Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 924

Raming der voor de Tweede Kamer in 2015
benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en
raming van de ontvangsten

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Vastgesteld, 12 juni 2014
Het Presidium wil de fracties danken voor hun inbreng. Uit de inbreng
blijkt de betrokkenheid bij het functioneren van de organisatie en ook de
rol van de fracties daarbij. Er zijn vragen gesteld over de ambtelijke
ondersteuning, maar ook over de eigen werkwijzen en procedures. Het
uitgangspunt bij het opstellen van de Raming is dat het constitutioneel
proces onverkort doorgang vindt. De focus van de ambtelijke organisatie
ligt op de ondersteuning van de kerntaken van Kamer, het wetgevingsproces en de controletaken. Daar hoort ook bij de ondersteuning van de
Kamer als volksvertegenwoordiging. Daarnaast wordt ieder jaar een
aantal bijzondere aandachtspunten benoemd. Het Presidium meent dat,
gelet op maatschappelijke ontwikkelingen, voor 2015 een koers moet
worden gevaren waarbij de ondersteuning van leden bij de uitvoering van
de kerntaken onverkort beschikbaar blijft. Gelet op de budgettaire situatie
dient dit te geschieden met een terughoudende instelling m.b.t. intensiveringen en innovaties. Het Presidium is verheugd dat dit uitgangspunt
wordt onderschreven.
Inhoudsopgave

kst-33924-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

I

Geleidende brief, begroting en toelichting

2

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.

Inleiding
Kerntaken
Schadeloosstelling en wachtgelden
Ondersteuning
Externe inhuur
ICT, digitalisering primair proces en beveiliging
200 jaar Staten-Generaal
Beeld en geluid
Maatschappelijke stage
Diversiteitsbeleid
Bedrijfsvoering

2
2
4
6
8
9
12
12
12
13
13

II

Staat van de Tweede Kamer

14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

1

12.
13.
14.

Prestatiegegevens
De Tweede Kamer als controleur
De Tweede Kamer en de samenleving

14
15
16

I Geleidende brief, begroting en toelichting
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie zien tot hun tevredenheid dat dit jaar de
controle van de regering wel nadrukkelijk aandacht krijgt. Is het Presidium
het met de VVD-fractie eens dat deze kerntaak nooit mag wijken voor de
speerpunten, hoe belangrijk die ook kunnen zijn?
Het Presidium is het met de leden van de VVD-fractie eens dat de controle
van de regering een kerntaak van de Tweede Kamer is. De uitvoering van
de kerntaken – controle van de regering én medewetgeving – gaat voor
realisatie van de bijzondere aandachtpunten. Om dit te benadrukken heeft
het Presidium er voor gekozen niet langer van speerpunten, maar van
bijzondere aandachtpunten te spreken.
De leden van de VVD-fractie kunnen zich de keuze voor de genoemde
speerpunten voorstellen. Hoe zijn de speerpunten verder in de begroting
verwerkt?
Het voorzitterschap van de EU vindt plaats in 2016. In de Raming van 2016
zullen de uitgaven worden opgenomen. In 2015 zal sprake zijn van
voorbereidingskosten. Op dit moment is nog niet in detail bekend hoe
groot deze kosten zullen zijn en hoe de verdeling tussen 2015 en 2016
luidt.
De uitgaven voor 200 jaar Staten-Generaal worden gefinancierd vanuit de
beschikbare begroting voor apparaatskosten. De investering voor opslag
beeldmateriaal en de digitalisering primair proces worden gefinancierd
vanuit de investeringsruimte die de organisatie jaarlijks probeert te
creëren. De kosten voor de samenwerking met ProDemos worden
gefinancierd vanuit de vrijval van de schadeloosstelling van de Nederlandse Europarlementariërs. Deze uitgaven werden in het verleden
gefinancierd vanuit de Kamerbegroting.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de Raming der
voor de Tweede Kamer in 2015 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing
en raming van de ontvangsten en van de Staat van de Tweede Kamer.
Deze leden hebben hierover nog een aantal vragen aan het Presidium.
De leden van de fractie van de SP hebben met veel interesse kennisgenomen van de Raming. Zij ondersteunen het voornemen om de komende
jaren vooral te investeren in de primaire processen van het Kamerwerk, in
het bijzonder de ICT.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Raming voor 2015 en de Staat van de Tweede Kamer die het
Presidium aan de Kamer heeft voorgelegd. Wel hebben deze leden
daarover nog een aantal vragen.
2. Kerntaken
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de bij artikel 3
beschreven kerntaken en de inzet van de ambtelijke organisatie. Deze
leden missen echter het punt waarvoor ze vorig jaar nadrukkelijk aandacht
hebben gevraagd, te weten dat er meer accent in de personele bezetting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

2

zou moeten komen voor ondersteuning bij wetgeving en bureau BOR en
wellicht dan wat minder bemensing bij de afdeling Personeel. Worden er
nu al stappen gezet en wat is voorzien voor 2015?
Deze leden vragen zich af of er een rangorde zit in het gepresenteerde
lijstje van drie kerntaken. In dat kader vragen zij zich ook af of facilitaire
ondersteuning echt wel gelijk in waarde is aan zorg voor inhoudelijke
ondersteuning van Kamerleden. Graag ontvangen deze leden hierop een
reactie.
Er zit voor het Presidium geen rangorde in de gepresenteerde kerntaken.
Fracties en individuele leden bepalen zelf waar men de prioriteit aan geeft.
Om de uitvoering van de kerntaken mogelijk te maken is een breed pakket
aan activiteiten nodig. Denkt u bijvoorbeeld aan beveiliging. Dat is geen
kerntaak van de Tweede Kamer maar wel een noodzakelijke activiteit.
Vorig jaar bleek tijdens de behandeling van de Raming 2014 dat de wens
bestond het Bureau Wetgeving uit te breiden. Deze formatieve uitbreiding
wordt nog voor 1 juli 2014 gerealiseerd. Over een uitbreiding van het BOR
heeft de Kamer zich minder helder uitgelaten, maar ook daar is recent een
formatieve uitbreiding gerealiseerd.
Het Presidium stelt vast dat in het laatste benchmarkonderzoek naar de
formatie (Berenschot, 2007) de Stafdienst P&O in vergelijking met andere
diensten P&O bij parlementen een ruim lagere formatie had. (3% t.o.v.
gemiddeld 6%). Sinds dat onderzoek uit 2007 is bij deze stafdienst
desondanks de formatie met 10% gereduceerd. Uit een recent door de
Stafdienst P&O gehouden onderzoek blijkt dat deze dienst zich onderscheidt van soortgelijke diensten binnen het Rijk of het bedrijfsleven. Dat
verschil zit in de volgende taken:
• uitvoering Wet schadeloosstelling en APPA ten behoeve van de
Kamerleden inclusief de administratie;
• uitvoering salarisadministratie ten behoeve van de Eerste Kamer;
• uitvoering van preventietaken ten behoeve van alle Kamerbewoners;
• juridische taken ten behoeve van de Kamer;
• uitvoering Wet bescherming persoonsgegevens;
• integriteitsbeleid opstellen en uitvoeren;
• decentraal financieel beheer;
• advies- en secretarisrol ten behoeve van de OR;
• eigen salarisadministratie.
Bij het Rijk worden veel taken ondergebracht in shared services (expertisecentra) en P-direkt. Uit berekeningen is gebleken dat het op deze manier
organiseren van de taken van P&O zou leiden tot beduidend hogere
kosten door de hogere uurtarieven die gehanteerd worden bij de
expertisecentra.
Gaat het Presidium bij bezuinigingen ook in de ambtelijke organisatie de
verdeling maken naar prioriteiten in het werk in plaats van gebruik van de
kaasschaafmethode?
Op de vraag van de VVD-fractie kan het Presidium het volgende
antwoorden: In 2013 is de inspanningsverplichting voortvloeiende uit
«Rutte I» meerjarig in de Raming van de Tweede Kamer verwerkt. Hieraan
voorafgaand is er een Stuurgroep Inspanningsverplichting (SIV) ingesteld
die door middel van drie werkgroepen heeft onderzocht waar besparingen
gerealiseerd kunnen worden. De geïnventariseerde besparingen hebben
betrekking op vergroten van de efficiency en het beperken van dienstverlening (afstoten taken/werkzaamheden). De Kamer heeft destijds met deze
zogenoemde «SIV-lijst» ingestemd. Deze lijst is inmiddels in uitvoering
genomen Het betreft zeker geen kaasschaafmethode. Dit neemt overigens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

3

niet weg dat het Presidium verder nadenkt over mogelijke prioriteitstellingen voor de dienstverlening.
Onder 2 worden de bijzondere aandachtspunten toegelicht. Deze leden
zouden hierbij ook graag een begroting zien. Wat kost bijvoorbeeld de
viering van 200 jaar Staten-Generaal?
Het begin van de viering van 200 jaar Staten-Generaal is op 16 oktober
2015. Op die vrijdag is het precies 200 jaar geleden dat de Staten-Generaal
in hun huidige vorm voor het eerst in een gewone vergadering bijeen
kwamen in Den Haag. De plannen voor de herdenking van deze mijlpaal
zijn momenteel in ontwikkeling. Een groot deel van de kosten zal neerslaan in 2016 en bij de Raming voor dat jaar aan de orde komen. Het
Presidium verwacht in het najaar een gedetailleerde kostenbegroting te
kunnen vaststellen.
Hiermee meent het Presidium ook een soortgelijke vraag van de fractie
van de PvdA te hebben beantwoord.
3. Schadeloosstelling en wachtgelden
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de schadeloosstellingen
voor Kamerleden in 2013 een stuk lager uitvielen dan in de jaren daarvoor.
Dit was bovendien niet voorzien in de vorige Raming. Tegelijkertijd
constateren deze leden dat in de prognoses voor 2014 en 2015 weer van
het oude niveau schadeloosstelling wordt uitgegaan. Welke oorzaak ligt
ten grondslag aan de lagere schadeloosstelling in 2013? Heeft dit te
maken met de werkkostenregeling? Kunt u aangeven of de invoering van
de werkkostenregeling voor Kamerleden binnen de normen blijft die
daarvoor zijn gesteld?
De leden van de PvdA-fractie constateren voorts dat het bedrag besteed
aan pensioenen en wachtgelden hoger is uitgevallen dan begroot. Hangt
dit samen met de Tweede Kamerverkiezingen en de wisseling van
Kamerleden, zo vragen deze leden zich af. Zo ja, waarom is hier in de
Raming van vorig jaar dan geen rekening mee gehouden?
De hogere uitgaven aan pensioenen en wachtgelden hangen samen met
de Tweede Kamerverkiezingen. Verkiezingen resulteren in een lichte
toename van het aantal uit te keren pensioenen en een sterke toename
van het aantal wachtgeldgerechtigden. In de Raming van 2013 was geen
rekening gehouden met de niet-geplande Tweede Kamerverkiezingen in
2012. Het Presidium deelt de constatering dat de uitgaven voor de
schadeloosstelling omlaag zijn gegaan. Deze daling wordt veroorzaakt
door de inwerkingtreding van de Werkkostenregeling en het effect hiervan
op de componenten reiskosten, verblijfskosten en beroepskosten. De
uitvoering van de Werkkostenregeling vindt plaats conform hetgeen
wettelijk hierover is geregeld. Dit leidt tot een substantiële, vooralsnog
incidentele meevaller op de begroting van de Tweede Kamer. Zodra over
de omvang en het karakter er van meer bekend is, zal het Presidium zich
buigen over de aanwending.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de tabel waarin
het aantal pensioen- en wachtgeldgerechtigden is weergegeven over de
periode 2009–2013 (blz. 3). Deze leden vragen het Presidium hoe de
uitgaven voor pensioenen en wachtgelden zich tot elkaar verhouden. Kan
het Presidium de uitgaven in de periode 2009–2013 uitsplitsen naar
pensioen en wachtgeld? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

4

Het Presidium kan op de vraag van de CDA-leden de volgende uitsplitsing
geven

Het aantal gepensioneerde oud-leden Tweede Kamer is sinds 2010 relatief
constant, de uitgaven daarentegen lopen gestaag op. Dit wordt veroorzaakt doordat de recent gepensioneerde leden een hogere uitkering
ontvangen dan de leden die pensioen ontvangen uit een zittingsperiode
uit een verder verleden. Dit verschil wordt veroorzaakt door wijzigingen in
de berekeningsgrondslagen waar op de pensioenaanspraken zijn
gebaseerd.
De uitgaven aan wachtgelden hangen sterk samen met de Tweede
Kamerverkiezingen. De gebruikelijke trend is dat er na verkiezingen een
sterke toename is van wachtgeldgerechtigden en dat dit aantal in de jaren
daarna geleidelijk afneemt. In 2010 zijn er Tweede Kamerverkiezingen
gehouden. Dat heeft geleid tot een toename van het aantal wachtgeldgerechtigden (van 57 naar 90). In 2011 is dit aantal gedaald tot 72. Door de
niet-geplande Tweede Kamerverkiezingen in 2012 is er weer sprake van
een toename naar 89. In 2013 is de gebruikelijke trend weer zichtbaar, een
afname naar 66.
De geraamde uitgaven in een jaar voorafgaand aan een verkiezingsjaar
worden begroot op € 9,679 mln. In een verkiezingsjaar wordt rekening
gehouden met extra uitgaven van € 1,5 mln en € 0,5 mln in het jaar na de
verkiezingen. De effecten van de verkiezingen uit 2012 zijn voor 2013
groter dan gebruikelijk aangezien de verkiezingen in 2012 hebben
plaatsgevonden in september (en niet zoals de jaren daarvoor in mei).
De leden van de CDA-fractie zien de sollicitatieplicht die aan de wachtgeldregeling gekoppeld is, als extra stimulans voor politieke ambtsdragers om zo snel mogelijk na het afscheid van een ambt weer financieel
op eigen benen te staan. Deze leden krijgen uit de cijfers in de Raming
nog niet de indruk dat het gebruik van de wachtgeldregeling sterk is
afgenomen. Is in de meerjarencijfers rekening gehouden met de
verkorting van de uitkeringstermijn?
In de Raming is rekening gehouden met de gewijzigde regelgeving. Het
ramingsbedrag is niet aangepast voor de verkorting van de wachtgeldregeling aangezien de uitgaven aan pensioenen gestaag toenemen en dit tot
gevolg heeft dat de totale uitgaven nagenoeg gelijk blijven.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het beroep op de
wachtgeldregeling verder kan worden teruggedrongen, niet in de zin van
het opvoeren van verplichtingen maar veel meer gericht op het aanmoedigen van de eigen verantwoordelijkheid. Deze leden wijzen erop dat de
praktijk leert dat naarmate de tijd verstrijkt de kans kleiner wordt op een
goede loopbaan na de politiek. Deze leden pleiten ervoor om eerder te
anticiperen op de loopbaanmogelijkheden na een politiek ambt. Net als in
het bedrijfsleven en bij reguliere overheidsfuncties is het zaak om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

5

blijven investeren in persoonlijke ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid. Wat is het beleid van het Presidium op dit punt, zo vragen deze
leden.
Het Presidium begrijpt de zorg van de CDA-fractie, maar stelt vast dat de
verantwoordelijkheid voor duurzame inzetbaarheid in eerste instantie ligt
bij het Kamerlid zelf en/of bij de fractie/partij waartoe het betreffende lid
behoort c.q. behoorde. Op grond van de huidige vastgestelde wetgeving
is het niet mogelijk om een Kamerlid een budget voor persoonlijke
ontwikkeling ter beschikking te stellen. In artikel 63 van de Grondwet is
geregeld dat een geldelijke voorziening ten behoeve van een Kamerlid
een wettelijke basis dient te hebben.
4. Ondersteuning
De leden van de PvdA-fractie hebben bij de vorige Raming gevraagd naar
de stand van zaken wat betreft het onderzoek naar de samenvoeging van
de diensten Communicatie en Voorlichting. In reactie daarop gaf het
Presidium vorig jaar aan dat het onderzoek naar de taken en bezetting van
de diensten gestagneerd was door de onverwachte, tussentijdse verkiezingen. Inmiddels maken deze leden uit de besluitenlijst van het Presidium
op dat de diensten worden samengevoegd en dat er een kwartiermaker is
aangesteld. Hoeveel geld wordt er straks bespaard door deze samenvoeging van diensten? De leden zijn benieuwd welke gevolgen dit heeft
voor Kamerleden, publiek, pers en medewerkers.
De fractie van de PvdA vraagt naar de stand van zaken rond het onderzoek
naar de samenvoeging van de Dienst Communicatie en de Stafdienst
Voorlichting, de besparing die dit oplevert en de gevolgen ervan voor
Kamerleden, publiek, pers en medewerkers.
Momenteel (mei 2014) is de status dat besloten is de beide diensten
samen te voegen tot een nieuwe Stafdienst Communicatie. Besloten is
tevens dat er een kwartiermaker/ beoogd nieuw diensthoofd geworven
gaat worden die op basis van de contourenschets de samenvoeging van
de beide diensten gaat realiseren. Er ligt momenteel dan ook nog geen
volledig uitgewerkt organisatie- en formatieplan. Zowel de Ondernemingsraad als het Georganiseerd Overleg Dat is het overleg van het
Managementteam met de werknemersorganisaties) hebben adviesrecht.
Dat traject is nog niet afgerond.
Het Presidium heeft Het Managementteam verzocht om in het reorganisatieproces de kwartiermaker de opdracht te geven zeer kritisch te bezien op
welke werkvelden (onder andere webcare, social media, woordvoering en
commissieondersteuning) efficiencywinst is te behalen. Het Presidium
heeft met het Managementteam afgesproken dat het regelmatig zal
rapporteren over de voortgang en over de keuzes die gemaakt worden om
tegemoet te komen aan de wensen van het Presidium.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom in 2013 aanzienlijk
meer kosten zijn gemaakt voor de post «interparlementaire betrekkingen».
Welke interparlementaire betrekkingen verklaren deze stijging en waarom
verwacht het Presidium dat deze post de komende jaren verder zal
toenemen?
Ook vragen deze leden of het juist is dat de voorstellen om te voldoen aan
de additionele inspanningsverplichting per 2016, die aanvankelijk bij de
Raming 2015 zouden worden voorgelegd aan de Kamer (TK 33 609, nr. 3,
p. 6), aan de orde komen bij de Raming voor 2016. De leden brengen het
proces van de vorige bezuinigingsronde onder de aandacht, waarin het
Presidium na een uitgebreide inventarisatie en na afstemming met de
ambtelijk secretarissen, uiteindelijk op een rustige en zakelijke manier een
besluit heeft genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

6

In antwoord op de vragen van de leden van de PvdA-fractie kan het
Presidium onderstaande verdeling aangeven.
De uitgaven ten behoeve van de gezamenlijke delegaties van Eerste en
Tweede Kamer die in dit artikel 4 worden verantwoord, luiden voor 2012
en 2013, verdeeld over de artikelonderdelen, als volgt:

De toename van de uitgaven van 2012 naar 2013 wordt voornamelijk
veroorzaakt op de onderdelen 2, 3 en 4. Het verschil tussen 2012 en 2013
in artikel 432 is het gevolg van een vooruitbetaling in 2013 van de
jaarlijkse bijdrage aan Parlementaire Assemblee van de NAVO voor 2014.
De vooruitbetaling is op verzoek van het Assemblee is het gevolg van de
financiering van de voorbereidingskosten.
De begroting voor 2014 bedraagt € 2.506.000. In dit bedrag is inbegrepen
een eenmalige post van € 1.000.000 ten behoeve van. de Annual Session
van de Parlementaire Assemblee van de NAVO in november 2014. Deze
laatste post is reeds geraamd en toegekend bij het vaststellen van de
Raming het begrotingshoofdstuk IIA voor 2014.
Er is geen precieze voorspelling te geven van de uitgaven van deze
artikelonderdelen op het gebied van interparlementaire betrekkingen voor
de komende jaren. Voor wat betreft de onderdelen 2 (aandeel Nederland
in de kosten van interparlementaire organisaties) en 5 (bijdrage aan de
IPU) gaat het om bijdragen contributies waarvan de hoogte mede door
derden wordt bepaald. De uitgaven aan de onderdelen 1 (uitzending leden
en ambtenaren van de Staten-Generaal naar internationale organisaties)
en 3 (contacten tussen de parlementen van het Koninkrijk) hangen af van
de behoefte aan reizen door de leden van de Eerste en de Tweede Kamer
naar respectievelijk internationale organisaties en het Caraibisch deel van
het Koninkrijk. Ook bepalen de vergaderlocaties en de duur van de
vergaderingen van de interparlementaire organisaties voor een deel de
uitgaven.
Onderdeel 4 (ontvangst van buitenlandse parlementaire delegaties)
betreft de uitgaven aan binnenkomende bezoeken; ook hier is geen
precieze voorspelling te geven van de hoogte van de uitgaven. Wel kan
worden gesteld dat er jaarlijks sprake is van enige onderuitputting van het
standaard beschikbare budget van ca. 1,5 miljoen euro. Naast de kosten
van de gezamenlijke delegaties maakt de Kamer kosten voor reizen in
Commissie- of Presidiumverband. De uitgaven worden verantwoord
onder artikel 305 Uitzending Leden. Voor 2013 waren de uitgaven
€ 186.000,–

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

7

De leden van de SP-fractie beseffen dat de komende jaren bezuinigd moet
worden, maar zien ook dat op sommige plaatsen in de organisatie de
werkdruk hoog is, in het bijzonder bij het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven (BOR) en bij het Bureau Wetgeving. Deze leden menen dat hier
voor het goed functioneren van de Tweede Kamer extra investeringen in
personeel nodig zijn. Deelt het Presidium deze opvatting?
In antwoord op beide vragen van de fractie van de VVD en de SP deelt het
Presidium mee dat in 2013 twee formatieplaatsen aan het BOR zijn
toegevoegd. Hiermee is het BOR ruimer bemenst en is de kennisborging
binnen het BOR verbeterd. Voor 2015 worden geen verdere aanpassingen
in de omvang van het BOR voorzien.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie toelichting op de daling van het
budget van artikel 3 (Wetgeving en controle Tweede Kamer), onderdeel
01, waar het budget voor 2015 fors daalt ten opzichte van 2014. Waardoor
wordt dit veroorzaakt en wat zijn hiervan de gevolgen?
Het Presidium kan hierop het volgende antwoorden:
Artikelonderdeel 3.1 «apparaat» is in 2015 € 4,1 mln lager dan in 2014.
De wijzigingen bestaan uit:
– De Raming 2014 is bij gelegenheid van Voorjaarsnota verhoogt met de
eindejaarsmarge 2013 (1,3 mln);
– Reallocatie naar artikel 3.7 «bijdrage Prodemos» € 1,9 mln en
– De structurele doorwerking van de inspanningsverplichting Rutte I.
De redenen hiervoor zijn begrotingswijzigingen. De wijzigingen bestaan
uit incidentele verhogingen en structurele verlagingen.
De verhoging van de Raming in 2014 is het gevolg van de eindejaarsmarge 2013 (deel van begroting dat dient voor financiering van
niet-gerealiseerde uitgaven) ad € 1,3 mln. De verlaging bestaat uit
structurele verlaging (reallocatie) van de Raming voor 2015 met € 1,9 mln
ten behoeve van. artikel 3.7 «bijdrage aan ProDemos» en ten slotte de
toenemende omvang van de inspanningsverplichting Rutte I met € 0,9
mln t.o.v. 2013. De gevolgen zijn dat er minder budget beschikbaar is voor
vernieuwing of innovatie van de dienstverlening.
De fracties van de PvdA, de SP en het CDA vragen naar de werkdruk en de
bezetting van Bureau Wetgeving.
Het Presidium deelt de mening dat de werkdruk bij Bureau Wetgeving
hoog is, maar wil daarbij wel een kleine kanttekening maken. Hoewel
vanaf het moment van indiening van een wetsvoorstel amendementen
kunnen worden ingediend is een evenwichtige spreiding van de indiening
van amendementen het hele jaar door (bijna) niet te realiseren. Dit
betekent dat de werkzaamheden bij Bureau Wetgeving pieken en dalen
vertonen. Om deze werkdruk toch enigszins te verlichten kan het
Presidium melden dat ruimte is gevonden in het materiële budget van de
Kamer om met ingang van 1 juli a.s. de formatie van Bureau Wetgeving
structureel uit te breiden met twee formatieplaatsen. Daarnaast is er nog
één fte tijdelijk tot 1 januari 2016 bijgekomen en zijn er structureel twee
plaatsen voor wetgevingsjuristen in opleiding bij de Academie voor de
Wetgeving.
5. Externe inhuur
Het verheugt de leden van de PvdA-fractie te lezen dat de post externe
inhuur aanzienlijk is gezakt. Zij zijn blij dat de Kamer zelf nu ook aan de 10
procentnorm voldoet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

8

6. ICT, digitalisering primair proces, en beveiliging
De leden van de VVD-fractie missen in de Raming meer specifieke
aandacht voor de ICT-processen. Wat is er nodig, wat is er wellicht aan
achterstallig onderhoud en wat is voorzien? Hoeveel geld wordt er
jaarlijks vrijgemaakt voor ICT en innovaties? Hoe is de klanttevredenheid?
Het Presidium antwoordt dat er sedert drie jaar gewerkt wordt aan de
hand van een infrastructuurvervangingsplan. In dit plan is precies
aangegeven welke onderdelen van de infrastructuur wanneer aan
vervanging toe zijn. Het Presidium constateert dat dit plan op schema ligt.
Ook voor 2015 is er voldoende budget voor het onderhoud. Er is jaarlijks
een vervangingsbudget van 1,5 miljoen euro toegekend specifiek voor de
vervangingsinvestering om achterstallig onderhoud te voorkomen.
Daarnaast is er voldoende budget voor exploitatie en beheer.
Om innovatie met ICT te bewerkstelligen worden door de inhoudelijke
diensten en – waar aan de orde – door de ambtelijk secretarissen, in
samenwerking met Bureau Informatisering en Projecten en/of de Dienst
Automatisering aanvragen gedaan in het voor de Kamer beschikbare
investeringsbudget. Op basis van het beschikbare budget en het nut en de
noodzaak van alle innovatieaanvragen worden de ICT-innovatieaanvragen
geprioriteerd en toegekend. De hoeveelheid geld die daarmee gemoeid is
verschilt derhalve van jaar tot jaar en hangt af van de prioritering en het
beschikbare budget voor innovatie. Ten aanzien van die innovatie ligt er
een aantal plannen rond de digitalisering van het primaire proces en de
inzet van ICT in de plenaire zaal. Deze plannen worden komende tijd in
detail uitgewerkt en zullen voor besluitvorming in het Presidium worden
behandeld. Daarnaast zijn er wensen over aanpassingen in Parlis.
Afgelopen periode is veel aandacht en budget besteed aan de technische
upgrade van onderliggende software in Parlis. Dit is nu gereed en Parlis
kan zich meer richten op de wensen voor functionele aanpassingen.
Ten slotte constateert het Presidium dat er sinds vier jaar geen specifiek
klanttevredenheidsonderzoek naar de ICT-dienstverlening binnen de
Kamer heeft plaatsgevonden. Het Presidium is van mening dat er
voldoende gesprekken met klantvertegenwoordigers op allerlei niveaus
plaatsvinden en dat er een goed beeld bestaat over de klanttevredenheid
op dit gebied. Daarnaast hebben externe deskundigen ten behoeve van de
bepaling van de sourcingstrategie voor ICT interviews gehouden, waaruit
eveneens een beeld over de klanttevredenheid is ontstaan. Het Presidium
heeft er kennis van genomen dat de klanten over het algemeen over de
basis ICT-dienstverlening redelijk tevreden zijn maar dat de totale
dienstverlening meer proactief kan worden uitgevoerd. Ook heeft het
Presidium er nota van genomen dat de klanten van mening zijn dat de
niet-standaardaanvragen onvoldoende snel worden uitgevoerd. Hier
wordt al enige tijd aan gewerkt; het ontbreekt echter aan voldoende
expertise binnen de Kamer om afwijkende aanvragen goed en snel af te
handelen. Ook in kwantiteit blijkt dat er te veel niet-standaardaanvragen
binnenkomen voor de beschikbare capaciteit om deze snel af te kunnen
handelen. Over de organisatie van de ICT-dienstverlening wordt op dit
moment nagedacht.
De leden van de PvdA-fractie hebben naar aanleiding van de geformuleerde speerpunten voor 2015 nog eens teruggekeken op de speerpunten
van 2014. Zij hebben hier enkele vragen over.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom als speerpunt
«digitalisering primair proces» is opgenomen, nadat in het Presidium is
besloten – op enkele concrete technische aanpassingen ten behoeve van
betere ICT na – niet het pad van elektronisch stemmen op te gaan. Ook
vragen deze leden zich af welke bedragen zijn voorzien voor de aanleg
van een 4G-netwerk en de ondertiteling van debatten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

9

Ten aanzien van elektronisch stemmen merkt het Presidium op dat nog dit
jaar wordt begonnen met een intern onderzoek naar de mogelijkheden
voor elektronisch stemmen. Op basis van die uitkomsten zal er nadere
besluitvorming plaatsvinden in het Presidium. Voorts is het zo dat het
speerpunt «digitalisering primair proces» meer omvat dan alleen
elektronisch stemmen. Het betreft ook de aanleg van een 4G-netwerk, de
ondertiteling van on-demand debatten op Debat Gemist, het elektronisch
tekenen van de presentielijst, de ontwikkeling van een «second screen» en
de opslag van beeldmateriaal. Voor al deze onderwerpen geldt dat het
Presidium zich de komende periode buigt over gedetailleerde projectbeschrijvingen en begroting en op basis daarvan zal besluiten over de
uitvoering van die projecten.
De leden van de SP-fractie ondersteunen het voornemen om de komende
jaren vooral te investeren in de primaire processen van het Kamerwerk, in
het bijzonder de ICT. Daarbij moet wel telkens een goede afweging
worden gemaakt tussen kosten en opbrengsten.
Deze leden vragen een nadere toelichting bij de plannen voor elektronisch
stemmen. Kan het Presidium aangeven wat de tijdsvoordelen zijn van
elektronisch stemmen? Kan een nadere uitwerking worden gegeven van
de kosten; ook van de kosten van een onderzoek?
In antwoord op een vraag van de fractie van de SP over het invoeren van
elektronisch stemmen meldt het Presidium dat de invoering ervan in de
eerste plaats kan betekenen dat er dan beter en sneller inzicht kan worden
geboden in het individuele stemgedrag van de leden. Naar de mening van
het Presidium komt dit de transparantie van het politieke besluitvormingsproces ten goede. Voorts zou elektronisch stemmen tot tijdsbesparing
kunnen leiden.
Beide veronderstellingen worden momenteel onderzocht binnen en door
onze eigen organisatie, zonder inschakeling van een externe partij. Het
gaat hier om deskresearch. De kosten ervan zijn dan ook zeer beperkt.
Ernstig zorgen maken de leden van de SP-fractie zich over de gevoeligheid van met name de telefoons van Kamerleden voor afluisteren.
Telecomprovider Vodafone is mede gevestigd in de Verenigde Staten en
valt daarom onder de Amerikaanse wetgeving, die Vodafone kan dwingen
alle mogelijke data te leveren, ook over leden van de Tweede Kamer. Is het
Presidium bereid in overleg te treden met de Minister van Binnenlandse
zaken en Koninkrijksrelaties over de keuze voor een telecomprovider waar
onze gegevens veilig zijn?
Het Presidium deelt deze zorg en heeft daarom regelmatig overleg met
externe deskundigen over deze materie. Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat er daadwerkelijk sprake is van afluisteren. Voorts is het zo dat
niet de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de keuze
voor de telecomprovider van de Tweede Kamer maakt. Deze keuze is aan
de Kamer zelf. De Kamer heeft ervoor gekozen mee te doen aan een
rijksbreed inkoopcontract (OT 2010) dat is gegund volgens de Europese
aanbestedingswet en veel financiële voordelen heeft voor zowel de Kamer
als organisatie als voor de individuele Kamerleden. Immers, spraak- en
dataverkeer zijn vele malen goedkoper geworden. De telecomprovider
Vodafone heeft de offerte volgens de regels van de aanbesteding
gewonnen. De Kamer heeft zich gecommitteerd aan dit contract. Als het
inkoop technisch al mogelijk zou zijn voor de Kamer om binnen de
contractperiode uit dit contract te stappen, dan zou de Kamer opnieuw de
mobiele telefonie Europees moeten aanbesteden. Verder wil het
Presidium erop wijzen dat ook de aanleg van het 4G- netwerk onder dit
contract valt. Als dit niet onder dit contract kan geschieden, dan zal de
Kamer de aanleg van het 4G-netwerk eveneens zelfstandig Europees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

10

moeten aanbesteden, hetgeen ten minste zes maanden doorlooptijd heeft.
Wel is het Presidium van mening dat ook andere telecomproviders
moeten inkoppelen in dit fysieke 4G-netwerk dat eigendom van de Kamer
zelf wordt. In de toekomst ontstaat er zo flexibiliteit voor andere providers.
Vooralsnog ziet het Presidium dus geen aanleiding om met de Minister
van Binnenlandse Zaken over dit onderwerp overleg te voeren. Overigens
merkt het Presidium op dat het niet gaat over alle mogelijke data maar
over individuele spraak en data via Vodafone simkaarten.
De leden van de CDA-fractie constateren dat digitalisering van het primair
proces een van de bijzondere aandachtspunten is voor het komende jaar.
Vorig jaar hebben deze leden bij de behandeling van de Raming een lans
gebroken voor de verbetering van Parlis. Dat is niet alleen van belang
voor de leden en hun medewerkers, maar ook voor burgers die zich willen
informeren over het werk van de Kamer. Deze leden zijn blij dat de
inspanningen rond Parlis er inmiddels toe hebben geleid dat de website
van de Kamer voor het grote publiek aanmerkelijk verbeterd is. De leden
van de CDA-fractie zijn van mening dat het zaak is om nu ook de nodige
stappen te zetten voor Kamerleden en hun medewerkers, die nu nog vaak
onnodig veel tijd met voorbereidend werk bezig zijn.
Bij de huidige stortvloed van nieuwe ontwikkelingen staan daartoe tal van
wegen open. Daaruit zal zeker in deze tijd van bezuinigingen trefzeker
gekozen moeten worden en daarbij zouden de leden en hun medewerkers
meer dan voorheen betrokken moeten worden.
In dit verband pleiten de leden van de CDA-fractie ervoor om de ambtelijk
verantwoordelijken in dezen te laten bijstaan door een klein, slagvaardig
en praktisch ingesteld klankbordgroepje waarin met name ook fractiemedewerkers vertegenwoordigd zijn. Deze leden vernemen graag of het
Presidium deze gedachte ondersteunt en zo ja, hoe het deze zou willen
uitwerken.
Parlis is ontwikkeld primair als ondersteunend systeem voor het primair
proces, feitelijk een «back-office» systeem. Inmiddels kent Parlis een groot
aantal «raadplegende» gebruikers. Deze gebruikers ervaren beperkingen
bij het gebruik van Parlis. Het Presidium realiseert zich dat veel van deze
gebruikerswensen van leden ten aanzien van Parlis in de afgelopen jaren
(nog) niet zijn gerealiseerd. De prioriteit lag bij noodzakelijk onderhoud en
vervanging, waarvoor beperkt budget beschikbaar was en bij het
openbaar maken van inhoud van Parlis naar www.tweedekamer.nl, een
succesvol project, zoals de leden terecht opmerken. Het Presidium stelt
echter vast dat de middelen voor ICT innovatie beperkt zijn en dat er
prioriteiten moeten worden gesteld, ook waar het gaat om aanpassingen
aan Parlis op verzoek van de gebruikers. Het Presidium staat positief
tegenover meedenken vanuit de fracties over het «strategisch aanwenden
van schaarse ICT-middelen.» Het gaat daarbij om ICT-middelen die het
primaire proces ondersteunen. Er bestaat reeds een strategisch overleg
waarin het managementteam van de ambtelijke organisatie en de
ambtelijk secretarissen over ICT-aangelegenheden afstemmen. Naar de
mening van het Presidium is het MT-AS-ICT-overleg een geschikt
gremium voor de gevraagde klankbordfunctie.
Ten slotte vragen deze leden aandacht van het Presidium voor het
beveiligingsprobleem dat onlangs werd geconstateerd in Internet
Explorer. Aanvankelijk adviseerde de Dienst Automatisering om Internet
Explorer niet te gebruiken. Kamerbewoners die dat advies opvolgden,
kregen bij gebruik van Parlis de melding: «Parlis werkt alleen optimaal
met Internet Explorer». Dat brengt deze leden tot de vraag of de Kamer
niet te zeer afhankelijk is geworden van software van Microsoft, zoals
Internet Explorer. In hoeverre worden alternatieven met opensourcesoftware overwogen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

11

Het Presidium is zich ervan bewust dat het beveiligingsprobleem (in
Internet Explorer) effect had op het functioneren van Parlis. Door de
ambtelijke organisatie wordt in afstemming met (en op basis van adviezen
van) het Nationaal Cyber Security Centrum gewerkt aan tijdige en juiste
maatregelen om deze beveiligingsproblemen te voorkomen en te
adresseren. De Tweede Kamer heeft voortdurend aandacht voor alternatieven voor de huidige dienstverlening, waaronder eventuele mogelijkheden op basis van opensourcesoftware. Binnen het dienstenportfolio zijn
op dit moment naast Internet Explorer de browsers Firefox en Chrome
beschikbaar als alternatief. Firefox is een voorbeeld van een opensource
alternatief. Aandachtspunt blijft daarbij dat applicaties die gebruikmaken
van een webbrowser geschikt dienen te zijn voor deze verschillende
browsers. Ook voor dit aspect is aandacht binnen de Tweede Kamer. Zo is
de applicatie Parlis recent dusdanig aangepast dat alle functionaliteit ook
beschikbaar is in de genoemde browsers Firefox en Chrome. Ook op
andere terreinen wordt gebruikgemaakt van opensourcesoftware: het
contentmanagementsysteem (voor de websites van de Tweede Kamer) is
een opensourcepakket (Drupal) en ook de Kamervragenapplicatie is open
source, waarvan de code gepubliceerd is onder EUPL (European Union
Public Licence). Het gebruik van open standaarden is een van de principes
van de Tweede Kamer, maar op het moment dat software eenmaal
gebruikt wordt, kan een bepaalde mate van afhankelijkheid ontstaan.
7. 200 jaar Staten-Generaal
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd met de bijzondere aandacht
die de Kamer wil geven aan het 200-jarig bestaan van de Staten-Generaal.
Wel verbaast het deze leden dat nog geen inzicht kan worden gegeven in
de kosten die in het kader hiervan gemaakt zullen worden. Indien daar
inmiddels meer zicht op is, vernemen deze leden dat graag.
Het Presidium verwijst in dit kader naar de beantwoording op een vraag
daarover van de fractie van de VVD.
8. Beeld en geluid
De leden van de CDA-fractie constateren dat gebruikers van een iPad geen
gebruik kunnen maken van de livestreams. Herkent het Presidium dit
probleem? Bezint het Presidium zich op een oplossing ervan?
Het Presidium herkent dit probleem. Er ligt momenteel een voorstel bij het
MT om, in het kader van het regulier onderhoud, de livestream en
videoplayer voor alle websites te vervangen. Deze vervanging is onder
meer nodig om het mogelijk te maken de livestreams te bekijken op
mobiele devices als de iPad.
Naar aanleiding van het bovenstaande, los van de gestelde vraag, brengt
het Presidium nog eens onder de aandacht dat de Kamer geen ondersteuning biedt op iPads. Aanschaf en onderhoud zijn belegd bij de
fracties.
9. Maatschappelijke stage
Ook over de maatschappelijke stages voor leerlingen uit het vmbo hebben
de leden van de PvdA-fractie enkele vragen. Het stelt deze leden teleur dat
de verwachting uit de Raming 2014 lang niet gehaald wordt. Deze leden
vragen zich af waarom het Presidium vorig jaar aangaf dat 100 vmboleerlingen in 2014 stage zouden gaan lopen in de Tweede Kamer, terwijl in
de Raming 2015 gesproken wordt over 80 stages in 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

12

In de Raming van 2014 gaf het Presidium aan dat het 100 vmbo-leerlingen
per jaar een stage wil bieden, conform de motie-Biskop. Er waren
aanvankelijk vier stages van elk 25 leerlingen ingepland. Om de kwaliteit
van de begeleiding te waarborgen is de groepsgrootte teruggebracht naar
20 leerlingen. Een vijfde, extra stage organiseren blijkt niet haalbaar,
vanwege de recessen en diverse schoolvakanties. Het kost scholen op hun
beurt de nodige tijd om leerlingen aan te dragen, hen motivatiebrieven te
laten schrijven en programma’s en afspraken in te plannen. Met de
huidige planning van twee stages in het voorjaar en twee in het najaar
biedt de Kamer een kwalitatief hoogwaardig programma. Overigens
worden de fracties van harte uitgenodigd aan het project «Maatschappelijke stages» een bijdrage te leveren.
10. Diversiteitsbeleid
Ten aanzien van het diversiteitsbeleid voor mensen met een arbeidshandicap merken de leden van de PvdA-fractie het volgende op. Deze leden
roepen het Presidium op om de Tweede Kamer op dit terrein het juiste
voorbeeld te laten geven. Daarom vragen deze leden aan het Presidium of
voldoende banen voor de doelgroep Wajong-WSW zijn gecreëerd. Indien
dit vooralsnog niet het geval is, vragen de leden welke activiteiten het
Presidium onderneemt om te voorkomen dat de wettelijke quotumregeling voor de Kamer in werking treedt. Zij spreken de hoop uit dat de
Kamer ruimschoots boven de gevraagde aantallen blijft.
Ten aanzien van het diversiteitsbeleid voor vrouwen in leidinggevende
functies constateren de leden van de PvdA-fractie dat de doelstellingen
niet gehaald zijn. Zij lezen dat een hernieuwde aanpak in gang zal worden
gezet. Wat houdt deze hernieuwde aanpak in, en hoe zorgt het Presidium
dat deze nieuwe aanpak wel tot resultaat zal leiden?
Voor de sector Rijk moeten vanaf 2014 moeten jaarlijks 334 extra banen
gerealiseerd worden. In tien jaar loopt dit op tot 3340 (structurele) banen.
Het aandeel voor de ambtelijke organisatie van de Tweede Kamer
bedraagt 1,6 banen per jaar vanaf 1 januari 2014, oplopend tot 16 banen in
2024.
In de eerste maanden van 2014 zijn inmiddels twee banen gerealiseerd en
is tevens een baan op detacheringsbasis ingevuld. De ambtelijke
organisatie ligt dus voor op de doelstellingen. Het Presidium hoopt dat de
fracties met dezelfde voortvarendheid deze doelstelling realiseren.
Daarbij tekent het Presidium met nadruk aan dat minimumbeleid geen
maximumbeleid hoeft te zijn.
Ten aanzien van diversiteitsbeleid voor vrouwen het volgende. Het
Presidium stelt vast dat de doelstellingen voor 2012 zijn gehaald, maar de
doelstellingen voor 2014 (nog) niet. Dit komt door de geringe doorstroom
op het niveau van leidinggevenden en geen uitstroom op diensthoofdniveau in de afgelopen vier jaar.
Er is een talentenpool bij de Tweede Kamer. Daarin zijn niet leidinggevende medewerkers opgenomen waarvan verwacht mag worden dat zij
op termijn in of buiten de Tweede Kamer een leidinggevende functie
kunnen vervullen. Op dit moment bestaat deze pool uit 1 man en 8
vrouwen.
11. Bedrijfsvoering
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de omzet van het Restaurantbedrijf al het tweede jaar op rij hoger uitvalt dan begroot (2012:
€ 1.518.000, 2013: € 1.603.000, waar € 1.456.000 begroot was). Naar
aanleiding hiervan vragen deze leden zich af waarom deze hogere omzet
voor het Presidium geen aanleiding vormt om deze begrotingspost te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

13

verhogen. Tegelijkertijd vragen deze leden zich af of de prijzen die worden
gerekend in het restaurant kostendekkend zijn.
De ontvangstenraming van het Restaurantbedrijf betreft zo’n 30% van de
totale ontvangsten van de Tweede Kamer. De ontvangstenraming is
taakstellend; dat wil zeggen dat de Tweede Kamer gehouden is aan het
daadwerkelijk ontvangen van de geraamde bedragen. Niet-gerealiseerde
ontvangsten moeten worden gecompenseerd door evenredig lagere
uitgaven.
Om deze reden is het niet verstandig om de ontvangstenraming van het
Restaurantbedrijf te verhogen.
De prijzen die in het Restaurant worden gerekend zijn niet kostendekkend,
zoals dat bij het overgrote deel van de bedrijfsrestaurants niet het geval is.
Er wordt gewerkt met vaste formules voor het vaststellen van de
verkoopprijzen. Die leiden ertoe dat medewerkers van de Kamer en de
fracties voor een aantal producten een lagere prijs betalen dan de leden
en de gasten van de Kamer.
De leden van de SP-fractie vragen welke diensten en activiteiten in de
Tweede Kamer inmiddels geoutsourcet zijn, en of er nog voornemens
bestaan tot verdere outsourcing. Ook vragen deze leden op welke wijze
bepaalde handelingen (reparaties, hulpvragen) intern doorbelast of
betaald worden en wat de gevolgen hiervan zijn, voor het personeel en
voor de gebruikers/afnemers van de diensten.
Op dit moment is het overgrote deel van het schoonmaakonderhoud
uitbesteed. De helpdesk van de Dienst Automatisering is reeds langer
uitbesteed aan een externe partij.
Het al dan niet outsourcen van diensten heeft geen financiële gevolgen
voor de afnemers van deze diensten.
In het bijzonder vragen de leden van de fractie van de SP aandacht voor
de positie van het schoonmaakpersoneel. De regering heeft besloten bij
de rijksoverheid voor schoonmaakpersoneel een vast dienstverband
mogelijk te maken. Deze leden menen dat de Tweede Kamer hier niet
achter kan blijven. Is het Presidium bereid de schoonmakers van de
Tweede Kamer in vaste dienst te nemen?
Het huidige schoonmaakcontract loopt af op 31 januari 2018. Tegen die
tijd kan de Tweede Kamer desgewenst een ander besluit nemen.
II Staat van de Tweede Kamer
12. Prestatiegegevens
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de vierde Staat van de Tweede Kamer. Deze leden hechten grote
waarde aan het voortdurende proces van parlementaire zelfreflectie. Deze
leden zien dan ook uit naar de (deel)evaluaties die in de loop van dit jaar
zullen verschijnen. De leden van de CDA-fractie zien uit naar de deelevaluaties in het kader van de parlementaire zelfreflectie, die in 2014 worden
uitgevoerd of in gang gezet.
Het Presidium maakt van de gelegenheid gebruik om de Kamer de meest
recente stand van zaken te melden. Het gaat, zoals in de Staat staat
aangegeven, om de totstandkoming van de eigen toekomst- en onderzoeksagenda van de Kamer, de samenwerking met de wetenschap en het
gebruikmaken van adviesorganen. Wat het eerste onderwerp betreft: het
evaluatieplan is onlangs aan het Presidium aangeboden. Het project
«samenwerking parlement en wetenschap» is onlangs geëvalueerd en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

14

besproken in de commissie voor de Werkwijze, met als belangrijkste
conclusie dat een drietal instrumenten «standaard» kan worden toegevoegd aan het arsenaal van de Kamer (het gaat om zgn. factsheets,
ontbijtsessies en netwerkverkenningen). Wat betreft de gebruikmaking
van de adviesorganen door de Kamer zijn alle modaliteiten in kaart
gebracht (o.a. briefadviezen, updates van reeds uitgebrachte adviezen en
briefings). Samen met de zojuist genoemde nieuwe instrumenten zullen
die onder de aandacht gebracht worden van de Kamercommissies,
waarbij een belangrijke attenderende rol is weggelegd voor de commissiegriffiers en het BOR
Het Presidium constateert met zorg dat indiening van amendementen
vaak pas plaatsvindt kort voor of tijdens de plenaire behandeling van een
wetsvoorstel. De leden van de CDA-fractie vragen wat de oorzaak hiervan
kan zijn, naar de opvatting van het Presidium. Deze leden hebben de
indruk dat dit mede het gevolg is van de bijzonder hoge werkdruk bij
Bureau Wetgeving. Klopt het dat Bureau Wetgeving zich genoodzaakt ziet
de uitwerking van conceptamendementen te laten liggen totdat de
behandeling van het betreffende wetsvoorstel op het weekschema staat?
De geringe voorspellende waarde van het langetermijnschema van
plenaire debatten maakt planning van voorbereidende werkzaamheden
ook voor de leden en hun ondersteuning niet gemakkelijk. Herkent het
Presidium deze zorg? In dit verband hechten de leden van de CDA-fractie
eraan op te merken dat zij hiermee geen kritiek leveren op de inzet van
Bureau Wetgeving, integendeel. Genoemde leden stellen louter hardop de
vraag of de bezetting van Bureau Wetgeving wel voldoende is.
Zoals al eerder opgemerkt is de werkdruk binnen het Bureau Wetgeving
hoog. Dit wordt ook door het Presidium onderkend. Het Presidium laat
weten dat juist daarom in de structurele uitbreiding van Bureau
Wetgeving met twee formatieplaatsen is voorzien. Deze wordt naar
verwachting afgerond voor 1 juli 2014. Dit moet voorbeelden zoals
genoemd door de leden van de CDA-fractie in de toekomst voorkomen.
13. De Tweede Kamer als controleur
Weinig vreugde beleven de leden van de SP-fractie aan het vragenuurtje.
Tevens zien deze leden met lede ogen hoe de lijst met dertigledendebatten groeit. Deze leden constateren dat het aantal aangevraagde
dertigledendebatten het grootste is bij commissies waar het aanvragen
van een algemeen overleg het moeilijkste is. Deelt het Presidium deze
analyse? Wat vindt het Presidium van het voorstel om het vragenuurtje te
vervangen door een «actualiteitenuurtje», waarin de fractievoorzitters de
Minister-President kunnen ondervragen over een actuele kwestie? Deelt
het Presidium de mening van deze leden dat dit het vragenuurtje voor
kijkers veel aantrekkelijker maakt? Deelt het eveneens de overtuiging van
deze leden dat de mogelijkheid om fractievoorzitters actuele vragen te
laten stellen in een aantal gevallen de noodzaak voor het aanvragen van
dertigledendebatten kan verminderen?
Het Presidium heeft het afgelopen jaar vaak gesproken over de grote
hoeveelheid aangevraagde dertigledendebatten. Het Presidium deelt de
zorg over de zogenaamde «wachtlijst».
Het Presidium wil er echter op wijzen dat het aantal jaarlijks gevoerde
dertigledendebatten niet stijgende is. Het verwijst naar de Staat 2013 (blz.
4), waarin het uitvoerig op de dertigledendebatten ingaat. Duidelijk is dat
het aantal aangevraagde dertigledendebatten tweemaal zo groot is, maar
in de registratie van die verzoeken is niet meegenomen op welke
beleidsterreinen die betrekking hadden. Het Presidium kan echter wel het
vermoeden uitspreken dat van zowel de aangevraagde als de gevoerde
dertigledendebatten er veel op de beleidsterreinen VWS, Veiligheid en
Justitie en EZ betrekking hebben. Het gaat het Presidium echter te ver om
ook het vermoeden uit te spreken dat die vaste commissies tevens het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

15

meest terughoudend zouden zijn met het voeren van algemeen overleg;
integendeel, deze commissies zitten ook in de bovenste helft van de lijst
met de aantallen algemeen overleggen.
Het Presidium wil een kritische reflectie over het huidige mondelinge
vragenuur niet uit de weg gaan. Het Presidium zal daartoe de commissie
voor de Werkwijze vragen om te onderzoeken of, en zo ja, op welke wijze
de door de fractie van de SP voorgestelde veranderingen van het mondelinge vragenuur gerealiseerd zouden kunnen worden. Gelet op de ook
door de fractie van de SP gesignaleerde knelpunten bij twee andere
parlementaire instrumenten die door individuele Kamerleden gebruikt
kunnen worden om informatie van de regering te verkrijgen, te weten het
dertig-leden debat en het Algemeen Overleg, is het Presidium
voornemens om de commissie voor de Werkwijze te vragen om deze
instrumenten bij dit onderzoek te betrekken en met verbetervoorstellen in
de meest brede zin des woords te komen. Daarna kan de Kamer keuzes
maken.
Het Presidium stelt, zo lezen de leden van de CDA-fractie, dat de grenzen
van wat de organisatie (ambtelijk maar ook in fractieverband) op een
zorgvuldige manier kan verwerken, in zicht waren en blijven. De leden van
de CDA-fractie zijn van mening dat openbaarmaking van informatie op
verzoek van de Kamer op zichzelf waardevol is. De verwerking hoeft juist
niet alleen door de Kamer zelf te geschieden. Door openbaarmaking op
verzoek van de Kamer kan informatie een rol spelen in het maatschappelijk debat. Kan het Presidium zijn visie hierop geven?
Het Presidium onderschrijft dat de grenzen van de verwerkingscapaciteit
van de fracties en de ambtelijke organisatie in zicht zijn. Juist daarom is
openbaarmaking van informatie als Open Data een belangrijke ontwikkeling. deelt de mening dat de grenzen van wat de organisatie kan
verwerken is bereikt; de rek is er uit. Het Presidium beseft ook dat ICT het
beeld oproept dat dit tot minder werk leidt terwijl het tegendeel vaak het
geval is.
Het Presidium onderschrijft deze redenatie. Deze is in lijn met het
programma Open Overheid en de vertaling daarvan naar het beschikbaar
stellen van overheidsinformatie als open data om zo de samenleving in
staat te stellen haar eigen rol zo goed mogelijk in te vullen. Netwerken van
burgers kunnen zo in een vroeg stadium geïnformeerd worden en krijgen
zo de gelegenheid om te participeren in beleidsvormende processen.
Uitgangspunten hiervoor zijn vastgelegd in de Visie Open Overheid van
september 2013, opgesteld door het Ministerie van BZK. De ambtelijke
organisatie van de Tweede Kamer heeft inmiddels de eerste stappen gezet
in het beschikbaar stellen van parlementaire informatie als open data en
participeert in een aantal werkgroepen in rijksbreed verband die zich
hiermee bezighouden. Op termijn is het de intentie om alle openbare
parlementaire informatie «open» aan de Nederlandse burger beschikbaar
te stellen. Overigens hecht het Presidium eraan om op te merken dat de
inzet van ICT niet per se leidt tot minder werk voor de Kamerorganisatie.
14. De Tweede Kamer en de samenleving
De leden van de CDA-fractie constateren dat de cijfers betreffende de
aantallen kijkers naar de livestreams van zowel plenaire vergaderingen als
commissievergaderingen niet meer betrouwbaar zijn als gevolg van de
cookiewetgeving. Deze leden vragen zich af wat het nut is van dergelijke
tabellen, als de inhoud precisie suggereert, maar nattevingerwerk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

16

Het Presidium beaamt dat de bezoekcijfers van de website, waaronder de
aantallen kijkers naar de livestreams, minder betrouwbaar zijn geworden
sinds de inwerkingtreding van de zogeheten cookiewet. Niettemin geven
deze cijfers tendensen weer in het bezoek aan de website (en de
livestream) over een langere periode. Het blijft daarom relevante
informatie.
Overigens is de verwachting dat de cookiewet in de loop van 2014 wordt
aangepast, zodat cookies voor webstatistieken weer toegestaan zijn.
De Voorzitter
A. Van Miltenburg
De Griffier,
J.E. Biesheuvel-Vermeijden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 924, nr. 7

17