DRLA
110F
?IC1 fl ‘IEi
JIZT VOOh.
C*iONE EN
ZUINW’

TNO

innovation
forlife
De Nederlandse overheid spant zich samen met
TNO in om brandstofverbruik en schadelijke
emissies van wegvoertuigen te beperken, zodat
ons milieu beschermd wordt, zonder beperking
van onze mobiliteit.

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

ACTIEF
OVERHEIDSBELEID
De Nederlandse overheid spant zich samen met TNO
in om brandstofverbruik en schadelijke emissies van
wegvoertuigen te beperken, zodat ons milieu beschermd
wordt, zonder beperking van onze mobiliteit. Nederland
en Europa voeren een actief bronbeleid’. Dit heeft er
aan bijgedragen dat, ondanks een sterke groei van het
wagenpark en het aantal gereden kilometers, in de
afgelopen decennia de luchtkwaliteit in onze steden sterk
is verbeterd. In feite zouden zonder de doorgevoerde
verbeteringen onze steden bij het groeiende verkeer
volstrekt onleefbaar zijn geworden. In technologisch
opzicht heeft de auto-industrie daarbij een geweldige
prestatie geleverd. Maar zonder het beleid van nationale
overheden, zoals de Nederlandse, en van de Europese
Commissie zou dit niet zover zijn gekomen.

Om de eisen en procedures goed te kunnen onderbouwen
laat het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (voorheen
VROM) binnen meerjarenprogramma’s door TNO metingen
en onderzoek uitvoeren naar emissies van voertuigen en
de consequenties daarvan voor het te voeren beleid.
Belangrijk onderdeel vormen de zogenaamde steekproef
controleprogramma’s voor respectievelijk personenauto’s
en vrachtauto’s, die sinds 1986 worden uitgevoerd. In
deze programma’s worden praktijkemissies van voertuigen
met uiteenlopende aandrijftechnologieën en brandstoffen
gemeten, in het laboratorium en op de weg.

Om de doelen te realiseren hebben Nederlandse
overheidsvertegenwoordigers (van het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu en van de Rijksdienst voor het
Wegverkeer) zitting in commissies en technische
werkgroepen van de Europese Commissie (Brussel) en
van de Verenigde Naties (Genève), daarbij ondersteund
door onder andere experts van TNO. In deze groepen
worden eisen, (test-)procedures en uitvoeringsbepalingen
ontwikkeld, die voor heel Europa (en in de toekomst ook
wereldwijd) gelden. Het werk in deze werkgroepen is
bepalend voor de uiteindelijke emissieprestaties in de
praktijk. Het gaat vaak om complexe materie, met
vergaande consequenties en grote belangen.

3

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

EUROPESE
NORMSTELLING
EUROPESE EMISSIENORMSTELLING DIESEL
PERSONENAUTO’S
0.16

—

0.14 —
0.12

—

0.10.08

0.06

—

0.04—
Belangrijk instrument van het bronbeleid is de Europese
normstelling: via opeenvolgende stappen van Europese
richtlijnen zijn de uitlaatgasemissies van personen- en
vrachtauto’s aan banden gelegd, de bekende Euro
grenswaarden.

EUROPESE EMISSIENORMSTELLING VRACHTAUTO’S
0.4
—

0.35
0.3
0.25

0.4

0.2

0

0.6

0.8

0 (g/km)
NO
—
—

Eurol
Euro2

—

Euro3

—

Euro4

—

Euro5
Euro6

Onderbroken
lijn is Hc+NO,

EUROPESE EMISSIENORMSTELLING BENZINE
PERSONENAUTO’S
1—

—

0.8

—

—

—

0.6

—

0.4

—

0.2—
0.15

o
—

•êq
*4

4,

0.1—

•t*,

0.2

0.05—
0
0
—

4

—

Euro 1
Euro II

1

1

1

1

2

3

4
5
N0 (g/kWh)
Euro V
Euro VI

Euro III
Euro IV

0
6

1

0

7
—
—

Eurol
Euro2

0.2
—
—

Euro3
Euro4

1

1

1

0.4

0,6

0.8

1

NO (g/km)
5
Euro 5 = Euro 6
5
Onderbroken lijn is HC+N0

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

Dit heeft geleid tot een indrukwekkende reductie van
vervuilende emissies van voertuigen over de afgelopen
decennia. Europese normstelling is een zeer (kosten-)
effectieve methode gebleken om de luchtkwaliteit te
verbeteren.

GEMIDDELDE C0
-EMISSIE VAN NIEUWE
2
PERSONENAUTO’S IN EUROPA
200—
180—
160—

‘

-uitstoot
2
Ook op het gebied van de reductie van de CO
van voertuigen zijn inmiddels de eerste stappen gezet,
met emissienormen voor nieuwe personenauto’s en
bestelauto’s in 2015 en 2020.

140
—
—

120
—

100—
800

i?’6Oi
2000

1
2005

2010

2015

2020

Historische ontwikkeling (bron: EEA)

—

lndicatieve correctie voor ingeschatte utilisation
of test flexibilities’

KLEIN LAND, VEEL INVLOED
Bij de ontwikkeling van de Europese normstelling

• Bestaande wetgeving (Regulation 443/2009)

speelt Nederland een belangrijke stimulerende en soms
ook doorslaggevende rol. De inzet in het Europese
overleg is doelgericht en wetenschappelijk onderbouwd
door het werk van TNO. In deze discussies is Nederland
een zeer belangrijke en invIoedrijI partij, mede door
de onafhankelijk positie ten opzichte van de

automobielindustrie en door de grote hoeveelheid
aanwezige kennis en gegevens,
Bij de onderbouwing wordt nadrukkelijk rekening
gehouden met de mogelijkheden van de industrie,
die telkens weer moet investeren in nieuwe technologie.
De Nederlandse inzet leidt aantoonbaar tot goede

resultaten.
5

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

AANVULLEND
BELEID IN
NEDERLAND
Naast Europese normstelling zet de Nederlandse overheid
aanvullende instrumenten in om schonere en zuinigere
voertuigen (sneller) op de weg te krijgen, zoals fiscale
stimuleringen en (tijdelijke) subsidies. Ook lokale overheden
zetten instrumenten in, zoals milieuzones.
Sinds 2006 zijn er verschillende regelingen geweest om
roetfilters te stimuleren. Zo konden ondernemers tot 2011
bij aanschaf van een nieuwe bestelauto met af-fabriek
roetfilter 300 euro subsidie aanvragen. Volgens het
Planbureau van de Leefomgeving is zon 20 tot 25%
van de verbetering in luchtkwaliteit te danken aan de
stimuleringsmaatregelen voor roetfilters.

“Ik ondervind bij mijn werk als RDW beleidsmedewerker
emissies en brandstoffen bij de afdeling Ontwikkeling
Voertuigreglementering (OVR) in het internationale
overleg (EC en UN-ECE) veel steun van TNO. De kennis
die TNO opdoet bij haar steekproeven wordt met mij
gedeeld en vormt zo een belangrijke factor bij de
inhoudelijke technische discussies in dit internationaal
overleg. Bij de onderhandelingen over bijvoorbeeld
technische wijzigingsvoorstellen in de emissieregelgeving is het van belang niet alleen te vertrouwen
op gegevens van de voertuigindustrie. De resultaten
uit het TNO steekproefprogramma helpen om een beter
en objectief beeld te krijgen van het emissiegedrag
van voertuigen in de realiteit. Dit heeft al bij diverse
onderwerpen duidelijk effect gehad.”

STIMULERINGSREGNL VOOR HET
WEGVERKEER:
“De luchtvervuiling door het wegverkeer zal de komende
jaren verder afnemen doordat nieuwe auto’s steeds
schoner worden. De overheid stimuleert deze
ontwikkeling met stimuleringsregelingen. Zo worden
trucks en bussen gesubsidieerd die reeds aan de nieuwe
Euro VI norm voldoen; hun N02-emissie is 90 procent
lager dan die van oudere vrachtwagens. Ook zet de
overheid een premie op taxi’s en bestelwagens die van
de nieuwste, schoonste technieken zijn voorzien, In het
regeerakkoord is afgesproken dat het gebruik van sterk
vervuilende oude auto’s wordt ontmoedigd.”
Bron: www.rijksoverheid.riI/mininteries/enm/nieuws/2O12J12/2O/
Iuchtkweiiteit-Oljft-verbeteren.html

6

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

BASEREN OP FEITEN:
DE STEEKPROEFCONTROLE
PROG RAM MA’S
De bij wegverkeer betrokken partijen vertegenwoordigen
grote belangen en de besluiten die de overheid neemt
omtrent emissies en brandstoffen hebben vaak grote
effecten. Daarom is het noodzakelijk dat de overheid
zich baseert op objectieve gegevens over de emissies
en andere prestaties van verschillende voertuigklassen
en brandstoffen. Om de nodige inzichten te verwerven,
laat het Ministerie van Infrastructuur en Milieu door TNO
twee steekproefcontroleprogramma’s uitvoeren, een voor
personenautos en een voor vachtauto’s. Gedurende deze

meerjarenprogramma’s worden voertuigen uit de praktijk
door TNO aan meetprogramma’s onderworpen, waarbij
reële emissie- en brandstofverbruiksgegevens worden
vastgesteld en de werking van specifieke technologieën
wordt geëvalueerd. Naast de evaluatie van technologieën
in steekproefprogramma’s wordt er bij TNO ook aan
technische oplossingen gewerkt om emissies en
brandstofverbruik onder praktijkomstandigheden te
reduceren.

1

7

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

WAARDEVOLL. RESULTATEN
STEEKPROEFCONTROLEPROGRAMMAS
—Inzicht in het werkelijke brandstof en energieverbruik
van individuele voertuigen ander verschiflendê
praktijkcondities: Om uitspraken te kunnen doen over
het gedrag van een (steeds vernieuwende>
voertudoot moeten voldoende representatieve
voertuigen worden getest.
inzichten voor de verbetering van het bronbeleid
Hoe kan de Europese riormstelling worden verbeterd,
zodat er schonere voertuigen op de weg komen?
—Objectieve gegevens voor de onderbouwing van
nationale beleidsmaatregele bijvoorbeeld op het
gebied van stimulering- en fiscalisering. Deze vormen
een belangrijk nationaal instrument voor het beperken
van emissies in de mobiliteitssector.
Inzicht in de In-Sendce Conformlty: Voldoen in serie
geproduceerde voertuigen nog aan de eisen bij de
typekeuring?
Feedback aan voertuigfabrikanten over emissieprestaties van hun voertuigen. Er zijn zelfs voorbeelden
van fabrikanten die van emissiereductietechnologie
zijn gewisseld, na feedback van TNO op de emissieprestaties van hun voertuigen tijdens reguliere inzet.
Bewustwording van de effecten van milieumaatregelen
bij voertuigimporteurs. dealers en gebruikers.
Basisgegevens (emissiefactoren) voor het bepalen
van het emissiegedrag van de vloot onder specifieke
omstandigheden, bijvoorbeeld bij het verhigen van
de maximum snelheid.

—

—

—

—

—

S

.NISTERIE VAN
INFRASTRUCTUUR EN MêLlEU)
Circa 25 jaar steekproefcontroleprogramma leert dat
je er met het stellen van strenge normen niet bent.
Zonder aanvullende bepalingen voor de praktijkemissies
zie je de laatste 20 jaar bij elke aanscherping dat het
effect wordt uitgehold doordat de industrie de motor
zodanig kalibreert dat deze in de testcyclus voldoet,
terwijl de uitstoot vooral bij dieselvoertuigen in de
praktijk factoren hoger ligt. Het testprogramma brengt
dat aan het licht, en biedt aanknopingspunten om
de mazen in de wetgeving te repareren. Door het
programma hebben TNO en l&M bovendien een
kennispositie opgebouwd waarmee we de effectiviteit
van de normen kunnen vergroten.”

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

ONMISBARE
EMISSIE
FACTOREN
Uit de vele metingen die zijn en worden uitgevoerd binnen de
steekproefcontroleprogramma’s leidt TNO emissiefactoren
af. Dit zijn standaard emissiegetallen die de uitstoot van
vervuilende stoffen in grammen per kilometer weergeven.
Emissiefactoren worden afgeleid voor diverse typen
wegvoertuigen onder uiteenlopende rij-omstandigheden.
Hiervoor gebruikt TNO het zelf ontwikkelde, geavanceerde
model VERSIT+, dat zeer nauwkeurige emissiefactoren
oplevert. Deze emissiefactoren worden door de nationale
overheid en door vele andere partijen gebruikt als basis
voor analyses, rapportages, onderbouwing van maatregelen,
etc. Ze worden regelmatig geactualiseerd op basis van
recente meetresultaten en inzichten. Omdat de emissiefactoren kritisch zijn voor ontwikkelen en monitoren van
effectief luchtkwaliteitsbeleid, is het nodig om te beschikken

LUCHTKWALITEIT: HOE VER ZIJN WE?

Prakt!jkrit met een Portable Emissions Measurement System (PEMS).

Ondanks de enorme toename van het verkeer is de
luchtkwaliteit in de steden de afgelopen decennia sterlç
verbeterd. Dit is in belangrijke mate het gevolg van het
nationale en Europese bronbeleid voer voertuigen. De
gezondheid en kwaliteit van leven is verbetettl. Het
risico op voortijdige sterfte is bijvoorbeeki gedaald voor
bewoners langs de 80 km-zone in Rotterdam. Toch is
het halen van de luchtkwaliteitsnormen voor NO
5 in
2015 niet vanzelfsprekend en treden voor fijn stof ook
onder de norm nog gezondheidsklachten op. Aandacht
voor het beperken van de verkeersernissies blijft
daarom voorlopig zeker nodigt Met name de reductie
van de N0
emissies blijft een aandachtspunt.
5
9

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

over specifieke en gedetailleerde Nederlandse emissiefactoren, die gerelateerd zijn aan het wagenpark en het
rijgedrag in Nederland. Samen met de resultaten van
meetprogramma’s in andere landen ontstaat het beeld van
de praktijkemissies van voertuigen op de weg in Europa.

(o.a. gemeenten en adviesbureaus) gebruiken ze voor het
evalueren van luchtkwaliteit en het doorrekenen van
maatregelen. Ze worden gebruikt in Iuchtkwaliteitsmodellen
om te beoordelen of er ruimte is voor bouwprojecten,
bijvoorbeeld van nieuwe infrastructuur, en of bijvoorbeeld
in de toekomst aan de Iuchtkwaliteitsnormen wordt
voldaan. Ook zijn de emissiefactoren onmisbaar om de
effecten van voorgenomen beleid door te rekenen, zoals
bij de invoering van de snelheidsverhoging naar 130 km/u
op snelwegen.

Doordat de nieuwste voertuigtypen worden gemeten zijn
de nationale emissiefactoren geschikt voor Iuchtkwaliteits
prognoses, zoals van het PBL en RIVM. Ze vormen de
basisgegevens onder het NSL (Nationaal Samenwerkings
programma Luchtkwaliteit) en de daarbij betrokken partijen

Euro 1

Euro 3

Euro 2

Euro 4
Start

o
o

oo

0

0

0

0

0

0

0

o 0
oo
cc

0

cc

0
0

0

0-0000-0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

QQ

Q

0

0

0

0

cc

oo

cc

cc

c

00

00

00

)O

0

cc

cc

cc

cc

)0

0

00

00

00

00

0

0

ccce

cc

cc

o

o

—

o
o
o
o

o
o
o

•r—

0

-

Geen DPF
DPF

Automatisch
Handbediening
Diesel
Directe injectie

10

Indirectie injectie

Licht
Middel

Benzine
LPG

Zwaar

80

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

REDUCTIE VAN COEMISSIES ENORME
1
WTDAGING
n de Europese Unie is voor transport een doelstelling
1
van 60% reductie in 2050 te opzichte van 1990
afgesproken. Dit wordt nodig geacht voor de klimaatdoelstelling van maxiniaal 2 0 temperatuurstijging.
De eerste stappen zijn gezet. Volgens Europese
afspraken is in 2015 de gemiddelde G0
-uitstoot van
2
nieuwe personenauto s minder dan 130 g/km In 2020
gaat deze grens naar 95 g/km. Ook voor bestetautos
2 normering van
zijn inmiddels normen vastgelegd C0
vrachtautos wordt overwogen. Als gevolg van deze
maatregelen is er sprake van een trendbreuk bij de
-uitstoøt van het wegverkeer die tot nu toe continu
2
00
Is gestegen Om de lange termijn doelstellingen te
halen is echter veel meer nodig. Naast het verder
zuiniger maken van cGnventionele aandrijvingen, is het
nodig om over te stappen op alternatieve aandrijvingen
(bîjv. elektrisch) en energiedragers (bljv. waterstof en
biobrandstoffen).
Ook Uit het oogpunt van energiebeschikbaarheid en
-zekerheid is diversificatie van aandrijvingen en

brandstoffen een noodzaak, mede gezien de
wereldwijde groei van gemotoriseerd transport.

11

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

PRAKTIJ KEM ISSI ES
VERSUS NORMEMISSIES:
CLOSETHEGAP
Of voertuigen aan de Europese normen voldoen, wordt
gecontroleerd in een typegoedkeuringstest. Daarbij wordt
gemeten of een voertuigtype de gestelde normwaarde
niet overschrijdt. Een aanvullende eis aan de productie
conformiteit moet zekerstellen dat elk voertuig dat van de
fabrieksband rolt binnen zekere marges gelijk is aan het
gekeurde type. Een typegoedkeuringstest wordt uitgevoerd
in een emissielaboratorium en is zeer nauwkeurig.

12

Het praktijkgebruik van voertuigen is echter vele malen
complexer dan de typegoedkeuringstest, bijvoorbeeld
omdat de rit die tijdens de testprocedure wordt gereden
minder dynamisch is dan het gemiddelde rijgedrag op de
Openbare weg. Daarnaast hebben autofabrikanten een
belang om een zon gunstig mogelijk resultaat te behalen
bij de typekeuring. Hiervoor wordt de ruimte’ die de
testprocedure biedt steeds beter benut. Dit resulteert

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

onder andere in toepassing van systemen die binnen
de toegestane marges zijn geoptimaliseerd voor de
typegoedkeuringstest om tot lage emissiewaarden te
komen. Hierdoor zijn de praktijkemissies van voertuigen
tegenwoordig vaak (aanzienlijk) hoger dan in de type
goedkeuringstest. Een sprekend voorbeeld is de gemiddeld
-praktijkemissie van Euro 5 diesel
0
enkele keren hogere NO
personenwagens en Euro V bedrijfswagens. Als gevolg van
aanvullende maatregelen zijn de NO
-emissies van Euro V
0
(zware) bedrijfswagens in een aantal gevallen verbeterd.
De ruimte in de testprocedure wordt eveneens steeds
beter benut om tot een optimaal brandstofverbruik te
komen tijdens de typegoedkeuringstest.
Praktijkemissies worden gemeten op de rollenbank met
alternatieve testcycli en tijdens metingen op de weg, die
in de steekproefprogramma’s zijn ontwikkeld. Daarnaast
wordt ook de hoogte klimaatkamer van TNO ingezet voor
zowel evaluatie als ontwikkeling van robuuste nieuwe
technologieën.

RELATIEVE PRAKTIJKEMISSIES
350
300
250
200

T
—

—

t..

r
—

.

.,

.1

150—
100
50

—

—

0
NO (op basis van 11 Euro 5 diesel personenauto’s)
0
100% = Limietwaarde
2 (op basis van 8 verschillende bezine en diesel
C0
personenauto’s) 100% = Typegoedkeuringswaarde
LIMIETWAARDE T.O.V. PRAKTIJK NOxEMISSIES
MIDDELZWARE VRACHTWAGENS
12
10

De inzichten in de praktijkemissies, die in de Nederlandse
steekproefcontroleprogramma’s worden opgedaan,
worden gebruikt in het Europese overleg over nieuwe
testprocedures. Deze zijn nodig om de huidige Europese
emissiewetgeving te verbeteren en het gat’ tussen
praktijkemissies en normemissies te verkleinen. Daarnaast
vragen de toenemende technische ontwikkelingen van
voertuigen om verbeterde procedures. Nederland is één
van de landen die hieraan het meest bijdraagt.

—

—

—

8—
s

6—
42—

1*1

Euro 0 Euro 1 Euro II Euro III Euro IV Euro V Euro VI
Limietwaarde
Praktijkemissie stad

Praktijkemissie snelweg

schattingen gebaseerd
indirecte metingen
en AdBice verbruik.
13

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

LOPENDE ONDERWERPEN IN INTERNATIONAAL
OVERLEG OVER TESTPROCEDURES
Personenauto’s:

—WLTP (Woridwide harrnonized Light vehicles Test
Procedure): verbeterde (wereldwijde) testprocedure
met een meer praktijkgerichte tèstcyclus.
RDE (Real Driving Emissions): uitbreiding van de
typegoedkeuringstest met metingen op de weg
teneinde lage praktijkemissies te garanderen.
MAC (Mobite Air Coriditianing) test: verbruikstest
voor mobiele alroonciltioner systemen.
—

Zware bedrijfsauto’s:
°MetingeTgevoerd binnen het steekproefcontrole
programma toonden aan dat het verder aanscherpen
van de emissielimieten helaas meestal niet leidde tot
een evenredige verlaging van de praktijkemissies.
Soms werden die zelfs hoger. Onze metingen,
aangevuld met verder onderzoek, maakten het mogelijk
om aan te tonen dat verbeteringen in de procedures
en de toegepaste technologie niet alleen noodzakelijk,
maar ook mogelijk waren.
Mede hierdoor is er nu veel meer aandacht voor
de praktijkemissies bij het formuleren van nieuwe
emissiewetgeving en meetprocedures.”

14

WIIDC (Woridwide harmonizeci Heavy Duty
Certification procedure); verbeterde (wereldwijde)
testprocedure met een meer representatieve
testcyclus (inclusief koude start) voor de keuring
van vrachtwagenmotoren.
—PEMS (Portable Emissions Measurement System):
mobiele praktijkemissietest voor conformiteit van in
gebruik zijnde voertuigen. De gekeurde vrachtautomotoren moeten ook in de praktijk in een voertuig
aan de emissienorm voldoen.
RDE (Real DrMng Emissions) voor zware
_,y_—
verruiming van de testcondities
—

HOE NEDERLAND ZICH EFFECTIEF INZET VOOR SCHONE EN ZUINIGE VOERTUIGEN

KORTOM
Verdere verbetering van de luchtkwaliteit en de
-uitstoot vragen om
2
noodzakelijke beperking van de C0
voortdurende aanscherping van de normstelling voor
wegvoertuigen en daaruit voortvloeiende inspanningen van
de auto-industrie om daaraan te voldoen. Gezien het grote
maatschappelijke belang blijft de Nederlandse overheid
zich hiervoor inzetten, met gedegen onderbouwing vanuit
de steekproefprogramma’s van TNO. De ‘eerstehands
kennis’ die TNO opdoet bij deze programma’s wordt ook
ingezet bij studies en advieswerk rechtstreeks voor de
Europese Commissie.

OOK GELUIDEMISSIES VAN VOERTUIGEN
KUNNEN OMLAAG
Voertt4lgen zijn de afgelopen jaren veel stiller geworden,
maar het kan nog beter. Door de jarenlange samen
werking tussen het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu en TNO zijn we in staat geweest de mogelijkheden
voor strengere Europese geluidsilmieten en de impact
daarvan te analyseren. Dit heeft onlangs geleid tot een
vtorstel van de Europese Commissie voor een nieuwe,
strengere EIJ Richtlijn Voertuiggeluid. Het belangrijkste
gevolg hiervan voor Nederland is dat flink op
infrastructurele uitgaven (bljv, aan geluidsschermen)
kan worden bespaard en de leefomgevingskwaliteit
van omwonenden verder kan worden verbeterd.

15

CONTACT
Contactpersoon voor algemene vragen:
Contactpersonen voor het steekproefcontroleprogramma
voor vrachtwagens:
1
Contactpersonen voor het steekproefcontroleprogramma
voor personenauto’s:
Neem gerust contact op met het secretariaat om de
bovenstaande personen te bereiken
Secretariaat Sustainable Transport and Logistics

TNO.NL/MOBILITEIT

COLOFON
Redactieteam: