Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

28 741

Jeugdcriminaliteit

Nr. 82

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 september 2021
In de brief aanpak jeugdcriminaliteit van 28 juni 2019 liet ik uw Kamer
weten te starten met een pilot Halt voor jongvolwassenen.1 Deze pilot is
inmiddels uitgevoerd en door het Verwey Jonker instituut, in opdracht van
het WODC, geëvalueerd. Hierbij bied ik uw Kamer het evaluatierapport
aan2 vergezeld van mijn beleidsreactie. Daarnaast informeer ik u in deze
brief over het project Halt-feiten en de proces- en effectevaluatie van de
Halt-afdoening voor minderjarigen.
Evaluatieonderzoek Halt voor jongvolwassenen
Aanleiding voor de pilot Halt voor jongvolwassenen was de behoefte van
ketenpartners aan een pedagogische interventie voor jongvolwassenen
om meer maatwerk te kunnen bieden aan deze doelgroep. De beoogde
doelgroep van de pilot betrof 18- tot 23-jarigen die voor het eerst een
Halt-waardig delict hadden gepleegd en bij wie de ontwikkelingsleeftijd
lager is dan de kalenderleeftijd. Hiervoor kon aansluiting worden gezocht
bij het wegingskader voor het adolescentenstrafrecht. Naast het
verstrekken van inzicht in de uitvoering van de pilot richtte het onderzoek
zich op de vraag of er empirische ondersteuning is voor de werkzaamheid
van de Halt-afdoening bij de pilotdoelgroep en of er mogelijkheden zijn
voor doorontwikkeling.
Belangrijkste bevindingen uit het onderzoek
Van november 2019 tot en met maart 2021 hebben 64 jongvolwassenen
(hoofdzakelijk in de leeftijd van 18 of 19 jaar) in de regio RotterdamRijnmond een Halt-afdoening gekregen. Dit aantal is beneden de
verwachtingen, mogelijk door de coronamaatregelen en onbekendheid
van de pilot bij politie en OM. Uit het onderzoek blijkt dat de
Halt-afdoening in de pilot is aangeboden aan een bredere doelgroep dan
1
2

kst-28741-82
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 28 741, nr. 53.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 741, nr. 82

1

beoogd, waaronder recidivisten en hoogopgeleiden. De reden hiervoor is
dat de bij de pilot betrokken professionals van mening zijn dat de
Halt-afdoening moet kunnen worden toegepast op alle jongvolwassen die
voldoen aan de algemene Halt-criteria, omdat jongvolwassenen nog in
ontwikkeling zijn.
In het onderzoek is geen bewijs gevonden dat elementen van de
Halt-afdoening voor jongvolwassenen werkzaam zijn, of dat er werkzame
elementen zijn die toegevoegd zouden moeten worden aan een
Halt-afdoening voor jongvolwassenen. Daarbij wordt de kanttekening
geplaatst dat er nog weinig wetenschappelijke kennis is over interventies
voor delinquente jongvolwassenen. In het bijzonder niet over de
kortdurende interventies voor daders van lichte delicten. Er zijn wel enkele
aanwijzingen van mogelijk werkzame elementen van interventies gericht
op jongvolwassenen die kunnen bijdragen aan het voorkomen van
recidive, waaronder het element ‘schadeherstel’ en het betrekken van een
rolmodel of mentor.
Indien de Halt-afdoening voor jongvolwassenen wordt ingevoerd is
doorontwikkeling nodig op verschillende vlakken. De onderzoekers
adviseren om dan van de Halt-afdoening voor jongvolwassenen ook een
buitengerechtelijke afdoening te maken, waardoor bij deelname geen
aantekening volgt op het strafblad. Daarnaast bevelen de onderzoekers
aan de criteria op grond waarvan een Halt-afdoening bij jongvolwassenen
mogelijk is, gelijk te trekken met die voor minderjarigen. Tot slot zou er bij
doorontwikkeling aandacht besteed moeten worden aan het proces
(waaronder samenwerking tussen organisaties en bejegening van de
jongere en diens ouders) en de inhoud van de interventie.
Beleidsreactie
In het adolescentenstrafrecht kan in de persoonlijkheid van de jongvolwassene aanleiding worden gevonden om, in plaats van een straf of
maatregel uit het gewone strafrecht, een straf of maatregel uit het
jeugdstrafrecht op te leggen. Aan een dergelijke afdoening gaan
screening en selectie vooraf. Hierbij komt in de praktijk betekenis toe aan
de mogelijkheden die er bestaan voor pedagogische gedragsbeïnvloeding. Het adolescentenstrafrecht voorziet niet in de mogelijkheid van
een Halt-afdoening voor jongvolwassenen. Omdat dit in de praktijk als
een gemis wordt ervaren heb ik de pilot Halt voor jongvolwassenen laten
uitvoeren.
Het onderzoek bevestigt dat Halt voor jongvolwassenen voldoet aan de
behoefte van professionals om meer maatwerk te kunnen bieden. De
betrokkenen bij de pilot zijn voorstander van een Halt-afdoening voor alle
jongvolwassenen zonder selectie op basis van persoonlijkheid. Ik
constateer echter dat de uitkomsten van de evaluatie (beperkte instroom
pilot, geen bewijs voor werkzaamheid) onvoldoende basis bieden om over
te gaan tot invoering van een afdoening voor deze brede doelgroep
jongvolwassen. Omdat ik wel kansen zie voor meer maatwerk voor een
smallere doelgroep (door middel van selectie, conform de systematiek
van het adolescentenstrafrecht), organiseer ik een expertsessie om het
draagvlak voor, en de haalbaarheid van een dergelijke afdoening te
toetsen. Totdat er, mede op basis van de uitkomsten van deze sessie,
besluitvorming heeft plaatsgevonden, stopt de pilot Halt voor
jongvolwassenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 741, nr. 82

2

Project Halt-feiten
De laatste jaren is er ook in de praktijk van de Halt-afdoening voor
minderjarigen sprake van een verschuiving: een steeds groter percentage
van zaken dat door Halt wordt afgedaan betreft feiten die niet specifiek in
het Besluit aanwijzing Halt-feiten zijn opgenomen.3 Dit geeft een risico op
rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid. Daarnaast vervagen de grenzen
van de doelgroep en bestaat er geen duidelijk profiel meer van de jongere
en de delicten die in aanmerking komen voor een Halt-afdoening.
De uitbreiding van de doelgroep minderjarigen die wordt verwezen naar
Halt én de aanbeveling van de betrokkenen bij de pilot Halt voor jongvolwassenen om de doelgroep te verbreden, vragen om (her)bezinning.
Daarom ben ik het Project Halt-feiten gestart. In dit project gaat mijn
ministerie met Halt, OM, Politie, Raad voor de Kinderbescherming en
wetenschappers uit verschillende disciplines in gesprek om te komen tot
een kader met daarin een typering van de delicten en het profiel van de
jongere dat zich leent voor een Halt-afdoening. Zo ontstaat meer
duidelijkheid over de gewenste plek van de Halt-afdoening in het
interventiepalet voor delinquente jongeren.
De expertsessie over een maatwerkafdoening voor jongvolwassenen
wordt meegenomen in het project Halt-feiten teneinde een integraal kader
te schetsen voor de doelgroep van Halt. Uw Kamer wordt in de eerste
helft van 2022 geïnformeerd over de uitkomsten van dit project.
Proces- en effectevaluatie Halt-afdoening
Ik hecht er aan dat (pre)justitiële gedragsinterventies zoals de
Halt-afdoening effectief zijn. Halt bestaat inmiddels ruim 40 jaar en doet
jaarlijks gemiddeld 15.000 zaken van minderjarige plegers van lichte
delicten af. Het laatste effectonderzoek naar deze afdoening dateert uit
2006. In 2013 en 2016 hebben respectievelijk een procesevaluatie en een
literatuuronderzoek plaatsgevonden. Sindsdien is de afdoening doorontwikkeld. Dit geeft aanleiding tot een nieuwe procesevaluatie om vast te
stellen of de afdoening wordt uitgevoerd zoals beoogd in het Handboek
Halt 2021.
Sinds de afronding van het effectonderzoek uit 2006 en de doorontwikkeling van de Halt-afdoening is het onvoldoende duidelijk of de doelen
worden behaald (naast recidivereductie onder meer ook ouderbetrokkenheid, het aanleren van gedragsalternatieven en herstel van de schade).
Daarom is het van belang om na de procesevaluatie ook een effectonderzoek te laten uitvoeren. Om het effect van de Halt-afdoening goed te
kunnen meten is het noodzakelijk om daarbij gebruik te maken van een
controlegroep. De experimentele groep krijgt wel een Halt-afdoening, de
controlegroep gaat niet naar Halt. Op die manier kan zo zuiver mogelijk
worden vastgesteld wat het verschil is tussen beide groepen. In de
onderzoeksopzet wordt overwogen of een politiereprimande voor de
controlegroep passend is.
Het effectonderzoek zal een actueel inzicht geven in de effectiviteit van de
Halt-afdoening. Over de planning van beide onderzoeken informeer ik u in
de strategische evaluatieagenda die ik u bij de begroting doe toekomen.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

3

25,9% van de Halt-verwijzingen in 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 741, nr. 82

3