Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3897
Vragen van het lid Michon-Derkzen (VVD) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Politie: schietpartij gayclub Oslo was islamitische
terreurdaad» (ingezonden 30 juni 2022).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
5 september 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 3600.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Politie: schietpartij gayclub Oslo was
islamitische terreurdaad»1?
Antwoord 1
Ja, ik heb kennisgenomen van de berichtgeving hierover. Het is verschrikkelijk wat er in Oslo is gebeurd. Het mag nooit zo zijn dat mensen worden
aangevallen om wie ze zijn.
Vraag 2
Kunt u schetsen wat er in Oslo is gebeurd?
Antwoord 2
Uit officiële verklaringen van de Noorse politie en het Noorse Openbaar
Ministerie (OM) is gebleken dat in de nacht van vrijdag 24 juni 2022 op
zaterdag 25 juni 2022 een man met een vuurwapen heeft geschoten op
personen in het uitgaansdistrict in het centrum van de Noorse hoofdstad
Oslo. Dit deed hij op drie vlakbij elkaar gelegen locaties. Eerst bij een jazzclub
die bekend staat als ontmoetingsplek voor homoseksuelen. Daarna bij een
nabijgelegen populaire homobar (London Pub). En later nog op een derde
locatie. Er vielen daarbij in totaal twee doden en 21 gewonden (van wie tien
zwaargewond).
Vraag 3
Weet u of er inmiddels een dader is aangehouden? Is u bekend wat het
motief voor deze aanslag was?

1

ah-tk-20212022-3897
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Telegraaf, 25 juni 2022, https://www.telegraaf.nl/nieuws/2116412217/politie-schietpartij-gaycluboslo-was-islamitische-terreurdaad

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Uit officiële verklaringen van de Noorse politie en het Noorse OM blijkt dat de
schutter ter plekke werd gearresteerd door de politie nadat omstanders hem
hadden overmeesterd. Hij bleek in het bezit van zowel een pistool als een
automatisch geweer. De man zit vast op verdenking van moord, poging tot
moord, en het plegen van terroristische aanslagen.
De verdachte heeft tot nu toe geweigerd een verklaring af te leggen. De
politie onderzoekt verschillende mogelijke motieven, waaronder «islamistischextremisme», psychische problematiek en haat tegen de LHBTIQ+gemeenschap. De Noorse inlichtingendienst van de politie, de Police Security
Service (PST) spreekt (vooralsnog) van een «extreme daad van islamistisch
terrorisme».
Vraag 4
Heeft u contact met de Nederlandse LHBTI-gemeenschap? Hoe loopt dat
contact?
Antwoord 4
In mijn functie als Minister van Justitie en Veiligheid spreek ik regelmatig met
individuen en organisaties. Zo ben ik onlangs nog in gesprek geweest met
het COC, Transgender Netwerk Nederland (TNN) en de vereniging voor
intersekse personen (NNID) om te praten over de aanpak van discriminerend
geweld en beleid dat raakt aan de LHBTIQ+-gemeenschap.2
Vraag 5
Heeft u concrete signalen dat deze gemeenschap ook in Nederland extra
risico loopt? Zo ja, welke maatregelen zijn er tot dusver genomen?
Antwoord 5
Op dit moment zijn er geen concrete signalen dat de LHBTIQ+-gemeenschap
in Nederland extra risico loopt om slachtoffer te worden van terrorisme en/of
gewelddadig extremisme.
Meer in zijn algemeenheid zet het kabinet zich op verschillende manieren in
om de veiligheid van LHBTIQ+-personen te bevorderen. Het Actieplan
Veiligheid LHBTI 2019–20223 geeft een overzicht van de maatregelen die het
kabinet heeft genomen om de veiligheid van LHBTI-personen te bevorderen.
Ook wordt de komende tijd gewerkt aan de uitvoering van het Regenboogakkoord. In het Coalitieakkoord 2021–2025 staat opgenomen dat dit akkoord
zorgvuldig uitgevoerd zal worden met (initiatief)wetgeving en beleid. Voor
een verdere toelichting op de maatregelen die genomen worden om geweld
tegen de LHBTIQ+-gemeenschap tegen te gaan verwijs ik ook naar de
antwoorden op de vragen van het lid Koekkoek die op 13 juli jl. door de
Minister van BZK naar uw Kamer zijn verzonden.4
Vraag 6
Hoe groot schat u dat het aantal IS-sympathisanten in Nederland op dit
moment is? Heeft de AIVD deze groep in beeld?
Antwoord 6
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) schrijft in zijn
Openbaar Jaarverslag 2021 dat de jihadistische beweging in Nederland lijkt te
stagneren, maar de dreiging ervan aanzienlijk blijft. Deze jihadistische
beweging bestaat uit vijfhonderd tot zeshonderd onderkende personen in
Nederland en er bevinden zich ongeveer honderdvijftig gekende Nederlandse
personen in het buitenland. De AIVD geeft aan dat deze groep sinds 2018 niet
of nauwelijks groeit.

2

COC spreekt met Minister Yeşilgöz over aanpak discriminerend geweld – COC Nederland COC
Nederland
3
Kamerstuk 30 420, nr. 303
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3519.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Kunt u schetsen wat de consequenties zijn van het feit dat de NCTV al
geruime tijd niet meer deelneemt aan lokale casusoverleggen, de Taskforce
Problematisch Gedrag en ongewenste buitenlandse financiering voor de
mitigatie van veiligheidsrisico’s door geradicaliseerde eenlingen en groeperingen?
Antwoord 7
De NCTV kan gebeurtenissen op dit moment beperkt duiden in afwachting
van de Wet verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse terrorismebestrijding en nationale veiligheid, welke een grondslag moet creëren voor
het verwerken van persoonsgegevens. Er is sprake van persoonsgegevens bij
dergelijke gebeurtenissen, dus hier past daarom ook terughoudendheid. De
Wet verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse terrorismebestrijding en nationale veiligheid, is momenteel in behandeling bij uw Kamer.
Dit betekent dat momenteel het maatschappelijk debat (veelal op openbare
fora en sociale media) niet goed geanalyseerd kan worden. Dit heeft als
gevolg dat de NCTV, in afwachting van het wetsvoorstel, gestopt is met het
duiden van (online) openbare uitingen om te beoordelen of deze passen
binnen een bepaalde trend of fenomeen die in potentie de stabiliteit van
Nederland kan ontwrichten, en of er in dat kader maatregelen ter verhoging
van de weerbaarheid moeten worden bevorderd.
Dit geeft beperkingen bij de uitvoering van analysetaken, waaronder analyses
gerelateerd aan het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN). Dit geldt dus
eveneens voor deze schietpartij in het centrum van Oslo. Zolang de NCTV
voor de uitvoering van deze analyse- en coördinatietaken geen persoonsgegevens kan of mag verwerken is de NCTV niet in staat om al zijn verantwoordelijkheden ten behoeve van de nationale veiligheid waar te kunnen maken.
Zoals ook beschreven in mijn brief van 31 mei 20225 is de NCTV op dit
moment ook beperkt in de coördinatietaak doordat de NCTV niet, of alleen in
uitzonderlijke gevallen, kan aansluiten bij het lokale casusoverleg als er
persoonsgegevens van individuen worden gedeeld. Dit betekent dat de NCTV
bij complexe casuïstiek of nieuwe dreigingen de lokale partners niet
vroegtijdig kan adviseren en geen gerichte ondersteuning kan bieden in
bijvoorbeeld het lokale casusoverleg.
Concreet betekent dit dat om de coördinerende rol goed uit te kunnen
voeren, de NCTV kennis moet nemen van casuïstiek waarbij ook informatie
over individuen wordt gedeeld. Bijvoorbeeld als iemand vrijkomt uit detentie.
Dergelijke vraagstukken vergen een actieve en gecoördineerde inzet zodat
zicht wordt gehouden op de ontwikkelingen en waar nodig mitigerende
maatregelen worden toegepast. De NCTV is hierdoor momenteel beperkt in
het uitvoeren van deze taak.
Ten aanzien van de Taskforce Problematisch gedrag en ongewenste buitenlandse financiering betekent het stopzetten van de deelname van de NCTV
dat het duidings-en adviesteam van de Taskforce voor wat betreft casuïstiek
is stopgezet per april 2021. Het vorige Kabinet heeft uw Kamer op verschillende momenten geïnformeerd over de specifieke problemen omtrent de
grondslag voor het verwerken van persoonsgegevens van een aantal
partners6. Ook de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft hier
onder meer op gewezen in het Commissiedebat Inburgering en Integratie op
19 april 2022. Gemeenten kunnen alleen nog advies krijgen over het
fenomeen waar zij mee te maken hebben, zonder dat daarbij persoonsgegevens worden uitgewisseld.

5
6

Kamerstuk 29 754, nr. 160.
- Tijdens het POCOB-debat 14 januari 2021: Minister Koolmees: «Wat betreft de betrokkenheid
van SZW bij de taskforce brengt dat met zich mee dat er niet wordt gewerkt met persoonsgegevens.»
- Kamerstuk 35 228, nr. 39. (Zomerbrief Taskforce 1 juli 2021)
- Per brief van 12 april 2021 (Kamerstuk 32 761, nr. 180) is door Minister van Justitie en
Veiligheid gecommuniceerd over het staken van duidingen van uitingen van personen en
organisaties door de NCTV voor het DAT vanwege het ontbreken van voldoende juridische
grondslag)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 8
Wat kan er worden verbeterd aan de informatie-uitwisseling over mogelijke
signalen over terreurdaden tussen landen door Europol en Eurojust?
Antwoord 8
De systemen en platformen bij Europol bieden in beginsel voldoende
mogelijkheden tot het snel uitwisselen van informatie over (mogelijke)
terreurdaden. Op 28 juni jl. is de aangepaste Europolverordening in werking
getreden. Europol’s bevoegdheid om grote en complexe datasets te
verwerken is daarbij verduidelijkt, wat nuttig kan zijn bij onderzoek naar
terrorisme. Daarnaast is Europol’s bevoegdheid om data uit te wisselen met
private partijen enigszins uitgebreid, bijvoorbeeld om de verspreiding van
online content die verband houdt met terrorisme te voorkomen. Er wordt
eveneens onderhandeld over aanpassing van de Prüm-verordening7 en een
nieuwe Richtlijn over informatie-uitwisseling om informatie-uitwisseling
tussen rechtshandhavingsautoriteiten in het kader van het voorkomen,
opsporen en onderzoeken van strafbare feiten te versnellen en te verbeteren.
In deze samenwerkingsverbanden is de politie gebonden aan de kaders die
de Wet Politiegegevens (Wpg) stelt aan informatie-uitwisseling. De Wpg (art.
10 lid 1 onder b Wpg en art. 15a Wpg) verplicht weliswaar tot het ter
beschikking stellen van politiegegevens met andere EU/EER landen, maar
staat niet toe dat zachte signalen over personen die zich mogelijk bezig
zouden kunnen houden met het beramen of plegen van terroristische
misdrijven worden verstrekt aan het buitenland (art. 5:3, lid 8 jo art. 5:1, lid 4
Bpg). Dat is overigens niet voor niets. Deze personen zijn immers (nog) geen
verdachte. Ook de informatie-uitwisseling met Europol kent deze beperking.
De praktijk laat echter zien dat de mogelijkheid om in individuele gevallen
met collega-diensten over deze personen te overleggen wenselijk kan zijn.
Bijvoorbeeld met buurlanden omdat die personen grensoverschrijdend actief
zijn in Nederland en in die buurlanden. Binnen Schengen worden zij namelijk
op geen enkele manier gehinderd door grenzen. Overleg over behoefte aan
aanpassing in wet- en regelgeving wordt daarom regelmatig gevoerd met het
oog op de verbetering van de informatiepositie en het eerder starten van
onderzoeken.
Vraag 9
Is een gerichte terrorismedreiging jegens de LHBTI-gemeenschap reeds een
aandachtsgebied van de «European Counter Terrorism Centre» van Europol?
Antwoord 9
Met de ervaring en expertise binnen het European Counter Terrorism Centre
(ECTC) op alle gebieden van terroristische fenomenen heeft het als doel om
een alomvattend antwoord te bieden op de voortdurende veranderende
dreigingen van terrorisme in de Europese Unie. Het ECTC is in 2016 opgericht
door Europol. Het is niet aan mij als Minister om te sturen op wat wel en niet
een gericht aandachtsgebied zou moeten zijn van het ECTC.

7

Het Verdrag van Prüm uit 2005, ook wel Schengen III genoemd, is een vergaand samenwerkingsverdrag op het gebied van terrorismebestrijding en bestrijding van de grensoverschrijdende criminaliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4