Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 542

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 mei 2015
Hierbij stuur ik uw Kamer de geannoteerde agenda van de energieraad die
op 8 juni plaatsvindt te Luxemburg. De Raad zal van gedachten wisselen
over energievoorzieningszekerheid. De Commissie heeft op 28 mei 2014
de Europese energievoorzieningszekerheidsstrategie gepresenteerd. Op
verzoek van de Europese Raad van oktober 2014 zal de Europese Raad in
2015 stilstaan bij de stand van zaken ten aanzien van de implementatie
van deze strategie die maatregelen omvat om de energievoorzieningszekerheid op de middellange en lange termijn te verbeteren.
Daarnaast zal de Raad conclusies aannemen over de Energie Unie. De
Commissie heeft op 25 februari 2015 een mededeling over de Energie
Unie uitgebracht. De raadsconclusies vormen de reactie van de lidstaten
op deze mededeling en geven input voor de eerste «State of the Energy
Union» die naar verwachting op de Europese Raad van december zal
worden gepresenteerd.
Ten slotte zal de Raad onder het punt diversen worden geïnformeerd over
internationale energierelaties en zal het aankomende Luxemburgse
voorzitterschap haar werkprogramma voor de tweede helft van 2015
toelichten.
Voorafgaand aan de Energieraad staat een bijeenkomst van ministers van
het pentalaterale energieforum gepland. Deze bijeenkomst staat mede in
het teken van het tienjarig bestaan van de pentalaterale samenwerking.
Met de verwachte start van het «flow based» marktkoppelingssysteem in
mei 2015 en de kortgeleden gepubliceerde regionale leveringszekerheidsanalyse door de TSO’s uit de pentalaterale regio zijn belangrijke stappen
gezet. Daarnaast biedt de bijeenkomst de mogelijkheid om vervolgstappen in het regionale samenwerkingsproces te formuleren.

kst-21501-33-542
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-33, nr. 542

1

In de bijlage bij het verslag van de energieraad van 5 maart vindt uw
Kamer nadere informatie over de regionale samenwerking binnen het
pentalaterale forum.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-33, nr. 542

2

BIJLAGE:

GEANNOTEERDE AGENDA ENERGIERAAD 8 JUNI 2015
Energievoorzieningszekerheid
Beleidsdebat
De Raad zal van gedachten wisselen over energievoorzieningszekerheid.
De Commissie heeft op 28 mei 2014 de Europese energievoorzieningszekerheidsstrategie gepresenteerd. Op verzoek van de Europese Raad van
oktober 2014 zal de Europese Raad in 2015 stilstaan bij de stand van zaken
ten aanzien van de implementatie van deze strategie die maatregelen
omvat om de energievoorzieningszekerheid op de middellange en lange
termijn te verbeteren. Op het moment van schrijven is nog niet duidelijk
of de Commissie voorafgaand aan de Raad met een stand van zaken komt
en op welke manier het Letse voorzitterschap de Europese Raad wil
informeren over de uitkomsten van de Raad.
De Europese energievoorzieningszekerheidsstrategie omvat voorstellen
om de importafhankelijkheid van Europa te verminderen. De Commissie
doet in haar strategie zowel voorstellen voor de korte termijn als voor de
langere termijn. De korte termijn maatregelen die zijn genomen vloeiden
met name voort uit de verordening voorzieningszekerheid gas die bepaalt
dat lidstaten maatregelen moeten nemen om ervoor te zorgen dat alle
marktpartijen op de gasmarkt actie nemen om verstoringen in de
gaslevering te voorkomen en, mocht er toch een verstoring optreden, de
gevolgen daarvan zo veel mogelijk te ondervangen. De verordening
voorzieningszekerheid gas, waaronder het maken van preventieve
actieplannen, noodplannen en monitoring van gasopslagen en
LNG-faciliteiten, zal naar verwachting eind 2015 worden herzien.
Overigens heeft de Commissie in de zomer van vorig jaar samen met de
lidstaten stresstesten uitgevoerd om te bezien of verstoringen in de
gasvoorziening door Oekraïne als gevolg van het conflict met Rusland,
konden worden ondervangen. Deze stresstesten hebben uitgewezen dat
enkele lidstaten zeer afhankelijk zijn van één leverancier en onvoldoende
in staat zijn om het wegvallen van gas uit Rusland op te vangen. Aanvullende investeringen in reverse flows zijn in dit kader van belang, naast
maatregelen om te komen tot een grotere diversificatie in het aanbod. Om
op langere termijn de importafhankelijkheid van Europa te beperken stelt
de Commissie onder andere voor de energievraag te beperken door
energiebesparing, de interne energiemarkt te voltooien inclusief de hierbij
behorende energie-infrastructuur, de (duurzame) energieproductie binnen
Europa te vergroten, in te zetten op de verdere ontwikkeling van energietechnologie, diversificatie van het energieaanbod en de aanvoerroutes en
betere coördinatie van nationaal energiebeleid. Dit wordt verder uitgewerkt binnen de kaders van de voorstellen voor een Energie Unie.
Ter voorbereiding van de Europese Raad van oktober 2014 is de Europese
energievoorzieningszekerheidsstrategie besproken op de informele
energieraad van 6 oktober 2014 (Kamerstuk 21 501-33, nr. 509). Het
Italiaanse voorzitterschap concludeerde op basis van deze discussie dat
de diversificatie van bronnen en routes, het afronden van de lijst van
projecten van gemeenschappelijk belang daarbij, alsmede het vormgeven
van een tweede lijst van projecten van gemeenschappelijk belang
(waaronder reverse flows) onder de energie-infrastructuur verordening en
het aanhouden van voldoende gasvoorraden de belangrijkste middellange
en lange termijn maatregelen zijn. Daarnaast concludeerde het voorzitterschap dat meerdere lidstaten het belang van hernieuwbare energie en
energie-efficiëntie bij het verbeteren van de energievoorzieningszekerheid
onderstreepten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-33, nr. 542

3

Zoals uiteengezet in de kabinetsreactie (Kamerstuk 21 501-33, nr. 491) op
de Commissiemededeling inzake voorzieningszekerheid is Nederland van
mening dat een integrale aanpak van een goed functionerende interne
energiemarkt met een goede Europese infrastructuur die zorgt voor
voldoende mogelijkheden om van buiten (via havens, pijpleidingen en
met LNG) energie te importeren en een ambitieus klimaat- en energiebeleid de beste verzekering tegen aanvoerverstoringen is. Een goed
functionerende interne energiemarkt is belangrijk omdat het moeilijk is
om gas in lidstaten te krijgen waar de markt niet voldoende functioneert.
Om dit te bereiken zal er in de EU fors geïnvesteerd moeten worden. Dit
zal grotendeels met private middelen moeten gebeuren. Om investeerders
aan te trekken moet een aantal zaken verbeterd worden. Vergunningstrajecten moeten worden verkort, overheidsregelgeving moet niet onnodig
belemmeren en gereguleerde prijzen op de energiemarkt moeten worden
afgeschaft. Hiervoor is al regelgeving ontwikkeld, zoals het derde
energiepakket en de richtlijn energie-infrastructuur. Het is van groot
belang dat de lidstaten deze wet- en regelgeving snel implementeren.
Volgens Nederland is regionale samenwerking tussen lidstaten daarbij
essentieel. Regionale samenwerking voorkomt inefficiënt, onnodig
marktverstorend en versnipperd nationaal beleid en dient als opstap naar
voltooiing van een interne Europese energiemarkt. Daarnaast is het van
belang dat de Commissie haar diplomatieke rol stevig invult om zo de
energiebelangen van de EU als geheel te dienen. Een betaalbare,
betrouwbare en duurzame energievoorziening is van groot belang voor
een sterk en concurrerend Europa.
Energie Unie
Raadsconclusies
Daarnaast zal de Raad conclusies aannemen over de Energie Unie. De
Commissie heeft op 25 februari 2015 een mededeling over de Energie
Unie uitgebracht (Kamerstuk 22 112, nr. 1952). De raadsconclusies vormen
de reactie van de lidstaten op deze mededeling en geven input voor de
eerste «State of the Energy Union» die naar verwachting op de Europese
Raad van december zal worden gepresenteerd. Het ligt in de lijn der
verwachting dat de energieraad van 26 november hierover zal rapporteren
aan de Europese Raad. Er wordt geen discussie voorzien.
De Energie Unie vormt één van de vijf prioriteiten van de Commissie. Om
te komen tot de eerste «State of the Energy Union» hanteert de
Commissie de volgende werkwijze die tevens een eerste aanzet vormt
voor de governance van de Energie Unie. De Commissie komt naar
verluid in mei met landenfiches met daarin de stand van zaken ten
aanzien van onder meer de interne energiemarkt, energie-infrastructuur,
transport, energie- en klimaatdoelen, voorzieningszekerheid en regionale
samenwerking. De door de Commissie opgestelde landenfiches zullen
vervolgens met de lidstaten worden besproken en resulteren in de eerste
«State of the Energy Union» die naar verwachting op de Europese Raad
van december wordt gepresenteerd. Vervolgens moeten de lidstaten laten
zien hoe zij de aanbevelingen die voortvloeien uit de landenfiches zullen
aanpakken. Deze door de lidstaten opgestelde rapporten moeten alle
bestaande rapportageverplichtingen vervangen om zo de administratieve
lasten te verminderen. De Commissie moedigt de lidstaten daarbij aan om
de rapporten regionaal af te stemmen. Over dit vervolgtraject in 2016 en
over de wijze waarop de Commissie de rapporten gaat beoordelen is op
dit moment nog niets bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-33, nr. 542

4

Doel van de Energie Unie is een betaalbare energievoorziening, het
verminderen van de energieafhankelijkheid van de EU en een toekomstbestendig klimaatbeleid. De Energie Unie bevat vijf dimensies die onderling
verbonden zijn: verbeteren energievoorzieningszekerheid, voltooien
interne energiemarkt, verminderen van de energievraag, CO2-vrij maken
van de EU-energiemix, en onderzoek en innovatie in de energiesector. Het
Letse voorzitterschap concludeerde op basis van de discussie op de
energieraad van 5 maart (Kamerstuk 21 501-33, nr. 535) waar de Commissiemededeling over de Energie Unie gepresenteerd werd dat breed
draagvlak bestond voor het verminderen van de importafhankelijkheid,
het verbeteren van de werking van de interne markt met voldoende
interconnectiecapaciteit en inzet op hernieuwbare energie. De Commissie
gaf daarbij aan dat veel lidstaten de nadruk legden op het belang van
regionale samenwerking en noemde deze een «game changer».
De raadsconclusies bevestigen dat de vijf dimensies van de Energie Unie
onderling samenhangen en elkaar moeten versterken. De raadsconclusies
gaan dieper in op twee elementen uit de Energie Unie: de positie van
consumenten en het investeringsklimaat in de energiesector. De raadsconclusies benadrukken andermaal het belang van een volledig geïntegreerde energiemarkt en het belang van uitbreiding van interconnecties.
Ook wordt de noodzaak van implementatie van regelgeving benadrukt,
alsmede het belang van een goed werkende interne energiemarkt waar de
juiste prijssignalen vanuit gaan om de concurrentie in de retailmarkten te
verbeteren en investeringen aan te trekken. In de raadsconclusies roepen
de lidstaten de Commissie op om snel met initiatieven te komen ten
aanzien van de governance van de Energie Unie inclusief richtsnoeren
voor regionale samenwerking. De Commissie wordt tevens opgeroepen
om inzichtelijker te maken hoe de energieprijzen tot stand komen. Ten
slotte roepen de lidstaten de Commissie op om te onderzoeken hoe het
investeringsklimaat in de energiesector kan worden verbeterd en hoe
bestaande instrumenten effectiever kunnen worden gebruikt zonder dat
daarbij de markt wordt verstoord of gefragmenteerd.
De voorgestelde raadsconclusies sluiten goed aan bij de Nederlandse
opvattingen. Voor Nederland is een goedwerkende en concurrerende
interne energiemarkt de basis van de Energie Unie. De voltooiing van de
interne energiemarkt alsmede de implementatie van bestaande regelgeving draagt bij aan de voorzieningszekerheid, de betaalbaarheid en de
verduurzaming van de energievoorziening. Dat is goed voor zowel de
positie van consumenten als voor het investeringsklimaat in de energiesector. Mede op aandringen van Nederland wordt het belang van
regionale samenwerking benadrukt in de conclusies. Nederland vindt
regionale samenwerking tussen lidstaten op energiebeleid essentieel.
Nederland vindt evenals de Commissie dat ook de governance moet
zorgen voor een verdieping van de (regionale) samenwerking tussen
lidstaten. Daarnaast is Nederland positief over het voorstel om de
rapportageverplichtingen te bundelen tot één jaarlijkse rapportage.
Nederland heeft altijd gepleit voor stroomlijning en een vermindering van
administratieve lasten.
Nederland vindt dat er nog veel te winnen is aan efficiëntie door echt werk
te maken van grensoverschrijdende, regionale samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van het inpassen van duurzame energie, op het
gebied van leveringszekerheid en met de genoemde verdere verbetering
van de interne markt. Op het gebied van marktintegratie op regionaal
niveau zijn er ook stappen te zetten, bijvoorbeeld door het versterken van
marktkoppeling en de aanleg van interconnecties. Regionale samenwerking zal, met de versterking van de energie-infrastructuur, substantieel
bijdragen aan de doelen van de Energie Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-33, nr. 542

5