Grote Bickersstraat 74
1013 KS Amsterdam
Postbus 247
1000 AE Amsterdam
t 020 522 59 99
f 020 522 53 33
e info.nl@kantarpublic.com
www.kantarpublic.com

Onderzoek effect energielabel voor
woningen
Rick Nijkamp
Matthijs de Gier
Stella van Hoenselaar
H4173 | oktober 2017

Dit document is uitsluitend voor deze opdrachtgever opgesteld. Alle in het document vermelde gegevens zijn strikt
vertrouwelijk. Publicatie en inzage aan derden, geheel of gedeeltelijk, is zonder schriftelijke toestemming van
Kantar beslist niet toegestaan. Door ons lidmaatschap zijn wij gehouden de gedragsregels na te leven van Esomar
en de MarktOnderzoekAssociatie (MOA).
© Kantar | ISO 9001, ISO 20252, ISO 26362, ISO 14001 en ISO 27001 gecertificeerd

Inhoud
Samenvatting

1

Inleiding

4

1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

Effect van energielabel op bewustwording
Door energielabel is men zich meer bewust van de energieprestatie van de woning
Op maat gesneden aanbevelingen op het energielabel worden op waarde geschat
Woningeigenaren zijn zich bewust van de ‘status’ van het energielabel
Energielabel wordt vooral als bewustwordingsinstrument beschouwd
Naast het energielabel worden woningeigenaren door tal van factoren beïnvloed

9
9
11
14
15
16

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Effect van energielabel op gedrag
Houding ten aanzien van energiebesparende maatregelen
Kwart van woningeigenaren heeft recent energiebesparende maatregelen genomen
Een tiende zegt zonder het energielabel niet in actie te zijn gekomen
Het installeren van zonnepanelen is de meest genomen energiebesparende maatregel
Bij de overweging om energiebesparende maatregelen te nemen spelen financiën een
belangrijke rol
Geld blijkt ook grootste belemmering te zijn om overwegingen om te zetten in daden
Helft van woningeigenaren is van plan om meer energiebesparende maatregelen te
nemen

18
18
19
20
21

Overige effecten van het energielabel
Energielabel is ook relevant bij het kopen van een volgende woning
Klein deel zou energiebesparende maatregelen nemen om beter energielabel te krijgen
Door energielabel zegt men ook meer algemene energiebesparende maatregelen te
nemen

29
29
32

2.6
2.7

3
3.1
3.2
3.3

Onderzoek energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public| september 2017

22
24
26

34

Samenvatting
Achtergrond en opzet
Om te achterhalen of woningeigenaren meer waarde gaan toekennen aan het vernieuwde energielabel
voor woningen, heeft onderzoeksbureau Kantar Public in opdracht van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO) een onderzoek uitgevoerd in 2017 onder woningeigenaren. Dit onderzoek richt zich op drie
onderwerpen:


Het effect van het energielabel op bewustwording.



Het effect van het energielabel op gedrag.



Overige effecten van het energielabel.

Het onderzoek is uitgevoerd door middel van kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Allereerst hebben
1.742 woningeigenaren deelgenomen aan een online enquête over het energielabel. Daarnaast zijn 15
diepte-interviews verricht bij woningeigenaren met een definitief energielabel.
Het effect van het energielabel op bewustwording


Het energielabel heeft een positief effect gehad op de bewustwording van woningeigenaren. Zo
zegt bijna twee derde door het energielabel meer kennis te hebben vergaard over de
energiezuinigheid van hun woning. Zes op de tien woningeigenaren zeggen door het energielabel
beter te weten welke aanpassingen ze aan hun woning moeten maken om deze energiezuiniger te
maken.



Het energielabel kan van waarde zijn voor de woningeigenaren. Het kan zelfs een trots gevoel
geven, wanneer jouw woning een gunstiger energielabel heeft dan andere woningen in de buurt.
Aan de andere kant geven woningeigenaren aan dat de lage prijs en de leveringssnelheid van het
definitieve energielabel afbreuk doen aan de ‘status’ van het instrument. Het energielabel geeft
volgens woningeigenaren een globale inschatting van de energieprestatie van de woning, maar
men beseft dat het geen precies instrument is.



Woningeigenaren vermoeden dat het energielabel vooral wordt ingezet als
bewustwordingsinstrument. Over het algemeen vindt men dat de overheid hierin wel is geslaagd.
De ontvangst van het energielabel is een bewustwordingsmoment; een reminder om aandacht te
besteden aan een onderwerp dat geen dagelijkse gespreksstof is.



Het energielabel kan volgens de geïnterviewden weer een duwtje in de goede richting zijn, maar
het is niet zo dat het energielabel de enige reden zal zijn dat men besluit om energiebesparende
maatregelen te laten aanbrengen. Het is onrealistisch om te veronderstellen dat de effecten van
het definitieve energielabel zijn te isoleren. Er spelen namelijk ook veel andere factoren een rol
die woningeigenaren stimuleren om over het onderwerp energiebesparing na te denken, zoals:
buurtinitiatieven, informatieavonden en gezamenlijke investeringen in bijvoorbeeld zonnepanelen.



De aanbevelingen op het definitieve energielabel lijken een belangrijk onderdeel te zijn van het
energielabel. De helft van de woningeigenaren heeft deze aanbevelingen ook gelezen. woning en
situatie. Verschillende geïnterviewden geven aan dat ze door het lezen van de aanbevelingen zijn
gaan nadenken over het nemen van energiebesparende maatregelen. Aan de andere kant zijn er
ook geïnterviewden die de aanbevelingen niet hebben gelezen, maar naar eigen zeggen wel op
internet zijn gaan kijken naar energiebesparende maatregelen naar aanleiding van het

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 1

energielabel. Het feit dat hun woning is ingedeeld in een bepaalde labelklasse, heeft hen aan het
denken gezet over energiebesparing.
Het effect van het energielabel op gedrag


Ruim een kwart van alle woningeigenaren heeft recent één of meerdere energiebesparende
maatregelen aangebracht of laten aanbrengen in hun woning. Een tiende van hen zou dit niet
hebben gedaan als het definitieve energielabel er niet was geweest.



Er zijn maar weinig woningeigenaren die het energielabel aanwijzen als directe aanleiding voor
het nemen van energiebesparende maatregelen. Financiën spelen een veel belangrijkere rol bij de
overweging om energiebesparende maatregelen te nemen. Het bespaart namelijk geld op de
energierekening en men ziet het als een goede investering.



In totaal heeft 52% van de woningeigenaren recent energiebesparende maatregelen overwogen,
maar de helft daarvan heeft deze overweging niet omgezet in daden. Dit heeft meestal met
financiën te maken. Men heeft er op dat moment onvoldoende geld voor (over) om de
energiebesparende maatregelen te nemen. Daarnaast zegt men er gewoon niet aan te zijn
toegekomen.



Woningeigenaren gaan niet over één nacht ijs bij de beslissing om energiebesparende
maatregelen te nemen. Er kunnen soms wel jaren tussenzitten voordat men in actie komt, mede
vanwege de investeringskosten die vastzitten aan energiebesparende maatregelen. Ruim de helft
van de woningeigenaren zegt van plan te zijn om in de aankomende vijf jaar één of meer (extra)
energiebesparende maatregelen te nemen. Men denkt in dat geval het vaakst aan zonnepanelen
en/of een HR (combi)ketel.

Overige effecten van het energielabel


Naast de bewustwording en het effect op het nemen van het energiebesparende maatregelen
heeft het energielabel ook bijkomende effecten. Ruim de helft van hen zegt dat het energielabel
van invloed zal zijn op hun keuze bij een volgende aankoop van een woning. Geïnterviewden
geven bijvoorbeeld aan dat ze bij Funda de zoekcriteria zodanig instellen dat er geen woningen
met een minder gunstig energielabel worden getoond.



Het energielabel heeft ook invloed op de prijs die men voor een woning zou betalen: twee derde
zegt namelijk minder geld te zullen betalen voor een woning met een energielabel G. Andersom is
dit effect minder groot. Vier op de tien personen zou meer geld betalen voor een woning met
energielabel A. Het energielabel lijkt soms een woningkenmerk te zijn dat men gebruikt om af te
dingen.



Het is woningeigenaren nog niet altijd duidelijk of het loont op de woningmarkt om een woning
met een gunstiger energielabel aan te bieden. Bij de beslissing om energiebesparende
maatregelen te nemen kijkt men vooral of men de investering er zelf uit kan halen. Er zijn weinig
woningeigenaren die energiebesparende maatregelen zullen nemen om het huis beter
verkoopbaar te kunnen maken. Ze geven aan dat het niet duidelijk is of de investeringskosten
van de energiebesparende maatregelen opwegen tegen de meerwaarde die je zou krijgen voor
een woning met een meer gunstig energielabel. Ze zijn van mening dat het aan de nieuwe
bewoners is om energiebesparende maatregelen te nemen.



Drie op de tien woningeigenaren zeggen dat het energielabel er (enigszins) voor heeft gezorgd
dat ze meer algemene energiebesparende maatregelen hebben genomen (lager zetten van de
thermostaat, minder lang douchen, aanschaffen van energiezuinige apparaten, etc.). Het lijkt

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 2

vooral een bijkomend effect te zijn. Doordat mensen zich meer bewust worden van de
energieprestatie van hun woning, zullen ze ook eerder letten op hun eigen energieverbruik.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 3

Inleiding
Het Nederlandse energielabel voor koopwoningen is in 2008 ingevoerd op grond van de Europese
richtlijn voor energieprestaties van gebouwen. Dit energielabel laat zien hoe energiezuinig een woning
is. Er zijn zeven klassen: van A (zeer energiezuinig) tot G (zeer onzuinig). Het label moet aanwezig
zijn bij verkoop of verhuur van de woning.
Tot 2015 konden huiseigenaren het energielabel uitsluitend aanvragen bij een gecertificeerd adviseur
die langskwam in hun woning en ter plaatse bepaalde welk energielabel er bij de woning paste. Sinds
1 januari 2015 is het eenvoudiger geworden om een energielabel aan te vragen. Vanaf dat moment
kunnen woningeigenaren onder meer via een online-tool (www.energielabelvoorwoningen.nl) zelf een
vereenvoudigd energielabel (VEL) laten registreren. De eigenaar geeft daarbij zelf informatie over tien
kenmerken van zijn woning, levert desgevraagd bewijsmateriaal aan van in de woning getroffen
energiebesparende maatregelen, waarna een erkend deskundige dit bewijsmateriaal beoordeelt.
Vervolgens wordt een energielabel automatisch geregistreerd.
De implementatie van dit vernieuwde energielabel is begin 2015 gestart. Alle huiseigenaren die nog
geen energielabel hadden, hebben een brief met een voorlopig energielabel toegestuurd gekregen.
Deze brief is door bijna iedereen gelezen.1 Woningeigenaren konden vervolgens het voorlopige label
omzetten in een definitief energielabel door op een website de gegevens over de woning te
controleren en indien mogelijk aan te vullen of ze konden een papieren formulier invullen en deze
opsturen naar de Helpdesk Energielabel. Enkele weken na het lezen van deze brief gaf 69% van de
woningeigenaren aan op zoek te zullen gaan naar meer informatie over energiebesparing, terwijl 35%
van de huiseigenaren energiebesparende maatregelen zei te zullen nemen.2
Deze intenties blijken anderhalf jaar later niet altijd te zijn omgezet in daden. Uit onderzoek van de
Algemene Rekenkamer in 2016 blijkt dat van de huiseigenaren die een definitief energielabel hebben
laten vastleggen slechts 17% in 2015 daadwerkelijk energiebesparende maatregelen heeft genomen,
waarvan 9% zegt dat niet te hebben gedaan als het energielabel er niet was geweest.3
Om te achterhalen hoe het op dit moment staat met het effect van het energielabel, heeft
onderzoeksbureau Kantar Public in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een onderzoek
uitgevoerd in 2017.
Centrale vraag en onderzoeksvragen
De centrale vraag en de onderzoeksvragen luiden als volgt:

1

Veldkamp (2015) Effectmeting informatie energielabels 2015. Veldkamp, Amsterdam.

2

Veldkamp (2015)

3

Algemene Rekenkamer (2016) Energielabel voor koopwoningen. Algemene Rekenkamer, Den Haag.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 4

1 | Centrale vraag met bijbehorende onderzoeksvragen

Onderzoeksopzet
Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvragen is een combinatie van kwantitatief en
kwalitatief onderzoek uitgevoerd. Hieronder staat een beschrijving van de onderzoeksopzet.
Kwantitatief onderzoek
Allereerst is een online enquête afgenomen onder woningeigenaren in Nederland. Het kwantitatieve
onderzoek biedt cijfermatig inzicht en geeft onder meer antwoorden op vragen die in termen van
hoeveelheid kunnen worden uitgedrukt.
Voor de gegevensverzameling is gebruik gemaakt van de steekproefbron TNS NIPObase. Dit is een
database van huishoudens die zich bereid hebben verklaard met enige regelmaat aan enquêtes van
Kantar Public (voorheen TNS NIPO) deel te nemen. Daarnaast is gebruik gemaakt van een
adressenbestand van RVO.nl met gegevens over woningeigenaren met een definitief energielabel.
In totaal hebben 1.742 woningeigenaren deelgenomen aan de online enquête. Het veldwerk vond
plaats van 3 tot en met 14 augustus 2017. De resultaten zijn na afloop herwogen op verschillende
achtergrondkenmerken (regio, huishoudgrootte, leeftijd, opleiding en sociaal economische categorie
van hoofdkostwinner) met behulp van normcijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek. Hierdoor
kunnen statistisch betrouwbare en representatieve uitspraken worden gedaan over de groep
woningeigenaren in Nederland. Bij de beschrijving van de resultaten wordt indien relevant onderscheid

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 5

gemaakt naar verschillende groepen woningeigenaren die zijn ingedeeld op labelklasse en op
subgroepen (zie tabel 2).
2 | Aantal enquetes onderverdeeld naar vier subgroepen en labelklasse4
N
A. Verkoop-groep: woningeigenaren die definitief energielabel hebben vastgelegd omdat ze woning
willen verkopen
B. Koop-groep: woningeigenaren die woning hebben gekocht met definitief energielabel

293
579

C. Zomaar-groep: woningeigenaren die ‘zomaar’ definitief energielabel hebben laten vastleggen

187

D. Groep met voorlopig label: woningeigenaren zonder definitief energielabel (en die dus alleen een
voorlopig energielabel hebben)

683

Totaal aantal enquetes

1.742

A
B
B
D
E
F
G
weet niet

403
419
403
147
105
148
98
19

Totaal aantal enquetes

1.742

N

Kwalitatief onderzoek
Om inzicht te geven in de redenen voor het al dan niet optreden van effecten is eveneens kwalitatief
onderzoek uitgevoerd. In het kwalitatieve onderzoek gaat het om het vóórkomen van bepaalde
uitspraken en niet om de frequentie waarmee de uitspraken worden gedaan. In totaal zijn interviews
gehouden met 15 woningeigenaren, onderverdeeld naar drie subgroepen (zie onderstaande tabel).
3 | Aantal interviews onderverdeeld naar drie subgroepen
N
A. Verkoop-groep: woningeigenaren die definitief energielabel hebben vastgelegd omdat ze woning
willen verkopen
B. Koop-groep: woningeigenaren die woning hebben gekocht met definitief energielabel

5
5

C. Zomaar-groep: woningeigenaren die ‘zomaar’ definitief energielabel hebben aangevraagd

5

Totaal aantal interviews

15

De interviews hebben plaatsgevonden met behulp van Whatss-app videocall. Dit is vergelijkbaar met
Skype, maar veel laagdrempeliger (bijna iedereen heeft tegenwoordig Whats-app). Via de webcam is
er ook oog voor de non-verbale communicatie. Bovendien hebben respondenten de gelegenheid gehad
om te laten zien welke energiebesparende maatregelen zij in hun woning hebben laten aanbrengen.
Een bijkomend voordeel van deze methode is dat er eveneens interviews zijn verricht met
respondenten die woonachtig zijn in uithoeken van Nederland. De werving heeft namelijk

4

Bij groep D betreft het hier het voorlopige energielabel

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 6

plaatsgevonden via het kwantitatieve onderzoeksdeel (de laatste vraag in de online enquête was een
verzoek om nog eens verder te praten over dit onderwerp), waardoor aanmeldingen vanuit heel
Nederland binnenstroomden.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 7

Leeswijzer
Bij de beschrijving van de resultaten is ter verduidelijking in de
kantlijn met behulp van icoontjes weergegeven op welke
bronnen de verschillende uitspraken zijn gebaseerd (zie
legenda hiernaast).

Legenda

= Diepte-interviews

In de figuren in dit rapport worden de resultaten van het
= Online enquête
kwantitatieve onderzoeksdeel op totaalniveau weergegeven.
Door afrondingsverschillen kan het zijn dat percentages niet
optellen tot 100%. Onder de figuren is beschreven in hoeverre de resultaten verschillen naar
relevante achtergrondkenmerken (subgroep en labelklasse). Wanneer in dit rapport wordt gesproken
over verschillen tussen subgroepen of labelklassen, betreft dit getoetste, significante verschillen.
Wanneer onder een figuur niets is vermeld over verschillen tussen subgroepen of labelklassen,
betekent dit dat er geen significante verschillen zijn. Daarnaast worden in de tekst de resultaten van
deze meting waar mogelijk vergeleken met die van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer uit
2016.5
In het rapport zijn in aparte tekstblokken citaten opgenomen uit het kwalitatieve onderzoeksdeel.
Deze citaten dienen ter illustratie en zijn in sommige gevallen enigszins aangepast om de leesbaarheid
te verhogen.

5

Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer bestond uit zeven gesloten vragen, terwijl over vijf vragen is gerapporteerd. In dit

onderzoek zijn exact dezelfde vragen opgenomen in de online enquête, zodat de resultaten goed zijn te vergelijken. In dit
onderzoek zijn veel meer vragen gesteld, zodat er maar op enkele plekken in het rapport een vergelijking wordt gemaakt met de
resultaten van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 8

1

Effect van energielabel op bewustwording

Een van de doelstellingen van het energielabel is de woningeigenaren meer bewust te maken van de
energieprestatie van de woning. Dit hoofdstuk beschrijft in welke mate het vernieuwde energielabel
daarin slaagt. Oftewel: zijn woningeigenaren zich meer bewust geworden van de energieprestatie van
hun woning en in hoeverre speelde het energielabel hierin een rol? Ook wordt nagegaan hoe dit
proces verloopt en welke factoren nog meer van invloed zijn op de bewustwording van
woningeigenaren.

1.1

Door energielabel is men zich meer bewust van de energieprestatie
van de woning

Het energielabel heeft een positief effect gehad op de bewustwording van woningeigenaren ten
aanzien van de energieprestatie van hun woning. Zo zegt bijna twee derde (64%) door het
energielabel meer kennis te hebben vergaard over de energiezuinigheid van hun woning (zie
onderstaand figuur). In het onderzoek van de Algemene Rekenkamer zien we dat dit percentage vorig
jaar nog op 35% lag6.
Naast de toename in de kennis over energiezuinigheid van de woning geeft een groot deel van de
woningeigenaren (59%) ook aan door het energielabel beter te weten welke aanpassingen ze aan hun
woning moeten maken om deze energiezuiniger te maken. Ook bij de andere voorgelegde items zien
we dat een aanzienlijke groep aangeeft dat sinds de introductie van het energielabel hun kennis is
toegenomen.
4 | Percentage woningeigenaren dat aangeeft dat het energielabel ervoor heeft gezorgd dat hun
kennis is toegenomen (basis: alleen gesteld aan mensen die bekend zijn met het definitieve
energielabel; n=1.692)

Door het energielabel is mijn kennis toegenomen over:
64%

Of mijn woning wel of niet energiezuinig is
Welke aanpassingen ik aan mijn woning moet maken
om deze energiezuiniger te maken
Hoeveel geld ik jaarlijks kan besparen door de
energiebesparende maatregelen

6

59%
47%

Hoeveel geld het me ongeveer gaat kosten om
energiebesparende maatregelen aan te laten brengen

44%

Binnen hoeveel tijd ik de investering in
energiebesparende maatregelen terug kan verdienen

44%

Bron: Algemene Rekenkamer (2016) Energielabel voor koopwoningen. Algemene Rekenkamer, Den Haag.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 9

Opvallend is dat ook een substantieel deel van de woningeigenaren met alleen een voorlopig
energielabel hier aangeeft dat hun kennis is toegenomen (42%-60%). Dit lijkt er op te wijzen dat
‘alleen’ het lezen over het definitieve label voor een kennistoename heeft gezorgd. In vergelijking met
de andere subgroepen zien we wel dat ze vaker het antwoord niet weten op de vraag of door het
energielabel hun kennis is toegenomen over: of hun woning wel of niet energiezuinig is, welke
aanpassingen aan hun woning gemaakt moeten worden om deze energiezuiniger te maken en hoeveel
geld het ongeveer gaat kosten om energiebesparende maatregelen aan te laten brengen. Verder
zeggen woningeigenaren met een gunstig energielabel (A of B) en een gemiddeld energielabel (C of D)
in vergelijking met eigenaren van een woning met een ongunstig energielabel (E, F of G) vaker dat ze
door het energielabel meer kennis hebben vergaard over de energiezuinigheid van hun woning
(respectievelijk 68% en 66% versus 51%).
Het beeld uit bovenstaand figuur wordt bevestigd in de interviews. Geïnterviewden geven aan dat het
energielabel een goede indicatie geeft van de energiezuinigheid van een woning. Een gedetailleerd
beeld kan worden verkregen door te kijken naar een energiemeter of gewoon de energierekening,
maar het energielabel kan wel een globaal beeld geven van de energieprestatie van een woning. Men
geeft aan dat het energielabel ervoor heeft gezorgd dat ze zich bewust zijn geworden van de
energieprestatie van hun woning. Verder hebben ze door het energielabel meer kennis opgedaan over
energiebesparende maatregelen die ze zouden kunnen nemen.

-

“Het energielabel geeft duidelijkheid aan hoe milieuvriendelijk het huis is en het geeft
inzicht over de tekortkomingen als die er zouden zijn.”

-

“Kennis over energiezuinigheid haal ik van mijn energiemeter, uit mijn manier van leven,
en van internet, waar ik kijk van: goh dat zou ik zo kunnen doen (...) Het energielabel
heeft wel een beetje geholpen (...) Daar staat ook in wat je allemaal kan doen.”

-

“De discussie met het energielabel heeft ons toch wel duidelijker gemaakt dat vloerisolatie
en al die isolerende maatregelen, om daar bewust ja of nee tegen te zeggen. Zoals
bijvoorbeeld een zonneboiler, die hoef ik niet en neem ik niet. Dat is een afweging die ik
persoonlijk heb gemaakt.”

-

“Nou dat is heel makkelijk, want er zit gewoon een bijlage bij het label. Op basis van het
type woning geven ze dan aan: dit zijn energiebesparende maatregelen waar je aan zou
kunnen denken.”

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 10

1.2

Op maat gesneden aanbevelingen op het energielabel worden
op waarde geschat

Op het definitieve energielabel
staan aanbevelingen voor het
nemen van energiebesparende

Voorbeeld van op maat gesneden aanbevelingen
op het definitieve energielabel:

maatregelen (zie afbeelding
hiernaast). Deze aanbevelingen
zijn toegespitst op de specifieke
woning, waarvoor het
energielabel is aangevraagd.
De helft (50%- niet in de figuur) van de woningeigenaren met een definitief energielabel heeft deze
aanbevelingen gelezen.
De koop-groep7 zegt in vergelijking met de verkoop-groep en de zomaar-groep vaker dat ze de
aanbevelingen helemaal niet hebben gezien (respectievelijk 40% versus 23% en 27%- niet in de
figuur).
Circa 37% (niet in de figuur) van de woningeigenaren die de aanbevelingen hebben gelezen geeft aan
‘iets’ gedaan te hebben met de aanbevelingen die op het definitieve energielabel staan vermeld. Zij
hebben informatie ingewonnen of een offerte opgevraagd (22%), specifieke maatregelen overwogen
(29%) en/of zelf maatregelen genomen (23%). Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de
subgroepen of labelklassen.

7

Om de leesbaarheid te verhogen, maken we gebruik van afkortingen voor de verschillende subgroepen. Met koop-groep bedoelen

we woningeigenaren die een woning hebben gekocht met een definitief energielabel. De verkoop-groep bestaat uit woningeigenaren
die een definitief energielabel hebben vastgelegd omdat ze hun woning willen verkopen. De zomaar-groep bestaat uit
woningeigenaren die ‘zomaar’ een definitief energielabel hebben vastgelegd. De groep met een voorlopig label bestaat uit
woningeigenaren zonder definitief energielabel (en die alleen een voorlopig energielabel hebben).

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 11

5 | Opvolging aanbevelingen op het definitieve energielabel (n=527)| Basis: woningeigenaren die de
aanbevelingen hebben gelezen.

Ik heb hierdoor over meer maatregelen informatie
ingewonnen of een offerte opgevraagd

4

Ik heb hierdoor meer maatregelen overwogen

4

25

Ik heb hierdoor meer maatregelen genomen

5

18

49

nee, niet echt

nee, zeker niet

ja, zeker

ja, enigszins

18

50

27

46

24

28

Van degenen die een maatregel hebben genomen naar aanleiding van de aanbevelingen, geven de
meesten (34% - niet in de figuur) aan dat ze een HR (combi)ketel hebben geïnstalleerd. Dubbel/HR
glas in de woonkamer en gevel/spouwmuurisolatie worden daarna door nog ruim 20% genoemd. Er
zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de subgroepen of labelklassen.
Bovenstaand beeld wordt bevestigd in de diepte-interviews. Verschillende geïnterviewden geven aan
dat ze door het lezen van de aanbevelingen zijn gaan nadenken over het nemen van
energiebesparende maatregelen. Vooral als deze aanbevelingen passend zijn voor hun woonsituatie.
Deze aanbevelingen lijken daarom een belangrijk onderdeel te zijn van het energielabel. Aan de
andere kant zijn er ook geïnterviewden die de aanbevelingen niet hebben gelezen, maar naar eigen
zeggen wel op internet zijn gaan kijken naar energiebesparende maatregelen naar aanleiding van het
energielabel. Het feit dat hun woning is ingedeeld in een bepaalde labelklasse, heeft hen aan het
denken gezet over energiebesparing.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 12

-

“Ja. Naar aanleiding van die aanbevelingen ben ik ook gaan zoeken en kijken op internet
en wel eens wat dingen opgevraagd, van wat kosten sommige dingen en naar aanleiding
daarvan gezegd dat we dat nog even wat jaren uitstellen.”

-

“Ik heb die aanbevelingen wel helemaal doorgelezen en bij sommige dingen dacht ik
wel: oh dat zou wel veel kunnen schelen en misschien moet ik sommige dingen maar
overwegen.”

-

“Het is toch wat meer op maat, dus ik vond het wel nuttig. Ja aan de andere kant, het is
wel leuk, maar je kan het toch niet allemaal in een keer doen.”

-

“Je krijgt volgens mij bij het label, of in ieder geval op de website kun je dit opzoeken,
al die manieren om het huis zuiniger te maken. Dat heb ik wel opgezocht (...) Ja ik vond
het prima, wel nuttig. Het is toch op maat. Het is voor jouw huis en niet in het
algemeen.”

-

“Ik ben gaan googlen naar aanleiding van dat het energielabel. Ik dacht: oh hoe zit het
nou eigenlijk? Nou ik ga wel eens kijken voor zonnepanelen, en toen kwam ik op een
warmtepomp en dacht: wat is dat eigenlijk? Dan ga je daar eens naar zoeken. Dus het
heeft mij wel wat bewuster gemaakt.”

-

“Wij kregen inderdaad een brief met de aanwijzing dat we energielabel B hadden, en dat
was in 2015 ergens. Toen ben ik er even mee aan de slag gegaan (...) Toen ben ik gaan
kijken van: hoe kom je erbij dat het label B is, waar haal je de informatie vandaan? (...)
Die aanbevelingen kan ik me dus niet herinneren. Dat zijn die dingen waarvan ik denk:
oh ik moet nog even kijken waar het eigenlijk is.”

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 13

1.3

Woningeigenaren zijn zich bewust van de ‘status’ van het
energielabel

Verschillende geïnterviewden geven aan dat ze verbaasd waren over de snelheid, waarmee het
definitieve energielabel werd geleverd.8 Ze hebben het idee dat er nauwelijks naar is gekeken door de
labeladviseur. Hierdoor gaan ze er vanuit dat het energielabel geen precies instrument is. Het
energielabel geeft een globale inschatting van de energieprestatie van de woning, maar men
vermoedt dat het afhangt van de labeladviseur welke labelklasse een woning krijgt toegewezen. Ook
de lage prijs voor het laten vastleggen van het definitieve energielabel (in sommige gevallen kost het
slechts enkele euro’s) zorgt ervoor dat men er vanuit gaat dat de informatie op het energielabel maar
beperkt correct is. Aan de andere kant geven geïnterviewden aan dat ze het prettig vinden dat het
niet moeilijk is om een definitief energielabel vast te laten leggen.

-

“Binnen 5 minuten had ik mijn definitieve label in huis. Blijkbaar is het een automatisch
proces, moet je wat dingen aanvinken en dan heb je het binnen 5 minuten in huis. Dat
vond ik een verbazingwekkende snelheid. Ik vond het toch wat vreemd, omdat ik de indruk
had dat er amper naar gekeken werd door iemand”.

-

“Ik denk dat het label een vrij pragmatische invulling heeft en dat maakt het lekker
goedkoop. Dat is wel goed, maar dat betekent dat de informatie op het energielabel ook
maar beperkt correct is.”

-

“Ik heb 1 euro betaald, maar dat doet voor mij wel wat met de geloofwaardigheid van het
label. Het heeft voor mij de waarde van het label een stukje naar beneden gehaald. Als het
30 euro was, dan heb je wel het idee dat ze er serieuzer naar gekeken hebben.”

-

“Nou ik denk dat als je de uitgifte van de energielabels wat strenger of wat duidelijker
maakt, zodat het meer op 1 lijn ligt. Dan gaat het ook echt waarde krijgen.”

Desalniettemin geven verschillende geïnterviewden aan dat het energielabel wel waarde voor hen
heeft. Het kan zelfs een trots gevoel geven, wanneer jouw woning een gunstiger energielabel heeft
dan andere woningen in de buurt.

8

Om een definitieve energielabel vast te leggen, moeten woningeigenaren op de website www.energielabelvoorwoningen.nl

invullen welke energiebesparende maatregelen ze hebben laten aanbrengen in hun woning (met bewijsstukken). Vervolgens
kunnen ze uit een lijst van aanbieders een erkend deskundige (dit kan een energieadviseur, makelaar of bouwtechnisch specialist
zijn) selecteren. De erkend deskundige controleert de door de woningeigenaar aangeleverde gegevens vervolgens op afstand en
bepaalt welk energielabel er bij de woning hoort. De kosten hiervoor variëren van enkele euro’s tot enkele tientjes. Heeft de
deskundige de gegevens goedgekeurd, dan ontvangt men het definitieve energielabel per e-mail van de Rijksoverheid.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 14

-

“Ik was een beetje trots dat ik een C-label heb. Het is niet hoog, maar in mijn wijk van een
kleine 100 woningen vond ik er misschien nog 4 of 5 en voor de rest een stuk of 10 met een
voorlopig label C.”

-

“De voordelen van het energielabel zijn dat je wel wat met je huis gedaan hebt en dat geeft
toch wel een tevreden gevoel. Je kunt daar met gepaste trots mee naar buiten komen,
zeker als je huis te koop staat.”

-

“Precies ik wilde gewoon de erkenning hebben van de isolatiemaatregelen die hier genomen
zijn. Meer niet hoor. Nou het feit dat wij die isolatiemaatregelen hebben genomen, wil ik
dan wel tot uiting zien komen in het energielabel. Als je dan toch op dat pad gaat, dan moet
het maar netjes zijn en kloppen. Dat is het idee.”

1.4

Energielabel wordt vooral als bewustwordingsinstrument
beschouwd

Wanneer we vragen wat het beoogde doel is van het energielabel, geven woningeigenaren aan dat ze
vermoeden dat het energielabel vooral wordt ingezet als bewustwordingsinstrument. Door het
energielabel moeten woningeigenaren zich bewust worden van het energieverbruik van hun woning.
Er zijn weinig geïnterviewden die vermoeden dat men met het energielabel woningeigenaren direct wil
stimuleren om energiebesparende maatregelen te nemen. Het kan volgens sommige geïnterviewden
wel het indirecte doel zijn van het energielabel: wanneer woningeigenaren zich meer bewust worden
van de energiezuinigheid van hun woning, kunnen ze aan het denken worden gezet over het al dan
niet nemen van energiebesparende maatregelen.

-

“Ik denk dat het ook een stukje bewustwording is om mensen onder te neus te wrijven hoe
zuinig een huis is. Een stukje gevoel zeg maar.”

-

“Het doel is natuurlijk, en jammer dat het dan op een dwangmatige manier moet
gebeuren, dat mensen zich bewust worden van de energie die we gebruiken.”

-

“Het doel is bewustwording van energie en de rol die het speelt in je aankoopbeleid.”

-

“De doelstelling is natuurlijk, een beter begrip te krijgen voor de kopers en de verkopers
en over het algemeen van de burgers; dat men beter begrip krijgt en inzicht in het milieu
en de energie.”

-

“Ik denk dat ze een stukje besef willen creëren over hoeveel energie een woning verbruikt
en daarmee willen stimuleren om energiezuinig te wonen.”

-

“Ik denk in eerste instantie bewustwording en in tweede instantie dat je ernaar gaat
handelen, dus dat je echt iets gaat doen om je huis energiezuiniger te maken (...) En voor
de klimaatafspraken die we hebben gemaakt als Nederlandse overheid, alle kleine beetjes
helpen dus ook wat alle huiseigenaren doen.”

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 15

Over het algemeen vindt men dat de overheid hierin wel is geslaagd. Geïnterviewden geven aan dat
ze door het energielabel worden geconfronteerd met de energiezuinigheid van hun woning en de
maatregelen die men zou kunnen nemen om de woning energiezuiniger te maken. De ontvangst van
het energielabel is hiermee een ingebouwd bewustwordingsmoment; een reminder om aandacht te
besteden aan een onderwerp dat geen dagelijkse gespreksstof is. Het kan volgens de geïnterviewden
weer een duwtje in de goede richting zijn, maar het is niet zo dat het energielabel de enige reden zal
zijn dat men besluit om energiebesparende maatregelen te laten aanbrengen. Het energielabel werkt
volgens sommigen vooral als katalysator bij mensen die energiebesparing al een relevant onderwerp
vinden.

-

“Ik vind het wel goed. Je moet er even wat moeite voor doen, het is niet heel duur en het
maakt je wel bewust van iets waar je anders minder bewust van zou zijn. Namelijk: hoe
zuinig of energievretend is mijn huis.”

-

“In het proces van het energielabel ga je ook een beetje kijken van: wat is er nog meer.
En dan ga je je daar ook een beetje op oriënteren. Ik moet daarbij ook zeggen dat dit
grotendeels komt door mijn persoonlijke interesse daarvoor.”

-

"Doordat je er toch actie voor moet gaan ondernemen op het moment dat je je huis
verkoopt, zet het je wel onbewust en bewust tot nadenken over de energiezuinigheid van
je woning. Dat heb ik in ieder geval wel gemerkt.”

-

“Het heeft wel als bijeffect dat wij ons er bewust van zijn wat helpt en wat niet helpt.”

-

“Nou als ik kijk naar wat ze bij mij misschien wel hebben bereikt is dat ik wel echt
energiebesparende maatregelen ben gaan overwegen, omdat echt wel vrij inzichtelijk
werd: waar kom ik vandaan en waar ga ik naartoe. En dat het eigenlijk helemaal niet zo
duur is.”

-

“Nouja het was even een trigger om na te denken: zijn er nog investeringen die ik wil
doen om het huis energiezuiniger te maken?”

1.5

Naast het energielabel worden woningeigenaren door tal van
factoren beïnvloed

Geïnterviewden geven aan dat het energielabel doorgaans geen directe aanleiding is geweest om
energiebesparende maatregelen te nemen, maar het heeft hen wel (weer) aan het denken gezet over
dit onderwerp. Het is echter maar één van de factoren die hen heeft gestimuleerd om
energiebesparende maatregelen te nemen. Het is onrealistisch om te veronderstellen dat de effecten
van het definitieve energielabel zijn te isoleren, omdat zoveel andere factoren eveneens een rol
spelen. In de diepte-interviews noemen woningeigenaren dat de volgende factoren hen onder meer
hebben getriggerd om (meer) energiebesparende maatregelen aan te laten brengen in hun woning:
-

Initiatieven op lokaal niveau: verschillende geïnterviewden noemen initiatieven uit de omgeving die
hen hebben getriggerd om energiebesparende maatregelen te nemen. Zo worden buurtinitiatieven,
informatieavonden en gezamenlijke investeringen in bijvoorbeeld zonnepanelen genoemd.

-

Commerciële acties: acties van organisaties die energiebesparende maatregelen aanbieden hebben
woningeigenaren eveneens overgehaald om energiebesparende maatregelen aan te brengen.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 16

-

Subsidies: ook zeggen geïnterviewden dat een subsidie van de (lokale) overheid hen heeft
overtuigd om energiebesparende maatregelen te laten aanbrengen.

-

Het kapotgaan van apparatuur: men geeft aan het zonde te vinden om apparatuur te vervangen
voor een energiezuinige variant wanneer deze nog in goede staat is. Op het moment dat de oude
apparatuur (bijvoorbeeld een CV-ketel) het begeeft, worden energiezuinige alternatieven
overwogen (en al dan niet aangeschaft). Het kan dus zijn dat er jaren overheen gaan voordat men
energiebesparende maatregelen aan laat brengen.

-

Voorbeeld van anderen: wanneer personen in de omgeving (bijvoorbeeld buren)
energiebesparende maatregelen treffen die zichtbaar zijn (zoals zonnepanelen) kan dit ook een
aanleiding zijn om deze zelfde maatregelen te treffen.

-

Het juiste moment: geïnterviewden geven aan dat een verhuizing of verbouwing de aanleiding is
geweest om energiebesparende maatregelen aan te brengen. Het huis staat dan toch al op de kop,
waardoor het nemen van energiebesparende maatregelen minder ingrijpend lijkt en minder moeite
lijkt te kosten.

-

-

“Er waren verschillende initiatieven zoals bijvoorbeeld zonnepanelen die met zijn allen
eigenlijk ingekocht werden. Er is een groep van wijkbewoners die heeft een klein
onderzoekje gedaan. Toen heb ik gezegd van: nou dat vind ik een goed initiatief en daar
schrijf ik op in en dat heb ik toen ook gedaan.”

-

“Die wijkvereniging, die coöperatie in Leeuwarden, die waren heel actief met
energiebesparing. Dus ik heb inderdaad die mannen van die vloerisolatie langs gehad.”

-

“De CV-ketel die we hadden begon te slijten en lawaai te maken. Toen zijn we erachter
gekomen dat er verschillende systemen zijn met verschillend energieverbruik en
vervolgens hebben we een energiezuinige variant genomen.”

-

“Ik overweeg verregaande maatregelen op het moment dat onze ketel zou zeggen: nou
ik denk dat ik aan vervanging toe ben. Maar dat is nu nog niet zo.”

-

“Als ik het zelf had moeten betalen, had ik nog wel even gewacht. (...) Maar dat hoefde
in dit verband niet, want we kregen 4.000 euro subsidie.”

-

“Twee jaar geleden hebben we dus schade laten herstellen van de aardbevingen en toen
hebben we vloerverwarming aan laten leggen.”

-

“Dus waar er gerenoveerd moet worden in een woning van 50 jaar, dan sta je voor een
concrete keuze: welke opties zijn er en dan speelt energie natuurlijk een duidelijke rol.”

-

“Nou de aanschaf van zonnepanelen heeft wel een sneeuwbaleffect gehad hier in de
buurt. Er kwamen wel wat meer en dan leer je van elkaar over wat de investering van
zonnepanelen was en al dat soort zaken. Dat stimuleerde wel om binnen de wijk wat
meer zonnepanelen aan te schaffen.”

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 17

2

Effect van energielabel op gedrag

In dit hoofdstuk wordt beschreven in hoeverre het vernieuwde energielabel effect heeft gehad op het
gedrag van woningeigenaren. Hebben woningeigenaren energiebesparende maatregelen genomen en
in hoeverre speelde het energielabel een rol bij de afweging? Ook wordt nagegaan waarom
woningeigenaren al dan niet energiebesparende maatregelen nemen. Het gedrag wordt doorgaans
gevoed door de houding ten aanzien van het onderwerp. We kijken in dit hoofdstuk daarom eerst hoe
de woningeigenaren aankijken tegen energiebesparing en energiebesparende maatregelen.

2.1

Houding ten aanzien van energiebesparende maatregelen

Veruit de meeste woningeigenaren hechten veel belang aan het wooncomfort (figuur 6). De woning
moet vooral behaaglijk zijn (91%). Een (krappe) meerderheid zegt daarbij veel tijd en/of geld te
besteden aan het onderhoud (54%) en geïnteresseerd te zijn in nieuwe technologieën die de woning
kunnen verbeteren (59%).
Veel woningeigenaren hebben een positieve houding als het gaat om energiebesparing. Ze vinden het
een belangrijk onderwerp (86%) en vanzelfsprekend om af en toe na te denken over
energiebesparende maatregelen in huis (90%). Ook vindt men massaal dat energiebesparing vooral
wordt bereikt door het aanpassen van gedrag (82%). Daartegenover staat een relatief kleine groep
die vindt dat energiebesparing uit technologische innovaties moet komen (34%).
Een ruime meerderheid van de woningeigenaren geeft aan goed te weten of zijn of haar woning
energiezuinig is en welke aanpassingen nodig zijn om de woning energiezuiniger te maken. Hoewel
het nog steeds om ongeveer de helft van de woningeigenaren gaat, is de groep die ook kennis heeft
van de financiële kant iets kleiner: 55% weet hoeveel de maatregelen kosten, 49% weet wat de
terugverdientijd is en 45% weet hoeveel er jaarlijks bespaard kan worden op de energierekening.
Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de subgroepen of labelklassen.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 18

6 | Houding ten aanzien van wonen, woning en energiebesparende maatregelen (n=1.742)

Ik weet hoeveel het me ongeveer gaat kosten als ik (meer)
energiebesparende maatregelen aanbreng
Ik weet hoeveel geld ik jaarlijks kan besparen door (meer)
energiebesparende maatregelen aan te brengen in mijn woning
Ik weet binnen hoeveel tijd ik de investering in energiebesparende
maatregelen terug kan verdienen
Ik weet welke aanpassingen ik aan mijn woning moet maken om
deze energiezuiniger te maken

7

Een lagere energierekening is voor mij de belangrijkste reden voor
energiebesparing
Ik vind het vanzelfsprekend om af en toe na te denken over het
nemen van energiebesparende maatregelen in huis
Energiebesparing moet vooral komen door technologische
innovaties vanuit het bedrijfsleven

24

40

31

22

7

42

28

21

10

65

16

16
65

20
47

9

45
18

49

81

65

8 11

47

1
16 21
11 11

60

Ik vind energiebesparing een belangrijk onderwerp

22

64

2.2

11 1
23

29

oneens

8

34

25

niet oneens, niet eens

8
32

22

eens

41

14

Energiebesparing bereik je vooral als mensen hun gedrag aanpassen

helemaal eens

8

71

12

6

2
2
2

19

5

Ik weet of mijn woning wel of niet energiezuinig is

Ik vind wooncomfort erg belangrijk, dus mijn woning moet vooral
behaaglijk zijn
Ik en/of mijn partner ben/zijn geïnteresseerd in nieuwe
technologieën die de woning kunnen verbeteren
Ik en/of mijn partner besteed/besteden in het algemeen veel geld
en/of tijd aan het onderhoud van de woning

48

17

helemaal oneens

Kwart van woningeigenaren heeft recent energiebesparende
maatregelen genomen

De helft (52%) van alle woningeigenaren heeft recent (na de registratie/de ontvangst/het lezen over
het definitieve energielabel9) tenminste overwogen om één of meerdere energiebesparende
maatregelen aan te (laten) brengen in hun woning (zie figuur 7). Vier op de tien woningeigenaren
(41%) hebben vervolgens ook nog enige moeite gedaan om informatie op te zoeken over (een deel
van) deze maatregelen door bijvoorbeeld websites hierover op te zoeken of een offerte op te vragen
bij een bedrijf voor het laten aanbrengen van deze energiebesparende maatregelen. Uiteindelijk heeft
ruim een kwart (27%) recent één of meerdere energiebesparende maatregelen aangebracht of laten
aanbrengen in hun woning. Als we deze uitkomst naast die van de Algemene Rekenkamer leggen
(17%), dan zien we dat in het afgelopen anderhalf jaar het aandeel woningeigenaren dat maatregelen
heeft genomen met circa 10 procentpunt is toegenomen, iets minder snel dus dan in het eerste jaar
na de introductie van het definitieve energielabel. Opvallend is dat onder woningeigenaren met een
voorlopig label zich relatief meer personen bevinden die maatregelen hebben genomen dan onder de
woningeigenaren met een definitief energielabel (31% versus 25%). Het lijkt er dus op dat het hebben
van het definitief energielabel niet ‘de’ reden is om energiebesparende maatregelen te nemen.
9

‘het lezen over’ verwijst naar de subgroep woningeigenaren zonder definitief energielabel.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 19

Andere motieven zoals financiële aspecten en comfort zijn mogelijk relevanter (zie ook paragraaf 2.5).
Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de labelklassen.

7 | Het proces rondom het (laten) aanbrengen van energiebesparende maatregelen door
woningeigenaren in Nederland 10

2.3

Een tiende zegt zonder het energielabel niet in actie te zijn
gekomen

Circa een tiende (9%) van de woningeigenaren die recent energiebesparende maatregelen hebben
genomen zou dit niet hebben gedaan als het energielabel er niet was geweest (zie figuur op vorige
pagina). Dit is vergelijkbaar met de resultaten van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer dat
in 2016 is uitgevoerd.11 Het overige deel van de woningeigenaren vermoedt dat zij deze maatregelen
ook hadden genomen als het energielabel er niet was geweest.

10

Leeswijzer figuur: in het blok linksboven wordt getoond dat 907 van de in totaal 1.742 respondenten (52%) recent tenminste

hebben overwogen om één of meerdere energiebesparende maatregelen te nemen. Dat wil zeggen dat ze deze maatregelen
hebben overwogen en/of genomen. Voor 193 personen (= 907-714) is het bij deze overweging gebleven, terwijl 714 personen
(41%) vervolgens ook nog enige moeite hebben gedaan om informatie op te zoeken over deze maatregelen door bijvoorbeeld
websites hierover op te zoeken of een offerte op te vragen bij een bedrijf voor het laten aanbrengen van deze energiebesparende
maatregelen (blok middenboven in het figuur). Uiteindelijk hebben 476 personen (27%: zie blok rechtsboven in het figuur)
doorgezet en recent energiebesparende maatregelen genomen. Van deze 476 personen geeft 9% aan dat zij deze maatregelen
zonder het energielabel niet hadden genomen (zei blok rechtsonder in het figuur).
11

Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer uit 2016 blijkt eveneens dat 9% van de woningeigenaren die recent

maatregelen hebben laten aanbrengen dit niet hadden gedaan als het energielabel er niet was geweest. Bron: Algemene
Rekenkamer (2016) Energielabel voor koopwoningen. Algemene Rekenkamer, Den Haag.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 20

Geïnterviewden geven aan dat ze deze vraag moeilijk vinden om te beantwoorden. Het is lastig om in
te schatten hoe ze zouden reageren in deze hypothetische situatie. Meerdere geïnterviewden zeggen
dat het energielabel geen directe aanleiding is geweest voor het nemen van energiebesparende
maatregelen. De geïnterviewden die vermoeden dat het energielabel wel een rol heeft gespeeld bij
hun afweging om energiebesparende maatregelen te nemen, zeggen eveneens dat het energielabel
niet allesbepalend is geweest. Het was voor hen niet de enige reden om deze maatregelen te nemen.

-

“Als het energielabel er niet was geweest, dan had ik het ook overwogen. Maar voor mijn
gevoel, ja het is moeilijk te zeggen (...) Het heeft wel een bijdrage geleverd, maar hoeveel
dat vind ik lastig te zeggen.”

-

“Als het energielabel er niet was geweest, dan had het langer geduurd voordat ik het me
realiseerde denk ik (...) Maar dan kom je wel op het feit... nou ja...ik wilde al langer die
ramen vervangen, want ik weet dondersgoed dat de kozijnen die we hadden niet
energiezuinig waren.”

-

“Als het energielabel er niet was geweest, dan was ik minder geneigd geweest om me erin
te gaan verdiepen.”

-

“Het had voor mij niet zo veel uitgemaakt, gezien mijn betrokkenheid bij het zuinig omgaan
met energie en milieu. Het was voor mij niet de primaire stimulans om mijn huis toch
redelijk energievriendelijk te maken.”

-

2.4

“

Het installeren van zonnepanelen is de meest genomen
energiebesparende maatregel

Sommige energiebesparende maatregelen worden meer genomen dan anderen. Circa een vijfde
(18%) van alle woningeigenaren heeft recent (sinds 2015) een HR (combi)ketel aan laten brengen.
Andere populaire maatregelen zijn: zonnepanelen (7%) en dubbel/HR glas in de slaapkamer (7%).
Verder valt op dat relatief veel woningeigenaren recent hebben overwogen om zonnepanelen te
nemen (26%). Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de subgroepen of labelklassen.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 21

8 | Specifieke energiebesparende maatregelen die woningeigenaren recent hebben genomen of
overwogen of waarover ze informatie hebben opgevraagd (n=1.742, percentages zijn
geherpercenteerd naar de volledige populatie)12 (meerdere antwoorden mogelijk)

Zonnepanelen
Vloerisolatie

4%

Gevel- of spouwmuurisolatie
Zonneboiler
Warmtepomp

4%

6%

6%

26%

8%

8%

3%
2%
0%
2%
1%

Dakisolatie

4%

4%

6%

8%

HR (combi)ketel

18%
18%

Dubbel/HR glas in
slaapkamer(s)

20%

9%
8%
7%

overig

1%
2%
1%

Mechanische afzuiging of
balansventilatie

2%
2%
2%

Dubbel/Hr glas in woonkamer

8%
7%
7%

0%
5%
10%
Overwogen
Voorbereid

2.5

20%

7%

15%
20%
Actie ondernomen

25%

30%

Bij de overweging om energiebesparende maatregelen te nemen
spelen financiën een belangrijke rol

Als we gericht vragen naar redenen om energiebesparende maatregelen te nemen, zijn er weinig
woningeigenaren die het energielabel als directe reden aandragen (zie onderstaand figuur). Zo zegt
10% energiebesparende maatregelen te hebben genomen, omdat ze een beter energielabel wilden.
De meeste woningeigenaren die energiebesparende maatregelen hebben genomen, zeggen dit te
hebben gedaan omdat het geld bespaart op de energierekening (58%) en/of omdat het een goede
investering is (45%). Andere redenen hebben onder meer te maken met comfort (36%) en het milieu

12

Leeswijzer figuur: Circa 26% (456 van 1742) van alle woningeigenaren heeft recent overwogen zonnepanelen te nemen. Circa

6% (104 van 1742) heeft het daarbij gelaten en 20% (354 van 1742) heeft de moeite genomen om zich wat meer voor te bereiden
door bijvoorbeeld een offerte aan te vragen bij een bedrijf dat zonnepanelen levert. Uiteindelijk heeft 7% (126 van 1742)
daadwerkelijk de zonnepanelen laten installeren.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 22

(27%). Uit extra analyses blijkt dat een groot deel (84%) van de woningeigenaren die het milieu
aandragen als reden voor het nemen van energiebesparende maatregelen, ook aangeeft dat ze het
hebben gedaan omdat het geld bespaart op de energierekening (niet in het figuur). Er zijn dus maar
weinig mensen die puur vanwege milieuoverwegingen recent energiebesparende maatregelen hebben
genomen. Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de subgroepen of labelklassen.

9 | Wat waren voor u redenen om deze energiebesparende maatregel(en) in uw woning te nemen?
(basis: mensen die recent één of meer energiebesparende maatregelen hebben genomen;
n=354)(meerdere antwoorden mogelijk)

Financiële
motieven

58%

Omdat het geld bespaart op de energierekening

45%

Omdat dit een goede investering is

36%

Omdat het mijn huis comfortabeler maakt

33%

Omdat ik toch al ging verbouwen

27%

Omdat het beter is voor het milieu
Omdat er een subsidie of lening beschikbaar is

11%

Omdat dit de kans vergroot om mijn huis te verkopen

8%

Omdat veel mensen in mijn omgeving energiebesparende
maatregelen hebben genomen

1%

Omdat ik een beter energielabel wilde

10%

Omdat dit als advies werd gegeven op energielabel

3%

Omdat mijn woning een slechter label had dan gemiddeld

3%

Motieven die met
energielabel
hebben te maken

Bovenstaand beeld wordt bevestigd in de interviews. Woningeigenaren lichten toe dat er een kostenbatenafweging wordt gemaakt bij de keuze om al dan niet energiebesparende maatregelen te nemen.
Ze gaan voor zichzelf na binnen hoeveel jaar ze de investeringskosten terugverdienen. Met name de
maatregelen die zich op kortere termijn terugverdienen worden relatief vaak genomen (waaronder de
zonnepanelen). Ook bij de woningeigenaren die vanuit milieuoverwegingen energiebesparende
maatregelen hebben genomen, spelen de financiën een rol. In eigen woorden:

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 23

-

“Het waren een paar berekeningen wat ik dan nodig zou hebben met mijn verbruik, en
dat deed mij toen beslissen om over te gaan op zonnepanelen.”

-

“Dat heeft te maken met de terugverdientijd. Ik wil eigenlijk gewoon dat ik de investering
zelf kan terug verdienen. Dus uhm ja ... als ik zonnepanelen neem: zeg dat ik 10 jaar
nodig heb om dat terug te verdienen. Nou ik verwacht wel 10 jaar in deze woning te
zitten. Dan is het de moeite waard.”

-

“Ik heb die maatregel alleen maar genomen omdat die subsidie er was. Toen dacht ik:
‘Nou dat is leuk. Dat was zo’n 600 euro en daarvan kon ik dat betalen. Dan gaan we het
aanvragen.’ Het is puur gebaseerd op financiën. Anders had ik die 600 euro niet
uitgegeven.”

-

“Een ketel levert ons gelijk een beter verbruik op, dat bespaart en betaalt zich wel terug.”

-

“Het is meer een financiële reden in eerste instantie dan dat het een morele reden is.”

-

“Ik wil best allemaal maatregelen nemen, maar ik ga pas zonnecellen nemen als je er
echt rendement van hebt.”

-

“De motivatie zou zijn om zuiniger te zijn en omdat het scheelt in de portemonnee. En
dan ben ik ook wel zo nuchter om te zeggen: als het niks oplevert dan doe ik het niet.”

2.6

Geld blijkt ook grootste belemmering te zijn om overwegingen om
te zetten in daden

De weg naar het laten aanbrengen van energiebesparende maatregelen bestaat doorgaans uit
verschillende tussenstappen: eerst neemt men het in overweging, vervolgens bereidt men zich voor
door hierover meer informatie op te zoeken en pas dan volgt het besluit om al dan niet in actie te
komen. Bij al die tussenstappen kunnen barrières optreden.
Maatregel overwogen
Drie vijfde (60% - niet in de figuur) van de woningeigenaren heeft ooit13 overwogen één of meerdere
(nog niet aanwezige) energiebesparende maatregelen te treffen. Bij veruit de meeste
woningeigenaren gaat het hierbij om het installeren van zonnepanelen (39%). Op enige afstand
volgen het aanbrengen van vloerisolatie (10%) en het aanschaffen van een zonneboiler (10% - niet in
de figuur).
Als reden dat men een specifieke energiemaatregel nooit heeft overwogen geeft men het vaakst aan
dat men momenteel het geld nog niet (over) heeft voor de investering (42% - niet in de figuur).
Opmerkelijk is dat zowel de woningeigenaren met een minimum en beneden modaal inkomen als de
woningeigenaren met een meer dan 2 keer modaal inkomen minder vaak dan gemiddeld deze reden
opgeven. Er kan dus niet worden aangetoond dat er bij deze reden sprake is van een inkomenseffect.

13

Circa 52% van de woningeigenaren heeft sinds introductie van het energielabel een energiebesparende maatregel genomen (zie

figuur 7)

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 24

Als tweede reden geeft men aan dat de betreffende maatregel niet kan worden toegepast (22% - niet
in de figuur) en als derde reden dat men niet denkt dat de maatregel het huis veel energiezuiniger zal
maken (19% - niet in de figuur). Circa één op de tien woningeigenaren geeft als reden aan dat de
betreffende maatregel de woning niet beter verkoopbaar maakt. De verkoop-groep geeft dit vaker
(18%) aan dan de ‘koop-groep’ (5%). Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de
labelklassen.
Circa 58% (niet in de figuur) van de woningeigenaren heeft ooit een maatregel overwogen maar
uiteindelijk niet genomen. Als reden hiervoor (zie kloof 1 in figuur 10) wordt het vaakst genoemd dat
men geen geld (over) heeft voor de investering (55%). Op enige afstand volgt ‘gewoon niet aan
toegekomen’ (16%) of ‘ik wacht op nieuwe technologische ontwikkelingen’ (13%). Er zijn hier geen
verschillen geconstateerd tussen de subgroepen of labelklassen.
Maatregel voorbereid
Van degenen die ooit een (nog niet aanwezige) energiebesparende maatregel heeft overwogen heeft
55% (niet in de figuur) informatie ingewonnen of een offerte opgevraagd. In lijn met het
bovenstaande heeft men dit het vaakst gedaan voor zonnepanelen (36%). Opvallend is echter dat het
hier bij dan ook bij blijft. Voor de overige maatregelen heeft men niet of nauwelijks informatie
ingewonnen of een offerte opgevraagd. Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de
subgroepen of labelklassen.
Maatregel genomen
Circa 32% (niet in de figuur) van de woningeigenaren heeft ooit informatie over een maatregel
opgezocht maar deze uiteindelijk niet genomen. Net zoals bij de barrières na het overwegen zien we
ook hier (kloof 2 in figuur 10) dat dit voornamelijk met financiën te maken heeft. De helft van de
woningeigenaren (53%) zegt namelijk de aanschaf nog even uit te stellen omdat ze momenteel het
geld niet (over) hebben om de energiebesparende maatregelen te nemen. De middeninkomens geven
dit vaker als reden aan dan de hogere inkomens (59% versus 38%). Het lijkt er dus op dat er hier wel
sprake is van een inkomenseffect. Naast financiële redenen zegt men er gewoon nog niet aan te zijn
toegekomen (16%) of te wachten op nieuwe technologische ontwikkelingen (12%).

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 25

10 | Top 5- barrières om niet over te gaan tot het laten aanbrengen van energiebesparende
maatregelen die ze ooit hebben overwogen of waarop ze zich hebben voorbereid (kloof 1:
n=1.082, kloof 2: n=609)

De verkoop-groep noemt in vergelijking met andere subgroepen vaker dat ze geen energiebesparende maatregelen hebben genomen (nadat ze die wel hebben overwogen), omdat ze er vanuit
gaan dat ze hiermee hun woning niet eerder/beter zullen verkopen (13% versus een totaalgemiddelde
van 5% - niet in de figuur). Verder zegt de groep met een voorlopige energielabel (nadat ze
informatie hierover hebben ingewonnen) vaker dat ze met het nemen van energiebesparende
maatregelen wachten op nieuwe technologische ontwikkelingen (18% versus een totaalgemiddelde
van 12%). Het kan zijn dat de koop – en verkoopgroep binnen een bepaalde tijd wil handelen terwijl
de groep met een voorlopig label dergelijke ‘tijdsdruk’ minder ervaart en dus kan wachten op
technologische ontwikkelingen. Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de labelklassen

2.7

Helft van woningeigenaren is van plan om meer energiebesparende
maatregelen te nemen

Woningeigenaren gaan niet over één nacht ijs bij de beslissing om energiebesparende maatregelen te
nemen. Er kunnen soms wel jaren tussenzitten voordat men in actie komt, mede vanwege de
investeringskosten die vastzitten aan energiebesparende maatregelen. Ruim de helft van de
woningeigenaren (55% - niet in figuur) zegt van plan te zijn om in de aankomende vijf jaar één of
meer (extra) energiebesparende maatregelen te nemen. Men denkt in dat geval het vaakst aan
zonnepanelen en/of een HR (combi)ketel. In onderstaand figuur is per maatregel weergegeven of
woningeigenaren van plan zijn deze in de toekomst aan te (laten) brengen. Isolerende maatregelen
zoals vloer- en dakisolatie worden minder vaak genoemd. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat
deze maatregelen niet bij alle woningen getroffen kunnen worden. Zo hebben flatwoningen niet altijd
een vloer of dak en zijn nieuwere woningen al goed geïsoleerd.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 26

11 | Specifieke energiebesparende maatregelen die woningeigenaren in de toekomst willen nemen14

Zonnepanelen (n=1.354)

38%
2%
28%

HR (combi)ketel (n=339)

4%

Dubbel/HR glas in
slaapkamer(s) (n=281)

27%

Dubbel/Hr glas in woonkamer
(n=153)
Dakisolatie (n=556)
Vloerisolatie (n=823)
Zonneboiler (n=1.686)
Gevel- of spouwmuurisolatie
(n=646)
Warmtepomp (n=1.678)
Mechanische afzuiging of
balansventilatie (n=1.096)

Meest getroffen
maatregelen

5%
23%
6%
22%
3%
18%
2%
17%
1%
16%
1%
9%
1%
7%
2%

0%

10%
aankomende 5 jaar

20%
dit jaar

30%

40%

In vergelijking met andere subgroepen geeft de koop-groep vaker aan dat zij dit jaar van plan zijn om
dakisolatie aan te brengen (10% versus een totaal gemiddelde van 3%). Naar labelklasse komt het
volgende beeld naar voren:


Eigenaren van een woning met een gunstig label (A of B) geven minder vaak dan gemiddeld
aan dat zij in de aankomende vijf jaar vloerisolatie, gevel-of spouwmuurisolatie en dubbel/HR
glas in de slaapkamer laten aanbrengen. Zij geven daarentegen relatief vaker aan van plan te
zijn in de komende vijf jaar een zonneboiler aan te laten brengen.



Eigenaren van een woning met een gemiddeld label (C of D) geven minder vaak dan
gemiddeld aan dat zij van plan zijn in de aankomende vijf jaar een zonneboiler of
zonnepanelen te laten aanbrengen. Vaker dan gemiddeld geven zij aan dat ze van plan zijn in
de aankomende vijf jaar gevel- of spouwmuurisolatie te laten aanbrengen.



Eigenaren van een woning met een ongunstig label (E, F of G) geven vaker dan gemiddeld aan
dat zij van plan zijn nog in 2017 of in de aankomende vijf jaar een HR ketel/HR combiketel te
laten installeren. Daarnaast geven zij vaker dan gemiddeld aan dat ze van plan zijn om nog in
2017 dakisolatie en in de aankomende vijf jaar vloerisolatie te laten aanbrengen.

14

Leeswijzer figuur: aan de woningeigenaren die een specifieke maatregel nog niet hebben genomen, is gevraagd of zij van plan

zijn om deze in de toekomst wel te nemen. Hierdoor verschilt het aantal respondenten dat deze vraag heeft ingevuld per
energiebesparende maatregel. Zo zeggen 1.407 van de 1.742 woningeigenaren momenteel nog geen zonnepanelen te hebben. Van
deze 1.407 personen is 38% binnen vijf jaar van plan zonnepanelen te nemen, terwijl 2% het dit jaar nog zal aanschaffen.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 27

In lijn met bij de reeds genomen maatregelen zien we ook hier dat het definitieve energielabel een
bescheiden rol speelt. Circa 80% geeft aan dat zij de plannen voor de toekomst ook zou hebben als
het definitief energielabel er niet was geweest. Bij de koop-groep geldt dit nog sterker. Daar zien we
dat voor 90% het definitieve energielabel hier geen invloed heeft. Er zijn hier geen verschillen
geconstateerd tussen de labelklassen.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 28

3

Overige effecten van het energielabel

In dit laatste hoofdstuk wordt beschreven welk andere effecten het energielabel heeft. In hoeverre
heeft het energielabel invloed op de koop en verkoop van een woning en heeft het energielabel ook
tot gevolg dat men in het algemeen energiezuiniger leeft?

3.1

Energielabel is ook relevant bij het kopen van een volgende woning

Hoewel woningeigenaren niet vaak aangeven dat het energielabel een directe aanleiding is geweest
om energiebesparende maatregelen te nemen (zie hoofdstuk 2), lijkt het energielabel wel indirect
effect te hebben op hun gedrag. Zo zegt 53% van de woningeigenaren dat het energielabel van
invloed zal zijn op hun keuze bij een volgende aankoop van een woning. Dit is een forse toename in
vergelijking met vorig jaar. Toen lag dit percentage immers nog op 38%.15
De verkoop-groep geeft in vergelijking met de andere subgroepen vaker aan dat het energielabel van
invloed zal zijn op hun keuze voor een volgende aankoop omdat zij elke informatiebron willen
benutten in hun keuze (22% versus een totaal gemiddelde van 15%). Daarnaast zegt de koop-groep
vaker dat het label voor hen geen rol speelt in de keuze voor een volgende aankoop, omdat andere
kenmerken voor hen de doorslag zullen geven (26% versus een totaal gemiddelde van 17%).
12 | Zal het definitieve label van invloed zijn op de keuze voor een volgende aankoop? (basis:
woningeigenaren die bekend zijn met het definitieve energielabel; n=1.692)

ja, dankzij het label kun je er gemakkelijker
achter komen of een huis energievrij is

20%

Ja, het label geeft zicht op de energiekosten die
ik kan verwachten bij een nieuwe woning

18%

Ja, elke informatiebron die mij kan helpen bij
mijn keuze wil ik benutten. Het energielabel is
zo'n bron

Wel van
invloed

15%

Nee, ik let wel op de energiezuinigheid van een
woning, maar heb daar geen label bij nodig

26%

Nee, andere kenmerken geven voor mij de
doorslag

17%

Nee, ik vind energiezuinigheid niet zo belangrijk
0%

15

Niet van
invloed

2%
5%

10%

15%

20%

25%

30%

Bron: Algemene Rekenkamer (2016) Energielabel voor koopwoningen. Algemene Rekenkamer, Den Haag.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 29

Verder geven eigenaren van een woning met een gunstig energielabel (A of B) in vergelijking met
eigenaren van een woning met een gemiddeld energielabel (C of D) en een ongunstig energielabel (E,
F of G) vaker aan dat het energielabel van invloed zal zijn bij een volgende aankoop van een woning
omdat je er daarmee makkelijker achter komt of een woning energiezuinig is (respectievelijk 32%
versus 10% en 10%). Dit kan er op duiden dat eigenaren van een woning met een gunstig
energielabel geneigd zijn om bij de koop van een volgende woning niet ‘terug’ te willen in labelklasse.
Voorgaande hypothetische vraag is lastig om te beantwoorden voor sommige respondenten, omdat
het in de praktijk anders zou kunnen uitpakken. Daarom hebben we gevraagd aan woningeigenaren
die onlangs een woning hebben gekocht in hoeverre het energielabel daadwerkelijk een rol heeft
gespeeld. Hieruit komt een wat meer genuanceerd beeld naar voren. Drie kwart van de
woningeigenaren (75%) heeft in meer of mindere mate gelet op het energielabel bij het kopen van de
woning. Van hen zegt 13% dat de labelklasse zeker van invloed is geweest op hun aankoop, terwijl
23% aangeeft dat dit enigszins van invloed is geweest.
13 | Aandacht voor het energielabel bij de koop van een woning (bovenste figuur: basis:
woningeigenaren die onlangs een woning hebben gekocht met een definitief energielabel; n=579)
Invloed labelklasse op de aankoop (onderste figuur: basis: woningeigenaren die hebben gezegd dat
ze (in meer of mindere mate) hebben gelet op het energielabel bij het kopen van woning; n=450)

Heeft u bij het kopen van uw woning gelet op het
definitieve energielabel? (n=579)

17

Heeft de labelklasse (A t/m G) invloed gehad op de
aankoop? (n=450)

13

ja, zeker

ja, enigszins

23

34

23

48

nee, niet echt

nee, zeker niet

25

15

Eigenaren van een woning met een gunstig energielabel (A of B) zeggen in vergelijking met eigenaren
van een woning met een gemiddeld energielabel (C of D) en een ongunstig energielabel (E, F of G)
vaker dat ze hebben gelet op het het energielabel (respectievelijk 53% versus 34% en 16%) en het
heeft vervolgens ook vaker invloed gehad op hun aankoop (respectievelijk 53% versus 25% en 3%).
Een soortgelijk beeld komt naar voren in de interviews. Verschillende woningeigenaren die onlangs
een woning hebben gekocht zeggen te hebben gelet op het energielabel van de woning.
Geïnterviewden geven bijvoorbeeld aan dat ze bij Funda de zoekcriteria zodanig instellen dat er geen
woningen met een minder gunstig energielabel worden getoond.16 Ook verschillende geïnterviewden

16

Funda is een organisatie die het Nederlandse aanbod van onroerend goed op internet presenteert. Met behulp van filters kunnen

de gebruikers van deze website hun voorkeuren aangeven. Een van de filters is de labelklasse van de woning.

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 30

die niet recent verhuisd zijn, vermoeden dat ze bij een volgende aankoop wel zullen letten op de
labelklasse van de woning.

-

“Maar verder hebben we eigenlijk alles wat D, E, F of G was van het lijstje geschrapt, daar
zijn we niet eens gaan kijken. Sterker nog, we hebben zelfs het filter op Funda ingesteld
dat we alleen A, B of C wilden.”

-

“We hebben ook wel echt met het zoeken van een huis, alles wat energielabel B was links
laten liggen.”

-

“Het eerste wat je ziet als je op Funda gaat kijken is onder andere het energielabel en dan
denk je toch wel van: ja, een hoger label dat scheelt sowieso in je stookkosten, het is
beter voor het milieu en je hoeft zelf minder maatregelen te treffen als je daar woont.
Dus het is toch gunstiger.”

-

“Als ik een bestaand huis zou kopen dan zou ik zeker naar het label vragen. Het betekent
dat als er een laag label is, dat ik extra moet investeren om dat een beetje te upgraden.”

-

“Het werkt wel bij mensen die zich oriënteren op een nieuw huis. Dan zie je dankzij het
energielabel de indicatie van de verwachte waarde van de energiekosten. Dat zegt wel
wat. Als je twee even dure huizen hebt maar de een is energiezuiniger, dan is die wel
beter.”

-

“Ja dat vind ik lastig. Het hangt er ook vanaf hoe oud het huis is natuurlijk, ik zou een
huis met label E of slechter zelf nooit kopen.”

-

Zes op de tien woningeigenaren (63%) zegt het liefst een woning te hebben met een gunstig
energielabel. Het energielabel heeft ook invloed op de prijs die men voor een woning zou betalen,
maar de labelklasse wordt eerder aangehaald als reden om minder geld te betalen voor een woning:
66% zegt namelijk minder geld te zullen betalen voor een woning met een energielabel G, terwijl 45%
meer geld zou betalen voor een woning met energielabel A.
14 | Percentage woningeigaren dat het eens is met de stelling (basis: woningeigenaren die bekend
zijn met het definitieve energielabel; n=1.692)

Ik heb het liefst een woning met een gunstig
energielabel

64%

Ik zou minder geld betalen voor een woning met
een definitief energielabel G

65%

Ik zou meer geld betalen voor een woning met
een definitief energielabel A

45%

Eigenaren van een woning met een gunstig energielabel (A of B) zeggen in vergelijking met eigenaren
van een woning met een gemiddeld energielabel (C of D) en een ongunstig energielabel (E, F of G)

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 31

vaker dat ze: het liefst een woning met een gunstig energielabel hebben (respectievelijk 82% versus
49% en 47%), minder geld zouden betalen voor een woning met energielabel G (respectievelijk 79%
versus 63% en 38%) en meer geld zouden betalen voor een woning met energielabel A
(respectievelijk 54% versus 40% en 33%). Dit lijkt het beeld dat we eerder zagen te versterken
(paragraaf 3.1), namelijk dat eigenaren van een woning met een gunstig energielabel er meer op
letten dat hun volgende woning eenzelfde label heeft. En hier zien we dat zij daar ook meer voor
willen betalen.
Enkele geïnterviewden denken dat het energielabel vaker wordt gebruikt om af te dingen. Kopers zijn
vooral op zoek naar redenen om minder geld te betalen voor een woning. Het ontbreken van een
definitief energielabel of een minder gunstig energielabel worden aangegrepen om minder geld te
bieden voor een woning.

-

“Als je iets gaat kopen ga je eerst kijken naar de negatieve dingen. Als je een tweedehands
auto koopt ga je kijken, de lak ziet er niet zo goed uit. Je zoekt naar negatieve dingen.”

-

“Het eerste wat potentiële kopers zien is: oh meneer u heeft geen label, 5.000 euro eraf
voor de prijs. En zo wordt alles aangegrepen.’

-

“We hebben toch wel meerdere woningen bekeken en woningen die bijvoorbeeld een
voorlopig energielabel G of F hadden, daarvan hadden we toch zoiets van: oh, daar moeten
we dan even rekening mee houden.”

3.2

Klein deel zou energiebesparende maatregelen nemen om beter
energielabel te krijgen

Een kwart (24%) van de woningeigenaren vermoedt dat ze meer energiebesparende maatregelen
zouden nemen om een beter energielabel te krijgen als ze hun woning zouden willen verkopen. Het
overige deel (75%) van de woningeigenaren zegt dat dit (waarschijnlijk of zeker) niet het geval is.
15 | Stel dat u uw woning zou willen verkopen: zou u dan energiebesparende maatregelen in uw
woning (laten) aanbrengen om een beter definitief energielabel te krijgen? (basis: woningeigenaren
die niet net verhuisd zijn; n=1.396)

maatregelen om beter energielabel te krijgen bij
verkoop

ja, zeker wel

ja, waarschijnlijk wel

8

16

50

nee, waarschijnlijk niet

25

nee, zeker niet

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 32

De verkoop-groep zegt vaker dan de koop-groep dat ze zeker geen maatregelen zullen laten
aanbrengen in hun woning om een beter energielabel te krijgen (40% versus 23%). Een verklaring
voor dit verschil komt naar voren uit de interviews.
Verschillende geïnterviewden kunnen zich niet voorstellen dat ze energiebesparende maatregelen
zouden nemen om hun woning beter te kunnen verkopen. Ze geven aan dat het niet duidelijk is of het
de investering waard is. Het is de vraag of de investeringskosten van de energiebesparende
maatregelen opwegen tegen de meerwaarde die je zou krijgen voor een woning met een meer gunstig
energielabel. Ze zijn van mening dat het aan de nieuwe bewoners is om energiebesparende
maatregelen te nemen. Enkele geïnterviewden die verhuisplannen hebben, zeggen dat ze wel hun best
hebben gedaan om een zo gunstig mogelijk energielabel te krijgen. In hun geval betekende dit dat ze
bij het aanvragen van een definitief energielabel al het bewijsmateriaal hebben aangeleverd om een
zo’n gunstig mogelijk energielabel te krijgen.
Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de subgroepen.

-

“Ik zou meer maatregelen nemen op het moment dat ik mijn woning voor meer geld kan
verkopen, want dan haal ik de investering eruit. En ik weet nog niet zo heel goed of het
energielabel nou een heel groot effect heeft op de marktwaarde van een woning. Nee ik
denk dat dit effect er nog niet echt is, maar dat weet ik niet zo goed.”

-

“Ik durf te zeggen dat wij het best bijgehouden huis hebben van het hele stuk, maar dat
vind ik. De koper kan daar totaal anders over denken. Dus als die de hele vloer er weer
uitbreekt met alle verwarmingselementen en een heleboel meer...De koper bepaalt wat
er gaat gebeuren, niet de verkoper.”

-

“Omdat mijn huis in de verkoop staat en dan heb ik geen behoefte om nu nog weer geld
te gaan investeren.”

-

“Nee, want ik ging mijn huis verkopen en dat laat ik dan aan de nieuwe eigenaar over
om te doen en ik had geen zin om daar extra geld in te steken.”

-

“Ja nou we gaan geen geld meer investeren in de boel. Dat laten we over aan de nieuwe
bewoner.”

-

“In ieder geval was mijn insteek dat met de verkoop er een goed label moet zijn. Dit is
gedeeltelijk ook omdat we op een leeftijd zitten dat verhuizen er een keer aan zit te
komen.”

-

“Wat je met je huis hebt gedaan om het comfortabeler te maken, ja het is eigenlijk meer
financieel, om het beter verkoopbaar te maken. Dat je kunt aantonen aan mensen van:
kijk, ik heb een hoog C label en ik heb dat en dat gedaan.”

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 33

3.3

Door energielabel zegt men ook meer algemene energiebesparende
maatregelen te nemen

Tot slot is gevraagd of het energielabel ook op een andere manier invloed heeft gehad op
woningeigenaren. Circa 30% geeft aan door het label wel te zijn gaan nadenken over maatregelen die
men kan treffen om energie te besparen (in de huidige, vorige of toekomstige woning). Een ruime
meerderheid geeft echter aan dat het energielabel in dit verband geen toegevoegde waarde heeft
(figuur16).

16 |Heeft het definitieve energielabel op een andere manier invloed op u gehad? (n=1.692)

Heeft het definitieve energielabel op een andere
manier invloed op u gehad?

30

68

3

Ja, ik ben gaan nadenken over maatregelen die ik kan treffen om energie te besparen
Nee, het energielabel heeft voor mij geen toegevoegde waarde
anders

Daarnaast zeggen drie op de tien (31%) woningeigenaren dat het energielabel er (enigszins) voor
heeft gezorgd dat ze meer algemene energiebesparende maatregelen hebben genomen (lager zetten
van de thermostaat, minder lang douchen, aanschaffen van energiezuinige apparaten, etc.).

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 34

17 | Heeft het definitieve energielabel ervoor gezorgd dat u meer algemene energiebesparende
maatregelen hebt genomen (Basis: woningeigenaren die bekend zijn met het definitieve
energielabel; n=1.692)

Heeft het definitieve energielabel ervoor gezorgd dat
u meer algemene energiebesparende maatregelen
(minder lang douchen, aanschaffen van
energiezuinige apparaten, etc.) hebt genomen?
ja, zeker wel

ja, enigszins

12

19

nee, niet echt

43

26

nee, zeker niet

Eigenaren van een woning met een gunstig energielabel (A/B) geven vaker aan dat het energielabel er
zeker voor heeft gezorgd dat ze meer algemene energiebesparende maatregelen hebben genomen in
vergelijking met eigenaren van woningen met een ongunstig energielabel E/F/G (respectievelijk 20%
versus 5%). Er zijn hier geen verschillen geconstateerd tussen de subgroepen.
Verschillende geïnterviewden gaan er niet vanuit dat het energielabel ervoor zorgt dat mensen
energiezuiniger gaan leven. Eén van hen zegt bijvoorbeeld dat je geen beter energielabel krijgt als je
minder energie verbruikt. De geïnterviewden die wel energiezuiniger zijn gaan leven door het
energielabel, geven aan dat dit vooral een indirect effect is. Doordat mensen zich meer bewust
worden van de energieprestatie van hun woning, zullen ze ook eerder letten op hun eigen
energieverbruik.

-

“Het directe effect is meer dat ik denk: ik moet beter isoleren met strips of iets zodat ik
niet meer hoef te stoken. Dus het is meer de maatregel dan, ik krijg natuurlijk geen beter
energielabel als ik de stekker eruit trek (...) Maar dan is er toch nog wel iets meer
bewustwording gekomen, dus indirect ben ik wel meer gaan letten op mijn stroomverbruik.
Ja.”

-

“Nee het energielabel heeft geen effect op hoe energiezuinig mensen leven (...) Als ik door
de stad Groningen loop op de grote markt met een koude dag, dan branden al die stomme
dingen onder de parasols omdat mensen buiten willen zitten. Dan denk ik: ja, hallo. Ga
naar binnen en doe de deuren dicht.”

-

“Ja nou, dat denk ik dus niet, want met het energielabel bereik je niet dat mensen
energiezuiniger gaan leven. Het is niet zo dat ik dan opeens meer stook om mijn huis
aangenaam warm te krijgen.”

-

“Nee, ik ben er niet anders door gaan leven. Dat niet.”

Onderzoek effect energielabel voor woningen | H4173 | © Kantar Public | oktober 2017 | 35