Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1539
Vragen van het lid Smaling (SP) aan de Minister van Economische Zaken over
waarborgsommen bij energielevering (ingezonden 14 maart 2017).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 31 maart
2017)
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat energiebedrijven in toenemende mate een
waarborgsom vragen alvorens zij overgaan tot levering van energie?1 Weet u
dat daarbij bedragen van 350 tot wel 600 euro geen uitzondering zijn?
Antwoord 1
Ik ben ermee bekend dat de energieleveranciers waarborgsommen hanteren.
Tot nu toe heb ik geen signalen ontvangen dat er een toename is in het
aantal of de hoogte van de waarborgsommen die energieleveranciers aan
consumenten vragen.
Wanneer een consument een contract afsluit bij een energieleverancier gaat
hij daarbij akkoord met de algemene voorwaarden voor de levering. In 2013
zijn Energie Nederland en de Consumentenbond tot overeenstemming
gekomen over een set algemene voorwaarden voor energielevering. In deze
voorwaarden is opgenomen dat de leverancier van de contractant (consument) zekerheden, zoals een bankgarantie of waarborgsom, mag verlangen
voor de bedragen die de consument voor de energielevering verschuldigd is.
Daarbij is bijvoorbeeld bepaald dat de waarborgsom niet hoger zal zijn dan
het bedrag dat de contractant vermoedelijk gemiddeld over een periode van
zes maanden zal moeten betalen. De maximale hoogte van een waarborgsom
kan dus per situatie verschillen. Bij een gemiddelde energierekening van Euro
1.735 per jaar2, zal een waarborgsom conform de algemene voorwaarden dus
ten hoogste kunnen liggen rond de Euro 870. Dit is een aanzienlijk bedrag
bovenop de energierekening, waar de energieleveranciers wijselijk en
terughoudend mee om moeten gaan, in lijn met de Elektriciteits- en Gaswet.
Wettelijk is bepaald dat energieleveranciers consumenten tegen redelijke
tarieven en voorwaarden van energie moeten voorzien. De voorwaarden die
zijn verbonden aan de energielevering moeten transparant, eerlijk en vooraf

1
2

ah-tk-20162017-1539
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

www.energievergelijken.nl
https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/snel-besparen/grip-op-je-energierekening/
gemiddeld-energieverbruik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

bekend zijn. De ACM is belast met het toezicht hierop en heeft Energie
Nederland er in het verleden op gewezen dat een borg redelijk moet zijn. Een
borg ter hoogte van het energieverbruik over een half jaar, zoals omschreven
in de algemene voorwaarden, is wat de ACM betreft een uiterste dat alleen in
uitzonderlijke situaties mag worden gevraagd. Daarnaast ziet de ACM erop
toe dat de hoogte van de borg transparant en meteen in het aanbod zichtbaar
is. Op deze wijze kan de consument dit meenemen in zijn leverancierskeuze.
De ACM heeft het afgelopen jaar verschillende vragen ontvangen over
waarborgsommen. Deze vragen gaven haar onvoldoende aanleiding om een
onderzoek naar waarborgsommen uit te voeren. De ACM heeft laten weten
de ontwikkelingen op het gebied van waarborgsommen te blijven volgen.
Recent zijn er nieuwe algemene voorwaarden opgesteld door Energie
Nederland en voorgelegd aan de Commissie Zelfregulering van de Sociaal
Economische Raad, waaraan de Consumentenbond en de Vereniging Eigen
Huis deelnemen. Deze nieuwe voorwaarden worden per 1 april 2017 van
kracht en bevatten een aanpassing van de voorwaarden ten aanzien van
waarborgsommen. Zo is er toegevoegd dat de waarborgsom voor de situatie
van de betreffende consument redelijk zal zijn. Hierdoor kan de waarborgsom
worden aangepast op basis van de informatie die de consument over zijn
situatie aan de leverancier verstrekt. Van belang is dat de energieleveranciers
helder communiceren over de mogelijkheden om een waarborgsom te laten
bijstellen.
Vraag 2
Is tevens bekend dat de waarborgsom in toenemende mate zelfs gebruikt
wordt bij geringe betalingsachterstanden op de voorschotnota?
Antwoord 2
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 1 houdt de ACM toezicht op de
voorwaarden en tarieven die leveranciers hanteren. Voor de ACM was er
gezien de vragen over waarborgsommen geen aanleiding om tot onderzoek
over te gaan. Ook ik heb geen signalen ontvangen dat er een toename is in
het gebruik van de waarborgsom bij geringe betalingsachterstanden op de
voorschotnota.
Vraag 3
Bent u tevens bekend met het feit dat bij dreigende afsluiting van energie
door een geringe betalingsachterstand een zogenaamde spoedaanvraag
aangeboden wordt ter borging van levering, waarbij vrijwel standaard een
kredietcheck volgt? Wat is uw opvatting over het feit dat een waarborgsom
voor energielevering gemeengoed lijkt te worden?
Antwoord 3
Wanneer een consument, bijvoorbeeld vanwege wanbetaling, afgesloten
dreigt te worden door zijn energieleverancier is het mogelijk om een
spoedaanvraag bij een andere leverancier in te dienen om de energielevering
te continueren. Wanneer er een verhoogd betalingsrisico is, bijvoorbeeld
vanwege eerdere wanbetaling, voeren energieleveranciers doorgaans een
kredietcheck uit en vragen zij afhankelijk van het mogelijke financiële risico
een waarborgsom, alvorens tot energielevering over te gaan.
Ik hecht veel waarde aan een betaalbare, betrouwbare en schone energievoorziening. Er is dan ook wettelijk bepaald dat de energielevering aan
consumenten tegen redelijke tarieven en voorwaarden gebeurt met transparante, eerlijke voorwaarden, die vooraf bekend zijn. Door omstandigheden
kan het voorkomen dat een consument zijn energierekening niet kan betalen.
In de Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van elektriciteit en gas
worden regels gesteld om afsluiting vanwege wanbetaling zoveel mogelijk te
voorkomen. Zo moet een leverancier consumenten wijzen op de mogelijkheden voor schuldhulpverlening en zich inspannen om in persoonlijk contact te
komen met de consument om deze te wijzen op de mogelijkheden om
betalingsachterstanden te voorkomen en te beëindigen. Aan de andere kant
heeft de consument de eigen verantwoordelijkheid om tijdig zijn energierekening te voldoen. Daarbij kan de energieleverancier maatregelen nemen om te
verzekeren dat de geleverde energie ook wordt betaald. Ik acht het echter niet
wenselijk dat er standaard waarborgsommen voor energielevering worden
gevraagd bij het afsluiten van een nieuw energiecontract. Tot nu toe heb ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

ook geen signalen ontvangen dat dit zo zou zijn. Consumenten kunnen, als zij
vermoeden dat er sprake is van ongeoorloofde praktijken, een klacht indienen
bij de ACM. De ACM kan ook op eigen initiatief een onderzoek uitvoeren en
zo nodig optreden.
Vraag 4
Hoe verhoudt zich het ontstane systeem van waarborgen en spoedaanvragen
met kredietcheck tot het feit dat in de brief over de Regeling afsluitbeleid
voor kleinverbruikers van elektriciteit en gas (MR Afsluitbeleid) is gesteld dat
energiebedrijven wijselijk en terughoudend dienen om te gaan met waarborgsommen?3
Antwoord 4
De Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van elektriciteit en gas is erop
gericht om betalingsachterstanden te voorkomen en te beëindigen. In dat
kader heb ik de energieleveranciers in 2009 verzocht om wijselijk en
terughoudend om te gaan met waarborgsommen. Immers een hogere
energierekening door een waarborgsom kan betalingsachterstanden in de
hand werken. De ACM is belast met het toezicht hierop en heeft er in het
verleden ook op gewezen dat een borg redelijk moet zijn. De ACM heeft laten
weten de ontwikkelingen op het gebied van waarborgsommen te blijven
volgen.
Vraag 5
Is er door de toenemende waarborgstelling naar uw mening sprake van
kartelafspraken door energieleveranciers? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat
gaat u er tegen ondernemen?
Antwoord 5
Energieleveranciers hanteren waarborgsommen om zich in te dekken tegen
wanbetalingsrisico. Ik heb geen indicaties dat daarbij sprake zou zijn van
concurrentiebeperkende kartelafspraken zoals prijs- of marktverdelingsafspraken. De ACM is de toezichthouder belast met handhaving van het kartelverbod. Indien er een vermoeden bestaat dat er sprake is van verboden
kartelafspraken dan kan dit gemeld worden bij de ACM. Zij kan op basis van
klachten of op eigen initiatief onderzoek doen.
Vraag 6
Klopt het dat energieleveranciers onderzoeksbureaus inschakelen voor het
verkrijgen van informatie over wanbetalers en faillissementen? Op welke
wijze is de consument beschermd tegen gebruik en/of misbruik van oude
data?
Antwoord 6
Energie Nederland heeft laten weten dat energieleveranciers hun potentiële
klanten beoordelen en/of laten beoordelen op kredietwaardigheid. Zo kijken
leveranciers bijvoorbeeld in hun eigen systeem of er geen schulden zijn en of
er in het verleden sprake is geweest van wanbetaling. Daarnaast zijn er
energieleveranciers die een kredietinformatiebureau inschakelen voor een
zogenoemde kredietscore. Op basis daarvan besluit een energieleverancier of
hij een waarborgsom vraagt. Van Energie Nederland heb ik begrepen dat er
door de Consumentenbond voorstellen zijn gedaan over het gebruik/
voorkomen van misbruik van oude data. Op dit moment onderzoeken de
energieleveranciers de voorstellen van de Consumentenbond om te bezien of
hun procedures daarop aangepast moeten worden. Dit proces zal ik blijven
volgen om te bezien of de keuzes die gemaakt gaan worden aansluiten bij het
beleid om wanbetaling zoveel mogelijk te voorkomen en te beëindigen.
Vraag 7
Deelt u de mening dat het in rekening brengen van torenhoge borgsommen
een vorm van afwijzen of selectie in zich draagt? Zo nee, waarom niet?

3

Kamerstuk 29 023, nr. 74.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Antwoord 7
Op basis van de Elektriciteits- en Gaswet moeten energieleveranciers op een
betrouwbare wijze en tegen redelijke tarieven en voorwaarden energie
leveren. Daarbij moeten de voorwaarden die zijn verbonden aan de levering
aan een consument transparant, eerlijk en vooraf bekend zijn. Een energieleverancier mag zich daarbij indekken tegen een realistisch risico van wanbetaling, wat in het normale handelsverkeer gebruikelijk is. Ik acht het echter
onwenselijk dat mensen als gevolg van hoge waarborgsommen energielevering ontberen. Hierin moet een goede balans gevonden worden. Ik heb geen
indicaties dat er niet voldaan wordt aan de wetgeving. De ACM is de
toezichthouder belast met handhaving van de Elektriciteits- en Gaswet. Indien
er een vermoeden bestaat dat er sprake is van het handelen in strijd met de
wet dan kan dit gemeld worden bij de ACM. Zij kan op basis van klachten of
op eigen initiatief onderzoek doen.
Vraag 8
Is dit systeem van borgsommen rechtsgeldig? Zo ja, bij welke wet is het
afdwingen van borgsommen door energieleveranciers geregeld? Zo nee, op
welke wijze en bij welke wet worden consumenten beschermd tegen mogelijk
wangedrag door energieleveranciers?
Antwoord 8
Het is in het normale handelsverkeer gebruikelijk dat bedrijven de kredietwaardigheid van klanten controleren om zich te kunnen indekken tegen
wanbetalingen. Zo ook in de energiemarkt. Daarbij bevatten de Elektriciteitsen Gaswet verschillende bepalingen om consumenten te beschermen. Zo
moet een energieleverancier beschikken over een vergunning om aan
consumenten te mogen leveren. Een van de verplichtingen is dat een
vergunninghouder op een betrouwbare wijze en tegen redelijke tarieven en
voorwaarden energie levert aan iedere consument die daarom verzoekt.
Binnen dit kader mogen energieleveranciers zelf hun tarieven bepalen. In de
wet is geen aparte bepaling opgenomen over waarborgsommen, maar de eis
dat de voorwaarden en tarieven transparant, eerlijk en vooraf bekend moeten
zijn geldt ook voor waarborgsommen. Zie ook het antwoord op vraag 1. De
ACM is belast met het toezicht op de Elektriciteits- en Gaswet. Bij de
beoordeling van een aanvraag van een leveranciersvergunning kijkt de ACM
ook naar de hoogte van een eventuele borgstelling. Indien er een vermoeden
bestaat dat er sprake is van het handelen in strijd met de wet dan kan dit
gemeld worden bij de ACM. Zij kan op basis van klachten of op eigen
initiatief onderzoek doen.
Vraag 9
Bent u bereid om de Nederlandse Mededingingsautoriteit te laten onderzoeken of het vragen van borgsommen door energieleveranciers rechtsgeldig is?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Het vragen van waarborgsommen is rechtsgeldig, waardoor er geen reden is
om de rechtsgeldigheid als zodanig door de ACM te laten onderzoeken.
Echter wanneer hoge waarborgsommen gemeengoed worden en leiden tot
uitsluiting acht ik dit onwenselijk. Ik heb geen signalen ontvangen dat dit aan
de hand zou zijn. Desalniettemin heb ik de ACM op de hoogte gesteld van dit
signaal. De ACM kan op basis van klachten of op eigen initiatief een
onderzoek instellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4