Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 765

Wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte
beroepspensioenregeling en de Invoerings- en
aanpassingswet Pensioenwet in verband met
waardeoverdracht van klein pensioen en enige
andere wijzigingen inzake waardeoverdracht
(Wet waardeoverdracht klein pensioen)

Nr. 18

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 november 2017
Tijdens de behandeling van de Wet waardeoverdracht klein pensioen op
dinsdag 7 november jl. in uw Kamer (Handelingen II 2016/17, nr. 18, Debat
waardeoverdracht klein pensioen), heb ik toegezegd om voorafgaand aan
de stemmingen een brief te sturen over een aantal onderwerpen.
Heel klein pensioen
Bij de heel kleine pensioenen gaat het om bedragen die leiden tot een
uitkering van minder dan € 2 bruto per jaar of € 0,17 per maand. Het
bedrag van een heel kleine pensioenaanspraak is van veel factoren
afhankelijk, zoals het aantal deelnemingsjaren, de leeftijd en de rente.
Uitgaande van een gemiddelde levensverwachting van 18 jaar op
pensioendatum kan dit bedrag oplopen tot circa € 40. Vaak zal het bedrag
echter vele malen lager zijn, afhankelijk van de persoonlijke situatie. Ter
illustratie: het kan ook gaan om een bedrag lager dan € 1, bijvoorbeeld
opgebouwd gedurende een dag vakantiewerk.
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel zijn verschillende alternatieven
voor het vervallen van heel kleine pensioenaanspraken, zoals waardeoverdracht of afkoop, de revue gepasseerd. Pensioenuitvoerders doen op dit
moment al veel moeite om mensen bij het einde van de deelneming te
wijzen op de (bestaande) mogelijkheid van individuele waardeoverdracht.
Zeer weinig mensen maken daar gebruik van voor een heel klein
pensioen. Twee jaar na einde van de deelneming kan de pensioenuitvoerder het heel kleine pensioen ook afkopen. Uit de huidige praktijk blijkt
echter dat mensen vaak niet reageren op afkoopbrieven (of daar zelfs door
geïrriteerd raken als het om heel kleine bedragen gaat), waardoor een
poging tot afkoop lang niet altijd slaagt. Het kleine wordt dus niet altijd
geëerd, om het met de woorden van de heer Omtzigt te zeggen.

kst-34765-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 765, nr. 18

1

Met het aanhouden van de heel kleine pensioenaanspraken in de
administratie en het overdragen of afkopen van heel kleine pensioenaanspraken zijn onevenredig hoge kosten gemoeid. Voor de volledigheid
verwijs ik daarvoor naar de onderstaande tabel uit de memorie van
toelichting (Kamerstuk 34 765, nr. 3, p. 18).
Handeling

Kosten per handeling

Geslaagde afkoop bedrijfstakpensioenfondsen
Geslaagde afkoop ondernemingspensioenfondsen
en verzekeraars
Administratiekosten slapersaanspraak

€ 15–20
€ 100

Handmatige waardeoverdracht
Geautomatiseerde waardeoverdracht via WOW
Nieuwe geautomatiseerde waardeoverdracht

€ 5–45 per jaar
Het overgrote deel zit bij de bedrijfstakpensioenfondsen, de kosten liggen hier
rond € 5–10 per jaar per aanspraak.
€ 40–100, uitschieters naar € 400
< € 40
Blijkt bij evaluatie, verwachting lager dan
afkoop

Alle pensioenaanspraken, ongeacht de hoogte van het bedrag, worden op
dezelfde zorgvuldige wijze behandeld bij waardeoverdracht of afkoop en
dat heeft kosten tot gevolg. Hoe kleiner de pensioenaanspraak, hoe
minder de kosten daartoe in verhouding staan. De afweging tussen het
materiële belang van de heel kleine bedragen en de onevenredig hoge
kosten heeft geleid tot het voorstel om de heel kleine pensioenaanspraken
te laten vervallen. Uw Kamer heeft begrip voor deze afweging, zo heb ik in
het debat kunnen constateren.
Het debat gehoord hebbend, voel ik mij door de Kamer gesteund om vast
te houden aan het op termijn en op zorgvuldige wijze laten vervallen van
de heel kleine pensioenaanspraken. Ik wil daarbij wel tegemoet komen
aan het pleidooi van uw Kamer voor een laatste poging om het heel kleine
pensioen bij de betreffende mensen te krijgen. Uw Kamer denkt daarbij
aan een «laatstekansbrief» van de pensioenuitvoerder, zodat een heel
klein pensioen alsnog kan worden afgekocht. Daarbij moeten wel de
kosten die daaruit voortvloeien scherp in het oog worden gehouden
omdat die anders weer ten nadele van het collectief komen, zoals onder
meer mevrouw Lodders heeft opgemerkt. Daarbij merk ik op dat –
aangezien gebruik kan worden gemaakt van de bestaande afkoopmogelijkheid van artikel 66 van de Pensioenwet – hierover geen revisierente
verschuldigd is. Wel zal over het afkoopbedrag – net als nu al het geval is
– inkomstenbelasting verschuldigd zijn.
Ik heb goed geluisterd naar de verschillende wensen van uw Kamer. Alles
overwegende stel ik voor om daar als volgt aan tegemoet te komen:
1. Het onderdeel «heel klein pensioen» van het wetsvoorstel zal later in
werking treden, namelijk op 1 januari 2019. Op die manier is er
voldoende tijd voor een eenmalige «opschoonactie» bij pensioenuitvoerders. Het tijdstip van inwerkingtreding zal worden vastgelegd in
het inwerkingtredingsbesluit.
2. Voor de eenmalige «opschoonactie» denk ik aan het volgende. In de
periode tot 1 januari 2019 kunnen deelnemers gebruikmaken van de
mogelijkheid van individuele waardeoverdracht en pensioenuitvoerders van het recht op afkoop. De deelnemers kunnen hierop gewezen
worden door de rijksoverheid en pensioenuitvoerders. Dit kan in de
vorm van een algemene campagne of op de persoon toegesneden
informatieverstrekking. Ik zal daarover nadere afspraken maken met
de pensioensector.
3. Pensioenuitvoerders kunnen op termijn overwegen om ook voor de
bestaande heel kleine pensioenen eenmalig een poging tot automati-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 765, nr. 18

2

sche waardeoverdracht te doen, alvorens de heel kleine pensioenaanspraken te laten vervallen.
Inzicht in overdrachtswaarde
De heer Omtzigt (CDA) heeft vragen gesteld over de waarborgen voor de
deelnemers. Per motie (Kamerstuk 34 765, nr. 16) verzoekt hij de regering
ervoor te zorgen dat deelnemers het recht hebben om de achterliggende
berekeningen van de waarde van de kleine pensioenaanspraak die wordt
overgedragen binnen twee weken op verzoek te ontvangen.
In de Pensioenwet en bijbehorende lagere regelgeving is vastgelegd hoe
pensioenuitvoerders de overdrachtswaarde bij een waardeoverdracht
moeten berekenen1. Omdat pensioenregelingen onderling verschillen,
verandert de aanspraak als de waarde ervan van de ene pensioenuitvoerder naar de andere pensioenuitvoerder wordt overgedragen. Voor de
deelnemer is het belangrijk dat hij van de nieuwe uitvoerder een
toezegging krijgt waarvan de actuariële waarde gelijk is aan de toezegging
die hij bij zijn oude uitvoerder had. Dit is wettelijk geregeld.
De verwachting is dat pensioenuitvoerders in de praktijk welwillend zullen
omgaan met verzoeken van deelnemers die deze berekeningen opvragen.
Ik kan mij niet voorstellen dat een pensioenuitvoerder geen gehoor geeft
aan een dergelijk verzoek van een deelnemer. Pensioenuitvoerders
hebben het belang van de deelnemers centraal staan en maken bijvoorbeeld op verzoek ook proefberekeningen bij echtscheiding. Ik wijs er op
dat het gaat om een ingewikkelde berekening aan de hand van een
formule in lagere regelgeving. Het is de vraag of deelnemers die
uitwerking kunnen toetsen.
In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is al aangegeven dat in
lagere regelgeving vastgelegd zal worden dat de deelnemer bij einde
deelneming via de stopbrief geïnformeerd wordt over de waardeoverdracht. Om transparantie op het punt van inzicht in de overdrachtswaarde
te waarborgen en gelet op de betreffende motie nr. 16 van de heer
Omtzigt, zal ik tevens in de lagere regelgeving, op basis van artikel 70a,
zesde lid, van het wetsvoorstel, opnemen dat een pensioenuitvoerder op
verzoek de achterliggende berekeningen van de overdrachtswaarde van
de kleine pensioenaanspraak bij automatische waardeoverdracht dient te
verstrekken. Het conceptbesluit treft u in de bijlage aan (zie ook hierna
onder «Voorhangbepaling»)2.
Voorhangbepaling
Mevrouw Lodders (VVD) heeft een amendement ingediend over een
voorhangbepaling ten aanzien van communicatie (Kamerstuk 34 765, nr.
9). Ik heb dit amendement ontraden omdat ik het een zwaar instrument
1

Op grond van artikel 71, vierde lid en (het nieuwe) artikel 70a, derde lid Pensioenwet waarborgt
de ontvangende pensioenuitvoerder dat de actuariële waarde van de door de deelnemer te
verwerven pensioenaanspraken ten minste gelijk is aan de op dezelfde grondslagen berekende
waarde van de over te dragen pensioenaanspraken. Op grond van artikel 25 Besluit uitvoering
Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling is de overdrachtswaarde van
pensioenaanspraken ten minste gelijk aan de contante waarde van de over te dragen pensioenaanspraken op de overdrachtsdatum en wordt berekend op basis van het standaardtarief. Dit
artikel is van overeenkomstige toepassing op waardeoverdracht van kleine pensioenaanspraken op grond van (het nieuwe) artikel 17e, zesde lid van het hiervoor genoemde Besluit.
Het standaardtarief wordt berekend op basis van marktwaardering. In de artikelen 18 en 19 van
de Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling staat omschreven hoe de
berekeningen van het standaardtarief en de pensioenaanspraken geschieden. Voor de formules
verwijs ik naar artikel 2 in bijlage 2 van de hiervoor genoemde Regeling.
2
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 765, nr. 18

3

vind. Ik heb toegezegd uw Kamer te informeren over de betreffende
communicatiebepalingen in het besluit. Als bijlage bij deze brief vindt U
het complete conceptbesluit dat momenteel ter toets voorligt bij de
diverse toezichthouders (waarin het bovengenoemde punt over inzicht in
de overdrachtswaarde is toegevoegd in artikel 17e, zevende lid). Het
besluit is in nauwe samenspraak met de pensioensector tot stand
gekomen ten behoeve van een goede uitvoeringspraktijk.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 765, nr. 18

4