Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1900

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 oktober 2014
Op 18 september 2014 heeft de Minister van Buitenlandse Zaken een
ambtsbericht uitgebracht over de veiligheidssituatie in Irak. Conform mijn
toezegging in de brief aan uw Kamer van 29 juli 2014 informeer ik u over
de betekenis van dit ambtsbericht voor het asielbeleid ten aanzien van
Irak.1 Naar aanleiding van de inhoud van dit ambtsbericht heb ik besloten
een besluit- en vertrekmoratorium in te stellen, voor de duur van zes
maanden, voor Iraakse asielzoekers afkomstig uit de provincies Bagdad,
Anbar, Ninewa, Salaheddin, Ta’mim, Diyala en Babil.
Instelling van een besluitmoratorium betekent dat de wettelijke beslistermijn van lopende asielaanvragen, en van asielaanvragen die tijdens het
moratorium worden ontvangen, met maximaal een jaar kan worden
verlengd. Met een vertrekmoratorium worden uitgeprocedeerde Iraakse
asielzoekers die onder het toepassingsgebied vallen van dit moratorium,
thans niet verplicht terug te keren naar Irak en wordt opvang geboden.
Onderstaand licht ik mijn beleidskeuze nader toe.
Het ambtsbericht beslaat de periode van 1 december 2013 tot en met
8 augustus 2014. Relevante ontwikkelingen tot aan de publicatie van het
ambtsbericht, medio september, zijn zoveel mogelijk meegenomen.
Duidelijk is dat de veiligheidssituatie in delen van Irak aanzienlijk is
verslechterd, vergeleken met de voorgaande verslagperiode. Er vinden
momenteel, op wisselende plaatsen, hevige gevechten plaats tussen de
Iraakse regering en haar bondgenoten enerzijds en de door IS(IS) geleide
soennitische opstandelingen anderzijds. De gevechten, zowel op de grond
als middels luchtaanvallen door regeringstroepen, concentreren zich nu
met name in de stedelijke gebieden van de provincies Anbar, Ninewa,
Salaheddin, het zuidwesten van Ta’mim (Kirkuk), centraal- en noordelijkDiyala en het noorden van Babil. De aanwezigheid van de door IS(IS)
geleide opstandelingen in de nabijheid van Bagdad is een grote
1

kst-19637-1900
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 19 637, nr. 1879

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1900

1

bedreiging voor de stad. De regeringstroepen voeren hier regelmatig
operaties uit om de opstandelingen te verdrijven.
Uit het ambtsbericht komt sterk naar voren dat de situatie in deze delen
van Irak volatiel en onoverzichtelijk is. Het is onduidelijk welk gebied
precies in deze provincies onder controle staat van IS(IS). Het ambtsbericht meldt dat in een aantal steden en gebieden hevige gevechten
plaatsvinden, waarbij de controle geregeld overgaat van de ene naar de
andere partij en er dus geenszins sprake lijkt te zijn van enige vastigheid.
Ook de streken waar wordt gevochten verschillen soms per week. In het
ambtsbericht is expliciet opgenomen dat de garantie van accuraatheid
van informatie lager is dan in voorgaande verslagperiodes, vanwege
beperktere verificatiemogelijkheden ter plaatse en tegenstrijdigheden in
de berichtgeving.
Onder deze omstandigheden is het voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) veelal niet goed mogelijk om bij individuele asielverzoeken te
beoordelen wie het risico loopt op vervolging of onderworpen te worden
aan foltering, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing.
Om deze redenen heb ik besloten om een besluit- en vertrekmoratorium
in te stellen voor asielzoekers afkomstig uit provincies waar de gevechten
tussen de Iraakse regeringstroepen en de door IS(IS) geleide opstandelingen zich concentreren. Kern van het besluitmoratorium is, zoals gezegd,
dat de wettelijke beslistermijn van zes maanden met maximaal een jaar
wordt verlengd. De verlenging van de beslistermijn geschiedt in de hoop
en verwachting dat na ommekomst van die periode beter kan worden
geoordeeld of een asielvergunning kan worden verleend of niet.
Het instellen van het besluitmoratorium betekent overigens niet dat in het
geheel geen beslissingen worden genomen in zaken ten aanzien waarvan
het moratorium geldt. In bijvoorbeeld Dublin-zaken en zaken waarin
duidelijke aanwijzingen zijn voor toepassing van artikel 1F Vluchtelingenverdrag kan daarvan sprake zijn.
Het besluit- en vertrekmoratorium geldt niet voor Iraakse asielzoekers
afkomstig uit de Koerdische Autonome Regio (KAR) en de zuidelijke
provincies Karbala, Najaf, Wassit, Qadissiya, Maysan, Dhi-Qar, Muthanna
en Basra. In deze gebieden vinden beduidend minder of geen gevechten
plaats tussen het Iraakse regeringsleger en de door IS(IS) geleide
opstandelingen en is de situatie minder fluïde en diffuus. Het ambtsbericht meldt dat het in het overwegend sjiitische zuiden van Irak relatief
rustig is, en de Koerdische veiligheidsdiensten de veiligheidssituatie in de
KAR – over het algemeen – onder controle hadden. De informatie die het
ambtsbericht verstrekt over deze provincies is voldoende om zorgvuldige
beslissingen in individuele zaken te kunnen nemen. Voor deze groep blijft
het huidige asielbeleid van kracht waarin bijzondere aandacht bestaat
voor religieuze minderheden, alleenstaande vrouwen en Iraakse vreemdelingen met een homoseksuele of biseksuele geaardheid en transgenders.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1900

2