Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 A

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Infrastructuurfonds voor het jaar 2012

Nr. 62

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 februari 2012
Hierbij informeer ik u over twee beslissingen die ik heb genomen over het
Nederlandse vaarwegennetwerk, namelijk voor de Prinses Beatrixsluizen
in het Lekkanaal en sluis Eefde in het Twentekanaal.
Voor de sluis Eefde kan ik uw Kamer melden, dat ik een voorkeursbeslissing heb genomen voor de aanleg van een tweede kolk.
Ook voor de Prinses Beatrixsluis heb ik een voorkeursbeslissing genomen,
om deze uit te breiden met een derde sluiskolk. Met beide beslissingen
investeer ik een bedrag van € 284 miljoen in de uitbreiding van de
capaciteit van het vaarwegennet voor de binnenvaart.
Zoals ik in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte heb aangegeven,
zijn de investeringen van mijn ministerie gericht op het verbeteren van de
bereikbaarheid van de main-, brain- en greenports en de belangrijke
achterlandverbindingen. Het gaat dan om bereikbaarheid van Nederland
via de weg, het spoor en het water. Een optimaal netwerk van havens en
vaarwegen versterkt de concurrentiekracht van de binnenvaart en van
Nederland. Naast het optimaliseren van het gebruik van de bestaande
infrastructuur (Beter Benutten), investeer ik ook in uitbreiding van de
fysieke infrastructuur. De twee beslissingen waarover ik u in deze brief
informeer, geven een impuls aan de bereikbaarheid van Nederland over
het water.
De binnenvaart speelt een vitale rol in onze economie: meer dan
tweederde van goederen die jaarlijks via de mainport Rotterdam ons land
binnenkomen, wordt door de binnenvaart vervoerd naar economische
centra in het nationale en internationale achterland. Daarmee ontlast de
binnenvaart de weginfrastructuur en biedt het een betrouwbaar en
goedkoop alternatief. Betrouwbare reis- en passagetijden zijn daarbij
essentieel. Juist daarom pak ik deze twee belangrijke knelpunten in het
vaarwegennet aan.

kst-33000-A-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 A, nr. 62

1

Voorkeursbeslissing tweede kolk sluis Eefde
Sluis Eefde ligt in het Twentekanaal, een hoofdvaarweg waar jaarlijks
ca. 15 000 schepen gebruik van maken om goederen te vervoeren tussen
regio Twente en Randstad en Duitsland.
De sluis bij Eefde is de sluis met de langste wachttijden in Nederland. Dit
probleem is al langere tijd bekend. Voor de lopende planstudie (oude stijl)
heb ik, conform de adviezen van de commissie Elverding, alsnog besloten
om een voorkeursbeslissing voor te bereiden, om daarna de planuitwerking alleen op dit voorkeursalternatief te kunnen richten.
Sluis Eefde maakt deel uit van de MIRT-planstudie «Twentekanalen,
verruiming (fase 2) en capaciteitsuitbreiding sluis Eefde». Ik heb binnen
dit project prioriteit gegeven aan sluis Eefde, vanwege de zeer lange
wachttijden en het feit dat deze sluis met slechts één kolk kwetsbaar is,
zoals recent helaas is gebleken.
Ik heb als voorkeursbeslissing (MIRT-2) gekozen voor een extra sluiskolk.
Een extra sluiskolk biedt een toekomstvaste oplossing voor de wachttijdenproblematiek, o.a. doordat daarmee in twee richtingen tegelijk kan
worden geschut en bij calamiteiten altijd een kolk vrij is.
Ik reserveer daarom € 69,1 miljoen euro van het MIRT-budget van dit
project voor de aanleg van een nieuwe schutkolk bij Eefde.
De lopende planstudie zal verder duidelijk maken, hoe de opwaardering
van de Twentekanalen kan worden vormgegeven. Hieromtrent zal ik eind
dit jaar een aparte MIRT-2-beslissing nemen.
Afgewogen alternatieven en belangen
In de planstudie zijn de volgende alternatieven om het capaciteitsprobleem van de sluis op te lossen, bestudeerd:
• Aanleg van een extra schutkolk;
• Verlenging van de bestaande schutkolk;
• Benuttingsmaatregelen.
Uit de studie is gebleken, dat de huidige sluis op deze hoofdvaarweg
reeds maximaal bezet is en op basis van SVIR een te lange wachttijd
heeft. Extra benuttingsmaatregelen leveren geen toekomstvaste oplossing
en nemen bovendien de kwetsbaarheid van één kolk niet weg. Ook de
verlengingsoptie levert geen oplossing en leidt slechts tot een beperkte
reductie van wachttijden. Alleen het alternatief met een extra sluiskolk,
waardoor tegelijkertijd in twee richtingen kan worden geschut, heeft
voldoende oplossend vermogen.
Daarom biedt alleen de aanleg van een extra sluiskolk met afmetingen
125 bij 12,5 m, diepte 3,5 m, geschikt voor schepen van CEMT-klasse Va
(110 bij 11,4 meter) een structurele oplossing om te voldoen aan het
SVIR-streefbeeld.
Op basis van locatieonderzoek zijn er twee reële opties voor een extra
sluiskolk:
1. Noord: aanleg direct ten noorden van de bestaande kolk. Dit vergt
onder andere omlegging van de dijk, verwijdering van enkele bomen
en verplaatsing van drie woningen. De kosten zijn € 69,1 miljoen.
2. Midden-Noord: inpassing van de nieuwe kolk in het bestaande sluisen spui-eiland. Dit vergt de sloop van een gemaal en aanleg van een
nieuw spuiwerk, naast de verplaatsing van meerdere gebouwen en
woningen. De sloop van het gemaal betekent niet alleen vernietiging
van kapitaal, maar ook van een monumentaal pand en spuiwerk. De
kosten van dit alternatief zijn € 20 miljoen hoger dan van de locatie
noord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 A, nr. 62

2

Op basis van deze informatie heb ik, met instemming van de regiopartijen, gekozen voor de locatie noord.
Planning
De planning voor de aanleg van de tweede schutkolk is als volgt:
• Nadere detaillering en planuitwerking: tot eind 2012
• Projectbeslising (MIRT3): begin 2013
• Oplevering: 2017
Voorkeursbeslissing 3e kolk Prinses Beatrixsluis / Verbreding
Lekkanaal
Het MIRT-project Lekkanaal / 3e kolk Beatrixsluis is een prioritair project
binnen het hoofdvaarwegennet. De Beatrixsluis is één van de drukste
sluizen (ruim 50 000 schepen per jaar) van Nederland, gelegen op de
achterlandverbinding Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen, en is een
knelpunt in SVIR en de NMCA.
Ook voor de Prinses Beatrixsluizen en het Lekkanaal heb ik als voorkeursbeslissing gekozen voor een extra sluiskolk, alsmede een verbreding van
het kanaal.
Bij dit project werk in nauw samen met de provincie Utrecht en de
gemeente Nieuwegein. Met deze regiopartijen sluit ik binnenkort een
bestuursovereenkomst voor de gebiedsgerichte aanpak van de sluis en
het Lekkanaal, onderzoek van de provincie naar een nieuw aan te leggen
binnenhaven en de ontwikkeling van het bedrijventerrein Het Klooster
door de gemeente.
Met dit project van € 215,4 miljoen wordt tevens een tekort aan
ligplaatsen opgelost door aanleg van ca. 1200 meter ligplaatslengte
(ca. 11 ligplaatsen) ten noorden van de sluizen.
Afgewogen alternatieven en belangen
Qua mogelijkheden voor de vergroting van de sluiscapaciteit is gekeken
naar:
• Aanleg van een derde schutkolk;
• Verkeersmanagement.
Ook bij deze sluis bleek het oplossend vermogen van verkeers- of
benuttings-maatregelen te gering. Dit houdt mede verband met de flinke
toename van de scheepsafmetingen in het laatste decennium. Op de as
Rotterdam–Amsterdam wordt reeds gevaren met zeer grote schepen, die
maar nauwelijks passen in de huidige schutkolken van de Beatrixsluis.
Daardoor biedt ook verlenging van de bestaande kolken geen praktische
oplossing.
Alleen een grote nieuwe schutkolk voor klasse Vb-schepen, met
afmetingen 270 m bij 25 m, diepte 5,8 m, biedt een toekomstvaste
oplossing. Om het verkeer van en naar de nieuwe schutkolk de faciliteren,
wordt het Lekkanaal ten noorden en zuiden van de kolk verbreed.
Qua locatie voor de derde kolk is de keuze beperkt: ten oosten of ten
westen van het bestaande sluizencomplex. Aan de westzijde zijn
bedrijventerreinen, een recreatiegebied en een drinkwaterleidingterrein
gelegen, die ruimte zouden moeten maken voor de sluis en de kanaalverbreding. Aan de oostzijde kan het project echter meteen worden ingepast
in de ontwikkeling van het bedrijventerrein Het Klooster.
Op basis van deze informatie heb ik, in overleg met en met instemming
van de regiopartijen gekozen voor de locatie oost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 A, nr. 62

3

Planning
De planning voor dit project is als volgt:
• Nadere detaillering en planuitwerking: tot eind 2013
• Ontwerp Tracébesluit: eind 2013
• Projectbeslissing (MIRT-3): eind 2014
• Start uitvoering: begin 2015
• Oplevering: tussen 2018 en 2020
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 A, nr. 62

4