Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 656

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 november 2012
Met deze brief informeer ik u over de onderwerpen die op de agenda
staan van de Landbouw- en Visserijraad die plaatsvindt op 28 en
29 november 2012 in Brussel. Daarnaast informeer ik u over de jaarvergadering van de International Commission for the Conservation of Atlantic
Tunas (ICCAT), over het voorstel voor een nieuw visserijprotocol tussen de
EU en Mauritanië en over de implementatie van groepshuisvesting voor
drachtige zeugen.
Op de agenda van de Raad staan zowel landbouw- als visserijonderwerpen. Op het gebied van de landbouw zal de Raad trachten overeenstemming te bereiken over een partiële algemene oriëntatie over het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2014–2020. Aan de orde
komen de vier verordeningen betreffende de directe betalingen, het
markt- en prijsbeleid, het plattelandsbeleid en de horizontale aspecten.
Behalve over het GLB zal de Raad ook spreken over de ontsmetting van
runderkarkassen met melkzuur.
Op het vlak van de visserij zal de Raad van gedachten wisselen over de
visserijonderhandelingen tussen de EU en Noorwegen. Ook zal de Raad
een politiek akkoord trachten te bereiken over de vangstmogelijkheden
voor diepzeevisserij voor de jaren 2013–2014.
Hervorming Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(Partiële algemene oriëntatie)
Het voorzitterschap heeft zich ten doel gesteld de Raad een partiële
algemene oriëntatie te laten vaststellen over het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB) 2014–2020. Aan de orde komen de vier verordeningen betreffende de directe betalingen, het markt- en prijsbeleid, het
plattelandsbeleid en de horizontale aspecten.

kst-21501-32-656
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 656

1

Wat betreft de directe betalingen richt mijn hoofdinzet zich op de
herverdeling van de directe betalingen en vergroening van de directe
betalingen. Ik ben van mening dat een beperkte herverdeling van directe
betalingen te rechtvaardigen is. In de voorstellen van de Europese
Commissie wordt Nederland gekort met 8,2%.
Deze voorgestelde korting is voor Nederland onevenredig zwaar. Mijn
inzet richt zich op een rechtvaardiger verdeling. Inzake vergroening kan ik
instemmen met de door de Commissie voorgestelde reservering van 30%
van het budget voor directe betalingen voor vergroeningsmaatregelen en
met het verplichte karakter van de maatregelen. Wel wens ik ruimte voor
een flexibeler invulling om zo meer effect te bereiken ten opzichte van de
huidige drie maatregelen die de Commissie voorstelt.
Ik steun de keuze van de Commissie voor prioriteiten binnen het plattelandsbeleid: kennisoverdracht in landbouw en bosbouw, versterking van
de concurrentiekracht, risicobeheer en versterking van de ketenorganisatie, bescherming van ecosystemen, duurzaam grondstofgebruik en
CO2-reductie en stimulering van werkgelegenheid en diversificatie.
Inzake het markt- en prijsbeleid kan ik instemmen met het voorstel van de
Commissie om het markt- en prijsbeleid te beperken tot een vangnet.
Crisisbeheer maakt daarvan onderdeel uit. Ik ben voorstander van een
volledige uitfasering van de nog resterende uitvoerrestituties per 2013. De
Commissie doet daartoe nog geen voorstel en maakt uitfasering afhankelijk van de lopende WTO-onderhandelingen.
Ik ben voorstander van het versterken van de positie van de primaire
producent. Ik steun de Commissie waar het gaat om de mogelijkheden
voor marktdeelnemers om zich te verenigen en zo meer marktmacht te
genereren, binnen de bestaande mededingingsregels. Nederland is tegen
verplichte erkenning van producentenorganisaties.
Ik wil de tweede pijler vooral inzetten voor investeringen gericht op
duurzaamheid en innovatie om daarmee de concurrentiekracht van de
Nederlandse landbouw te vergroten. Verder ben ik positief over de
mogelijkheid tot het werken met collectieven voor agrarisch natuurbeheer,
hetgeen lokaal tot een meer samenhangende effectieve inzet op
agro-milieudoelen zal leiden. Ik ben positief over de mogelijkheden op het
gebied van risicobeheer die de Commissie introduceert. Nederland hecht
aan een deugdelijk systeem van risicobeheer voor agrarische ondernemers om risicobeheerinstrumenten tijdelijk en degressief te kunnen
faciliteren en optimaliseren.
De Commissie grijpt de hervorming van het GLB aan om een aantal
gemeenschappelijke onderwerpen voor de uitvoering van het GLB onder
te brengen in een nieuwe horizontale verordening.
De verordening moet een nieuwe basis vormen voor een gestroomlijnde
uitvoering, monitoring, evaluatie en verantwoording van het gehele GLB.
Ik steun de integratie van de verschillende bestaande verordeningen in
één horizontale verordening. Deze integratie leidt tot vermindering van
risico’s in de uitvoering en tot een kwalitatief beter en transparanter
financieel beheer.
Visserijonderhandelingen EU-Noorwegen
(Gedachtewisseling)
De Raad zal opnieuw van gedachten wisselen over de aanstaande
bilaterale onderhandelingen tussen de EU en Noorwegen over de
visserijovereenkomst tussen beide voor 2013. Jaarlijks wordt met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 656

2

Noorwegen onderhandeld over de TACs (Total Allowable Catches,
toegestane vangsthoeveelheden) voor de gezamenlijk beheerde visbestanden, alsmede over de ruil van vangstmogelijkheden. De Europese
Commissie wil de onderhandelingen vóór de Raad van december
afronden, zodat de resultaten kunnen worden opgenomen in de
EU-verordening met alle TACs en quota voor 2013.
Ik vind ten algemene dat de TACs moeten worden vastgesteld volgens de
regels in de meerjarenbeheerplannen. Een aantal plannen, waaronder die
van Noordzeeharing, behoeft aanpassing. De zorgelijke toestand van de
kabeljauw in de Noordzee maakt verscherpte maatregelen noodzakelijk,
zoals technische maatregelen om discards te voorkomen. Ik ben voor het
vervolgen van het experiment in de Noordzee met vangstquota (in plaats
van aanlandingsquota) voor kabeljauw en voor het opstarten van een
dergelijk experiment voor schol (met camera’s aan boord) in 2013.
In de ruil van visserijmogelijkheden (de «balans») met Noorwegen speelt
een aantal voor Nederland relevante bestanden een rol. Het gaat hier om
overdracht van visserijmogelijkheden op blauwe wijting en tong in de
Noordzee van de EU aan Noorwegen en van Noordzeeschol van
Noorwegen aan de EU. Ik wil dat bij het vaststellen van de balans terdege
rekening wordt gehouden met de voor Nederland relevante transfers. De
belangrijkste component in de balans is de visserijmogelijkheid op
Arctische kabeljauw die Noorwegen aanbiedt. Dit jaar biedt Noorwegen
daar weer meer van aan. Gezien de huidige staat van het voorheen
belangrijkste ruilmiddel blauwe wijting zal ook naar andere ruilmiddelen
gezocht moeten worden. Wat mij betreft is afwenteling naar andere
pelagische bestanden niet gewenst. Derhalve zal de EU deze keer naar
mijn oordeel niet automatisch de gehele door Noorwegen aangeboden
visserijmogelijkheid op Arctische kabeljauw moeten accepteren. Tot slot
vind ik ten principale dat een lidstaat die profijt heeft van de overdracht
van visserijmogelijkheden tussen de EU en Noorwegen, daar ook aan
moet bijdragen.
Vangstmogelijkheden diepzee 2013–2014
(Politiek akkoord)
De Raad zal pogen een politiek akkoord te bereiken over de vangstmogelijkheden voor 24 diepzeebestanden voor de jaren 2013 en 2014. De
Nederlandse vloot vist niet op deze bestanden. Door specifieke
kenmerken, zoals trage voortplanting, zijn diepzeesoorten erg kwetsbaar.
De voorstellen van de Europese Commissie voor de TACs zijn daarop
afgestemd en volgen de wetenschappelijke adviezen. Waar weinig
wetenschappelijke kennis voorhanden is, wordt het voorzorgsbeginsel
toegepast.
Bij volledig ontbreken van een advies wil de Europese Commissie een
automatische TAC-reductie van 20 procent. Al met al worden de TACs
voor de meeste bestanden in de Commissievoorstellen gradueel verlaagd.
Een uitzondering is de zwarte haarstaart. Omdat de laatste paar jaar geen
negatieve effecten door visserij zijn geconstateerd stelt de Europese
Commissie een stijging van de TAC met 22 procent voor. Voor gevoelige
soorten als de Atlantische slijmkop en de diepzeehaaien stelt de Europese
Commissie voor om sommige gebieden gesloten te houden voor visserij
en een TAC van nul te handhaven.
Ik vind de voorgestelde reducties van de TACs ingrijpend, maar acceptabel. Het gaat om zeer kwetsbare soorten waar we weinig van weten en
waar we zeer terughoudend mee moeten omgaan. Ik maak me vooral

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 656

3

zorgen over de Atlantische slijmkop en over de diepzeehaaien. Ik wil voor
die bestanden net als de Europese Commissie een TAC van nul.
Ontsmetting van runderkarkassen met melkzuur
(Aanname)
De Europese Commissie heeft voorgesteld ontsmetting van runderkarkassen middels melkzuur toe te staan. Melkzuur is een natuurlijke,
lichaamseigen stof, waarmee in het slachthuis de microbiologische
besmetting van runderkarkassen verder verminderd kan worden. Het gaat
hier enerzijds om de technische toelating van een ontsmettingsmiddel
met een gunstige beoordeling door het Europees Agentschap voor de
Voedselveiligheid (EFSA). Anderzijds hebben sommige lidstaten
(waaronder Frankrijk en Spanje) en belanghebbenden een principiële
opstelling ten aanzien van de ontsmetting van vers vlees en onderliggende internationale handelsaspecten. Naar verwachting zullen bij
aanname van het voorstel negatieve gevolgen voor de handel (met de
Verenigde Staten) echter beperkt blijven.
Nederland steunt het voorstel van de Europese Commissie, omdat de
veiligheid van het middel geborgd is en de voedselveiligheid zo verder
kan worden verbeterd. Bij een goede inbedding van de behandeling in de
bestaande risico-inventarisatie voor voedingsmiddelen (HACCP) kan
worden voorkomen dat de overige hygiënemaatregelen in het slachthuis
onder druk komen te staan. Naar verwachting zal in de Raad geen
gekwalificeerde meerderheid worden gevonden voor aanname, noch zal
het worden afgewezen. Bij voorstellen voor markttoelating zoals deze is in
dat geval de Europese Commissie bevoegd te oordelen over aanname
(met als logisch gevolg toelating van het middel).
Overig
Jaarvergadering International Commission for the Conservation
of Atlantic Tunas
De jaarvergadering van de International Commission for the Conservation
of Atlantic Tunas (ICCAT) vindt plaats van 12 tot en met 19 november in
Agadir, Marokko. De Europese Commissie onderhandelt namens de EU.
Dit jaar wordt het huidige meerjarenherstelplan voor blauwvintonijn in het
Oostelijk deel van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee herzien.
Het wetenschappelijk comité spreekt van eerste tekenen van herstel van
dit bestand. Desalniettemin adviseert het comité om de komende drie jaar
de toegestane vangsthoeveelheden op het huidige niveau van 12 900 ton
te handhaven of licht te verhogen tot het niveau van 2010, namelijk 13 500
ton. Dit gezien de onzekerheden waarmee de wetenschappelijke gegevens
gepaard gaan en vanuit de wens om de komende jaren vanuit een stabiele
situatie het herstel te kunnen monitoren. De Raad heeft aan de Europese
Commissie een onderhandelingsmandaat gegeven voor een toegestane
vangsthoeveelheid binnen de bandbreedte van 12 900 tot 13 500 ton.
De ontwikkeling van het blauwvintonijnbestand blijft een punt van zorg. Ik
ben van oordeel dat tijdens de ICCAT-jaarvergadering adequate
meerjarige afspraken gemaakt moeten worden, gericht op een duurzaam
beheer van dit bestand. Nederland zal zich hard maken voor een TAC voor
blauwvintonijn die past binnen het betreffende wetenschappelijk advies.
Verder zet Nederland met de Europese Commissie in op bescherming van
de kortvinmako- en haringhaai dit jaar en op agendering in 2013 van
bescherming van de blauwe haai.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 656

4

Visserijprotocol EU-Mauritanië
In juli jl. hebben de Europese Commissie (namens de EU) en Mauritanië
overeenstemming bereikt over een nieuw visserijprotocol. In antwoord op
schriftelijke vragen van het toenmalig lid Koppejan (Aanhangsel Handelingen II 2012/13, nr. 143) heb ik u de inhoud van het protocol geschetst en
aangegeven dat ik mijn definitieve standpunt nog niet heb bepaald.
Tevens heb ik u geïnformeerd in de meest recente kwartaalrapportage
Gemeenschappelijk Visserijbeleid (Kamerstuk 32 201, nr. 47) en in het u
toegezonden verslag van de Landbouw- en Visserijraad van
24-25 september jl. (Kamerstuk 21 501-32, nr. 641). De Europese
Commissie vraagt de Raad nu in te stemmen met de voorlopige
toepassing van het visserijprotocol met Mauritanië.
Met de Europese Commissie ben ik van oordeel dat dit protocol het best
haalbare onderhandelingsresultaat representeert. Wat betreft de
duurzaamheid zijn in het protocol stappen vooruit gezet en aan
zorgpunten uit de evaluatie wordt tegemoet gekomen. Afwijzing van dit
protocol zou betekenen dat hier voor langere tijd geen visserijmogelijkheden zullen zijn voor de EU-sector. Er is ook geen enkele zekerheid dat
dan in de toekomst een nieuw protocol kan worden afgesloten.
Ik ben mij ervan bewust dat de technische voorwaarden in het protocol
voor de pelagische visserijsector een moeilijk punt zijn. Uiteraard is het
essentieel dat gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die het
protocol biedt. Daarom is voor mij een ontbindende voorwaarde
noodzakelijk. Met de Europese Commissie wil ik duidelijke afspraken
maken om binnen een redelijke termijn van bijvoorbeeld zes maanden het
daadwerkelijk gebruik te evalueren. Ook wil ik een minimaal benuttingspercentage van bijvoorbeeld 75 procent afspreken. Onder die grens
moeten we het protocol beëindigen.
Alles afwegende ben ik voornemens onder de hiervoor genoemde
voorwaarde in te stemmen met voorlopige toepassing van het visserijprotocol tussen de EU en Mauritanië. Een voorlopige toepassing van het
protocol betekent ook dat er een gespreksbasis is om in het kader van het
Gemengd Comité EU-Mauritanië te bezien in hoeverre de technische
voorwaarden aangepast zouden kunnen worden.
Implementatie van groepshuisvesting voor drachtige zeugen
In een brief van 27 juni jl. (Kamerstuk 28 286, nr. 571) bent u geïnformeerd
over de stand van zaken in de implementatie van groepshuisvesting voor
drachtige zeugen. Op 20 september jl. heeft, op aanbeveling van de Vaste
Kamercommissie voor EL&I, een gesprek plaatsgevonden met de
sectororganisaties LTO en NVV. In dat gesprek is niet afgeweken van de
lijn zoals beschreven in voornoemde brief. Wel is toegezegd dat de
betreffende provincies en gemeenten nogmaals worden benaderd om
lopende vergunningsprocedures te bespoedigen. Deze actie wordt op dit
moment uitgevoerd en heeft in ieder geval geleid tot verhoogde aandacht
bij provincies en gemeenten en de afronding van diverse dossiers.
De NVWA is inmiddels gestart met pre-inspecties op basis van de
resultaten van de door zeugenhouders vrijwillig ingevulde Eigen
Verklaringen. Het toezicht van de NVWA concentreert zich op zeugenhouders die hebben aangegeven nog niet te zijn omgeschakeld. 88% heeft
aangegeven geheel of bijna geheel te voldoen, 12% voldoet nog niet. Naar
verwachting voldoet per 1 januari 2013 93% van de huidige bedrijven,
stopt 5% met zijn bedrijfsvoering en zal 2% niet op tijd kunnen voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 656

5

Wanneer blijkt dat vanaf 1 januari 2013 niet aan de eis van groepshuisvesting wordt voldaan, wordt een last onder dwangsom opgelegd die
verbeurd zal worden als geen herstel plaatsvindt. Ook dit is conform de
lijn zoals beschreven in voornoemde brief.
De Europese Commissie heeft een zogenaamde pilotbrief verstuurd aan
diverse lidstaten (waaronder Nederland) als voorbereidende fase op
eventuele ingebrekestelling. Mijn reactie is nog in voorbereiding, maar zal
in lijn zijn met voornoemde brief. Nederland houdt vast aan de Europese
deadline van 1 januari 2013. Het Nederlandse handhavingsbeleid is hierop
ingericht.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
J. C. Verdaas

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 656

6