Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1651
Vragen van de leden Jan Jacob van
Dijk en Van Haersma Buma
(beiden CDA) aan de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en
de staatssecretaris van Justitie over
het artikel «Al Qaida blijft in Hoger
Onderwijs actief». (Ingezonden
7 januari 2010)
1
Bent u bekend met het artikel «Al
Qaida blijft in Hoger Onderwijs
actief»?1
2
Deelt u de waarnemingen in dit
artikel?
3
Welke maatregelen heeft u genomen
naar aanleiding van het COT2-rapport
uit 2004? Welke maatregelen hebben
de hoger onderwijsinstellingen
getroffen naar aanleiding van de
Kamervragen uit 2005?
4
In hoeverre informeren de ministeries
van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, Justitie en
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap of
daaronder ressorterende diensten, de
hoger onderwijsinstellingen over de
binnenkomst van studenten uit
risicolanden en de strategie die

KVR39443
2010Z00173
0910tkkvr1651
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

terroristische organisaties als Al
Quaeda volgen?
5
Welke vorm van samenwerking
bestaat er tussen de Europese hoger
onderwijsinstellingen om elkaar te
informeren over studenten uit
risicolanden, die gebruikmakend van
de uitwisselingsprogramma’s die
momenteel binnen de EU van kracht
zijn en waar zowel EU- als niet
EU-studenten, zodra ze een visum
voor een van de EU-lidstaten
hebben ontvangen, het recht aan
ontlenen om aan elke hoger
onderwijsinstelling binnen de EU een
studie te kunnen volgen?
6
Hebben de conclusies en de
aanbevelingen van het COT uit 2004
geleid tot een kritischer beoordeling
van visumaanvragen van studenten
uit risicolanden?
7
Gaat u het toelatingsbeleid voor
studenten uit risicolanden aanpassen
naar aanleiding van de
gebeurtenissen in Detroit en de
Avans-student?
1

Science Guide, 6 januari 2010.
COT: Instituut voor Veiligheids- en
Crisismanagement.
3
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2005–2006, nrs. 18 en 370.
2

Antwoord
Antwoord van minister Plasterk
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
minister Hirsch Ballin (Justitie) en
staatssecretaris Albayrak (Justitie)
(ontvangen 18 februari 2010)
Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2009–2010, nr. 1403
1
Ja.
2
Nee. Dit artikel is veelal niet
gebaseerd op feiten, maar
weerspiegelt voornamelijk de mening
van de schrijver.
3
OCW heeft het COT rapport met de
koepels HBO-raad en VSNU
besproken. In dat kader is er aandacht
gevraagd voor het grote belang van
goed veiligheidsmanagement en
crisisbeheersing. Doel hiervan is –
zoals gemeld in de beantwoording
(ingezonden 18 juli 2005, met
nummer 2040518410) van de vragen
van de leden Visser en Weekers
(beiden VVD) – om een structureel
veiligheidsbeleid bij de instellingen te
realiseren.
Het onderzoek van het COT is een van
de stappen van OCW om het
veiligheidsmanagement van de
instellingen te verbeteren. In dit kader
heeft de minister van OCW op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3531

6 maart 2003 in een brief aan de
instellingen hun bijzondere aandacht
gevraagd voor een adequaat
veiligheidsmanagement. Tevens zijn
de instellingen gewezen op hun
verantwoordelijkheid voor het treffen
van maatregelen tegen onverhoopte
calamiteiten.
Voor Nederland geldt dat, gezien de
potentieel (zeer) ernstige gevolgen
van een aanslag met CBRN-middelen,
door een breed samengesteld
samenwerkingsverband onder regie
van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding (NCTb) al een
gecoördineerde inspanning op
nationaal niveau is ingezet, gericht op
het minimaliseren van de kans op
CBRN-terrorisme. OCW is een van de
betrokken partijen. Een van deze
projecten is als prioriteit in de
beleidsagenda van dit kabinet
opgenomen in de pijler Veiligheid. Dit
project is gericht op het verhogen van
de weerstand bij risicovolle
CBRN-onderzoeksinstellingen.
Vanaf 2006 voert OCW regulier
overleg met de instellingen
over het thema CBRN en
veiligheidsmanagement. De
instellingen werken inmiddels aan de
implementatie van hun specifieke
maatregelen. Onderdeel hiervan is de
implementatie van de gedragscode
Biosecurity van de KNAW en
awarenessprogramma’s
door de instellingen. Deze
awarenessprogramma’s dragen bij
aan het verhogen van het
veiligheidsbewustzijn in het
algemeen.
Een recent onderdeel van de aanpak
van OCW is het onderzoek naar de
strategische veiligheidsthema’s voor
de OCW-instellingen en de
beleidsmatige aanpak om mogelijke
risico’s te verminderen. Dit onderzoek
sluit nauw aan bij de Strategie
Nationale Veiligheid en is eind 2009
afgerond. Ter implementatie van de
aanbevelingen uit het rapport zal
OCW samen met de instellingen een
leidraad integraal veiligheidsbeleid
opstellen. Om het bewustzijn van de
instellingen verder te ontwikkelen
ben ik voornemens om in 2010 een
aantal veiligheidssimulaties samen
met de instellingen te doen.
4
De inspanningen van het kabinet
zijn erop gericht om de hoger
onderwijsinstellingen attent te maken
op de veiligheidsrisico’s die
buitenlandse studenten
mogelijkerwijs met zich kunnen

meebrengen. In de elfde
voortgangsrapportage
terrorismebestrijding bent u erover
geïnformeerd dat hierbij intensief
wordt samengewerkt tussen partners
binnen en buiten de rijksoverheid,
onder regie van de NCTb.
Uitgangspunt is de zogenaamde
ketengerichte aanpak: alle
organisaties die bij het proces van
studie- en kennismigratie zijn
betrokken (van visumverstrekking in
het buitenland tot het monitoren van
studievoortgang in Nederland),
bewaken vanuit hun specifieke
verantwoordelijkheid de mogelijke
risico’s voor de nationale veiligheid.
Ook publiceert de NCTb periodiek het
dreigingsbeeld Terrorisme Nederland
(DTN), dat een analyse geeft van de
actuele binnen- en buitenlandse
dreiging. Dit dreigingsbeeld wordt
mede opgesteld op basis van
dreigingsinformatie van de Algemene
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst.
Deze analyse is deels openbaar en
geeft weer welke de belangrijkste
risicolanden zijn. De hoger
onderwijsinstellingen kunnen deze
bron raadplegen en zijn op de hoogte
van de landen van herkomst van de
buitenlandse studenten die aan hun
instelling studeren. Daarnaast geeft
de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst presentaties met als
doel de bewustwording van hoger
onderwijsinstellingen in deze materie
te vergroten. Hierbij wordt de
instellingen geadviseerd om
indien afwijkend gedrag van een
buitenlandse student wordt
gesignaleerd, hiervan melding te
maken bij de lokale politie. Deze geeft
de melding desgewenst door aan de
regionale inlichtingendienst.
5
Er bestaat geen Europees visum of
een Europese verblijfsvergunning
waarmee studenten van buiten de
EU/EER het recht hebben om aan
iedere hoger onderwijsinstelling
binnen de EU te studeren. Studenten
die niet afkomstig zijn uit
EU/EER-landen of uit Zwitserland,
moeten wanneer ze langer dan
drie maanden in Nederland willen
studeren, een machtiging tot
voorlopig verblijf (mvv) voor dit doel
aanvragen. Indien ze korter dan drie
maanden in Nederland willen
studeren, zullen ze voor dit doel een
visum voor kort verblijf moeten
hebben, tenzij ze onderdaan zijn van
een land waarvoor geen visumplicht
geldt.

Voor studenten die onderdaan zijn
van een van de EU/EER landen of van
Zwitserland geldt het vrij verkeer van
personen zoals we dat binnen de
EU/EER en met Zwitserland kennen.
Zij hebben derhalve geen visum of
mvv nodig wanneer zij aan een
onderwijsinstelling in een andere
lidstaat willen studeren. Voor zover
bekend wisselen Europese
instellingen voor hoger onderwijs
onderling geen informatie uit over
studenten uit risicolanden, ook niet
als het EU-programma’s betreft.
6
Het COT- rapport «Veiligheids- en
crisismanagement hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek»
vraagt aandacht voor het opzetten
van een veiligheidsbeleid voor de
instellingen. De inspanningen die als
vervolg hierop zijn geleverd, richtten
zich vooral op het verhogen
van de «awareness» bij de
koepelorganisaties en
vertegenwoordigers van de hoger
onderwijsinstellingen en het
verbeteren van samenwerking.
Daarnaast controleert de IND
bepaalde geselecteerde
adviesverzoeken om afgifte van een
mvv voor het verblijfsdoel «studie»
sinds enige jaren met een hogere
intensiteit. Dit betekent onder meer
dat, naast een uitvoerige controle van
de voorwaarden voor de verlening
van de mvv, de IND aan de
Nederlandse diplomatieke
vertegenwoordiging in het buitenland
kan verzoeken om bij het indienen
van een mvv-aanvraag een interview
te houden met de buitenlandse
student. Wanneer de medewerker
van de Nederlandse post naar
aanleiding hiervan twijfelt over de
motieven van de vreemdeling, wordt
een verzoek om heroverweging van
het positief advies neergelegd bij de
IND. In bijzondere gevallen kan de
IND overgaan tot specifieke
maatregelen, zoals het instellen van
uitgebreide interviews op de
diplomatieke post door een
IND-medewerker.
Meer informatie hierover vindt u in
de antwoorden van de minister van
Justitie op vragen van de leden De
Roon en Bosma (beiden PVV) over
mysterieuze studenten uit landen met
een verhoogd terrorismerisico,
alsmede de schriftelijke vragen van
de leden De Krom, Teeven en Zijlstra
(allen VVD) over studenten uit
risicolanden die zoekraken (beiden
ingezonden 30 januari 2009, met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3532

nummer 2080911350 en nummer
2080911450). Ik verwijs u tevens naar
de beleidsreactie van de minister van
OCW van 16 januari 2009 (Kamerstuk
29 388, nr. 17) bij het inspectierapport
Buitenlandse studenten in het hoger
onderwijs. Hierin is aangegeven
welke maatregelen de afgelopen
jaren reeds zijn genomen door de
IND, in samenwerking met de NUFFIC
en het ministerie van OCW met
betrekking tot de procedure tot afgifte
van een mvv.
7
De verwachting is dat door
het verder vergroten van het
veiligheidsbewustzijn op de
Nederlandse posten in het buitenland
waar buitenlandse studenten zich
melden voor een mvv, signalen van
mogelijk terroristische intenties
eerder zullen worden herkend.
Inmiddels is het wetsvoorstel
Modern Migratiebeleid bij uw
Kamer in behandeling. De
onderwijsinstellingen krijgen dan als
(verplicht) erkende referent een
aantal wettelijke verplichtingen. Zo
krijgen onderwijsinstellingen onder
andere meldingsplichten over
studenten die van onderwijsinstelling
veranderen. Op die manier kan beter
toezicht worden gehouden op de
mobiliteit van de student. Tevens
wordt voorgesteld om aan
onderwijsinstellingen de verplichting
op te leggen de studievoortgang van
de buitenlandse studenten te
monitoren en onvoldoende
voortgang aan de IND te melden.
Hiermee wordt bevorderd dat
buitenlandse studenten in Nederland
ook daadwerkelijk studeren en de
verblijfsvergunning niet misbruikt
wordt voor andere doeleinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3533