Afloskorting bij versneld aflossen
Maatregel
Studenten die onder het afgeschafte leenstelsel een studieschuld hebben opgebouwd krijgen de
gelegenheid eenmalig in de eerste 10 jaar van de aflosfase een extra aflossing te doen met
korting (verder: afloskorting). Voor oud-studenten die al in de aflosfase zitten, geldt 10 jaar na
inwerkingtreding van deze maatregel.
1: Een extra aflossing met een korting van 50 procent. Dat betekent bijvoorbeeld dat bij een
extra aflossing van 10.000 euro er 10.000 euro extra van de studieschuld wordt
kwijtgescholden.
2: Een extra aflossing met een korting van 33 procent. Dat betekent bijvoorbeeld dat bij een
extra aflossing van 10.000 euro er 5.000 euro extra van de studieschuld wordt kwijtgescholden.
Met andere woorden; 15.000 euro studieschuld kan met 10.000 euro worden afgelost (33
procent korting).

Maatregel 1 – Aflossen met
50 procent korting
Maatregel 2 – Aflossen met
33 procent korting

2024
-

2025
-

-

-

2026
n.b.
n.b.

2027
n.b.

Struc
0

Cumulatief
10.000

n.b.

0

6.700

3.Bedragen x mln

Toelichting
Algemeen
Deze maatregelen gelden voor studenten die onder het afgeschafte leenstelsel een studieschuld
hebben opgebouwd. In deze maatregelen gaat het om de volledige studieschuld. Dus ook
studieschuld opgebouwd voor de invoering van het studievoorschot en studieschuld opgebouwd
na de herinvoering van de basisbeurs. Het is voor DUO niet mogelijk om hierin onderscheid te
maken. In de berekening zijn alleen studenten meegenomen die een diploma hebben gehaald.
Studenten die geen diploma halen, krijgen geen mogelijkheid om versneld af te lossen met
korting. Hierbij wordt aangesloten bij de tegemoetkoming en de nieuwe basisbeurs waar ook een
diplomaeis geldt.
Een afloskorting kan op veel verschillende manieren worden vormgegeven. Daarbij zijn een
aantal parameters van belang.
Doelgroep: Een regeling kan kiezen welke periode een student studiefinanciering heeft
ontvangen voor het volgen van hoger onderwijs onder het regime van het
studievoorschot. Dit is minimaal 1 maand. Hiervoor kan ook een andere afbakening
worden gekozen.
Kortingspercentage: Een regeling kan voorzien in elk denkbaar percentage. Een hoger
percentage biedt een grotere stimulans om versneld af te lossen en levert de student
meer financieel voordeel. Een hogere percentage is duurder voor de overheid.
Eenmalig of periodiek extra aflossen: Een eenmalige extra aflossing met korting is veel
minder complex uit te voeren dan de mogelijkheid voor studenten om periodieke extra af
te lossen met korting. Het nadeel is dat dit minder flexibel is voor oud-studenten.
Aflossingsperiode: Een regeling kan extra aflossing mogelijk maken gedurende de
volledige aflosfase van 15 jaar of 35 jaar of hieraan een kortere termijn verbinden. Het
doel van deze maatregel is een stimulans aan oud-studenten te bieden om de
studieschuld versneld af te lossen. Bij dit doel past extra aflossen met korting in de
eerste aantal jaren van de aflosperiode.
In dit fiche zijn twee varianten berekend met de volgende aannames.
Doelgroep: Alle studenten die minstens 1 jaar onder het leenstelsel hebben gestudeerd
en een studieschuld hebben, hebben recht op deze regeling. Studenten die geen diploma
halen, krijgen geen mogelijkheid om versneld af te lossen met korting.
Kortingspercentage: In deze maatregelen zijn twee varianten berekend met twee
kortingspercentages: maatregel 1 met 50 procent korting en maatregel 2 met 33
procent korting.
Eenmalig of periodiek extra aflossen: In beide maatregelen is gerekend met een
eenmalige extra aflossing met korting.
Aflosperiode: In beide maatregelen is gerekend met een aflossing in de eerste 10 jaar
van de aflosperiode (dus na aanloopfase). Voor oud-studenten die al in de aflosfase
zitten, geldt 10 jaar na inwerkingtreding van deze maatregel.

Voor- en nadelen afloskorting
Deze maatregel biedt een stimulans aan de oud-student om de studieschuld versneld
extra af te lossen.
De afloskorting biedt een extra financieel voordeel aan oud-ho-studenten bovenop de
tegemoetkoming die al van de studieschuld wordt afgetrokken. De afloskorting biedt ook
een extra financieel voordeel bovenop normaal (versneld) aflossen. Bij versneld aflossen
dalen de maandlasten of de terugbetaaltermijn.
De aankondiging van een afloskorting zal mogelijk het gevolg hebben dat oud-studenten
de zogenaamde ‘jokerjaren’ inzetten en de aflossing maximaal 60 maanden pauzeren. In
deze periode kunnen zij sparen om in één keer een groot bedrag met korting af te
lossen. Het is (nagenoeg) onmogelijk om dit te verbieden als voorwaarde van een
afloskorting. Sommige oud-studenten hebben bijvoorbeeld al jokerjaren ingezet.
De aankondiging van een afloskorting heeft hoogstwaarschijnlijk tot gevolg dat
studenten die nog leenrechten hebben de resterende periode maximaal lenen, zodat zij
(met dit bedrag) de studieschuld vervolgens met korting kunnen terugbetalen. Dit is
oneigenlijk gebruik, maar mogelijk niet te voorkomen doordat de opgebouwde
studieschuld niet beperkt kan worden tot 1 september 2023.
De afloskorting is begunstigend voor oud-studenten met een lening. Studenten die
dezelfde basisbeurs hebben misgelopen, maar die niet of minder hebben geleend door
bijvoorbeeld meer te werken, thuis te blijven wonen, zuiniger te leven of door een
hogere bijdrage van de ouders, profiteren niet of minder.
Deze maatregel heeft een denivellerende werking. Oud-studenten met hoge inkomens
en/of vermogende ouders of familieleden zullen voornamelijk van deze maatregel
profiteren. De reguliere schenkingsregels vanuit de belastingwetgeving zijn wel van
toepassing als derden de studieschuld voor de oud-student aflossen.
De afloskorting is een gedeeltelijke kwijtschelding van de studieschuld. De kosten
hiervoor moeten uit de OCW-begroting worden gefinancierd.
Bij de invoering van deze maatregel zijn er ook oud-studenten die al (extra) hebben
afgelost op hun studieschuld. Bij het overgangsrecht moet bepaald worden of zij per
terugwerkende kracht ook recht hebben op een afloskorting over het al afgeloste deel.
Een dergelijke regeling zou bijzonder complex zijn.
Toelichting op berekening
Het is complex om de totale kosten van deze maatregel te ramen. Ten eerste omdat het
moeilijk is een inschatting te maken wat de totale schuld van deze groep is omdat veel
van deze studenten nu nog studeren. De maatregel beïnvloedt het toekomstige
leengedrag van studenten die nog resterende leenrechten hebben.
Ten tweede is het moeilijk een inschatting te maken in welke mate studenten van deze
maatregel gebruik gaan maken en het tijdspad waarin deze extra aflossingen gaan
plaatsvinden.
In de raming is daarom alleen een maximum cumulatief bedrag opgenomen. Dat
betekent het bedrag als de volledige openstaande studieschuld met afloskorting wordt
afgelost. Hierbij wordt uitgegaan van een totaal schuldbedrag van de
leenstelselgeneratie van 20 miljard euro. Het is niet mogelijk om tot een raming van
incidentele kosten over de jaren te komen.
Deze maatregel geldt voor een generatie, waardoor er geen structurele kosten zijn. De
kosten zijn incidenteel. De verwachte looptijd van deze regeling is ongeveer 25 jaar.
Ongeveer 80 procent van de rechthebbenden is reeds afgestudeerd en kan bij
inwerkingtreding gelijk gebruik maken van de regeling.

Doeltreffendheid en doelmatigheid
Om de leenstelselgeneratie extra tegemoet te komen, kan deze maatregel redelijk doeltreffend
zijn. Er zijn echter ook andere mogelijkheden die makkelijker uitvoerbaar zijn en meer
doeltreffend zijn omdat ook minder vermogende oud-studenten in dezelfde mate van die
maatregelen kunnen profiteren. Denk bijvoorbeeld aan een afslag op de rente of het verhogen
van de tegemoetkoming.
Deze maatregel lijkt niet doelmatig te zijn. De uitvoeringskosten zijn hoog. Bovendien zullen
studenten die nog leenrechten over hebben mogelijk maximaal lenen, omdat zij slechts een
gedeelte hoeven terug te betalen. Dit zou de maatregel zeer ondoelmatig maken. Bij deze
maatregel is daarom oneigenlijk gebruik een groot aandachtspunt.
Uitvoerbaarheid
Deze maatregel zou een zeer zware aanpassing van het systeem van DUO vereisen. De
invoering vergt meerdere jaren voorbereiding en is mede afhankelijk van het voorliggende werk
bij DUO, zoals onder meer de tegemoetkoming van de leenstelselstudenten die op de planning
staat per januari 2025. Daarnaast is er mogelijk overgangsrecht nodig voor de studenten uit de
doelgroep die reeds hun studieschuld hebben afgelost, dit maakt de uitvoering voor DUO nog
complexer.
In de doelgroep van deze maatregel zitten studenten die hun gehele studie onder het leenstelsel
hebben gestudeerd, maar er zitten ook studenten tussen die maar een jaar onder dit stelsel
vielen. Daarnaast speelt er ook nog het probleem van jokerjaren. Bij voorkeur zou de invulling
van deze maatregel hier zoveel mogelijk rekening mee houden, bijvoorbeeld door delen van de
leensom uit te zonderen van de maatregelen. Dit is niet of nauwelijks mogelijk. Hoe specifieker
deze maatregel wordt ingevuld, hoe complexer de uitvoering voor DUO wordt.
Deze maatregel is complexer uit te voeren dan het verlagen van de rente voor deze groep
studenten of het verhogen van de tegemoetkoming.
DUO denkt dat afhankelijk van de hierboven genoemde specificaties waaraan een dergelijke
maatregel toe zou verplichten, de incidentele kosten voor de noodzakelijke
systeemaanpassingen tussen de 15.000 en 25.000 uur bedragen. Dit levert een doorlooptijd van
12 tot 24 maanden op.
DUO verwacht dat de structurele kosten aanzienlijk zijn, en stelt deze op tenminste 1,5 miljoen
euro per jaar, waarbij nog geen rekening is gehouden met de extra werkzaamheden van de
hiervoor genoemde mogelijke specificaties als het niet mogen inzetten van jokerjaren, eventueel
overgangsrecht voor studenten die al betaalt hebben etc.
Overige opmerkingen; bv. wetstechnische aspecten en overige risico’s
Een dergelijke maatregel betekent een aanpassing van de wet, waarvoor gemiddeld twee jaar
staat.
Een afloskorting bij versneld aflossen die specifiek voor leenstelselstudenten geldt, kent mogelijk
een juridisch risico. De groep die enige tijd onder het leenstelsel studeerde heeft, als het gaat
om studieschuld, overeenkomsten met mbo-studenten en ho-studenten die geheel onder het
oude of het nieuwe basisbeursstelsel vallen:

Voor alle groepen is of was het mogelijk om als onderdeel van de studiefinanciering een
rentedragende lening af te sluiten. Zowel de basislening, de aanvullende lening als de
lening die gedurende 3 jaar na de prestatiebeursperiode beschikbaar is, zijn of waren
beschikbaar voor alle groepen (oud-)studenten, ongeacht of zij onder het leenstelsel
studeerden.

Ook geldt voor alle groepen dat als de prestatiebeurs1 wegens het niet behalen van een
diploma niet kan worden omgezet in een gift, de prestatiebeurs een lening blijft
waarover rente is verschuldigd.
Er zijn ook verschillen; tijdens het leenstelsel was de maximale basislening hoger en is de
gemiddelde studieschuld gestegen.2 Dit neemt niet weg dat de studieschuld van (oud)studenten, voor een substantieel deel los kan worden gezien van het wel of niet onder het
leenstelsel hebben gestudeerd. Dit maakt het wenselijk om nader onderzoek te doen naar de
juridische houdbaarheid van een afloskorting specifiek voor leenstelselstudenten, in het licht van
het beginsel van gelijke behandeling.
Daarnaast kan een dergelijke afloskorting beschouwd worden als een vorm van onverplichte
tegemoetkoming. Opgemerkt wordt dat de Raad van State kritisch is op het bieden van een

onverplichte tegemoetkoming. Dat schept immers verwachtingen en is op de lange duur niet vol
te houden, het legt immers een groot beslag op de financiële slagkracht van de overheid. Een
afloskorting voor de leenstelselgeneratie is niet in lijn met het appèl van de Raad van State om
hier zeer terughoudend mee om te gaan.

Van de prestatiebeurs maken de aanvullende beurs, het OV-studentenreisproduct en de basisbeurs (voor
zover genoten) deel uit.
2
De maximale basislening is bij de invoering van het leenstelsel verhoogd met het bedrag van de basisbeurs
voor uitwonenden en is bij de afschaffing van het leenstelsel met dat bedrag verlaagd. Voor de stijging van de
gemiddelde studieschuld zie Kamerstukken II 2022/23, 36 229, nr. 3, p. 4-5.
1