Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

31 839

Jeugdzorg

Nr. 622

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2018
Mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bied ik
uw Kamer het Actieplan Verbetering Feitenonderzoek in de Jeugdbeschermingsketen aan1, waar bij motie van Bergkamp (D66) om gevraagd is.2
Dit actieplan is opgesteld door Jeugdzorg Nederland (JN) namens de
Gecertificeerde Instellingen (GI), de Raad voor de Kinderbescherming
(RvdK), en het Landelijk Netwerk Veilig Thuis (VT) namens Veilig Thuis, in
nauwe samenwerking met LOC Zeggenschap in de Zorg (LOC).
Het doel van het plan is te komen tot goed feitenonderzoek en onderbouwde besluiten in de jeugdbeschermingsketen, met betrokkenheid van
ouders en kinderen, zoals aangekondigd in actielijn 5 van het programma
Zorg voor de Jeugd: jeugdigen beter beschermen als hun ontwikkeling
gevaar loopt.
De overheid heeft tot taak de rechten van het kind te beschermen. Als een
kind ernstig in zijn ontwikkeling wordt bedreigd, moet de overheid
ingrijpen. De rechter legt dan een kinderbeschermingsmaatregel op. Het
opleggen daarvan betekent dat wordt ingegrepen in het privéleven van
het kind en zijn ouders. Dit is een zware ingreep waarvoor waarborgen
worden gesteld. Met andere woorden: het ingrijpen moet zorgvuldig
worden voorbereid en onderbouwd, zodat de rechter op basis van de
juiste feiten en omstandigheden kan beoordelen of een maatregel
genomen moet worden.
Totstandkoming actieplan
Het afgelopen jaar is intensief gesproken over het verbeteren van het
feitenonderzoek en rapportages in de jeugdbeschermingsketen. De RvdK,
JN, de GI’s, het Landelijk Netwerk Veilig Thuis, LOC, oudergroeperingen,
1
2

kst-31839-622
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 34 550 XVI, nr. 86.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 839, nr. 622

1

de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de beide ministeries van JenV
en VWS zijn daarbij betrokken geweest.
Ook andere organisaties zoals het Advies en Klachtenbureau Jeugdzorg
(AKJ), het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), de Nederlandse Orde Van
Advocaten (Nova), de inspecties (IGJ en IJenV) en de Raad voor de
Rechtspraak en de Kinderombudsman hebben hieraan bijgedragen.
Dit heeft geleid tot het bijgevoegde gezamenlijk actieplan van de RvdK, GI
en VT. Zij zijn reeds aan de slag om de uitvoering van de acties uit te
werken, in een constructieve en actieve samenwerking met de andere
partijen.
Het actieplan
Feitenonderzoek wordt nog niet altijd zorgvuldig genoeg uitgevoerd. Dat
moet beter kunnen. Zeker omdat het om verregaande ingrepen gaat voor
kinderen én ouders.
De uitvoering van het actieplan voorziet in circa 20 acties, die aanzienlijk
kunnen bijdragen aan het verbeteren van het feitenonderzoek en de
rapportages in de jeugdbescherming. Dit betekent dat de de organisaties
de basisbeginselen van deugdelijk feitenonderzoek in de praktijk beter
gaan toepassen: het doel van rapporten en verzoekschriften verduidelijken
en in begrijpelijke taal opstellen, altijd hoor en wederhoor toepassen,
foutieve informatie verwijderen of aanmerken als niet-bruikbaar, inzage
verlenen en de procescriteria hiervoor naleven. De richtlijnen voor
feitenonderzoek zullen waar nodig op deze punten aangepast en herijkt
worden. Daarnaast zijn acties afgesproken om de informatieverstrekking
aan kinderen en ouders op het gebied van cliëntondersteuning, vertrouwenswerk en klachtprocedures te verbeteren en om samenwerking tussen
kinderen, ouders en professionals te bevorderen.
Uit het plan spreekt ambitie om daadwerkelijk stappen te zetten ter
verbetering van het feitenonderzoek. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat
een beter feitenonderzoek tijd kost. Een duurzame verankering van het
doel van dit actieplan in de werkprocessen en het professioneel handelen
van de jeugdbescherming, van de RvdK en van VT vraagt langdurige en
blijvende aandacht.
Praktische verbeterslag
Ik kies er voor om de acties zoals hierboven beschreven zo praktisch
mogelijk in te vullen en waar nodig (financieel) te ondersteunen. Dat is in
het beste belang van zowel de kinderen als de ouders.
Een aantal ouders heeft ook voorstellen aangedragen die voor een deel
zijn opgenomen in het actieplan (zoals de aandacht voor cliëntondersteuning, de kwaliteitsverbetering van onderzoek en rapportages en het
op peil houden van de kennis van professionals). Zij pleiten daarnaast
voor het zwaar juridisch verankeren van de werkwijzen in de jeugdbescherming.
Ik denk niet dat deze juridische verankering een weg is die we moeten
inslaan. De (inter)nationale wettelijke kaders bieden immers een fijnmazig
systeem om de rechtspositie van kinderen en ouders in de jeugdbescherming te waarborgen. De opgave waar professionals en ouders voor
staan is pedagogisch: namelijk dat kinderen, ouders en professionals zich
samen inspannen om kinderen op te laten groeien in een veilige
omgeving en de ontwikkelingsbedreiging voor kinderen af te wenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 839, nr. 622

2

Daarvoor is het nodig dat de uitvoeringspraktijk verder verbetert; de
professionele basis moet op orde zijn. Het juridisch dichttimmeren van de
werkwijzen in de jeugdbescherming beperkt de ruimte voor deze
professionaliseringslag.
Na twee jaar wil ik de balans opmaken en laten onderzoeken of het
feitenonderzoek merkbaar verbeterd is voor kinderen, ouders en professionals. De evaluatie van de Herziening Kinderbeschermingsmaatregelen en
het onderzoek naar de rechtspositie van de minderjarige in civiele
procedures zullen respectievelijk in het najaar van 2018 en in de zomer
van 2019 beschikbaar komen en aanvullende informatie hiervoor
opleveren.
Er is een grote bereidheid bij de RvdK, JN en Landelijke Netwerk VT om
het actieplan in uitvoering te nemen en het feitenonderzoek in de praktijk
te verbeteren. Ik ben met hen in gesprek over de mogelijkheden dit zo
praktisch mogelijk ter hand te nemen. Dat gebeurt steeds in afstemming
met de activiteiten die voortvloeien uit de programma’s Zorg voor jeugd,
Scheiden zonder Schade en Geweld hoort nergens thuis.
Het actieplan maakt onderdeel uit van actielijn 5 in Zorg voor de Jeugd, en
in dat kader zult u over de voortgang geïnformeerd worden.
Tot slot
Tijdens het wetgevingsoverleg jeugd van 4 december 2017 heb ik
toegezegd het belang van goede afwegingskaders te betrekken bij het
actieplan (Kamerstukken 34 775 XVI en 34 775 VI, nr. 112). Tevens zegde ik
u toe het thema «drang» te betrekken bij het actieplan. Beide onderwerpen komen beter tot hun recht in actielijn 5 van het programma Zorg
voor de Jeugd dat uw Kamer reeds ontvangen heeft en worden in dat
kader reeds opgepakt. Doelstelling van deze actielijn is dat de partijen die
een rol hebben in de toeleiding naar de jeugdbescherming beter gaan
samenwerken zodat kinderen eerder en effectiever en bij voorkeur nog in
vrijwillig kader beschermd worden.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 839, nr. 622

3