- -22
Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

TER BESLISSING

Minister MUS

Aan

Deadline: 11 april 2022

Directoraat Generaal
Langdurige Zona
Directie Maatschappelijke
Ondersteuning
Team C
Opgesteld door

nota

Vervolg coordinerende aanpak VN-verdrag handicap
Datum
4 april 2022
Kenmerk
Uw kenmerk
3349423-1027434-DMO

1. Aanleiding
Zowel vanuit de Tweede Kamer (motie Westerveld/Werner) als vanuit het
•
Coalitieakkoord ("doorgaan met de goede initiatieven uit Onbeperkt
meedoen«) ligt er een opdracht om een vervolgstrategie voor de
coordinatie van de implementatie van het VN-verdrag handicap (hierna:
VN-verdrag) uit te werken.
Tijdens onze overleggen op 22 februari 2022 en 23 maart 2022 hebben
•
we een eerste uitwerking met u doorgenomen aan de hand van vijf
actielijnen waarlangs u een vervolg kunt geven aan de coördinerende
aanpak van VWS op de implementatie van het VN-verdrag.
In het overleg op 23 maart gaf u aan de Tweede Kamer op korte termijn
•
te willen informeren over uw aanpak, in aansluiting op de verzochte
termijn in de motie en met het oog op het commissiedebat
gehandicaptenbeleid/verpleeghuiszorg/Wiz op 21 april 2022.

Zaaknummer
1027434
Biji~n)
4

2. Geadviseerd besluit
Bent u akkoord met de wijze van uitwerking en presentatie van de
•
besproken actielijnen in de bijgevoegde Kamerbrief?
Zie Kamerbrief in bijlage
4 Wij vragen uw reactie voor 11 april, zodat er gelegenheid is
tussen 11 en 19 april n.a.v. uw reactie indien nodig aanpassingen
te verrichten en tevens de afstemming met uw collegabewindspersonen te voltooien (zie verder onder 4E).
•

Bent u akkoord met de verzending van deze Kamerbrief aan de Tweede
Kamer op 19 april, voorafgaand aan het commissiedebat op 21 april?
Verzending op 19 april sluit (kort) aan op het commissiedebat,
maar geeft ook nog de ruimte om de akkoorden van de overige
bewindspersonen namens wie u de brief verstuurt te verzamelen.
4 Gezien de planning is ons advies is om de brief, zodra u akkoord
bent met de strekking ervan, via uw politiek adviseur alvast aan
te kondigen.

•

Bent u akkoord met het gelijktijdig verzenden van een kopie van deze
Kamerbrief aan de Eerste Kamer?
4 Zie gelijkluidende Kamerbrief in tlitlagg

Pagina 1 van 6

÷

•

De Eerste Kamer toont veel interesse in en stelt regelmatig
vragen over de implementatie van het VN-verdrag. De Eerste
Kamer is in de vorige periode ook over het toenmalige
programmaplan 2018 - 2021 geïnformeerd en meegenomen met
voortgangsrapportages. Ook op grond van wetgeving (Besluit
Toegankelijkheid) is er een periodieke informatietoezegging naar
beide Kamers. Daarom adviseren we u deze brief ook parallel aan
de Eerste Kamer te versturen.

Datum
4 april 2022
Kenmerk

Belangrijke vervolgstappen na het versturen van deze Kamerbrief zijn:
•
Het verder afronden van de inhoudelijke verkenning, gericht op
het sluiten van eerste inclusiepacten.
•
Het werven van een bestuurlijk aanjager en het organiseren van
een spiegelgroep met ervaringsdeskundigen.
•
Voorbereiden van de vorm en inhoud van het eerstvolgende
bewindspersonenoverleg over de implementatie van het VNverdrag handicap (bijvoorbeeld rond mijlpaal ratificatiedatum VNverdrag, in ieder geval voor het zomerreces).
•
Het organiseren van de eerste brede beleidstafel met
maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld rond mijlpaal Week
van Toegankelijkheid/begin oktober).
4 Om de voortgang op deze vervolgstappen tussentijds met u te
bespreken, zouden wij graag medio mei een intern vervolgoverleg
met u plannen.

3. Kernpunten

•

De Kamerbrief kent een globale opbouw in vijf delen:
1. Inleiding (pagina 1 en 2)
2. Samenvatting van hoofdpunten van de brief (pagina 2)
3. Beschouwing op stand van zaken en kansen voor verbeteringen
(pagina 3 - 5)
4. Presentatie van de actielijnen (pagina 5 - 11)
5. Bijlage met een overzicht van het VN-verdrag handicap in de
beleidsagenda's van uw collega's in het kabinet (pagina 12 - 20)

•

In de inleiding (1):
o Staat het sociaal model verbonden aan het VN-verdrag expliciet
centraal. Dit model is een belangrijk uitgangspunt voor
belangenorganisaties zoals Ieder(in) en sluit ook aan bij de wijze
waarop wij de beoogde verandering in denken en doen met u
besproken hebben.

•

In de samenvatting van hoofdpunten van de brief (2):
o Leggen we de nadruk op de intentie om voor einde 2022 een
aantal eerste inclusiepacten te sluiten en hiervoor een aanjager te
werven (later uitgewerkt in actielijn 1).
o Leggen we de nadruk op relevante proces-interventies vanuit uw
coördinerende rol zoals de brede beleldstafel met betrokken
organisaties en de spiegelgroep met ervaringsdeskundigen (later
uitgewerkt in actielijnen 2 en 3).

Pagina 2 van 6

o

Benoemen we ook de eigen agenda's van uw collega's in het
kabinet, waarover u de Kamer met name op globale inhoud en
proces informeert (later uitgewerkt in bijlage brief).

•

In de beschouwing (3):
o Geven we een korte samenvatting van initiatieven die in de
afgelopen periode op gang zijn gekomen. Dit is een korte
actualisatie van de eindrapportage 2018 - 2021 die de Tweede
Kamer november 2021 heeft ontvangen. Deze samenvatting
maakt de brief ook zonder de eindrapportage zelfstandig leesbaar,
zodat het beeld op eerdere initiatieven en resultaten niet
ontbreekt.
o Geven we erkenning aan (kritische) verbeterpunten, o.a.
aangestipt in rapportages van de Alliantie VN-verdrag en het
College voor de Rechten van de Mens (zie verder onder 4B).
o Benoemen we dat de implementatie van het VN-verdrag bij
uitstek een lange termijn benadering vergt. En geven we richting
door voor de komende periode in te zetten op (a) snellere
concretere verbeteringen op een kleiner schaalniveau en (b)
inclusieve besluitvorming. Dit sluit aan op de inclusiepacten
(actielijn 1) en de inzet van ervaringsdeskundigheid (actielijn 3).

•

In de presentatie van de actielijnen (4):
o Benoemen we dat de keuze voor de vijf actielijnen mede
gegrondvest is in de evaluatie van het programma over de
periode 2018 - 2021.
o Werken we de vijf actielijnen uit. Hierbij leggen we de nadruk op
de eerste drie actielijnen waar, zoals op 23 maart met u
besproken, de eerste prioriteiten liggen.
o Bij de uitwerking van de actielijnen wordt steeds een koppeling
gemaakt tussen wat (a) op dit terrein in de afgelopen periode
gedaan en is en (b) wat nu de vervolgstap wordt.
o Specifiek in actielijn 2 (samenwerking) komt tot uiting:
De samenwerking met uw collega's in het departement
•
langs de uitgangspunten zoals wij deze op 23 maart met u
doorgesproken hebben. U benadrukt de extra ambitie die
het nieuwe Regeerakkoord toont en het belang van de
vertaling van het VN-verdrag in de eioen agenda's van uw
collega's. Zie verder onder 4E.
In deze actielijn benoemt u ook de list of issues die
•
Nederland binnenkort van het VN-comité zal ontvangen
als een kans om het in gang gezette beleid rond het VNverdrag te toetsen. U geeft aan hierover ook in gesprek te
gaan met uw collega's in het kabinet.
■ De samenwerking met Ieder(in), VNG en MKB Nederland.
In de brief is een weergave opgenomen van hun eerdere
inzet en een weergave van de (nog lopende) gesprekken
over hun toekomstige rol. Zie verder onder 4E en gig
bijlaste 1 (stakeholderanalvse bestuurlijke partners.

•

In de bijlage met het overzicht op de beleidsagenda's van uw collega's
(5):

Datum
4 april 2022

Kenmerk

Pagina 3 van 6

0

o

Is een ordening aangebracht op een aantal thema's: Werk,
Onderwijs, Bouwen en Wonen, Zorg en Ondersteuning, Vervoer,
Digitale toegankelijkheid en informatie, Het Rijk als inclusieve
organisatie, Verkiezingen, Sport, Cultuur en Media.
In het overzicht is vermeld dat dit geen uitputtend overzicht is
van beleidsagenda's waarin het VN-verdrag vertaald is. Maar in dit
overzicht komen wel de onderwerpen terug waar belangrijke
prioriteiten van dit kabinet liggen, vanuit de vertaling van het
Coalitieakkoord.

Datum
4 april 2022
Kenmerk

4. Toelichting
a. Draagvlak politiek
•
De implementatie van het VN-verdrag kwam de afgelopen jaren het
meest prominent aan de orde in een eigen plenair debat (19 december
2019) en bij bespreking in een breder commissiedebat (26 november
2020).
•
Bij de behandeling van de VWS begroting 2022 (oktober 2021) kwam
het VN-verdrag kort aan de orde. In dit debat is de motie
Westerveld/Werner aangenomen waar u met deze brief invulling aan
geeft.
Rode lijnen in de algemene vragen over de implementatie van het VN•
verdrag gaan over;
a. Het tempo van implementatie en geboekte resultaten
b. Pleidooi om wetgeving of normen rond het VN-verdrag aan te
scherpen.
> Tempo en resultaatverwachting worden in de brief geadresseerd.
> Rond wetgeving en normen: zie 4D
•

Aandacht vanuit de Tweede en Eerste Kamer rond het VN-verdrag richt
zich met name op:
o Overkoepelende thema's zoals de vertegenwoordiging van
ervaringsdeskundigen en de inzet op maatschappelijke
bewustwording.
o Specifieke thema's zoals inclusieve speelplaatsen en beleid rond
assistentiehonden.
o Specifieke onderwerpen zoals het facultatief protocol bij het VNverdrag of implementatie van het VN-verdrag op de BES eilanden.
De overkoepelende thema's bewustwording en
•
ervaringsdeskundigheid worden in de brief geadresseerd.
De overige thema's zijn dusdanig specifiek dat ze niet direct bij deze
•
brief passen, op deze thema's is eerder door middel van aparte
brieven en in andere debatten met de Kamer gecommuniceerd.
Indien aan de orde zullen in aanloop naar het debat uiteraard QA's
over deze specifieke thema's worden voorbereid.

b. Draagvlak maatschappelijk en eenduidige communicatie
In aanloop naar de bespreking van de initiële Nederlandse rapportage bij
•
het Comité voor de Rechten van Personen met een Handicap heeft de
Alliantie VN-verdrag haar eerder opgestelde schaduwrapportage opnieuw
onder de aandacht gebracht.

Pagina 4 van 6

•

•

Het College voor de Rechten van de Mens heeft recent een additionele
rapportage aan het VN-comité in Geneve gestuurd en het onderzoek
Inzicht in Inclusie III uitgebracht.
Vrij Nederland besteedde vrij recent (7 maart) aandacht aan de
implementatie van het VN-verdrag onder de kop "parallelle samenleving"
met veel aandacht voor sociale (on)toegankelijkheid (eenzaamheid,
buitengesloten voelen). Het artikel volgde op een eerdere rapportage van
Vrij Nederland en Pointer (november 2021) waarin o.a. de openbare
ruimte en het onderwijs centraal stonden.
Vrij Nederland en Pointer hebben de rapportages van de Alliantie en het
College als bron gebruikt. Een reactie is in deze Kamerbrief meegenomen.

Datum
4 april 2022

Kenmerk

c. Financiële en personele gevolgen
•
Vanaf 2023 is, onder voorbehoud van definitieve besluitvorming over de
voorjaarsnota, voor de coordinatie van het VN-verdrag structureel 9,3
miljoen beschikbaar (waarvan 5 miljoen structureel vanuit RA). Dit betreft
het totale coördinatiebudget.
•
Een deel van het coördinatiebudget was in de periode 2018 - 2021
toebedeeld aan de projecten van de bestuurlijke partners: de Alliantie, de
VNG en VNO-NCW/MKB Nederland. Hiermee werd een impuls gegeven
aan de inzet van ervaringsdeskundigheid en de betrokkenheid van
gemeenten en bedrijfssectoren. Ook voor de komende periode zijn er
middelen gereserveerd om aan de lopende gesprekken met deze partners
over hun toekomstige rol financiële bijdragen te verbinden.
•
Een overig deel werd in de vorige periode besteed aan monitoring en
communicatie, wat ook voorzien wordt voor de komende periode.
•
In lijn met het voorstel dat wij 22 februari met u bespraken, is het
voornemen om in 2022 (opbouwfase) en verder vanaf 2023 (structureel)
een substantieel deel voor de inclusiepacten en hieraan verbonden
kennisverspreidingsstrategie te reserveren.
•
Er is verder afgesproken dat elk departement zijn inhoudelijke inzet op de
implementatie van het VN-verdrag vanuit eigen middelen financiert. De
financiële informatie over specifieke maatregelen, activiteiten en
projecten wordt via departementale begrotingen verantwoord.
d. Juridische aspecten haalbaarheid
•
De actielijnen die u voor het vervolg van de coordinatie op het VN-verdrag
voorstelt, kunnen worden ingevuld binnen het huidige wettelijk kader.
•
De kern van het wettelijk kader rond het VN-verdrag bestaat - naast het
VN-verdrag zelf - uit bepalingen in de Wgbh/cz, Wmo, Jeugdwet en
Participatiewet. Op specifieke onderdelen zijn soms aanvullende
verplichtingen vastgelegd, zoals op het terrein van digitale
toegankelijkheid en het openbaar vervoer.
•
Ook in de beleidsagenda's van uw collega's ligt de nadruk op het
versterken van de uitvoering binnen het bestaande wettelijk kader.
Bijvoorbeeld met aanvullende maatregelen (breed offensief en
banenafspraak), een routekaart (inclusiever onderwijs), een akkoord met
de sector (openbaar vervoer), stappenplan (digitale toegankelijkheid) of
de ontwikkeling van een veldnorm (toegankelijk bouwen).
•
In de beleidsagenda rond verkiezingen is een voorstel voor een tijdelijke
experimentenwet bijstand in het stemhokje opgenomen. De minister van

Pagina 5 van 6

BZK verwacht dit wetsvoorstel medio juni in de MR te brengen. Wij zullen
u hierover binnenkort specifiek informeren.

Datum
4 april 2022
Kenmerk

e. Afstemming (intern, interdepartementaal en met veldpartijen)

•
•

•

➢

•

•

•

Departementen
Rond de verdere afstemming van de Kamerbrief:
De Kamerbrief en specifiek het overzicht van beleidsagenda's is
afgestemd met SZW, OCW, IenW en BZK.
Vanaf 5 april wordt de Kamerbrief ook voorgelegd aan 9 van uw collega's
in het kabinet binnen deze 4 departementen (opgesomd onderaan de
brief). Wij verwachten de definitieve reacties tussen 11 en 15 april.
Intern is de Kamerbrief afgestemd met LZ (toekomstagenda
gehandicaptenzorg) en Sport (Nationaal sportakkoord).
Naar aanleiding van de Kamerbrief:
Het overzicht dat deze Kamerbrief geeft op de beleidsagenda's is een
goed vertrekpunt om, in aanloop naar het bewindspersonenoverleg dat u
in de brief voorstelt, vanuit DMO op een aantal thema's verdiepende
inhoudelijke gesprekken te voeren met collega-directies binnen de andere
departementen. Bijvoorbeeld op het gebied van werk, wonen, onderwijs
en vervoer.
In ons overleg op 23 maart hebben we ook met u stil gestaan bij het
thema innovatie. Bijvoorbeeld in de zorg, rond de arbeidsmarkt of met
behulp van consumententechnologie. Dwars door de beleidsagenda's heen
zijn voorbeelden van innovatie terug te zien.
Veldpartijen
De Kamerbrief bevat ook bijdragen van de Alliantie VN-verdrag
(penvoerder Iederin), VNG en VNO-NCW/MKB Nederland over inzet in de
afgelopen jaren en hun huidige en toekomstige rol. Verdiepend hebben
wij hierover een stakeholderanalyse in de bijlage toegevoegd (zie bijlage
3). De Kamerbrief is ook onder embargo met deze partijen gedeeld en wij
verwachten hun reactie voor 11 april.
Ieder(in) heeft in een eerste reactie aangegeven positief te zijn over de
aandacht voor het sociaal model in de brief en Ieder(in) wil graag
betrokken zijn bij de verdere uitwerking van actielijn 3
(ervaringsdeskundigheid).
De Kamerbrief is onder embargo gedeeld met het College voor de Rechten
van de Mens. De reactie van het College wordt voor 11 april verwacht.

f. Gevolgen administratieve lasten
n.v.t.
g. Toezeggingen
Met deze brief geeft u invulling aan de openstaande motie
•
Westerveld/Werner (zie bijlage 2).
h. Fraudetoets
5. Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
n.v.t.

Pagina 6 van 6