Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

26 407

Biodiversiteit

Nr. 95

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 september 2014
Met deze brief informeer ik u, mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu, over de hoofdlijnen van de Nederlandse inzet
tijdens de twaalfde Conferentie van Partijen bij de Conventie inzake
Biologische Diversiteit en de vergaderingen over bijbehorende protocollen, namelijk het Cartagena Protocol en het Nagoya Protocol.
De genoemde vergaderingen vinden plaats in Pyeongchang, Zuid-Korea.
De Vergadering van Partijen bij het Cartagena Protocol inzake Bioveiligheid (Biosafety) vindt plaats van 29 september tot en met 3 oktober
2014 voorafgaand aan de twaalfde Conferentie over Biologische Diversiteit (COP12 CBD) die van 6 tot en met 17 oktober duurt. Tijdens de
tweede week van COP 12 CBD vindt de eerste vergadering van Partijen bij
het Nagoya Protocol plaats.
Voor deze vergaderingen heeft de Europese Unie één gezamenlijke
EU-positie bepaald in de Raadsconclusies die de Europese Milieuraad op
12 juni 2014 heeft vastgesteld en waarover tijdens het Algemeen Overleg
van 3 juni 2014 met uw Kamer is gesproken. Deze Raadsconclusies leggen
op hoofdlijnen de prioriteiten en gewenste uitkomsten van de EU vast. Dat
neemt niet weg dat er ruimte is voor eigen accenten en speerpunten van
Nederland, die zowel tijdens de voorbereiding van de EU-positiebepaling
als tijdens de onderhandelingen in Pyeongchang actief naar voren zullen
worden gebracht.
De Conventie inzake Biologische Diversiteit
De Conventie inzake Biologische Diversiteit (ook wel aangeduid als het
Biodiversiteitsverdrag) heeft als hoofddoelen het behoud en duurzaam
gebruik van biologische diversiteit en een billijke verdeling van de
voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische bronnen.
Het Verdrag spoort landen aan tot het formuleren van beleid en het
uitvoeren van expliciet in het Verdrag genoemde maatregelen. De nadruk

kst-26407-95
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 26 407, nr. 95

1

ligt op nationale implementatie, maar internationale samenwerking vormt
ook een belangrijk hulpmiddel voor realisering van de doelen.
Het Biodiversiteitsverdrag vormt samen met het Klimaatverdrag en het
Verwoestijningsverdrag de zogenaamde Rio-verdragen, waartoe tijdens
de Duurzaamheidstop van 1992 in Rio de Janeiro werd besloten.
Tweejaarlijks komen Partijen van het Biodiversiteitsverdrag bijeen om de
voortgang in de uitvoering te bespreken, afspraken te maken over
aanvullend beleid en invulling te geven aan de samenwerking met elkaar,
met natuurorganisaties en met andere maatschappelijke partners zoals
het bedrijfsleven. Daarom worden CBD-bijeenkomsten veelal ook
bijgewoond door vertegenwoordigers van natuurorganisaties, de private
sector, onderzoeksinstellingen en andere belanghebbenden. Momenteel
zijn 194 partijen (landen en de Europese Unie) lid van het Biodiversiteitverdrag. Nederland is Partij sinds 1994.
Stand van zaken en inzet op hoofdlijnen
Hieronder volgt de stand van zaken van belangrijke onderwerpen voor
Nederland die tijdens de 12e Conferentie van het Biodiversitietverdrad
zullen worden besproken.
Midterm review van het Strategisch Plan 2011–2020
Tijdens de vergadering in Nagoya (CBD-COP10) is voor de periode
2011–2020 een Strategisch Plan aangenomen met 20 doelen (de Aichi
Biodiversity Targets). Deze 2020-doelen vormen het kader voor de agenda
van de CBD in de komende jaren, voor de EU-Biodiversiteitsstrategie en
voor het Nederlandse biodiversiteitsbeleid. Voor COP 12 staat de vierde
editie van de Global Biodiversity Outlook (GBO4) op de agenda, een
Midterm review van de voortgang in het behalen van de doelen van het
Strategic Plan for Biodiversity 2011–2020 en voorgestelde acties om deze
doelen te halen. Algemene boodschap van GBO4 is dat er op onderdelen
van alle 20 Aichi targets wel vooruitgang is maar dat het geheel niet
voldoende is om de 2020 doelen te halen. Het rapport laat zien dat de druk
op biodiversiteit groot blijft. Oorzaken voor biodiversiteitverlies om aan te
pakken zijn onder andere landbouw en visserij (bv schadelijke subsidies
en overbevissing). GBO4 pleit er daarom voor om de biodiversiteitaanpak
niet geïsoleerd te doen maar geïntegreerd via onder andere de Sustainable Development Goals.
Nagoya Protocol
Tijdens COP 10 is overeenstemming bereikt over het Nagoya Protocol.
Daarin zijn internationale rechten en plichten vastgelegd over de toegang
tot genetische bronnen en de eerlijke verdeling van de opbrengsten uit
het gebruik hiervan. Ten tijde van COP11 waren vele partijen nog druk
bezig met de voorbreidingen voor ratificatie van het Nagoya Protocol.
Intussen is de drempel van 50 benodigde ratificaties voor inwerkingtreding gehaald en zal het protocol in werking treden per 13 oktober 2014.
Nederland is nog geen Partij, en zal de Bijeenkomst van Partijen bij dit
protocol als waarnemer bijwonen. Op basis van in mei 2014 aangenomen
EU-wetgeving werkt Nederland aan de uitvoering, in voorbereiding op
een ratificatie.
Resource Mobilisation
Voor Resource Mobilisation werd tijdens COP11 het compromis bereikt
dat bestaat uit de voorlopige doelstelling om in 2015 een mondiale
verdubbeling van de (internationale biodiversiteit gerelateerde) financiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 26 407, nr. 95

2

stromen richting ontwikkelingslanden te hebben gerealiseerd, uit alle
beschikbare bronnen. De baseline hiervoor is de gemiddelde financiële
inspanning van de jaren 2006–2010.
De Europese Unie heeft aangegeven deze committering als regio op zich
te zullen nemen. Nederland en de EU kunnen er mee instemmen om op
COP12 de voorlopige verdubbelingsafspraak van COP11 definitief te
maken (final target), wanneer dit onderdeel is van een compleet en
afgewogen pakket van afspraken over financiering van de biodiversiteitsdoelen.
Vaststelling van de belangrijke mariene gebieden voor biodiversiteit
Tijdens de voorlaatste COP in 2010 (COP10 in Nagoya, Japan) is besloten
om een database te maken met wetenschappelijke gegevens van
bijzondere mariene gebieden op de volle zee. De database van deze
biologisch waardevolle mariene gebieden kon echter tijdens de laatste
COP 11 nog niet definitief worden vastgesteld, omdat een aantal partijen
meer tijd wilden hebben voor een nader onderzoek van de geselecteerde
mariene gebieden. Nederland wil dat er vaart gemaakt wordt met de
identificatie van bijzondere mariene gebieden en dat de CBD-database zo
spoedig mogelijk wordt gevuld met deze gegevens.
UN Development Agenda and Sustainable Development Goals (SDG’s)
Het Secretariaat van het CBD is gevraagd om bij te dragen aan de
ontwikkeling van de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde
Naties (SDG’s) en zal tijdens de COP terug rapporteren. Biodiversity and
sustainable development is ook het onderwerp van het High Level
Segment van COP 12 CBD. Het resultaat van COP12 vormt dus input voor
het vervolgtraject van het vaststellen van de Sustainable Development
Goals in 2015.
Cartagena Protocol
Het Cartagena Protocol helpt wereldwijd de risico’s van grensoverschrijdende verplaatsingen van genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s)
te beperken. Tijdens CoPMoP7 zal onder meer worden gesproken over de
naleving en de werking van het Protocol en de voortgang van werkzaamheden ter verbetering van de uitvoering. De Nederlandse inzet voor
CoPMoP7 is in lijn met de EU-inzet. Nederland acht het van belang dat
tijdens CoPMoP7 prioriteiten worden gesteld voor de komende jaren,
waarbij de beschikbare middelen efficiënt worden ingezet.
Toelichting op de inzet van het Koninkrijk der Nederlanden
Hieronder volgt de Nederlandse inzet voor bovenstaande belangrijkste
aandachtspunten.
Midterm review Strategisch Plan 2011–2020
De Raadsconclusies ondersteunen het beschermen en duurzaam benutten
van biodiversiteit via de SDG’s. Nederland brengt het integreren van
doelen ook al in praktijk via bijvoorbeeld de «Uitvoeringsagenda
Natuurlijk Kapitaal. Behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit»
(2013), het Natuurbeleidsplan Caribisch Nederland (2013) en de Natuurvisie (2014).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 26 407, nr. 95

3

Nagoya Protocol
Nederland kan als waarnemer geen directe invloed uitoefenen op de
vergadering, maar kan zich vinden in de in de EU geformuleerde
standpunten.
Resource Mobilisation
Financiële middelen zijn nodig om het Strategisch Plan 2011–2020 van de
CBD en de Aichi Targets te realiseren. Een voorlopige financiële
doelstelling om de internationale middelen voor biodiversiteit te
verdubbelen op EU niveau is tijdens COP11 in 2012 aangenomen, met
daarbij het voornemen om een definitieve doestelling af te spreken tijdens
COP12.
Nederland kan er mee instemmen om deze afspraak van COP11 tijdens
COP12 definitief te maken, wanneer dit onderdeel is van een compleet en
afgewogen pakket van afspraken over financiering van de biodiversiteitsdoelen. Aan de randvoorwaardelijke kant dient in het beleid van ontvangende landen bijvoorbeeld voldoende draagvlak en prioriteit voor
biodiversiteit tot uitdrukking te komen, conform de afspraken op COP11.
De benodigde middelen voor de mondiale biodiversiteitsdoelen kunnen
niet alleen uit collectieve middelen worden gemobiliseerd maar andere,
met name private middelen moeten in toenemende mate een rol spelen.
Ook Innovatieve Financieringsmechanismen (IFM’s) dienen een rol te
vervullen, evenals mainstreaming van biodiversiteit in het beleid en
vergroening van de economie, zowel in donorlanden maar als ook in
ontvangende landen.
Vaststelling van de belangrijke mariene gebieden voor biodiversiteit
Nederland ziet graag dat de CBD database zo snel mogelijk gevuld wordt
met alle bijzondere mariene gebieden op de oceanen omdat dit zal werken
als stok achter de deur richting lopende VN-onderhandelingen over een
nieuw oceanen-verdrag. Daarnaast is er hiermee een objectieve en
wetenschappelijk onderbouwde analyse («biologische zeekaart»)
beschikbaar, waar en welke gebieden nu ecologisch gezien meer of
minder belangrijk zijn dan andere gebieden.
Dit versnelt het proces van het aanwijzen van beschermde mariene
gebieden op volle zee, waartoe de partijen bij de CBD zich hebben
verplicht (doel: 10% mariene gebiedsbescherming in 2020).
UN Development Agenda and Sustainable Development Goals (SDG’s)
De onderhandelingen over de SDG’s lopen tot de VN top in september
2015 waar de nieuwe set doelen wordt aanvaard. De zogenaamde Open
Working Group waarin Nederland participeerde (in trojka met Australië en
UK) heeft recent (eind juli 2014) het eindrapport met 17 aanbevolen
duurzame ontwikkelingsdoelen naar de Algemene Vergadering van de VN
gestuurd.
Het resultaat van de OWG mag een succes worden genoemd, omdat het
gelukt is duurzaamheid te integreren in de post-2015 ontwikkelingsagenda.
De doelen, uitgangspunten en randvoorwaarden komen op hoofdlijnen
overeen met de prioriteiten van het Koninkrijk en die van de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 26 407, nr. 95

4

Unie1. Prioritaire punten als getting to zero (armoedebestrijding),
gendergelijkheid en vrouwenrechten, verkleining van ongelijkheid, water,
voedselzekerheid, duurzame productie en consumptie, oceanen, biodiversiteit en partnerschappen van internationale samenwerking zijn goed
terecht gekomen in de lijst met 17 voorgestelde doelen (TK nr. 26 150,
nr. 139). Het beschermen en duurzaam benutten van mariene en terrestrische ecosystemen zijn 2 van deze aanbevolen duurzame ontwikkelingsdoelen en de inzet van Nederland en de EU is om deze doelen ook in de
set van definitieve doelen te handhaven en te mainstreamen met de
andere doelen.
Cartagena Protocol
Onder het Protocol vindt discussie plaats over sociaaleconomische
aspecten. Momenteel wordt gewerkt aan een beschrijving van wat die
aspecten inhouden of kunnen inhouden. In het licht van de discussies in
de Tweede Kamer en op EU-niveau vindt Nederland het van belang om dit
begrippenkader helder te krijgen en te zorgen voor harmonisatie met het
begrippenkader zoals dit in EU-verband wordt ontwikkeld. Nederland pleit
ervoor om bij de toekomstige werkzaamheden op dit gebied een scherp
onderscheid te blijven maken tussen de beoordeling van risico’s van ggo’s
voor mens en milieu enerzijds, en de beoordeling van sociaaleconomische en andere effecten anderzijds. Landen dienen zelf te kunnen
beslissen of zij in hun besluitvorming rekening willen houden met
sociaaleconomische aspecten.
Nederland hecht veel belang aan een goede kennisontwikkeling en
-uitwisseling over risicobeoordelingen van ggo’s. Daarmee worden het
kennisniveau en de harmonisatie van risicobeoordelingen wereldwijd
bevorderd.
Hiertoe is een richtsnoer voor risicobeoordeling opgesteld, dat is getest
door de Partijen van het Cartagena Protocol. Naar aanleiding van dit
testen zijn verbetervoorstellen gedaan. Bij CoPMoP7 wordt gevraagd het
richtsnoer aan te nemen en wordt een besluit genomen over de wijze
waarop de verbeteringen worden doorgevoerd en het daarbij horende
tijdpad.
High Level Segment
Het gastland Zuid-Korea organiseert, zoals gebruikelijk bij deze conferenties, een bijeenkomst voor bewindspersonen en andere hooggeplaatste vertegenwoordigers van de Partijen van het Biodiversiteitverdrag.
Deze meeting vindt plaats op 15 en 16 oktober 2014 en heeft als thema
«Biodiversity for Sustainable Development». De bijeenkomst gaat over het
integreren van biodiversiteit in duurzame ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals) die in 2015 door de VN zullen worden
vastgesteld. Een van de voornaamste uitkomsten van het High Level
Segment zal de «Gangwon Declaration on biodiversity for sustainable
development» zijn. Deze verklaring zal het belang van biodiversiteit in
relatie tot duurzame ontwikkeling benadrukken. Het resultaat van COP12
vormt dus input voor het vervolgtraject van de VN in het vaststellen van
de Sustainable Development Goals in 2015. Nederland vindt het van
belang dat biodiversiteit op een goede manier in de universele duurzame
ontwikkelingsagenda wordt geïntegreerd.

1

Op 11 juli jl. is de Kamer door het BNC-fiche geïnformeerd over de mededeling van de
Europese Commissie aangaande de nieuwe ontwikkelingsagenda: «A decent life for all: from
vision to collective action»; het OWG resultaat komt in grote lijnen overeen met wat de
Commissie voorstelt. De Raadconclusies hieromtrent worden naar verwachting december 2014
afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 26 407, nr. 95

5

Tenslotte deel ik u mede dat de delegatie van het Koninkrijk der Nederlanden naar COP12 zal bestaan uit vertegenwoordigers van het Ministerie
van Economische zaken en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 26 407, nr. 95

6