Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 734

Nederlandse diplomatie

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 48

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 april 2020
Met deze brief informeer ik uw Kamer over enkele consulaire aspecten
verbonden aan de ontwikkelingen rondom het coronavirus.
Stand van zaken repatriëring
Op 8 april jl. is de registratie via de website voor Bijzondere Bijstand
Buitenland gesloten (ref. Kamerstukken 32 734 en 25 295, nr. 46). Alle inzet
is op dit moment gericht op het organiseren van de veilige thuiskomst van
de resterende gestrande Nederlandse reizigers. Op het moment van
sluiten van de registratie hadden zich in totaal ruim 25.000 gestrande
Nederlandse reizigers geregistreerd. In de afgelopen tijd is door de
gezamenlijke partners onder het convenant Bijzondere Bijstand Buitenland inzichtelijk gemaakt hoeveel van deze geregistreerde reizigers zich
daadwerkelijk nog in het buitenland bevinden en naar Nederland wensen
terug te keren.
Van de geregistreerde Nederlandse burgers zijn er circa 6.500 met 38
speciale vluchten – uitgevoerd in het kader van het convenant Bijzondere
Bijstand Buitenland – naar huis gebracht. Circa 10.000 geregistreerde
reizigers wisten daarnaast, vaak met advies en ondersteuning van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken, op andere wijze huiswaarts te keren of
geven aan om andere redenen niet langer gebruik te willen of hoeven
maken van Bijzondere Bijstand Buitenland. De speciale vluchten uitgevoerd in het kader van het convenant Bijzondere Bijstand Buitenland
richten zich op gestrande Nederlandse reizigers die geen beroep kunnen
doen op een reisorganisatie of luchtvaartmaatschappij.
De partners binnen het convenant – naast het Ministerie van Buitenlandse
Zaken private partijen zoals de ANVR, het Verbond van Verzekeraars, de
Gezamenlijke Nederlandse Alarmcentrales en verschillende (Nederlandse)
luchtvaartmaatschappijen – blijven zich onverminderd inspannen om
gestrande Nederlandse reizigers in het buitenland te helpen zo spoedig
mogelijk terug te keren naar Nederland. Dit is een complexe operatie die

kst-32734-48
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 48

1

in toenemende mate maatwerk vereist nu zich op vele plekken nog slechts
beperkte aantallen gestrande reizigers bevinden. Er wordt gewerkt aan
een duurzame voortzetting van deze inzet in de komende periode.
Waar in de afgelopen weken veel aandacht uitging naar die landen waar
zich grote groepen gestrande Nederlanders bevonden, verschuift de focus
nu naar deze kleinere groepen. In veel gevallen zijn er in die landen naast
Nederlanders ook aanzienlijke aantallen gestrande EU-burgers. In nauwe
coördinatie met de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) en
andere EU-lidstaten wordt continu naar mogelijkheden gezocht om een
veilige terugkeer naar Europa te organiseren. Dat past ook in de gehanteerde aanpak, waarbij Nederland herhaaldelijk Europese burgers betrok
bij repatriëringsvluchten, en waarbij verscheidene andere Europese
partners zorgdroegen voor de veilige thuiskomst van Nederlandse
reizigers.
Marokko
De afgelopen weken is er veel aandacht uitgegaan naar de repatriëring
van gestrande Nederlandse reizigers uit Marokko. In de eerste dagen na
sluiting van het Marokkaanse luchtruim kon – met diplomatieke inzet –
nog een groot aantal extra vluchten naar Nederland worden georganiseerd waarmee ruim 6000 gestrande Nederlanders het land konden
verlaten. Op verscheidene manieren konden daarna nog enkele specifieke
gevallen of groepen Marokko verlaten aan boord van een vlucht van een
EU-partner, of overzee naar Frankrijk.
Er was echter nog steeds een grote groep Nederlandse reizigers die
gestrand was in Marokko. Hierover is veelvuldig contact geweest met de
Marokkaanse autoriteiten en Europese partners om repatriëringsvluchten
mogelijk te maken. Ik heb zelf ook een klemmend beroep op de Marokkaanse autoriteiten gedaan om deze mensen naar huis te laten terugkeren. Deze inspanningen hebben ertoe geleid dat er dit weekend in
samenwerking met Marokko een humanitaire vlucht naar Nederland kon
terugkeren. Daarbij is voorrang gegeven aan schrijnende gevallen. Ik heb
mijn Marokkaanse collega bedankt en hem gevraagd om ook vervolgvluchten mogelijk te maken. Uiteraard blijf ik me ervoor inspannen om
uiteindelijk alle gestrande reizigers uit Marokko naar Nederland te laten
terugkeren.
Consulaire bijstand
Zolang de terugkeer van resterende Nederlandse reizigers naar Nederland
nog niet is gerealiseerd, komen voor die groep ook andere vraagstukken
van consulaire bijstand naar voren. Een langer verblijf in het buitenland in
combinatie met soms verdergaande lokale maatregelen kan grote impact
hebben op gestrande Nederlandse reizigers in afwachting van terugkeer
en mogelijk ook voor (semi)permanent in het buitenland gevestigde
Nederlanders.
De verwachting is dat het aantal verzoeken om consulaire bijstand in de
komende tijd zal toenemen. De consulaire bijstand in deze bijzondere
situatie zal zich met name richten op faciliteren van huisvesting, financiële
bemiddeling (zonder dat daarvoor de gebruikelijke bemiddelingskosten
van 50 euro in rekening worden gebracht), bemiddeling bij verkrijgen
medicijnen en medische zorg en emotionele ondersteuning. Daarbij is
uitgangspunt het ondersteunen van de eigen verantwoordelijkheid.
Bijstand gedetineerden
Wereldwijd bevinden zich ruim 1.800 Nederlanders in detentie. In een deel
van deze landen zijn de detentieomstandigheden van dien aard dat een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 48

2

aantal gedetineerden in overvolle gemeenschappelijke cellen wordt
opgesloten, zonder enige mogelijkheid tot zelfquarantaine of het houden
van sociale afstand. Wereldwijd zijn enkele besmettingen met COVID-19 in
detentie inrichtingen gemeld. Nederland volgt die situatie nauwlettend.
Tot dusverre zijn er – voor zover bekend – geen Nederlandse gedetineerden besmet.
Autoriteiten wereldwijd hebben penitentiaire inrichtingen afgesloten voor
bezoekers van buiten, hetgeen de mogelijkheden voor consulaire
bezoeken of die van de vrijwilligers van Reclassering Nederland en
Epafras verhindert en daarmee de isolatie van de gedetineerden verhoogt.
Daarnaast nemen sommige landen maatregelen in de sfeer van
vervroegde vrijlating uit detentie. Gedetineerden die vervroegd zijn
vrijgelaten en het land door algemene beperkende lokale maatregelen
nog niet kunnen verlaten, kunnen bij de post een beroep doen op
consulaire bijstand.
De Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigingen houden de ontwikkelingen binnen de detentie-inrichtingen in de gaten en vragen hiervoor
indien nodig ook aandacht bij de lokale autoriteiten. Daar waar bezoek van
gedetineerden niet mogelijk is door beperkende maatregelen, zoekt de
post naar alternatieven, zoals telefonisch contact. Andere vaste elementen
van consulaire bijstand voor gedetineerden zoals het geïnformeerd
houden van de familie in Nederland over het welzijn van de gedetineerde,
en het uitvoeren van financiële bemiddelingen t.b.v. gedetineerden vinden
zoals gebruikelijk doorgang.
Reisadviezen
Wereldwijd geldt nog steeds minimaal het reisadvies «alleen noodzakelijke reizen» (oranje), waarbij het advies omwille van veiligheidsredenen
of uiterst vergaande maatregelen om verspreiding van COVID-19 te
voorkomen voor sommige (delen van) landen «niet reizen» (rood) kan zijn.
Nu veel landen wereldwijd deze maatregelen handhaven tot tenminste
eind mei, is het onwaarschijnlijk dat reisadviezen in die periode verlicht
zullen kunnen worden. De aanpassing van reisadviezen wordt steeds land
voor land vormgegeven, waarbij de advisering van het Ministerie van
Volksgezondheid Welzijn en Sport en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in acht genomen wordt. Daarbij zijn de
omstandigheden in een land en de timing en vormgeving van maatregelen door het betreffende land bepalend voor het handhaven of
(gedeeltelijk) aanpassen van een bestaand reisadvies.
Innamebeleid aanvragen van visa en reisdocumenten
Uw Kamer is bij brief van 16 maart jl. (Kamerstukken 32 734 en 25 295,
nr. 41) en 27 maart jl. (Kamerstuk 32 734, nr. 45) geïnformeerd over enkele
gevolgen van de COVID-19 uitbraak voor de consulaire dienstverlening,
onder meer over het besluit om slechts in zeer beperkte gevallen
aanvragen voor visa (zowel Schengenvisa als de afgifte van machtiging
tot voorlopig verblijf (MVV)) en reisdocumenten in te nemen. Het
innamebeleid voor visa wordt zoveel mogelijk in lijn gehouden met de
Europese inreisbeperkingen voor Schengen, die onlangs werden
verlengd. Met name bij visumplichtige gezinsleden van Nederlanders
worden de mogelijkheden om een aanvraag in te dienen steeds zoveel
mogelijk in lijn gehouden met de Europese en Nederlandse maatregelen,
waarbij er – waar mogelijk – op wordt ingezet om hen met gezinsleden
naar Nederland te kunnen laten reizen.
Het innamebeleid voor reisdocumenten zal ook zo ruim mogelijk blijven
gegeven de omstandigheden, waarbij Nederlanders die in een spoedgeval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 48

3

een reisdocument nodig hebben, hierin zo veel mogelijk worden voorzien.
Hierbij moet vooral gedacht worden aan professionele redenen (bijv.
vrachtwagenchauffeurs) of voor het aanvragen van een verblijfsstatus/
zorgverzekering of andere (spoed)administratieve handelingen. Nederlanders die met spoed moeten reizen wordt onverkort een laissez-passer
verstrekt, indien mogelijk.
De consulaire dienstverlening die niet onder een van bovenstaande
uitzonderingscategorieën valt, blijft tot nader order opgeschort.
Bij de uitvoering van dit innamebeleid ten aanzien van aanvragen van visa
en reisdocumenten is de situatie in het betreffende land leidend: als de
lokale omstandigheden het innemen van een aanvraag niet toestaan,
worden er geen aanvragen ingenomen.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 48

4