Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

27 295

Positionering algemene ziekenhuizen

Nr. 105

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 november 2008
Zoals aangegeven in mijn brief van 21 oktober 2008 (kamerstuk 27 295,
nr. 104) heeft de heer Lodewick op 28 oktober zijn advies gepresenteerd
over de IJsselmeerziekenhuizen.1 Bij deze stuur ik u het advies dat de heer
Lodewick heeft opgesteld op verzoek van de gezamenlijke partijen2. In
deze brief beantwoord ik tevens de vragen die door het lid Van der Veen
op 30 oktober aan mij zijn gesteld.
Om tot het advies te komen heeft de heer Lodewick de afgelopen weken
met vele betrokkenen van binnen en buiten de IJsselmeerziekenhuizen
gesproken. Daarbij heeft hij grote betrokkenheid en inzet voor kwalitatief
goede en bereikbare ziekenhuiszorg in Flevoland bemerkt.
De kern van het advies is dat er voldoende perspectief is voor kwalitatief
hoogstaande en goed bereikbare ziekenhuiszorg in Noord- en OostFlevoland. De patiënten kunnen goed en met vertrouwen in de regio
worden bediend. Een basisziekenhuis met alle basisspecialismen in Lelystad is haalbaar en heeft voldoende mogelijkheden om te kunnen slagen.
In Emmeloord, Urk en Dronten kan het ziekenhuis nadrukkelijk na voldoende bedrijfseconomisch onderzoek overwegen de poliklinieken met
dagbehandelingen voort te zetten of op te starten. De opdrachtgevers
stemmen in grote lijnen in met het advies en zien het als een goed
vertrekpunt voor de te zetten stappen in de komende periode. Daarbij
hebben alle partijen hun medewerking toegezegd voor het vervolg van
het proces.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
Provincie Flevoland, de colleges van B&W
van de gemeenten Lelystad en Noordoostpolder, zorgverzekeraar Achmea, het
ziekenhuisbestuur, de Inspectie voor de
Gezondheidszorg, de Nederlandse
Zorgautoriteit, het College Sanering
Zorginstellingen en het ministerie van VWS.

KST124041
0809tkkst27295-105
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Hieronder zet ik het advies uiteen.
Huidige situatie IJsselmeerziekenhuizen
Zowel financieel, zorginhoudelijk als bestuurlijk is de situatie van de
IJsselmeerziekenhuizen problematisch. Ten aanzien van de financiën
geconstateert het advies dat de ziekenhuizen een negatief eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 295, nr. 105

1

vermogen hebben, het exploitatieresultaat over 2008 fors negatief zal zijn
en dat de liquiditeit zo kritisch was dat aanvullende steun voor korte
termijn noodzakelijk was.
Het bewustzijn rond de kwaliteit van zorg in de IJsselmeerziekenhuizen
laat te wensen over. Zo was de slechte luchtbehandeling niet de enige
oorzaak voor het, op last van de IGZ, sluiten van de OK-complexen in
Lelystad en Emmeloord. Ook ontbrak het aan maatregelen om infecties te
bestrijden en was het gedrag van medisch personeel niet zoals het hoort
op operatiekamers. Dit is zowel de medische staf als het management aan
te rekenen. Met betrekking tot het bestuur van de stichting geeft het
advies aan dat de Raad van Toezicht is tekort geschoten in zijn toezichthoudende taak en dat de Raad van Bestuur ernstig heeft gefaald. Nadat de
Raad van Bestuur eind september is teruggetreden, is het advies aan de
Raad van Toezicht om datzelfde te doen.
Warme doorstart
Om te komen tot een basisziekenhuis in Lelystad is een warme doorstart
de best denkbare optie. Belangrijkste overweging hierbij is dat er partijen
zijn die zeggen kapitaal te willen injecteren om de weg naar de toekomst
zeker te stellen. Bij de warme doorstart wordt een faillissement voorkomen. Het toekomstige ziekenhuis dient wel te voldoen aan vier voorwaarden:
1. In het basisziekenhuis in Lelystad dient per klinisch specialisme minimaal 4 fte specialist werkzaam te zijn, zodat kwaliteit en continuïteit
van zorg worden gegarandeerd;
2. Invoering van diverse kwaliteitssystemen en screening van alle specialismen en/of specialisten;
3. Verscherpt toezicht door de Inspectie voor de Gezondheidszorg;
4. Een partnerziekenhuis waar de IJsselmeerziekenhuizen standaard naar
kunnen doorverwijzen.
Een basisziekenhuis in Lelystad voorziet in een behoefte die door alle
partijen naar voren is gebracht tijdens de adviesperiode. Dit basisziekenhuis dient te bestaan uit een spoedeisende hulp, een hartbewakingsafdeling, een high care voorziening, polikliniek voor alle reguliere specialismen, diagnostische mogelijkheden (röntgen en laboratoria), klinische
voorzieningen (opnamemogelijkheid voor in ieder geval de acht basisspecialismen), operatiemogelijkheden voor operaties die vaak genoeg
worden uitgevoerd om de kwaliteit te garanderen en voorzieningen in het
kader van afspraken met de GGZ-instellingen.
Voor de Noordoostpolder geldt dat de poliklinische voorzieningen zo dicht
als mogelijk bij de bevolking moeten komen, want ook in de toekomst
moeten patiënten uit de Noordoostpolder goed worden bediend. De aard,
omvang en locatiekeuze moet daarbij nader worden bepaald. Wel is
duidelijk dat het huidige gebouw van het Dr. J.H. Jansenziekenhuis in
Emmeloord moet worden afgestoten, omdat het te kostbaar is.
Kwaliteit
Harde voorwaarden op kwaliteitsgebied zijn cruciaal voor het succes van
de toekomst van de ziekenhuiszorg in Flevoland. Dit is niet alleen om te
voldoen aan de minimale kwaliteitseisen, maar ook om het vertrouwen
tussen het ziekenhuis en patiënten te herstellen. Het ziekenhuis moet
onder meer op korte termijn een veiligheidsmanagementsysteem (VMS)
invoeren en de weg naar een toekomstgericht kwalitatief hoogwaardig
ziekenhuis inslaan. Om dit te bereiken moet het ziekenhuis onder
verscherpt toezicht van de IGZ komen. Verder moeten er protocollen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 295, nr. 105

2

worden opgesteld, waarin het ziekenhuis de samenwerking met de eerste
lijn regelt, beschrijft voor welke diagnosen doorverwijzing naar een
topklinisch partnerziekenhuis is aangewezen en welke behandelingen niet
worden gedaan in het ziekenhuis.
Proces
Vanwege de slechte financiele positie van het ziekenhuis moet op
7 november duidelijk zijn of en welke publieke of private partij voldoende
basis ziet om de financiële verplichtingen van de ziekenhuizen na te
komen. Volgens het advies blijkt dat zeker zes mogelijke kandidaten zich
hiervoor hebben gemeld. Tijdens het adviestraject is parallel gewerkt aan
het voorbereiden van het biedingsproces voor de kapitaalinjectie. Om
deze reden is het mogelijk dit proces af te ronden in de voorgestelde korte
periode.
Lukt het niet voor 7 november afspraken te maken met nieuwe partijen,
dan is surséance van betaling onafwendbaar en zal een door de rechter
aan te wijzen bewindvoerder moeten bepalen in hoeverre een doorstart
mogelijk is. De bewindvoerder kan op dat moment beschikken over dit
advies en het (desgewenst) beschouwen als een richtsnoer voor de zorginhoudelijke doorstart.
Conclusie en vervolg
Zoals ik in mijn vorige brief heb aangegeven hecht ik – gezien de specifieke geografische ligging – aan een goede spreiding en bereikbaarheid
van zorgvoorzieningen in de provincie Flevoland. Ik ben blij met het
advies omdat blijkt dat een basisziekenhuis met alle basisspecialismen in
Lelystad haalbaar is en ook met het feit dat zich serieuze geinteresserden
hebben aangemeld voor de kapitaalinjectie en bestuurlijke participatie.
Daarnaast vind ik het belangrijk dat de heer Lodewick in zijn rapport
uitgebeid aandacht besteedt aan de kwaliteit van zorg. Het uiteindelijke
doel is tenslotte kwalitatief goede ziekenhuiszorg in de regio. Het is nu aan
het bestuur van het ziekenhuis om het advies zo snel mogelijk volledig
over te nemen en uit te voeren.
Om de bestuurlijke kracht van de IJsselmeerziekenhuizen te versterken
heeft de Raad van Toezicht gezegd af te treden zodat de weg vrij komt
voor een nieuw toezichthoudend college. Ik vind dit een verstandige
keuze. In de loop van deze week wordt bekend welke personen (tijdelijk)
de rol van toezichthouder zullen gaan vervullen.
Om partijen een zorgvuldige afweging te kunnen laten maken is zorgverzekeraar Achmea bereid om in afwachting van de besluitvorming tot
8 november aanstaande de instelling met de benodigde liquide middelen
voor de exploitatie te ondersteunen. In ruil daarvoor verleng ik ook mijn
borgstelling van € 1,5 miljoen tot 8 november.
Ik heb met partijen afgesproken dat ze mij op de hoogte houden van de
ontwikkelingen. Mochten zich voor 8 november nieuwe feiten voordoen
dan zal ik u daarover direct informeren.
Tot slot ga ik hieronder in op een vraag van de heer Van der Veen met
betrekking tot de rol van de lokale en provinciale overheden. De heer Van
der Veen vroeg mij of ik van mening ben dat, gelet op het belang van de
gezondheidsvoorzieningen voor de gemeenschap, in ieder geval de lokale
en provinciale overheid een bepalende rol moeten hebben in het
besluitvormingstraject rond de kapitaalinjectie en in de samenstelling van
de te benoemen Raad van Toezicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 295, nr. 105

3

Ik ben van mening dat het bestuur van een zorginstelling de zienswijze
van lokale overheden, zoals provincies en gemeenten, bij besluitvorming
over vitale functies dient te betrekken. Een maatschappelijk georiënteerd
en verantwoordelijk bestuur van een zorginstelling zal daar ook zonder
wettelijke verplichting niet aan voorbij willen gaan. In de casus IJsselmeerziekenhuizen blijkt dat ook. Uiteraard moet de Raad van Toezicht
onafhankelijk kunnen functioneren en is het niet de bedoeling om dat
orgaan in te richten langs de lijnen van belangenvertegenwoordiging. Dat
neemt niet weg dat in deze casus de gemeenten en de provincie bij de
afwegingen om een Raad van Toezicht samen te stellen zijn betrokken.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 295, nr. 105

4