Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3342

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 maart 2022
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 2 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Mededeling Europese Normalisatiestrategie (Kamerstuk 22 112, nr.
3341)
Fiche: Wijziging Normalisatieverordening
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3342
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3342

1

Fiche: Wijziging Normalisatieverordening
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT
EN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1025/2012 wat
betreft de besluiten van Europese normalisatieorganisaties over
Europese normen en Europese normalisatieproducten
b) Datum ontvangst Commissiedocument
2 februari 2022
c) Nr. Commissiedocument
COM(2022) 32
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?uri=COM%3A2022%3A32%3AFIN&qid=1643914730364
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Economische Zaken en Klimaat
h) Rechtsbasis
Artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese
Unie (VWEU)
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
In dit voorstel presenteert de Commissie een wijziging in de Normalisatieverordening1. De aanleiding voor deze wijziging is de zorg van de
Commissie over sterk toegenomen betrokkenheid van internationale
spelers bij besluiten van normalisatie-instellingen. Die betrokkenheid
brengt een risico met zich dat niet volledig rekening wordt gehouden met
de belangen, beleidsdoelstellingen en waarden van de Unie. Met de
wijziging beoogt de Commissie te bereiken dat, waar normalisatie plaats
vindt op verzoek van de Commissie ter ondersteuning van Europese
wetgeving, de besluitvorming zoveel mogelijk gebaseerd is op Europese
belangen.
Een norm of standaard is een vrijwillige afspraak tussen partijen over de
specificatie van een product, dienst of proces. Normalisatie is een privaat
proces waarbij belanghebbenden onder begeleiding van een normalisatieinstelling, een onafhankelijke private organisatie, tot een norm komen.
Normalisatie kan door de overheid gebruikt worden om met beleid en
regelgeving aan te sluiten bij het zelfregulerend vermogen van de
samenleving. Op deze manier wordt de deskundigheid van de marktdeelnemers en andere belanghebbenden benut en kan de norm op een
praktische manier invulling geven aan de doelvoorschriften in de
regelgeving, bijvoorbeeld door invulling te geven aan technische
veiligheids- of gezondheidseisen, volgens de laatste stand der techniek.
Geharmoniseerde normen ontstaan wanneer de Commissie de Europese
1

Verordening (EU) Nr. 1025/1025 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3342

2

normalisatie-instellingen2 verzoekt om een norm te ontwikkelen als juiste
invulling van de wettelijke eisen aan producten.
Met de voorgestelde wijziging van de Normalisatieverordening wordt één
lid aan artikel 10 toegevoegd. Deze toevoeging stelt een extra eis aan
bepaalde typen besluiten binnen Europese normalisatie-instellingen,
namelijk dat deze besluiten uitsluitend worden genomen door vertegenwoordigers van de nationale normalisatie-instellingen. De betreffende
typen besluiten zijn: besluiten over de aanvaarding, weigering en
uitvoering van normalisatieverzoeken van de Commissie; besluiten over
de aanvaarding van nieuwe onderwerpen op basis van de normalisatieverzoeken van de Commissie; en besluiten tot vaststelling, herziening en
intrekking van Europese normen of Europese normalisatieproducten die
zijn gemaakt op basis van de normalisatieverzoeken van de Commissie.
Gelijktijdig met dit voorstel verscheen een verslag over de implementatie
van deze verordening, een mededeling met daarin een nieuwe Europese
normalisatiestrategie en het jaarlijkse werkprogramma van de Unie voor
Europese normalisatie voor 2022. Over de mededeling met de normalisatiestrategie wordt uw Kamer gelijktijdig via een apart BNC-fiche geïnformeerd.
b) Impact assessment Commissie
Niet opgesteld
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Het kabinet zet zich, vaak in nauwe samenwerking met andere lidstaten, in
voor een goed functionerend normalisatiesysteem gebaseerd op
vertrouwen, transparantie en toegankelijkheid voor alle relevante
belanghebbenden, waaronder mkb en maatschappelijk middenveld. In de
besluitvorming moet steeds een afweging plaatsvinden van de belangen
van zoveel mogelijk belanghebbenden–ook waar deze niet, of minder
krachtig, in een normcommissie of ander besluitvormend orgaan
vertegenwoordigd zijn. Dit geldt nog sterker voor alle besluitvorming
rondom het ontwikkelen van Europese normen of Europese normalisatieproducten naar aanleiding van normalisatieverzoeken van de Commissie,
gegeven de directe relatie met Europese wetgeving en het daarmee
verbonden publieke belang.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet vindt het belangrijk dat de besluitvorming binnen
normalisatie-instellingen recht doet aan de belangen van zoveel mogelijk
betrokken partijen, en dat er niet onevenredig veel invloed wordt
uitgeoefend door bepaalde belanghebbenden. Het kabinet is van mening
dat ook sociale en democratische waarden, economische en nationale
veiligheid en mensenrechten bescherming verdienen en derhalve
voldoende gewicht moeten krijgen in belangenafwegingen. Tenslotte
overweegt het kabinet dat het in de rede ligt om bij belangenafwegingen
rekening te houden met de mate waarin belangen verbonden zijn met de
Europese Unie, waar normalisatie plaats vindt op verzoek van de
Commissie ter ondersteuning van Europese wetgeving. De besluitvormingsprocessen binnen de nationale normalisatie-instellingen lijken
2

Normalisatie op Europees niveau vindt plaats binnen de onafhankelijke private organisaties
CEN, CENELEC en ETSI.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3342

3

relatief goed ingericht om rekening te houden met bovengenoemde
aspecten. In dat licht is het begrijpelijk dat de Commissie aanstuurt op
besluitvorming rondom haar verzoeken via deze nationale instellingen.
Het kabinet ondersteunt in beginsel de door de Commissie gekozen
aanpak in dit voorstel.
Wel is het kabinet benieuwd naar de praktische implicaties van de
voorgestelde wijziging. Hierover bestaat nog geen duidelijkheid, mede
doordat de Commissie geen effectbeoordeling uitgevoerd heeft. Het
kabinet roept de Commissie op om, samen met de Europese en nationale
normalisatie-instellingen en met inachtneming van standpunten van
overige stakeholders, de praktische implicaties van de wijziging in kaart te
brengen en met de lidstaten te delen. Implicaties kunnen onder andere
omvatten organisatorische wijzigingen binnen de Europese normalisatieinstellingen als gevolg van de veranderde eisen en eventuele risico’s voor
de operationele continuïteit van de ontwikkelingsprocessen van geharmoniseerde normen. Een aandachtspunt is ook dat bedrijven lidmaatschappen kunnen hebben in meerdere landen waardoor ze kunnen
deelnemen in meerdere nationale normalisatie-instellingen, waardoor
alsnog een risico ontstaat op onevenredige beïnvloeding. Het kabinet zet
zich er voor in dat de praktische implicaties van de wijziging nader
worden onderzocht alvorens deze haar beslag krijgt, zoals gebruikelijk bij
nieuwe Europese voorstellen.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Van het Europees Parlement en van de overige lidstaten zijn nog geen
posities bekend. De Europese normalisatie-instelling waarvoor de
gevolgen van de wijziging het grootst zijn, ETSI, is de impact en
praktische implicaties van de wijziging aan het onderzoeken. Ditzelfde
geldt voor NEN, de Nederlandse nationale normalisatie-instelling.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het oordeel van het kabinet is positief. De rechtsgrondslag blijft in de
voorgestelde herziening van de verordening ongewijzigd ten opzichte van
de huidige verordening. De Commissie baseert de bevoegdheid van de
Unie ten aanzien van dit voorstel op artikel 114 VWEU. Op grond van dit
artikel heeft de EU de bevoegdheid maatregelen vast te stellen inzake de
onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen van de lidstaten die de instelling en de werking van de interne
markt betreffen. Dit is volgens het kabinet de juiste grondslag, omdat
besluitvorming over geharmoniseerde Europese normen raakt aan de
werking van de interne markt. Op het terrein van de interne markt is
sprake van een gedeelde bevoegdheid tussen de EU en lidstaten (artikel 4,
tweede lid, onder a, VWEU).
b) Subsidiariteit
Het oordeel van het kabinet is positief. Het doel van het voorstel is om, bij
de besluitvorming binnen Europese normalisatie-instellingen ten aanzien
van besluiten rondom normalisatieverzoeken van de Commissie, een
gebalanceerde inbreng van belangen, primair van partijen uit de Europese
Unie, te borgen. Procedures voor normalisatieverzoeken van de
Commissie worden (uitsluitend) geregeld in de Normalisatieverordening.
Daarmee kan het nastreven van het doel enkel op Europees niveau
plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3342

4

c) Proportionaliteit
Het oordeel van het kabinet is positief. Het doel van het voorstel is om, bij
de besluitvorming binnen Europese normalisatie-instellingen ten aanzien
van besluiten rondom normalisatieverzoeken van de Commissie, een
gebalanceerde inbreng van belangen, primair van partijen uit de Europese
Unie, te borgen. Het stellen van de eisen in het nieuwe artikel lijkt
daarvoor geschikt, omdat wordt aangesloten bij een bestaande structuur
binnen de nationale normalisatie-instellingen die waarborgen bevat ten
aanzien van belangenafwegingen. De eisen lijken niet te vergaand,
aangezien de meerderheid van alle normontwikkelingsprocessen reeds
binnen deze bestaande structuur plaatsvindt. Het kabinet dringt aan op
het uitvoeren van een impact assessment om ervoor te zorgen dat het
voorstel een goede en efficiënte manier is om dat doel te bereiken, die
niet verder gaat dan noodzakelijk.
5. Financiële consequenties, gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Consequenties EU-begroting
De Commissie geeft in het voorstel aan geen budgettaire impact voor de
EU-instellingen te voorzien. Dit lijkt plausibel. De wijziging zal gevolgen
hebben voor de organisatie van processen binnen Europese en nationale
normalisatie-instellingen. Er zijn voor zover bekend geen veranderingen
vereist in de werkwijze van de Commissie. Voor zover deze er wel zullen
zijn, is Nederland van mening dat de benodigde middelen gevonden
dienen te worden binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van
de EU-begroting 2021–2027 en dat deze moeten passen bij een prudente
ontwikkeling van de jaarbegroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
medeoverheden
De wijziging zal gevolgen hebben voor de organisatie van processen
binnen, en tussen, Europese en nationale normalisatie-instellingen. De
impact is het grootst voor de Europese normalisatie-instelling ETSI3; een
mogelijk gevolg van de wijziging is het intensiveren van de samenwerking
met de nationale normalisatie-instellingen. Mede door het ontbreken van
een impact assessment is nog onduidelijk hoe de diverse vormen van
samenwerking in de praktijk zullen veranderen naar aanleiding van de
wijziging. Het lijkt niet onaannemelijk dat de wijziging zal leiden tot een
intensivering op nationaal niveau binnen met name normalisatiewerkzaamheden die in samenwerking met de Europese normalisatie-instelling
ETSI worden uitgevoerd. Als de werkzaamheden die NEN voor
ETSI-onderwerpen uitvoert in omvang toenemen, kan aanpassing van het
contract hieromtrent tussen NEN en het Ministerie van EZK noodzakelijk
zijn. Op nationaal niveau vindt personele interactie met, en financiële
ondersteuning van, normalisatieprocessen vanuit de rijksoverheid en/of
medeoverheden plaats. Grotere aandacht voor het algemeen belang bij
belangenafwegingen kunnen overheidsinstanties doen besluiten hun
personele inzet te versterken. Het kabinet zal alert zijn op deze aspecten bij
de discussies met de Commissie over de voorziene implicaties van de
wijziging.

3

De huidige manier van werken tussen de Europese normalisatie-instellingen CEN en CENELEC
en de nationale normalisatie-instellingen voldoet al aan de nieuwe eisen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3342

5

Eventuele budgettaire gevolgen voor de nationale begroting worden
ingepast op de begroting van het/de beleidsverantwoordelijk(e) departement(en), conform de regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties en gevolgen voor regeldruk voor bedrijfsleven
en burger
Er worden geen financiële consequenties of gevolgen voor de regeldruk
voorzien voor burgers. De wijziging zal gevolgen hebben voor de
organisatie van processen binnen Europese en nationale normalisatieinstellingen en er is geen directe relatie met de financiën van en regeldruk
voor burgers.
Mede door het ontbreken van een impact assessment is een inschatting
van de financiële consequenties of gevolgen voor de regeldruk voor het
bedrijfsleven niet goed te maken. Het is aannemelijk dat deze beperkt
zullen zijn, aangezien het overgrote gedeelte van het normalisatieproces
ongewijzigd blijft. Het is echter mogelijk dat het wijzigen van de besluitvormingsregels leidt tot herschikkingen in samenwerkingsstructuren
tussen normalisatie-instellingen en belanghebbenden. Het is niet uit te
sluiten dat dit financiële of (ervaren) regeldruk-gerelateerde gevolgen
heeft voor bedrijven. Deze gevolgen zouden overigens ook positief
kunnen uitpakken, bijvoorbeeld bij Joint Technical Bodies tussen CEN,
CENELEC en ETSI.
d) Gevolgen voor concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Doel van de wijziging is te bewerkstelligen, dat door middel van de
interne governance van de Europese normalisatieorganisaties rekening
wordt gehouden met de standpunten van alle Europese belanghebbenden
(met inbegrip van kleine en middelgrote ondernemingen en maatschappelijke organisaties). Door de wijziging zal mogelijk de relatieve invloed van
Europese bedrijven op ontwikkelde Europese normen, geharmoniseerde
normen en Europese normalisatieproducten toenemen ten opzichte van
bedrijven uit derde landen. Het is goed voor te stellen dat dit indirect leidt
tot een positief effect op de Europese concurrentiekracht.
In de normalisatiestrategie, waaruit deze wijziging een van de maatregelen is, spelen geopolitieke overwegingen onmiskenbaar een rol. De
wijziging in de verordening, hoewel in effect wellicht passend bij
geopolitieke doelstellingen en ambities, is echter ook goed te begrijpen
als het streven naar een zuivere governance, met de juiste belangenafwegingen en waarborgen, van de ontwikkeling van normalisatieproducten
die bedoeld zijn ter ondersteuning van Europese wetgeving.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Er worden geen gevolgen voorzien voor nationale of decentrale regelgeving. De Commissie heeft in haar voorstel geen handhavings- en
sanctioneringsbepalingen opgenomen. Het voorstel leidt niet tot een
wijziging van de bevoegdheden, verantwoordelijkheden en/of taken voor
de rijksoverheid en medeoverheden. Het voorstel past binnen de lijn:
decentraal wat kan, centraal wat moet: de wijziging heeft betrekking op
procedures die uitsluitend geregeld worden in de Normalisatieverordening. Er zijn geen interbestuurlijke afspraken tussen de rijksoverheid en
medeoverheden betreffende samenwerking nodig. De lex silencio positivo
is niet van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3342

6

b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Niet van toepassing
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Er is nog geen geplande datum van toepassing. De wijziging voorziet in
een overgangsperiode van zes maanden tussen toepassing en inwerkingtreding, om de Europese normalisatie-instellingen in staat te stellen hun
reglement van orde waar nodig aan te passen. In afwezigheid van een
impact assessment en/of nadere informatie van de Europese normalisatieinstellingen is een inschatting van de toereikendheid van deze overgangsperiode nog niet mogelijk. Conform de appreciatie eerder in dit fiche
wordt de Commissie opgeroepen de implicaties van het voorstel nader te
onderzoeken. Het EU-voorzitterschap wordt opgeroepen pas hierna verder
te gaan met de behandeling van het voorstel.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Er is geen evaluatiebepaling opgenomen. Conform de appreciatie eerder
in dit fiche wordt de Commissie, gegeven het feit dat er geen effectbeoordeling heeft plaatsgevonden, opgeroepen alsnog de implicaties van deze
wijziging in kaart te brengen. Het kabinet zal overwegen een evaluatiebepaling te bepleiten.
Er is geen horizonbepaling opgenomen. Dit is begrijpelijk aangezien de
wijziging beoogt een duurzame, gewenste situatie te creëren.
e) Constitutionele toets
Niet van toepassing
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Zoals hierboven bij 5.b) is aangegeven lijkt het niet onaannemelijk dat de
wijziging zal leiden tot een intensivering op nationaal niveau binnen met
name normalisatiewerkzaamheden die in samenwerking met de Europese
normalisatie-instelling ETSI worden uitgevoerd. Nederlandse uitvoeringsinstanties, inspecties of medeoverheden kunnen deelnemen of anderszins
betrokken zijn binnen deze processen, daarmee zou ook bij hen het
capaciteitsbeslag van deze betrokkenheid kunnen toenemen.
Het is belangrijk voor handhaving dat de geharmoniseerde normen tijdig
gereed zijn en dat de nieuwe procedures niet tot vertraging leiden. Hierbij
zij vermeld dat de Commissie in haar Normalisatiestrategie expliciet het
doel nastreeft om normalisatieprocessen te versnellen.
Verder worden er geen implicaties op het gebied van uitvoering of
handhaving verwacht.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Er worden geen directe implicaties voorzien voor ontwikkelingslanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3342

7