Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 824

Integratiebeleid

Nr. 121

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 februari 2016
Met deze brief informeer ik u over de ontwikkeling van het aanbod van
inburgeringscursussen sinds de wijziging van de Wet inburgering per
1-1-2013.
Daarmee kom ik tegemoet aan de motie Schouw die bij de behandeling
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet inburgering is aangenomen
(Kamerstuk 33 086, nr. 35), geef ik uitvoering aan de toezegging die de
voormalige Minister voor Immigratie, Integratie en Asiel heeft gedaan aan
de Eerste Kamer tijdens de behandeling van dit wetsvoorstel (Handelingen I 2011/12, nr. 38, item 7) en voldoe ik tevens aan mijn toezegging
hierover tijdens het algemeen overleg inburgering van 22-1-2015
(Kamerstuk 32 824, nr. 89).
Achtereenvolgens ga ik in op de ontwikkeling van het aantal instellingen
met het kwaliteitskeurmerk van de stichting Blik op Werk (BoW) en de
spreiding van het cursusaanbod, de kwaliteit van de dienstverlening en de
prijzen van de cursussen.
Omvang en spreiding van het cursusaanbod
In 2012 is onderzoek verricht naar de mogelijke gevolgen van de wijziging
van de Wet inburgering voor de markt van het inburgeringsonderwijs1.
Een consultatie van cursusaanbieders en koepelorganisaties leverde geen
onverdeeld positief perspectief op. Kort samengevat waren de
verwachtingen:
• Het aantal aanbieders zal afnemen;
• ROC’s zullen zich terugtrekken van de markt;
• Een beperkt aantal spelers zal de markt domineren;
• Een daling van het aantal cursuslocaties;
• Een concentratie van cursuslocaties in de Randstad;
• Het cursusaanbod zal vooral gericht zijn op hoogopgeleiden.
1

kst-32824-121
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Marktconsultatie Inburgering (Kamerstuk 33 086, nr. 8).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 824, nr. 121

1

De markt heeft zich, mede door de toename van de doelgroep in de
afgelopen jaren, anders ontwikkeld dan destijds werd verwacht:
• Een beperkt aantal aanbieders is inderdaad afgehaakt. Daar staat
tegenover dat er sinds begin 2013 zo’n 30 nieuwe aanbieders op de
markt zijn gekomen. Het aantal aanbieders met het BoW keurmerk is
per saldo dan ook toegenomen van 101 begin 2013 tot 120 begin 2015.
• Nog steeds 25 ROC’s verzorgen inburgeringscursussen.
• Onder de nieuwe aanbieders bevindt zich een 11-tal regionale
stichtingen van Vluchtelingenwerk Nederland.
• De markt kenmerkt zich door een groot aantal kleinere aanbieders die
actief zijn in 1 provincie en in niet meer dan één of enkele gemeenten.
Slechts 6 aanbieders zijn in 5 of meer provincies actief, geen enkele
aanbieder opereert in alle provincies van Nederland.
• De regionale spreiding van het cursusaanbod komt redelijk overeen
met de verdeling van de nieuwkomers over Nederland.
Provincie

Locaties1

Aanbieders

Nieuwkomers

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg

8
7
4
19
9
23
24
41
32
9
28
10

4%
3%
2%
9%
4%
11%
11%
19%
15%
4%
13%
5%

22
34
13
31
15
62
28
71
100
16
72
35

4%
7%
3%
6%
3%
12%
6%
14%
20%
3%
14%
7%

4%
3%
3%
6%
3%
10%
8%
18%
23%
2%
14%
6%

Nederland

214

100%

499

100%

100%

1

•

Indien een aanbieder meerdere locaties in een gemeente heeft is er 1 locatie meegeteld.

Van de aanbieders waarvan bekend is op welke doelgroepen zij zich
richten qua opleidingsniveau/leerprofiel bedient 95% middelbaar en
hoog opgeleiden, 85% laag opgeleiden en 68% analfabeten.

Kwaliteit van het cursusaanbod
BoW toetst jaarlijks de kwaliteit van de dienstverlening van de (aspirant)
keurmerkhouders door middel van een onderzoek naar de klanttevredenheid, een rapportage van de slagingspercentages en een audit waarbij
onder meer wordt vastgesteld of de dienstverlener aan alle normen
voldoet en of de gerapporteerde gegevens valide en betrouwbaar zijn. Op
basis van deze toetsing, waarvoor externe partijen worden ingeschakeld,
beoordeelt BoW of het keurmerk wordt toegekend of verlengd.
Klanttevredenheid
Cursisten krijgen na afloop van een inburgeringstraject per mail, post of
telefonisch een enquête voorgelegd met vragen over de gevolgde cursus.
Door middel van een rapportcijfer wordt inzicht verkregen in welke mate
de cursisten tevreden zijn over de geleverde dienstverlening. Een
instelling dient daarbij minimaal een 6,5 te halen. Vorig jaar werd door de
instellingen gemiddeld een 8,2 gescoord. De scores per instelling worden
op de website van BoW gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 824, nr. 121

2

In onderstaande tabel is aangegeven hoe de cursisten oordelen over
verschillende aspecten van de dienstverlening.
Hoe vindt u dat de docent/leraar de les uitlegt?

Goed 90%
Niet zo goed 9%
Slecht 1%

Neemt de leraar of docent voldoende tijd om uw vragen over
de les te beantwoorden?
Hoe vaak is de leraar/docent ziek of afwezig?

Ja 96%
Nee 4%
Nooit 73%
Soms 27%

Neemt de begeleider de tijd om u te helpen als u daarom
vraagt?
Gebruikt u wat u op school leert/leerde bijvoorbeeld thuis, in
de winkel of op het werk?

Wat vindt u van het lesmateriaal?

Oefent u op de cursus om examens te maken?

Ja 97%
Nee 3%
Elke dag 71%
Elke week 23%
Bijna nooit 6%
Moeilijk 26%
Makkelijk 14%
Precies goed 60%
1 keer 19%
2 tot 5 keer 40%
Meer dan vijf keer 42%

Voelt u zich veilig op school?

Vaak 92%
Soms 4%
Bijna nooit 1%
Weet niet 3%

Is er op de school een plek waar u rustig kunt studeren en
oefenen voor uw lessen met behulp van computers?

Ja 72%
Nee 19%
Weet niet 9%

Slagingspercentages
Bij het bepalen van het slagingspercentage wordt gemeten hoeveel
cursisten zijn opgegaan voor de verschillende onderdelen van het
inburgeringsexamen of het staatsexamen NT2 en welk percentage van de
deelnemers bij de eerste of tweede poging is geslaagd. Per leerprofiel
dient het behaalde percentage tenminste gelijk te zijn aan het landelijk
gemiddelde minus 5 procentpunt. Gemiddeld scoren de instellingen bij
alle onderscheiden leerprofielen meer dan 70%.
Leerprofiel

Slagingspercentage

Analfabeet

74%

Laag opgeleid

77%

Middelbaar opgeleid

83%

Hoog opgeleid

88%

Net als de klanttevredenheid worden deze slagingspercentages per
instelling op de website van BoW gepubliceerd.
Overige kwaliteitsnormen
Naast de klanttevredenheid en de slagingspercentages hanteert BOW
indicatoren die zijn gericht op het nakomen van afspraken en een aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 824, nr. 121

3

algemene indicatoren die zijn gericht op de kwaliteitsborging binnen de
organisatie.
Bij het nakomen van afspraken worden de volgende normen gehanteerd:
voor 100% van de cursisten is een cursuscontract opgesteld, tenminste
80% van de cursussen is gestart binnen de overeengekomen termijn en
tenminste 80% van de cursussen is uitgevoerd binnen de afgesproken
termijn.
Aandachtspunten bij de kwaliteitsborging binnen de organisatie zijn onder
meer de continuïteit van de organisatie, het waarborgen van de privacy,
de klachtenbehandeling en de kwaliteit van het personeel. Voor wat
betreft het waarborgen van de kwaliteit van het personeel geldt als norm
dat tenminste 80% van de lessen verzorgd moet worden door docenten
die competenties bezitten zoals vastgelegd in de wet Beroepen in het
Onderwijs (BIO).
Prijzen van cursussen
De prijs van een inburgeringscursus varieert naar cursusduur, aantal
lesuren per week en grootte van de cursusgroep. Inburgeraars kunnen
meestal kiezen hoeveel weken en hoeveel uren les men per week wil
volgen. In onderstaand schema zijn de cursusprijzen van een 3-tal grotere
aanbieders geanonimiseerd genomen. Gemiddeld genomen bestaat een
cursusgroep uit zon 8 a 15 personen. De prijs per uur loopt uiteen van
€ 9 tot € 13 per uur. Bij een langere cursusduur neemt de prijs per uur bij
alle aanbieders af. Lessen voor het nieuwe examenonderdeel Oriëntatie
op de Nederlandse Arbeidsmarkt zijn bij sommige aanbieders opgenomen
in het totaalpakket, terwijl andere instellingen dit als een aparte module
aanbieden.
Duur in
weken

Uren
p/w

Uren
totaal

Prijs1
Totaal

Prijs
per uur

Aanbieder A.
(incl. ONA)

22
42
62
22
42
62
22
42
62

3
3
3
6
6
6
12
12
12

66
126
186
132
252
372
264
504
744

€ 875
€ 1.500
€ 2.125
€ 1.535
€ 2.800
€ 4.045
€ 2.920
€ 5.410
€ 7.900

€ 13
€ 12
€ 11
€ 12
€ 11
€ 11
€ 11
€ 11
€ 11

Aanbieder B.
(excl. ONA)

13
26
39
52
78

6
6
6
6
6

78
156
234
312
468

€ 999
€ 1.599
€ 2.199
€ 2.799
€ 3.999

€ 13
€ 10
€9
€9
€9

ONA

20

3

60

€ 450

€8

Aanbieder C.
(excl. ONA)

32
48
64

8
8
8

256
384
512

€ 3.350
€ 4.350
€ 4.750

€ 13
€ 11
€9

ONA

7,5

8

60

€ 850

€ 14

Instelling

1

Prijs exclusief examenkosten.

De prijzen per uur van NT2-trajecten en alfabetiseringstrajecten zijn
vergelijkbaar met die van een inburgeringtraject.
Op basis van de door DUO geregistreerde leninggegevens bestaat ook
inzicht in de bedragen die daadwerkelijk betaald zijn voor het volgen van
een inburgeringscursus. Daaruit blijkt een aanzienlijk verschil tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 824, nr. 121

4

asielmigranten en gezinsmigranten. Van de inburgeringsplichtigen die in
2013 een lening bij DUO zijn aangegaan hadden asielmigranten eind 2015
gemiddeld € 5.200 opgenomen en gezinsmigranten gemiddeld € 2.400.
Aangezien een deel van deze groep eind 2015 nog bezig was met een
cursus zullen deze bedragen nog verder oplopen. Hiermee rekening
houdend komen de gemiddelde cursuskosten voor asielmigranten dan uit
op € 6.000 à € 6.500 en bij gezinsmigranten op ca. € 3.000.
Conclusie
De markt voor het inburgeringsonderwijs heeft zich een stuk positiever
ontwikkeld dan destijds bij de wijziging van de Wet inburgering werd
voorzien. De overgang van een zogenaamde institutionele markt naar een
consumentenmarkt is soepel verlopen. In alle regio’s zijn er voldoende
aanbieders die de cursussen tegen een reële prijs aanbieden. Via de
stichting Blik op Werk wordt de kwaliteit van het opleidingsaanbod door
de branche zelf nauwlettend bewaakt. Op deze punten is er dan ook geen
reden voor interventies van overheidswege. Aandachtspunt is wel de
beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel. Door de grote
instroom van asielmigranten dreigt er een tekort aan NT2-docenten te
ontstaan. Samen met mijn collega van OCW en in overleg met het UWV,
BoW en de BVNT2 zoek ik hiervoor zo snel mogelijk een adequate
oplossing.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 824, nr. 121

5