Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 729

Voorstel van wet van het lid Leijten houdende
verandering in de Grondwet, strekkende tot
opneming van bepalingen inzake het correctief
referendum

Nr. 15

VOORSTEL VAN HET LID LEIJTEN TOT SPLITSING VAN HET
WETSVOORSTEL 35 729 OP BASIS VAN ARTIKEL 137, VIJFDE
LID, VAN DE GRONDWET
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
’s Gravenhage, 30 mei 2022
De ondergetekende stelt aan de Kamer voor om op basis van artikel 137,
vijfde lid, van de Grondwet het voorstel van wet 35 729 te splitsen in twee
afzonderlijke voorstellen, zoals bij deze brief gevoegd.
Toelichting
Ondergetekende stelt aan de Kamer voor om op basis artikel 137, vijfde
lid, van de Grondwet, het voorstel van wet van het lid Leijten houdende
verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen
inzake het correctief referendum, te splitsen in twee afzonderlijke
wetsvoorstellen. Een dergelijk voorstel is gedaan bij de tweede termijn
van de behandeling van het voorstel van wet in tweede lezing.
Dit splitsingsvoorstel leidt er toe dat het voorstel van wet van het lid
Leijten houdende verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming
van bepalingen inzake het correctief referendum, uiteen valt in twee
afzonderlijke wetsvoorstellen. Het eerste regelt de invoering van een
bindend correctief referendum op nationaal niveau, het tweede regelt de
invoering van een bindend correctief referendum op decentraal niveau:
gemeenten, provincies en waterschappen. Door de splitsing komen beide
onderwerpen in stemming, zij het gescheiden, en meent de ondergetekende op deze manier recht te doen aan de werkelijke verhouding in de
Tweede Kamer ten aanzien van beide onderdelen.

kst-35729-15
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 729, nr. 15

1

Ondanks de splitsing van dit wetsvoorstel, blijft het een grondwetsherziening die in tweede lezing wordt behandeld en is voor aanvaarding een
twee derde meerderheid nodig van beide Kamers. Dit geldt na splitsing
voor beide wetsvoorstellen.
Leijten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 729, nr. 15

2

35 729

Voorstel van wet van het lid Leijten houdende verandering in de
Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake het
correctief referendum

I

VOORSTEL VAN WET
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins
van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:
Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat de wet van 1 februari
2021 (Stb. 2021, 58) heeft verklaard dat er grond bestaat een voorstel in
overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot
opneming van bepalingen inzake het correctief referendum;
Zo is het, dat Wij, de Afdeling advisering van de Raad van State
gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

ARTIKEL I
De Grondwet ondergaat de in artikel II omschreven veranderingen.

ARTIKEL II
De Grondwet wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 81 wordt voor de punt aan het slot ingevoegd «, behoudens
de mogelijkheid van een referendum met toepassing van paragraaf 1A».
B
Na paragraaf 1 van hoofdstuk 5 wordt een paragraaf ingevoegd,
luidende:
§ 1A. Referendum
Artikel 89a
1. Een voorstel van wet dat door de Staten-Generaal is aangenomen,
wordt aan een referendum onder de in artikel 54 bedoelde kiesgerechtigden onderworpen, indien een bij de wet te bepalen aantal kiesgerechtigden daartoe de wens kenbaar heeft gemaakt, een en ander volgens bij
of krachtens de wet te stellen regels. De kamers kunnen een voorstel van
wet terzake van het vereiste aantal kiesgerechtigden alleen aannemen met
ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
2. Aan een verzoek als bedoeld in het eerste lid wordt geen gevolg
gegeven, indien de Koning de Staten-Generaal kennis heeft gegeven van
zijn besluit waarbij aan het voorstel de bekrachtiging is onthouden.
Artikel 89b
Niet aan een referendum kunnen worden onderworpen:
a. voorstellen van wet inzake het koningschap;
b. voorstellen van wet inzake het koninklijk huis;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 729, nr. 15

3

c. voorstellen van wet tot verandering in de Grondwet en voorstellen
van wet houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel hiertoe in
overweging te nemen;
d. voorstellen van wet inzake de belastingen, bedoeld in artikel 104;
e. voorstellen van wet inzake de begroting, bedoeld in artikel 105, eerste
en derde lid;
f. voorstellen van wet die uitsluitend strekken tot uitvoering van
verdragen of besluiten van volkenrechtelijke organisaties;
g. voorstellen van wet die strekken tot goedkeuring van verdragen;
h. voorstellen van rijkswet.
Artikel 89c
De bekrachtiging van een voorstel van wet kan eerst plaatsvinden
nadat over dit voorstel een referendum is gehouden of nadat is komen
vast te staan dat daarover geen referendum wordt gehouden.
Artikel 89d
1. Indien bij het referendum een meerderheid zich tegen het voorstel
van wet uitspreekt en deze meerderheid ten minste gelijk is aan een
meerderheid van het aantal bij de meest recente verkiezingen van de
leden van de Tweede Kamer uitgebrachte geldige stemmen, vervalt het
voorstel van rechtswege.
2. Indien bij het referendum niet een meerderheid die ten minste gelijk is
aan een meerderheid van het aantal bij de meest recente verkiezingen van
de leden van de Tweede Kamer uitgebrachte geldige stemmen, zich tegen
het voorstel van wet uitspreekt, wordt het voorstel terstond bekrachtigd.
Artikel 89e
1. Indien de bekrachtiging van een voorstel van wet geen uitstel kan
lijden, kan, mits het voorstel dit bepaalt, de bekrachtiging terstond
plaatsvinden nadat de Staten-Generaal het voorstel hebben aangenomen.
Het tot wet geworden voorstel kan overeenkomstig de artikelen 89a en
89b aan een referendum worden onderworpen.
2. Indien bij het referendum een meerderheid als bedoeld in artikel 89d,
eerste lid, zich tegen de wet uitspreekt, vervalt de wet van rechtswege. De
wet regelt de gevolgen hiervan.
Artikel 89f
Alles, wat verder het in deze paragraaf bedoelde referendum betreft,
wordt bij de wet geregeld.
C
Er wordt een additioneel artikel toegevoegd, luidende:
ARTIKEL XXXI
De wijziging in artikel 81 alsmede de artikelen 89a tot en met 89f treden
eerst na vijf jaren of op een bij of krachtens de wet te bepalen eerder
tijdstip in werking. Deze termijn kan bij de wet voor ten hoogste vijf jaren
worden verlengd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 729, nr. 15

4

Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en
dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren die zulks
aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.
Gegeven

De Minister-President,
Minister van Algemene Zaken,

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 729, nr. 15

5

35 729

Voorstel van wet van het lid Leijten houdende verandering in de
Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake het
correctief referendum

II

VOORSTEL VAN WET
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins
van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:
Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat de wet van 1 februari
2021 (Stb. 2021, 58) heeft verklaard dat er grond bestaat een voorstel in
overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot
opneming van bepalingen inzake het correctief referendum;
Zo is het, dat Wij, de Afdeling advisering van de Raad van State
gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

ARTIKEL I
De Grondwet ondergaat de in artikel II omschreven veranderingen.

ARTIKEL II
De Grondwet wordt als volgt gewijzigd:
A
Na artikel 128 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 128a
1. Bij provinciale onderscheidenlijk gemeentelijke verordening kan
worden bepaald dat besluiten van provinciale staten of de gemeenteraad
aan een beslissend referendum worden onderworpen onder de in de
artikelen 129 en 130 bedoelde kiesgerechtigden voor provinciale staten
onderscheidenlijk de gemeenteraad, indien een bij provinciale onderscheidenlijk gemeentelijke verordening te bepalen aantal van deze kiesgerechtigden daartoe de wens kenbaar maakt, een en ander volgens bij
provinciale onderscheidenlijk gemeentelijke verordening te stellen regels.
2. Indien bij het referendum een meerderheid zich tegen het besluit van
provinciale staten of de gemeenteraad uitspreekt en deze meerderheid ten
minste gelijk is aan een meerderheid van het aantal bij de meest recente
verkiezingen van de leden van de provinciale staten onderscheidenlijk de
gemeenteraad uitgebrachte geldige stemmen, vervalt het besluit van
rechtswege.
B
Na artikel 133 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 133a
1. De besturen van de waterschappen kunnen bij verordening bepalen
dat besluiten van deze besturen aan een beslissend referendum worden
onderworpen onder de ingezetenen, indien een bij verordening te bepalen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 729, nr. 15

6

aantal van deze ingezetenen daartoe de wens kenbaar maakt, een en
ander volgens bij verordening te stellen regels.
2. Indien bij het referendum een meerderheid zich tegen het besluit
uitspreekt en deze meerderheid een bij wet te bepalen deel omvat van hen
die gerechtigd waren aan het referendum deel te nemen, vervalt het
besluit van rechtswege.
C
Er wordt een additioneel artikel toegevoegd, luidende:
ARTIKEL XXXIa
De artikelen 128a en 133a treden eerst na vijf jaren of op een bij of
krachtens de wet te bepalen eerder tijdstip in werking. Deze termijn kan bij
de wet voor ten hoogste vijf jaren worden verlengd.
Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en
dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren die zulks
aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.
Gegeven

De Minister-President,
Minister van Algemene Zaken,

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 729, nr. 15

7