Samenwerkingsovereenkomst betreffende een civiel globaal
satellietnavigatiesysteem (Civil Global Navigations Satellite
System) (GNSS) – GALILEO tussen de Europese Gemeenschap en
haar lidstaten, en de Volksrepubliek China; Peking, 30 oktober 2003
(Trb. 2004, 155)

TOELICHTENDE NOTA

1. Inleiding

Met het onderhavige verdrag beogen de Europese Gemeenschap (EG), haar lidstaten en China
een raamwerk te creëren voor hun samenwerking bij de ontwikkeling van het
satellietnavigatiesysteem Galileo. Met Galileo wordt, op initiatief van de Europese Unie in
samenwerking met het Europees Ruimte Agentschap (ESA), een civiel
satellietnavigatiesysteem onder civiel beheer ontwikkeld dat naast de militair beheerde
Amerikaanse Global Positioning System (GPS) en Russische (GLONASS) systemen zal
bestaan. Hiermee wordt ingespeeld op de toenemende behoefte aan nauwkeurige
plaatsbepaling vanuit verscheidene sectoren van de maatschappij en de economie. De EG
zoekt hierbij samenwerking met derde landen. Dit om te komen tot een wereldwijd zo breed
mogelijke dekking voor toepassingen op basis van Galileo en om een zo groot mogelijke
markt te bereiken. Vergelijkbare verdragen met de Verenigde Staten, Israël, Oekraïne, ZuidKorea en Marokko zijn inmiddels ook ondertekend.
De ondertekening van het onderhavige verdrag heeft plaatsgevonden tijdens de EU/China top
in Peking eind oktober 2003.

2. Hoofdlijnen van het verdrag

Het verdrag voorziet in samenwerkingsactiviteiten op het gebied van satellietnavigatie in
verschillende sectoren, me t name wetenschap en technologie, industrie, diensten en
marktontwikkeling alsmede op het terrein van standaardisatie, certificatie en frequentiebeheer.
China zal tevens nader overeen te komen middelen in het programma investeren.

In dit verband is in Peking op 19 september 2003 het “China-Europe Global Navigation
Satellite System Technical Training and Co-operation Centre” (CENC) opgericht. Dit CENC
dient als het “focal point” voor de samenwerking, die met name gericht is op het ontwikkelen
van toepassingen van Galileo.

Het verdrag betreft een gemengde overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar
lidstaten enerzijds en China anderzijds. De partijen dragen de verdragsverplichtingen voor de
respectieve beleidsterreinen waarvoor zij competent zijn. Over het algemeen is de
Gemeenschap exclusief bevoegd. Alleen voor veiligheidskwesties en frequentiebeleid is
sprake van gedeelde bevoegdheid met de lidstaten. De aansprakelijkheidsverdeling zal nader
worden geregeld tussen de EU en de lidstaten voor aanvang van de operationele fase van
Galileo. Dit betreft onder andere de gevolgen van een ‘service guarantee’ aan toekomstige
gebruikers.

Voor Nederland leidt het verdrag niet tot uitvoeringsmaatregelen. Partijen verplichten zich
wel om bestaande regels toe te passen op satellietnavigatie. Daarnaast moeten partijen op het
gebied van beveiliging adequate maatregelen nemen die misbruik van de systemen voor
satellietnavigatie en tijdbepaling moeten voorkomen. Verder wordt een GNSS-stuurcomité
ingericht dat zal toezien op het functioneren en implementeren van de overeenkomst en,
indien nodig, aanbevelingen zal doen aan de partijen.
In de geëigende gremia worden de lidstaten betrokken bij de voorbereiding van standpunten.
In Nederland worden standpunten voorbereid in interdepartementaal verband onder leiding
van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Hierbij zijn de ministeries van Economische
Zaken, Defensie, Buitenlandse Zaken, Financiën en Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties betrokken.

3. Artikelsgewijze toelichting

Artikel 4
Artikel 4 bevat bepalingen met betrekking tot de reikwijdte van de samenwerking op
grond van onderhavig verdrag. De samenwerkingsactiviteiten hebben onder andere
betrekking op de gebieden wetenschap en technologie, industrie, dienste n en
marktontwikkeling alsmede op het terrein van standaardisatie, certificatie en
frequentiebeheer voor een civiel globaal satellietnavigatiesysteem (Civil Global

Navigation Satellite System, GNSS). Uitdrukkelijk is vastgelegd dat dit verdrag niet
ziet op samenwerking op het gebied van de “Public Regulated Service” (PRS; het
meest beveiligde signaal van Galileo). Uitbreiding van de samenwerking met China
naar andere samenwerkingsgebieden zoals PRS behoeft een apart verdrag, waartoe
binnen de EU slechts met unanimiteit kan worden besloten. Daarnaast is bepaald dat
dit verdrag noch van invloed is op regels voor de oprichting van de
Gemeenschappelijke Onderneming voor Galileo noch op nationale regels op de
gebieden van exportcontrole en non-proliferatie.

Artikel 5
Artikel 5 bevat bepalingen met betrekking tot de vorm van samenwerking op de gebieden, die
in artikel 4 zijn genoemd. Dit artikel bepaalt dat de samenwerkingsactiviteiten per gebied,
zoals genoemd in artikel 4, verder worden uitgewerkt in de artikelen 6 tot en met 13.

Artikel 14
Artikel 14 bevat bepalingen met betrekking tot de manier van samenwerking. Voor China is
het ministerie van Wetenschap en Technologie verantwoordelijk voor de coördinatie en het
faciliteren van de gezamenlijke onderzoeksactiviteiten. Voor de Europese Gemeenschap is dat
de Europese Commissie. Hiertoe zal een GNSS-stuurcomité worden opgericht. Dit comité zal
bestaan uit officiële vertegenwoordigers van de verdragspartijen. Ook legt dit artikel de taken
van dit comité vast.

Artikel 15
Artikel 15 bevat bepalingen over de uitwisseling van informatie.

Artikel 16
Artikel 16 legt vast dat China voorziet in een financiële bijdrage aan de Gemeenschappelijke
Onderneming voor Galileo, maar de omvang en vorm van de bijdrage wordt vastgelegd in een
separate overeenkomst. Over de Chinese investeringen in de ontwikkelingsfase is een
uitvoeringsovereenkomst gesloten tussen de Gemeenschappelijke Onderneming voor Galileo
en de NRCC (Chinese organisatie die uitvoering geeft aan de samenwerking op het gebied
van Galileo). China heeft aan de ontwikkelingsfase ca. € 80 miljoen (met name in natura)
bijgedragen. Over de Chinese investeringen in de bouwfase wordt nog aan een overeenkomst
gewerkt.

Het verdrag bevat voor het overige de voor verdragen gebruikelijke bepalingen.

4. Koninkrijkspositie

Het verdrag zal wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft alleen voor Nederland gelden.

De Minister van Verkeer en Waterstaat,

De Minister van Buitenlandse Zaken,