Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 212

Wijziging van de Wet kinderopvang en
kwaliteitseisen peuterspeelzalen in verband met
het aanbrengen van grondslagen die hervorming
van en bezuiniging op de kinderopvangtoeslag
mogelijk maken en in verband met het
incorporeren van de tegemoetkoming in de
kosten van kinderopvang van de gemeente en
het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen in de
kinderopvangtoeslag

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 8 mei 2012
De regering heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen die
de fracties hebben gesteld. In deze nota naar aanleiding van het verslag
gaat de regering in op de vragen en opmerkingen van de verschillende
fracties. Bij de beantwoording is op hoofdlijnen de volgorde van het
verslag aangehouden.
1. Algemeen
Aanpassing grondslagen in de wet
De leden van de VVD-, PvdA-, CDA-, D66- en ChristenUnie-fractie hebben
een aantal vragen gesteld omtrent de achtergrond van het creëren van
grondslagen in de vorm van delegatiebepalingen voor de bezuinigingen
op basis van dit wetsvoorstel en over de inhoud van die lagere regelgeving.
In de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen (verder: Wko)
zijn onder meer de hoofdelementen van de regeling van de kinderopvangtoeslag opgenomen. Het betreft voorschriften over het bestaan van een
aanspraak op kinderopvangtoeslag jegens de overheid, de kring van
personen die voor kinderopvangtoeslag in aanmerking komt en de
verschillende elementen die van invloed zijn op de hoogte van de
kinderopvangtoeslag.
Naast de hoofdelementen van de regeling van de kinderopvangtoeslag,
zijn in de Wko ook delegatiebepalingen opgenomen. Op grond van het
huidige artikel 1.7 van de Wko kunnen bij algemene maatregel van
bestuur: (a) de maximum uurprijs worden bepaald; (b) het maximum
aantal uren kinderopvang waarvoor kinderopvangtoeslag kan worden
ontvangen, worden vastgelegd; (c) een koppeling worden aangebracht
tussen het aantal uren waarin wordt gewerkt en het aantal uren waarvoor

kst-33212-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

1

kinderopvangtoeslag kan worden aangevraagd; en kunnen bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur (d) nadere regels worden
gesteld omtrent de hoogte en de berekeningswijze van de kinderopvangtoeslag. Daarnaast kunnen de maximum uurprijs en het toetsingsinkomen
van de ouder en zijn partner jaarlijks worden geïndexeerd bij ministeriële
regeling. Met het wetsvoorstel worden sommige van deze delegatiebepalingen verplaatst naar artikel 1.8, eerste lid, en 1.9 van de Wko, zonder dat
daarbij sprake is van een inhoudelijke wijziging (zie memorie van
toelichting blz. 7).
Verder wordt met het onderhavige wetsvoorstel voorgesteld de bovenstaande delegatiebepalingen aldus uit te breiden dat bij algemene
maatregel van bestuur ook: (1) een koppeling kan worden aangebracht
tussen het aantal uren waarin gebruik wordt gemaakt van een traject naar
werk of scholing, of een opleiding of cursus wordt gevolgd en het aantal
uren waarvoor kinderopvangtoeslag kan worden aangevraagd (het
voorgestelde artikel 1.7, derde lid, van de Wko); en (2) de hoogte kan
worden vastgesteld van de vaste eigen bijdrage van de ouder die in
mindering wordt gebracht op de kinderopvangtoeslag (het voorgestelde
artikel 1.8, tweede lid, van de Wko). Daarnaast wordt voorgesteld dat de
vaste eigen bijdrage jaarlijks bij ministeriële regeling kan worden
geïndexeerd (het voorgestelde artikel 1.9). De bestaande delegatiebepalingen worden derhalve niet inhoudelijk gewijzigd, maar alleen in
beperkte mate, op de hiervoor vermelde wijze, uitgebreid.
De bestaande en voorgestelde delegatiebepalingen hebben derhalve
betrekking op een nadere uitwerking van de hoofdelementen van de
regeling van de kinderopvangtoeslag die in de Wko zijn opgenomen. De
uitwerking betreft elementen van de kinderopvangtoeslag die over het
algemeen jaarlijks worden herzien, zoals de hoogte en de berekeningswijze van de kinderopvangtoeslag, waarbij tabellen worden vastgesteld
waaruit de relatie tussen de kosten van kinderopvang en de kinderopvangtoeslag kan worden afgelezen. Op grond van artikel 1.89 van de Wko
wordt een ontwerpbesluit met betrekking tot kinderopvangtoeslag bij de
Eerste en Tweede Kamer voorgehangen voor een periode van vier weken.
De Eerste en Tweede Kamer hebben dus, naast de mogelijkheid om het
beleid achteraf te controleren, ook de mogelijkheid om daar vooraf
invloed op uit te oefenen.
De onderwerpen die zijn genoemd in deze delegatiebepalingen met
betrekking tot de kinderopvangtoeslag, zijn, althans worden, uitgewerkt in
het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten
kinderopvang (verder: Besluit kinderopvangtoeslag). Er is een ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag in voorbereiding.
De regering is voornemens dit ontwerpbesluit begin juni 2012 voor te
hangen bij de Eerste en Tweede Kamer en gelijktijdig met het onderhavige
wetsvoorstel in werking te laten treden. Uitgangspunt daarbij is dat
publicatie uiterlijk medio oktober 2012 plaatsvindt en dat inwerkingtreding
met ingang van 1 januari 2013 gebeurt.
Aanpassing grondslagen in relatie tot de bezuinigingen
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan bevestigen dat via
dit wetsvoorstel alleen de technische voorbereidingen voor de bezuiniging worden getroffen en dat de daadwerkelijke cijfermatige invulling
van de maatregelen later zal geschieden door wijziging van het Besluit
Kinderopvang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

2

Met dit wetsvoorstel wordt het mogelijk gemaakt om de vaste voet af te
bouwen en een vaste eigen bijdrage vast te stellen in het Besluit Kinderopvangtoeslag. Zonder in de Wko hiervoor een grondslag te creëren kan
dit niet in het Besluit worden uitgewerkt. Bij deze wetswijziging wordt nog
geen invulling gegeven aan de afbouw van de vaste voet en de eigen
bijdrage. Dit zal gebeuren in het eerder genoemde Besluit.
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de omvang van de bezuiniging
is, die beoogd wordt met deze wetswijziging te worden gecreëerd en wat
met de maatregel van een vaste eigen bijdrage van € 15 per huishouden
binnengehaald dient te worden.
Structureel staat er nog een taakstelling van € 250 miljoen voor kinderopvang in de boeken. Deze wetswijziging regelt de grondslag die nodig is
om via het Besluit Kinderopvangtoeslag de bezuinigingen te realiseren op
basis van de voorgestelde vormgeving. Een vaste eigen bijdrage van 15
euro per huishouden levert een besparing van € 125 miljoen in 2015 op.
Via deze wetswijziging wordt niet de omvang van de vaste eigen bijdrage
bepaald, maar wordt daarvoor een grondslag gecreëerd.
2. Voorgestelde maatregelen
2.1 Koppeling kinderopvangtoeslag aan participatietraject voor
doelgroepouders
De leden van de VVD-, PvdA-, CDA-, D66- en ChristenUniefractie hebben
vragen gesteld over de koppeling van het recht op kinderopvangtoeslag
aan een traject naar werk voor doelgroepouders.
De leden van de VVD-fractie ondersteunen het voornemen om ook bij
doelgroepouders de kinderopvangtoeslag te koppelen aan het aantal uren
dat men besteedt aan een traject naar werk. In de eerste fase bestaat
alleen in de maanden waarin daadwerkelijk een traject naar werk wordt
gevolgd recht op kinderopvangtoeslag. De leden van de VVD-fractie
vragen of dit betekent dat een doelgroepouder die één uur een traject
volgt meteen recht krijgt op kinderopvangtoeslag, of dat doelgroepouders
elk uur moeten opgeven, als de AMvB er is? Zij vragen ook hoe
doelgroepouders het aantal uren dat ze spenderen aan het traject
aannemelijk maken en in hoeverre dit leidt tot extra administratieve
lasten.
Het recht op kinderopvangtoeslag voor werkenden is in 2012 gekoppeld
aan het aantal uur dat de minst werkende ouder werkt. Analoog hieraan
wordt een dergelijke maatregel ingevoerd voor doelgroepouders.
Daarvoor wordt in deze wetswijziging een grondslag gecreëerd. Vanwege
de forse ingreep in de uitvoeringssystematiek wordt de koppeling
gefaseerd ingevoerd. In 2013 zal via het Besluit kinderopvangtoeslag de
omvang van het recht van doelgroepouders beperkt worden tot de
maanden waarin daadwerkelijk een traject naar werk of een opleiding,
scholing of inburgeringscursus wordt gevolgd. Dit is een beperking ten
opzichte van de omvang van het huidige recht van doelgroepouders.
Momenteel bestaat er een geheel jaar recht op kinderopvangtoeslag voor
230 uur per maand wanneer men op enig moment heeft deelgenomen
aan een dergelijk traject. In het Besluit kinderopvangtoeslag wordt de
koppeling voor doelgroepouders verder uitgewerkt en worden ook de
consequenties voor de uitvoering en administratieve lasten geschetst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

3

De leden van de PvdA-fractie vragen of de koppeling van het recht op
kinderopvangtoeslag voor doelgroepouders aan het traject naar werk een
niet eerder aangekondigde maatregel is en wat de financiële consequenties hiervan zijn.
Bij de invoering van de koppeling van het recht op kinderopvangtoeslag
aan gewerkte uren is reeds aangekondigd dat er voor doelgroepouders
een wetswijziging werd voorbereid op basis waarvan de omvang van het
recht op kinderopvangtoeslag kan worden gerelateerd aan de omvang
van het traject naar werk. Voor deze maatregel zijn geen budgettaire
effecten ingeboekt.
De leden van de CDA-fractie vragen per categorie doelgroepouders aan te
geven welke uren er recht geven op kinderopvangtoeslag in 2013 en in
latere jaren.
Zoals aangegeven in de memorie van toelichting wordt in 2013 via het
Besluit kinderopvangtoeslag de omvang van het recht op kinderopvangtoeslag voor doelgroepouders ingeperkt tot de maanden waarin een
traject naar werk wordt gevolgd.
De leden van de CDA-fractie willen graag weten hoe de administratie
plaatsvindt van de uren waarvoor doelgroepouders recht hebben op
kinderopvangtoeslag.
De uitwerking van de urenkoppeling voor doelgroepouders vindt plaats in
het Besluit kinderopvangtoeslag. Hierbij worden ook de consequenties
voor de uitvoering en administratieve lasten vermeld. De grondslag die in
deze wetswijziging is opgenomen creëert alleen de mogelijkheid om de
omvang van het recht op kinderopvangtoeslag te koppelen aan het aantal
uren van een traject naar werk. In het Besluit wordt deze koppeling
daadwerkelijk geregeld.
De leden van de CDA-fractie signaleren dat kinderopvanginstellingen
meer uren in rekening brengen dan het aantal uren waar ouders behoefte
aan hebben. Zij vragen of de regering in overleg met kinderopvanginstellingen een oplossing hiervoor kan zoeken.
Zoals aangekondigd in de marktwerkingsbrief van eind 2011 (Kamerstukken II 2011/12, 31 322, nr. 147) is het kabinet voornemens om
contracten waarin ouders verplicht worden uren af te nemen waar zij geen
gebruik van kunnen maken, zoals uren tijdens feestdagen, vernietigbaar te
maken. De wetswijziging die hiervoor nodig is, wordt momenteel
voorbereid. Daarnaast vindt in samenwerking met de Brancheorganisatie
Kinderopvang een onderzoek plaats naar de uren die kinderopvanginstellingen in rekening brengen en hoe deze gerelateerd kunnen worden aan
de wensen van de ouders. Tevens wordt hierbij onderzocht wat het effect
zal zijn van meer flexibiliteit in de uren die kinderopvanginstelling
aanbieden.
De leden van de D66-fractie vragen naar de verhouding tussen deze
wetswijziging en ZZP’ers.
In deze wetswijziging zijn geen specifieke maatregelen opgenomen die
van belang zijn voor de urenregistratie van ZZP’ers. Bij de invulling van de
koppeling van het recht op kinderopvangtoeslag aan het aantal gewerkte
uren in 2012 is hier al rekening mee gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

4

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering inzicht kan
geven wanneer de regering verwacht dat de koppeling aan het aantal uren
zal worden gerealiseerd. Zij vragen ook of er rekening mee wordt
gehouden dat naast het volgen van werktrajecten tussendoor ook werk
gezocht moet worden.
De grondslag die in dit wetsvoorstel wordt gecreëerd, zorgt ervoor dat in
het Besluit kinderopvangtoeslag een koppeling van de omvang van het
recht op kinderopvangtoeslag aan het aantal uur van een traject naar werk
kan worden gerealiseerd. In 2013 zal via het Besluit kinderopvangtoeslag
de omvang van het recht worden beperkt tot de maanden waarin een
traject wordt gevolgd, waarbij voor ieder van die maanden maximaal 230
uur wordt gerekend. Het streven is om de koppeling van het recht op
kinderopvangtoeslag aan het aantal uur van een traject naar werk van
doelgroepouders per 1 januari 2014 in te laten gaan.
2.2 Vaste eigen bijdrage per maand
De leden van de VVD-fractie vragen of de vaste eigen bijdrage per maand
meteen verrekend wordt met de te ontvangen kinderopvangtoeslag.
Het antwoord daarop is ja. De vaste eigen bijdrage van de ouder wordt
namelijk in mindering gebracht op de kinderopvangtoeslag.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering naar de effecten van een
inkomensonafhankelijke eigen bijdrage voor kinderopvang op de
arbeidsparticipatie en de inkomenseffecten.
Via het wetsvoorstel wordt de mogelijkheid gecreëerd om een vaste eigen
bijdrage te gaan heffen. Bij het Besluit kinderopvangtoeslag zullen de
inkomenseffecten worden bijgevoegd. Uitgaande van de invulling in de
brief van 6 juni 2011 («Kinderopvangtoeslag vanaf 2012», Kamerstukken II
2010/11, 31 322, nr. 138) zijn de inkomenseffecten als weergegeven in
tabel 1 (hierbij is uitgegaan van een vaste eigen bijdrage van € 15 per
maand per huishouden). Hieruit blijkt dat het inkomenseffect relatief
beperkt is. Doordat de vaste eigen bijdrage onafhankelijk is van het
inkomen, heeft deze relatief een (iets) groter effect voor lagere inkomens.
Het voordeel van het instellen van een vaste eigen bijdrage, onafhankelijk
van het inkomen of het gebruik van kinderopvang, ten opzichte van het
aanpassen van de toeslagentabel, is dat mensen die veel kinderopvang
afnemen, zoals alleenstaande ouders met een grote baan, relatief worden
ontzien. Er zijn geen effecten op de arbeidsparticipatie berekend. Zoals
aangegeven in voornoemde brief is ingeschat dat het totale pakket een
negatief effect op het arbeidsaanbod heeft van ongeveer 0,1%.
Tabel 1: Inkomenseffect van invoering van vaste eigen bijdrage voor huishoudens die kinderopvang gebruiken
<-5%

– 5 tot – 2%

– 2 tot– 1%

-1 tot 0%

Minimum-modaal
1×–1,5× modaal
1,5×–2× modaal
2×–3× modaal
>3× modaal

15%
2%

Alleenst. ouders
Paren
Alle huish. met ko

Geen effect

Totaal

Mediaan

85%
99%
100%
100%
100%

100%
100%
100%
100%
100%

– ¾%
– ½%
– ½%
– ½%
– ¼%

10%
1%

90%
99%

100%
100%

– ¾%
– ½%

2%

99%

100%

– ½%

De leden van de CDA-fractie vragen of de regering nog steeds
voornemens is om de eigen bijdrage vast te stellen op € 15 per
huishouden per maand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

5

De regering is nog steeds voornemens om de vaste eigen bijdrage vast te
stellen op € 15 per huishouden per maand.
De leden van de CDA-fractie vragen een toelichting waarom met de
inkomensonafhankelijke eigen bijdrage de formele opvang minder
interessant wordt gemaakt voor huishoudens waarvan één van de
partners heel weinig werkt.
Een neerwaartse aanpassing van de toeslagpercentages verhoogt de
eigen bijdrage van ouders per uur. (Alleenstaande) ouders met grote
banen, worden daarmee sterker geraakt omdat ze relatief veel kinderopvanguren afnemen. Om deze groep enigszins te ontzien wordt een deel
van de bezuiniging, conform het advies van de Commissie van Rijn
(Eindrapport Commissie Kinderopvang, april 2009) gerealiseerd via een
vaste eigen bijdrage, ongeacht het aantal uren kinderopvang.
Het voordeel van het instellen van een vaste eigen bijdrage, onafhankelijk
van het inkomen of het gebruik van kinderopvang, ten opzichte van het
aanpassen van de toeslagentabel, is dat mensen die veel kinderopvang
afnemen, zoals alleenstaande ouders met een grote baan, relatief worden
ontzien.
Hier merken huishoudens met één weinig werkende partner relatief meer
van, dan van een aanpassing van de toeslagpercentages.
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering met het invoeren
van een mogelijke inkomensafhankelijke eigen bijdrage en het inkomensafhankelijk maken van de vaste voet kiest voor nivellerende maatregelen.
Het kabinet bevestigt dat de maatregel ter afbouw van de vaste voet een
nivellerend effect heeft. Deze maatregel biedt de mogelijkheid de
kinderopvangtoeslag voor hoge inkomens te beperken, zodat ook deze
mensen een bijdrage leveren aan het opvangen van de gestegen kosten
van kinderopvang De vaste eigen bijdrage zal echter inkomensonafhankelijk worden vormgegeven en heeft in deze zin geen nivellerend effect.
Daarnaast willen de leden van de D66-fractie weten of er ook rekening zal
worden gehouden met het vermogen van de ouders.
Er wordt bij het bepalen van de hoogte van de kinderopvangtoeslag geen
rekening gehouden met het vermogen van de ouders. Reden is dat een
vermogenstoets niet past bij een participatie-instrument zoals de
kinderopvangtoeslag is. Een vermogenstoets zal het bijvoorbeeld voor
minstverdienende partners in vermogende huishoudens onaantrekkelijk
maken om te werken.
De leden van de ChristenUnie-fractie willen weten welke voor- en nadelen
de regering ziet voor de verschillende wijzen waarop de vaste eigen
bijdrage vormgegeven kan worden. Deze leden willen daarbij ook weten
op basis van welke criteria de regering de keuze voor de vormgeving van
de vaste eigen bijdrage zal maken.
Zoals in de brief «Kinderopvangtoeslag vanaf 2012» (Kamerstukken II
2010/11, 31 322, nr. 138) is aangegeven, is het kabinet voornemens een
vaste eigen bijdrage van € 15 per maand per huishouden in te voeren. Het
kabinet wil de bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag, die noodzakelijk
zijn om de kosten van deze regeling beheersbaar te houden, vormgeven
op een manier die het effect op de arbeidsparticipatie beperkt houdt. De
vaste eigen bijdrage past in deze benadering. Door de vaste eigen
bijdrage worden huishoudens met grote banen relatief ontzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

6

2.3 Afbouw vaste voet
De leden van de VVD- en CDA-fractie zijn benieuwd of de regering ook
andere alternatieven heeft overwogen om het bezuinigingsbedrag te
behalen.
In het Regeerakkoord van CDA en VVD is ook het verlagen van de
maximumuurprijs als bezuinigingsmaatregel opgenomen. Het huidige
pakket is hier een alternatief voor. Dit pakket aan maatregelen kinderopvangtoeslag is gebaseerd op de aangekondigde maatregelen in de brief
«Kinderopvangtoeslag vanaf 2012» (Kamerstukken II 2010/11, 31 322,
nr. 138). Uitgangspunt bij het vormgeven van het pakket aan maatregelen
was het beperken van de negatieve effecten op de participatie en
armoedeval. Gezien het geraamde participatie-effect van 0,1% is het
kabinet van mening dat het pakket bij deze uitgangspunten aansluit. Op
basis van de reeds beschikbare informatie heeft de vormgeving van
bezuinigingen op de kinderopvang plaatsgevonden. De rapporten van de
commissie van Rijn (Eindrapport Commissie Kinderopvang, april 2009) en
de Brede heroverweging kindregelingen vormen daarvoor de basis.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering te verduidelijken aan
welke eerder aangekondigde maatregel wordt gerefereerd ten aanzien van
de afbouw vaste voet en wat de omvang van de bezuiniging is die
hiermee wordt beoogd.
In het Regeerakkoord van VVD en CDA is aangekondigd dat in de eerste
kindtabel de vaste voet lineair wordt afgebouwd van 33,3% naar 0,
conform de Brede Heroverweging Kindregelingen (Brede Heroverweging
Kindregelingen, p. 78 nr. 7). Aangezien de vaste voet op dit moment
inkomensonafhankelijk is en in de Wko is geregeld dat dit een vast
percentage is, dient voor een afbouw deze wet gewijzigd te worden. Met
dit wetsvoorstel wordt de vaste voet uit de wet gehaald en overgeheveld
naar de inkomensafhankelijke kinderopvangtoeslagtabel. De afbouw van
de vaste voet wordt via deze wetswijziging niet geregeld. Dat gebeurt via
een wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag, waarin de kinderopvangtoeslagtabel is opgenomen. Structureel staat er een taakstelling van
€ 250 miljoen ingeboekt voor deze wijzigingen.
De leden van de CDA-fractie plaatsen vraagtekens bij het afbouwen van
de vaste voet in de kinderopvangtoeslag. Er wordt verwezen naar de
afspraak dat werknemer, werkgever en overheden allen een derde betalen
van de kosten van kinderopvang. De afbouw van de vaste voet wordt door
de leden gekoppeld aan de doorgifte van de werkgeversbijdrage. Vanuit
die hoek vinden de leden van de CDA-fractie het principieel geen goede
keuze om het uitgangspunt te verlaten dat de werkgevers 33% bijdragen
van de kosten van de kinderopvang. De leden willen ook graag weten hoe
deze maatregel zich verhoudt tot het Regeerakkoord en of het klopt dat er
andere inkomensgrenzen bij de afbouw gehanteerd worden en de toeslag
nog inkomensafhankelijker wordt.
Ten aanzien van de werkgeversbijdrage in de vorm van premieopslag kan
de regering de leden van de CDA-fractie het volgende melden.
Werkgevers blijven door middel van premieopslag bijdragen aan de
kosten van kinderopvang. Deze werkgeversbijdrage heeft echter
betrekking op een bijdrage in de totale kosten die de overheid en ouders
maken voor kinderopvang; het is dus geen individueel recht. Ouders
ontvangen afhankelijk van hun inkomen kinderopvangtoeslag om de
kosten kinderopvang te kunnen dekken. In het Regeerakkoord is deze
maatregel ook aangekondigd (Regeerakkoord VVD-CDA: Bijlage F, punt 5)
en deze wordt dan ook zodanig tot uitvoer gebracht. Met dien verstande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

7

dat het Regeerakkoord is geschreven op basis van de Brede heroverweging kindregelingen, die nog uitging van de toeslagtabel zoals die in
2009 gold. Op basis van de huidige informatie start de lineaire afbouw van
de vaste voet dan ook niet bij een inkomen van € 115 000, maar reeds bij
€ 88 995 in 2013.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering naar de inkomenseffecten
en de effecten op de arbeidsparticipatie van de afbouw van de vaste voet.
Verder vragen de leden van de CDA-fractie op welke wijze de regering
rekening heeft gehouden met de effecten voor een gezin waarin een
partner een hoog inkomen heeft en een partner een laag of middeninkomen.
Via het wetsvoorstel wordt de mogelijkheid gecreëerd om de vaste voet af
te bouwen. Bij het Besluit kinderopvangtoeslag zullen inkomenseffecten
worden aangegeven. Uitgaande van de invulling in de brief «Kinderopvangtoeslag vanaf 2012» (Kamerstukken II 2010/11, 31 322, nr. 138) zijn de
inkomenseffecten als weergegeven in tabel 2. Hieruit blijkt dat het
inkomenseffect beperkt is tot de hogere inkomens. Er zijn geen effecten
op de arbeidsparticipatie berekend. Zoals aangegeven in voornoemde
brief is ingeschat dat het totale pakket een negatief effect op het arbeidsaanbod heeft van 0,1%.
De afbouw van de vaste voet betekent dat de kinderopvangtoeslag voor
huishoudens met hoge inkomens minder tot niets zal worden. In tabel 3 is
weergegeven wat de deeltijdval wordt inclusief de wetswijziging,
vergeleken met de situatie in 2012. Het blijkt dat de deeltijdval weliswaar
verslechtert, maar nog niet zodanig groot wordt dat de minstverdienende
partner niets overhoudt van een dag extra werken.
Tabel 2: Inkomenseffect van afbouw vaste voet voor huishoudens die kinderopvang gebruiken
<– 5%
Minimum-modaal
1×–1,5× modaal
1,5×–2× modaal
2×–3× modaal
>3× modaal

– 5 tot – 2%

– 2 tot – 1%

– 1 tot 0%

Geen effect

Totaal

Mediaan

100%
100%
100%
100%
100%

0%
0%
0%
0%
– ¾%

23%

19%

1%
30%

100%
100%
100%
99%
27%

Alleenst. ouders
Paren

5%

4%

7%

100%
84%

100%
100%

0%
0%

Alle huish. met ko

5%

4%

6%

85%

100%

0%

1%

Tabel 3: Effect voorstel op de deeltijdval van minstverdienende paren, inkomensvooruitgang bij 1 dag extra werkendoor partner (van 2 naar 3 dagen) bij verschillende
inkomens, met twee kinderen in BSO
2013 excl. voorstel

2013 incl. voorstel

+6¾%
+12%
+2½%
+5½%
+2%
+4¼%

+6¾%
+12%
+1½%
+4½%
+1¼%
+3½%

Hoofd modaal, partner WML
Hoofd modaal, partner modaal
Hoofd 3× modaal, partner WML
Hoofd 3× modaal, partner modaal
Hoofd 4× modaal, partner WML
Hoofd 4× modaal, partner modaal

De leden van de CDA-fractie willen graag weten of de afbouw van de
vaste voet met de sociale partners is besproken en of de afbouw nog
effect kan hebben voor de primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.
Er is eerder overleg gepleegd met de sociale partners over de rol van de
werkgeversbijdrage in de kosten van kinderopvang in cao onderhandelingen. In het gesprek hebben werkgevers aangegeven dat zij het niet
herkennen dat er in de cao-praktijk afspraken worden gemaakt die het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

8

uitgangspunt van een evenredige verdeling van de kosten van kinderopvang weer loslaten. Wel is in een beperkt aantal gevallen aangegeven
dat een (incidentele) loonsverhoging is toegekend ten behoeve van de
gestegen kosten, waaronder de kosten van kinderopvang. Ook de
vakbeweging geeft aan dat het uitgangspunt hetzelfde blijft, namelijk op
macroniveau een evenredige verdeling van de kosten van kinderopvang.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen naar de reden van de
koerswijziging ten aanzien van de verplichte bijdrage van werkgevers en
de afbouw van de vaste voet.
Er is geen sprake van een koerswijziging ten aanzien van de verplichte
bijdrage van werkgevers. Het doel van de tripartiete financiering is een
evenwichtige verdeling van de totale uitgaven die niet op individuele
basis is bezien. Met de afbouw van de vaste voet wordt weliswaar
afgestapt van het idee dat iedere ouder onafhankelijk van het inkomen
minimaal recht heeft op een bepaalde bijdrage in de kosten van kinderopvang, maar hierbij is geen verband met de verplichte bijdrage die voor
werkgevers geldt.
Daarnaast vragen de leden van de GroenLinks-fractie zich af hoe ervoor
gezorgd wordt dat de bij werkgevers geïnde premies voor kinderopvang
ook daadwerkelijk aan de kinderopvang besteed worden.
Hierop kan het kabinet antwoorden dat conform de begrotingsregels
inkomsten en uitgaven van elkaar zijn gescheiden. Hogere premieinkomsten als gevolg van een hogere loonontwikkeling dan geraamd,
betekenen dan ook niet meer budget voor uitgaven kinderopvang.
Hetzelfde geldt voor lagere premie-inkomsten. Dat leidt ook niet tot lagere
uitgaven aan kinderopvangtoeslag.
2.4 Uitvoering vaste voet doelgroepouders naar Belastingdienst/
Toeslagen
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd dat doelgroepouders zich in de
toekomst enkel tot één loket kunnen richten. De leden horen graag van de
regering hoe de doelgroepouders worden geïnformeerd over deze
wijziging.
Doelgroepouders worden hiervan tijdig en zo gericht mogelijk op de
hoogte gesteld. In ieder geval zal de informatie via de gebruikelijke
kanalen van Belastingdienst/Toeslagen worden verstrekt en zullen de
wijzigingen bekend worden gemaakt op de websites van de rijksoverheid.
De leden van de D66-fractie willen graag weten van de regering hoe de
koppeling van het recht op kinderopvangtoeslag aan het aantal uren van
het traject naar werk voor doelgroepouders uitpakt, als één van hen niet
werkt vanwege arbeidsongeschiktheid.
Als één van de ouders niet werkt en ook niet deelneemt aan een traject
naar werk, bestaat er geen recht op kinderopvangtoeslag. Heeft een
arbeidsongeschikte ouder recht op een uitkering als bedoeld in artikel 1.6,
eerste lid, onderdeel i, van de Wko en neemt die ouder deel aan een
traject naar werk, dan bestaat dit recht wel. Bovendien is het voor
gemeenten mogelijk om op basis van een sociaal-medische indicatie een
tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang te verstrekken. De
koppeling van de omvang van het recht op kinderopvangtoeslag aan het
aantal uur van een traject naar werk voor doelgroepouders wordt verder
uitgewerkt in het Besluit Kinderopvangtoeslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

9

De leden van de CDA-, D66-, GroenLinks- en de ChristenUnie-fractie
stellen vragen ten aanzien van de overheveling van de uitvoering van de
werkgeversbijdrage voor doelgroepouders om een nadere toelichting.
In 2005 is bij de inwerkingtreding van de Wet Kinderopvang besloten dat
de uitvoering van de uitkering van de vaste voet voor doelgroepouders bij
de gemeente en UWV zouden blijven. Reden hiervoor was dat de vaste
voet inkomensonafhankelijk was en de uitvoering daarvan daarom niet bij
de Belastingdienst/Toeslagen hoefde te liggen. Voor dit doel heeft UWV
destijds geen bijdrage gekregen. Voor gemeenten is een bedrag van
€ 24,3 miljoen achtergebleven. In 2007 is een extra bijdrage gedaan voor
de inburgeraars van € 7,7 miljoen. In 2007 kwam het budget voor
doelgroepouders, inclusief inburgeraars, daarmee op € 32 miljoen.
Jaarlijks wordt het gemeentefonds geïndexeerd met het zogenoemde
accres, waardoor het budget inmiddels is gestegen tot € 40 miljoen. Dit
bedrag wordt overgeheveld naar de Belastingdienst/Toeslagen. De
uitgaven kinderopvang van de gemeente dalen door de overheveling met
€ 40 miljoen en voor het Rijk stijgen deze uitgaven met € 40 miljoen. Het
is dus een budgettair neutrale overheveling. Op basis van de huidige
informatie is de verwachting dat de uitgaven voor doelgroepouders de
komende jaren constant blijven. Deze overheveling heeft dan ook geen
effecten op de eerder vermelde opbrengst van de maatregelen die in de
brief kinderopvangtoeslag vanaf 2012» (Kamerstukken II 2010/11, 31 322,
nr. 138) zijn gepresenteerd.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat er precies wordt overgeheveld van gemeenten en UWV naar Belastingdienst/Toeslagen.
De overheveling betreft alleen de uitvoering van het vaste voet van de
kinderopvangtoeslag. Het zogenoemde koa-kopje en de sociaal-medische
indicatie blijven bevoegdheden van gemeenten. Gemeenten krijgen de
beleidsvrijheid om te beslissen of iemand voor het koa-kopje in
aanmerking komt, en houden de bevoegdheid om te beslissen of iemand
voor een sociaal-medische indicatie in aanmerking komt. Gemeenten
dragen zodoende bij in de kosten van kinderopvang voor gezinnen.
De leden van de D66-fractie vragen zich af in hoeverre de efficiëntiewinst
die verwacht wordt te behalen bij gemeenten door de uitvoering van de
vaste voet voor doelgroepouders over te hevelen, financieel is uit te
drukken, en zo ja, aan welk bedrag dan gedacht moet worden?
De overheveling van de uitvoering van de vaste voet voor doelgroepouders betekent niet dat gemeenten helemaal geen uitvoeringskosten
meer zullen hebben voor deze groep ten aanzien van de kinderopvangtoeslag. Met de kinderopvangtoeslag voor studenten en inburgeraars
zullen gemeenten in 2013 niets meer te maken hebben. Ook vervalt het
betalingsverkeer voor gemeenten. Wel zullen gemeenten, voor de
koppeling van de kinderopvangtoeslag aan het traject naar werk,
Belastingdienst/Toeslagen moeten leveren. Per saldo wordt er dan ook
een beperkte efficiencywinst verwacht.
2.5 Koa-kopje
De leden van de VVD-fractie vragen naar het aantal personen dat gebruik
maakt van het koa-kopje.
Het verstrekken van de aanvulling op de kinderopvangtoeslag (het
zogenoemde koa-kopje) is een taak van gemeenten. Gemeenten zijn
momenteel verplicht om de kinderopvangtoeslag voor alleenstaande
ouders in een traject naar werk aan te vullen. Om hoeveel ouders het gaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

10

is niet bekend. Gemeenten zijn niet verplicht zich te verantwoorden ten
aanzien van dit budget. Daarom bestaat er op rijksniveau geen beeld van
het aantal personen dat gebruikt maakt van het koa-kopje.
De leden van de VVD-fractie stellen vragen over de uitvoering en de
hoogte van het koa-kopje na onderhavige wetswijziging.
Het koa-kopje voor doelgroepouders in de zin van artikel 1.6, eerste lid,
onderdelen c,e en j tot en met l, van de Wko blijft bestaan. Wat verandert,
is dat het college van burgemeester en wethouders niet langer verplicht is
om het koa-kopje te verstrekken aan deze doelgroep. Voorstel is om het
college de beleidsvrijheid te geven tot het verstrekken van het koa-kopje.
Verder zal de hoogte van het koa-kopje niet langer door het Rijk worden
bepaald. Het college moet dus zelf beleid ontwikkelen. Doordat de hoogte
van het koa-kopje niet langer door het Rijk wordt vastgelegd, kunnen
gemeenten meer van de kosten van kinderopvang voor doelgroepouders
vergoeden dan nu het geval is. Als doelgroepouders voor het koa-kopje in
aanmerking komen, worden zij meer gecompenseerd in de kosten van
kinderopvang dan werkenden. De kinderopvangtoeslag en het koa-kopje
tezamen komen tegemoet in de kosten van kinderopvang. De vaste eigen
bijdrage maakt deel uit van de kosten van kinderopvang. Het kan dus zijn,
dat de vaste eigen bijdrage vergoed wordt uit het koa-kopje.
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de motivatie van de regering is
om de regels omtrent het koa-kopje te veranderen.
Het vervangen van de verplichting voor gemeenten door een
bevoegdheid van gemeenten om een koa-kopje te verstrekken, past
binnen de decentralisatiegedachte van de regering. Op deze manier zijn
gemeenten beter in staat om individueel maatwerk te leveren. Met
voorliggend wetsvoorstel legt de regering het juridisch kader voor het
verstrekken van een koa-kopje vast in de wet. Binnen dit juridisch kader
voeren gemeenten lokaal beleid. Het is inherent aan de keuze voor
decentralisatie dat tussen gemeenten verschillen in beleid kunnen
ontstaan. Controle op het gemeentelijk beleid wordt uitgeoefend door de
gemeenteraad. Omdat iedere gemeente zijn eigen beleid hieromtrent zal
maken, is het ook niet mogelijk om in algemene zin de inkomenseffecten
van de maatregel in kaart te brengen. De regering acht het echter
wenselijk dat gemeenten beleidsvrijheid ter zake van het verstrekken van
het koa-kopje en de hoogte daarvan krijgen. Van belang hierbij is de
wetenschap, dat voor de laagste inkomens circa 90% van de kosten tot de
maximumuurprijs vergoed wordt door middel van de kinderopvangtoeslag. De regering blijft hetzelfde budget beschikbaar stellen voor het
aanvullen van de kinderopvangtoeslag omdat zij van mening is dat
gemeenten het beste kunnen inschatten voor welke groep personen het
hoogste percentage van de kinderopvangtoeslag nog niet genoeg is om
kinderopvang te kunnen betalen.
De CDA-fractie vraagt of gemeenten hetzelfde budget voor het koa-kopje
houden.
De regering kan deze vraag bevestigend beantwoorden.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de verhouding tussen het
koa-kopje en de eigen bijdrage. Daarnaast vragen zij naar signalen van
gemeenten over inkomenseffecten voor doelgroepouders in verband met
het loslaten van de vastgestelde percentages voor het koa-kopje.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

11

De kinderopvangtoeslag en het koa-kopje tezamen komen tegemoet in de
kosten van kinderopvang. De vaste eigen bijdrage maakt deel uit van de
kosten van kinderopvang. Het is mogelijk dat de vaste eigen bijdrage
vergoed wordt uit het koa-kopje. Het staat gemeenten vrij hieraan
invulling te geven. De regering heeft geen signalen van gemeenten
ontvangen over de inkomenseffecten voor doelgroepouders in verband
met de voorgestelde beleidsvrijheid van gemeenten bij de bepaling van
het koa-kopje.
De leden van de D66-fractie maken zich zorgen dat gemeenten hun
beleidsvrijheid bij het verstrekken van het koa-kopje gebruiken om te
snijden in deze extra bijdrage en dat dit een averechts effect oplevert voor
de arbeidsdeelname van, in het bijzonder, alleenstaande ouders.
De regering deelt deze zorgen niet. Door de beleidsvrijheid kunnen
gemeenten maatwerk leveren aan diegene die dat nodig heeft. Het kabinet
heeft geen reden om aan te nemen, dat gemeenten hun beleidsvrijheid op
het gebied van het koa-kopje zodanig zullen inrichten dat hun eigen
budgettaire situatie hierop van invloed zal zijn. Gemeenten gebruiken het
koa-kopje ter compensatie van kosten van de kinderopvang en zullen het
doel van kinderopvang- het mogelijk maken van de combinatie van arbeid
en zorg- daarbij niet uit het oog verliezen. Specifiek kan niet worden
voorzien welk effect deze maatregel zal hebben op de arbeidsdeelname
van, in het bijzonder, alleenstaande ouders omdat gemeenten individueel
de beleidsvrijheid hebben de inzet van de middelen vorm te geven.
3. Budgettaire gevolgen
De leden van het CDA-fractie vragen hoe de budgettaire consequenties
genoemd in het wetsvoorstel zich verhouden tot de eerder genoemde
opbrengst van de maatregelen die waren aangekondigd in de brief van
6 juni.
Deze wetswijziging creëert alleen een grondslag om de financiering van
de kinderopvangtoeslag op een later moment via het Besluit kinderopvangtoeslag anders vorm te kunnen geven.
De leden van de GroenLinks-fractie willen graag weten wat het financiële
gevolg gaat zijn van de afzonderlijke maatregelen in dit wetsvoorstel.
Dit wetsvoorstel maakt de voorgenomen maatregelen mogelijk. Dit
wetsvoorstel heeft zelf geen financiële gevolgen. Conform de informatie
in de brief «kinderopvangtoeslag vanaf 2012» (Kamerstukken 2010/11,
31 322, nr. 138) verwacht de regering dat de onderliggende voorstellen
«vaste eigen bijdrage per maand» en «afbouw vaste voet» ieder structureel € 125 mln. zullen besparen.
4. Uitvoeringstoetsen
Uitvoeringspanel SZW
De leden van de PvdA-fractie en D66-fractie vragen naar het advies van
het Uitvoeringspanel over de koppeling van het recht op kinderopvangtoeslag voor doelgroepers aan een traject naar werk en de risico’s voor
doelgroepouders die met deze maatregel samenhangen.
Het Uitvoeringspanel wijst op administratieve problemen met registratie
van doelgroepouders en de noodzaak van harmonisatie van ICT-systemen
als er een koppeling aan een traject naar werk wordt ingevoerd. De
grondslag die in deze wetswijziging is opgenomen maakt het mogelijk om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

12

de omvang van het recht op kinderopvangtoeslag te koppelen aan het
aantal uren van een traject naar werk. Mede vanwege de forse wijziging in
de uitvoeringssystematiek, die een urenkoppeling voor doelgroepouders
met zich meebrengt, wordt deze gefaseerd ingevoerd. In het Besluit
kinderopvangtoeslag wordt de koppeling voor doelgroepouders ingevuld
en worden ook de consequenties voor de uitvoering en administratieve
lasten vermeld.
Belastingdienst/Toeslagen
De leden van de D66-fractie delen de wens van de Belastingdienst/
Toeslagen om zo spoedig mogelijk duidelijkheid te verschaffen over
aanvullende regelgeving.
Voorhang van het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag in de Eerste en Tweede Kamer staat gepland voor begin juni.
5. Administratieve lasten
De leden van de D66-fractie constateren dat bij het inschatten van de
gevolgen voor de administratieve lasten geen inschatting is gemaakt van
de gevolgen van de mogelijke urenregistratie voor doelgroepers die
gemeenten moeten gaan maken. Graag zouden de leden van de regering
horen waarom hier niet in is voorzien.
Via dit wetsvoorstel wordt slechts de grondslag gecreëerd om een
urenkoppeling voor doelgroepouders te realiseren. De exacte invulling
hiervan is bij wijziging van het Besluit Kinderopvangtoeslag voorzien,
waarbij ook zal worden ingegaan op de gevolgen voor de administratieve
lasten.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 212, nr. 5

13