Het gesprek moet breder worden
gevoerd. Juist ook met gemeenten en andere medeoverheden, om vanuit
gelijkwaardigheid samen te werken aan de maatschappelijke opgaven.

Wat gaan publieke dienstverleners, medeoverheden, ministeries
en toezichthouders doen?
• Alle overheden zetten in op intensivering van gesprekken tussen beleid en
uitvoering, met daarbij nadrukkelijk aandacht voor ‘het goede gesprek’
(waaronder over knelpunten in de uitvoering, dilemma’s en sturen op
publieke waarden). De ACU verkent samen met medeoverheden ook
manieren om de decentrale uitvoering hierbij te betrekken.
• Binnen de Rijksoverheid zijn de ambtelijke driehoeken zelf aan zet als het
gaat om hun ontwikkeling en professionalisering. Zij gaan zelfstandig aan de
slag met ketensturing en meervoudig opdrachtgeverschap. Zij stellen zelf
vast waar hun ambities liggen, en hoe die aansluiten bij de WaU-beweging.
De programmadirectie ondersteunt hierbij en dient hiervoor als kennisbank.
• Onderwerpen zoals sturing op publieke waarden en langetermijnstrategieën
moeten nog verder worden ontwikkeld. De programmadirectie WaU, het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het
ministerie van Financiën geven samen invulling aan het sturen op publieke
waarden. Zij geven ook inzicht in wat ze daaronder verstaan. Hierbij wordt
verkend hoe ervaringen uit de praktijk en ambtelijke driehoeken kunnen
worden betrokken. De programmadirectie WaU deelt voorbeelden die laten
zien hoe deze publieke waarden verankerd kunnen worden in de
samenwerking en verantwoording.
• De programmadirectie WaU creëert samen met wetenschappers inzicht in
de ontwikkelniveaus van de ambtelijke driehoek. Vanuit die verschillende
ontwikkelniveaus kan de programmadirectie of de ACU stimuleren om
vervolgstappen te zetten. De ACU voert het gesprek over de ontwikkelniveaus
van de ambtelijke driehoek en hoe er wordt gestuurd op publieke waarden
om zo van elkaar te leren.
• De programmadirectie en een ACU-lid (een beleids-DG) zetten samen een
netwerk van opdrachtgevers op. Ze doen dit in lijn met het Netwerk van
Publieke Dienstverleners (NPD) en eigenaarsadviseurs. In dit netwerk kunnen
opdrachtgevers ervaringen uitwisselen over onderwerpen zoals hun rol als

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 20 van 25

opdrachtgever, meervoudig opdrachtgeverschap en sturen op publieke
waarden.
• De ACU bespreekt periodiek de dilemma’s en knelpunten rondom het
gelijkwaardige gesprek. De programmadirectie WaU deelt goede
praktijkvoorbeelden en legt dilemma’s en obstakels op tafel.

4.3	Van transparantie in knelpunten naar oplossen:
Standen van de Uitvoering
Om de publieke dienstverlening structureel te verbeteren, is het belangrijk om
knelpunten in de uitvoering op te sporen en op te lossen. Daarom maken
inmiddels meer dan 40 publieke dienstverleners en de VNG een Stand van de
Uitvoering of knelpuntenbrief. De Standen van de Uitvoering laten ongefilterd
de dilemma’s zien waar professionals mee kampen. Deze signalen worden
gedeeld met het kabinet en het parlement. De Staat van de Uitvoering
analyseert, vanuit een onafhankelijk positie, de overkoepelende knelpunten
die in de Standen van de Uitvoering naar voren komen. Toch zien we dat
ministeries, uitvoeringsorganisaties en de politiek wisselend omgaan
met de Standen van de Uitvoering. In inhoud, proces en de opvolging van
knelpunten uit de Standen van de Uitvoering zijn er grote verschillen. Het is
belangrijk om hier blijvend lessen uit te trekken, wat werkt wel en wat werkt
minder goed. Nu is het tijd voor de volgende stap: het structureel bespreken
van de knelpunten in de driehoek en met de politiek. Om zo te werken aan
oplossingen (Zie hiervoor paragraaf 3.4 ‘Met de politiek werken aan publieke
dienstverlening’).

Wat gaan publieke dienstverleners, toezichthouders,
medeoverheden en ministeries doen?
• Bespreking van de Standen van de Uitvoering gebeurt periodiek binnen
de ambtelijke sturingsdriehoeken. Die driehoeken maken duidelijk welke
knelpunten zij de komende tijd gaan aanpakken.
• De driehoeken delen knelpunten en mogelijke oplossingen in de ACU.
De programmadirectie WaU houdt de voortgang hiervan in de gaten.
Ook organiseert de ACU gesprekken om overkoepelende knelpunten
overheidsbreed op te pakken en de dilemma’s te bespreken.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 21 van 25

Het ministerie van BZK ontwikkelt de volgende thema’s vanuit de eigen
beleidsverantwoordelijkheid samen met programmadirectie WaU,
ministeries, publieke dienstverleners en medeoverheden.
Voor het realiseren van de WaU-doelen moet een aantal opgaven
(zie 4.4 t/m 4.7) van de WaU-beweging nog verder worden aangepakt.
Zodat verschillende organisaties er afzonderlijk aan verder kunnen werken.
Deze thema’s behoren beleidsmatig tot de verantwoordelijkheid van het
ministerie van BZK. Bij de uitwerking betrekt het ministerie alle spelers actief
om de thema’s samen verder te brengen. De ACU is in vrijwel alle gevallen
de opdrachtgever hiervoor.

4.4	Mensen, ondernemers en bedrijven staan centraal
in grootschalige processen en bij persoonlijke
dienstverlening
Een toekomstbestendige dienstverlening is de centrale opgave van het huidige
Kabinet. Dit is nog duidelijker geworden door de toeslagenaffaire. De publieke
dienstverlening is het eerste contact met de overheid. Veel mensen weten hierin
hun weg te vinden, maar een groeiende groep mensen heeft daar meer moeite
mee. Voor hen sluit de dienstverlening onvoldoende aan bij hun leefwereld, en
ook onvoldoende bij hun persoonlijke situatie. Uit de voortgangsrapportage
blijkt een grote ambitie vanuit publieke dienstverleners en overheid voor de
verbetering dienstverlening. Er zijn al veel goede ideeën. Om de toegankelijkheid
van de overheid voor iedereen beter te maken, is het belangrijk dat al deze
ideeën goed op elkaar aansluiten.

In co-creatie aan de slag:
• Met het interbestuurlijk programma Dienstverlening werkt het ministerie van
BZK/Directie Digitale Overheid aan publieke dienstverlening die betrouwbaar
is, aansluit bij de behoeften en leefwereld van mensen en recht doet aan de
persoonlijke situatie van mensen. Verschillende deelprogramma’s zoals
Loketfunctie van de overheid, Aanpak levensgebeurtenissen, Proactieve
dienstverlening en Standaarden publieke dienstverlening (zoals maatwerk)
geven hier verder vorm aan.

4.5

De digitale agenda versnellen

Om de publieke dienstverlening te verbeteren, is het essentieel eerst de ICTsystemen van publieke dienstverleners en medeoverheden en de digitale

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 22 van 25

agenda op orde te brengen. Deze systemen vormen de basis voor de gehele
publieke dienstverlening. Bij de aanpak hiervan staat de centraal. Zij moeten
gemak ervaren in het contact met gemeenten en uitvoeringsorganisaties
(voorspelbaarheid) en minder vaak tegen fouten aanlopen.

In co-creatie aan de slag:
• Het ministerie van BZK stelt, in afstemming met andere organisaties, vast
wat overheidsbreed de prioriteiten zijn. Dit ministerie prioriteert ook de
overheids­brede ambities en maakt de afspraken over de inrichting van de
digitale overheid. Dit gaat over hoe voorzieningen worden geïmplementeerd
en wat de bijbehorende standaarden zijn.
• Het ministerie van BZK werkt aan een generieke digitale infrastructuur 2030
en aan de doorontwikkeling van het stelsel van basisregistraties naar een
federatief datastelsel (het programma Common Ground is hiervoor een
belangrijke voedingsbron). Dit zorgt ervoor dat publieke dienstverleners en
medeoverheden op dezelfde manier werken. En dat mensen en ondernemers
inzicht hebben in welke gegevens van hen worden gebruikt en voor welk
doeleinde.
• De uitvoerende diensten werken aan het oplossen van legacy-vraagstukken.

4.6	Vakmanschap: Een overheid met kennis over de
uitvoering en samenleving
Mensen die bij de overheid werken, moeten goed kunnen omgaan met de
publieke taak en verantwoordelijkheid van de overheid. Zij spelen vanuit hun
deskundigheid een belangrijke rol in de publieke dienstverlening van de
overheid (van beleidsontwikkeling, totstandkoming tot uitvoering van beleid).
Juist daarom is het van belang dat zij over voldoende kennis en kunde
beschikken. En dat ze in verbinding staan met de samenleving om daar actief
behoeften en ideeën op te halen. Mede dankzij de inzet van de programma­
directie WaU en het programma Grenzeloos Samenwerken, is er aandacht voor
kennis over de uitvoering en praktijkgericht werken. Tegelijkertijd zien we dat de
verbetering van de publieke dienstverlening in het kader van het programma
WaU blijvende inzet vraagt. En soms ook extra aandacht voor bepaalde
facetten van het ambtelijk vakmanschap.

In co-creatie aan de slag met:
• Het integreren van kennis over uitvoering en beleid, het gebruik van ruimte in
de regels, democratisch rechtstatelijk besef, werken vanuit de bedoeling en
burgerparticipatie in de verschillende opleidingen binnen de (rijks-) overheid.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 23 van 25

• Het equiperen van medewerkers bij overheden om maatwerk toe te passen
en de beleidsruimte in wet- en regelgeving te gebruiken volgens de
bedoelingen van de regelgeving.
• Het zorgen voor een actueel opleidingsaanbod, waardoor medewerkers
meegenomen worden in nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld de
implementatie Awb).
• Het stimuleren van structurele uitwisseling tussen beleid en uitvoering.

4.7	Zorgen voor statuur van de uitvoering door
gelijke waardering, management development
en mobiliteit
Het structureel verbeteren van de publieke dienstverlening kan alleen als alle
stakeholders in de samenwerkingsketen gelijkwaardig bijdragen. Materiële
gelijke waardering (salaris en arbeidsvoorwaarden) en immateriële gelijk­
waardigheid (samenwerking en cultuur) moeten bijdragen aan de Statuur van
de uitvoering.
Om de doelen van ‘vakmanschap’ te behalen, is het nodig dat ambtenaren uit
verschillende organisatietypen (beleid, uitvoering, toezicht, staf) elkaars
werelden beter begrijpen. Dat vraagt tijd, ruimte en ondersteuning. Hier dragen
management development en uitwisseling tussen organisaties aan bij.

In co-creatie aan de slag met:
• Gelijke waardering voor medewerkers bij verschillende rijksoverheids­
organisaties via de oplevering van een gemoderniseerd, verbeterd en nieuw
functiewaarderingssysteem voor het Rijk.
• Het stimuleren van mobiliteit tussen beleid en uitvoering, maar ook tussen
rijk en medeoverheden, door middel van detachering, (rijks)traineeships,
openstelling vacatures en uitwisselingsprogramma’s. Het harmoniseren van
ambtelijke waarden en vaardigheden helpt hier ook bij.
• Management development op WaU-waarden zoals kennis over de uitvoering,
democratisch rechtstatelijk besef, werken vanuit de bedoeling en burger­
participatie specifiek gericht op het ‘middenmanagement’.
Middenmanagers vervullen een kritieke rol om medewerkers te helpen met
het anders benaderen van hun werk. Door opleidingen en het uitwisselen
van ervaringen stellen we hen in staat om op een nieuwe manier leiding
te geven.

Werk aan Uitvoering Herijking

Pagina 24 van 25