2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3592
Vragen van de leden Van Gerven en
Jasper van Dijk (beiden SP) aan de
ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de
numerus fixus bij geneeskunde.
(Ingezonden 27 juli 2009)
1
Hoeveel mensen hebben dit
studiejaar (2009-2010) meegeloot
voor de opleiding geneeskunde op de
medische faculteiten?
2
Hoeveel opleidingsplaatsen voor
geneeskunde zijn er komend
studiejaar beschikbaar?
3
Hoe was de verhouding tussen het
aantal aanmeldingen van studenten
en het aantal opleidingsplaatsen de
afgelopen vijf jaar?
4
Hoe groot is het percentage
buitenlandse studenten dat thans de
opleiding geneeskunde volgt? Hoe
was dit percentage de afgelopen vijf
jaar? Wat vindt u van deze
ontwikkeling?
5
Vindt u het niet navrant dat vele
gemotiveerde studenten geen
opleiding kunnen starten, terwijl er
aan de andere kant grote tekorten aan

KVR37325
2009Z14321
0809tkkvr3592
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

werkzame artsen in Nederland zijn?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke
stappen gaat u ondernemen?
6
Wat vindt u van het idee om het
aantal jaren dat men meeloot mee te
laten wegen bij de lotingsprocedure?
7
Is het waar dat studenten slechts
maximaal driemaal mogen meeloten
voor de studie geneeskunde? Bent u
bereid dit maximum per direct los te
laten om zo gemotiveerde studenten
die nu geen kans meer hebben extra
kansen te bieden?1
8
Wat is uw oordeel over het systeem
in België waar studenten op basis van
een toelatingstoets kunnen instromen
in de opleiding?
9
Bent u inmiddels bereid de numerus
fixus af te schaffen zodat
getalenteerde en gemotiveerde
jongeren arts kunnen worden?
Zijn bovengenoemde elementen
meegenomen in de adviesaanvraag
aan de Raad voor de
Volksgezondheid en Zorg (RVZ) over
de numerus fixus?2 Zo nee, wilt u dit
alsnog in de adviesaanvraag
meenemen?
1

Melding aan de SP-fractie, onderhands aan
bewindspersonen verstrekt.
2
Verzoek ministerie van VWS aan RVZ,
19 maart 2009.

Antwoord
Antwoord van minister Plasterk
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
mede namens de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(ontvangen 28 augustus 2009)
Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2008–2009, nr. 3429
1
Volgens opgaven van de Informatie
Beheer groep zijn er voor het
studiejaar 2009–2010 in totaal 6728
gegadigden daadwerkelijk toegelaten
tot het selectieproces. Van de
beschikbare plaatsen is ruwweg 60%
toegewezen via centrale loting.
Ongeveer 20% van de plaatsen wordt
toegewezen via directe plaatsing en
ongeveer 20% wordt nu toegewezen
via decentrale selectie.
2
Dit jaar zijn er in totaal 2850 plaatsen
beschikbaar.
3
Hoe was de verhouding tussen het
aantal aanmeldingen van studenten
en het aantal opleidingsplaatsen de
afgelopen vijf jaar?

2009-2010
2008-2009
2007-2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

Aantal
plaatsen

Aantal
aanmeldingen

2754
2780
2780

7945
6941
6926

7569

2009-2010
2006-2007
2005-2006
2004-2005

Aantal
plaatsen

Aantal
aanmeldingen

2754
2850
2850
2850

7945
6583
5809
5482

De capaciteit is nog steeds
(standaard) 2850. Voor Utrecht en
Maastricht geldt dat sinds 2007
jaarlijks respectievelijk 30 en 40
kandidaten worden geplaatst voor de
SUMMA opleiding. Dit aantal wordt
in mindering gebracht op het totaal.
Daarnaast zijn als gevolg van een
eenmalige incidentele correctie dit
jaar dit studiejaar 26 plaatsen in
mindering gebracht.
4
Het aantal aanmeldingen van
studenten met een niet-Nederlandse
nationaliteit voor de opleiding
geneeskunde per studiejaar:

2009-2010
2008-2009
2007-2008
2006-2007
2005-2006
2004-2005

Gekwalificeerde buitenlandse
studenten hebben recht op toelating
tot de medische opleiding en zijn
mede onderworpen aan het voor
Nederland geldende stelsel van
gewogen loting en decentrale
selectie. Zij concurreren mee met de
Nederlandse gegadigden en mede als
gevolg daarvan blijft het percentage
ingelote buitenlandse studenten
betrekkelijk stabiel. Het kabinet
hanteert een doelstelling van actieve
internationalisering. De laatste jaren
is een lichte stijging merkbaar van
een aandeel van buitenlandse
studenten in de medische opleiding
van rond de 3% naar 4%.
Daarnaast volgt ook een aantal
Nederlandse studenten op zijn beurt
een opleiding geneeskunde bij
buitenlandse universiteiten, zoals
bijvoorbeeld Vlaanderen.
Los hiervan verzorgen enkele
universiteiten op kostendekkende
basis in het kader van kennisexport in
Nederland op contractbasis basis
opleidingen. Daarbij gaat het jaarlijks
om 40 Saudi-Arabische studenten in
Maastricht en 40 in Groningen. Dat is
ruim 1% van het aantal studenten dat

zich op dit moment jaarlijks in
Nederland voor een
geneeskundestudie aanmeldt. Ze
gaan niet ten koste van het aantal
reguliere studenten dat op basis van
de nationale zorgbehoefte is
vastgesteld. (zie vraag 5). Ze vallen
buiten de publieke bekostiging en
worden volledig kostendekkend door
de opdrachtgever betaald.
5
De Nederlandse overheid bekostigt
de opleiding van reguliere
basisartsen tot het maximum van het
aantal dat nodig is om in de nationale
zorgbehoefte te voorzien. Die
behoefte wordt geraamd door het
Capaciteitsorgaan voor de medische,
tandheelkundige, klinisch
technologische en aanverwante
opleidingen. De gewenste
instroomaantallen zijn voor 2009 en
volgende jaren herijkt ter realisering
van een evenwichtige situatie op
lange termijn. De
uiteindelijkebeoordeling van het
608
537
391
295
260
224

Waarvan ingeloot:

ingeloot:

107
82
109
72
84
75

3,9 %
2,9 %
3,9 %
2,6 %
2,9 %
2,6 %

aantal kandidaten dat nodig is om via
de reguliere weg in de nationale
zorgbehoefte te voorzien, geschiedt
op basis van dat advies door
deminister van VWS. Het
aantalopleidingsplaatsen in de initiële
opleiding tot basisarts wordt daarop
afgestemd. Het aantal instromers in
de reguliere basisopleiding
geneeskunde is daardoor de
afgelopen tien jaar vrijwel
verdubbeld. De jaarlijkse instroom
van 2850 reguliere studenten voor de
opleiding tot basisarts is volgens het
capaciteitsorgaan ruim voldoende om
aan de vraag van de medische
vervolgopleidingen te voldoen.
Recent adviseerde het
capaciteitsorgaan zelfs om de
numerus fixus voor de opleiding tot
basisarts te weer verlagen tot 2500.
Omdat wij streven naar een licht
overschot op de markt van medische
beroepsbeoefenaren hebben wij dat
advies niet overgenomen.
6
Het huidig proces van gewogen
loting heeft als voornaamste kenmerk
dat via de weegfactoren prestaties uit

het voortraject worden gehonoreerd.
Kandidaten met een hoger gemiddeld
eindexamencijfer worden aldus met
een grotere kans op toelating
beloond. Het kwantitatief laten
meewegen van het aantal jaren dat
men meeloot bij de lotingsprocedure
acht ik geen goed idee omdat het de
kansen verkleint van toekomstige
generaties studenten en van degenen
die zich hebben ingespannen om op
basis van goede prestaties in het
voortraject een verhoogde
inlotingskans te krijgen.
7
Op basis van artikel 7.5f, derde lid
van de Wet op het Hoger onderwijs
en Wetenschappelijk onderzoek
kunnen studenten maximaal 3 keer
deelnemen aan loting voor dezelfde
opleiding. In een wetsvoorstel dat in
1998 werd ingediend bij de Tweede
Kamer was aanvankelijk op advies
van de Commissie Toelating
Numerus Fixus-opleidingen (De
Commissie Drenth) gekozen voor
beperking van het aantal
herkansingen tot twee. De
overweging daarbij was dat een
beperking van het aantal
herkansingen tot twee leidt tot een
meer realistische studie- en
beroepsoriëntatie en tot verkleining
of beperking van een anders
cumulerend aantal gegadigden. Als
gevolg daarvan blijft de periode
tussen het behalen van het
voorbereidend diploma en het starten
van de opleiding beperkt en hebben
studenten na maximaal één jaar
duidelijkheid over hun toelating tot
de opleiding. Op dat moment is de
mogelijkheid van een alternatieve
opleiding nog reëel. Op verzoek van
de Tweede Kamer is het aantal
mogelijke herkansingen vergroot van
twee naar drie. Uit de ervaringen de
afgelopen jaren is nu gebleken dat
beperking van het aantal
toelatingskansen tot drie nauwelijks
of geen kwantitatieve winst oplevert.
Het aantal studenten dat drie keer
meeloot is relatief beperkt gebleven.
In overleg met de betrokkenen
medische faculteiten ben ik daarom
bereid te onderzoeken of het in deze
omstandigheden nog zinvol is om
grenzen aan het aantal herkansingen
te stellen.
8
Het Belgisch systeem kent een
toegangstoets. Het toelatingsexamen
bestaat uit twee gedeelten: «Kennis
en Inzicht in de Wetenschappen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7570

(KIW) en «Informatie Verwerven en
Verwerken» (IVV). Beide gedeelten
hebben hetzelfde gewicht: voor beide
is het maximumaantal punten
vastgesteld op 20. Om te slagen voor
het toelatingsexamen moet de
kandidaat ten minste 10 punten
behalen, zowel op KIW als op IVV en
ten minste 22 punten op het totaal
van 40. Naar ik heb begrepen past dit
systeem goed bij Belgische systeem
van vooropleiding dat overigens
verschilt van ons stelsel. Ondanks het
feit dat ook daar enkele elementen uit
de toelatingsmethodiek ter discussie
staan is men over het algemeen
tevreden over de werking van die
methodiek. Een toelatingsonderzoek
of assessment is een van de denkbare
methoden om studenten te selecteren
voor de opleiding geneeskunde. Ik
wijs er op dat assessments en
toelatingstoetsen ook in ons stelsel
mogelijk zijn in het kader van
decentrale toelating, zij het dat dit nu
nog voor een beperkt aantal
opleidingsplaatsen geldt. Ik heb mij
voorgenomen om de mogelijkheden
voor instellingen om decentraal te
selecteren bij numerus
fixus-opleidingen te verruimen tot
100% onder aftrek van het aantal
directe plaatsingen op basis van een
gemiddeld eindexamencijfer van acht
of hoger. Als de medische faculteiten
van de aldus gecreëerde mogelijkheid
gebruikmaken hoeft de loting als
selectiemethode niet meer te worden
toegepast. Ik zal op korte termijn een
wetsvoorstel met die strekking
indienen, zodat die mogelijkheid in
2011 effectief kan worden toegepast.

juiste plaats» van de
begeleidingscommissie decentrale
toelating (Commissie Sorgdrager) uit
2003 en het rapport «Wegen voor
talent» uit 2007. Ik acht mij door de
aanbevelingen van die studies dan
ook voldoende geadviseerd en het
wetsvoorstel dat ik op korte termijn
over de verruiming van decentrale
toelating zal indienen, bouwt daarop
voort. Zodra het advies van de RVZ
over de numerus fixus wordt
uitgebracht zullen wij ons daarover
beraden.

9
Zoals terecht wordt opgemerkt is de
Raad voor de Volksgezondheid en
Zorg (RVZ) gevraagd te adviseren
over de numerus fixus. Deze
adviesaanvraag heeft betrekking op
de vraag of de numerus fixus al dan
niet geheel of gedeeltelijk moet
worden afgeschaft. Het al dan niet
afschaffen van de numerus fixus
betreft een andere problematiek dan
de vraag welke selectiemethodiek
vanuit diverse perspectieven bezien
het meest aanvaardbaar is. Daarom is
in die adviesaanvraag ook niet
expliciet op de selectiemethodiek
ingegaan. Daarover zijn de afgelopen
jaren diverse uitstekende adviezen
uitgebracht: «De gewogen loting
gewogen» van de Commissie
Toelating Numerus fixus Opleidingen
(Commissie Drenth) uit 1997; het
rapport «De juiste student op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7571