Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 370

Raming der voor de Tweede Kamer in 2011
benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en
raming van de ontvangsten

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 19 mei 2010
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1
belast met het voorbereidend onderzoek van de Raming van de Tweede
Kamer voor 2011, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar
bevindingen. Onder het voorbehoud dat het Presidium de gestelde vragen
tijdig en afdoende zal hebben beantwoord, acht de commissie de
openbare beraadslaging over de Raming voldoende voorbereid.

1
Samenstelling:
Leden: Beek, W.I.I. van (VVD), Halsema, F.
(GL), Staaij, C.G. van der (SGP), Pater-van der
Meer, M.L. de (CDA), Bochove, B.J. Van (CDA),
Gerkens, A.M.V. (SP), Sterk, W.R.C. (CDA),
Leerdam, J.A.W.J. (PvdA), Voorzitter, Krom, P.
de (VVD), Ondervoorzitter, Griffith, L.J. (VVD),
Boelhouwer, A.J.W. (PvdA), Algra, R.H. (CDA),
Irrgang, E. (SP), Kalma, P. (PvdA), Schinkelshoek, J. (CDA), Burg, B.I. van der (VVD),
Brinkman, H. (PVV), Pechtold, A. (D66), Raak,
A.A.G.M. van (SP), Thieme, M.L. (PvdD),
Leijten, R.M. (SP), Heijnen, P.M.M. (PvdA),
Bilder, E.J. (CDA), Anker, E.W. (CU) en
Vacature, PvdA.
Plv. leden: Teeven, F. (VVD), Azough, N. (GL),
Vlies, B.J. van der (SGP), Joldersma, F. (CDA),
Smilde, M.C.A. (CDA), Polderman, H.J. (SP),
Spies, J.W.E. (CDA), Wolbert, A.G. (PvdA),
Aptroot, Ch.B. (VVD), Zijlstra, H. (VVD),
Vermeij, R. (PvdA), Knops, R.W. (CDA),
Gerven, H.P.J. Van (SP), Heerts, A.J.M. (PvdA),
Çörüz, C. (CDA), Remkes, J.W. (VVD), Roon, R.
de (PVV), Ham, B. van der (D66), Bommel, H.
van (SP), Ouwehand, E. (PvdD), Wit, J.M.A.M.
de (SP), Kraneveldt-van der Veen, M. (PvdA),
Haersma Buma, S. van (CDA), Cramer, E.A.
(CU) en Timmer, A.J. (PvdA).

kst-32370-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

1

Inhoudsopgave1
0.
1.
2.
3.
3.1.
3.2.
3.2.1.
3.2.2.
3.2.2.a.
3.2.2.b.
3.2.3.
3.2.4.
3.3.
3.3.1.
3.3.1.1.
3.3.1.2.
3.3.2.
3.3.3.
3.3.4.
3.3.4.1.
3.3.4.2.
3.3.4.3.
3.3.4.3.A.
3.3.4.3.B.
3.3.4.3.C.
3.3.4.3.D.
3.3.4.3.E.
3.3.5.
3.3.6.
3.3.7.
3.4.
3.5.
3.6.

Inleiding
TK 32 370, nr. 1 Geleidende brief
TK 32 370, nr. 2 Raming van de uitgaven en de ontvangsten
TK 32 370, nr. 3 Begrotingstoelichting (uitgaven en
ontvangsten)
Leeswijzer; de artikelen
Artikel 2 Uitgaven t.b.v. leden en oud-leden TK en EP
Algemeen
Activiteiten
Uitvoering wettelijke regelingen
Facilitering outplacement
Budgettaire gevolgen van beleid
Kengetallen
Artikel 3 Wetgeving en controle Tweede Kamer
Algemene doelstelling
Taak van de Tweede Kamer
De ambtelijke diensten
Speerpunten 2011
Budgettaire gevolgen van beleid
Operationele doelstellingen
Parlementaire zelfreflectie
Modernisering audiovisuele faciliteiten
Ombuigingen
Vergroting transparantie
IT-infrastructuur
EU-betrokkenheid
Duurzaamheid
Huis voor democratie en rechtsstaat
Risico’s
Kengetallen
Bedrijfsvoeringparagraaf
Artikel 4 Wetgeving en controle Eerste en Tweede
Kamer
Het verdiepingshoofdstuk
Bijlage 1 Overzicht van openstaande moties en toezeggingen

2
3
4
5
5
5
5
5
5
5
6
6
6
6
6
6
7
7
7
7
7
8
8
9
10
10
10
10
10
10
10
10
10

0. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Raming voor 2011, zoals het Presidium die aan de Tweede Kamer
heeft voorgelegd. In grote lijnen herkennen zij zich in de voorstellen, met
name ook in de concentratie op enkele «speerpunten». Dat hoge prioriteit
wordt toegekend aan de uitvoering van de aanbevelingen uit de «parlementaire zelfreflectie», zoals versterking van de fractieondersteuning en
versterking van de onderzoeks- en controletaken, alsmede aan grote
openheid van de Tweede Kamer, zowel voor bezoekers als ook via digitale
voorzieningen, spreekt deze leden aan. Niettemin hebben zij, voorafgaande aan het gebruikelijke wetgevingsoverleg, nog enkele opmerkingen
en vragen.
1

Bij de opstelling van het Verslag is zo veel
mogelijk aangesloten bij de wijze van inbreng
van de leden en bij de indeling van de stukken
van de Raming. Ten behoeve van de overzichtelijkheid zijn ook de paragrafen opgenomen
waarover geen opmerkingen zijn gemaakt of
waarover slechts een enkele opmerking is
gemaakt die ten behoeve van de leesbaarheid
elders is ondergebracht.

De leden van de fracties van PvdA, SP, VVD en CU hebben met belangstelling en interesse kennis genomen van de Raming voor de Tweede
Kamer in 2011. Wel leven bij de leden van deze fracties een aantal vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie tekenen daarbij aan dat zij de
uitgangspunten die aan de Raming ten grondslag liggen onderschrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

2

1. Geleidende brief (TK 32 370, nr. 1)
De leden van de CDA-fractie billijken dat het Presidium (wederom) kiest
voor «soberheid en terughoudendheid» als uitgangspunten voor de
begroting van de Tweede Kamer. Dat is in de huidige omstandigheden
inderdaad gepast. Daarom hebben deze leden begrip voor de beslissing
van het Presidium om, net als voor 2010, «geen additionele claims» in te
dienen.
Wel betreuren deze leden het dat het Presidium de Raming niet heeft
aangegrepen om een «staat van het parlement» op te maken, zoals vorig
jaar tijdens de debatten naar aanleiding van het eindrapport van de
stuurgroep voor de «parlementaire zelfreflectie» ook is gesuggereerd.
Welke zijn de belangrijkste parlementaire ontwikkelingen? Hoe ontwikkelt
zich de gang van zaken? Zijn er lijnen te trekken, wellicht aanbevelingen te
doen?
Dat soort beschouwingen had, menen deze leden, goed als uitgangpunt
kunnen dienen voor het wetgevingsoverleg over de Raming (in juni). Deze
Raming, die voor 2011, leende zich er goed voor, ontworpen als ze is op
een parlementair «breukvlak» in de aanloop naar verkiezingen. Het had
kunnen dienen als een testament van de «oude» Kamer aan de «nieuwe»
Kamer.
In plaats daarvan moet de Kamer het doen met een «beleidsarme
Raming».
Des te prangender wordt volgens de leden van de CDA-fractie de vraag of
het inderdaad gaat lukken om de voorgenomen, beperkte prioriteiten
(«speerpunten») binnen de bestaande budgetten te realiseren. Is er
inderdaad voldoende financiële armslag om de aanbevelingen uit de
«parlementaire zelfreflectie» te realiseren? Met name als het gaat om de
voorziene versterking van ondersteuning van fracties? Hoeveel ruimte is
er voor modernisering van de audiovisuele faciliteiten binnen de Kamer,
het tweede «speerpunt» van het Presidium? Kunnen de plannen om meer
(jonge) bezoekers te ontvangen ongestoord doorgang vinden?
Deze leden zouden het zeer op prijs stellen indien de voorziene (extra)
uitgaven voor de hoofdprioriteiten voor 2011 e.v. op een rijtje werden
gezet. En duidelijk werd gemaakt hoe een en ander past binnen de
bestaande budgetten.
Het zijn vragen die naar het oordeel van de aan het woord zijnde leden
fractie des te relevanter zijn, omdat – zoals zij opmaken uit een brief van
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en uit de
verwijzing naar de risico’s op blz. 7 van de begrotingstoelichting – zowel
over 2010 als over 2011 de loonbijstelling niet zal worden uitgekeerd. Is
het Presidium het eens met die beslissing van de minister? En wat zijn de
consequenties, zowel voor de Kamer als geheel als voor afzonderlijke
fracties?
Heeft het Presidium zich er van vergewist dat de voorliggende Raming
door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor zijn
rekening zal worden genomen? Het viel hen op dat de formulering over de
uitkomsten van het ambtelijk overleg zo behoedzaam gekozen zijn – er is
sprake van «gerechtigde verwachtingen» – dat er ruimte voor (enige)
onzekerheid bestaat. Bestaan er kaders voor de Raming van de Kamer?
Zijn die op ambtelijk niveau vanuit BZK meegegeven? Zo ja, hoe zien die
er dan uit?
Is dat ook de verklaring, vragen de leden van de CDA-fractie, dat «het MT»
– gedoeld wordt kennelijk op de ambtelijke leiding van de Kamerorganisatie – via de toelichting op de Raming bij de Kamer aandringt op «een
terughoudende instelling bij intensiveringen» (zie 32 370, nr. 3 p. 5)?
Daarbij willen deze leden in het bijzonder aantekenen dat die
waarschuwing hen nogal opviel. Is het gebruikelijk dat ambtelijke
beleidsopvattingen zo uitdrukkelijk worden weergegeven? Vertolkt het ook
de opvatting van het Presidium? Als dat het geval is, waarom staat het er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

3

niet? Het kan toch niet de bedoeling zijn dat de Kamer in debat treedt met
het MT?
De leden van de CDA-fractie herkennen zich, zoals reeds aangegeven, in
de beperkte «speerpunten» die het Presidium voor 2011 kiest. Bij de
begrotingstoelichting willen zij nog enkele nadere, meer specifieke vragen
stellen, met name over de stand van zaken bij de «parlementaire
zelfreflectie» en de modernisering van de audiovisuele faciliteiten. Het
derde «speerpunt» – «Ombuigingen» – roept bij deze leden de vraag op of
de Kamer zich voorbereidt op een «heroverweging» zoals ambtelijke
werkgroepen de rijksdienst hebben doorgelicht. Kan de aankondiging dat
de Kamer «anticipeert op komende ontwikkelingen» – gedoeld wordt op
een nieuwe ronde ombuigingen – worden toegelicht? Worden op
ambtelijk niveau ook scenario’s voorbereid? Hoe zien die er uit?
Heeft de Kamer de zaken financieel op orde? Ook de passage over de
stand van zaken bij de uitvoering van de efficiencyslag uit 2008 is de leden
van de CDA-fractie niet helemaal helder. Er wordt nog aan gewerkt,
begrijpen zij. Maar wanneer zullen die taakstellingen verwerkt zijn? Vóór
2011? Of zullen de taakstellingen voor 2011 naar verwachting worden
gerealiseerd en volgt in latere jaren de rest?
Ten aanzien van de geleidende brief vragen de leden van de PvdA-fractie
in algemene zin hoe de terugloop van de apparaatskosten met € 5 mln. in
de komende jaren, plus het afzien van additionele claims in 2011, zich
verhoudt tot de toenemende complexiteit van parlementair werk en de
toenemende druk op de Kamer.
In hoeverre is het «grote beroep» in 2010 en 2011 «op de elasticiteit van
de budgetten», om de aanbevelingen uit de Parlementaire Zelfreflectie te
financieren, waarover in de brief wordt gesproken, in volgende jaren vol
te houden? Hoe komt het dat, waar in eerdere jaren is gesteld dat er
weinig ruimte was, er toch naar aanleiding van de Parlementaire
Zelfreflectie zo’n groot bedrag was vrij te spelen uit de bestaande
budgetten?
Voorts vragen deze leden of zich bij de uitwerking van de bestaande
onderzoeksagenda, bijvoorbeeld bij de Werkgroep Jeugdzorg, (financiële)
knelpunten voor doen? Is het eventueel uitbreiden van onderzoekstaken in
de toekomst zonder additionele claims te realiseren?
Tot slot vragen deze leden wat het oordeel van het Presidium is over
uitspraken in het rapport van de Raad voor het openbaar bestuur
«Vertrouwen op democratie» dat de Kamer onvoldoende ondersteuning
heeft om regie te kunnen voeren, en zich als hoogste orgaan in de
democratie een steviger ondersteuning moet gunnen. Deze leden zien de
antwoordden van het Presidium op deze vragen met belangstelling
tegemoet.
In de geleidende brief en de begrotingstoelichting staan naar de mening
van de leden van de SP-fractie geen bezuinigingen vermeld. Nu de gehele
rijksoverheid op zoek is naar bezuinigingsposten, lijkt het deze leden
logisch dat ook in de uitgaven van de Tweede Kamer zelf gekeken gaat
worden naar mogelijke besparingen. Zij zouden graag een overzicht
ontvangen van mogelijke bezuinigingen.
2. Raming van de uitgaven en de ontvangsten (TK 32 370, nr. 2)
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben enkele vragen bij het
cijfermatig overzicht, in de raming van de uitgaven en ontvangsten.
In de raming staan naast de gerealiseerde uitgaven van het jaar 2009 de
geraamde bedragen voor een aantal overige jaren. Deze leden vragen om
naast de gerealiseerde cijfers van de lopende raming ook de oorspronkelijke raming van het betreffende jaar te vermelden, zodat de realisatie kan
worden vergelijken met de oorspronkelijke raming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

4

Onder artikel 2, nummer 03, staan vermeldt de uitgaven voor schadeloosstelling Leden Europees Parlement. In de toelichting staat dat deze
uitgaven in 2009 aflopen omdat na de laatste verkiezingen deze kosten ten
laste komen van de begroting van het Europees Parlement. Waarom zijn
deze kosten opnieuw opgevoerd in de meerjarenbegroting van 2010 tot
2015 en niet als kosten voor het voorgestelde Huis voor de democratie en
rechtstaat, zoals blijkt uit de toelichting? Het totaal van deze bedragen
leidt tot een budget van bijna € 12 mln. in 2015, het geplande jaar van
opening van het Huis. Kan dit niet als aparte post worden opgenomen in
de begroting, inclusief een voorstel voor genoemde uitgaven in de
periode 2010–2015, zo vragen deze leden.
In de cijfers realisatie 2009, zo merken de aan het woord zijnde leden
voorts op, staat een post diverse ontvangsten van € 6 782 000. In de
ramingen staat voor de verschillende jaren een lagere post. Kan er een
toelichting op deze grote ontvangst worden gegeven?
Hun overige vragen over het overzicht, die betrekking hebben op de
outplacementregeling, stellen deze leden waar dit onderwerp elders in dit
Verslag aan de orde komt.
3. Begrotingstoelichting (uitgaven en ontvangsten) (TK 32 370,
nr. 3)
3.1 Leeswijzer
Over de leeswijzer hebben de leden geen opmerkingen gemaakt.
Bij de paragrafen in dit Verslag waar de leden eveneens hebben afgezien
van het maken van opmerkingen is dit aangegeven met --- .
3.2. Artikel 2 Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer, alsmede leden van het Europees Parlement
3.2.1. Algemeen --3.2.2. Activiteiten --3.2.2.a. Uitvoering wettelijke regelingen --3.2.2.b. Facilitering outplacement
De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat het beschikbare budget voor
outplacement steevast niet geheel wordt benut. Verwacht het Presidium
dat dit verandert als er voor oud-Kamerleden met wachtgeld een
sollicitatieplicht gaat gelden?
De leden van de SP-fractie lezen dat voor outplacement jaarlijks € 0,2 mln.
beschikbaar is gesteld. De uitgaven in 2009 waren € 0,13 mln. en hadden
betrekking op negen deelnemers. Doorgerekend betekent dit dat € 14 500
per persoon is uitgegeven aan outplacement. Dat is een hoog bedrag.
Kunnen deze leden een toelichting ontvangen waaraan die € 14 500
precies uitgegeven zijn en met welk resultaat? Wat is met deze investering
bespaard op de uitgaven aan wachtgeld?
De leden van de VVD-fractie vragen of zij uit de thans verstrekte stukken
volgens het Presidium terecht mogen afleiden dat negen ex-Kamerleden
tegen een gemiddelde vergoeding van ca. € 15 000 per persoon in 2009
zijn begeleid bij het vinden van een nieuwe baan. Bij hoeveel van deze
negen ex-leden is het specifiek deze begeleiding geweest die tot een
nieuwe functie heeft geleid? Geven de ervaringen van de afgelopen vijf
jaar naar de mening van het Presidium aanleiding om deze, bij de raming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

5

voor 2003 in het leven geroepen zogeheten «outplacementregeling»,
voort te zetten? Is het Presidium met deze leden van mening dat, ook al
betreft het hier relatief geringe bedragen in het licht van de totale Raming,
deze uitgaven scherp op hun effectiviteit dienen te worden beoordeeld?
De leden van de ChristenUnie-fractie zien onder artikel 2, nummer 01, van
het cijfermatig overzicht de uitgaven vermeld staan voor overige kosten
voor de Leden van de Tweede Kamer. Onder deze post zijn ook de kosten
voor de vrijwillige outplacementregeling voorzien. In de huidige zittingsperiode is gekozen voor een versobering van de wachtgeldregeling voor
vertrekkende Kamerleden. Is te voorzien dat na de verkiezingen van 2010
een groter beroep op deze regeling zal worden gedaan dan voorheen en is
het aan te bevelen het budget dienovereenkomstig te verhogen? Deze
leden ontvangen hierop graag de reactie van het Presidium.
3.2.3. Budgettaire gevolgen van beleid --3.2.4. Kengetallen --3.3. Artikel 3: Wetgeving en controle Tweede Kamer
3.3.1. Algemene doelstelling --3.3.1.1 Taak van de Tweede Kamer
De leden van de VVD-fractie vragen het Presidium in algemene zin aan te
geven of het de mening deelt dat structureel, bij alle Ramingen voor de
komende jaren, sterker moet worden ingezet op het goed kunnen
functioneren van de Kamer en de Kamerleden ten aanzien van, wat de
VVD-leden als de basistaak beschouwen, het controleren van de regering
en het vervullen van de taak van medewetgever.
Deze leden beschouwen sterke(re) inhoudelijke en technische ondersteuning van Kamerleden als belangrijkste prioriteit en verzoeken het
Presidium aan te geven of het – mede in het licht van de motie-Rambocus
– deze zienswijze deelt. Indien dit het geval is, waarom wordt de onderuitputting van ca. € 2 mln. per jaar tot 2015, die in de schets van de
budgettaire gevolgen van het beleid wordt gemeld, in zijn geheel
aangewend voor aanpassingen in het Kamergebouw en voor het
ontvangen van groepen jongeren en niet tenminste (groten-)deels tevens
voor extra inhoudelijke ondersteuning van Kamerleden?
Op zich zijn de leden van de VVD immers positief over de ontwikkeling
van het voorstel om structureel, dus ook in 2011, geld beschikbaar te
stellen voor de versterking van de ondersteuning van de fracties, met
name gericht op de afhandeling van e-mails. Deze leden verzoeken het
Presidium echter ook aan te geven of (een substantieel deel van) de
voorziene onderuitputting niet tevens aan te wenden ware voor inhoudelijke ondersteuning via de fracties.
3.3.1.2. De ambtelijke diensten
De leden van de PvdA-fractie vragen of bekend is wat de ervaringen zijn
van de gebruikers van wetgevingsrapporten met betrekking tot het nut,
het gebruik en de kwaliteit van deze rapporten? Is het Presidium bereid
een kort gebruikersonderzoek te laten houden?
Voorts vragen deze leden hoe het staat met de voorbereiding van
verhuizingen van fracties na de verkiezingen. En welke plannen er zijn
voor de training en inwerking van nieuwe Kamerleden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

6

De leden van de VVD-fractie vragen of kan worden aangegeven welk
budget voor inhuur van medewerkers, met een separate vermelding van
interim-managers, beschikbaar was in 2009, onder gelijktijdige
vermelding van de daadwerkelijk gerealiseerde uitgaven in dat jaar.
Tevens ontvangen zij graag informatie welk bedrag hiervoor beschikbaar
is in 2010 en beschikbaar zal worden gesteld in 2011.
De leden van de ChristenUnie-fractie spreken hun grote waardering uit
voor het werk van de griffie en de ondersteunende ICT-diensten. Dankzij
hun behulpzame ondersteuning kan het werk in de Kamer voortgang
vinden. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met het oog op het
komende jaar nog wel een aantal wensen en suggesties om tot enige
verbeteringen te komen. Zij formuleren deze wensen en suggesties in de
paragraaf over de vergroting van de transparantie van het parlementair
proces.
3.3.2. Speerpunten 2011 --3.3.3. Budgettaire gevolgen van beleid
Het (voorziene) budget van de Tweede Kamer voor wetgeving en controle,
zo valt de leden van de CDA-fractie op, vertoont nogal wat schommelingen, ook als gevolg van tussentijdse aanpassingen en bijstellingen. Zo
dalen de uitgaven in de Raming voor 2011 ten opzichte van het lopend
jaar met ruim € 3 miljoen, om in de jaren tot en 2015 (schommelend) te
zakken naar € 87,3 miljoen. Dat komt grotendeels ten laste van de
apparaatskosten. Dat vraagt om een toelichting. Is het een doorwerking
van eerder afgesproken ombuigingen? Vallen (tijdelijke) intensiveringen
weg? Nog simpeler: waar zal minder aan worden uitgegeven?
3.3.4. Operationele doelstellingen
3.3.4.1 Uitvoering aanbevelingen Parlementaire zelfreflectie
Bij de leden van de CDA-fractie leven de volgende vragen.
– Hoe veel geld is (structureel) beschikbaar voor versterking van
ondersteuning van de fracties, onderdeel van de parlementaire
zelfreflectie? Kunnen meerjarencijfers worden verstrekt?
– Hoe «creatief» is het Presidium bij het uitnutten van het (vergrote)
onderzoeksbudget van de Kamer? Zijn voorstellen voor een nieuwe,
andere aanpak van onderzoeken in voorbereiding?
– Hoe denkt het Presidium de eerste ervaringen met de «toekomst- en
onderzoeksagenda» in 2011 te verwerken?
– Hoe stelt het Presidium zich concreet voor dat medewerkers van
Bureau Wetgeving worden ingezet bij de indiening (en dus ook
voorbereiding) van initiatiefnota’s? Moet daartoe een aanvraag worden
ingediend? Per lid, per fractie? Of via de desbetreffende commissie? Bij
het Presidium?
– Hoe staat het met het voornemen om «oude» instrumenten van de
Kamer, zoals de hoorzitting, nieuw leven in te blazen?
– Zijn themacommissies een stille dood gestorven?
3.3.4.2. Modernisering audiovisuele faciliteiten
Bij de leden van de CDA-fractie leven de volgende vragen.
– Hoeveel gaat de modernisering van de audiovisuele faciliteiten in
totaal naar schatting kosten? En, om te beginnen, de «ontsluiting» van
alle openbare vergaderzalen, waarmee het Presidium in 2011 een
begin wil maken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

7

–

Hoe is de stand van zaken met videoconferencing? Zijn er bijzondere
voorzieningen nodig om «verbindingen» te leggen met het Europese
Parlement, met name de Nederlandse afgevaardigden?
Ook de leden van de PvdA-fractie vragen welke ervaringen er zijn met de
huidige pilot voor videoconferencing? Op welke termijn en op welke
schaal zal het systeem van videoconferencing volledig operationeel
worden?
3.3.4.3. Ombuigingen
De leden van de SP-fractie brengen in herinnering dat er lange tijd
discussie is geweest over het wel of niet uitbreiden van het uitbesteden
van diensten in de Tweede Kamer, zoals het restaurant, de beveiliging, etc.
Deze leden zijn hier nooit voorstander van geweest. Zij vragen welke
diensten op dit moment uitbesteed worden en welke diensten in de
toekomst mogelijk alsnog uitbesteed gaan worden.
De schoonmaak is wel een van de diensten die op dit moment wordt
uitbesteed. Schoonmakers zijn de afgelopen maanden in een felle strijd
verwikkeld geweest over hun arbeidsvoorwaarden. De lonen staan de
afgelopen jaren fors onder druk. De leden van de SP-fractie zien graag dat
mensen fatsoenlijk betaald worden voor hun werkzaamheden. De Tweede
Kamer zou hierin het goede voorbeeld moeten geven. Daarom vragen
deze leden of er de bereidheid is om de uitbesteding van de schoonmaak
ongedaan te maken, en de medewerkers weer in vaste dienst van de
Kamer te nemen. Op die manier gaat de Kamer zelf over de arbeidsvoorwaarden. Graag ontvangen zij een reactie van het Presidium op dit
voorstel.
3.3.4.3.A. Vergroten transparantie parlementaire proces
Dat het «vergroten van transparantie van het parlementair proces»
aandacht krijgt in de Raming voor 2011 verheugt de leden van de
CDA-fractie. Dat zal, zoals aangegeven, vooral digitaal vorm moeten
krijgen. Wat er wordt aangekondigd – «over ontsluiting van informatie in
zowel tekst, beeld als geluid», «prestatiesystemen», «optimalisering door
effectieve gegevensuitwisseling» en [iets dreigender] «aansluiting bij
bedrijfsprocessen» – is voor deze leden (niet allemaal digibeet...)
onvoldoende helder. Verdient het geen aanbeveling om in rond Nederlands uit te leggen wat er concreet in de planning zit? Dat maakt ook een
goede afweging voor de Kamer mogelijk.
Onderdeel van die «transparantie» is voor de leden van de CDA-fractie
ook de ontvangst van zo veel mogelijk bezoekers in het Kamergebouw.
Ongetwijfeld ten overvloede herinneren zij het Presidium aan de
motie-Schinkelshoek, die als (kloek) uitgangspunt had dat eigenlijk iedere
achttienjarige, alvorens voor het eerst te gaan stemmen, een bezoek aan
de Tweede Kamer moet hebben gebracht. Kan worden aangegeven hoe
het staat met het bezoekersprogramma? Hoe staat het met het verbeteren
van ontvangstmogelijkheden? Wat staat het komende jaar op het
programma? Wordt er, zoals eerder bepleit, extra aandacht gegeven aan
uitnodiging van scholen ver van Den Haag?
De leden van de PvdA-fractie horen graag hoe het Presidium aankijkt
tegen de toegankelijkheid van het parlement voor toeristen en betrokken
burgers. Hoeveel binnen- en buitenlandse toeristen ontvangt de Tweede
Kamer per jaar? Hoe kan de Kamer, in samenwerking met de Stichting
Bezoekerscentrum Binnenhof en/of het Huis van de Democratie, deze
ongeplande bezoeken beter faciliteren? Is het mogelijk om op grotere
schaal rondleidingen te organiseren voor deze mensen, ook of wellicht
voornamelijk in recessen en gedurende weekenden? Is het mogelijk om
hiervoor studenten in te huren of werkervaringsplaatsen te creëren? Is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

8

informatie over de organisatie en werkwijze van het parlement
beschikbaar in andere talen? Is het Presidium bekend met de manier
waarop parlementen in het buitenland onaangekondigde geïnteresseerden verwelkomen? Welke lessen zouden hieruit getrokken kunnen
worden voor de Nederlandse situatie? Deze leden ontvangen graag een
reactie van het Presidium op deze vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie willen graag een aantal wensen en
suggesties naar voren brengen die de ambtelijke dienstverlening aan de
leden kan verbeteren. Zij vragen of het mogelijk is ook de tekst van
Verdragen die op de agenda staan bij de papieren stukken te voegen, en
niet slechts de begeleidende brief of convocatie.
Deze leden vragen voorts dat bij stemmingen op de stemmingslijsten de
toelichting van de amendementen wordt vermeld. Dit maakt het voor alle
leden duidelijk welk doel het amendement heeft en faciliteert de beoordeling.
Bij veel wetsvoorstellen is er sprake van het wijzigen van bestaande
wetgeving. De bestaande wetgeving wordt slechts in uitzonderlijke
gevallen als document bij de stukken gevoegd. De leden van de
ChristenUnie-fractie vragen of het in toekomstige gevallen van wetswijziging mogelijk is om de tekst waarop wijzigingen worden voorgesteld bij
de stukken te voegen en deze zowel op papier als digitaal bij het betreffende agendapunt beschikbaar te stellen.
3.3.4.3.B. IT-infrastructuur
Met genoegen hebben de leden van de CDA-fractie vastgesteld dat de
ICT-basisinfrastructuur verbeterd is. De veelvuldig gesignaleerde
knelpunten – in voorgaande jaren bron van frustratie en irritatie – zijn,
zover zij kunnen nagaan, grotendeels verholpen. Dat verdient een
compliment, met name aan de Dienst Automatisering (DA).
Deze leden pleiten voor goed en beter contact met gebruikers. Zowel in
het ambtelijk apparaat van de Kamer als bij de fracties. De indruk bestaat
bij hen dat soms te veel vanuit bedrijfsprocessen en te weinig vanuit
gebruikers wordt geredeneerd. Een voorbeeld is Parlando, dat zonder
behoorlijke informatie aan de gebruikers en nog wel midden in de drukke
aanloop naar de verkiezingscampagne uit de lucht is gehaald.
De leden van de CDA-fractie ervaren al een tijdje problemen met het
systeem voor het verwerken van e-mails (KANA). Daarom pleiten zij voor
evaluatie. Mogelijk zal tot aanschaf van nieuwe software moeten worden
overgegaan. Ook is volgens hen verbetering mogelijk in de afhandeling
van met name bulkmail die leden individueel ontvangen.
De leden van de PvdA-fractie vragen of bekend is wat de resultaten tot nu
toe zijn van de gebruikers van Parlis over de gebruiksvriendelijkheid en
toegankelijkheid van dit systeem. Zo nee, is het Presidium bereid die te
laten peilen? Voorts vragen deze leden hoe het staat met de toegankelijkheid van Kamerstukken voor mensen buiten de Kamer.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat via de website Plein2
op dit moment de vergaderingen en bijeenkomsten in zes zalen online zijn
te volgen. Is het mogelijk dit uit te breiden naar alle openbare vergaderingen, ook in de overige vergaderzalen, zo vragen deze leden. In
aanvulling hierop vragen zij of het mogelijk is de audioverslagen van de
openbare vergaderingen via de website beschikbaar te stellen.
Tot slot merken zij op dat de structuur van Parlis thans zo is opgesteld dat
de documenten behorende bij een convocatie niet rechtstreeks bereikt
kunnen worden vanuit de agenda. Is het mogelijk om de documenten
rechtstreeks bereikbaar te maken zonder eerst verschillende keren door te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

9

klikken. Hierbij wijzen deze leden graag op de website van het Europees
Parlement waarbij voor de commissievergaderingen de documenten bij
de agenda rechtstreeks te openen zijn.
3.3.4.3.C. EU-betrokkenheid --3.3.4.3.D. Duurzaamheid/Energiebesparing/Duurzaam inkopen
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de stand van zaken met de
procentuele energiereductiedoelstellingen zoals die eerder zijn aangekondigd. Wordt de 2% reductie per jaar gehaald en welke maatregelen zijn
daartoe genomen naast de publiciteitscampagnes? Welke technisch
intelligente maatregelen (automatisch uitzetten van beeldschermen,
printers, lampen etc.) zijn reeds genomen, en welke worden het komend
jaar geïmplementeerd?
Veel bedrijven en organisaties hebben de ambitie uitgesproken om geheel
«klimaatneutraal» te worden. Is het Presidium bereid om te laten
berekenen met welke maatregelen en tegen welke kosten de Tweede
Kamer het eerste klimaatneutrale parlement ter wereld kan worden?
3.3.4.3.E. Huis voor democratie en rechtsstaat
Tegen die achtergrond hebben de leden van de CDA-fractie van meet af
aan steun verleend aan initiatieven om te komen tot een Huis voor de
democratie, als voorportaal van het Huis van de Democratie (Tweede
Kamer). Het verheugt hen dat «zowel de inhoudelijke als de procedurele
betrokkenheid van de Kamer» bij de totstandkoming verzekerd is. Zij zijn
benieuwd naar de stand van zaken. Hoe staat het met name met de
huisvesting? Is er, ondanks de discussies tussen het ministerie van BZK en
het Haagse gemeentebestuur, zicht op een oplossing? Welke rol speelt de
Kamer? Is de financiering, ook vanuit de Kamer, op orde?
Dat «oplevering» van het Huis van de Democratie (pas) voorzien is voor
2015, heeft volgens de leden van de CDA-fractie ook een voordeel: het is
een fraai verjaarscadeau voor de tweehonderdjarige Tweede Kamer,
«geboren» als «onze» Kamer is als uitvloeisel van de Grondwet van 1815.
Hoe staat het met de voorbereiding van die herdenking, willen deze leden
graag weten. Er zal tenminste wel een (fraai) herdenkingsboek
verschijnen, veronderstellen ze. Zijn er al andere min of meer uitgewerkte
plannen? Staat de datum al vast? Voor hen ligt hetzij 24 augustus, hetzij
16 oktober 1815 het meest voor de hand: hetzij de dag waarop de
Grondwetswijziging wordt afgekondigd die de Tweede Kamer instelt,
hetzij de dag van de eerste gewone vergadering van de Tweede Kamer.
De leden van de VVD-fractie lezen dat binnen het bestaande budget zal
worden bijgedragen aan het Huis voor democratie en rechtsstaat. Gezien
de gewenste financiële soberheid en terughoudendheid verzoeken zij het
Presidium aan te geven met welke zekerheid de maximumgrens van circa
€ 2 mln. niet zal worden overschreden. Voorts vragen deze leden in meer
algemene zin in welk stadium dit project zich thans bevindt.
3.3.5. Risico’s --3.3.6. Kengetallen
De leden van de PvdA-fractie vinden het van belang dat er relatief lage
drempels bestaan om bij spoed over een onderwerp te debatteren. Wat is
de huidige stand van zake met betrekking tot de lijst van aangevraagde
spoeddebatten? Hoelang blijven debatten doorgaans op deze lijst staan?
Welke lessen zouden hieruit getrokken kunnen worden voor de nieuwe
parlementaire periode?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

10

Kan het Presidium voorts inzicht geven in de frequentie waarmee
bewindspersonen door collega’s moeten worden vervangen of debatten
niet kunnen worden ingepland vanwege verblijf in het buitenland van
deze bewindspersonen? Is hier sprake van een toename of afname in
vergelijking met voorgaande jaren? Deze leden ontvangen hierover graag
nadere gegevens.
3.3.7. Bedrijfsvoeringparagraaf --3.4. Artikel 4: Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer --3.5. Het verdiepingshoofdstuk --3.6 Bijlage 1 Overzicht openstaande moties en toezeggingen
In het overzicht van openstaande moties en toezeggingen lezen de leden
van de VVD-fractie dat het Presidium de mogelijkheid onderzoekt om
meer faciliteiten aan bezoekers aan te bieden (koffiecorner). Hoe ver is dit
onderzoek gevorderd, zo vragen deze leden zich af en tevens of in dit
onderzoek rekening gehouden wordt met de kosten die deze faciliteiten
(o.m. met betrekking tot rondleiden van bezoekers) met zich zullen
brengen.
De voorzitter van de commissie,
Leerdam
De wnd. griffier van de commissie,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 370, nr. 4

11