Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-08

Milieuraad

Nr. 788

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT EN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 augustus 2019
Met deze brief informeren wij u over de informele bijeenkomst van
milieuministers op 11 en 12 juli 2019 onder Fins voorzitterschap in
Helsinki. Hier werden vrije gedachtewisselingen zonder besluitvorming
gevoerd over de EU-klimaatambitie met het oog op de klimaattop van de
Secretaris-Generaal van de VN in september, over de mondiale klimaatambities, over de potentie van circulaire economie om bij te dragen aan
het voorkomen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies, en over
de toekomst van de circulaire economie onder de nieuwe Commissie.
En marge van de informele bijeenkomst van milieuministers kwamen op
uitnodiging van Nederland de kopgroep van lidstaten voor een hogere
klimaatambitie bijeen. Met deze lidstaten is besproken hoe we zo snel
mogelijk de vier lidstaten die vanwege sociaaleconomische redenen zich
nog niet aan het doel van klimaatneutraliteit in 2050 hebben gecommitteerd mee kunnen krijgen. Ook is er gesproken over het ophogen van het
EU 2030-doel. Het is belangrijk dat de nieuwe Commissie, na het bereiken
van overeenstemming over het 2050-doel, duiding geeft wat dit betekent
voor het 2030-doel. Hierover wordt met de Commissie gesproken. Na de
informele bijeenkomst van milieuministers heeft de aanstaande Commissievoorzitter haar plannen voor de komende Commissieperiode in het
Europees parlement uiteen gezet.
Tijdens het AO Milieuraad van 20 februari 2019 (Kamerstuk 21 501-08,
nr. 760) hebben wij het lid Wassenberg (PvdD) een reactie namens het
kabinet toegezegd op de open brief van een groep wetenschappers over
de wetenschappelijke basis van het EU- klimaatbeleid voor bossen en
landgebruik. In deze brief wordt betoogd dat de EU in bosgerelateerde
wetgeving en klimaatwetgeving rekening moet houden met zowel
klimaatmitigatie, de grootschalige effecten op bossen van deze wetgeving
als met de multifunctionaliteit van bossen. Tijdens het AO gaf het lid
Wassenberg aan deze brief te zien als ondersteuning van zijn visie dat

kst-21501-08-788
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 788

1

biobrandstoffen, en het gebruik van biomassa in bredere zin, niet
klimaatneutraal is.
Het kabinet is ervan overtuigd dat de inzet van duurzame biomassa, nu en
richting 2030 en 2050, noodzakelijk is voor de verduurzaming van onze
economie en het realiseren van de klimaatopgave. Daarbij geldt dat alleen
duurzame biomassa hier werkelijk aan bijdraagt, waarbij in toenemende
mate ingezet wordt op het zo hoogwaardig mogelijk inzetten van
biomassa. Het kabinet zal in lijn hiermee een duurzaamheidskader laten
ontwikkelen, waarbij aandacht is voor koolstofschuld. Het kabinet staat
zodoende achter de internationale afspraken die gemaakt zijn over de
klimaatneutraliteit van biomassa.
EU klimaatambities en boodschappen richting de VN
SG-klimaattop
Het Fins voorzitterschap organiseerde twee sessies over klimaat, in
aanloop naar de klimaattop die VN Secretaris-Generaal Guterres
organiseert in New York op 23 september aanstaande.
De eerste sessie bestond uit een gedachtewisseling over het klimaatbeleid
van de Europese Unie. De sessie was gestructureerd middels een aantal
vragen die zich richtten op het bereiken van overeenstemming omtrent de
EU langetermijnstrategie (LTS), de klimaatbijdrage van de EU onder het
Parijs-akkoord (nationally determined contribution, NDC) en de kernboodschappen voor de EU bij de VN-klimaattop.
Nederland benadrukte dat de EU uiterlijk in 2050 klimaatneutraal moet zijn
en dat de huidige EU NDC met een doel van ten minste 40% emissiereductie in 2030 (t.o.v. 1990) onvoldoende is om de opwarming van de
aarde te beperken tot 1.5° C en dient te worden aangescherpt. Daarbij is
het Nederlandse klimaatakkoord uitgelicht als voorbeeld om aan te tonen
dat dit kan op een manier die haalbaar en betaalbaar is. Verder riep
Nederland de overige lidstaten op om vergelijkbare maatregelen te
nemen en verzocht het de Commissie om te onderzoeken wat het meest
kosteneffectieve pad is voor het bereiken van klimaatneutraliteit in 2050.
Diverse andere lidstaten benadrukten in hun interventies onder andere het
belang van het bereiken van overeenstemming over klimaatneutraliteit in
de EU in 2050 om het Parijs-doel van 1,5°C binnen bereik te houden. Ook
werd aandacht gevraagd voor de mainstreaming van klimaat in het
Meerjarig Financieel Kader van de EU. Enkele lidstaten wezen op de
economische kansen van de energietransitie. Meerdere lidstaten en de
Europese Commissie gaven aan dat het belangrijk is om als EU
eensgezind op te treden tijdens de VN Klimaattop in september.
Volgens enkele andere lidstaten is het op dit moment niet opportuun om
de EU NDC aan te scherpen. Deze lidstaten gaven aan dat de EU zich eerst
moet richten op het implementeren van de huidige doelen, en dat er
aanzienlijke aanvullende investeringen nodig zullen zijn om verdere
reducties te bewerkstelligen. Daarbij werd benoemd dat lidstaten
verschillende uitgangsposities hebben en dat rekening gehouden moet
worden met het feit dat bepaalde regio’s en sectoren voor specifieke
uitdagingen staan.
Aanscherpen van mondiale ambitie voor klimaatverandering
De tweede sessie in het kader van de VN-klimaattop richtte zich op de
mondiale klimaatambities. De top heeft als overkoepelend doel om de
mondiale klimaatambities aan te scherpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 788

2

De Commissie benadrukte het belang van een gemeenschappelijk en
coherent verhaal dat de eenheid van de EU uitdraagt. Van de grote
economieën heeft de EU nog steeds het meest ambitieuze klimaatdoel
voor 2030 met uitgewerkte maatregelen voor verschillende sectoren en
een grote meerderheid van de lidstaten steunt klimaatneutraliteit in 2050.
Om die redenen wil en kan de EU een leidende rol spelen op het gebied
van klimaat.
Deze visie werd gesteund door de lidstaten. Zij onderstreepten dat de EU
een voorbeeld kan zijn van een gezamenlijke aanpak van klimaat. Enkele
lidstaten maakten hierbij de kanttekening dat het vanuit concurrentieoogpunt belangrijk is dat ook andere landen hun ambities aanscherpen.
Over de inzet van Nederland tijdens de VN-klimaattop wordt u op korte
termijn separaat geïnformeerd in het kader van de bredere inzet voor de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
Potentie van circulaire economie in de aanpak van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies
Het Finse voorzitterschap had een discussiestuk gecirculeerd met twee
vragen naar aanleiding van de recente rapporten van het IPCC1, het IRP2
en het IPBES3: wat moet de bijdrage van de circulaire economie zijn in
nationaal, Europees en mondiaal klimaatbeleid? En hoe kan de circulaire
economie de Europese biodiversiteitsstrategie vooruithelpen?
Deelnemers wisselden van gedachten over deze discussievragen, waarbij
er brede overeenstemming was over het belang om circulaire economie
te verankeren in beleid gericht op het tegengaan van klimaatverandering
en biodiversiteitsverlies.
Veel lidstaten benadrukten hierbij het belang van goede informatie die
consumenten helpt met daadwerkelijk duurzame keuzes. Enkele
deelnemers (waaronder Nederland) adresseerden de uitdaging van het
bijhouden van CO2-reductie over de grens die wordt veroorzaakt door
nationale en Europese voortgang op de circulaire economie. Nederland
drukte ook zijn zorgen uit over de rol van afvalverbranding ten opzichte
van recycling in de Europese langetermijnstrategie voor klimaat.
De link tussen circulaire economie en biodiversiteit werd door de
deelnemers gelegd langs de lijnen van ontbossing en houtwinning,
voedselproductie en verspilling, en biomassa en biobrandstoffen.
Nederland kaartte daarbij ook het belang van biodiversiteit voor biotische
grondstoffen in de circulaire economie aan.
Nederland vroeg ten slotte de Commissie verder te werken aan
monitoring van de circulaire economie, en kwantificering van de bijdrage
aan klimaatdoelen. De Commissie gaf aan dat zij een tweejarige studie zal
starten naar de bijdrage van circulaire economie aan de klimaat- en
biodiversiteitsdoelen.
Volgende stappen voor een mogelijke EU circulaire economie 2.0
In zijn discussiestuk had het Finse voorzitterschap de deelnemers
gevraagd te focussen op drie zaken: wat zijn de volgende strategische
stappen voor de EU op circulaire economie? Hoe zou een aanpak voor
nieuwe prioritaire sectoren (zoals de huidige plasticstrategie) eruit moeten
zien? En welke instrumenten kunnen daarvoor gebruikt worden?
1

https://www.ipcc.ch/sr15/
https://www.resourcepanel.org/reports/global-resources-outlook
3
https://www.ipbes.net/global-assessment-report-biodiversity-ecosystem-services
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 788

3

De deelnemers (waaronder Nederland) waren het erover eens dat een
coherente langetermijnstrategie voor circulaire economie nodig is en dat
de volgende sectoren een aanpak naar het voorbeeld van de plasticstrategie verdienen: allereerst textiel, en dan bouw, voedsel, mobiliteit en
elektronica. Het Europese Plastic Pact dat Nederland met Frankrijk
ontwikkelt, werd in zes interventies aangehaald als opvolging van de
plasticstrategie waarbij de implementatie van de huidige afspraken
evenwel van belang blijft.
Daarnaast was er brede instemming met het belang van het faciliteren
van een goedwerkende markt voor secundaire grondstoffen en duurzame
openbare aanbesteding. Digitalisering werd door enkele lidstaten
genoemd als prioriteit in de verdere ontwikkeling van de circulaire
economie, evenals verzekering van voldoende financiering via groene
belastingen, het nieuwe MFK en de taxonomie voor duurzame investeringen. Met betrekking tot het stellen van bindende kwantitatieve doelen
voor de Europese circulaire economie waren de deelnemers verdeeld,
waarbij de kritische lidstaten aandacht vroegen voor de betaalbaarheid
van de transitie naar een circulaire economie met het oog op economische verschillen tussen lidstaten.
Het voorzitterschap zal de discussies over circulaire economie gebruiken
in de voorbereiding van raadsconclusies voor de Milieuraad van oktober,
die moeten dienen als gids voor het werk van de nieuwe Commissie.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 788

4