Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 160

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juni 2014
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken
Ontwikkelingssamenwerking van 19 mei 2014.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-21501-04-160
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-04, nr. 160

1

Verslag van de Raad Buitenlandse Zaken/
Ontwikkelingssamenwerking van 19 mei 2014
Post 2015
De Raad sprak over de opportuniteit van een nieuwe EU mededeling in dit
stadium van de onderhandelingen over het post-2015 raamwerk. Doel van
een mededeling zou zijn de EU positie – zoals vastgelegd in de Raadsconclusies van 25 juni 2013 – nader uit te werken. Een aanzienlijke groep
lidstaten waaronder Nederland benadrukte dat een nieuwe mededeling
beter op zijn plaats was als de onderhandelingen in de Open Working
Group on Sustainable Development Goals (OWG) waren afgerond om te
voorkomen dat deze onderhandelingen – nu al – zouden verstarren langs
de lijnen van de gebruikelijke VN-blokken. Andere lidstaten vroegen de
Commissie zo snel mogelijk met een nieuwe mededeling te komen zodat
de daarin gereflecteerde EU denkbeelden het synthese rapport van de
Secretaris Generaal van de Verenigde Naties dat eind 2014 zal verschijnen
kunnen beïnvloeden. Inmiddels heeft, op 2 juni jl., de Commissie een
mededeling uitgebracht getiteld «A decent life for all: from vision to
collective action»1. De Commissie heeft het belang van transparantie over
de inzet van de EU laten prevaleren.
Hoewel het risico aanwezig is dat invloedrijke G77-landen (de BRICS) nu
nog meer de rangen zullen sluiten, en het proces verder onder spanning
komt te staan, komt deze nieuwe mededeling inhoudelijk goed overeen
met de Nederlandse positie. Bijzonder positief is de opname van een
target ten aanzien van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.
Ook de concrete aandacht voor ongelijkheid en milieudoelstellingen
(inclusief doelen op oceanen en duurzame productie en consumptie) is
positief. Uw Kamer zal over de inhoud van deze mededeling en de
Nederlandse positie per BNC-fiche worden geïnformeerd. De Raad zal te
zijner tijd conclusies aannemen over een gezamenlijk standpunt,
waarvoor deze mededeling de basis biedt. Nederland zal er op blijven
letten dat de EU zichzelf niet buiten spel zet door in een te vroeg stadium
met een te weinig flexibel standpunt te komen.
Het is nu zaak te zorgen dat de EU een open dialoog blijft aangaan met
andere partijen, en ook met burgers en maatschappelijke organisaties.
Commissaris Piebalgs wees tijdens de Raad op de voorbereidingen die
getroffen worden in het kader van het uitroepen van 2015 als Europees
Jaar voor Ontwikkelingssamenwerking.
Lidstaten waren het er over eens dat de voortgang in de OWG bemoedigend was; de EU prioriteiten waren tot nu toe over het algemeen goed
gereflecteerd in de output van de OWG covoorzitters. De rol van Hongarije
als covoorzitter van de OWG werd hierbij geprezen. Er werd ook gewezen
op de kwetsbaarheid van het proces. Vooral milieudoelstellingen (als
onderdeel van duurzaamheid), «vrede en instituties» en seksuele en
reproductieve gezondheid en rechten lagen in de internationale arena
onder vuur. Verschillende landen steunden Nederland met betrekking tot
het belang van een goede dialoog met derde landen, vooral ook met niet
gelijkgezinde landen. Ik heb de EU gevraagd de coördinatie van deze
«outreach» op zich te nemen en hieraan strategisch invulling te geven. Ik
heb benadrukt dat Nederland hieraan graag zal bijdragen.

1

COM(2014)335

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-04, nr. 160

2

Agenda for Change
Commissaris Piebalgs informeerde de Raad over de programmering van
ontwikkelingssamenwerking voor de begrotingscyclus 2014 – 2020. Hij
wees erop dat de principes van zijn hervormingsagenda, de «Agenda for
Change», met succes worden geïmplementeerd en dat de nadruk in de
agenda op armoedebestrijding, goed bestuur en private sector goed
gereflecteerd zijn in de programmering. Fragmentatie wordt tegengegaan
door te focussen op maximaal drie sectoren. Op het gebied van
gezamenlijk programmeren worden goede vorderingen gemaakt. Hij
sprak de verwachting uit dat door een meer coherent optreden de EU
meer impact zal hebben. Hij onderstreepte dat gezamenlijk programmeren
geen exclusief karakter heeft, en wees op Rwanda en Ethiopië waar ook
met niet-EU lidstaten wordt samengewerkt. Commissaris Piebalgs zei dat
de strategische dialoog die voor het eerst plaats vindt met het Europees
Parlement over de programmering goed verloopt. Hij deelde mee dat aan
het einde van het jaar het EU resultatenraamwerk officieel zal worden
aangenomen en dat op basis hiervan jaarlijks gerapporteerd zal worden
over de resultaten die behaald worden met EU ontwikkelingssamenwerking. Hij sprak de hoop uit dat er gekomen zou worden tot een
gezamenlijk aanpak met betrekking tot resultaatmeting. Er vond onder dit
agendapunt geen discussie plaats.
Onder verwijzing naar het algemeen overleg van 15 mei jl. met uw Kamer
in aanloop naar de Raad, wil ik uw Kamer laten weten dat de cijfers met
betrekking tot de begrotingssteun die de EU in 2013 heeft verleend eerst
beschikbaar komen in augustus 2014, wanneer het jaarrapport over de
Europese ontwikkelingssamenwerking voor 2014 (over 2013) wordt
gepresenteerd. Zoals toegezegd zal ik uw Kamer hierover bij gelegenheid
nader informeren.
Private sector in ontwikkelingssamenwerking (PSO)
Commissaris Piebalgs presenteerde de mededeling over private sector in
ontwikkelingssamenwerking die op 13 mei is uitgekomen2. In de
consultatiefase voorafgaande aan de publicatie van deze mededeling was
informatie ontvangen van meer dan 200 stakeholders. Ook lidstaten
hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de mededeling onder
andere door hun deelname aan expert bijeenkomsten. De mededeling
geeft nadere invulling aan het accent dat de Agenda for Change legt op
private sector ontwikkeling. De mededeling bevat enkele concrete
doelstellingen waarop de EU meerwaarde heeft, zoals het verbeteren van
het ondernemingsklimaat. Commissaris Piebalgs wees op het belang van
blending van private en publieke middelen vanwege de katalyserende
werking die van dit soort instrumenten uitgaat, en van publiek-private
partnerschappen. Hij sprak de hoop uit dat de mededeling zou resulteren
in duidelijke richtlijnen waarop de EU haar toekomstige interventies in
partnerlanden kan baseren. Uw Kamer zal per BNC-fiche worden
geïnformeerd over de Nederlandse positie ten aanzien van deze
mededeling.
Commissaris Piebalgs werd door de Raad gesteund in het belang van de
private sector voor ontwikkeling. Opgemerkt werd dat dit een belangrijke
innovatie betrof en dat hiervoor veel oude reflexen moesten worden
overwonnen; waar de private sector in het verleden nog met argwaan
werd benaderd werd deze nu omarmd. De private sector speelt een
essentiële rol onder andere in het creëren van werkgelegenheid: zonder

2

COM(2014)263

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-04, nr. 160

3

de inbreng en betrokkenheid van de private sector zouden de post 2015
doelstellingen niet gehaald kunnen worden.
Ik heb benadrukt dat ik als Minister voor zowel buitenlandse handel als
ontwikkelingssamenwerking verheugd ben met de mededeling die goed
de Nederlandse inzet reflecteert. Ik heb op het belang gewezen om met
alle relevante stakeholders aan tafel te zitten. Door het bedrijfsleven en
daarmee handelsaspecten te betrekken in de dialoog is er sprake van een
meer gelijkwaardige relatie. Ik heb ook aandacht gevraagd voor het
creëren van duurzame waardeketens. Met het drama van Rana Plaza nog
vers in het geheugen werd in de discussie tussen lidstaten het belang van
sociale standaarden benadrukt en het initiatief van de EU verwelkomd om
een zogenaamd «flagship project» te entameren. De belangrijke rol van
vrouwen bij private sector ontwikkeling werd benadrukt, zo ook de rol die
de diaspora kan spelen bij het opzetten van private ondernemingen in het
land van oorsprong. Het belang van snelle afronding van de onderhandelingen over de Economische Partnership Agreements (EPA) werd
opgebracht, waarop de Commissie bevestigde er alles aan te doen dit
proces tot een goed einde te brengen. Verder heb ik er voor gepleit dat de
EU daadwerkelijk geïntegreerd zal optreden met betrekking tot TTIP zodat
– door goed georkestreerde samenwerking tussen de Handelsraad en de
Raad Ontwikkelingssamenwerking – dit verdrag positief zal uitwerken
voor ontwikkelingslanden.
Global Partnership
Commissaris Piebalgs rapporteerde over de succesvol verlopen eerste
High Level Meeting van het Global Partnership for Effective Development
Cooperation die op 15 en 16 april jl. in Mexico plaatsvond. Hij wees op de
participatie van nieuwe donoren en de mogelijkheid van synergiën
vanwege de pluriformiteit van actoren in het Partnership: overheden,
private sector, multilaterale en regionale organisaties, maatschappelijke
organisaties en fondsen, die zich als gelijkwaardige partners verenigen. Ik
heb van de gelegenheid gebruik gemaakt het Verenigd Koninkrijk te
bedanken voor de uitzonderlijke inspanningen die het geleverd heeft als
voormalig covoorzitter om van Mexico een succes te maken. Als nieuwe
covoorzitter heb ik lidstaten opgeroepen zich actief in te zetten voor het
partnerschap; om de verwezenlijking van de post 2015 agenda dichterbij
te brengen door gezamenlijk zo effectief mogelijk op te treden, nu er voor
het eerst in de geschiedenis de mogelijkheid bestaat extreme armoede
binnen één generatie uit te bannen.
Rights Based Approach
Hoge Vertegenwoordiger Ashton wees op de «toolbox» die aangenomen
was en noemde de «Rights Based Approach» een stap in de richting van
goed donorschap. Commissaris Piebalgs benadrukte de rol die de «Rights
Based Approach» heeft in de implementatie van de Agenda for Change en
in de uitwerking van het post 2015 raamwerk. Er vond geen discussie
plaats onder dit agendapunt.
Zuid-Sudan en de Centraal-Afrikaanse Republiek
De Raad sprak over Zuid-Sudan. Ik heb aangegeven dat Nederland de
inzet van middelen herziet – conform de brief aan uw Kamer van 19 mei
jl.3 – en de extra middelen die hierdoor vrijkomen ter beschikking zal
stellen voor humanitaire hulp in Zuid-Sudan en de opvang van
Zuid-Sudanese vluchtelingen in de regio. De Raad was eensgezind dat het
3

Kamerstuk 22 831, nr. 98

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-04, nr. 160

4

geen «business as usual» kan zijn zolang de Zuid-Sudanese regering zich
onvoldoende inspant voor het vinden van een vreedzame politieke
oplossing en het staakt-het-vuren blijft schenden en dat er een gezamenlijke lijn tegenover de Zuid-Sudanese regering getrokken moet worden.
Diverse lidstaten gaven aan net als Nederland extra humanitaire middelen
te zullen inzetten. De noodzaak om straffeloosheid in Zuid-Sudan tegen te
gaan werd algemeen onderschreven, evenals het belang van goede en
veilige toegang van humanitaire medewerkers.
De EU kondigde extra inzet aan om de grote problemen in de CentraalAfrikaanse Republiek te lijf te gaan. De EU wil – in goede afstemming met
andere donoren – hiertoe een speciaal EU trust fund opzetten, dat snellere
en meer flexibele steun mogelijk moet maken. Het trust fund zal een
geïntegreerde benadering van de EU in de CAR moeten bevorderen, zodat
alle instrumenten die de EU in de CAR inzet (naast humanitaire hulp en
reguliere steun de aanwezigheid van EUFOR CAR) in samenhang worden
bezien. Ik heb aangegeven dat een dergelijk trust fund goed kan werken in
de CAR. De CAR is geen Nederlands partnerland, maar een trust fund
biedt mogelijkheden bij te dragen. Frankrijk gaf tijdens de Raad al aan een
bijdrage te zullen leveren.
Oostelijk Partnerschap
Naar aanleiding van de ontwikkelingen in Oekraïne werd op verzoek van
enkele lidstaten ook het Oostelijk Partnerschap besproken. De Hoge
Vertegenwoordiger gaf een overzicht van haar uitgangspunten richting
het Oostelijk Partnerschap, in lijn met de recente voortgangsrapportage
van EDEO en Commissie over het Europees nabuurschapsbeleid
(kabinetsappreciatie hiervan ging uw Kamer op 6 mei jl. toe4). Ten eerste
wees zij op het belang van flexibiliteit en snelheid bij het aanpakken van
de problemen. Zij noemde Oekraïne als goed voorbeeld van deze nieuwe
snelle, flexibele, aanpak. Een ander uitgangspunt betreft de «incentive
based approach», waarbij meer steun ter beschikking kan worden gesteld
aan landen die hervormingen voortvarend oppakken. Ten derde wees zij
op het belang van steun aan maatschappelijke organisaties zodat deze in
staat zijn besluitvorming in het partnerland te beïnvloeden. Tot slot wees
zij op het belang van zichtbaarheid van de EU.
De Raad was eensgezind over deze aanpak. Commissaris Piebalgs wees er
op dat de omvang van de allocaties voor Oekraïne wel tot gevolg heeft dat
de reserves snel zullen zijn opgebruikt. In de discussie die volgde
onderstreepte een aantal lidstaten het belang van ontwikkelingssamenwerking, gezamenlijk programmeren, maar ook steun aan landen bij het
openen van hun markt en eerlijke, duidelijke communicatie.
Overige punten
De Raad sprak kort over de situatie in Nigeria. Frankrijk gaf een toelichting
op de Top die op 17 mei was gehouden in Parijs over de strijd tegen Boko
Haram en de verslechterende situatie in Noord Nigeria. De Top was een
belangrijke stimulans geweest voor versterking van de regionale
samenwerking om de problemen effectief aan te pakken. Vooral de
betrokkenheid van buurland Kameroen werd als een succes aangemerkt.
Commissaris Piebalgs gaf aan dat middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds beschikbaar zouden worden gemaakt ter ondersteuning van de
inspanningen.
Duitsland bracht de slechte humanitaire omstandigheden in Syrië op.
Verschillende lidstaten, waaronder Nederland, wezen op de noodzaak
voor humanitaire toegang en wederopbouw in Syrië. Er werd toegezegd
4

Kamerstuk 22 112, nr. 1855

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-04, nr. 160

5

dat hierop tijdens een toekomstige Raad in meer detail zou worden
teruggekomen.
Ook lagen er Raadsconclusies over de EU-jaarrapportage 2013 voor.
Commissaris Piebalgs sprak naar aanleiding van de ODA-cijfers over 2013
zijn zorg uit dat de collectieve doelstelling van 0,7% BNP in 2015 niet zal
worden gehaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-04, nr. 160

6