De minister van Veiligheid en Justitie
Mr. I.W. Opstelten
Postbus 20301
2500 GH Den Haag
Datum

16 juni 2011
Kenmerk
B 2.1.11/002768/1934/JT
Uw kenmerk
5692780/11/6
Onderwerp

Concept-wetsvoorstel tot reparatie van de Wet griffierechten in burgerlijke zaken (Wgbz)

Geachte heer Opstelten,
Bij brief van 15 april 2011 hebt u de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
(NVvR) een conceptvoorstel voor een Reparatiewet griffierechten burgerlijke zaken
toegezonden voor advies. Dit advies is voorbereid en vastgesteld door de
wetenschappelijke commissie van de NVvR.
Het wetsvoorstel strekt tot het herstellen van enkele wetstechnische gebreken en
leemten in de Wet griffierechten burgerlijke zaken. Om deze reden ziet de NVvR af
van algemene beschouw ingen over griffierechten. Over een eerste ontwerp voor
die wet heeft de NVvR op 2 juli 2007 onder
nr. B.2.1.7/1395/BM advies uitgebracht. Over het conceptwetsvoorstel Wet
kostendekkende griffierechten heeft de NVvR onlangs, op 30 mei 2011, geadviseerd.
De in onderdeel B voorgestelde wijziging van art. 4 Wgbz (doorwerking in hoger
beroep en cassatie van de wettelijke vrijstelling van griffierecht in eerste aanleg bij
eigen aangifte faillissement en verzoeken tot toelating tot de WSNP) geeft een
bruikbare oplossing voor een kwestie waarover in de praktijk onduidelijkheid
bestond. Meer in het algemeen merkt de NVvR op dat verscheidene in art. 4, eerste
en tweede lid, Wgbz geregelde vrijstellingen de vraag oproepen of zij uitsluitend in
eerste aanleg gelden, dan wel ook in hoger beroep en cassatie. Hetzelfde kan
worden gezegd van de vrijstellingen in art. 1 van de Regeling griffierechten
burgerlijke zaken (Stcrt. 2010, 16993), vastgesteld op grond van het derde lid van art.
4 Wgbz. In het belang van de rechtspraktijk is gewenst dat duidelijkheid wordt
verkregen over de vraag of ook in de hogere instanties een vrijstelling geldt. Na
eventuele invoering van kostendekkende griffierechten is het belang van
duidelijkheid op dit punt evident. Ook ten aanzien van de in art. II onder B in dit
wetsvoorstel opgenomen wijziging van art. 111 Rv zou ten minste in de toelichting
moeten worden opgenomen of deze doorwerkt in de hogere instanties.

Daarnaast merkt de NVvR op dat in de parlementaire geschiedenis van de Wgbz
een probleem is onderkend dat ook in de nu voorgestelde reparatiewet niet wordt
opgelost (Handelingen I 2010/11, 1, blz. 32). Wanneer bij de mondelinge
behandeling van een verzoekschrift mondeling verweer wordt gevoerd (al dan niet
met pleitnota), let de rechter daarop. Wanneer in dezelfde zaak een verweerschrift
wordt ingediend, is het antwoord op de vraag of de rechter op dat verweerschrift
acht mag slaan, ervan afhankelijk of het verschuldigde griffierecht op tijd is betaald.
Hetzelfde geldt, bijvoorbeeld, voor de onduidelijkheid of in de Wgbz verweer-, klaagen beroepschriften op grond van de Wet Bopz zijn vrijgesteld van griffierecht (de
concept-MvT op de wet kostendekkende griffierechten, blz. 7, veronderstelt een
vrijstelling).
Tot slot wordt opgemerkt dat de praktijk uitwijst dat er nogal wat gevallen zijn waarin
een zaak op korte termijn na het aanbrengen van de zaak op zitting moet worden
behandeld, hetzij omdat de aard van de zaak dit meebrengt, hetzij omdat de wet
zulks voorschrijft. Een voorbeeld van dit laatste is art. 7:685 lid 6 BW, dat voorschrijft
dat een verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst door de rechter wordt
behandeld uiterlijk in de vierde week, volgend op die waarin het verzoekschrift is
ingediend. In spoedeisende gevallen kan de rechter de behandeling niet
aanhouden tot 4 weken na indiening van het verzoekschrift, een termijn geven voor
het indienen van een verweerschrift en – waar van toepassing - daarna nog eens tot
4 weken na indiening van het verweerschrift wachten op de betaling van het
griffierecht. In de procesreglementen van de rechtbanken en de gerechtshoven zijn
diverse categorieën van zaken vermeld, waarin de hardheidsclausule van art. 282a
lid 4 Rv standaard wordt toegepast. Bij de totstandkoming van de Wgbz lijk t te zijn
onderschat in hoeveel gevallen een beroep op deze clausule moet worden
gedaan. De NVvR geeft u in overweging, deze wettelijke sanctie nog eens te
herbezien, in het kader van deze reparatiewet of een nog uit te voeren
wetsevaluatie.
Voor het overige geven de voorgestelde bepalingen de NVvR geen aanleiding tot
het maken van opmerkingen.
Namens het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak,
de Wetenschappelijke Commissie,

F.F. Langemeijer,
voorzitter