Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

922
Vragen van het lid Vestering (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het gedogen van ernstig dierenleed door botbreuken,
bloedingen en ontwrichtingen bij tientallen miljoenen kuikens per jaar
(ingezonden 27 oktober 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 26 november 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 724.
Vraag 1
Kunt u bevestigen dat u de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
heeft opgedragen om niet meer handhavend op te treden tegen het vangen
van kippen aan de poten bij pluimveebedrijven, ondanks het feit dat de
rechter eerder dit jaar bevestigde dat de Europese Transportverordening het
verbiedt om dieren bij de poten op te tillen?1
Antwoord 1
Dit is niet correct. De IG NVWA neemt eigenstandig besluiten over de
inspecties en handhaving. In lijn met de brief van de Europese Commissie
van 3 augustus jl., waarover ik uw Kamer in de beantwoording van schriftelijke vragen van lid Van der Plas (BBB)2 heb ingelicht, en na overleg met LNV
maakt de NVWA nu een pas op de plaats ten aanzien verdere inspecties op
de vangmethode zolang een eenduidige interpretatie van de EU-norm
ontbreekt.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat kuikens die ondersteboven aan hun poten bij elkaar
worden geharkt en met meerdere tegelijk in kratten worden gegooid of
gepropt hier ernstig letsel zoals bloedingen, gebroken vleugels of andere
botbreuken door kunnen oplopen, wat ook volgens de NVWA zorgt voor
ernstig lijden?3

1

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 342.
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 342
3
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, 3 maart 2021, «NVWA neemt maatregelen tegen
vangletsel bij pluimvee», https://www.nvwa.nl/nieuws-en-media/nieuws/2021/03/03/nvwaneemt-maatregelen-tegen-vangletsel-bij-pluimvee
2

ah-tk-20212022-922
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Zoals ik ook in de eerdergenoemde beantwoording op schriftelijke vragen van
lid Van der Plas (BBB) aangaf, ben ik evenals de NVWA van oordeel dat de
huidige vangmethode, waarbij meerdere dieren per hand aan de poten
worden vastgehouden en ondersteboven hangen, niet diervriendelijk is. Bij
het vangen van pluimvee moet het uitgangspunt zijn, dat het ontstaan van
letsel ongeacht de vangmethode te allen tijde voorkomen dient te worden.
Samen met de NVWA blijf ik in gesprek met de sectorpartijen om hen ervan
te overtuigen om over te stappen op een meer diervriendelijke vangmethode.
Daarbij wordt graag gebruik gemaakt van de kennis en ervaring die sommige
NGO’s hebben met alternatieve vangmethoden.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat u niet de uitspraak van de rechter opvolgt, maar een
advies van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) wil
afwachten om te bekijken of een verbod op het vangen aan de poten
noodzakelijk en gerechtvaardigd is?4
Antwoord 3
Zoals ik eerder heb aangegeven, wil ik graag het advies van EFSA afwachten
daar ik uit de brief van de Europese Commissie opmaak dat het verbod in de
transportverordening niet van toepassing zou moeten zijn op pluimvee. Het
aanstaande EFSA-rapport moet dan ook uitwijzen of het vangen van pluimvee
bij de poten geheel verboden dient te zijn, dan wel onder voorwaarden toch
toegelaten kan worden.
Overigens merk ik graag op dat de uitspraak van de rechter volledig is
opgevolgd door de NVWA. De voorzieningenrechter heeft op 29 april jl., naar
aanleiding van een niet in behandeling genomen handhavingsverzoek,
bepaald dat de NVWA moest onderzoeken of de drie pluimveeservicebedrijven die in het verzoek werden genoemd bij het vangen in overtreding waren
van de Europese transportverordening5. Vervolgens moest de NVWA uiterlijk
op 10 juni jl. beslissen of handhavend moet worden opgetreden tegen deze
bedrijven. Hieraan is gevolg gegeven. Er zijn inspecties uitgevoerd, waarbij
overtredingen werden geconstateerd. Dit heeft geleid tot het opleggen van
boetes.
Vraag 4
Herinnert u zich dat de EFSA in 2004 concludeerde dat bij 4,5% van de
vleeskuikens ontwrichtingen ontstaan door het ruwe vangproces en dat 3%
van de vleeskuikens en tot wel 41% van de leghennen hierdoor botbreuken
oploopt?6
Antwoord 4
Ik ben bekend met deze EFSA publicatie.
Vraag 5
Klopt het dat juridisch alleen zaken mogen worden gedoogd als er op korte
termijn uitzicht is op legalisatie? Kunt u bevestigen dat dit hier niet zo is,
aangezien aanpassing van de Europese Transportverordening pas in 2023 is
voorzien en het allerminst zeker is dat EFSA zal adviseren om het verbod op
het aan de poten optillen van kippen in te trekken?
Antwoord 5
Vanwege de huidige onduidelijkheid zal de NVWA nu geen inzet plegen op dit
specifieke gebod (zie ook vraag 1). Het is inderdaad nog onduidelijk wat de
EFSA hierover zal adviseren. Om te waarborgen dat het Nederlandse beleid
aansluit bij de meest recente Europese wetenschappelijke inzichten, wil ik in
ieder geval dit advies afwachten.

4

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 342.
Verordening (EU) 1/2005 van de Raad van 22 december 2004 inzake de bescherming van dieren
tijdens het vervoer en daarmee samenhangende activiteiten en tot wijziging van de Richtlijnen
64/432/EEG en 93/119/EG en van Verordening (EG) nr. 1255/97
6
The EFSA Journal, 30 maart 2004, «The welfare of animals during transport», https://
efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2004.44
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 6 en 7
Kunt u bevestigen dat Nederlands onderzoek uitwijst dat er grote bloedingen
ontstaan bij gemiddeld 4,5% van de vleeskuikens die op deze manier worden
gevangen en dat dit betekent dat hier jaarlijks 27 miljoen kuikens aan lijden?7
Zo nee, om hoeveel dieren gaat het dan?
Kunt u bevestigen dat er vleugeldislocaties, ofwel ontwrichtingen, ontstaan
bij gemiddeld 1,5% tot 3,9% van de vleeskuikens die op deze manier worden
gevangen en dat dit betekent dat hier jaarlijks 9 tot 23 miljoen kuikens aan
lijden? Zo nee, om hoeveel dieren gaat het dan?
Antwoord 6 en 7
Ik ben bekend met dit onderzoek, dat mede is gefinancierd door het
Ministerie van LNV. Deze getallen worden niet centraal bijgehouden dus ik
kan de jaarlijkse aantallen niet bevestigen, noch ontkennen.
Vraag 8
Bij hoeveel leghennen in de Nederlandse pluimveehouderij worden jaarlijks
botbreuken, bloedingen en ontwrichtingen geconstateerd?
Antwoord 8
Deze getallen worden niet centraal bijgehouden.
Vraag 9
Kunt u bevestigen dat uit onderzoek is gebleken dat het aandeel vleugeldislocaties tijdens en door het slachtproces toeneemt naar gemiddeld 7,9% van de
vleeskuikens, wat neerkomt op bijna 47,5 miljoen kuikens per jaar en dat dit
in 7 van de 8 gevallen gepaard gaat met een open wond? Indien dit aantal
niet klopt, om hoeveel dieren gaat het dan?
Antwoord 9
Dit volgt inderdaad uit de steekproef die in dit onderzoek is genomen. Deze
getallen worden niet centraal bijgehouden dus ik kan de jaarlijkse aantallen
niet bevestigen, noch ontkennen.
Vraag 10
Kan een vleugeldislocatie, waarbij het kraakbeen van het ellebooggewricht
losraakt van de botgroeiplaat en er in sommige gevallen een bot naar buiten
steekt, reden zijn voor het afkeuren van een kuiken voor humane consumptie?8 Zo ja, hoeveel dieren worden er per jaar om deze reden na de slacht
afgekeurd? Wat vindt u er van dat deze dieren zijn gefokt, gebruikt en gedood
om te eindigen in de destructie?
Antwoord 10
Een open dislocatie van de vleugel of een dislocatie waarbij een bloeding is
ontstaan, vormt een risico voor de voedselveiligheid. Alleen de aangedane
vleugel is dan ongeschikt voor menselijke consumptie en wordt verwijderd.
Het is dus niet het gehele dier dat wordt afgekeurd. De betreffende delen
worden als dierlijk bijproduct afgevoerd van het slachthuis en als zodanig
verder verwerkt. Er wordt niet centraal bijgehouden welke aantallen dit
betreft.
Vraag 11
Herinnert u zich dat, tot het moment dat de NVWA intensief ging controleren
op dit zogenoemde «vangletsel» bij kuikens, slechts bij 45% van de pluimveebedrijven de regelgeving om verwondingen of bloedingen tijdens het vangen
te voorkomen werd nageleefd en dat de NVWA zich zorgen maakte over de
naleving na deze intensieve handhavingsperiode?9

7

Wageningen Livestock Research, januari 2019, «Letsel en schade bij vleeskuikens als gevolg
van vangen, transport en handelingen aan de slachtlijn», Letsel en schade bij vleeskuikens als
gevolg van vangen, transport en handelingen aan de slachtlijn – WUR
8
Wageningen University & Research, 2020, «Project Healthy bones», https://www.wur.nl/en/
Research-Results/Research-funded-by-the-Ministry-of-LNV/Expertisegebieden/kennisonline/
Healthy-Bones.htm
9
Kamerstuk 26 991, nr. 521.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Ja.
Vraag 12
Wat verwacht u van uw vrijblijvende gesprekken met de sector over de
overgang naar meer diervriendelijke vangmethodes zoals het rechtop vangen,
nu naar schatting nog meer dan 99,5% van de kippen in Nederland aan de
poten wordt gevangen? Waar baseert u uw verwachting op?
Antwoord 12
De sector heeft een plan van aanpak opgesteld en betrekt dierenwelzijnsorganisaties bij dit plan. Ik kijk uit naar de voortgang en realiseer me daarbij goed
dat het een grote omslag zal zijn, als alle pluimveebedrijven andere vangmethodes moeten gaan inzetten.
Vraag 13
Erkent u dat u, door uw opdracht om niet meer handhavend op te treden
tegen het aan de poten vangen van kippen, ernstig dierenleed gedoogt bij
tientallen miljoenen kippen?
Antwoord 13
De NVWA maakt nu een pas op de plaats ten aanzien van verdere inspecties
op de vangmethode maar zij blijft zich onverminderd inzetten op het
algemenere gestelde verbod in de transportverordening om «dieren te
vervoeren of laten vervoeren op zodanige wijze dat het de dieren waarschijnlijk letsel of onnodig lijden berokkent». De NVWA ziet toe op vangletsel bij
pluimvee via een systematiek van controles achteraf in het slachthuis. Op
basis van deze inspecties, die zowel steekproefsgewijs als risicogericht
worden uitgevoerd, kunnen boetes in de keten worden opgelegd. De
handhaving is in mei van dit jaar verder aangescherpt en eind september/
begin oktober zijn op alle grote slachthuizen intensieve inspecties uitgevoerd.
Ik verwijs uw Kamer naar het nieuwsbericht dat de NVWA hierover heeft
gepubliceerd10.
Vraag 14
Erkent u dat de rechter heeft bevestigd dat u de mogelijkheid en de wettelijke
plicht heeft om ernstig dierenleed te voorkomen, aangezien de Europese
Transportverordening het verbiedt om dieren bij de poten op te tillen en
daarvoor op dit moment geen uitzonderingen kent?11
Antwoord 14
De voorzieningenrechter heeft dit niet tijdens de zitting uitgesproken. Het
vonnis heb ik toegelicht in antwoord op vraag 3. De uitspraak is opgevolgd.
Vraag 15
Waarom onderneemt u hierop geen actie en gedoogt u dit ernstige dierenleed terwijl u zegt van oordeel te zijn dat de huidige vangmethode, waarbij
meerdere dieren per hand aan de poten worden vastgehouden en ondersteboven hangen, niet gewenst en niet diervriendelijk is?12
Antwoord 15
In afwachting van de meest recente Europese wetenschappelijke inzichten
van de EFSA is nog geen eenduidige interpretatie van de EU-norm voorhanden waarop mijn inzet op het specifieke verbod op vangen aan de poten
bepaald kan worden. De NVWA zet ondertussen de inspecties op vangletsel
onverminderd voort. Verder zet ik me in het kader van de aanstaande
herziening van de Europese transportverordening samen met gelijkgestemde

10

https://www.nvwa.nl/nieuws-en-media/nieuws/2021/03/03/nvwa-neemt-maatregelen-tegenvangletsel-bij-pluimvee
11
Rechtspraak.nl, 29 april 2021, «Minister moet handhavingsverzoek Wakker Dier behandelen»,
https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/College-van-Beroep-voor-hetbedrijfsleven/Nieuws/Paginas/Minister-moet-handhavingsverzoek-Wakker-Dierbehandelen.aspx
12
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 342.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

lidstaten in voor het verplicht stellen van goede praktijken voor het vangen
van pluimvee, zoals die uit de het Europese Animal Transport Guides project13.
Vraag 16
Kunt u deze vragen één voor één en voor de behandeling van de begroting
van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit beantwoorden?
Antwoord 16
Ik heb me ingespannen om de vragen zo goed en zo spoedig mogelijk te
beantwoorden.

13

http://animaltransportguides.eu/wp-content/uploads/2016/05/Poultry-BroilersFINAL.pdf; http://
animaltransportguides.eu/wp-content/uploads/2016/05/Poultry-End-of-lay-Hens-FINAL.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5