Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 1293

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT EN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juni 2021
Naar aanleiding van de aangenomen motie1 van het lid Sjoerdsma (D66)
die het kabinet verzoekt «aan te geven hoe iedere Nederlander gratis de
mogelijkheid kan krijgen om, ten behoeve van het Europese digitaal Covid
certificaat (DCC), zich deze zomer te laten testen met een test naar keuze,
waaronder een NAAT (PCR)-test, en de Kamer hierover binnen twee
weken te informeren», heeft het kabinet besloten om zich ten zeerste in te
spannen om te onderzoeken hoe testen ten behoeve van het DCC voor
reizigers voor de periode 1 juli tot en met 31 augustus volledig vergoed
kan worden. Ten behoeve van de uitvoering van deze motie informeert het
kabinet u over de mogelijkheden iedere Nederlandse reiziger gratis de
mogelijkheid te bieden om zich deze zomer te laten testen en over de
risico’s die daarbij aan het licht zijn gekomen.
De motie ziet op de testkosten voor Nederlandse reizigers die nog niet de
mogelijkheid hebben gehad om (volledig) gevaccineerd te kunnen worden
– en deze zomer naar het buitenland willen gaan.
Drie sporen
Het kabinet ziet op dit moment een mogelijke combinatie van drie
verschillende sporen:
1. De reisbranche vergoeden voor daadwerkelijk afgenomen testen: zij
hebben immers al een infrastructuur voor de testcapaciteit ingekocht
en opgebouwd waar personen eenvoudig gebruik van kunnen
maken.
2. Het starten van een aanbesteding of Open House. Hiermee wordt aan
andere partijen dan de reisbranche de kans gegeven om deze testen
uit te voeren. Dit is juridisch gezien van groot belang om rechtszaken
te voorkomen. Er kan een einddatum aangebracht worden zodat de
Open House niet onnodig lang blijft doorgaan. De aanbesteding of
1

kst-25295-1293
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1668.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1293

1

Open House wordt zo ingezet dat waar mogelijk alleen wordt betaald
voor daadwerkelijk afgenomen testen. Inkoop van grote overcapaciteit moet worden voorkomen. Binnen een Open House is geen
concurrentie op prijs mogelijk.
3. Het benutten van testcapaciteit van (een aantal) GGD’en: zij hebben in
de zomer waarschijnlijk overcapaciteit om voor dit doel een deel van
de oplossing te zijn.
Aan alle uitvoeringssporen kleven aanmerkelijke risico’s gezien het korte
tijdsbestek dat er is om dit uit te voeren. Het kabinet vindt het belangrijk
om die voorafgaand aan de verdere uitwerking met uw Kamer te delen.
Gegeven deze onzekerheden zal het kabinet met een open houding op
zoek gaan naar de beste manier om desgewenst reizigers tegemoet te
komen in hun testkosten, waarbij ook ontwikkelingen in het buitenland
worden gevolgd.
Risico’s
•

•

•

•

•

Er zijn juridische bezwaren tegen het alleen laten lopen van de testen
via een deel van de reisorganisaties. Een ander deel van de reisorganisaties, dat geen testcapaciteit heeft gecontracteerd, zou bezwaar
kunnen maken bij een Nederlandse rechter, maar zou ook een signaal
kunnen afgeven aan de Europese Commissie omdat dit gezien zou
kunnen worden als staatsteun. Daarmee bestaat de aanmerkelijke kans
op onrechtmatige en ondoelmatige overheidsuitgaven. Dergelijke
juridische procedures kunnen voorts leiden tot het tijdelijk stilleggen
van de vergoeding van testen.
Om dit te voorkomen wordt de optie van een Open House procedure
ook verkend. Hiermee kan meer recht kan worden gedaan aan andere
aanbieders van testen die niet op een bepaalde manier verbonden zijn
met de reisbranche. Als er wordt gekozen voor de optie van een Open
House procedure, dan moet er rekening mee worden gehouden dat dit
normaliter 4–6 weken kost. Dus er is sprake van een zeer grote
tijdsdruk.
Ook bestaat de kans op fraudegevoelige ICT-systemen, als de
infrastructuur ten behoeve van de commerciële testcapaciteit niet
zorgvuldig wordt aangesloten op het DCC. Het zorgvuldig aansluiten
van testaanbieders kost tijd en grote snelheid kan daarbij contraproductief werken. Ook als er voor wordt gekozen het testen deels via de
GGD te laten verlopen doet dit probleem zich voor. Daarnaast moet
rekening gehouden worden met piekbelasting in de zomer. Grote
groepen vakantiegangers gaan op hetzelfde moment naar het
buitenland. Dit kan leiden tot overbelasting van de capaciteit.
Bovendien mogen testuitslagen hoofdzakelijk niet ouder zijn dan
72 uur. Er zal dus een groep reizigers zijn die vaker dan één keer een
beroep op de capaciteit zal doen.
Een ander risico is dat de testcapaciteit van de GGD’en onvoldoende is
om het volledig door de GGD’en te laten uitvoeren. Daarom zal er ook
een beroep moeten worden gedaan op commerciële testcapaciteit.
Bovendien is het voor de GGD een vraagpunt of de doelstelling van
deze testcapaciteit valt onder de doelstelling van de GGD (publieke
gezondheidszorg). Indien de GGD’en een groot deel van de vraag
absorberen, kan dit echter ook leiden tot rechtszaken door commerciële testaanbieders.
Qua doelmatigheid bestaat ten slotte het risico dat de testvraag
wegvalt doordat Nederland niet meer wordt aangemerkt als hoogrisico
land door andere EU-lidstaten, waardoor betaald wordt voor onbenutte capaciteit. Inzet is om de doelmatigheid zoveel mogelijk te
borgen en om betaling voor onbenutte capaciteit daarom zoveel als
mogelijk te beperken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1293

2

Financiële consequenties
Indien er voor wordt gekozen om gratis testen voor Nederlandse reizigers
aan te bieden dan zijn de daadwerkelijke totale kosten onder andere
afhankelijk van het type test (antigeen of PCR), en het aantal reizigers dat
een beroep zal doen op de vergoeding. Daarbij speelt mee dat in de EU
nog wordt gesproken over de inzet van reisbeperkende maatregelen zoals
welk type testen wordt gevraagd. Ook moeten door individuele lidstaten
de komende periode nog keuzes worden gemaakt over het toepassingsbereik van het DCC. Voorbeelden daarvan zijn het aantal benodigde
vaccinaties en de voorwaarden waaronder een test geaccepteerd wordt bij
inreizen. De exacte budgettaire gevolgen worden nog in beeld gebracht,
maar zouden bij benadering kunnen oplopen tot ongeveer 350 miljoen
euro.
Rechtmatigheid uitgaven
Het kabinet zal uw Kamer binnenkort informeren hoe de uitvoering en de
budgettaire gevolgen er exact uit komen te zien en voor welke (combinatie van) sporen gekozen zal worden. Omdat voor de uitvoering van deze
maatregelen niet kan worden gewacht op verwerking in een suppletoire
begroting, doe ik bij voorbaat een beroep op het tweede lid van artikel
2.27 van de Comptabiliteitswet 2016. Deze brief zal daarom ook aan de
Eerste Kamer worden verzonden. Het kabinet concludeert dat de
uitvoering van de motie naar het huidige inzicht risico’s op onrechtmatigheden en fraude met zich mee zal brengen. Uiteraard zal het kabinet er
alles aan doen om deze zo goed mogelijk te beheersen, maar uitsluiten
kan het kabinet dit helaas niet.
Tot slot
Het kabinet heeft gepoogd verschillende mogelijkheden in kaart te
brengen hoe iedere Nederlander gratis de mogelijkheid kan krijgen om,
ten behoeve van het Europese digitale Covid-certificaat, zich deze zomer
te laten testen. Het kabinet heeft ernstige twijfels over de haalbaarheid en
rechtmatigheid van de uitvoering van deze mogelijke wens. Het kabinet
deelt deze informatie met u, zodat u deze informatie kunt meenemen in
uw afweging of en hoe uitvoering wenselijk is.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1293

3