Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1237

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 februari 2015
Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 16 en
17 februari te Brussel. Tevens is hierin het verslag van de vergadering van
de EIB Board of governors opgenomen, die voorafgaand aan de
Ecofinraad plaatsvond.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-21501-07-1237
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1237

1

Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 16 en 17 februari te
Brussel
Eurogroep
1. Economische situatie
De Eurogroep sprak over de economische situatie aan de hand van de
winterraming van de Europese Commissie, die op 5 februari gepubliceerd
werd. Het algemene beeld is dat de economische groei licht aantrekt. In
2015 zullen naar verwachting alle lidstaten weer positieve groeicijfers
laten zien. Een aantal factoren, zoals bijvoorbeeld de lage olieprijs, het
ruime monetaire beleid van de ECB en de depreciatie van de euro kan de
groei versterken. De Commissie signaleert ook een aantal risico’s, zoals de
geopolitieke situatie met Rusland en de lage inflatie. De winterraming is
ook van belang voor het vervolgproces van de conceptbegrotingen. De
Commissie heeft op 28 november haar opinies over de conceptbegrotingen gepubliceerd. Ten aanzien van de Franse, Italiaanse en Belgische
begrotingen gaf de Commissie toen aan dat ze begin maart haar positie
zou bezien. De winterraming dient hierbij als input voor de analyse.
2. Terugkoppeling ER
De Eurogroep heeft kort teruggekeken op de informele Europese Raad van
12 februari. Tijdens deze vergadering vond een eerste discussie plaats
over het verbeteren van het economisch bestuur in de eurozone. Tijdens
de Eurozonetop van 24 oktober jl. is de Commissievoorzitter opgeroepen
om, samen met de voorzitters van de Eurozonetop, de Eurogroep en de
ECB, volgende stappen voor te bereiden op weg naar beter economisch
bestuur in de eurozone. Bij de ER van maart zal dit onderwerp verder
besproken worden en de planning is dat in juni een eindrapport zal
voorliggen. Wat Nederland betreft zal er in dit rapport aandacht zijn voor
structurele hervormingen, investeringen en gezonde overheidsfinanciën
als voorwaarden voor een duurzaam groeimodel. Ook de verdere
voltooiing van de interne markt speelt hierbij een belangrijke rol.
Daarnaast moet het democratisch draagvlak bij eventuele verdere
versterking of verdieping van de EMU worden geborgd. De Eurogroep zal
dit onderwerp in april opnieuw bespreken.
3. Internationale rol van de euro
De Eurogroep sprak over de internationale rol van de euro. Hierbij kan
gedacht worden aan de mate waarin gebruik wordt gemaakt van de euro
in het betalingsverkeer, als rekeneenheid bij transacties, als reservevaluta
en voor schulduitgifte door niet-eurolanden. Een rapport van de Europese
Commissie dat in de vergadering voorlag wijst uit dat de euro al jaren na
de dollar de meest gebruikte valuta is. Het belang is de afgelopen jaren
wel wat kleiner geworden, als gevolg van de eurocrisis en de rol van
opkomende economieën als China. Nederland vindt het goed dat over dit
onderwerp wordt nagedacht en om te spreken over suggesties om deze
rol te versterken. Uitgangspunt is hierbij wel dat de markt ervoor moet
kiezen om de euro te gebruiken. Afgesproken is dat de Commissie en de
EWG (Eurogroup Working Group, een werkgroep ter voorbereiding van
Eurogroepvergaderingen bestaande uit vertegenwoordigers van
eurolidstaten) nader bestuderen waar eventuele obstakels voor het
gebruik van de euro liggen, en dat de Eurogroep in de tweede helft van
het jaar op dit onderwerp terug zal komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1237

2

4. Portugal
De Eurogroep heeft politieke overeenstemming bereikt over vervroegde
terugbetaling van een gedeelte van de IMF-leningen door Portugal, naar
aanleiding van een Portugees verzoek hiertoe. Op dit moment betaalt
Portugal ongeveer 4% rente op de leningen van het IMF die zijn
aangegaan als onderdeel van het steunprogramma, dat in juni 2014
succesvol werd verlaten. De tienjaarsrente op Portugese staatsobligaties
is inmiddels tot ruim onder de 3% gezakt. Hierdoor is het voor Portugal
voordeliger om het IMF (gedeeltelijk) terug te betalen en zich op de markt
te herfinancieren. In de leningovereenkomst met het EFSF is echter een
voorwaarde van proportionele terugbetaling afgesproken. Aangezien
alleen vervroegde afbetaling aan het IMF wordt beoogd moeten de
lidstaten van de eurozone voor de EFSF-leningen een waiver afgeven,
zodat afgeweken van deze voorwaarde in de leningovereenkomst, voordat
Portugal het IMF kan terugbetalen. Nederland steunt een dergelijke
waiver, omdat dit bijdraagt aan de schuldhoudbaarheid van Portugal en
daarmee in het belang is van alle crediteuren. Wanneer de vereiste
nationale procedures zijn afgerond, kan Portugal een formeel verzoek
voor een waiver indienen. Dit verzoek wordt ter goedkeuring aan de EWG
voorgelegd. Na bevestiging door de EWG, kan de Board of Directors van
het EFSF de waiver afgeven. Deze procedure werd ook toegepast bij
vroegtijdige terugbetaling van IMF-leningen door Ierland.
5. Cyprus
De Eurogroep sprak over de voortgang van het Cypriotische leningenprogramma en in het bijzonder over de afronding van de prior action met
betrekking tot een nieuw juridisch raamwerk voor de regulering en
afhandeling van executoire verkoop van vastgoed (Foreclosure Bill). Deze
prior action was begin november afgerond, waarna het ESM op
15 december de zesde tranche van 350 miljoen heeft uitgekeerd. Na
uitkering van deze tranche is er door het Cypriotische parlement een wet
aangenomen die inwerkingtreding van het juridisch raamwerk uitstelt tot
30 januari. Vervolgens is inwerkingtreding verder uitgesteld tot 2 maart.
Hiermee voldoet Cyprus niet meer aan de betreffende prior action. Wat de
Eurogroep betreft is het noodzakelijk dat Cyprus zo snel mogelijk weer
voldoet aan de voorwaarden van het Memorandum of Understanding. Tot
die tijd worden geen verdere tranches uitgekeerd.
6. Griekenland
De Eurogroep heeft, na de discussie op 11 februari jl., verder gesproken
over de stand van zaken omtrent het Griekse leningenprogramma en de
plannen van de Griekse regering. De dagen voorafgaand aan de
Eurogroep hebben de Griekse autoriteiten met de trojka-instituties
gewerkt aan een technische analyse van het huidige programma en de
plannen van de Griekse regering teneinde de verdere politieke besluitvorming in de Eurogroep te faciliteren. De opbrengst van de technische
analyse van de verschillen en overeenkomsten tussen het huidige
programma en de plannen van de Griekse regering was op dit moment
teleurstellend.
De Eurogroep heeft aangegeven bereid te zijn, wanneer de Grieken
hierom verzoeken, het huidige leningenprogramma van het EFSF aan
Griekenland (dat op 28 februari afloopt) te verlengen en gebruik te maken
van de bestaande flexibiliteit binnen de kaders van het programma.
Daarnaast heeft de Eurogroep benadrukt dat Griekenland zich aan de
afspraken moet houden die met alle internationale crediteuren zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1237

3

gemaakt en dat de Griekse regering niet eenzijdig maatregelen kan
terugdraaien.
De Eurogroep heeft aangegeven dat het nu aan de Griekse regering is om
met een verzoek te komen om het EFSF-programma te verlengen. Indien
een verzoek om verlenging wordt ontvangen waarin ook voldoende
waarborgen voor een uiteindelijke succesvolle afronding worden
geboden, kan een extra Eurogroep aanstaande vrijdag plaatsvinden.
EIB Raad van gouverneurs
Op 17 februari jl., voorafgaand aan de Ecofinraad, heeft een extra Board of
Governors meeting van de Europese Investeringsbank (EIB) plaatsgevonden. Tijdens deze Board heeft de President de resultaten van de EIB in
2014 toegelicht en is er met de gouverneurs gesproken over het Europees
Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI) dat de EIB zal gaan
uitvoeren als onderdeel van het Junckerinitiatief voor meer investeringen
in de Europese Unie.
De EIB heeft in 2014 voor EUR 76 mld aan leningen verstrekt, ten opzichte
van EU 71 mld in 2013 en EUR 51 mld in 2012. Met deze groei in de
portefeuille is de kapitaalverhoging uit 2012 op dit moment geheel benut.
Het is positief te zien dat de activiteiten van de EIB in NL zijn toegenomen.
Was de omzet in Nederland in 2013 nog EUR 1,2 mld, in 2014 is deze
gestegen naar een recordhoogte van EUR 2,2 mld. Ondanks dat deze
cijfers onvermijdelijk aan schommelingen onderhevig zijn, is dit goede
resultaat mede het gevolg van een bewuste intensivering van de
contacten met de EIB, o.a. door de opening van een EIB kantoor in
Amsterdam in mei 2014.
Wat betreft het EFSI is door een aantal gouverneurs opgeroepen om
snelheid te maken met de vormgeving van dit instrument. De president
van de EIB heeft aangekondigd dat nog voor de zomer de eerste
MKB-projecten al van EFSI gebruik moeten kunnen maken door middel
van voorfinanciering. Tevens benadrukten de gouverneurs het belang van
de kwaliteit en de toegevoegde waarde bij de selectie van projecten. De
vormgeving van het EFSI is verder besproken tijdens de Ecofinraad.
Ecofinraad
1. Een investeringsplan voor Europa
De Ecofinraad heeft een tweede discussie gehouden over de verordening
voor een Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI). De
verordening regelt de juridische basis voor een overeenkomst tussen de
Commissie en de EIB over een dergelijk fonds, de onderliggende garantie
vanuit de EU-begroting, een investeringsadvieshub en een projectenpijplijn. Nederland kan in grote lijnen instemmen met het huidige
voorstel, maar heeft tijdens de vergadering wel enkele zorgpunten
aangekaart. De belangrijkste hiervan betreft de governance van het EFSI.
Op basis van de conceptverordening krijgen derde partijen die een
bijdrage leveren aan het EFSI ook zeggenschap in het Steering board, wat
de onafhankelijkheid van investeringsbeslissingen zou kunnen ondermijnen. Wat Nederland betreft is het wenselijk om zoveel mogelijk aan te
sluiten bij de bestaande governance-structuur van de EIB en is inmenging
van derde partijen ongewenst. Nederland heeft daarnaast benadrukt dat
de governance zo licht mogelijk moet zijn, en de beslissingen over
projecten «merit-based». Dit werd door meerdere lidstaten onderschreven. Meerdere lidstaten hebben daarnaast de rol van nationale
promotionele banken benadrukt. Het kabinet heeft de Tweede Kamer op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1237

4

6 februari j.l. middels een BNC-fiche (kenmerk Minbuza2015–48299)
uitgebreider geïnformeerd over de Nederlandse positie.
2. Europees Semester 2015
De Ecofinraad heeft conclusies aangenomen met betrekking tot de Annual
Growth Survey (AGS) en het Alert Mechanism Report (AMR). De AGS is
het startsein van het Europees Semester waarin de Commissie uiteenzet
wat economisch gezien de belangrijkste prioriteiten zijn. In de conclusies
verwelkomt de Raad het document van de Commissie en benadrukt
nogmaals de drie prioriteiten die van belang zijn voor groei: investeringen, structurele hervormingen en groeivriendelijke consolidatie. Het
AMR maakt deel uit van de macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP) en maakt een globale inschatting van de macroeconomische risico’s die zich in lidstaten zouden kunnen manifesteren. In
het voorjaar zal de Commissie in haar diepteonderzoeken verder
uitwerken bij welke lidstaten sprake is van een (buitensporige) onevenwichtigheid. In haar conclusies roept de Raad de lidstaten op om
eventuele problemen te adresseren in hun nationale hervormingsprogramma’s en stabiliteitsprogramma’s.
3. Terugkoppeling G20
Het Lets voorzitterschap en de Europese Commissie hebben een korte
terugkoppeling gegeven van de G20 vergadering van Ministers van
Financiën en centralebankgouverneurs, die op 9 en 10 februari in Istanbul
plaatsvond. De EU-inzet, die in de vorm van Terms of Reference op
27 januari j.l. door de Ecofinraad is bepaald, benadrukt het belang van
investeringen, het bereiken van een akkoord over TLAC en de afronding
van het BEPS-traject van de OESO terug in het communiqué. Deze punten
zijn teruggekomen in het communiqué van de G20.
4. Decharge EU-begroting 2013
De Raad heeft een dechargeadvies aan het Europees parlement aangenomen om de Europese Commissie kwijting te geven over de
EU-begroting van 2013. Nederland heeft, net als voorgaande jaren, samen
met het VK en Zweden tegen dit advies gestemd. Daarnaast hebben deze
drie landen een gezamenlijke verklaring afgegeven (zie bijgevoegd)1
waarin zij het betreuren dat de Europese Rekenkamer voor het twintigste
jaar op rij geen goedkeurende verklaring kan afgeven. Zoals ik op
24 november j.l. heb aangegeven in een brief aan de Tweede Kamer naar
aanleiding van het rapport van de Europese Rekenkamer (Kamerstuk
24 202, nr. 30), is het foutenpercentage is met 4,7% nog steeds te hoog en
nauwelijks een verbetering ten opzichte van het voorgaande jaar (4,8%).
Wat Nederland betreft is meer transparantie over fouten per fonds en per
land noodzakelijk. Daarnaast is een betere verantwoording over financieel
management in de lidstaten gewenst.
5. Begrotingsrichtlijnen 2016
De Ecofinraad heeft conclusies aangenomen betreffende de begrotingsrichtlijnen voor 2016. In dit document staan de uitgangspunten van de
Raad voor de onderhandelingen over de EU-begroting 2016, die naar
verwachting eind mei door de Commissie wordt gepresenteerd. De
uitgangspunten komen overeen met de Nederlandse inzet. De aangenomen richtlijnen benadrukken het belang van budgettaire discipline en
wijzen daarom op balans tussen budgettaire discipline en groeiverster1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1237

5

kende investeringen. Eveneens wordt het belang van gedegen financieel
management benadrukt, rekening houdend met eerder aangegane
verplichtingen en met de plafonds die in het MFK zijn vastgelegd. Daarom
vraagt de Raad de Commissie om tijdig, accuraat en transparant te
rapporteren over de begroting en de onderliggende aannames. Daarnaast
vraagt de Raad de Commissie om aanvullende begrotingen zoveel
mogelijk te vermijden.
6. High Level Group eigen middelen
Bij de onderhandelingen over het huidige MFK is afgesproken een
werkgroep in het leven te roepen om een analyse te maken van hoe het
systeem van eigen middelen van de EU kan worden verbeterd. Tijdens de
Ecofinraad presenteerde werkgroepvoorzitter Mario Monti het eerste
tussenrapport. De werkgroep zet in het rapport de lijnen uit voor het
vervolg van haar werk: de bredere economische en politieke context zal
verder uitgediept worden en de groep zal, op basis van in het rapport
genoemde criteria zoals eerlijkheid en stabiliteit, voorstellen doen voor
manieren waarop het systeem kan worden verbeterd en mogelijk
beleidsdoelstellingen beter kunnen worden behaald. Tot slot zal de
werkgroep ingaan op procedurele en institutionele voorwaarden om
wijzigingen in het systeem van eigen middelen te kunnen realiseren. Het
eindrapport van de groep wordt verwacht in 2016 en zal naar verwachting
besproken worden bij een interparlementaire conferentie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1237

6