Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 827

Toekomst mediabeleid

Nr. 196

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 juni 2020
Naar aanleiding van de situatie die het afgelopen jaar is ontstaan rond het
Commissariaat voor de Media (hierna: Commissariaat) heb ik uw Kamer
geïnformeerd over de verschillende maatregelen die zowel door mij als
het Commissariaat in gang zijn gezet. Een van de maatregelen betreft een
verkenning naar de governance van het Commissariaat. Ik heb toegezegd
uw Kamer te informeren over de resultaten uit deze verkenning en mijn
besluit op basis hiervan. Met deze brief en het rapport dat u als bijlage1 bij
deze brief aantreft, doe ik deze toezegging gestand2.
De verkenning naar de governance is een van de aanbevelingen die ik heb
overgenomen uit het verslag van de vijfjaarlijkse zbo-evaluatie naar de
doelmatigheid en doeltreffendheid van het functioneren van het Commissariaat3. Deze verkenning heb ik laten uitvoeren door ABDTOPConsult met
het verzoek om antwoord te geven op de vraag in hoeverre de governance van het Commissariaat nog actueel en toekomstbestendig is of dat
deze (deels) dient te worden herijkt.
Bevindingen
ABDTOPConsult stelt vast dat het belang van een goede toezichthouder
op het domein van media door de stakeholders wordt onderschreven en
niet ter discussie staat. Wat mij betreft een belangrijk uitgangspunt om de
relevantie van het Commissariaat te kunnen vaststellen. Daarbij zijn twee
componenten van belang die de mate van relevantie bepalen:
– de wijze waarop het Commissariaat uitvoering geeft aan zijn toezichtstaken; en
– de inrichting van de governance en interne organisatie die een
adequate uitvoering van deze taken faciliteert en stimuleert.
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Kamerstuk 32 827, nr. 184.
3
Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 171.
2

kst-32827-196
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 827, nr. 196

1

Waar het gaat om de uitvoering stelt ABDTOPConsult vast dat het
Commissariaat zich in te beperkte mate richt op nieuwe ontwikkelingen in
het mediaveld, met name die waarvoor nog geen regelgeving is terwijl de
omgeving dit wel verwacht. Hierdoor ligt gezagsverlies van de toezichthouder op de loer. Relevant in dit verband is dat de in 2018 aangenomen
Europese Richtlijn voor Audiovisuele Mediadiensten die op 19 september
2020 moet zijn geïmplementeerd, hiertoe meer handvatten zal bieden. Om
deze opgave op een adequate wijze op te pakken, is een goede taak- en
omgevingsanalyse nodig. Op basis hiervan kan worden vastgesteld of een
herijking van de taken nodig is en in hoeverre dit vraagt om organisatorische aanpassingen. Het Commissariaat heeft deze actie opgepakt en is
momenteel bezig met een traject om in afstemming met alle relevante
stakeholders te komen tot een lange termijn toezichtstrategie (2020–2025).
Een omgevingsanalyse zal daar onderdeel van uitmaken. De resultaten
hiervan zal ik gebruiken om vast te kunnen stellen of de huidige taken
volstaan of dat een herijking nodig is en welke middelen of maatregelen
nodig zijn om deze taken adequaat uit te voeren. Ik verwacht uw Kamer
hierover kort na het zomerreces te kunnen informeren.
Wat betreft de inrichting van governance en interne organisatie stelt
ABDTOPConsult in zijn rapport vast dat gelet op het relatief beperkte
aantal medewerkers sprake is van een te zware topstructuur met een
college, een algemeen directeur en een management team. Wanneer de
inhoudelijke besluitvorming bij het besturend orgaan ligt, zijn aspecten als
transparantie, goede communicatie en een sterke verbinding met de
organisatie van essentieel belang. Het college is echter te veel op afstand
van de rest van de organisatie komen te staan. Dit heeft ertoe geleid dat
een duidelijke aansturing en prioritering ontbreekt. Daarnaast ligt er nog
een belangrijke opgave voor het Commissariaat om de bedrijfsvoering op
voldoende niveau te brengen, zoals eerder in het verslag van de
zbo-evaluatie is vastgesteld. Daar wordt door het Commissariaat in
afstemming met het ministerie hard aan gewerkt. Ik heb uw Kamer
daarover geïnformeerd4.
ABDTOPConsult pleit voor een korte en een (middel-)lange termijn
strategie om te komen tot een toekomstbestendige toezichthouder op de
media. Voor de korte termijn is het belangrijk om de governance zo in te
richten dat de organisatie in staat wordt gesteld om eerst het huis op orde
te krijgen (transitiefase). Dit betreft de bedrijfsvoering en het realiseren
van goede communicatie en een sterke inhoudelijke verbinding tussen het
college en de werkorganisatie. Hiermee kan ook het risico op een verder
personeelsverloop -dat tot voor kort zeer hoog was- worden verkleind.
Van daar uit kan vervolgens voor de (middel-)lange termijn worden
beoordeeld of een verdergaande aanpassing in de governance in de rede
ligt. Daarbij kan gedacht worden aan herpositionering van het
mediatoezicht.
Besluit
Ik volg de lijn van ABDTOPConsult om voor de herijking van de governance rekening te houden met huidige situatie bij het Commissariaat. Ik
kies daarom voor een aanpassing van de governance die op korte termijn
kan worden doorgevoerd. Hieruit vloeit logischerwijs voort dat het een
aanpassing betreft waarvoor geen wetswijziging nodig is. Daarnaast hecht
ik eraan ook de ervaringen die zijn opgedaan onder leiding van de huidige
interim voorzitter mee te wegen. Verder heb ik bij mijn besluit in acht
genomen dat de aangepaste governancestructuur bij voorkeur per

4

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 229.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 827, nr. 196

2

1 oktober 2020 van kracht wordt, zodat de nieuwe collegeleden die dan
aantreden, conform deze structuur van start kunnen gaan.
Op grond van het vorenstaande zal de governance van het Commissariaat
per 1 oktober 2020 als volgt worden aangepast:
• Het Commissariaat wordt aangestuurd door de collegevoorzitter die
tevens eindverantwoordelijk is voor de aansturing van de organisatie,
op basis van een aanstelling van minimaal 32 uur per week.
• Daarnaast worden twee nieuwe commissarissen aangetrokken op
basis van relevante expertise met een parttime aanstelling van 25%.
Deze commissarissen zijn samen met de voorzitter belast met de
besluitvorming met betrekking tot het primaire proces.
• De topzware structuur wordt verder ontlast doordat de functie van
algemeen directeur komt te vervallen en niet langer wordt gewerkt met
een MT als tussenlaag tussen het college en de verschillende
afdelingen binnen de organisatie.
Op dit moment wordt onder leiding van de interim voorzitter feitelijk
grotendeels al gewerkt volgens deze structuur. De ervaringen zijn tot nu
toe positief. Met deze structuur komt de verbinding tussen de organisatie
en het college meer in balans te staan en kan de rolzuiverheid beter
worden bewaakt. Het Commissariaat heeft mij laten weten de interne
rolzuiverheid hierbij als volgt te zullen waarborgen:
• Het college als geheel geeft richting, benoemt resultaten, geeft de
beleidskaders mee en borgt de productie en de kwaliteit van het werk
van het Commissariaat.
• De voorzitter is verantwoordelijk voor de aanpak, werkwijze en de inzet
van mensen en middelen om het resultaat binnen de afgesproken
kaders te bereiken. Deze rol brengt met zich mee dat de voorzitter
tevens de functioneringsgesprekken voert met de practice leaders
binnen de organisatie. Het mandaat voor het voeren van deze
gesprekken met de overige medewerkers in de werkorganisatie ligt bij
de practice leaders.
• De werkorganisatie is integraal verantwoordelijk voor de uitvoering
van taken en opdrachten en het voorbereiden van voorstellen en
adviezen aan het college.
Het Commissariaat heeft aangegeven behoefte te hebben aan ondersteuning vanuit twee externe organen: een Expert Panel en een Raad van
Advies. Met de Raad van Advies beoogt het Commissariaat een gremium
beschikbaar te hebben dat het college kan adviseren als er behoefte is aan
een vertrouwde sparring partner. Het Expert Panel zou moeten fungeren
als inhoudelijk klankbord voor kennisverrijking ten aanzien van ontwikkelingen in het mediaveld. Deze externe organen zullen geen statutair
onderdeel uitmaken van de organisatie. De verantwoordelijkheid voor de
opstart van deze organen ligt bij het Commissariaat en de bekostiging zal
uit de reguliere middelen van het Commissariaat plaatsvinden. Gezien de
omvang van de organisatie en de opgave om deze op orde te krijgen in
relatie tot de huidige en toekomstige toezichtsvraagstukken waar de
organisatie voor staat, zie ik de meerwaarde van ondersteuning in deze
vorm.
De herijking van de governance vraagt tevens om een nadere invulling
van de interne organisatie van het Commissariaat. Momenteel doet het
Commissariaat in samenspraak met de eigen OR hier onderzoek naar. De
resultaten hieruit zullen worden gebruikt om de bevoegdheden tussen het
college en de werkorganisatie vast te leggen in een herziene versie van
het bestuursreglement van het Commissariaat (Besluit organisatie,
mandaat, volmacht en machtiging Commissariaat voor de Media). De
vaststelling ervan zal met mij worden afgestemd en behoeft mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 827, nr. 196

3

goedkeuring. De planning is dat het nieuwe reglement er is voordat de
nieuwe collegeleden aantreden.
Vervolgproces
In navolging van hiervoor geschetste aanpassing van de governance zijn
inmiddels een aantal trajecten van start gegaan. Het gaat om de werving
van de nieuwe collegeleden, de aanpassing van de arbeidsvoorwaarden
die voor de nieuwe leden zullen gelden en de opstelling van een samenwerkingsprotocol met het Commissariaat. Ik licht deze trajecten hierna
kort toe.
Werving nieuwe commissarissen
Nu er duidelijkheid is over de aanpassing van de governance kan worden
overgegaan tot het werven van de nieuwe commissarissen die vanaf
1 oktober zullen worden aangesteld. Hierbij wordt het hele college
vernieuwd. De wervingsprocedure wordt onder verantwoordelijkheid van
het Commissariaat uitgevoerd. Daarbij wordt gebruik gemaakt van
openbare profielschetsen en wordt een onafhankelijke benoemingsadviescommissie ingesteld, ondersteund door een extern wervingsbureau. Op
grond van de voordracht van deze commissie zal ik de nieuwe aan te
stellen commissarissen benoemen, zoals de Kaderwet zbo’s voorschrijft.
Dit wervingsproces is conform de procedure zoals die is voorzien in het
wetsvoorstel Variawet dat op dit moment bij de Eerste Kamer aanhangig
is5.
Aanpassing bezoldigingsbesluit (arbeidsvoorwaarden)
Daarnaast is het afgelopen jaar mede naar aanleiding van publicaties en
Kamervragen discussie ontstaan over de arbeidsvoorwaarden van de
collegeleden, onder andere over de wachtgeldregeling, secundaire
arbeidsvoorwaarden die thans minder gebruikelijk zijn en de overstap van
een voormalig collegelid naar een onder toezicht gestelde partij. In reactie
op de Kamervragen hierover heb ik uw Kamer laten weten na te zullen
gaan of de huidige arbeidsvoorwaarden nog aansluiten bij de arbeidsvoorwaarden bij de overheid en aan de overheid gelieerde organisaties6.
Dit heeft ertoe geleid dat ik heb besloten het bezoldigingsbesluit aan te
passen. Daarbij is het uitgangspunt om de arbeidsvoorwaarden zo veel
mogelijk te laten aansluiten bij de arbeidsvoorwaarden zoals die gelden
voor de sector Rijk. Het aangepaste bezoldigingsbesluit verwacht ik voor
het einde van het zomerreces in de Staatcourant te publiceren.
Samenwerkingsprotocol OCW-Commissariaat
ABDTOPConsult stipt in zijn rapport tevens de relatie van het Commissariaat met mijn ministerie aan (de zogeheten «driehoek»). De invulling van
de relatie tussen OCW, zowel in de rol van eigenaar als in de rol van
opdrachtgever, en het Commissariaat als opdrachtnemer vindt zijn
grondslag in de Kaderwet zbo’s. In de driehoek van eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer dient een ieder vanuit de eigen rol sturing en
richting te geven aan de inhoud van de gesprekken om tot een gedeeld
beeld te kunnen komen over bedrijfsvoering, prioriteitstelling binnen het
toezicht en de budgettering. Vanuit mijn ministerie worden deze driehoekgesprekken al gevoerd. Niettemin neem ik het advies ter harte om hierin
een verbeterslag te maken door de rollen en de wisselwerking tussen deze
drie actoren nader vorm te geven. Zodra de nieuwe collegeleden zijn
5
6

Kamerstuk 35 042, A.
Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 229.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 827, nr. 196

4

aangetreden zal ik met het Commissariaat een samenwerkingsprotocol
opstellen waarin concrete werkafspraken worden vastgelegd. Daarbij zal
ik ook zaken betrekken als de wijze waarop functioneringsgesprekken met
het college worden gevoerd en hoe voortaan een adequate toets op
onverenigbare nevenfuncties plaatsvindt.
Tot slot
De verkenning van ABDTOPConsult heeft mij en het Commissariaat
afdoende aanknopingspunten geboden die hebben geleid tot de bovengenoemde aanpassingen in de governance van het Commissariaat en de
nog vast te stellen nadere invulling van de interne organisatie. Ik heb met
het Commissariaat afgesproken de komende twee jaar als transitieperiode
aan te merken. Een periode waarin onder leiding van het nieuw aan te
stellen college de inmiddels ingezette verbetertrajecten kunnen worden
voortgezet. Maar vooral ook een periode waarin het nieuwe college
invulling en uitvoering zal geven aan een lange termijn toezichtstrategie.
Ik verwacht dat met de gewijzigde governancestructuur een adequate
realisatie van deze doelen kan worden bereikt. In de reguliere gesprekken
die ik in mijn rol als eigenaar van het Commissariaat voer, zal ik de
voortgang hiervan bewaken. Tevens zal ik tegen het einde van deze
transitieperiode (oktober 2022) de werking van de aangepaste governance
evalueren en op basis daarvan bezien of een eventuele wijziging nodig of
wenselijk is.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 827, nr. 196

5