Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2379
Vragen van de leden Özütok, Kröger en Buitenweg (allen GroenLinks) aan
de Minister van Justitie en Veiligheid over geweld en seksuele intimidatie in de
trein en op het spoor (ingezonden 6 maart 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 7 april 2020). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2249.
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Politie deelt video van man die geslachtsdeel laat zien in trein», «Ruim 200 meldingen seksuele intimidatie in ov» en
«Seksuele intimidatie in het OV: de «treinrukker» is overal»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u meer inzicht in het aantal incidenten van seksuele intimidatie in de
trein en op het perron?
Antwoord 2
Zoals ik in antwoord op de Kamervragen van de leden Kuiken en Van den Hul
(beiden PvdA)3 heb aangegeven, zijn er door de vervoerders in 2019 circa 200
incidenten geregistreerd met betrekking tot seksuele intimidatie. Het gaat
hierbij om seksuele intimidatie in de breedste zin van het woord inclusief
verbale intimidatie, schennispleging en aanranding. Wanneer er melding
wordt gemaakt van seksuele intimidatie in het vervoer, zal de vervoerder het
incident registreren en afhankelijk van de situatie, de politie inschakelen of op
een andere manier opvolging geven aan het incident. Omdat incidenten niet
altijd gemeld worden, of omdat de reiziger direct aangifte doet bij de politie,
is het beeld bij de vervoerders mogelijk niet compleet. De politie heeft op dit
1

https://www.parool.nl/amsterdam/politie-deelt-video-van-man-die-geslachtsdeel-laat-zien-intrein~b6a2fafd/
https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/4989281/200-incidenten-rond-seksueleintimidatie-het-ov
https://www.volkskrant.nl/mensen/seksuele-intimidatie-in-het-ov-de-treinrukker-isoveral~b41812cb/
3
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1320.

ah-tk-20192020-2379
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

moment geen aanvullende cijfers met betrekking tot seksuele intimidatie
specifiek in de trein en op het perron.
Vraag 3
Worden reizigers in de trein en op de stations voorgelicht over wat ze kunnen
doen indien zij worden lastiggevallen? Is er advies aan reizigers? Wat zijn de
instructies aan medewerkers om hier zo goed mogelijk mee om te gaan? Is er
inzicht in welke situaties (avonden of alleen in een coupé) relatief tot de
grootste incidenten leiden?
Antwoord 3
Er is geen specifiek advies op het gebied van seksuele intimidatie. Vervoerders en ProRail zetten zich wel actief in om ongewenst gedrag te voorkomen.
Vervoerders werken daarbij nauw samen met de politie. In zijn algemeenheid
informeren vervoerders reizigers in situaties die als onveilig worden beleefd.
Zo kunnen reizigers die worden lastig gevallen dat melden via de informatieen alarmzuilen op stations, de conducteurs en 112. NS richt zich daarnaast op
verbeteringen
voor de reiziger, zoals nieuwe treinen met transparante zichtlijnen en
camera’s. Daarnaast heeft NS onlangs een proef gehouden met het kunnen
melden van incidenten (niet zijnde 112-meldingen) in de trein via een
SMS/Whatsapp alert. Aan medewerkers worden geen specifieke instructies
gegeven. Zij worden getraind om naar de situatie te handelen. Bij vervoerders is bekend welke situaties tot de grootste incidenten leiden. Dat wordt
ook gedeeld met de politie. NS zet op risicolocaties en op late uren extra
veiligheid- en servicemedewerkers in.
Vraag 4
Is de NS bekend met de aanpak en het beleid van andere buitenlandse en
internationale vervoerders met betrekking tot seksuele intimidatie in de trein
en op het station, of is er op dit gebied sprake van samenwerking? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
De NS werkt, onder andere op het gebied van veiligheid, nauw samen met
buitenlandse en internationale vervoerders. Er vindt ook uitwisseling van
kennis tussen vervoerders plaats. NS heeft hierin een voortrekkersrol, maar
maakt ook gebruik van de «best practices» van andere vervoerders. Daarnaast is NS lid van het verbond van Europese railvervoerders en het
samenwerkingsverband tussen railvervoerders en spoorwegpolitie met 32
leden uit 25 landen. In dit verband worden ontwikkelingen met betrekking tot
het voorkomen van incidenten en handelingen bij incidenten – waaronder ook
seksuele intimidatie – gevolgd, geïmplementeerd en ontwikkeld.
Vraag 5
Gebruikt de NS de kennis en expertise van het landelijk coördinatie Centrum
seksueel geweld om het beleid rondom seksuele intimidatie in de trein en op
de stations te verbeteren? Werken zij samen met dit centrum om gedegen
beleid rondom seksuele intimidatie op te stellen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Er is geen specifieke samenwerking tussen NS en het Centrum Seksueel
Geweld. Als vervoerder heeft NS een belangrijke taak in het borgen van
sociale veiligheid. NS werkt nauw samen met andere specialistische
organisaties. De kennis van deze organisaties wordt verwerkt in trainingen
van NS personeel (toezichthouders en Boa’s). Per situatie wordt een
handelingsperspectief geboden. Het thema seksuele intimidatie komt
geregeld aan de orde in deze trainingen. Het kennisniveau van de trainers en
het eigen kennisinstituut (NS Leercentrum) is op peil. Daarnaast draag NS er
zorg voor dat de laatste inzichten in de handelingsperspectieven voor het
personeel verwerkt zijn. Voor de NS is hiermee de kennis voldoende
gewaarborgd.
Het Centrum Seksueel Geweld biedt laagdrempelig multidisciplinaire hulp
aan slachtoffers van seksueel geweld (aanranding en verkrachting. Ook bij de
NS is het Centrum Seksueel Geweld goed bekend. Via een landelijk telefoonnummer en de recent gemoderniseerde website is hulp en kennis beschik-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

baar. Daarnaast is in november 2019 de overheidscampagne watkanmijhelpen.nl gestart die meerjarig aandacht zal vragen voor mensen die kort
geleden seksueel geweld hebben meegemaakt. Ook is langs die weg breed
bekend gemaakt welke organisaties slachtoffers welke hulp kunnen bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3