Rapportage 2020
Internationale
Mensenrechtenprocedures

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures | Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures | Rapportage 2020 | Inte

BrusselMexicoStPetersburgParamariboAnkaraRabatBelgradoRabatAtheneHarareNewYorkAntwerpenBuenosBogotáKairoHarareLagosManaguaQ
oHamburgLagosColomboMexicoBratislavaLusakaBangkokSarajevoDamascusHoustonBonnAnkaraBrusselDarEsSalaamKobeSofiaKoealaLoempo
WellingtonAlgiersAnkaraAbujaChicagoMuscatDakarStockholmKopenhagenCotonouBuenosAiresAddisAbebaLissabonParijsRabatDüsseldorfTokioL
emburgMontevideoChicagoBagdadPortOfSpainBoekarestLuxemburgDakarHoustonAlmatyDubaiRomeBamakoBelgradoHamburgRomeDarEsSal
mSofiaDubaiColomboRabatAtheneDublinSydneyKobeBogotáPraagOuagadougouAlgiersKingstonStPetersburgAmmanMilaanMexicoTeheranAbu
habiFrankfurtAmMainBelgradoTorontoAddisAbebaAnkaraSarajevoPortOfSpainAiresStockholmAmsterdamAbebaTripoliLaPazKairoManaguaBagd
LosAngelesKievAnkaraColomboWarschauRomeBernKingstonLissabonBoedapestBoedapestNewYorkMaputoColomboNewYorkRiyadBamakoTelAv
KingstonMontevideoLaPazPraagDubaiWenenCotonouBerlijnLaPazDüsseldorfKampalaTeheranSeoelMontevideoBrasiliaPretoriaAnkaraBomaySofi
orontoRomeZagrebWashingtonAmmanAtheneLaPazMoskouAlgiersAbidjanParamariboMaputoManillaKinshasaBarcelonaCaracasManaguaBarcel
aLusakaAntwerpenSaoPauloBagdadLaPazParijsTorontoBrusselBerlijnPekingMontevideoAbuDhabiTelAvivLondenIstanboelAlmatyBangkokHelsink
anJoséParamariboAnkaraSaoPauloPretoriaBangkokMilaanBamakoHoustonHarareBrasiliaKairoSarajevoBratislavaWindhoekZagrebBrusselRiyad
oskouAlmatyMaputoKarachiVancouverSantiagoDeChileTunisManaguaTeheranCotonouTokioTunisHelsinkiBoekarestHamburgKopenhagenStockh
mWellingtonMelbourneKopenhagenRabatBerlijnAntwerpenSanJoséRomeLuxemburgSofiaHoustonRiyadDüsseldorfAmmanAccraPraagKarachiKair
arajevoAlgiersAnkaraLondenBamakoJakartaParamariboOttawaMontrealAlgiersMuscatWindhoekRiyadLuandaMadridVaticaanstadWarschauBras
aVancouverAntwerpenDakarDarEsSalaamDubaiTripoliMaputoDublinBrusselSanJoséTelAvivMilaanBoedapestLusakaFrankfurtAmMainMelbourne
ünchenAtheneDüsseldorfKampalaCanberraBamakoIslamabadSofiaLissabonBangkokRomeChicagoAlgiersRiyadhYaoundéRiyadhMuscatKampalaP
jsMadridBelgradoBelgradoSarajevoPraagKaapstadMelbourneLaPazTunisMoskouLosAngelesNewDelhiAddisAbebaAntwerpenBrusselWashingtonL
akaWenenHongKongBogotáLuandaRabatTokioWellingtonTokioMoskouAlmatyMilaanHamburgTelAvivMontevideoMaputoAlgiersMilaanMontevi
oVancouverAnkaraBarcelonaPraagColomboWarschauMadridPretoriaBonnAtheneIstanboelWashingtonWellingtonKhartoemBonnLusakaDublinS
nghaiWenenJakartaStockholmSanJoséManaguaNewYorkKhartoemAddisAbebaBagdadBrasiliaBelgradoMuscatLuandaSantiagoDeChileLusakaBo
ayRabatBomayOttawaBratislavaBagdadHavannaHavannaBerlijnHongKongMilaanCanberraHamburgNairobiPraagIslamabadAbuDhabiQuitoTrip
WashingtonDubaiRomeJakartaLimaLondenStockholmMoskouNewYorkAddisAbebaNewYorkSingaporeSeoelHongKongFrankfurtAmMainKarachiB
islavaLosAngelesBoekarestAtheneSingaporeAnkaraBratislavaTunisLuxemburgZagrebMontrealSofiaSydneySantiagoDeChileLondenDüsseldorfAth
eNewYorkBrusselJakartaKarachiLuxemburgNairobiDarEsSalaamAntwerpenAddisAbebaRabatSantiagoDeChileHamburgKobeYaoundéAddisAbeba
adridBangkokDüsseldorfTelAvivParijsSeoelParamariboCotonouLaPazHelsinkiPortOfSpainParijsKievBarcelonaAccraZagrebRiyadLosAngelesMilaan
arEsSalaamOsloLuandaNewYorkKhartoemBoedapestAbuDhabiHamburgSaoPauloMexicoManillaBangkokMünchenBuenosAiresSarajevoAnkaraSt
tersburgShanghaiBagdadJakartaKoealaLoempoerTunisOsloBratislavaMontrealDhakaKigaliTelAvivIstanboelHongKongChicagoIslamabadKingsto
DamascusTunisBogotáKopenhagenWenenCaracasBernKoealaLoempoerTokioDublinAlmatyNewDelhiAtheneRiyadPortOfSpainBonnShanghaiRiyad
artoemZagrebSofiaLagosKobeDublinQuitoLondenPretoriaAlmatyKarachiAnkaraTokioHavannaBonnBerlijnBuenosAiresLagosShanghaiKopenhag
BagdadHongKongAlmatyMuscatAbuDhabiWenenSanJoséKoeweitWenenKievParijsBuenosAiresMadridKoeweitHarareParijsMoskouPretoriaTripoli
adridDamascusPraagKobeKoealaLoempoerKaapstadLuandaKievLusakaDarEsSalaamMelbourneZagrebParijsHoustonWindhoekParamariboBama
BonnCotonouOttawaJakartaMuscatColomboManillaOsloNairobiDubaiSaoPauloPretoriaMaputoAmmanBagdadNewDelhiLimaLaPazQuitoBogot
amakoHamburgAlgiersLuandaKingstonRiyadMoskouLagosManaguaBuenosAiresManillaLimaMelbourneMexicoColomboCanberraAbuDhabiMel
urneWenenDarEsSalaamBrasiliaKoeweitParijsJakartaIstanboelTeheranKhartoemAbujaParijsStockholmTorontoNewDelhiQuitoSeoelBangkokWen
LaPazParamariboBoekarestSarajevoKoealaLoempoerBoekarestKingstonAlgiersStockholmLosAngelesDubaiSingaporeAnkaraAmmanCanberraBog
áParijsLaPazWenenAccraVaticaanstadPortOfSpainHoustonPretoriaLaPazIstanboelBoedapestHamburgVancouverDhakaDubaiBangkokAnkaraAlgi
KhartoemDubaiKobeBrusselMexicoStPetersburgParamariboAnkaraRabatBelgradoRabatAtheneHarareNewYorkAntwerpenBuenosBogotáKairoHa
eLagosManaguaQuitoHamburgLagosColomboMexicoBratislavaLusakaBangkokSarajevoDamascusHoustonBonnAnkaraBrusselDarEsSalaamKob
ofiaKoealaLoempoerWellingtonAlgiersAnkaraAbujaChicagoMuscatDakarStockholmKopenhagenCotonouBuenosAiresAddisAbebaLissabonParijsR
atDüsseldorfTokioLuxemburgMontevideoChicagoBagdadPortOfSpainBoekarestLuxemburgDakarHoustonAlmatyDubaiRomeBamakoBelgradoHa
burgRomeDarEsSalaamSofiaDubaiColomboRabatAtheneDublinSydneyKobeBogotáPraagOuagadougouAlgiersKingstonStPetersburgAmmanMila
MexicoTeheranAbuDhabiFrankfurtAmMainBelgradoTorontoAddisAbebaAnkaraSarajevoPortOfSpainAiresStockholmAmsterdamAbebaTripoliLaPa
airoManaguaBagdadLosAngelesKievAnkaraColomboWarschauRomeBernKingstonLissabonBoedapestBoedapestNewYorkMaputoColomboNewYo
RiyadBamakoTelAvivKingstonMontevideoLaPazPraagDubaiWenenCotonouBerlijnLaPazDüsseldorfKampalaTeheranSeoelMontevideoBrasiliaPreto
AnkaraBomaySofiaTorontoRomeZagrebWashingtonAmmanAtheneLaPazMoskouAlgiersAbidjanParamariboMaputoManillaKinshasaBarcelonaCa
casManaguaBarcelonaLusakaAntwerpenSaoPauloBagdadLaPazParijsTorontoBrusselBerlijnPekingMontevideoAbuDhabiTelAvivLondenIstanboelAl
atyBangkokHelsinkiSanJoséParamariboAnkaraSaoPauloPretoriaBangkokMilaanBamakoHoustonHarareBrasiliaKairoSarajevoBratislavaWindhoe
agrebBrusselRiyadMoskouAlmatyMaputoKarachiVancouverSantiagoDeChileTunisManaguaTeheranCotonouTokioTunisHelsinkiBoekarestHambur
openhagenStockholmWellingtonMelbourneKopenhagenRabatBerlijnAntwerpenSanJoséRomeLuxemburgSofiaHoustonRiyadDüsseldorfAmmanAc
aPraagKarachiKairoSarajevoAlgiersAnkaraLondenBamakoJakartaParamariboOttawaMontrealAlgiersMuscatWindhoekRiyadLuandaMadridVatica
stadWarschauBrasiliaVancouverAntwerpenDakarDarEsSalaamDubaiTripoliMaputoDublinBrusselSanJoséTelAvivMilaanBoedapestLusakaFrankfur
mMainMelbourneMünchenAtheneDüsseldorfKampalaCanberraBamakoIslamabadSofiaLissabonBangkokRomeChicagoAlgiersRiyadhYaoundéRiya
MuscatKampalaParijsMadridBelgradoBelgradoSarajevoPraagKaapstadMelbourneLaPazTunisMoskouLosAngelesNewDelhiAddisAbebaAntwerpen
usselWashingtonLusakaWenenHongKongBogotáLuandaRabatTokioWellingtonTokioMoskouAlmatyMilaanHamburgTelAvivMontevideoMaputoAl
ersMilaanMontevideoVancouverAnkaraBarcelonaPraagColomboWarschauMadridPretoriaBonnAtheneIstanboelWashingtonWellingtonKhartoemB
nLusakaDublinShanghaiWenenJakartaStockholmSanJoséManaguaNewYorkKhartoemAddisAbebaBagdadBrasiliaBelgradoMuscatLuandaSantiag
DeChileLusakaBomayRabatBomayOttawaBratislavaBagdadHavannaHavannaBerlijnHongKongMilaanCanberraHamburgNairobiPraagIslamabad
uDhabiQuitoTripoliWashingtonDubaiRomeJakartaLimaLondenStockholmMoskouNewYorkAddisAbebaNewYorkSingaporeSeoelHongKongFrankf
AmMainKarachiBratislavaLosAngelesBoekarestAtheneSingaporeAnkaraBratislavaTunisLuxemburgZagrebMontrealSofiaSydneySantiagoDeChileL
denDüsseldorfAtheneNewYorkBrusselJakartaKarachiLuxemburgNairobiDarEsSalaamAntwerpenAddisAbebaRabatSantiagoDeChileHamburgKobe
oundéAddisAbebaMadridBangkokDüsseldorfTelAvivParijsSeoelParamariboCotonouLaPazHelsinkiPortOfSpainParijsKievBarcelonaAccraZagrebRiy
LosAngelesMilaanDarEsSalaamOsloLuandaNewYorkKhartoemBoedapestAbuDhabiHamburgSaoPauloMexicoManillaBangkokMünchenBuenosAi
SarajevoAnkaraStPetersburgShanghaiBagdadJakartaKoealaLoempoerTunisOsloBratislavaMontrealDhakaKigaliTelAvivIstanboelHongKongChica
IslamabadKingstonDamascusTunisBogotáKopenhagenWenenCaracasBernKoealaLoempoerTokioDublinAlmatyNewDelhiAtheneRiyadPortOfSpai
onnShanghaiRiyadKhartoemZagrebSofiaLagosKobeDublinQuitoLondenPretoriaAlmatyKarachiAnkaraTokioHavannaBonnBerlijnBuenosAiresLag
ShanghaiKopenhagenBagdadHongKongAlmatyMuscatAbuDhabiWenenSanJoséKoeweitWenenKievParijsBuenosAiresMadridKoeweitHarareParijs
oskouPretoriaTripoliMadridDamascusPraagKobeKoealaLoempoerKaapstadLuandaKievLusakaDarEsSalaamMelbourneZagrebParijsHoustonWind
ekParamariboBamakoBonnCotonouOttawaJakartaMuscatColomboManillaOsloNairobiDubaiSaoPauloPretoriaMaputoAmmanBagdadNewDelhi
maLaPazQuitoBogotáBamakoHamburgAlgiersLuandaKingstonRiyadMoskouLagosManaguaBuenosAiresManillaLimaMelbourneMexicoColomboC
berraAbuDhabiMelbourneWenenDarEsSalaamBrasiliaKoeweitParijsJakartaIstanboelTeheranKhartoemAbujaParijsStockholmTorontoNewDelhiQu
SeoelBangkokWenenLaPazParamariboBoekarestSarajevoKoealaLoempoerBoekarestKingstonAlgiersStockholmLosAngelesDubaiSingaporeAnkara
mmanCanberraBogotáParijsLaPazWenenAccraVaticaanstadPortOfSpainHoustonPretoriaLaPazIstanboelBoedapestHamburgVancouverDhakaDuba
angkokAnkaraAlgiersKhartoemDubaiKobeBrusselMexicoStPetersburgParamariboAnkaraRabatBelgradoRabatAtheneHarareNewYorkAntwerpenB
nosBogotáKairoHarareLagosManaguaQuitoHamburgLagosColomboMexicoBratislavaLusakaBangkokSarajevoDamascusHoustonBonnAnkaraBr
selDarEsSalaamKobeSofiaKoealaLoempoerWellingtonAlgiersAnkaraAbujaChicagoMuscatDakarStockholmKopenhagenCotonouBuenosAiresAddis
ebaLissabonParijsRabatDüsseldorfTokioLuxemburgMontevideoChicagoBagdadPortOfSpainBoekarestLuxemburgDakarHoustonAlmatyDubaiRom
amakoBelgradoHamburgRomeDarEsSalaamSofiaDubaiColomboRabatAtheneDublinSydneyKobeBogotáPraagOuagadougouAlgiersKingstonStPe
sburgAmmanMilaanMexicoTeheranAbuDhabiFrankfurtAmMainBelgradoTorontoAddisAbebaAnkaraSarajevoPortOfSpainAiresStockholmAmsterd
mAbebaTripoliLaPazKairoManaguaBagdadLosAngelesKievAnkaraColomboWarschauRomeBernKingstonLissabonBoedapestBoedapestNewYorkMa
toColomboNewYorkRiyadBamakoTelAvivKingstonMontevideoLaPazPraagDubaiWenenCotonouBerlijnLaPazDüsseldorfKampalaTeheranSeoelMo
evideoBrasiliaPretoriaAnkaraBomaySofiaTorontoRomeZagrebWashingtonAmmanAtheneLaPazMoskouAlgiersAbidjanParamariboMaputoManilla
nshasaBarcelonaCaracasManaguaBarcelonaLusakaAntwerpenSaoPauloBagdadLaPazParijsTorontoBrusselBerlijnPekingMontevideoAbuDhabiTelA
LondenIstanboelAlmatyBangkokHelsinkiSanJoséParamariboAnkaraSaoPauloPretoriaBangkokMilaanBamakoHoustonHarareBrasiliaKairoSaraje
BratislavaWindhoekZagrebBrusselRiyadMoskouAlmatyMaputoKarachiVancouverSantiagoDeChileTunisManaguaTeheranCotonouTokioTunisHelsi
iBoekarestHamburgKopenhagenStockholmWellingtonMelbourneKopenhagenRabatBerlijnAntwerpenSanJoséRomeLuxemburgSofiaHoustonRiyad

Rapportage 2020

Internationale
Mensenrechtenprocedures

Afdeling Internationaal Recht
Directie Juridische Zaken
Ministerie van Buitenlandse Zaken

Rapportage 2020 | Inhoud

Inhoud
Voorwoord4
Raad van Europa

8

Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Comité van Ministers
Europees Comité voor Sociale Rechten

9
20
22

Verenigde Naties

26

Mensenrechtencomité 
Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen

27
33

Overige ontwikkelingen

36

Raad van Europa
Verenigde Naties

37
40

Bijlagen: overzichten en statistieken

41

Bijlage I Raad van Europa

42

Bijlage II Verenigde Naties

54

|3|

Voorwoord

Rapportage 2020 | Voorwoord

Het jaar 2020 is uiteraard getekend door de pandemie die COVID-19 heeft
veroorzaakt. De maatregelen rondom de beperking van deze pandemie
hebben een groot effect gehad op de werkzaamheden. Zo zijn er veel
internationale overleggen uitgesteld en is in de tweede helft van 2020
begonnen met digitale overleggen en bijeenkomsten. De viering van de
70ste verjaardag van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, op
4 november 2020, is hierdoor niet zo feestelijk geweest als voorgenomen.
Uit de statistieken van het EHRM blijkt dat COVID-19 geen invloed heeft
gehad op het aantal beslissingen en uitspraken. Voorts is ook het aantal aan
de regering gecommuniceerde zaken niet noemenswaardig afgenomen
(zie de bijlagen).
Het leek er lang op dat er in 2020 geen enkele keer tot een schending van
één van de mensenrechtenverdragen zou worden geconcludeerd. Helaas
ontvingen we in de laatste week van 2020 de zienswijze van het
VN-Mensenrechtencomité dat de regering in strijd had gehandeld met het
Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten omdat de verzoeker niet
in aanmerking kwam om te worden opgenomen als “staatloos” in de
basisregistratie personen. Hierdoor kon hij bepaalde rechten en mogelijkheden niet benutten die anders wel zouden openstaan.
Een gebeurtenis in 2020 die niet onopgemerkt kan blijven, is de indiening
bij het EHRM van de statenklacht tegen de Russische Federatie voor haar
aandeel bij het neerhalen van vlucht MH17. Dit is een belangrijke stap in het
streven naar waarheidsvinding, gerechtigheid en rekenschap. Door het
Koninkrijk is drie keer eerder gebruik gemaakt van deze mogelijkheid die
het EVRM biedt. In klachten tegen Griekenland en Turkije is samen
opgetrokken met een groep andere landen. Het is voor het eerst dat de
regering zelfstandig een statenklacht indient.
Bij de totstandkoming van deze rapportage zijn, zoals ieder jaar, weer velen
betrokken geweest. Naast medewerkers en stagiairs van de Afdeling
Internationaal Recht van Buitenlandse Zaken en de jaarlijks bij deze
afdeling gedetacheerde collega van de Raad van State, zijn dat de collega’s
van de ministeries die bij de inhoudelijke behandeling van de zaken het
voortouw hebben genomen dan wel nauw betrokken zijn geweest, te weten
collega’s van Justitie en Veiligheid, Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

|5|

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, alsmede van de Immigratie¬ en Naturalisatiedienst en
het Openbaar Ministerie.
We hopen u ook dit jaar met deze jaarrapportage een bruikbaar en
inzichtelijk document te geven over de betrokkenheid van het Koninkrijk
bij procedures op het gebied van mensenrechten en relevante algemene
ontwikkelingen die raken aan deze procedures. Daarbij kan worden
opgemerkt dat deze rapportage is bedoeld als een informatief instrument
waarin bij de aanvang in 1996, naar aanleiding van een daartoe strekkend
verzoek van de Tweede Kamer, alleen samenvattingen van uitspraken van
het EHRM waren opgenomen. Gaandeweg is de informatie uitgebreid met
alle andere internationale klachtprocedures op het gebied van mensen­
rechten die het Koninkrijk heeft aanvaard.

|6|

Naar aanleiding van vragen van leden van de Eerste Kamer over de
­jaarrapportage van 2019, is benadrukt dat de jaarrapportage geen beleids­
instrument van het Ministerie van Buitenlandse Zaken is en dat inhoudelijke vragen over beschreven zaken en beleidsmaatregelen om uitvoering te
geven aan oordelen van de desbetreffende organen, het beste gesteld
kunnen worden aan de desbetreffende vakminister. De vragen waren ook
aanleiding om nog eens kritisch te kijken naar de in de rapportage
opgenomen informatie. Besloten is om met betrekking tot ontwikkelingen
in VN-verband de informatie te beperken tot die ontwikkelingen die direct
de klachtprocedures raken. Dit heeft onder meer tot gevolg dat er vanaf
deze jaarrapportage geen informatie meer zal worden opgenomen over
periodieke rapportages van het Koninkrijk aan de VN-comités over de
naleving van de VN-mensenrechtenverdragen.
Voor commentaar, suggesties of verzoeken om informatie kunt u te allen
tijde contact opnemen:
djz-mensenrechten@minbuza.nl, tel. (+31) (0)70 348 6724.
Den Haag, april 2021
Cluster mensenrechten
Afdeling Internationaal Recht
Directie Juridische Zaken

Rapportage 2020 | Voorwoord

|7|

Raad van Europa

Rapportage 2020 | Raad van Europa

Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Uitspraken
A.S.N. e. a. en S.S.G. e.a. (68377/17 en 530/18, 25 februari 2020)
Deze uitspraak vloeit voort uit twee verzoeken van twee Afghaanse gezinnen
die als Sikhs behoren tot een kwetsbare minderheidsgroep en op die basis
asiel hebben aangevraagd in Nederland. Het eerste verzoek ziet op een
getrouwd stel met twee minderjarige kinderen. Verzoekers hebben asiel
aangevraagd in Nederland op 22 oktober 2015. Zij hebben aangevoerd dat
de zus van een van de verzoekers is ontvoerd door de Taliban en dat zij
dreigbrieven ontvingen met daarin het dreigement dat ook verzoekster zou
worden ontvoerd wanneer zij geen losgeld zouden betalen. Ook gaven
verzoekers aan dat hun kinderen veelvuldig gepest en mishandeld werden
omdat zij behoren tot de Sikhs en dat zij al een jaar niet naar school
konden. Verzoekers stellen vijf maanden na de ontvoering, op 16 oktober
2015, Afghanistan te hebben verlaten en kwamen op 19 oktober 2015 in
Nederland aan. Het asielverzoek van verzoekers is afgewezen door de
staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, aangezien het verhaal van
verzoekers niet geloofwaardig werd geacht. Volgens de staatssecretaris
hadden verzoekers niet voldoende aannemelijk gemaakt dat zij Afghanistan
pas recent hadden verlaten en dat zij vervolging vreesden in de zin van het
VN-Vluchtelingenverdrag. Bovendien zou de algemene veiligheidssituatie in
Kaboel geen reëel risico met zich meebrengen op een schending van artikel
3 EVRM. Tevens hadden verzoekers geen specifieke individuele omstandigheden en hebben zij niet kunnen aantonen dat in hun nabije omgeving
mensenrechten zijn geschonden van personen die tot dezelfde kwetsbare
minderheidsgroep behoren. De rechtbank en de Afdeling bestuurs­
rechtspraak van de Raad van State hebben het beroep tegen de beslissing
van de staatssecretaris afgewezen. Ook de tweede asielaanvraag werd
vervolgens afgewezen. Het door verzoekers ingediende beroep en hoger
beroep werd eveneens ongegrond verklaard.
Het tweede verzoek draait om een gezin bestaande uit een getrouwd stel,
twee minderjarige kinderen en hun grootmoeder. Verzoekers hebben op
6 juni 2014 asiel aangevraagd in Nederland, nadat het gezin in hun huis in
Kaboel was overvallen, beroofd en daarbij een poging werd gedaan de
moeder van het gezin te ontvoeren. De grootvader van het gezin kwam

|9|

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 10 |

hierbij om het leven. Verzoekers hebben aangevoerd dat zij voorafgaand
aan de overval constant werden geïntimideerd omdat zij behoren tot de
Sikhs en de kinderen om deze reden al een tijd niet meer naar school
gingen. De asielaanvraag werd afgewezen door de staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid, nu het niet aannemelijk werd geacht dat het gezin
Afghanistan pas recentelijk was ontvlucht. Bovendien werden de verklaringen
over de door verzoekers aangevoerde incidenten niet geloofwaardig geacht
wegens inconsistenties en was niet aannemelijk gemaakt dat verzoekers een
reëel risico op een schending van artikel 3 EVRM te vrezen hadden. De
rechtbank en de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State wezen
beroepen tegen de beslissing van de staatssecretaris af. Ook de tweede
asielaanvraag werd vervolgens afgewezen. Het door verzoekers ingediende
beroep en hoger beroep werd eveneens ongegrond verklaard.
De verzoekers stellen dat sprake is van een schending van artikel 3 EVRM bij
terugkeer naar Afghanistan. Het EHRM oordeelt dat in ieder geval de
veiligheidssituatie in Kaboel niet zodanig is dat elke terugkeer een schending oplevert van artikel 3 EVRM. Tevens oordeelt het EHRM dat de situatie
van Sikhs aanleiding geeft tot ernstige zorgen. De situatie is echter niet
zodanig dat elke Sikh te vrezen heeft voor een met artikel 3 EVRM strijdige
behandeling. Het EHRM oordeelt dat het feit dat in het verleden mishandeling heeft plaatsgevonden een sterke indicatie geeft van een toekomstig,
reëel risico op een schending van artikel 3 EVRM. Echter, de staatssecretaris
heeft geoordeeld dat de verklaringen van de verzoekers niet geloofwaardig
zijn. Het EHRM geeft aan dat het niet zijn taak is om zijn eigen beoordeling
van de feiten in de plaats te stellen van die van de nationale rechter en ziet
daarom geen reden om af te wijken van de conclusies van de nationale
autoriteiten en de nationale rechter over het gebrek aan geloofwaardigheid
van de verklaringen van de verzoekers.
Het EHRM oordeelt daarnaast dat verzoekers er niet in zijn geslaagd
voldoende aannemelijk te maken dat zij bij terugkeer naar Afghanistan
zouden worden blootgesteld aan een reëel risico op schending van artikel 3
EVRM. Het EHRM heeft eerder vastgesteld dat de situatie van Sikhs in
Afghanistan niet zodanig is dat leden van de groep systematisch worden
blootgesteld aan een praktijk van mishandeling. Ook hebben verzoekers
niet kunnen aantonen dat in hun nabije omgeving mensenrechten zijn
geschonden van personen die tot dezelfde kwetsbare minderheidsgroep
behoren.

Rapportage 2020 | Raad van Europa

Het EHRM stelt verder vast dat de verzoekers in goede gezondheid zijn en
dat zij niet de enige Sikhs in Kaboel zijn, daarnaast is er nog steeds een
Sikh-school open. In zijn uitspraak van 25 februari 2020 oordeelt het EHRM
dan ook dat er geen schending zal plaatsvinden van artikel 3 EVRM indien
verzoekers zouden worden uitgezet naar Afghanistan. De voorlopige
voorziening onder Regel 39 is geldig totdat deze uitspraak onherroepelijk is
geworden of tot nader order. Op 20 april 2020 hebben verzoekers gevraagd
om de zaak door te verwijzen naar de Grote Kamer. Dit verzoek is op
7 september 2020 afgewezen. Om die reden is de uitspraak van 25 februari 2020
onherroepelijk geworden op 7 september 2020.
S.A. (49773/15, 2 juni 2020)
Op 14 mei 2010 arriveerde verzoeker in Nederland met een authentiek
Tsjadisch paspoort. Op 26 mei 2010 werd een eerste aanvraag ingediend tot
het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd. Uit een
taalanalyse bleek dat verzoeker afkomstig is uit Soedan en zijn spraak
kenmerken heeft van het Arabisch zoals gesproken in (de regio van)
Khartoum en niet zoals in Darfur. De aanvraag werd afgewezen en het
vervolgens ingestelde beroep en hoger beroep werden ongegrond verklaard. Reden hiervoor was dat de identiteit en Soedanese nationaliteit van
verzoeker ongeloofwaardig werden geacht, omdat hij met een authentiek
Tsjadisch paspoort in Nederland was aangekomen. Verzoeker beweerde
echter dat het een vals paspoort was verkregen van een corrupt persoon.
Hij verklaarde de Soedanese nationaliteit te bezitten, afkomstig te zijn uit
(zuid-)Darfur en te vrezen voor een behandeling in strijd met artikel 3 EVRM
omdat hij behoort tot de niet-Arabische etnische groep Tunjur. Bovendien
was er volgens verzoeker een risico op gedwongen rekrutering en vormde de
algemene humanitaire situatie in Soedan een risico.
Op 24 oktober 2014 werd een tweede asielaanvraag ingediend. Verzoeker
overlegde een domicilieverklaring en een herkomstverklaring van de
Soedanese autoriteiten. Deze verklaringen veranderden niets aan de
conclusie in de eerste asielprocedure omdat deze documenten niet de
identiteit of nationaliteit van verzoeker konden bewijzen. Bij besluit van
9 november 2014 werd ook de tweede asielaanvraag van verzoeker afgewezen.
Op 9 oktober 2015 werd verzoeker geïnformeerd over het besluit dat hij op
10 oktober 2015 zou worden uitgezet naar Soedan. Hiertegen diende
verzoeker bezwaar in en vroeg het EHRM om een tijdelijke maatregel op te
leggen onder Regel 39 ter voorkoming van uitzetting naar Soedan.

| 11 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 12 |

Het EHRM legde een tijdelijke maatregel op aan de regering inhoudende
een verbod tot uitzetting van verzoeker tot nader order. Verzoeker stelde dat
er een toets op grond van artikel 3 EVRM gedaan had moeten worden voor
zijn uitzetting naar Soedan.
Op 15 januari 2016 diende verzoeker een derde asielaanvraag in die eveneens
werd afgewezen. In deze derde asielprocedure heeft de regering na
onderzoek geconcludeerd dat artikel 3 EVRM niet zou worden geschonden
als verzoeker wordt uitgezet naar Soedan. Beweerde herkomst en verblijf in
Darfur werden niet geloofwaardig geacht omdat verzoeker vage en
summiere verklaringen had afgelegd over zijn beweerde herkomstgebied.
Ook het resultaat van de eerdere taalanalyse sprak afkomst en verblijf in
Darfur tegen. Verzoeker ging hiertegen niet in beroep.
Vervolgens is verzoeker naar Frankrijk gegaan waar hij een asielaanvraag
heeft ingediend. Op verzoek van Frankrijk heeft de regering de verantwoordelijkheid voor deze asielaanvraag op zich genomen en is verzoeker
teruggekeerd naar Nederland. De IND besloot daarop de laatst genomen
afwijzingsbeslissing in te trekken en opnieuw te beslissen op de derde
asielaanvraag. Na een aanvullend onderzoek werd geconcludeerd dat
verzoeker afkomstig is uit Khartoum en niet aannemelijk is dat hij daar een
risico zou lopen.
Op 2 juni 2020 deed het EHRM de uitspraak dat verzoeker onvoldoende
heeft aangetoond dat er voldoende reden was om aan te nemen dat er een
risico was op schending van artikel 3 EVRM als verzoeker zou terugkeren
naar Soedan. Daarbij werd bepaald dat de tijdelijke maatregel van kracht
blijft totdat de uitspraak onherroepelijk is geworden. Het EHRM geeft aan
dat het niet zijn taak is om zijn eigen beoordeling van de feiten in de plaats
te stellen van die van de nationale rechter en ziet daarom geen reden om af
te wijken van de conclusies van de nationale autoriteiten over het gebrek
aan geloofwaardigheid van de verklaringen van de verzoeker, met name
waar het de geografische aspecten daarvan betreft. Verder oordeelt het
EHRM dat, hoewel niet ideaal, de situatie in Soedan niet dermate erg is dat
elke terugkeer naar het land van een persoon van niet-Arabische etnische
afkomt een schending van artikel 3 EVRM oplevert. Ook heeft het EHRM
geen concrete indicaties aangetroffen dat de Soedanese autoriteiten een
negatieve interesse tonen in verzoeker.
Op 4 september 2020 werd medegedeeld dat er geen verzoek was gedaan om
de zaak door te verwijzen naar de Grote Kamer en dat de uitspraak daarom
op 2 september 2020 onherroepelijk was geworden.

Rapportage 2020 | Raad van Europa

K.A. (3138/16, 2 juni 2020)
Verzoeker is geboren in Nederland en in bezit van de Marokkaanse
nationaliteit. Hij heeft zijn hele leven in Nederland gewoond en is slechts
één keer in Marokko geweest. Vanaf zijn geboorte tot 2013 heeft hij een
hernieuwbare tijdelijke verblijfsvergunning gekregen om zijn recht op
familieleven met zijn ouders te kunnen realiseren. In 2005 werd de
verblijfsvergunning van verzoeker enkele weken te laat vernieuwd,
waardoor verzoeker minder dan een maand niet legaal in Nederland verbleef.
In 2009 was verzoeker betrokken bij een auto-ongeluk in Spanje, waarbij
zijn zus en oom om het leven kwamen. Verzoeker beweert niet meer
dezelfde te zijn geweest na dit ongeluk en lijdt als gevolg van de traumatische ervaring aan PTSS. Verzoeker was voor het ongeluk al meerdere keren
veroordeeld voor kleine vergrijpen, maar na het ongeluk raakte hij dieper
verwikkeld in de criminaliteit. Op basis van de vele strafrechtelijke
veroordelingen van verzoeker trok de IND op 22 oktober 2013 de verblijfs­
vergunning van verzoeker in en legde hem een inreisverbod van tien jaar
op. Deze beslissing was gebaseerd op de aard en de ernst van de door hem
gepleegde misdrijven en met name de gewapende overval en de omstandigheid dat aan hem 42 maanden gevangenisstraf is opgelegd. Verzoeker
beweerde zijn hele leven in Nederland te hebben gewoond op basis van een
verblijfsvergunning, met de exceptie van één maand in 2005. Om die reden
stelde verzoeker dat de IND ten onrechte ervan was uitgegaan dat zijn
verblijf kon worden beëindigd op grond van de Veelplegersregeling. De
regering stelde echter dat de lengte van zijn legale verblijf geen aanleiding
gaf om af te zien van de intrekking van de verleende verblijfsvergunning.
Verzoeker diende bezwaar in tegen het besluit van de IND op 31 oktober
2013. De IND verklaarde het bezwaar op 3 juni 2014 ongegrond. Op 10 juni
2014 heeft verzoeker beroep ingediend tegen het besluit op bezwaar. Bij
uitspraak van 28 oktober 2014 heeft de rechtbank dit verzoek ongegrond
verklaard en geoordeeld dat de inmenging in het privé- en familieleven van
verzoeker gerechtvaardigd is en dat er geen sprake is van een schending van
artikel 8 EVRM. De sociale en culturele banden met Nederland waren
onvoldoende onderbouwd. Verzoeker heeft niet aannemelijk gemaakt dat
tussen hem en zijn ouders en broers/zussen sprake is van ‘more than
normal emotional ties’. Hij heeft verder niet aannemelijk gemaakt dat hij
als volwassene, die opgegroeid is met zowel de Nederlandse als
Marokkaanse cultuur, zich niet staande kan houden in Marokko. Het hoger
beroep tegen deze uitspraak werd op 10 juli 2015 door de Afdeling

| 13 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 14 |

­ estuursrechtspraak van de Raad van State afgewezen.
b
In januari 2016 maakte verzoeker een zaak aanhangig bij het EHRM.
Verzoeker is van mening dat de uitzetting en het inreisverbod zijn recht op
familie- en gezinsleven onder artikel 8 EVRM schenden. Hij wijst nogmaals
op de fout met de verlenging van zijn verblijfsvergunning die is gemaakt in
2005 en beargumenteert dat er nooit sprake kon zijn geweest van uitzetting
en een inreisverbod indien die fout niet was gemaakt. Verzoeker beweert
ook afhankelijk te zijn van zijn familie omdat hij geen eigen inkomen heeft.
Dit is in de ogen van verzoeker voldoende om meer dan normale emotionele
banden aan te nemen. Ook al erkent verzoeker zijn strafrechtelijke
veroordelingen, hij vindt de uitzetting en inreisverbod onredelijk bovenop
de andere straffen die hij heeft gekregen.
De regering is van mening dat de uitzetting en het inreisverbod geen
schending van artikel 8 EVRM opleveren. Volgens de regering is er geen
sprake van beschermenswaardig familieleven tussen verzoeker – die op het
moment dat de maatregelen werden getroffen reeds meerderjarig was - en
zijn ouders nu niet aannemelijk is geworden dat er sprake is van een meer
dan gebruikelijke afhankelijkheidsrelatie tussen hen. Hoewel de regering de
situatie van de verzoeker begrijpt en erkent dat een traumatische gebeurtenis
uit het verleden en beperkte intellectuele capaciteiten invloed hebben op
zijn persoonlijk leven, is zij van mening dat deze factoren geen verklaring
en excuus zijn voor het zeer ernstige en herhaald criminele gedrag van de
verzoeker. Aangenomen mag worden dat hij in Marokko, eventueel met
ondersteuning van zijn familieleden in Nederland en Marokko, een leven
kan opbouwen.
Het EHRM benadrukt dat er sterke redenen moeten zijn om de uitzetting
van gesettelde migranten te rechtvaardigen. Erkend wordt dat de maatregelen
een ernstig effect zullen hebben op de familie- en privéleven van verzoeker,
gezien de duur van zijn verblijf in Nederland en zijn beperkte banden met
Marokko. Maar gelet op het herhaalde en ernstige karakter van zijn
criminele gedrag, acht het EHRM de maatregelen niet onevenredig gelet op
het doel daarvan. Het EHRM heeft in de uitspraak van 2 juni 2020 daarom
geoordeeld dat de uitzetting en het inreisverbod geen schending van artikel 8
EVRM opleveren. Deze uitspraak is op 2 september 2020 onherroepelijk
geworden, nu de zaak niet is doorverwezen naar de Grote Kamer.

Rapportage 2020 | Raad van Europa

H.P. (25402/14, 28 juli 2020)
Verzoeker is geboren in Indonesië. Na het overlijden van zijn Indonesische
moeder is hij, samen met zijn gestelde Nederlandse vader, op vierjarige
leeftijd op een toeristenvisum met een Indonesisch paspoort naar
Nederland gereisd. In Nederland is hij opgevoed door zijn gestelde
Nederlandse oom en tante, die hij als zijn pleegouders beschouwd.
Zijn gestelde vader overleed in 1999. Verzoeker stelde dat hij er pas in 2004
achter kwam dat hij geen rechtmatig verblijf in Nederland had. Verzoeker
was daarvoor in de veronderstelling dat hij in het bezit was van de
Nederlandse nationaliteit.
In 2006 diende verzoeker een verzoek tot verruimde gezinshereniging in.
Dit verzoek werd in 2007 afgewezen; verzoeker kon zijn gestelde
Nederlandse nationaliteit niet aantonen en werd beschouwd als een gevaar
voor de openbare orde als gevolg van zijn veroordeling voor misdrijven
tegen de zeden (artikel 246 Sr) in 2006. In de afwijzing werd benadrukt dat
het verblijf van verzoeker nimmer rechtmatig was geweest en dat het
gewicht toegekend aan zijn strafrechtelijke veroordeling zwaarder woog dan
zijn binding met Nederland en de moeilijkheden waar hij tegen aan zou
lopen bij terugkeer naar Indonesië. Verzoeker ging in bezwaar en dit werd
in 2008 wederom afgewezen op basis van dezelfde gronden, tevens was van
belang dat hij in 2008 opnieuw veroordeeld was voor misdrijven tegen de
zeden. Verzoeker stelde tegen de beslissing beroep in, waarbij hij stelde dat
zijn binding met Nederland te weinig werd meegenomen en dat zijn
belangen niet voldoende waren meegewogen. De beslissing werd uiteindelijk
in 2013 door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in stand
gehouden. Die oordeelde dat in de eerdere afwijzing zwaar gewicht mocht
worden gegeven aan de ernst van de misdrijven, het feit dat verzoeker een
recidivist was en dat hij volwassen was ten tijde van het plegen van de
misdrijven.
Verzoeker stelt bij het EHRM dat de regering zijn recht op familieleven
(artikel 8 EVRM) heeft geschonden doordat de autoriteiten te veel belang
hebben gehecht aan zijn veroordelingen en te weinig aan zijn binding met
Nederland. Verzoeker tekende in 2016 een verklaring van de Internationale
Organisatie voor Migratie (IOM), waarin hij verklaarde dat hij alle pogingen
betreffende het verkrijgen van een verblijfsvergunning in Nederland zal
staken in ruil voor financiële hulp. Verzoeker verliet Nederland vrijwillig in
2016. In zijn uitspraak van 28 juli 2020 oordeelt het EHRM dat de binding
van verzoeker met Nederland zwaar zou moeten worden meegenomen en

| 15 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

dat, als verzoeker (ook als volwassene) niet meermaals veroordeeld was
voor misdrijven, zijn recht op familieleven zwaar zou moeten meewegen.
Echter, gezien het feit dat verzoeker een recidivist was tijdens meerderjarigheid en gezien de zwaarte van de misdrijven – ook ten tijde van de aanvraag
van een verblijfsvergunning - oordeelt het EHRM dat de regering alle
belangen voldoende heeft afgewogen en niet buiten haar beoordelingsmarge is getreden. Daarom is er geen schending van artikel 8 EVRM
geconstateerd. Op 27 oktober 2020 heeft verzoeker gevraagd om de zaak
door te verwijzen naar de Grote Kamer. Dit verzoek is op 14 december 2020
afgewezen. Om die reden is de uitspraak van 28 juli 2020 onherroepelijk
geworden op 14 december 2020.
Beslissingen

| 16 |

Z.H. (45582/18, 30 januari 2020)
Verzoekster is een Afghaanse staatsburger uit Kaboel, geboren in 1987.
Na alle nationale rechtsmiddelen ten aanzien van haar afgewezen asielaanvraag te hebben uitgeput, heeft verzoekster in september 2018 een klacht
ingediend bij het EHRM. Zij stelt dat haar uitzetting naar Afghanistan een
schending zou opleveren van artikel 3 EVRM. Ten tijde van de procedure bij
het EHRM heeft verzoekster opnieuw een asielaanvraag ingediend, waaraan
zij nieuwe omstandigheden heeft ten grondslag gelegd. De IND heeft deze
aanvraag ingewilligd. Het EHRM besluit de zaak van de rol te schrappen
omdat de kwestie is opgelost als bedoeld in artikel 37, eerste lid, onder b,
van het EVRM.
Z.N. (71676/14, 28 mei 2020)
Op 25 januari 2011 heeft verzoeker een asielaanvraag ingediend, die
vervolgens is afgewezen. Na alle rechtsmiddelen te hebben uitgeput, heeft
verzoeker op 31 oktober 2014 een klacht ingediend bij het EHRM.
Op 4 maart 2020 heeft het EHRM kenbaar gemaakt dat verzoeker niet heeft
voldaan aan het verzoek van het EHRM om informatie te verschaffen over
zijn huidige verblijfplaats en situatie. Om die reden heeft het EHRM de zaak
geschorst. Daaropvolgend besluit het EHRM de zaak van de rol te schrappen, omdat op grond van artikel 37, eerste lid, onder a, van het EVRM ervan
kon worden uitgegaan dat verzoeker zijn klacht niet wilde handhaven.

Rapportage 2020 | Raad van Europa

R.B. en N.R. (45067/18, 3 september 2020)
De zaak betreft een incident, voorgevallen in september 2016, waarbij de
23-jarige zoon van verzoekers, die leed aan autisme en schizofrenie, is
neergeschoten door de politie. De politie was om assistentie verzocht door
hulpverlening die de zoon wilde bezoeken in het kader van een mogelijk
gedwongen opname. Toen de politieagenten, die het appartement van de
zoon waren binnengetreden, probeerden de zoon te fouilleren, zou de zoon
een mes hebben getrokken en grepen de politieagenten naar hun vuurwapen.
Twee politieagenten schoten op de zoon, die een dag later in het ziekenhuis
aan zijn verwondingen overleed.
Naar aanleiding van het incident heeft de Rijksrecherche onderzoek gedaan.
Het Openbaar Ministerie seponeerde de zaak op 21 februari 2017 omdat de
betrokken politiemedewerkers hadden gehandeld uit noodweer. Verzoekers
hebben daaropvolgend een beklagprocedure op grond van artikel 12 van het
Wetboek van Strafvordering geïnitieerd. Verzoekers beweerden dat het
onderzoek van de Rijksrecherche noch effectief noch objectief zou zijn
geweest. Ook stelden zij dat – vanwege de gebleken afwezigheid van gevaar
– de voortdurende aanwezigheid van de politieagenten en de veiligheidsfouillering onnodig was dan wel onvoldoende zorgvuldig zou hebben
plaatsgevonden waardoor de situatie onnodig was geëscaleerd. Verzoekers
stelden dat het onderzoek van de Rijksrecherche te eenzijdig was en dat hun
zoon werd afgebeeld als een gevaarlijke jongen. De klacht is op 4 april 2018
afgewezen door het gerechtshof Amsterdam. Het gerechtshof oordeelde dat
het gebruik van geweld weliswaar niet in overeenstemming was met de
desbetreffende officiële instructie, maar dat het aannemelijk was dat de
politieagenten hun vuurwapens hadden gebruikt voor legitieme (zelf-)
verdediging.
Verzoekers hebben vervolgens een klacht ingediend bij het EHRM waarin zij
stellen dat het toegepaste geweld niet absoluut noodzakelijk was en dat het
strafrechtelijk onderzoek is tekortgeschoten (artikel 2 EVRM). Ook menen
verzoekers dat het niet strafrechtelijk vervolgen van de schutters voor
doodslag tot schending van artikel 2 EVRM al dan niet in samenhang met
artikel 13 EVRM heeft geleid omdat er geen onafhankelijke vaststelling van
de feiten noch een onafhankelijk oordeel over de strafwaardigheid van het
gewelddadige handelen met de dood tot gevolg zou hebben plaats gevonden.
Op 15 juli 2020 heeft de regering aan het EHRM laten weten dat een
schikking is getroffen. Naar aanleiding hiervan hebben verzoekers de klacht
bij het EHRM ingetrokken en heeft het EHRM de zaak van de rol geschrapt.

| 17 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

F.O. e.a. (48125/19, 15 oktober 2020)
Verzoekers zijn een man, een vrouw en hun minderjarige kind met de
Nigeriaanse nationaliteit. Zij klaagden dat hun overdracht aan Italië op
grond van de Dublinverordening in strijd is met artikel 3 EVRM, omdat er
geen garanties van de Italiaanse autoriteiten zijn dat zij worden opgevangen
op een locatie die geschikt is voor een gezin met een baby.
Omdat de overdrachtstermijn voor de vrouw en het kind is verstreken, heeft
de regering besloten de asielaanvragen van alle drie de verzoekers te
behandelen in de Nederlandse asielprocedure. Om die reden heeft de
regering het EHRM verzocht om de zaak van de rol te schrappen. Verzoekers
hebben daarop het EHRM geïnformeerd dat zij hun klacht niet langer willen
handhaven. Het EHRM besluit op 15 oktober 2020 de zaak van de rol te
schrappen omdat de kwestie is opgelost als bedoeld in artikel 37, eerste lid,
onder b, van het EVRM.

| 18 |

B.Y.C. en L.M.C. (7338/16, 5 november 2020)
Verzoekers zijn een moeder en haar minderjarige dochter. Zij hebben de
Guineese nationaliteit. Zij klaagden dat zij een reëel risico lopen op
schending van artikel 3 van het EVRM als zij moeten terugkeren naar
Guinea, omdat er een reëel risico is dat de dochter wordt onderworpen aan
genitale verminking en de moeder opnieuw wordt besneden. Nadat aan
verzoekers een verblijfsvergunning op grond van artikel 8 van het EVRM is
verleend, heeft de regering het EHRM verzocht om de zaak van de rol te
schrappen. Verzoekers hebben het EHRM daarop geïnformeerd dat zij hun
klacht willen intrekken. Het EHRM besluit op 5 november 2020 de zaak van
de rol te schrappen omdat de kwestie is opgelost als bedoeld in artikel 37,
eerste lid, onder b, van het EVRM.
Beslissingen tegen derde landen
M.N. e. a.tegen België (3599/18, 5 mei 2020)
Verzoekers vormen een Syrische familie van vier personen afkomstig uit
Aleppo, Syrië. In 2016 vroegen verzoekers een visum kort verblijf op basis
van humanitaire gronden voor België aan op het Belgische consulaat in
Beiroet; zij waren van plan om eenmaal in België asiel aan te vragen.
De visumaanvragen werden afgewezen, waarop verzoekers een visum lang
verblijf aanvroegen. Deze aanvragen werden eveneens afgewezen.
Vervolgens dienden verzoekers een urgent verzoek om uitstel in bij de

Rapportage 2020 | Raad van Europa

Belgische Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. De Raad oordeelde dat de
uitvoering van de afwijzing van de visa aangehouden diende te worden en
verzocht de Belgische Staat om binnen 48 uur opnieuw naar de aanvragen te
kijken. Deze aanvragen werden wederom afgewezen op basis van dezelfde
argumentatie. De Raad oordeelde dat de Belgische autoriteiten niet hadden
voldaan aan hun plicht te motiveren of de familie, op grond van artikel 3
EVRM, een ernstig risico liep gelet op de alarmerende veiligheidssituatie in
Aleppo en dat de Staat de beslissing diende herzien. Het verzoek werd
opnieuw geweigerd en verdere verzoeken om rechtelijke toetsing werden
afgewezen. De Belgische Staat weigerde het oordeel van de Raad op te
volgen, waarop verzoekers de zaak aanbrachten voor de Belgische rechtbank
van eerste aanleg. De rechtbank oordeelde dat de Belgische autoriteiten het
oordeel van de Raad diende op te volgen, waarna de Belgische Staat in
hoger beroep ging. Nadat alle nationale rechtsmiddelen waren uitgeput,
hebben verzoekers, op basis van artikel 3, 13 en 6 EVRM, een klacht tegen
België ingediend bij het EHRM. Waar de uitspraak van het EHRM alleen
juridisch bindend is voor België, ging het hier naar verwachting om een
richtinggevende uitspraak. Vanwege het evidente belang van de uitkomst in
het onderhavige geschil voor het Europees asielbeleid besloot onder meer
het Koninkrijk te interveniëren.
In zijn oordeel stelt het EHRM de klacht niet inhoudelijk te kunnen
behandelen omdat verzoekers niet onder de rechtsmacht van België vallen
zoals vereist onder artikel 1 van het EVRM. De omstandigheid dat verzoekers
visumaanvragen hadden ingediend waarop de Belgische autoriteiten
hadden beslist was onvoldoende om de verzoekers onder de rechtsmacht
van België te brengen. Het EHRM stelt dat de verzoekers zich niet bevonden
op het Belgische grondgebied, of op een gebied waar België effectieve
controle (specifiek op het Syrische of Libanese territorium) uitoefende.
Daarnaast hadden verzoekers geen reeds bestaande link of familie-/
privéleven met België. Ook hebben de medewerkers van de ambassade
nimmer de facto controle over de verzoekers uitgeoefend.
Het EHRM verklaart de klacht niet-ontvankelijk aangezien alle vermeende
schendingen buiten het toepassingsbereik van het EVRM vallen.

| 19 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Comité van Ministers1

| 20 |

F.C. (29593/17, 9 oktober 2018)
Het EHRM oordeelde dat de omstandigheden van detentie van verzoeker in
strijd waren met artikel 3 EVRM, omdat verzoeker langer dan acht maanden
heeft vastgezeten in de detentiefaciliteit. Hierbij was van belang dat het
Europees Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of
Vernederende Behandeling of Bestraffing (CPT) over deze detentiefaciliteit
heeft bevonden dat sprake is van slechte omstandigheden en dat personen
daar niet langer dan tien dagen mogen worden vastgehouden. De door het
EHRM opgelegde schadevergoeding alsmede de vergoeding voor gemaakte
kosten werden binnen de gestelde termijn aan verzoeker betaald.
In april 2019 is het eerste actieplan ingediend bij het Comité van Ministers
waarin is aangegeven welke maatregelen zijn getroffen om uitvoering te
geven aan de uitspraak van het EHRM. Op 17 december 2020 is een geactualiseerde versie ingediend. In dit meest recente actieplan is verder aangegeven
welke algemene maatregelen er door Sint-Maarten zijn getroffen. Ten eerste
zijn de voorzieningen in de detentiefaciliteit van het Philipsburg Police
Station waar verzoeker werd vastgehouden, door grotere ramen verder
verbeterd op de punten ventilatie en het doorlaten van natuurlijk licht.
Wat betreft de detentieduur in de cellen bij het politiebureau wordt melding
gemaakt van het beleid van het Openbaar Ministerie ter voorkoming van
detentie van langer dan tien dagen, maar ook van de dilemma’s waar het
Openbaar Ministerie voor staat en die zijn vervat in het ‘Beoordelingskader
detentiecapaciteit januari 2020’. Dit document verschaft inzicht in het
gevolgde beleid.
Voorts wordt in dit actieplan van december 2020 melding gemaakt van de
samenwerking in Koninkrijksverband ter verbetering van het algehele
detentiewezen, met inbegrip van de bouw van een nieuw multifunctioneel
detentiecentrum, waarvoor 30 miljoen euro beschikbaar is. Hierover zijn
gesprekken gaande met United Nations Office for Project Services (UNOPS)
die een projectvoorstel heeft gedaan. Dit voorstel bevat de volgende
componenten:
1

Door de regering in het rapportagejaar genomen maatregelen tot tenuitvoerlegging van
EHRM-uitspraken, waarop het Comité van Ministers toezicht uitoefent op grond van
artikel 46 lid 2 EVRM. In Bijlage I is een overzicht opgenomen van alle zaken die onder
toezicht staan en van zaken waarvan het toezicht in het rapportagejaar is afgesloten.

Rapportage 2020 | Raad van Europa

(i)		overgangsfaciliteiten voor de dringende opvang van alle
gedetineerden;
(ii)	detentie-infrastructuur voor de lange termijn;
(iii)	verbeterde capaciteit voor de exploitatie en het beheer van penitentiaire inrichtingen.
Het project is verdeeld in twee fasen, waarvan de eerste naar verwachting
13 maanden in beslag zal nemen en de tweede 48 maanden. De eerste fase
voorziet in voorlopige maatregelen, waaronder de oprichting van een snel
inzetbare gevangenis in overeenstemming met internationale standaarden.
De regering van Sint-Maarten heeft UNOPS gevraagd te bezien of in deze
fase ook gebruik kan worden gemaakt van de containercellen die in 2019
van Bonaire naar Sint-Maarten zijn overgebracht, maar waarvan de
ingebruikname grotere infrastructurele aanpassingen vergde dan in eerste
instantie voorzien was.
Na het indienen van dit geactualiseerd actieplan op 17 december 2020 wordt
een reactie van het Comité van Ministers afgewacht.
| 21 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Europees Comité voor Sociale Rechten

Beslissing

| 22 |

University Women of Europe (UWE) (No. 134/2016, 6 december 2019, gecommuniceerd op
28 februari 2020)
UWE stelt, dat gelet op de loonkloof tussen mannen en vrouwen en de
ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitvormingsposities in
particuliere bedrijven in Nederland, er in strijd is gehandeld met de
artikelen 1, 4§3, 20 en artikel E van het Europees Sociaal Handvest.
Het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) concludeert dat wat
betreft de erkenning en handhaving van het recht op gelijke beloning voor
gelijk werk of werk van gelijke waarde, er geen sprake is van schending van
de artikelen 4§3 en 20.c omdat in Nederland zowel het beginsel van gelijke
kansen als het verbod op discriminatie zijn opgenomen in nationale
wetgeving. Deze wetgeving bevat bepalingen die discriminatie op grond van
geslacht verbieden en bevat tevens specifieke bepalingen die discriminatie
op het gebied van werkgelegenheid verbieden, onder meer wat betreft
beloning en ontslag. Daarom is het ECSR van mening dat er is voldaan aan
de verplichting om het recht op gelijk loon voor gelijkwaardig werk te
erkennen.
Het ECSR oordeelt voorts dat er geen schending kan worden vastgesteld van
de artikelen 4§3 en 20.c wat betreft het recht op een daadwerkelijk
rechtsmiddel. De toegang tot de rechtbank is in Nederland over het algemeen
gewaarborgd en zijn er daadwerkelijke rechtsmiddelen beschikbaar.
Voorts constateert het ECSR dat er geen sprake is van schending van de
artikelen 4§3 en 20.c wat betreft mensenrechteninstituten. Het College voor
de Rechten van de Mens functioneert, naar zijn oordeel, naar behoren.
Het College heeft een breed mandaat en beschikt over de middelen om dit
uit te voeren. Er is daarmee voldaan aan de verplichting om een orgaan op
te richten dat het recht op gelijke beloning waarborgt.
Tevens oordeelt het ECSR dat er geen schending kan worden vastgesteld van
artikel 20.d wat betreft maatregelen om een evenwichtige vertegenwoordiging
van vrouwen in de besluitvorming binnen particuliere ondernemingen te
waarborgen. De situatie van ondervertegenwoordiging is namelijk
aanzienlijk verbeterd.
Wat betreft loontransparantie, oordeelt het ECSR dat de artikelen 4§3 en

Rapportage 2020 | Raad van Europa

20.c zijn geschonden, aangezien werknemers in de meeste gevallen geen
volledige toegang hebben tot relevante gegevens over beloning van
werknemers en omdat er in het Nederlandse recht geen parameters zijn
verankerd ten behoeve van het vaststellen van de gelijke beloning voor
verrichte werkzaamheden.
Ten slotte is het ECSR van oordeel dat er sprake is van een schending van
artikel 20.c op grond van het feit dat er onvoldoende meetbare vooruitgang
is geboekt ten aanzien van het bevorderen van gelijke kansen voor vrouwen
en mannen met betrekking tot gelijke beloning. Het ECSR merkt op dat de
loonkloof tussen mannen en vrouwen zowel hardnekkig als groot is.
De door de regering genomen maatregelen hebben niet tot een belangrijke,
meetbare vooruitgang geleid.
Opvolging
Vooruitlopend op de behandeling van het bovengenoemde rapport van het
ECSR in het Comité van Ministers2, heeft de regering het Comité van Ministers
op 18 november 2020 geïnformeerd over genomen en te nemen maatregelen.
Ten aanzien van het geconstateerde gebrek in transparantie van lonen, geeft
de regering aan dat het vergroten van transparantie kan bijdragen aan het
verder terugdringen van beloningsverschillen. In dat kader heeft het kabinet
in de brief aan het parlement over kabinetsaanpak van discriminatie van
15 juni 2020 aangegeven dat het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid mogelijke maatregelen verkent ter bevordering van
beloningstransparantie. Op 5 oktober 2020 is het (aangepaste) initiatiefvoorstel Wet gelijke beloning van vrouwen en mannen door een aantal
oppositiepartijen verstuurd naar de Tweede Kamer. Daarin is onder meer
een informatieverplichting over de omvang van verschillen in beloning
opgenomen. Ook moeten ondernemingen waar in de regel tenminste
250 personen werkzaam zijn een certificaat verkrijgen waaruit blijkt dat zij
vrouwen en mannen gelijk belonen.
Ten aanzien van het geconstateerde gebrek aan een belangrijke en waarneembare vooruitgang in de uitbanning van beloningsverschillen tussen
2

Op grond van artikel 9 van het Aanvullend Protocol bij het Europees Sociaal Handvest
betreffende een systeem voor collectieve klachten neemt het Comité van Ministers een
resolutie of een aanbeveling aan naar aanleiding van rapporten van het ECSR.

| 23 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 24 |

mannen en vrouwen, erkent de regering dat hoewel uit de onderzoeken van
het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat het beloningsverschillen
tussen mannen en vrouwen sinds 2008 steeds kleiner wordt, deze daling
langzaam gaat. De regering wijst erop dat de gecorrigeerde beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen blijkens een onderzoek door het CBS,
uitgevoerd in 2018 op basis van cijfers uit 2016, bij de overheid 5 procent en
in het bedrijfsleven 7 procent bedroegen. Het dichten van de loonkloof
maakt onderdeel uit van het Actieplan Arbeidsmarktdiscriminatie 2018-2021
en er zijn en worden in dat kader verschillende maatregelen genomen. Zo
heeft de Stichting van de Arbeid (het landelijk overlegorgaan van de centrale
organisaties van werkgevers en van werknemers) op 21 september 2020 haar
digitale handreiking Gelijke beloning voor mannen en vrouwen gepubliceerd, waarin handvatten en achtergrondinformatie zijn opgenomen ter
bevordering van gelijke beloning, gericht op diverse doelgroepen in het
bedrijfsleven.3 Ook de NVP4-Sollicitatiecode draagt bij aan het dichten van
de loonkloof en is gericht op het voorkomen van (vaak onbedoelde)
arbeidsmarktdiscriminatie en het verkleinen van beloningsverschillen.5
Het doel van deze Sollicitatiecode is een norm te bieden voor een transparante en eerlijke werving- en selectieprocedure. Verder heeft de overheid tot
eind 2019 een campagne van WOMEN Inc. gesubsidieerd om vrouwen en
werkgevers bewust te maken van de loonkloof. Hieronder vielen onder
meer de campagne #15procent minder en de Gelijk Loon Check waarmee
werkgevers op een eenvoudige manier kunnen meten of er een loonkloof is
binnen hun organisatie. Ook door de rijksoverheid is in de campagne
‘Verderkijkers’ aandacht gevraagd voor het onderwerp. Deze campagne
benadrukte de kracht van een diverse werkvloer en de kansen die verder­
kijken biedt wanneer talent schaars is.6
https://www.stvda.nl/nl/thema/arbeid-zorg/gelijke-beloning
NVP staat voor het Netwerk voor HR-professionals.
5
De huidige NVP-Sollicitatiecode is door de Sollicitatiecodecommissie, in samenwerking
en overleg met de Stichting van de Arbeid, geactualiseerd en in overeenstemming
gebracht met de HR-praktijk van werving en selectie van 2020; https://www.
nvp-hrnetwerk.nl/sollicitatiecode.
6
In de campagne is samengewerkt met BNR Nieuwsradio. Wekelijks was er aandacht
voor vraagstukken die betrekking hebben op diversiteit op de arbeidsmarkt in het radio
item ‘de ondernemersdesk inclusiviteit’, onderdeel van het programma BNR
zakendoen. Ook zijn er podcasts en longreads gemaakt over ditzelfde onderwerp.
Hierbij is ook aandacht besteed aan zwangerschapsdiscriminatie en beloningsdiscriminatie. De campagne is geëvalueerd en beoordeeld met een 7,1 door de doelgroep.
3

4

Rapportage 2020 | Raad van Europa

Een groot gedeelte van de loonkloof heeft ook te maken met de verschillende posities van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt. Zo werken in
Nederland met name vrouwen vaak in (kleine) deeltijdbanen, wat ertoe
leidt dat zij minder verdienen dan mannen, en minder doorgroeikansen
hebben. Er zijn en worden verschillende maatregelen genomen die
bijdragen aan het stimuleren van vrijwillige uitbreiding van uren door
vrouwen. Reeds doorgevoerde andere maatregelen zijn onder meer de
uitbreiding van het geboorteverlof voor partners7, investeringen in de
kinderopvang, verlaging van de lasten op arbeid, de Wet flexibel werken
en bewustwordingscampagnes. Verder kan ook de invoering van betaald
ouderschapsverlof8 hieraan bijdragen. Tot slot is erop gewezen dat eind
2020 het eindrapport van de scenariostudie vormgeving kindvoorzieningen
uit zou komen, met scenario’s met verbeteringen in de kindvoorzieningen.
Over de doorstroom van vrouwen naar hogere functies heeft de Sociaal
Economische Raad (SER) in 2019 geadviseerd “Diversiteit in de top, tijd voor
versnelling”.9 In de Tweede Kamer zijn drie moties aanvaard die pleiten voor
het overnemen van het SER advies. Het kabinet werkt daartoe momenteel
aan wetgeving. Enerzijds legt deze wetgeving een quotum op aan raden van
commissarissen van beurgenoteerde bedrijven. Anderzijds worden grote
bedrijven verplicht passende en ambitieuze streefcijfers te formuleren voor
top en subtop, moeten zij hierover transparant zijn en een plan van aanpak
ontwikkelen hoe en wanneer ze de gestelde doelen willen bereiken. De SER
ontwikkelt momenteel een infrastructuur waarmee dit gemonitord kan
worden en die bedrijven ondersteunt.
Na het indienen van deze informatie op 18 november 2020 wordt de
besluitvorming van het Comité van Ministers naar aanleiding van het
rapport van het ECSR afgewacht.

Sinds 1 januari 2019 krijgen partners eenmaal het aantal werkuren per week aan
geboorteverlof. Per 1 juli 2020 kunnen partners daarnaast maximaal 5 keer het aantal
werkuren per week aanvullend geboorteverlof opnemen tegen een vergoeding van
70% van hun dagloon (en maximaal 70% van het maximumdagloon)
8
Beoogde datum van inwerkingtreding is 2 augustus 2022.
9
https://www.ser.nl/nl/Publicaties/diversiteit-in-de-top.
7

| 25 |

Verenigde Naties

Rapportage 2020 | Verenigde Naties

Mensenrechtencomité

Zienswijze
D.Z. (2918/2016, 19 oktober 2020)
Verzoeker is in 2010 geboren in Nederland en staat in de Basisregistratie
personen (BRP) geregistreerd onder de vermelding “nationaliteit onbekend”.
Hij stelt dat zijn moeder is geboren in China, maar dat haar geboorte in
China niet is geregistreerd in de burgerlijke stand. Daardoor heeft zij geen
documenten die haar identiteit aantonen. Verzoekers moeder is in 2004 in
Nederland aangekomen. Ze heeft toen aangifte gedaan van mensenhandel,
maar nadat de politie niemand kon traceren die als verdachte zou kunnen
worden aangemerkt, is de zaak gesloten. Verzoekers moeder heeft tevergeefs geprobeerd om documenten te verkrijgen om aan te tonen dat
verzoeker staatloos is, zodat hij als staatloos kind aanspraak kan maken op
de bijbehorende internationale rechten. Zij heeft in 2012 bij de gemeente
Utrecht verzocht om de registratie van verzoeker te wijzigen in “staatloos”.
Dit verzoek is afgewezen omdat zij niet met documenten kon aantonen dat
verzoeker staatloos was en niet de Chinese nationaliteit had. In hoger
beroep oordeelde Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
(de Afdeling) dat het nationale of internationale recht geen regels bevatten
over procedures voor het vaststellen van staatloosheid die de autoriteiten
verplicht zijn te volgen en ook geen verplichting bevatten voor de autoriteiten
om te onderzoeken of iemand staatloos is en de staatloosheid vervolgens
zelf vast te stellen. De Afdeling overwoog verder dat personen geen
aanspraak kunnen maken op de bescherming op grond van de verdragen
inzake staatloosheid en de Nederlandse wetgeving die voortvloeit uit die
verdragen zolang van personen zonder nationaliteit de staatloosheid niet
wordt vastgesteld. Het gaat de rechtsvormende taak van de rechter echter te
buiten om daarin te voorzien, aldus de Afdeling. In 2015 heeft verzoeker bij
de gemeente Katwijk verzocht om erkenning van Nederlanderschap. Dit
verzoek is afgewezen omdat zijn staatloosheid niet kon worden aangetoond.
Zijn beroep en hoger beroep tegen deze afwijzing werden eveneens
afgewezen.
Verzoeker klaagt dat zijn recht als minderjarige op het verwerven van een
nationaliteit als bedoeld in artikel 24, lid 3, van het Internationaal Verdrag
inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) is geschonden omdat hij

| 27 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 28 |

geen reële mogelijkheid heeft om een nationaliteit te verkrijgen. Dit is
volgens verzoeker het gevolg van het nalaten van de staat om gevolg te
geven aan artikel 24, lid 3, IVBPR in wetgeving over immigratie, burgerlijke
status en nationaliteit. Verder klaagt verzoeker dat niet wordt voldaan aan
de verplichting ervoor te zorgen dat alle kinderen, waaronder staatloze
kinderen, alle rechten genieten die het IVBPR biedt en dat daardoor artikel
24 IVBPR, zowel op zichzelf als gelezen in samenhang met artikel 2, lid 2,
IVBPR, wordt geschonden. De bescherming tegen statusloosheid is
onvoldoende, omdat (i) er geen procedure is voor het vaststellen van
staatloosheid en (ii) er geen andere maatregelen zijn voor het voorkomen
en verminderen van statusloosheid bij kinderen. Ook klaagt verzoeker dat
zijn recht op een effectief rechtsmiddel (artikel 2, lid 3, IVBPR) is geschonden,
zoals de Afdeling volgens hem heeft erkend.
Het Comité overweegt dat artikel 24 IVBPR ieder kind recht geeft op speciale
beschermingsmaatregelen vanwege zijn minderjarigheid en dat het
uitgangspunt dat het belang van het kind een eerste overweging moet zijn
in iedere beslissing die een kind raakt, een integraal onderdeel vormt van
het recht van elk kind op beschermingsmaatregelen. Het Comité wijst erop
dat staten verplicht zijn om alle passende maatregelen te nemen, zowel
intern als in samenwerking met andere staten, om ervoor te zorgen dat elk
kind een nationaliteit heeft wanneer het wordt geboren. Ook wijst het
Comité op de UNHCR Guidelines nr. 4 bij het Verdrag tot beperking der
staatloosheid 1961, waarin staat dat verdragsluitende staten moeten
aanvaarden dat iemand geen onderdaan is van een bepaald land als de
autoriteiten van dat land weigeren die persoon als onderdaan te erkennen
via een expliciete verklaring of door niet te reageren op vragen van die
persoon om zijn staatsburgerschap te bevestigen. Ook wijst het Comité erop
dat in de Guidelines staat dat de bewijslast moet worden gedeeld door de
verdragsluitende staten en het betreffende individu. Daarnaast wijst het
Comité op haar oordelen naar aanleiding van de vierde en vijfde periodieke
rapportage van het Koninkrijk over de naleving van het IVBPR wat betreft
staatloosheid. Het Comité stelt vast dat de moeder van verzoeker meerdere
keren tevergeefs contact heeft opgenomen met de Chinese autoriteiten met
het verzoek te bevestigen of zij haar zoon als Chinese onderdaan beschouwen
of niet. Daarnaast constateert het Comité dat de verzoeken van de moeder
om de status van verzoeker in de BRP te wijzigen in “staatloos” zijn
afgewezen op de grond dat zij zijn staatloosheid niet met documenten kon
onderbouwen en dat de autoriteiten niet hadden aangegeven welke stappen

Rapportage 2020 | Verenigde Naties

de moeder van verzoeker nog kon ondernemen om officiële documenten
van de Chinese autoriteiten te verkrijgen over zijn status. Tot slot wijst het
Comité erop dat de overheid in 2017 heeft erkend dat verzoeker op dit
moment niet in staat is effectief gebruik te maken van zijn recht als
minderjarige om een nationaliteit te verwerven. Het Comité concludeert dat
op basis van die feiten artikel 24, lid 3, IVBPR, alleen en in samenhang met
artikel 2, lid 3, IVBPR, zijn geschonden.
Beslissingen
O.T. (2782/2016, 13 maart 2020)
Verzoeker woont sinds 2001 in Nederland en was in het bezit van een
asielvergunning van 1 juni 2001 tot 1 juni 2004. Op 26 juli 2016 heeft de IND
besloten om aan verzoeker een verblijfsvergunning te verlenen met ingang
van 27 juni 2016 tot 7 mei 2018. Het eerder opgelegde inreisverbod werd
opgeheven.
Naar aanleiding van dit besluit van de IND, heeft de regering het Comité
verzocht om de behandeling van de onderhavige klacht te beëindigen.
Op 13 maart 2020 heeft het Comité besloten om de zaak te beëindigen
omdat verzoeker een verblijfsvergunning heeft ontvangen en heeft
ingestemd met de beëindiging.
B.P. en P.B. (2974/2017, 13 maart 2020)
In deze zaak beweren verzoekers (P. en B.), beiden in bezit van de Hongaarse
nationaliteit, dat de regering hun rechten onder artikelen 2(3), 6, 7, 9, 17 en
26 van het IVBPR heeft geschonden. De zaak gaat in essentie over het
vereiste van een vast woonadres om in aanmerking te kunnen komen voor
sociale voorzieningen en een zorgverzekering. Verzoekers waren niet in
staat om aan deze eis te voldoen, waardoor zij telkens in de problemen
kwamen met hun sociale voorzieningen en zorgverzekering.
Verzoekers stellen dat zij sinds 2001 in Nederland verblijven. Alhoewel ze
wel samenwonen, zijn zij geen partners. P. verzorgt namelijk B., die
lichamelijk letsel heeft als gevolg van een incident in Amsterdam in 2014.
Sinds 2015 hebben verzoekers meerdere keren sociale voorzieningen en
huursubsidie aangevraagd bij zowel gemeente Amsterdam als gemeente
Haarlem. De meerderheid van deze verzoeken werd afgewezen omdat
verzoekers geen vast adres hadden, niet meewerkten met de autoriteiten,
te laat verzoeken indienden of op grond van andere redenen. Op 27 juli 2015

| 29 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 30 |

werd een verzoek tot sociale voorzieningen (ad. 549 euro per maand) wel
ingewilligd door de gemeente Haarlem. Verzoekers meenden echter dat dit
bedrag te laag was vastgesteld, omdat de gemeente er onterecht van uit was
gegaan dat zij partners waren. Om die reden deden verzoekers een aanvraag
voor herziening, maar deze werd afgewezen. Vervolgens werd hun bezwaar
bij de rechtbank tegen dit besluit niet-ontvankelijk verklaard en het beroep
bij het gerechtshof ongegrond verklaard. De gemeente Amsterdam kende
vanaf 9 maart 2017 aan P. wel sociale voorzieningen toe omdat zij dakloos
was geworden, maar gaf na kennisgeving daarvan aan P. deze informatie
ook door aan de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Verzoekers
stellen dat na een onderzoek van de IND naar het verblijfsrecht van P., werd
vastgesteld dat P. niet rechtmatig in Nederland verbleef. Zij was tweemaal
uitgeschreven uit de Basisregistratie Personen (BRP) wegens haar verblijf
van langer dan zes maanden in het buitenland. P.’s verzoek tot herbeoordeling
werd door de IND niet-ontvankelijk verklaard, omdat dit verzoek buiten de
gestelde termijnen was ingediend.
Verzoekers beweren dat de regering de verdragsverplichtingen heeft
geschonden door geen sociale voorzieningen toe te kennen en door te
verhinderen dat verzoekers een zorgverzekering konden afsluiten.
Daarnaast stellen verzoekers dat er op meerdere momenten incomplete en
incorrecte informatie is verschaft door de autoriteiten. Dit zou hebben
geleid tot onterechte afwijzingen van hun verzoeken. Verder beweren
verzoekers dat de procedures bij de rechtbanken onredelijk lang duurden.
Op 26 december 2018 besluit het Comité de ontvankelijkheid separaat van
de gronden van de zaak te behandelen.
Het Comité constateert dat verzoekers geen verplichting hebben om de
nationale rechtsmiddelen uit te putten in het geval dat er geen vooruitzicht
is dat deze rechtsmiddelen zullen slagen. Echter, verzoekers dienen wel ‘due
diligence’ te betrachten om van de beschikbare rechtsmiddelen gebruik te
maken. De omstandigheid dat er twijfel is over de effectiviteit van de
rechtsmiddelen, ontslaat verzoekers niet van de verplichting om deze
rechtsmiddelen aan te wenden. Wat betreft de registratie in de BRP hebben
verzoekers geen juridische rechtsmiddelen ingezet. Ten aanzien van de
aanvragen voor sociale voorzieningen, oordeelt het Comité dat verzoekers
niet hebben uitgelegd waarom ze niet in staat waren om op tijd beroep aan
te tekenen. Daarnaast stelt het Comité dat er geen informatie is die duidt op
een definitieve beslissing op de inhoud van hun claims en hebben verzoekers
niet uitgelegd waarom zij niet in een positie waren om een dergelijke

Rapportage 2020 | Verenigde Naties

beslissing te vragen.
Op grond van bovenstaande overwegingen besluit het Comité dat verzoekers
niet hebben kunnen uitleggen waarom de nationale rechtsmiddelen niet
beschikbaar waren of niet zouden leiden tot een effectieve oplossing van
het geschil. Hierdoor oordeelt het Comité dat verzoekers niet alle nationale
rechtsmiddelen hebben uitgeput, waardoor wordt de klacht niet-ontvankelijk
moet worden verklaard op grond van Artikel 5(2)(b) van het Facultatieve
Protocol bij het IVBPR.
Tenuitvoerlegging eerdere zienswijzen
N.K. (2326/2013, 18 juli 2017)
In deze zienswijze heeft het Comité geoordeeld dat artikel 17 IVBPR was
geschonden. Deze zaak betrof een minderjarige veroordeelde bij wie
celmateriaal was afgenomen ten behoeve van het bepalen en verwerken van
zijn DNA-profiel. De inbreuk die een dergelijke afname en opslag maakte op
het recht op respect voor het privéleven was in de ogen van het Comité niet
proportioneel, gelet op het gebrek aan een geïndividualiseerde en gemotiveerde beslissing ten aanzien van de maatregel, het gebrek aan een
rechtsmiddel tegen de afname van celmateriaal, en gelet op de omstandigheid
dat de minderjarigheid van betrokkene niet was meegewogen.
De regering heeft initieel op 3 april 2018 gereageerd op de zienswijze van het
Comité, en daarin uiteengezet dat alle benodigde individuele maatregelen
zijn genomen om de geconstateerde schending te remediëren.
Op 11 december 2020 heeft de regering het Comité verder geïnformeerd over
te nemen en reeds genomen algemene maatregelen.
In de eerste plaats is een wetswijziging in voorbereiding waarin de door de
Minister van Justitie en Veiligheid bij brief van 3 april 2018 aangekondigde
wijzingen van de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden (Wet DNA-V) voor
minderjarigen worden verwerkt. Deze wijzigingen behelzen dat de regeling
voor verplichte afname van celmateriaal voor DNA-onderzoek zo wordt
gewijzigd dat niet langer celmateriaal wordt afgenomen bij minderjarigen
die zijn veroordeeld tot een taakstraf tot 40 uur (tot en met 39 uur), en dat
de bewaartermijnen van biometrische, justitiële en strafvorderlijke
gegevens van minderjarigen worden gehalveerd.
Ten tweede zijn er jurisprudentiële ontwikkelingen geweest. De regering
heeft het Comité in dat kader gewezen op het arrest van de Hoge Raad van
7 april 2020 op een beroep in cassatie in het belang der wet.

| 31 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 32 |

In dit arrest heeft de Hoge Raad geoordeeld hoe met de in artikel 2, onder b,
van de Wet DNA-V opgenomen uitzonderingsgrond waarin een bevel tot
afname van celmateriaal achterwege dient te blijven, in relatie tot minder­
jarigen dient te worden omgegaan. Het betreft hier de uitzonderingsgrond
dat het redelijkerwijs aannemelijk is dat het bepalen en verwerken van het
DNA-profiel, gelet op de bijzondere omstandigheden waaronder het
misdrijf is gepleegd, niet van betekenis zal kunnen zijn voor de voor­
koming, opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten van de
veroordeelde. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat wanneer de rechter over
deze uitzonderingsgrond moet oordelen, deze daarbij de minderjarigheid
van de betrokkene als een dergelijke “bijzondere omstandigheid” moet
betrekken.
Ten slotte heeft de regering het Comité erop gewezen dat het Openbaar
Ministerie naar aanleiding van voornoemd arrest van de Hoge Raad, een
intern beoordelingskader heeft vastgesteld voor de forensisch officieren,
die oordelen over het al dan niet geven van een bevel op grond van de Wet
DNA-V. Ingevolge dit beoordelingskader wegen de forensisch officieren,
conform de uitspraak van de Hoge Raad, voor alle minderjarigen bij de
bijzondere omstandigheden hun leeftijd mee. Officieren moeten daarbij
beoordelen of een bevel evident disproportioneel zou zijn, en moeten
bovendien recidivegevaar in samenhang met overige omstandigheden
meewegen.
S.L. (2362/2014, 18 juli 2017)
Evenals in N.K. heeft het Comité in deze zienswijze geoordeeld dat de
regering artikel 17 IVBPR heeft geschonden, door het afnemen en opslaan
van een DNA-profiel van een minderjarige veroordeelde.
De regering heeft initieel op 3 april 2018 gereageerd op de zienswijze van
het Comité, en daarin reeds uiteengezet dat het alle benodigde individuele
maatregelen heeft genomen om de geconstateerde schending te reme­
diëren. Op 11 december 2020 heeft de Staat het Comité verder geïnformeerd
over te nemen en reeds genomen algemene maatregelen. Deze komen
overeen met de maatregelen genoemd in het kader van N.K.

Rapportage 2020 | Verenigde Naties

Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen

Beslissing
G.M.N.F. (117-2017, 17 februari 2020)
Verzoekster bezit de Nederlandse nationaliteit en dient haar klacht in
namens zichzelf, haar dochter (Nederlandse en Amerikaanse nationaliteit)
en haar moeder (Nederlandse nationaliteit). Een jaar na de geboorte van de
dochter scheidde verzoekster van haar man (de vader van de dochter).
Verzoekster en de vader hadden gezamenlijk ouderlijk gezag, waarbij de
dochter bij verzoekster woonde en de vader recht op omgang had.
Op 5 september 2012 reisden verzoekster en dochter, met toestemming van
de vader voor een tijdelijk verblijf, vanwege een noodgeval, naar Nederland.
Verzoekster wilde om haar moverende redenen niet meer met haar dochter
terugkeren naar de VS. De vader verzocht bij de rechtbank Den Haag om
terugkeer van de dochter naar de VS op grond van het Haags
Kinderontvoeringsverdrag (1980). Verzoekster weigerde echter de dochter te
laten terugkeren en beriep zich daarbij op Artikel 13(b) Verdrag betreffende
de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen.
Op 25 juli 2013 oordeelde de rechtbank Den Haag dat de dochter moest
terugkeren naar de VS. Het hoger beroep tegen deze uitspraak werd door
gerechtshof Den Haag op 4 september 2013 afgewezen en het gerechtshof
eiste dat de dochter binnen 72 uur terug zou keren naar de VS. Verzoekster
vertrok echter met haar dochter naar een derde land om enkele weken later
weer naar Nederland terug te keren. Op 22 april 2014 werd de dochter onder
begeleiding van de politie en de Raad voor de Kinderbescherming naar
Schiphol gebracht en aan vader overgedragen met het oog op een terugkeer
naar de VS. Dit was conform de teruggeleidingsbeschikking. Tussen 2014 en
2017 heeft verzoekster meerdere keren geprobeerd haar dochter te laten
terugkeren naar Nederland. Op 1 mei 2017 kwam het bericht dat de vader
was overleden. De oom van de dochter van verzoekster (broer van de vader)
kreeg van de rechter in de VS de tijdelijke voogdij toegewezen over de
dochter.
Verzoekster klaagt bij het Comité dat de regering ongelijke en genderbevooroordeelde beslissingen hebben genomen ten aanzien van haar en
haar dochter. Bovendien zijn de belangen van de dochter als kind volgens
verzoekster niet in overweging genomen en hebben de rechtbanken in

| 33 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 34 |

Nederland en de Raad voor de Kinderbescherming de volgens verzoekster
vermeende duidelijke bewijzen van kinderhandel en seksuele uitbuiting van
kinderen niet erkend. Door te eisen dat verzoekster Nederland zou verlaten,
terwijl ze geen verblijfsvergunning meer had voor de VS, hebben de
rechtbanken in Nederland geprobeerd verzoekster een thuis te ontnemen.
Verder stelde verzoekster dat haar dochter geen recht op bescherming zou
zijn toegekomen en dat zij zou zijn beperkt om in vrede te leven zonder
huiselijk geweld. Verzoekster eiste dat de regering onmiddellijk bescherming zou bieden aan haar dochter en haar dochters terugkeer uit de VS zou
verzekeren.
De regering was van oordeel dat de communicatie niet-ontvankelijk was op
drie gronden. Ten eerste was de klacht gedeeltelijk ingediend namens de
dochter zonder dat verzoekster toestemming daarvoor had verkregen van
haar dochter. Ten tweede viel het door verzoekster nagestreefde resultaat,
namelijk herstel van het contact met de dochter en terugkeer van de dochter
naar Nederland, buiten de rechtsmacht van het Koninkrijk der Nederlanden.
Hiervoor zou verzoekster rechtsmiddelen moeten aanwenden in de VS en
niet in Nederland (en de VS is geen partij bij het Facultatief Protocol). Ten
derde was de klacht van verzoekster volgens de regering ongegrond
aangezien er geen discriminatie op grond van geslacht heeft plaatsgevonden.
Als verzoekster een man was geweest, zou er geen verschil zijn geweest in de
ondernomen actie.
Het Comité merkte op dat klager niet alle nationale rechtsmiddelen heeft
aangewend om de vermeende discriminatie op grond van geslacht aan te
vechten. Om die reden concludeert het Comité dat de onderhavige klacht
niet-ontvankelijk was op grond van artikel 4 lid 1 van het Facultatief
Protocol wegens niet-uitputten van de nationale rechtsmiddelen. Daarnaast
overwoog het Comité dat het aan de nationale rechtbanken is om feiten en
bewijs of de toepassing van het nationale recht in een concreet geval te
beoordelen, tenzij kan worden vastgesteld dat deze beoordeling bevoor­
oordeeld of duidelijk discriminerend was. Verzoekster heeft onvoldoende
informatie verschaft om dit kenbaar te maken. Om die reden was de
onderhavige klacht tevens niet-ontvankelijk op grond van artikel 4 lid 2 sub
c van het Facultatief Protocol.

Rapportage 2020 | Verenigde Naties

| 35 |

Overige ontwikkelingen

Rapportage 2020 | Overige ontwikkelingen

Raad van Europa10

Hervorming EVRM-systeem: evaluatie van het Interlakenproces
Tijdens de 130ste (video)ministeriële sessie van het Comité van Ministers
(Athene, 4 november 2020) zijn de hervormingen van het EVRM-systeem
gedurende het zogenoemde Interlakenproces (2010-2019) geëvalueerd.
Deze bijeenkomst stond mede in het teken van het 70-jarig bestaan van het
EVRM dat op 4 november 1950 te Rome tot stand kwam. In lijn met het
rapport “Contribution of the CDDH to the evaluation provided for by the
Interlaken Declaration” wordt geconcludeerd dat een algehele hervorming
van het EVRM-systeem nu niet nodig is, maar dat de Raad van Europa als
geheel verdere inspanningen moet leveren om ervoor te zorgen dat het
systeem doeltreffend kan blijven reageren op de talrijke uitdagingen
waarvoor Europa zich op het gebied van de mensenrechten gesteld ziet,
onder meer door middel van een efficiënte reactie van het EHRM op
aanhangige zaken. Lidstaten worden onder meer opgeroepen tot een
effectieve uitvoering van het EVRM op nationaal niveau en tot snelle en
effectieve naleving van EHRM-uitspraken, terwijl het Comité van Ministers
zelf zich zal blijven inzetten voor verbetering van het toezicht op de
naleving van EHRM-uitspraken. Voorts acht het Comité van Ministers
passende erkenning van de status en het dienstverband van de rechters in
het EHRM van belang, alsmede aanvullende waarborgen om hun onafhankelijkheid te bewaren, ook na afloop van hun ambtstermijn en zal in dat
verband mogelijke verbeteringen bezien. Daarnaast zal het huidige systeem
voor de selectie en verkiezing van de rechters vóór eind 2024 opnieuw
worden geëvalueerd. Eerder, in 2018, verscheen al een rapport over het
proces van selectie en verkiezing van de rechters.
Interstatelijke conflicten en repetitieve klachten
Gedurende het Interlakenproces was al eerder geconstateerd dat twee
categorieën zaken een voortdurende uitdaging vormen voor het EVRMsysteem. Het gaat hierbij om zaken die voortvloeien uit interstatelijke
conflicten en daardoor vaak zeer complex zijn, en om repetitieve zaken die
vanwege de hoge aantallen het systeem belasten.
10

Stukken die betrekking hebben op onderstaande onderwerpen zijn te vinden op
www.coe.int.

| 37 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Dientengevolge zijn in het kader van het Stuurcomité Mensenrechten in
2020 werkzaamheden aangevangen gericht op het uitwerken van voorstellen
voor een efficiëntere aanpak van klachten die voortvloeien uit interstatelijke
conflicten (zoals aangegeven in de Verklaring van Kopenhagen van 2018) en
werkzaamheden gericht op betere nationale implementatie van het EVRM,
gebaseerd op het beginsel van subsidiariteit (opgenomen in de Verklaring
van Brighton van 2012 en vervolgens expliciet vervat in Protocol 15 bij het
EVRM) en gedeelde verantwoordelijkheid (zoals neergelegd in de Verklaring
van Brussel van 2015). Protocol 15 dat in 2013 tot stand kwam, kan pas in
werking treden als de laatste ratificatie (door Italië) een feit is.

| 38 |

Toetreding van de EU tot het EVRM
Na ruim zeven jaar zijn in 2020 de onderhandelingen over de toetreding van
de EU tot het EVRM hervat. Het EU Hof van Justitie had in Advies 2/13 op
18 december 2014 geconcludeerd dat het in 2013 bereikte onderhandelings­
resultaat niet verenigbaar was met het recht van de Europese Unie. Met
inachtneming van de zorgen van het EU Hof is de inzet van de EU onverminderd gericht op toetreding zonder dat dit ten koste gaat van het adequate
systeem van mensenrechtenbescherming zoals dat is ontwikkeld onder het
EVRM. Hierbij wordt gestreefd naar gedegen juridische oplossingen voor de
zorgen van het EU Hof die politiek haalbaar zijn voor alle partijen (Brussel
en Straatsburg). In 2020 hebben er twee onderhandelingsronden (digitaal)
plaatsgevonden. De onderhandelingen worden in 2021 voortgezet.
Europees Sociaal Handvest (ESH)/Collectieve klachtprocedure
Er zijn in 2020 geen nieuwe klachten tegen het Koninkrijk binnengekomen
op grond van de collectieve klachtprocedure onder het Europees Sociaal
Handvest voor behandeling bij het Europees Comité voor Sociale Rechten
(ECSR). In de klacht van University Women of Europe (UWE) heeft het ECSR
inmiddels zijn rapport uitgebracht, waar eerder in deze rapportage nader op
is ingegaan.
Naar aanleiding van het in 2019 uitgebrachte “Report identifying good
practices and making proposals with a view to improving the implementation
of social rights in Europe” heeft het Comité van Ministers ten aanzien van
de collectieve klachtprocedure onder meer besloten het ECSR te vragen:
- na te gaan hoe de follow-up rapportage in het kader van de collectieve
klachtenprocedure kan worden vereenvoudigd;
- te bezien hoe er meer voorspelbaarheid kan worden gecreëerd met

Rapportage 2020 | Overige ontwikkelingen

betrekking tot de ontvankelijkheid van klachten door meer duidelijkheid
ten aanzien van de gehanteerde criteria te verschaffen;
- zich te beraden op mogelijke aanpassingen van de procedure voor
collectieve klachten, met name door in dit verband meer belang te
hechten aan het beginsel van hoor en wederhoor, door een intensievere
dialoog met de partijen in de procedure en door een uitvoeriger
motivering van zijn beslissingen, teneinde een grotere rechtszekerheid te
bereiken;
- ten volle gebruik te maken van de bestaande modaliteiten voor het
ontvangen van alle informatie die nodig is voor het onderzoek van een
collectieve klacht, met volledige inachtneming van het beginsel van hoor
en wederhoor. In dit verband heeft het Comité van Ministers het
Overheidscomité van het ESH gevraagd in samenspraak met het ECSR na
te denken over de mogelijkheid van een gekwalificeerde ad hoc deskundige
in procedures betreffende een collectieve klacht tegen een staat wanneer
er op dat moment geen lid vanuit die staat zitting heeft in het ECSR.
Tot slot kan hier worden vermeld dat in 2020 het Comité van Ministers de
door de regering voor het lidmaatschap van het ECSR voorgedragen
kandidaat, dr. Miriam Kullmann, heeft gekozen voor de periode 2021 tot en
met 2026.

| 39 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Verenigde Naties

Evaluatie verdragscomités
De individuele klachten met betrekking tot de VN-verdragen worden
behandeld door de verdragscomités. In 2014 is een resolutie van de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) aangenomen waarin
de Secretaris-Generaal (SGVN) is gevraagd om binnen zes jaar te evalueren
en te rapporteren over de status en het functioneren van de verdragscomités.
Deze evaluatie ziet onder meer op institutionele aspecten, de werkwijzen
van comités, de kwaliteit van hun leden en de kwaliteit van hun zienswijzen
en aanbevelingen.

| 40 |

De SGVN heeft naar aanleiding van deze resolutie sinds 2014 een aantal
rapporten ingediend over verbeteringen van het systeem. Veel lidstaten,
waaronder het Koninkrijk, en andere stakeholders hebben input geleverd
voor deze rapporten. In deze rapporten is onder meer aandacht voor de
individuele klachtprocedures, waaronder de grote achterstanden die de
comités hebben en het gebrek aan capaciteit om deze achterstanden weg te
werken. Aanbevelingen in de rapporten van de SGVN omvatten onder meer
de wens om een case management systeem te ontwikkelen waarbij partijen
de voortgang van de individuele klachten kunnen monitoren. In 2020 heeft
de SGVN twee covoorzitters aangesteld om consultaties te houden met alle
stakeholders. In hun verklaring van september 2020 hebben de covoorzitters
laten weten dat zij hun rapport met bevindingen hebben afgerond en een
vervolgproces wenselijk achten om het doel, namelijk het verbeteren van
het functioneren van de comités, te behalen. De verwachting was dat de
evaluatie in 2020 zou zijn afgerond, maar dit heeft, onder meer door
COVID-19, vertraging opgelopen. Op dit moment is er nog geen nieuw
tijdspad bekend.
Kandidatuur Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen
Op 9 november 2020 is Corinne Dettmeijer-Vermeulen gekozen als lid van
het Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen. Haar
lidmaatschap is ingegaan op 1 januari 2021 en loopt tot 31 december 2024.
Voor het eerst sinds op 31 december 2010 een einde kwam aan het lidmaatschap van prof. dr. Cees Flinterman van het Comité voor de Uitbanning van
Discriminatie van Vrouwen, is er een kandidaat op voordracht van het
Koninkrijk lid van één van de VN-verdragscomités.

Bijlagen:
| 41 |

overzichten en statistieken

Bijlage I
Raad van Europa

Rapportage 2020 | Bijlagen

Europees Hof voor de Rechten van de Mens11
Statistieken12

Aanhangige zaken tegen het Koninkrijk
700
600
500
400
300
200
100
0
■ aantal per jaar

2016
578

2017
605

2018
487

2019
451

2020
426
| 43 |

Bij het Koninkrijk in behandeling
zijnde zaken
60
50
40
30
20
10
0
■ aantal per jaar

2016
51

2017
47

2018
35

2019
43

2020
46

Cijfermateriaal met betrekking tot alle lidstaten van de Raad van Europa is te vinden in
de Analysis of Statistics 2020 van de griffie van het EHRM, https://www.echr.coe.int/
Pages/home.aspx?p=reports&c
12
De gegevens hebben betrekking op zaken tegen het Koninkrijk der Nederlanden.
11

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Nieuwe aan het Koninkrijk gecommuniceerde zaken
30
25
20
15
10
5
0

2016
12

■ aantal per jaar

2017
27

2018
17

2019
22

2020
19

| 44 |

Uitspraken
12
10
8
6
4
2
0
■ geen schendingen
■ schendingen

2016
8
3

2017
1
2

2018
2
2

2019
0
1

2020
4
0

Rapportage 2020 | Bijlagen

Ontvankelijkheidsbeslissingen en beslissingen
tot schrapping van de rol
700
600
500
400
300
200
100
0
■ aantal per jaar

2016
500

2017
573

2018
459

2019
390

2020
380

| 45 |

Voorlopige maatregelen
(Procedureregel 39)
60
50
40
30
20
10
0
■ aangevraagd
■ toegewezen

2016
32
4

2017
48
3

2018
40
3

2019
49
15

2020
24
7

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Aanhangige zaken
per categorie op 31 december 2020
2

19

| 46 |

16

9

■ Vreemdelingenrecht
■ Overig (incl overig
Bestuursrecht)
■ Straf(proces)recht
■ Civielrecht

Rapportage 2020 | Bijlagen

Uitspraken en beslissingen13
Uitspraken
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

A.S.N. en T.K.M.14

68377/17

25 februari 2020

S.S.G. e.a.

530/18

25 februari 2020

S.A.

49773/15

2 juni 2020

K.A.

3138/16

2 juni 2020

H.P.

25402/14

28 juli 2020

Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

Z.H.

45582/18

30 januari 2020

I.M.

42533/19

27 februari 2020 (*)

Z.N.

71676/14

28 mei 2020

R.B. and N.R.

45067/18

3 september 2020

F.O. e.a. v. Italy and the
Netherlands

48125/19

15 oktober 2020

B.Y.C. en L.M.C.

7338/16

5 november 2020

A.A.

19109/20

26 november 2020 (*)

Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

M.N. e.a. v. Belgium

3599/18

5 mei 2020

Beslissingen

Beslissingen tegen derde landen

13

De hier genoemde zaken zijn samengevat in het hoofdstuk ‘Raad van Europa’.
De zaken met een (*) zijn Single judge decisions en daarom niet samengevat.

14

Het EHRM deed op 25 februari 2020 een gecombineerde uitspraak in de zaaknummers
68377/17 en 530/18.

| 47 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Zaken tegen het Koninkrijk in behandeling op 31 december 2020

| 48 |

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel EVRM

A.A.

31007/20

art. 3

A.A.M.

64534/19

art. 8

A.H.L.

2445/17

art. 3

A.M.A.

23048/19

artt. 3, 5 en 6

A.N.J.

7320/20

art. 3

A.S.

48397/19

artt. 3 en 13

B.H. B.V.

3124/16

art. 8

B.J.

51027/19

artt. 3 en 13

C.D.A.

39371/20

art. 2, 8 en 14

C.H.P.

58403/17

artt. 1, 4, 6, 7 en 8

C.P.

65064/19

artt. 2 en 3

C.V.R.

64133/19

art. 3

E.G.E.

52053/18

artt. 2, 3 en 8

F.E.H.

73329/16

art. 5

F.G.Z.

69491/16

art. 5

F.J.

57264/18

artt. 6, 7, 9, 10 en 11 en
art. 2 van Prot. 4

H.M.H.

71507/16

art. 6

Italmoda e.a.

16395/18

art. 7

J.d.J.G. B.V. e.a.

2800/16

art. 8

J.K.

19365/19

artt. 6, 10 en 11

J.S.

56440/15

art. 6

K.D. e.a.

52334/19

artt. 2, 3, 6 en 13

L.A.D.L.

58342/15

art. 6

M.B.

71008/16

art. 5

M.F.D.

61591/16

art. 6 en art. 4 van Prot. 7

M.J.

49259/18

artt. 3 en 13

M.M.

10982/15

art. 5

M.Ö.

45036/18

art. 2

M.T.

46595/19

art. 3

N.F.K.

39513/20

art. 8

Rapportage 2020 | Bijlagen

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel EVRM

N.S.S.

45644/18

artt. 6 en 8

O.D.G.

63169/19

art. 3

P.I. B.V.

3205/16

art. 8

P.T.

50389/19

art. 3

R.H.S.N.

585/19

artt. 6 en 13

R.R.C.

21464/15

artt. 3 en 13

S.L.S. e.a.

19732/17

artt. 6 en 8

S.O.

49596/19

art. 3 en art. 4 Handvest
grondrechten EU

S.W.O.C. B.V.

2799/16

art. 8

T.K.

298/15

art. 2

T.M. en S.Y.M.

33515/16

artt. 3, 8 en 14

V.A. e.a.

48062/19

art. 3 en art. 4 Handvest
grondrechten EU

V.K.

2205/16

art. 6

W.R.

989/18

art. 6

X.

72631/17

art. 6

Y.F.C. e.a.

21325/19

artt. 3, 5 en 13 en
art. 4 van Prot. 4

Zaken tegen andere landen in behandeling op 31 december 202015

15

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel EVRM

S.A. e.a. en A. e.a. t. Rusland

25714/16 en
56328/18

artt. 2, 3 en 41

BBW t. UK en Centrum for
Rattvisa t. Zweden

58170/13 en
35252/08

art. 8

K.J.B. e.a. t. Rusland

22515/14

artt. 5 en 10

H.F. en M.F. t. Frankrijk

24384/19

artt. 1 en 3 van Prot. 4

A.S. t. Denemarken

57467/15

art. 3

S-V e.a. t. Rusland

26302/10

artt. 2 en 3

In deze zaken heeft het Koninkrijk geïntervenieerd of het voornemen tot interventie te
kennen gegeven.

| 49 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Door Koninkrijk ingediende statenklacht

| 50 |

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel EVRM

Ukraine and The Netherlands
t. Rusland

8019/16, 43800/14
en 28525/20

artt. 2, 3 en 13

Rapportage 2020 | Bijlagen

Europees Comité voor Sociale Rechten
Beslissingen
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

UWE

134/2016

28 februari 2020

| 51 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Comité van Ministers
EHRM-zaken onder toezicht op 31 december 2020
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum uitspraak

J.C.M.

10511/10

26 april 2016

I.Ő.

69810/12

28 juni 2016

A.J.H.

30749/12

14 februari 2017

H. en K.

70286/14

2 mei 2017

F.C.

29593/17

9 oktober 2018

H.J.C.K.

23192/15

28 mei 2019

EHRM-zaken waarvan toezicht is beeindigd in 202016
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum afsluitende resolutie

F.C.

37617/10

4 juni 2020

| 52 |

16

Zaken waarbij een (*) is weergegeven zijn samengevat in het hoofdstuk ‘Comité van
Ministers’

Rapportage 2020 | Bijlagen

| 53 |

Bijlage II
Verenigde Naties

Rapportage 2020 | Bijlagen

Algemene gegevens17
In het jaar 2020 werden door de VN-Verdragscomités:
• vier nieuwe verzoekschriften ter kennis gebracht;
• in één zaak een zienswijze (views) vastgesteld, waarbij een schending werd
geconstateerd;
• in drie zaken een beslissing genomen.

Mensenrechtencomité
Zienswijzen
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

D.Z.

2918/2016

28 december 2020

Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

O.T.

2782/2016

13 maart 2020

B.P. en P.B.

2974/2017

13 maart 2020

Beslissingen

Zaken in behandeling op 31 december 2020

17

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel IVBPR

A.D.N.

2894/2016

art. 7

A.G.

3052/2017

artt. 2 en 8

D.J.

3256/2018

art. 14

D.K.

3768/2020

artt. 2, 7 en 8

G.F.S.

3650/2019

artt. 2, 10, 14, 15, 17, 25
en 26

G.R.M.J.

2958/2017

artt. 2, 14 en 25

G.V.B.

3720/2020

artt. 14 en 17

H.J.T.

3004/2017

art. 14

I.A.H.

3725/2020

art. 9

J.O.Z. en E.E.I.Z.

2796/2016

artt. 1, 2, 7, 9 en 24

J.S.

3210/2018

artt. 2, 4, 7, 9 en 10

R.E.I.

3015/2017

artt. 14, 15 en 26

De hieronder genoemde zienswijzen en beslissingen zijn samengevat in het hoofdstuk
‘Verenigde Naties’.

| 55 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 56 |

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel IVBPR

S.E.H.

3236/2018

artt. 12 en 26

S.H. e.a.

3281/2018

artt. 2, 6, 7, 17, 19, 24 en
26

V.G.

3856/2020

artt. 2, 15 en 26

W.S.J.

3077/2017

artt. 2 en 26

Rapportage 2020 | Bijlagen

Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen
Beslissingen
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

G.M.N.F.

117/2017

17 februari 2020

Zaken in behandeling op 31 december 2020
Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel CEDAW

S.V.

162/2020

art. 16

Comité tegen Foltering
In het jaar 2020 waren er geen zienswijzen en/of beslissingen.
Zaken in behandeling op 31 december 2020

| 57 |

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel CAT

D.B.

824/2017

art. 3

F.K.M.

954/2019

art. 3

J.T.

991/2020

art. 3

M.K.B.

1008/2020

art. 3

S.R.

834/2017

art. 3

T.S.

896/2018

art. 3

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 58 |

Rapportage 2020 | Bijlagen

| 59 |

Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 60 |

beBrusselMexicoStPetersburgParamariboAnkaraRabatBelgradoRabatAtheneHarareNewYorkAntwerpenBuenosBogotáKairoHarareLagosManagua
uitoHamburgLagosColomboMexicoBratislavaLusakaBangkokSarajevoDamascusHoustonBonnAnkaraBrusselDarEsSalaamKobeSofiaKoealaLoem
erWellingtonAlgiersAnkaraAbujaChicagoMuscatDakarStockholmKopenhagenCotonouBuenosAiresAddisAbebaLissabonParijsRabatDüsseldorfToki
uxemburgMontevideoChicagoBagdadPortOfSpainBoekarestLuxemburgDakarHoustonAlmatyDubaiRomeBamakoBelgradoHamburgRomeDarEsS
aamSofiaDubaiColomboRabatAtheneDublinSydneyKobeBogotáPraagOuagadougouAlgiersKingstonStPetersburgAmmanMilaanMexicoTeheranA
DhabiFrankfurtAmMainBelgradoTorontoAddisAbebaAnkaraSarajevoPortOfSpainAiresStockholmAmsterdamAbebaTripoliLaPazKairoManaguaBa
adLosAngelesKievAnkaraColomboWarschauRomeBernKingstonLissabonBoedapestBoedapestNewYorkMaputoColomboNewYorkRiyadBamakoTel
ivKingstonMontevideoLaPazPraagDubaiWenenCotonouBerlijnLaPazDüsseldorfKampalaTeheranSeoelMontevideoBrasiliaPretoriaAnkaraBomayS
aTorontoRomeZagrebWashingtonAmmanAtheneLaPazMoskouAlgiersAbidjanParamariboMaputoManillaKinshasaBarcelonaCaracasManaguaBar
onaLusakaAntwerpenSaoPauloBagdadLaPazParijsTorontoBrusselBerlijnPekingMontevideoAbuDhabiTelAvivLondenIstanboelAlmatyBangkokHelsi
iSanJoséParamariboAnkaraSaoPauloPretoriaBangkokMilaanBamakoHoustonHarareBrasiliaKairoSarajevoBratislavaWindhoekZagrebBrusselRiy
MoskouAlmatyMaputoKarachiVancouverSantiagoDeChileTunisManaguaTeheranCotonouTokioTunisHelsinkiBoekarestHamburgKopenhagenStoc
olmWellingtonMelbourneKopenhagenRabatBerlijnAntwerpenSanJoséRomeLuxemburgSofiaHoustonRiyadDüsseldorfAmmanAccraPraagKarachiK
oSarajevoAlgiersAnkaraLondenBamakoJakartaParamariboOttawaMontrealAlgiersMuscatWindhoekRiyadLuandaMadridVaticaanstadWarschauBr
iliaVancouverAntwerpenDakarDarEsSalaamDubaiTripoliMaputoDublinBrusselSanJoséTelAvivMilaanBoedapestLusakaFrankfurtAmMainMelbour
MünchenAtheneDüsseldorfKampalaCanberraBamakoIslamabadSofiaLissabonBangkokRomeChicagoAlgiersRiyadhYaoundéRiyadhMuscatKampal
arijsMadridBelgradoBelgradoSarajevoPraagKaapstadMelbourneLaPazTunisMoskouLosAngelesNewDelhiAddisAbebaAntwerpenBrusselWashingto
usakaWenenHongKongBogotáLuandaRabatTokioWellingtonTokioMoskouAlmatyMilaanHamburgTelAvivMontevideoMaputoAlgiersMilaanMont
deoVancouverAnkaraBarcelonaPraagColomboWarschauMadridPretoriaBonnAtheneIstanboelWashingtonWellingtonKhartoemBonnLusakaDubli
hanghaiWenenJakartaStockholmSanJoséManaguaNewYorkKhartoemAddisAbebaBagdadBrasiliaBelgradoMuscatLuandaSantiagoDeChileLusaka
mayRabatBomayOttawaBratislavaBagdadHavannaHavannaBerlijnHongKongMilaanCanberraHamburgNairobiPraagIslamabadAbuDhabiQuitoT
oliWashingtonDubaiRomeJakartaLimaLondenStockholmMoskouNewYorkAddisAbebaNewYorkSingaporeSeoelHongKongFrankfurtAmMainKarach
ratislavaLosAngelesBoekarestAtheneSingaporeAnkaraBratislavaTunisLuxemburgZagrebMontrealSofiaSydneySantiagoDeChileLondenDüsseldorfA
eneNewYorkBrusselJakartaKarachiLuxemburgNairobiDarEsSalaamAntwerpenAddisAbebaRabatSantiagoDeChileHamburgKobeYaoundéAddisAbe
MadridBangkokDüsseldorfTelAvivParijsSeoelParamariboCotonouLaPazHelsinkiPortOfSpainParijsKievBarcelonaAccraZagrebRiyadLosAngelesMila
DarEsSalaamOsloLuandaNewYorkKhartoemBoedapestAbuDhabiHamburgSaoPauloMexicoManillaBangkokMünchenBuenosAiresSarajevoAnkara
PetersburgShanghaiBagdadJakartaKoealaLoempoerTunisOsloBratislavaMontrealDhakaKigaliTelAvivIstanboelHongKongChicagoIslamabadKings
nDamascusTunisBogotáKopenhagenWenenCaracasBernKoealaLoempoerTokioDublinAlmatyNewDelhiAtheneRiyadPortOfSpainBonnShanghaiRiy
KhartoemZagrebSofiaLagosKobeDublinQuitoLondenPretoriaAlmatyKarachiAnkaraTokioHavannaBonnBerlijnBuenosAiresLagosShanghaiKopenh
enBagdadHongKongAlmatyMuscatAbuDhabiWenenSanJoséKoeweitWenenKievParijsBuenosAiresMadridKoeweitHarareParijsMoskouPretoriaTrip
MadridDamascusPraagKobeKoealaLoempoerKaapstadLuandaKievLusakaDarEsSalaamMelbourneZagrebParijsHoustonWindhoekParamariboBam
koBonnCotonouOttawaJakartaMuscatColomboManillaOsloNairobiDubaiSaoPauloPretoriaMaputoAmmanBagdadNewDelhiLimaLaPazQuitoBog
áBamakoHamburgAlgiersLuandaKingstonRiyadMoskouLagosManaguaBuenosAiresManillaLimaMelbourneMexicoColomboCanberraAbuDhabiM
bourneWenenDarEsSalaamBrasiliaKoeweitParijsJakartaIstanboelTeheranKhartoemAbujaParijsStockholmTorontoNewDelhiQuitoSeoelBangkokW
enLaPazParamariboBoekarestSarajevoKoealaLoempoerBoekarestKingstonAlgiersStockholmLosAngelesDubaiSingaporeAnkaraAmmanCanberraB
otáParijsLaPazWenenAccraVaticaanstadPortOfSpainHoustonPretoriaLaPazIstanboelBoedapestHamburgVancouverDhakaDubaiBangkokAnkaraA
ersKhartoemDubaiKobeBrusselMexicoStPetersburgParamariboAnkaraRabatBelgradoRabatAtheneHarareNewYorkAntwerpenBuenosBogotáKairoH
rareLagosManaguaQuitoHamburgLagosColomboMexicoBratislavaLusakaBangkokSarajevoDamascusHoustonBonnAnkaraBrusselDarEsSalaamK
eSofiaKoealaLoempoerWellingtonAlgiersAnkaraAbujaChicagoMuscatDakarStockholmKopenhagenCotonouBuenosAiresAddisAbebaLissabonParij
abatDüsseldorfTokioLuxemburgMontevideoChicagoBagdadPortOfSpainBoekarestLuxemburgDakarHoustonAlmatyDubaiRomeBamakoBelgrado
mburgRomeDarEsSalaamSofiaDubaiColomboRabatAtheneDublinSydneyKobeBogotáPraagOuagadougouAlgiersKingstonStPetersburgAmmanM
anMexicoTeheranAbuDhabiFrankfurtAmMainBelgradoTorontoAddisAbebaAnkaraSarajevoPortOfSpainAiresStockholmAmsterdamAbebaTripoliLa
zKairoManaguaBagdadLosAngelesKievAnkaraColomboWarschauRomeBernKingstonLissabonBoedapestBoedapestNewYorkMaputoColomboNew
rkRiyadBamakoTelAvivKingstonMontevideoLaPazPraagDubaiWenenCotonouBerlijnLaPazDüsseldorfKampalaTeheranSeoelMontevideoBrasiliaPre
riaAnkaraBomaySofiaTorontoRomeZagrebWashingtonAmmanAtheneLaPazMoskouAlgiersAbidjanParamariboMaputoManillaKinshasaBarcelona
racasManaguaBarcelonaLusakaAntwerpenSaoPauloBagdadLaPazParijsTorontoBrusselBerlijnPekingMontevideoAbuDhabiTelAvivLondenIstanboe
matyBangkokHelsinkiSanJoséParamariboAnkaraSaoPauloPretoriaBangkokMilaanBamakoHoustonHarareBrasiliaKairoSarajevoBratislavaWindh
kZagrebBrusselRiyadMoskouAlmatyMaputoKarachiVancouverSantiagoDeChileTunisManaguaTeheranCotonouTokioTunisHelsinkiBoekarestHamb
gKopenhagenStockholmWellingtonMelbourneKopenhagenRabatBerlijnAntwerpenSanJoséRomeLuxemburgSofiaHoustonRiyadDüsseldorfAmman
craPraagKarachiKairoSarajevoAlgiersAnkaraLondenBamakoJakartaParamariboOttawaMontrealAlgiersMuscatWindhoekRiyadLuandaMadridVat
anstadWarschauBrasiliaVancouverAntwerpenDakarDarEsSalaamDubaiTripoliMaputoDublinBrusselSanJoséTelAvivMilaanBoedapestLusakaFrank
tAmMainMelbourneMünchenAtheneDüsseldorfKampalaCanberraBamakoIslamabadSofiaLissabonBangkokRomeChicagoAlgiersRiyadhYaoundéR
dhMuscatKampalaParijsMadridBelgradoBelgradoSarajevoPraagKaapstadMelbourneLaPazTunisMoskouLosAngelesNewDelhiAddisAbebaAntwerp
BrusselWashingtonLusakaWenenHongKongBogotáLuandaRabatTokioWellingtonTokioMoskouAlmatyMilaanHamburgTelAvivMontevideoMaputo
giersMilaanMontevideoVancouverAnkaraBarcelonaPraagColomboWarschauMadridPretoriaBonnAtheneIstanboelWashingtonWellingtonKhartoem
onnLusakaDublinShanghaiWenenJakartaStockholmSanJoséManaguaNewYorkKhartoemAddisAbebaBagdadBrasiliaBelgradoMuscatLuandaSanti
oDeChileLusakaBomayRabatBomayOttawaBratislavaBagdadHavannaHavannaBerlijnHongKongMilaanCanberraHamburgNairobiPraagIslamab
AbuDhabiQuitoTripoliWashingtonDubaiRomeJakartaLimaLondenStockholmMoskouNewYorkAddisAbebaNewYorkSingaporeSeoelHongKongFran
urtAmMainKarachiBratislavaLosAngelesBoekarestAtheneSingaporeAnkaraBratislavaTunisLuxemburgZagrebMontrealSofiaSydneySantiagoDeChi
ondenDüsseldorfAtheneNewYorkBrusselJakartaKarachiLuxemburgNairobiDarEsSalaamAntwerpenAddisAbebaRabatSantiagoDeChileHamburgKo
YaoundéAddisAbebaMadridBangkokDüsseldorfTelAvivParijsSeoelParamariboCotonouLaPazHelsinkiPortOfSpainParijsKievBarcelonaAccraZagrebR
adLosAngelesMilaanDarEsSalaamOsloLuandaNewYorkKhartoemBoedapestAbuDhabiHamburgSaoPauloMexicoManillaBangkokMünchenBuenos
resSarajevoAnkaraStPetersburgShanghaiBagdadJakartaKoealaLoempoerTunisOsloBratislavaMontrealDhakaKigaliTelAvivIstanboelHongKongCh
goIslamabadKingstonDamascusTunisBogotáKopenhagenWenenCaracasBernKoealaLoempoerTokioDublinAlmatyNewDelhiAtheneRiyadPortOfSp
nBonnShanghaiRiyadKhartoemZagrebSofiaLagosKobeDublinQuitoLondenPretoriaAlmatyKarachiAnkaraTokioHavannaBonnBerlijnBuenosAiresL
osShanghaiKopenhagenBagdadHongKongAlmatyMuscatAbuDhabiWenenSanJoséKoeweitWenenKievParijsBuenosAiresMadridKoeweitHararePar
MoskouPretoriaTripoliMadridDamascusPraagKobeKoealaLoempoerKaapstadLuandaKievLusakaDarEsSalaamMelbourneZagrebParijsHoustonWi
hoekParamariboBamakoBonnCotonouOttawaJakartaMuscatColomboManillaOsloNairobiDubaiSaoPauloPretoriaMaputoAmmanBagdadNewDe
LimaLaPazQuitoBogotáBamakoHamburgAlgiersLuandaKingstonRiyadMoskouLagosManaguaBuenosAiresManillaLimaMelbourneMexicoColomb
anberraAbuDhabiMelbourneWenenDarEsSalaamBrasiliaKoeweitParijsJakartaIstanboelTeheranKhartoemAbujaParijsStockholmTorontoNewDelhiQ
itoSeoelBangkokWenenLaPazParamariboBoekarestSarajevoKoealaLoempoerBoekarestKingstonAlgiersStockholmLosAngelesDubaiSingaporeAnka
AmmanCanberraBogotáParijsLaPazWenenAccraVaticaanstadPortOfSpainHoustonPretoriaLaPazIstanboelBoedapestHamburgVancouverDhakaDu
iBangkokAnkaraAlgiersKhartoemDubaiKobeBrusselMexicoStPetersburgParamariboAnkaraRabatBelgradoRabatAtheneHarareNewYorkAntwerpe
uenosBogotáKairoHarareLagosManaguaQuitoHamburgLagosColomboMexicoBratislavaLusakaBangkokSarajevoDamascusHoustonBonnAnkara
usselDarEsSalaamKobeSofiaKoealaLoempoerWellingtonAlgiersAnkaraAbujaChicagoMuscatDakarStockholmKopenhagenCotonouBuenosAiresAdd
AbebaLissabonParijsRabatDüsseldorfTokioLuxemburgMontevideoChicagoBagdadPortOfSpainBoekarestLuxemburgDakarHoustonAlmatyDubaiRo
eBamakoBelgradoHamburgRomeDarEsSalaamSofiaDubaiColomboRabatAtheneDublinSydneyKobeBogotáPraagOuagadougouAlgiersKingstonSt
tersburgAmmanMilaanMexicoTeheranAbuDhabiFrankfurtAmMainBelgradoTorontoAddisAbebaAnkaraSarajevoPortOfSpainAiresStockholmAmste
amAbebaTripoliLaPazKairoManaguaBagdadLosAngelesKievAnkaraColomboWarschauRomeBernKingstonLissabonBoedapestBoedapestNewYorkM
putoColomboNewYorkRiyadBamakoTelAvivKingstonMontevideoLaPazPraagDubaiWenenCotonouBerlijnLaPazDüsseldorfKampalaTeheranSeoelM
ntevideoBrasiliaPretoriaAnkaraBomaySofiaTorontoRomeZagrebWashingtonAmmanAtheneLaPazMoskouAlgiersAbidjanParamariboMaputoMani
KinshasaBarcelonaCaracasManaguaBarcelonaLusakaAntwerpenSaoPauloBagdadLaPazParijsTorontoBrusselBerlijnPekingMontevideoAbuDhabiTe
vivLondenIstanboelAlmatyBangkokHelsinkiSanJoséParamariboAnkaraSaoPauloPretoriaBangkokMilaanBamakoHoustonHarareBrasiliaKairoSara
voBratislavaWindhoekZagrebBrusselRiyadMoskouAlmatyMaputoKarachiVancouverSantiagoDeChileTunisManaguaTeheranCotonouTokioTunisHe
nkiBoekarestHamburgKopenhagenStockholmWellingtonMelbourneKopenhagenRabatBerlijnAntwerpenSanJoséRomeLuxemburgSofiaHoustonRiy

pportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures | Rapportage 2020 | Internationale Mensenrechtenprocedures | Rapportage 2020 | Intern

Deze brochure is een uitgave van:
Het ministerie van Buitenlandse Zaken
Postbus 20061 | 2500 eb Den Haag
www.rijksoverheid.nl
© Buitenlandse Zaken | april 2021
17BUZ111759 | N