Op weg naar…een maatschappelijke
ambitie van de strafrechtketen
Gezamenlijke beelden over de opgaven: een naslagwerk
mei 2017
mei 2017

1

Op weg naar…een maatschappelijke
ambitie van de strafrechtketen
Gezamenlijke beelden over de opgaven: een naslagwerk

Bijlage 1

Bijlage 2

Bijlage 3

Het verhaal van de strafrechtketen

De opbrengsten van de regionale
bezoeken

De opbrengsten van de gesprekken
binnen en buiten de keten

1.		 Digitalisering
2.		Informatiedeling en de privacy-wetgeving
3.		 Samenwerking in de strafrechtketen
4.		 Samenwerking met andere domeinen
5.		 Financiering systematiek
6.		 Anticiperen op de toekomst
7.		 Het gezamenlijk doel en effect

1.		 Opdracht
2.		 Aanpak
3.		 Interviews en analyse
4.		 Presentatie en verantwoording
5.		 Ontwikkellijn 1
6.		 Ontwikkellijn 2
7.		 Ontwikkellijn 3
8.		 De verdieping / verder onderzoek

Bijlage 4
De kinderkrant
Kijk op: strafrechtketen.nl. In opdracht van de bestuurlijk ketenberaad. Uitvoering: directie strafrechtketen. Vragen? strafrechtketen@minvenj.nl

mei 2017

2

Op weg naar…een maatschappelijke
ambitie van de strafrechtketen
Gezamenlijke beelden over de opgaven: een naslagwerk
Het maatschappelijk ambitie traject is op
30 augustus 2016 gestart in LEF Future Centre met
alle bestuurders uit de strafrechtketen. Dat was het
startsein om op te halen waar de strafrechtketen
nu staat en waar de organisaties daarbinnen
gezamenlijk naar toe willen.
Dit document voegt alle opbrengsten uit deze
ophaalfase samen. Deze opbrengsten vormen
gezamenlijk een analyse, bestaande uit beelden
die in de strafrechtketen leven over de (maatschappelijke) opgaven van deze keten. De fase is
afgesloten met het bepalen van de gezamenlijke
ontwikkellijnen op 20 april 2017.
Dit document dient als naslagwerk voor de
volgende fase, de verdere uitwerking van de
ambitie en actieagenda.

Wat wil de strafrechtketen gezamenlijk bereiken?
Misdaad, schuld en straf zijn van alle tijden. De wijze
waarop de samenleving zich ontwikkelt, de criminaliteit
zich manifesteert en de overheid reageert, verandert
voortdurend.
De strafrechtelijke ketenpartners hebben vaak exclusieve bevoegdheden, die de levens van slachtoffers,
nabestaanden, verdachten en veroordeelden diepgaand
kunnen beïnvloeden. En veel politieagenten, officieren
van justitie, strafrechters, reclasseringswerkers, gevangenismedewerkers en vele anderen werken elke dag met
veel passie en inzet aan een rechtvaardige en veilige
samenleving.
Niettemin worden er vanuit de samenleving en ook vanuit de professionals zelf, indringende vragen gesteld over
hoe effectief en adaptief de strafrechtketen is. Welke
veiligheidsproblemen worden aangepakt, door wie en zo
ja, hoe effectief is deze (strafrechtelijke) interventie?
Welke netwerken zijn relevant voor een optimaal resultaat en tegen welke grenzen lopen professionals dan
aan? Weten we wat we willen bereiken voor slachtoffers,
verdachten of veroordeelden en de samenleving

mei 2017

3

(‘de bedoeling’)? Welke instrumenten hebben de professionals om hun werk goed te doen? Hoe reageert de keten op technologische ontwikkelingen, de exponentiële
toename van data, de ontwikkelingen in lokale en zorgdomeinen, op ongelijkheid en polarisatie en disruptieve
fenomenen als bijvoorbeeld Uber, Airbnb en zelfrijdende
auto’s?
In deze context vraagt een vruchtbare samenwerking,
die flexibel en toekomstbestendig is, om een andere
manier van werken en denken. Om hieraan gestalte te
geven, heeft de top van de ketenorganisaties Politie,
Openbaar Ministerie en Raad voor de rechtspraak en van
het departement (het zogenoemde bestuurlijk ketenberaad) medio 2016 uitgesproken gezamenlijk een nieuwe
maatschappelijke ambitie van de strafrechtketen te willen ontwikkelen. Daarin staat centraal dat slachtoffers,
verdachten, daders en de inwoners van dit land echt wat
gaan merken in positieve zin. De strafrechtketen heeft
dus behoefte aan een maatschappelijke herijking.
Waar staat de strafrechtketen? Wat is zijn rol en plek in
de maatschappij, en welke verwachtingen heeft deze?
Waar willen de organisaties van de strafrechtketen gezamenlijk
naar toe? Wat willen ze gezamenlijk bereiken?

Bij de beantwoording van deze vragen zijn actoren van
binnen én buiten de strafrechtketen betrokken geweest.
De opbrengsten zijn in dit stuk bijeen gebracht en
beschreven. Op basis van een analyse van deze opbrengsten heeft de top van de strafrechtketen op 20 april 2017
een belangrijke basis gelegd voor een gezamenlijke en
een maatschappelijke ambitie van de strafrechtketen.
Gezamenlijk hebben zij vier lijnen onderscheiden waarop de keten zich de komende jaren zal ontwikkelen.
Deze vormen tevens de basis voor de maatschappelijke
ambitie van de keten. Daarmee kan de strafrechtketen
komende jaren met een gezamenlijke missie en goed
aangehaakt op de veranderende maatschappij aan
de slag!

Inspelen en aanpassen op de veranderende
maatschappij.
De strafrechtketen geeft ruimte aan pilots, experimenten, innovaties, de uitkomsten – dat wat werkt –
neemt de strafrechtketen over en wordt onderdeel
van de normale werkomgeving van de keten. ‘Oude’
systemen, werkwijzen en besturen, die niet langer
passen in deze veranderende maatschappij, laat de
strafrechtketen los.
De strafrechtketen brengt scenario’s in kaart van de
maatschappelijke ontwikkelingen die zich op korte of
lange termijn kunnen voordoen. Dat doet de keten
samen met externe deskundigen en omdenkers.
Persoons- en contextgericht werken, over de
organisaties heen. (voorheen integraal afwegen
van interventies)
De organisaties binnen de strafrechtketen werken
gezamenlijk vanuit de maatschappelijke opgave,
hanteren gezamenlijke kaders, kijken over de eigen
instituties heen en sturen op dat wat nodig is,
op eenduidige wijze.

Bestuurders uit de strafrechtketen op 20 april 2017 werken samen aan
maatschappelijke ambitie.

Binnen deze kaders hebben professionals eigen
regelruimte en verantwoordelijkheid. Daarbij
hoort een verantwoording niet op het hoe,
maar op het wat.

mei 2017

4

Slim organiseren in netwerken
Ruimte geven aan de professionals in de brede
keten en gezamenlijk de wijze van aansturing
eenduidig maken (minder gefragmenteerd).
Bestuur en management van de organisaties in de
strafrechtketen legitimeren persoons- en contextgericht werken over de organisaties heen, dragen
dit gezamenlijk uit en stemmen hun bedrijfs­
voering daarop af.
Informatievoorziening
De strafrechtketen zorgt er voor dat de burger zicht
heeft op beschikbare informatie: waar het zit en
wat er in zit, en hoe het te bereiken.
De strafrechtketen zorgt voor een goede, heldere
en eenduidige casusgerichte of probleemgerichte
informatiedeling tussen organisaties binnen de
keten en met organisaties buiten de keten, waaronder de zorg en veiligheidshuizen.

Gezamenlijk op weg.. de eerste fase
Vanuit eerder genoemde vragen - waar staat de strafrechtketen voor? En, wat wil de keten gezamenlijk bereiken? - is in
de periode september 2016 tot februari 2017 gestart met
de eerste fase van dit reflectieproces, afgerond op de Dag
van de Strafrechtketen op 9 februari 2017. In deze fase lag de
nadruk op het ophalen de verschillende beelden over waar de
strafrechtketen zich op zou moeten richten. Professionals en
bestuurders zijn hierin op verschillende niveaus breed

betrokken. De leden van het bestuurlijk ketenberaad
hebben gezamenlijk een bezoek gebracht aan alle regio’s en zijn daar met de regionale bestuurders in gesprek gegaan. Ook zijn gesprekken gevoerd met talloze
professionals en bestuurders van binnen en buiten de
strafrechtketen en zijn de rapporten, die de afgelopen
jaren met enige regelmaat verschenen over het (dis)
functioneren van de keten, bestudeerd. In totaal zijn
meer dan 75 interviews gehouden.
In dit document zijn de opbrengsten van deze regionale
bezoeken, de gesprekken met professionals en de rapporten gebundeld. In de gesprekken lag de focus vooral
op wat er, naast alles wat er al gebeurt, nog nodig is in
de strafrechtketen en welke knelpunten zij nu zien en
ervaren. Dit zijn de persoonlijke beelden bespiegelingen
van geïnterviewden. Al deze beelden zijn geclusterd in
verschillende aandachtsgebieden en overkoepelende
thema’s, die als rode draad in de vele gesprekken terugkwamen.

De Dag van de Strafrechtketen
Uit de rijkdom aan beelden binnen en buiten de strafrechtketen is met professionals uit de keten een verhaal
opgetekend, het verhaal van de strafrechtketen.
Dit verhaal gaat over adaptief inspelen op de veranderende maatschappij, over slim organiseren in netwerken,
over integraal afwegen van interventies en over informatievoorziening. Deze verhaallijnen stonden centraal
op de Dag van de Strafrechtketen, 9 februari 2017.
Tijdens deze dag is met een grote groep bestuurders
en professionals, maar ook met oud-gedetineerden en
slachtoffers, met elkaar in gesprek gegaan. Er is breed
gediscussieerd rondom de vier verhaallijnen en samen
hebben professionals ideeën uitgewisseld over hoe zij
slimmer, simpeler en goed aangesloten op de lokale omgeving het werk kunnen doen, gericht op de toekomst en
met de nodige flexibiliteit blijvend kunnen vertalen naar
de dagelijkse praktijk.
Beelden over onze opgaven
In dit document zijn de opbrengsten van deze eerste
fase, de ophaalfase, gebundeld. Met:
• Het verhaal
• De opbrengsten van de regionale bezoeken
• De opbrengsten van de gesprekken binnen en buiten
de keten, aangevuld met een analyse van actuele
documentatie
• De kinderkrant

mei 2017

5

Bijlage 1
Het verhaal van de strafrechtketen
Een rechtvaardig en veilig Nederland is ieders verantwoordelijkheid. Bewoners, ondernemers en de (lokale)
overheid signaleren ontoelaatbaar gedrag en nemen
(preventief) maatregelen en starten (lokale) initiatieven.
In wijken zijn steeds meer buurtpreventieteams/
WhatsApp-groepen en buurtbemiddelaars actief.
Wijkteams zitten in het preventieve hart, midden tussen
mensen, organisaties en verenigingen. Buitengewoon
Opsporingsambtenaren (Boa’s) pakken kleine ergernissen aan in de openbare ruimte, die leiden tot grote
frustraties. Bewoners en ondernemers helpen via
Burgernet de overheid om strafbare feiten te voorkomen,
vermiste personen terug te vinden en daders op te
sporen. Overheid en maatschappelijke organisaties
zoeken in deze veranderende maatschappij naar een
passende, rechtsstatelijke rol en naar de meest effectieve aansluiting.
Criminaliteit zit ook ‘in de wolken’. Delicten worden
gepleegd in de fysieke wereld - op straat, in de huiselijke
sfeer – én in de virtuele wereld – het world wide web.
Steeds meer mensen vertoeven in deze parallelle wereld.
Met hun mobieltje, tablet of achter hun computer regelen
mensen hun (financiële) zaken en sociale contacten, vaak
wereldwijd. De vraag die doorklinkt is of partners binnen
en buiten de strafrechtketen voldoende zijn aangesloten
op deze digitale ontwikkelingen. Professionals staan voor
de uitdaging om te volgen wat hier gaande is, kennis op te
bouwen en uit te vinden wat hun rol is.

Het leven gaat niet altijd over rozen. Iemand kan
slachtoffer worden van een misdrijf, of juist in de
criminaliteit terecht komen en gepakt worden. Door dit
soort gebeurtenissen kunnen mensen in contact komen
met veel verschillende professionals uit verschillende
organisaties die zich vanuit verschillende invalshoeken
bezighouden met een rechtvaardig en veilig Nederland.
Mensen leven in hun gemeenschap. De sociale context is
erg belangrijk voor slachtoffers, verdachten en daders van
criminaliteit: in welke netwerken functioneren zij, op wie
kunnen zij terugvallen in positieve en misschien ook
negatieve zin? Professionals kijken door verschillende
brillen om de juiste en maatschappelijk betekenisvolle
interventie af te wegen. Welzijn, zorg, veiligheid en
rechtvaardigheid spelen daarin een gelijkwaardige rol.
Geen enkele partij is (ultieme) monopolist. Steeds staat
het perspectief centraal van de samenleving en de
mensen waar het om draait. Hoe kunnen zij het beste
worden bediend? Het betekent dat de keuze voor een
interventie afhangt van meer factoren dan alleen het
strafrecht. De kunst is om terug te redeneren van Z naar A:
waar willen we naartoe werken met dit slachtoffer, deze
verdachte of veroordeelde? En wat staat ons dan te doen?
Professionals zijn van elkaar afhankelijk om problemen op te lossen. Om als deel van een groter geheel te
kunnen werken, is openheid van zaken cruciaal.
Professionals zijn nogal eens huiverig om persoons-

mei 2017

6

informatie vrij te geven. Terwijl een goede, gedeelde
informatievoorziening de basis is. Op dit punt ervaren
professionals problemen. Zij missen vaak het overzicht.
Werkwijzen verschillen. Niet alle gegevens zijn gedigitaliseerd. Het is geen kwestie van ‘knip- en plakwerk’ rond
oude systemen. Het gaat om voorbereid zijn op de
toekomst die al is begonnen: een manier van samenwerken waarbij professionals binnen en buiten de strafrechtketen veilig beschikken over informatie die zij nodig
hebben om hun werk goed te doen, zicht te houden op
personen waarover ze zich zorgen maken. De professionals willen weten wie zich waarmee bezighoudt en
wanneer welke beslissing wordt genomen. Op momenten dat het stokje overgaat van de ene professional naar
de andere, hebben zij tijd en ruimte nodig voor een
‘warme’ overdracht. Persoonlijk contact is cruciaal,
investeren in de relatie.
Die samenwerking moet zijn vruchten afwerpen; hoe
presteert de strafrechtketen eigenlijk?! Professionals
en bestuurders hebben behoefte aan inzicht in het
maatschappelijk effect van de interventies en dienstverlening. Het gaat om het kwantitatieve tellen (de feiten
en cijfers op een rij) en het kwalitatieve vertellen (de
duiding van die feiten en cijfers), primair in de regio’s
zelf. Het geven van échte transparantie daarover komt
nu langzaam op gang.

Zowel vanuit het primaire proces als vanuit programma’s en projecten. Samenoptrekken om resultaat te
boeken voor de samenleving is een gedeelde verantwoordelijkheid. Het inzicht geven in en het reflecteren
op prestaties horen daarbij. Het is essentieel dat iedere
ketenpartner zich vrij voelt om het gesprek erover te
voeren. Dat komt immers ten goede aan de horizontale
verantwoording en het lerend vermogen. Wat let ons om
elkaar aan te spreken?!
Vertrouwen is de sleutel. Partijen willen graag over en
weer zicht hebben op elkaars rollen, taken en mogelijkheden om in te grijpen. En beseffen dat zowel
de organisatieculturen van elkaar verschillen als de
organisatieprocessen. Het goed op elkaar afstemmen
van elkaars processen is een continu verbeterpunt.
Professionals in het sociale domein moeten elkaars
producten en diensten kennen. Dat gaat verder dan de
processen-verbaal, slachtofferhulp, vonnissen etc. in de
strafrechtketen. Ook de interventiemogelijkheden
vanuit het brede veld van welzijn en zorg zijn belangrijk.
Begrijpelijke, klare taal is een aandachtspunt om
misverstanden en fouten te voorkomen.

De behoefte aan nieuwe samenwerkingsvormen is
groot. Binnen de strafrechtketen wordt op meerdere
plekken gewerkt in horizontale, multidisciplinaire teams
om snel, adequaat en op maat te kunnen handelen.
Om bij te dragen aan de maatschappelijke effectiviteit
van de overheid als geheel. In zo’n samenwerkingsverband van professionals uit verschillende organisaties
wordt afgesproken wie het proces regisseert. Deze
lokale initiatieven worden beschouwd als succesvol,
maar zijn vaak experimenteel en zeker nog geen
gemeengoed. De figuurlijke schotten binnen en tussen
organisaties blijken in de praktijk voor professionals
vaak een sta in de weg. Kwesties als financiering en
informatiedeling komen al snel als complexe knelpunten
om de hoek kijken. Partners in de strafrechtketen geven
aan dat continuïteit van netwerkinitiatieven gewaarborgd moet worden en dat verbreding, een verdere
verduurzaming, nodig is. Gedeelde wens is dat dit soort
initiatieven expliciet door de top worden gelegitimeerd,
gestimuleerd en gefaciliteerd.

mei 2017

7

Bijlage 2
De opbrengsten van de regionale bezoeken
Vanaf 12 september jl. zijn er tien bezoeken afgelegd
aan de regio’s Oost-Nederland, Zeeland/West- Brabant,
Oost-Brabant, Rotterdam, Amsterdam, Den Haag,
Noord-Nederland, Limburg, Noord- Holland en
Midden-Nederland.
In vrijwel alle regio’s kwam naar voren dat de drie
bestuurders elkaar – in meer of mindere mate – gezamenlijk spreken. Zo ontmoeten de bestuurders in regio
Oost-Nederland elkaar met regelmaat in het
Strafrechtketenberaad, een nieuw gremium naast het
AJB. In Den Haag hebben de bestuurders met partners
als de reclassering en de advocatuur het Arrondissementaal Strafrechtketen Beraad opgericht. In een aantal
regio’s, denk aan Oost-Brabant of Midden-Nederland,
loopt het AJB. En weer in andere regio’s, zoals NoordNederland, zijn ze zich aan het oriënteren over een
goede vorm.
Ook de mogelijkheden van een gezamenlijk overleg met
het lokaal bestuur (van driehoek naar vierhoek) zijn aan
de orde gekomen. In Midden-Nederland sluit de
president 2 keer per jaar aan bij de driehoek. In Zeeland/
West-Brabant wil de president daar aan tafel komen
vanuit het perspectief van de logistieke verkeerstoren,
mede om te weten welke prioriteiten er voor in de keten
worden gesteld. Dit laatste, het afstemmen van prioriteiten in de begrotingscyclus door het delen en bespreken

van jaarplannen, is bij alle regio’s een relevant onderwerp voor duurzame ketensamenwerking.
In de bezoeken kwamen de volgende elementen naar
voren:
• Digitalisering
• Informatiedeling en de privacy-wetgeving
• Samenwerking in de strafrechtketen
• Samenwerking met andere domeinen
• Financiering systematiek
• Anticiperen op de toekomst
• Het gezamenlijk doel en effect
Digitalisering
Dit onderwerp is voor samenwerking in de keten van
evident belang. Weinig woorden worden daaraan aan
vuil gemaakt. Het wordt vooral belangrijk geacht om de
gezamenlijke ambitie uit te spreken dat we allemaal met
hetzelfde digitaal systeem willen werken, met een
gemeenschappelijke architectuur.
Daarnaast is er vooral behoefte aan informatie over het
stadium waar we nu inzitten en waar het nu eigenlijk op
hangt.
Informatiedeling en de privacy-wetgeving
De privacy wetgeving is juridisch een ingewikkeld
domein, er worden verschillende interpretaties gehan-

mei 2017

8

teerd. Naar voren wordt gebracht dat het daarom heel
belangrijk is om als ketenpartners onderling goed door
te vragen wat zij precies nodig hebben. Door de maatschappelijke behoefte centraal te zetten, zou het niet erg
moeten zijn om hierbij af en toe je vingers te branden.
Wel is het belangrijk om de afweging goed inzichtelijk te
hebben. Vandaaruit kunnen we werken vanuit mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden.
In elke regio wordt op locatie gewerkt aan afspraken,
bijvoorbeeld in convenanten, om met gemeenten en
zorg informatie te kunnen delen. In het algemeen geven
de regio’s aan hier wel uit te komen met de partners al
kost het tijd en vertrouwen. Bij het kunnen delen van
informatie met ggz instellingen is het beeld meer
wisselend. Hier geldt weer dat het voeren van het
gesprek over welke informatie precies nodig is, wanneer
en hoe, heel belangrijk is.
In de toekomst is er behoefte aan een betere wettelijke
basis, waarbij het meer duidelijk en helder is in welke
gevallen organisaties informatie kunnen delen (en in
welke niet).
Samenwerking in de strafrechtketen
In de verschillende regio’s vinden allerlei initiatieven
plaats op het gebied van ketensamenwerking ten
behoeve van (o.m.) kwaliteit en tijdigheid. Naar voren

wordt gebracht dat het belangrijk is om alle initiatieven
binnen de strafrechtketen in onderlinge samenhang aan
te pakken, via een ketenbureau of anderszins. Een aantal
regio’s (zoals bijvoorbeeld Oost-Nederland en Limburg)
brachten daarnaast het belang en hun ervaringen onder
de aandacht van het bij elkaar in de keuken kijken, al dan
niet met mensen ‘van buiten’.
“De professionals in de keten zouden elkaar meer moeten
ontmoeten. Het is belangrijk dat mensen geïnteresseerd zijn in
wat na hun werkzaamheden met de zaak gebeurd. Vaak horen ze
dat niet (ook de ZM!). Iedere schakel in de keten zou het effect
van zijn handelen moeten ervaren. Daarmee moeten we dus
eigenlijk steeds terug redeneren.” Oost-Nederland
Samenwerking strafrechtketen met andere domeinen
In Amsterdam wordt de samenwerking met gemeente
en andere partijen gedragen door de burgemeester. In
regio’s met veel verschillende gemeenten en/of provinciën wordt gezocht naar een goede en efficiënte verbinding met veiligheidshuizen en gemeenten. De lokale
(politiek-bestuurlijke) verhoudingen zijn in dat slagen
mede bepalend.
De regio’s roepen op tot veel meer integraal werken.
De organisaties moeten ontschotten om beter te zijn
toegerust op de maatschappelijke problematiek van
vandaag de dag en daarop sneller en passender te
kunnen reageren.

“Wij zijn nog steeds georganiseerd in traditionele kolommen.
De huidige maatschappelijke problemen laten zich echter niet
passen in de huidige systemen. Hoe kunnen we beter aansluiten
en reageren? We moeten bewegen richting netwerkorganisaties.” Limburg
“De strafrechtketen moet ketensamenwerking in de inrichting
opnemen. Ketensamenwerking moet een belangrijk onderdeel
zijn van onze core business. Nu doen we het allemaal in de
marge, maar uiteindelijk moet deze manier van werken wel
geborgd gaan worden in de organisaties. Nu is het nog: eerst de
core business, dan pas…” Rotterdam
“Er komen steeds meer horizontale vraagstukken. Zijn we wel
toegerust om zo te werken? Het levert altijd gedoe op. Binnen
organisaties loopt je toch tegen muren aan.” Amsterdam
“Je benadert een persoon vanuit je eigen taakopvatting. Op het
moment dat je de jongen centraal zet, heb je iemand (regisseurs)
nodig die alle taakopvattingen met elkaar verbindt. Vanuit enkel
je eigen taakopvatting kan je dus nooit echt persoonsgericht
werken.” Amsterdam
Daarin komt ook de ingewikkelde vraag over de scheidslijn tussen straf en zorg naar voren:
“Het individu behoeft zorg. En de directe omgeving of maatschappij veiligheid. Wij kunnen toch iemand vastzetten?
Daarmee worden de grenzen opgezocht. Terwijl we eigenlijk als

mei 2017

9

samenleving andere mogelijkheden nodig moeten hebben. Ook
bij de GGZ worstelen ze hiermee.” Oost-Brabant
De regio’s brengen naar voren dat samenwerking in
netwerken het aantal mogelijkheden in interventies,
vanuit de gemeenten of zorg, verbreedt. De ene regio is
daar verder mee dan de andere regio. Daarnaast kunnen
we als strafrechtketen nog groeien in het gebruik van de
huidige interventies. Om daarbinnen snelheid en
creativiteit te houden.
Zo is de rechtbank in Limburg met verschillende burgemeesters in gesprek over de mogelijkheden van rechtspraak op locatie. De rechtbank maakt zich op deze wijze
onderdeel van een (lokaal)netwerk. De president van
Limburg zou graag steun willen vanuit Den Haag voor
het breder uitrollen van zittingen via videoverbinding in
gemeenten.
Naast de domeinen straf, zorg en gemeenten worden
ook stapjes gezet in het ontschotten van de straf- en de
civiele keten. Verschillende regio’s vinden dat combizittingen mogelijk moeten zijn. Immers, dan staat de mens
echt centraal (en niet de organisatie en zijn schotten).
Op verschillende manieren willen de regio’s stappen
zetten in het ontschotten en groeien naar netwerkorganisaties. Maar ze merken dat er in politiek-bestuurlijke
context andere belangen een (belangrijke) rol spelen.
Daar zouden ze meer steun in willen ontvangen.

Financiering systematiek
“De financiering moet niet leidend zijn, het maatschappelijke
effect moet bovenaan staan. Het financieringsstelsel is een
manier om geld te krijgen voor de uitvoering van de maatschappelijke opdracht.” Rotterdam

Een aantal regio’s staat open in het experimenteren met
de ruimte binnen de financiële systemen, werkend in
netwerken met maatschappelijke impact als focus. Om
zo gewoon te proberen, zonder het systeem om te
gooien.

De financieringssystemen stimuleren ketensamenwerking niet. De regio’s gaan hier zo goed als mogelijk mee
om. Wel is het een wens om zichtbaar te krijgen (stap 1)
hoe stromen lopen, en (stap 2) op welke wijze blokkades
weggenomen kunnen worden.

In het kader van financiering en capaciteit brengen de
regio’s nog andere punten naar voren:

Ook in de financiering moeten we meer integraal werken
en dus ontschotten. Er is een tegenbeweging – tegen
eenzijdige productieafspraken – op gang. Zo geeft de
regio Den Haag aan eerst te kijken naar wat goede
rechtspraak nodig heeft, pas later wordt bekeken wat
het financieel betekent. Financiering is immers een
manier om geld te krijgen voor de maatschappelijke
taken, brengt onder meer Rotterdam naar voren.
De regio’s roepen op om dat in vredesnaam niet in de
weg te laten staan door allerlei bekostigingssystematieken.
Financieringsstelsels in de keten helpen niet om een
beweging op gang te krijgen naar netwerkorganisaties,
laat staan te verduurzamen. De reclassering is een
voorbeeld waar meer regelruimte is ontstaan, waardoor
het beter in staat is om als netwerkorganisatie te acteren.

•	Het geluid komt naar voren dat de werkzaamheden
veel intensiever en complexer worden: voor de
politie worden incidenten heftiger en de impact groter,
het OM is met veel maatschappelijk relevante zaken
bezig die niet per definitie parketnummers opleveren
(rondom thema’s radicalisering, verwarde personen,
ondermijning), de rechtspraak heeft te maken met een
beduidend aantal zaken die ingewikkelder zijn en
daardoor veel meer tijd kosten dan begroot.
•	Er is te weinig capaciteit, er zijn te weinig handen aan
dek om de ambitie uit te voeren.
•	We zouden na moeten denken over een landelijke
afpakdoelstelling, en niet separate doelstellingen van
bijvoorbeeld OM en Belastingdienst. Dan zit je
ongewenst in elkaars vaarwater.
•	De wens is dat er ruimte is/komt voor kwaliteit en
opleiding van de professionals op competenties en
kennis in verschillende soorten interventies, regie
zonder macht, scenario's, inzicht in elkaars organisaties én persoonlijke ontwikkeling. Daarvoor is weinig
tijd en ruimte.

mei 2017

10

Anticiperen op de toekomst
Naast de dagelijkse samenwerking is het ook belangrijk,
zo wordt naar voren gebracht in de bezoeken, om veel
meer gezamenlijk te anticiperen op de toekomst. Nu
doen de organisaties dat los van elkaar, maar dat
moeten we veel meer strategisch met elkaar aanpakken.
Samen verder vooruit kijken dan 1 jaar. Dus niet elk jaar
her prioriteren, maar gezamenlijk – met gemeente(n)
– eenlangere termijn visie hebben. Bijvoorbeeld: “Het
imago van de haven veranderen” Noord-Holland.
Dat levert niet direct zaken op, maar wel resultaten!
Ook in het gezamenlijk investeren in personeel moeten
we verder dan 1 jaar vooruit kijken, bijvoorbeeld voor
personeel met cybercrime als expertise.
Cybercrime is een containerbegrip, wat verstaan we daar precies
onder? Wat betekent het dat een groot deel van ons leven op
internet afspeelt? Wat is onze rol daarin? Noord-Holland
Daarnaast is innovatief denken in communicatie naar voren
gebracht, zoals begrijpelijke vonnissen en PV of vonnis als
filmpje. We krijgen het nog niet voor elkaar om filmpjes naar
elkaar door te sturen en af te spelen! Noord-Holland en
Midden-Nederland.
Verder worden stappen gezet in het gebruik van Big
Data. Daar zouden we veel meer ervaring mee moeten
opdoen als strafrechtketen.

Zorgen worden geuit over het grijze gebied tussen
criminelen en de “brave burgers”. Er is een groeiende
groep mensen die van bepaalde vormen van criminaliteit,
zoals in de ondermijningsfeer, weten en daarover
zwijgen of zelfs dat faciliteren. Inwoners gaan het
normaal vinden en dat is zorgwekkend. Oost-Brabant
Het gezamenlijk doel en effect
In één keer goed de keten door. Limburg
De maatschappelijke oriëntatie voorop houden. Rotterdam

elkaar in gesprek, ook met burgers. Door middel van
deze bijeenkomst werd eigenlijk horizontaal verantwoording afgelegd.
Er is veel behoefte om vanuit het maatschappelijk
rendement te kunnen sturen. We hebben nog weinig
inzicht of de straf / interventie, die we hebben opgelegd,
het effect heeft dat we hebben beoogd. In NoordHolland hebben ze wel ervaring opgedaan in een
leeratelier betekenisvol te interveniëren en dat vergeleken met ZSM. Daarin zie je echt een verschil. Het
zichtbaar maken of personen daadwerkelijk handelingsperspectief hebben gekregen, blijft echter lastig.

Zo snel mogelijk recht doen. Midden-Nederland
In de gesprekken met de regio’s wordt afgevraagd of
een ketendoelstelling zou kunnen werken. De reacties
zijn niet eensluidend. De vraag is of een ketendoelstelling van toegevoegde waarde kan zijn in de uitvoering
van onze maatschappelijke opdracht. Vanuit de regio’s
wordt naar voren gebracht dat een gemeenschappelijk
doel beter zou kunnen werken, een doel dat iedereen
nastreeft en waarbij ieder vanuit zijn eigen expertise zijn
bijdrage levert / kan leveren, en zijn eigen verantwoordelijkheden daarin kan nemen (over de structuren heen).

Tot slot
Diverse regio’s gaven aan dat het voor bestuurders
belangrijk is om te varen op de gedrevenheid van de
professionals: niet remmen, maar meedoen. Niet
beginnen met: dat kan niet, maar mogelijkheden
zoeken. Professionals willen aanpakken. Bestuurders
kunnen de ruimte bieden tegen de verdrukking in voor
innovatie rondom maatschappelijke opdracht.
Verder geven de bestuurders aan de behoefte te hebben
om van elkaar te leren, zowel de do’s als de don’ts.

Een mooi voorbeeld van horizontale verantwoording gaf
de regio Oost-Nederland. In deze regio was een
publieksacademie georganiseerd met het onderwerp
verkeersmisdrijven. Daar kwamen alle partijen met

mei 2017

11

Bijlage 3
De opbrengsten van de gesprekken binnen en buiten de keten aangevuld
met een analyse van actuele documentatie
Context en aanpak
1. Opdracht
De samenleving verandert in rap tempo, denk aan
technologische ontwikkelingen, individualisering en
glokalisering. Dit leidt tot vragen over de exclusieve
werking van het strafrecht, dat zich onder meer uit in de
behoefte aan andere interventies dan louter de strafrechtelijke. Ter voorbereiding van een verdere dialoog
tussen professionals en bestuurders in deze veranderde
context is besloten om een onafhankelijke verkenning
uit te voeren in en rondom de strafrechtketen.
De uitkomsten hiervan worden ingebracht in de dag van
het strafrecht die in februari 2017 plaatsvindt en waarin
samen de ontwikkelthema’s worden geformuleerd.
2. Aanpak
De opdracht is in opdracht van Directie Strafrechtketen
van het Ministerie van Veiligheid en Justitie uitgevoerd
in de periode van september 2016 tot/met februari 2017.
Hierin zijn meer dan vijfenzeventig interviews gehouden
met een representatieve groep van bestuurders,
burgermeesters, staven en taakprofessionals in de
praktijk rondom de strafrechtketen. Daarnaast is recente
documentatie (periode 2016-2017) geanalyseerd die is

aangedragen door interviewers en die bijdraagt aan de
gestelde opdracht. In alle gevallen lag de focus op wat
nog meer nodig is in de strafrechtketen (SRK) in relatie
tot maatschappelijke ambitie.
Bezochte organisaties en bijeenkomsten:
• Advocatuur Utrecht, Den Haag (incl. Orde)
•	Bestuursdepartement Den Haag
Directie Wetgeving en Juridische Zaken (DWJZ),
Directoraat Generaal RR
Directoraat Generaal Politie (DGPOL)
Directoraat Generaal Rechtspleging en
Rechtshandhaving (DGRR)
Directoraat Generaal Straffen en Beschermen (DGSB)
• Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB)
•	Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) Vught, Rotterdam,
Den Haag
• FIOD
• Gemeente - Rotterdam, Nijmegen, Rotterdam, Almere
• GGZ Nederland
• HALT
• Hogeschool Utrecht
• Jeugdzorg Nederland
• JSO kennis en adviesbureau
• JUSTID

mei 2017

12

• Leger des Heils Utrecht
• Nederlands Forensisch Instituut (NFI)
•	Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en
Psychologie (NIFP)
•	Openbaar Ministerie (OM) Den Haag, Oost Brabant
• Politie - Den Haag, Haarlem
•	Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) Den Haag,
Utrecht
• Raad voor de Rechtspraak
• Raad voor de Rechtsbijstand
• Reclassering Den Haag, Utrecht
• Slachtofferhulp Nederland
• Stichting Straatconsulaat Den Haag
• Stichting Verslavingsreclassering
• Universiteit Utrecht, Universiteit Tilburg
• Veilig Thuis
• Woningbouwvereniging Assen
• Zittende Magistraat (ZM)
•	Conferenties Koersen en kansen, ZSM tafels in Haarlem
en Den Haag, Bijeenkomst Pilot VIV-JJ proeftuinen
verkorte invrijheidstelling (DSJ), Bijeenkomst Pilot
ouders aan zet (JSO), Veiligheidshuizen in Amsterdam
en Rotterdam, Programma VenJ verandert.

3. Interviews en analyse
Bewust is gekozen voor een open vraagstelling: Waar
loop je tegenaan in de praktijk? Wat zijn voorbeelden die
breder onder de aandacht kunnen worden gebracht? En
welke personen of bijeenkomsten kun je verder aanraden? Verder is ingezet op geanonimiseerde verslaggeving over het geheel. Dit heeft geleid tot een prettige en
waardevolle voedingsbodem om informatie te delen en
mogelijke knelpunten te bespreken en werd breed
gewaardeerd.
Voor wat betreft de analyse van aansprekende en
actuele documentatie is opgeschreven wat hierbij opvalt
en welke leerpunten meegenomen kunnen worden.
Voor wat betreft de analyse van aansprekende en actuele
documentatie is opgeschreven wat de onderzoekers
hierbij opvalt en welke leerpunten waardevol zijn.

4. Presentatie en verantwoording
De gehanteerde categorisering bevat de rode lijnen die zijn
opgehaald. Dit betreft een enigszins arbitraire indeling die
overigens wel breed werd herkend in de interviews:
1.	Meer focus op de persoonlijke context verdachte/
veroordeelde en slachtoffers,
2.	Heldere kaders en condities om in een veranderde
context samen te werken,
3.	Ruimte voor het nieuwe vakmanschap.
Binnen de categorisering zijn omwille van de leesbaarheid
veel onderwerpen geclusterd, volgens een logica die niet is
afgestemd met de geïnterviewden. Oftewel het bijgevoegde overzicht geeft een bondig en geanonimiseerd overzicht
van de resultaten van de interviewronde in een eigen
formaat. De onderzoekers konden nog veel meer professionals ontmoeten om hun verhaal te horen. Er hadden dus
nog veel meer waarnemingen gedaan kunnen worden.
Desondanks zijn volgens hen de grote lijnen met aansprekende praktijkvoorbeelden opgehaald.

mei 2017

13

Ontwikkellijn 1: meer focus op de persoonlijke context verdachte/veroordeelde en slachtoffers/nabestaanden
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Betekenisvol
interveniëren

Meervoudige sociale problematiek

Betekenisvol interveniëren / context meewegen

•	Veel delictsgedrag heeft oorsprong in sociale problematiek zoals armoede,

•	Duurzame interventies, waarmee de onderliggende problematiek ook kan worden

verslaving en laag verstandelijke begaafd (LVB). Hoe effectief is het om strafrech-

opgelost. Handel hiertoe meer persoonsgericht in plaats van zaaksgericht.

tinstrumentarium in te zetten bij het begaan van een delict? De oorzaak van de

Interventies zouden situationeel zelfs verder kunnen reiken dan betrokken

problematiek wordt hiermee niet aangepakt.

persoon (bijvoorbeeld in bepaalde probleemgezinnen kan het heel zinvol zijn om

•	In de strafrechtketen (SRK) komt de doelgroep van LVB veelvuldig voor. Ze worden
nu vaak behandeld alsof ze volledig toerekeningsvatbaar zijn.

jongere broertjes en zusje ook mee te nemen in een begeleidingstraject).
•	Het strafrecht zal in bepaalde situaties meer als stok achter de deur moeten
dienen om goed gedrag te vertonen. Hier zou ook meer bekendheid aan gegeven

Interventie vanuit delict of context?

moeten worden binnen de SRK. Het strafrecht als dreigmiddel helpt om de

•	Doelen van straffen zijn: vergelden, afschrikken en het voorkomen van recidive.

zorgketen op gang te brengen (bijvoorbeeld in situaties van huiselijk geweld/

•	De basis om te acteren is in wetgeving verankerd. De interventie geschiedt vaak op

kindermishandeling kan gedwongen worden een sociaal programma te volgen

basis van het begane delict. Strafrecht conform wetboek (“Dat is onze opdracht”).
•	De SRK is ook ingericht naar het bestraffen van het delict (zie ook sturingsprincipes). De focus ligt op “boeven vangen” en niet op het aanbieden van hulp/zorg.
•	De effectiviteit van de keten is laag omdat personen regelmatig terugkeren voor
strafrechtelijk delict. Korte taakstraffen vreten capaciteit en wat is effectiviteit?
• Er komt vaak pas een reclasseringsrapport als mensen veelvuldig terug komen.
•	Daarentegen is er in de SRK al een sterke stroming op gang gekomen om meer te
handelen naar de context. Hier zou de SRK nog veel meer op in moeten zetten.
• Zorg en straf blijken in de praktijk zeer lastig aan elkaar te verbinden.

waarmee de dader op het goede pad komt en waarmee het hele gezin is
geholpen).
•	Breng betrokkene nog beter in positie en laat hem/haar mee denken wat hij/zij
nodig heeft.
•	Breng ouders in positie door hen zelf (met enige hulp) een herstelplan te laten
maken en dat inbrengen voordat er wordt besloten over de interventie. In de tijd
van de “Time out “ kan het plan worden opgesteld.
•	Mogelijk biedt de inzet van mediation ook een oplossing in bepaalde
strafrechtzaken.

•	De gevolgen van een interventie zijn van tevoren niet altijd even goed doordacht.
(Zo kan een interventie tot gevolg hebben dat een jongere geen Verklaring
Omtrent Gedrag (V.O.G) kan aanvragen, dat de jongere daardoor zijn opleiding
moet staken omdat hij geen stage kan lopen, en daarmee de kans kleiner wordt

• Neem ook het slachtoffer mee in de overwegingen (en de communicatie).
•	Let op de schuring die mogelijk ontstaat wanneer de dader niet wordt gestraft in
de ogen van het slachtoffer.
• Houdt balans van het kleinere (individuele) en grotere (maatschappelijke) belang.

dat hij zijn leven weer op de rails krijgt, waarmee het recidive gevaar weer wordt
vergroot. Is straf hiermee evenredig aan het delict?)

mei 2017

14

Ontwikkellijn 1: meer focus op de persoonlijke context verdachte/veroordeelde en slachtoffers/nabestaanden
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Betekenisvol
interveniëren

Preventief/ vroegtijdig handelen

Preventief/ vroegtijdig handelen

•	Er zijn vaak vroegtijdige signalen dat een persoon afglijdt. (bijvoorbeeld in

•	Vroegtijdig signaleren, met name ook gericht om schade tegen te gaan. Niet alleen

gezinnen waar de broers ook al in criminele circuit zitten).

richten op veiligheid van nu maar ook op ontwrichting van morgen. (Zo kan

•	Hoe herken je vroegtijdige signalen? (wijkteams, politie ect.).

bijvoorbeeld de achtergrond van een kind aanwijzing en geven voor crimineel

• 98% van cliënten veiligheidshuis heeft vroeger jeugdzorg gekregen.

gedrag in de toekomst).
• Eerder hulptraject aanbieden: waarom wachten op strafbaar feit?
Integrale benadering
•	Deel nog meer context informatie met elkaar voor wat betreft de casus (bijv. zo
spoedig mogelijk ZSM-locaties). Zoek de verdieping. Betrek daar ook de omgeving
van de verdachte in deze analyses (bijvoorbeeld de rest van het gezin).
•	Maak in gezamenlijkheid keuzes en houdt bij de uitvoering van de interventie
rekening met elkaar (o.a. overdrachtsmomenten) en handel niet vanuit het belang
van de organisatie/kolom maar in het belang van de betrokkenen.
•	De wens is om bij een uitspraak ook een advies te krijgen voor een vervolgtraject.

Verbinding van de
Zorg
strafrechtketen met de •	Wie is/voelt zich verantwoordelijk voor personen met sociaal-criminele problemamaatschappij (zorg,
tiek en neemt de regie?
gemeenten, e.a.)
•	Vanwege bezuinigingen op de zorg krijgen veel personen niet de (geestelijke)
zorgbijstand die ze nodig hebben.

Taakopvatting strafrechtketen SRK
•	Het doel van de SRK blijft: het waarborgen van de rechtstaat en het bijdragen aan
een veilige en rechtvaardige samenleving.
•	In relatie tot betekenisvoller interveniëren vergt dit een andere mentale insteek;
SRK is een relatief kleine speler in relatie tot de veelal complexe problematiek; hoe

•	Openbaar Ministerie (OM) stuurt regelmatig personen weer ‘de straat’ op omdat
delict niet groot genoeg is geweest om ze vast te houden met grote veiligheidsrisico’s voor desbetreffende persoon en samenleving.

kan de SRK hieraan bijdragen? Van aansturen naar deelnemer vanuit veiligheid- en
rechtstaatbelang. Niet dienend, niet dominerend, maar naast sociaal domein
(balans).
•	De SRK zou de ontwikkeling van delinquenten meer centraal moeten zetten, leren
een leven op te bouwen (bijvoorbeeld bij jeugdige criminelen niet direct hard (af)

mei 2017

15

Ontwikkellijn 1: meer focus op de persoonlijke context verdachte/veroordeelde en slachtoffers/nabestaanden
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Verbinding van de
•	Criminaliteit in relatie tot bijvoorbeeld verslaafde verdachten over gemeentegrenstrafrechtketen met de
zen heen is lastig te vatten. (Wie neemt de zorg op zich van bijvoorbeeld een
maatschappij (zorg,
verslaafde inwoner die zwerft van stad naar stad?)
gemeenten, e.a.)
•	Zorg en straf blijken in de praktijk zeer lastig aan elkaar te verbinden.

straffen en meer rekening houden met biologische verklaringen van crimineel
gedrag).
•	De SRK zou in bepaalde lokale problematiek een grotere handhavende rol mogen
spelen (bijv. bij OMG’s - omgevingsvergunningen: Gemeenten proberen dit nu via

•	Er zijn te weinig mogelijkheden om een zorgaanbod te doen (naast en/of na ten

een omweg d.m.v. vergunningen en bestemmingsplannen te kanaliseren.)

uitvoering legging van een straf) . Er zijn te weinig zorgplekken beschikbaar/

•	Doel is niet alles in zo goed mogelijk pijplijn organiseren. Wel maatschappelijke

ingekocht door gemeenten.

integriteit, veiligheid en zorgen dat de burger echt geholpen is.

•	Er is geen informatie/prognose beschikbaar uit de SRK over te verwachten

• Strafrecht is een ultiem middel om doelen in het sociaal domein te bereiken.

aantallen.
•	Er is geen goede overdracht van forensische zorg naar gewone zorg (vanwege
wachtlijsten zit er een groot tijdsgat tussen).

Regie
•	Er zou een expliciete procesverantwoordelijke/ regievoerder aangewezen moeten

•	Marktwerking in de zorg werkt voor de doelgroep van de SRK contraproductief.

worden mét doorzettingsmacht bij mensen met grote sociale problematiek. Het

•	Voor het Ministerie van VWS is deze doelgroep niet interessant (minder dan 1%

OM (in de nabijheid) is hierbij nodig vanwege het gezag en de stok achter de deur.

doelgroep), maar betreft dus wel een aanzienlijke doelgroep in de SRK.

(desnoods regie plaatsing geesteszieken bij Openbaar Ministerie (OM) met
bijbehorende financiering).

Relatie gemeenten

•	Mensen met grote sociale problematiek zouden veel eerder doorverwezen moeten

•	De re-integratie (na detentie) is de verantwoordelijkheid van de gemeente. Alle

worden naar de reclassering. (Neem bijvoorbeeld het proces waarin een verdachte

gemeenten hebben een ander re-integratie beleid; er is grote differentiatie in het

wordt voorgeleid aan de Rechter Commissaris en die een voorwaardelijke straf

voorzieningenpakket. De SRK onderhandelt op de 5 leefgebieden met de gemeen-

oplegt op basis van reclasseringsrapport ; dit zou je ook bij ZSM moeten kunnen

ten die allemaal hun eigen beleid hierop hebben. Gemeenten hebben daarbij niet
1 loket of logische interne koppelvlakken op deze leefgebieden.

toepassen zonder tussenkomst rechtbank).
•	Er zal een warme overdracht moeten plaatsvinden tussen ketenpartners (niet

•	Voor diverse/veel gemeenten geldt dat ze niet in staat zijn deze re-integratie goed
te organiseren. Er is een te lage deskundigheid (zowel op politiek, beleids- niveau).
Het is met name zeer lastig tijdig huisvesting regelen en voldoende zorgplaatsen.

loslaten voordat een ander hem heeft).
•	Er zou meer geïnvesteerd moeten worden in de kennis/ expertise van het
buurtteam (relatie punt 3. vakmanschap).

Met name de kleinere gemeenten kunnen hun rol niet waarmaken.
•	Omliggende kleine gemeenten trekken wissel op zorgplekken/voorzieningen
binnen grotere gemeenten. Dit trekt ook wissel op andere gemeentelijke financiën
als onderwijs en bijstand etc.

mei 2017

16

Ontwikkellijn 1: meer focus op de persoonlijke context verdachte/veroordeelde en slachtoffers/nabestaanden
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Verbinding van de
•	Er is een groot tempo van veranderingen binnen gemeentelijk domein (waaronder
Strafrechtketen met de
de 3 decentralisaties). Er is behoefte aan consolidatie; tijd om het goed te kunnen
maatschappij (zorg,
inregelen maar ook aan kennisoverdracht vanuit het Rijk aan de gemeenten over
gemeenten, e.a.)
de complexe regelgeving/systematiek.
•	Warme overdracht vanuit de SRK aan gemeenten is nu vaak niet geregeld. 40%
van de ex-gedetineerden wil ook niet dat hun informatie naar de gemeente gaat.
Hierbij speelt verder dat er een grote beperking is v.w.b. de informatieoverdracht
(WBP) van de SRK aan gemeenten.

Re-integratie/ terugkeer in de samenleving
•	De Reclassering zou meer als spilfunctie moeten fungeren voor de vruchtbare
verbinding tussen justitiële ketens en het gemeentelijk veiligheid- en sociale
domein.
•	De ambitie is om alle leefgebieden (inkomen, werk, huisvesting, relaties, scholing)
met elkaar te verbinden binnen de gemeente voor 1 persoon mét plan.
•	Het is van belang om elkaar vroegtijdig in het traject vinden zodat binnen DJI al
acties in gang kunnen worden gezet waar na detentieperiode op doorgepakt kan

•	Er is spanning tussen ZSM en Veiligheidshuizen (“zelfs concurrenten”)

worden.

•	Veiligheidshuizen waren oorspronkelijk bedoeld om een goede verbinding te

•	Het aanbod in de opleidingen binnen DJI zouden nog beter kunnen worden

leggen met het sociaal domein, maar de SRK blijft te dominant. Wie betaalt

aangesloten op wat er in gemeenten nodig is. (Bijvoorbeeld niet opleiden tot

bepaalt immers. Hierdoor is de verbinding met het sociaal domein toch zwakker
dan bedoeld. “Het Veiligheidshuis is een rekverbandje, en overal weer anders
georganiseerd”.

lassers als er bakkers nodig zijn).
•	Een voorbeeld betreft het programma “Ruim Baan” (betekenisvol reclasseren) dat
de Reclassering samen met OM uitvoert.

•	Step care werkt niet bij zware gevallen. Wijkmensen kunnen de complexe
problematiek niet aan. Er dienen gelijk ervaren krachten ingezet dienen te worden.
•	Er zijn perverse prikkels voor gemeente. (De financiering van zorg is voor gemeente, maar de inzet van politie en justitie zijn “gratis”, m.u.v. jeugdstrafrecht.
Hierdoor jeugdigen soms eerder doorgeschoven naar volwassen strafrecht.)

Geef ethiek een belangrijke plaats
•	Vanuit welke waarden handelen we? Houd hierbij rekening met de geloofwaardigheid vanuit de samenleving.
•	Denk hierbij ook aan vergeven en om vergeving vragen, want het heeft geen zin
om wrok te houden (staat los van de straf).

Terugkeer in maatschappij/ reclassering
•	De 3RO’s (reclasseringsorganisaties) zijn concurrerend ten opzichte van elkaar.
•	Ruim Baan (voor betekenisvol reclasseren) is een mooi initiatief, maar heeft wel
met name focus op “laag hangend fruit”. Er is geen incentive (financiering) om de
echt zeer hardnekkige delinquenten duurzaam te begeleiden.
•	Een zeer hoog percentage ex-gedetineerden komen na verblijf in een penitiaire
inrichting op straat zonder identiteitspapieren.
•	De communicatie naar slachtoffers en nabestaanden kan veel beter. De maatschappelijke reactie neemt toe, heftiger. De SRK reageert administratief.

mei 2017

17

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Sturingsprincipes

Kolom-/ organisatiebelang

Gezamenlijke doelstelling SRK op resultaat

•	In de huidige situatie wordt er met name gestuurd vanuit de eigen kolom

•	Nieuwe ideologie (betekenisvolle interventie) vergt andere sturingsprincipes en

(organisatie). Iedereen zijn eigen domein en professionele agenda. Compromis

bedrijfsvoering ( minder denken in productie, meer in doen wat nodig is).

bereiken we in beraden en op onderdelen. Autonomie van partijen blokkeren

•	Gezamenlijke doelstelling SRK op maatschappelijk resultaat (en niet op het hoe).

samenwerking. Elke organisatie binnen de keten beschouwt zichzelf als centrum

Juiste vergelding en juiste interventie op maat. Wat wil je oplossen met welk

van de keten.

maatschappelijk effect?

•	Leiders spreken wel over de muren van de eigen organisaties. Gebeurt niet in
gedrag, men gaat uiteindelijk toch voor belang eigen organisatie.

•	Op basis daarvan (meerjarige) capaciteitskeuzes maken: Samen bereid zijn om te
investeren. Maatschappelijk outcome centraal. Hierbij wel duidelijke verantwoor-

•	Te veel prioriteiten en toch gewoon alles oppakken, want anders ontspoort het op
een ander onderwerp als die minder prioriteit zou krijgen. Er worden te weinig
keuzes gemaakt op basis van wat buiten speelt. De te leveren kwaliteit heeft te
leiden onder de hoge werkdruk.

delijkheidsverdeling behouden
•	Definieer wat je aan kan als keten. Selectiever worden waar je op richt in gezamenlijkheid. Creëer samenhang rondom grote thema’s.
• De next step! Samen verbeteren i.p.v. sub-optimalisatie.

•	Werkwijze en prioritering verschillen per organisatie waardoor er ook verschillende snelheden ontstaan.

•	Meer eigenaarschap nemen voor het gezamenlijke resultaat. Een intrinsieke
motivatie is hiervoor nodig. Bereid om autonomie enigszins los te laten t.b.v. het

•	Systeemdenken veroorzaakt dat we veel te smal naar de zaak/persoon kijken.
Niemand die ervan is / het “dossier” wordt over de schutting gegooid. N.a.v.
rapport commissie Hoekstra in zaak Bart van U. impuls om nog meer op procedu-

geheel. Niet blijven hangen in institutie-conflicten.
•	De verschillende dimensies van ketensturing is mooi verwoord in “Ketens de
baas”. Verandering kost tijd.

res te gaan zitten.
•	SRK fungeert te procedureel en te traag. Overal wachttijden (OM, Rechtbanken,

Kaders over het “wat”, condities over het “hoe”

Raad voor de Kinderbescherming, zorg etc.) en processen die niet op elkaar

• Creëer meer regelruimte om het goede te doen: betekenisvolle interventie.

aansluiten. Vooral de capaciteit van het OM is beperkend.

• Departement moet faciliterend optreden ipv voorschrijvend (beleid/wetgeving).

•	Er is een grote afstand tussen ‘Den Haag’ en uitvoering. Het departement zelf is
ook sterk verkokerd tot irritatie van ‘de uitvoering’, die soms zelfs de beleidsdirecties niet als onderdeel van de SRK beschouwen.

•	Stel eisen aan het resultaat en laat de hoe aan de professional. (Beleid moet niet
voorschrijven hoe dingen worden gedaan).
•	Verantwoordelijkheid hand in hand op verantwoording. Onderdeel professionele

• Stop met bemoeien vanuit departement op individuele cases.

standaard. Wel kpi’s (prestatie-indicatoren) nodig voor verantwoording over het
resultaat.

mei 2017

18

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Sturingsprincipes

Duurzame incentives

•	Ook meten hoe zinvol een afdoening is geweest. (Bijvoorbeeld het geven van een

•	Last van oude structuren die de professional in de weg zitten: governance,
financiën, informatievoorziening, bepaalde juridische kaders (zie verderop).
•	Er is geen logische set van prestatie-indicatoren (pki’s) voor de keten op kwaliteit,
snelheid etc.

boete – die men niet kan betalen – versus een taakstraf.) Meet de integraliteit van
de outcome SRK (v.b. top 600 in Amsterdam).
• Via reviewsteams (checklist) hard meten of in context is meegewogen.
• Geef ruimte (capaciteit/ middelen) om de samenwerking in te richten.

•	Er worden geen duurzame investeringen gedaan: Bij DJI was “het buiten” al naar
binnen gehaald (detentiefasering, half-open inrichtingen) en later breken we het
opgebouwde weer af. En nu zijn er weer ontwikkelingen om dit weer op te bouwen

• Geef ruimte en tijd om te experimenteren en leer er duurzaam van.
•	Doorbreek de anonimiteit in de keten: weten wie beslissing heeft genomen, bijv.
om iets terug te draaien als iets fout gaat. (wie is toezichthouder?)

(bijvoorbeeld project: voorlopige invrijheidstelling van jeugdigen).
•	Er is veel bezuinigd op re-integratie-potjes (humanitas, exodus ect.): penny wise,
pound foulish.

Besturing centraal- decentraal?
•	Maak de besturingspraktijk meer centraal (want gemeenten kunnen het niet

•	Het absorptievermogen van de keten is beperkt. Niet steeds nieuw beleid; er is tijd
nodig om eerdere beleidsdoelstellingen te realiseren.

waarmaken, op een paar grote steden na) maar houdt die dienend aan het
uitvoeringsniveau. Organiseer de strafrechtketen in regio’s, waarbij de uitvoering/

•	Als organisaties in reorganisatie zijn (OM, Pol) heeft dit effect op hun resultaten.
Daar zou in de sturing meer rekening gehouden moeten worden.

reclassering “in de wijk” moet worden ingebed.
•	Geef meer ruimte om regionale oplossingen te zoeken voor regionale

•	Ook in het systeem zitten weeffouten. Verzekeringsmaatschappijen eisen
aangiftes, maar wil de burger wel een vervolg?

problematiek.
•	VenJ zou haar rol steviger moeten oppakken. Strakker in het wat en condities en
randvoorwaarden over het hoe (maar geen protocollering of voorschrijven).

De geloofwaardigheid van de strafrechtketen in het geding

•	OM moet nog meer als procesregisseur gaan op treden (ook richting reclassering,

• De doorlooptijden zijn dramatisch.

Forensisch instituut NFI enz.)

• Zaken die niet worden op gelost.

•	De beraden BKB, RKB en LKB zijn oude structuren: het is beter om de SRK op

• Een percentage straffen die niet ten uitvoering worden gelegd.

thema’s te organiseren.

• De aangifte bereidheid gaat omlaag.

•	Organisaties hebben behoefte om nog meer aan voorkant aan tafel te zitten als

• Meldplicht … wanneer actie als niet wordt gemeld?

beleid/keuzes worden gemaakt. (bijvoorbeeld NFI, die heeft tijd nodig om kennis
op te bouwen om uitvoering te geven aan de prioritering).
• Minder afhankelijk worden van lokale spelers of die “er zin” in hebben.
• Meer gebiedsgebonden werken i.p.v. proces gestuurd werken.
• Juist minder organiseren volgens geografie.

mei 2017

19

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Sturingsprincipes

•	Onafhankelijke positie ZM blijven waarborgen. Executiebevoegdheid laten waar
het ligt.
•	Community police werkt goed in de wijk en is beschermende factor bij aanslagen
(werkt beter dan in andere landen).
•	Niet steeds nieuw beleid. Ook consolideren wat er reeds is met focus op de
kerntaken.

Ketenbrede inrichting
bedrijfsvoering

Kolomsgewijze productfinanciering

Verbinding van financiële middelen met het doel

•	Financierders als VenJ, gemeenten, zorgverzekeraars hebben allemaal een eigen

•	Financiële mechanismen die passen bij het strafrechtelijk netwerk (regie: wie

(verschillende) taakgerichte financieringssystematiek.

betaald bepaald).

• Taakstellingen worden per organisatie ingevuld.

•	Niet sturen op PxQ, maar op outcome. Bij intrinsieke motivatie zouden we geen

•	Geen gezamenlijk probleem, eigen financiering, taakstellingen worden binnen
eigen organisatie (zonder overleg) doorgevoerd.

last van PxQ moeten hebben.
•	Flexibiliteit (in financiering) om maatwerk te kunnen leveren.

•	Kasverplichtingen zorgt dat niet over jaargrenzen heen, continuïteit is niet
gewaarborgd.

•	Introduceren van doelfinanciering: Ministerie VenJ kan hiervoor de bank spelen.
Injectie voor het geheel.

•	Inzet van Justitie en politie kost gemeente niets i.t.t. zorgkosten (uitgezonderd
jeugdstrafrecht).

• Financiële kaders mogen niet meer remmend zijn om te doen wat nodig is.
•	Haal perverse prikkels uit financieringssystematiek advocatuur en vervang deze

•	De wens dat iedereen geld in de pot stopt gaat in praktijk niet gebeuren, want geld
is er niet en iedere organisatie is druk met zijn eigen (financiële) problematiek.
•	ZSM wordt afgerekend op producten/snelheid (niet op kwaliteit).

door meer realistische (opdracht commissie Van der Meer).
•	Voorkom dat alles naar rechtbank wordt doorgeleid i.r.t. financiering: zaak voor
laten komen loont immers.

•	Ketenbesparingen komen niet tot stand. Bijvoorbeeld: Telehoren wil OM niet,
besparing ligt op terrein van DJI.

•	Voorkom dat rechtbank niet voor niets klaar staat als bewijsmateriaal nog
ontbreekt en het besluit aan ZSM-tafel moet worden teruggedraaid.

• Zaken op de lange baan in afwachting van rapportage (psycholoog).

• Financiering rechtsbijstand in ZSM-zaken herbezien (betreft piketdiensten).

•	DJI heeft geen financiering om bijdrage te leveren aan het veiligheidshuis
(nazorgconsulenten).

mei 2017

20

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Ketenbrede inrichting
bedrijfsvoering

Waardoor ketenbrede opdrachten moeilijk uitvoerbaar zijn

En pilots doen

•	Bezuinigingen bij afzonderlijke partners hebben impact op het geheel en hiermee

•	Doe een pilot: Proces coördinatie bij OM: 10 arrondissementen is overzichtelijk

ook op de levering van kwaliteit.

aantal. Daar ook financiering beleggen. Lokaal de samen de beste oplossing

• Politieke druk: meer, beter maar ook goedkoper. Niet verenigbare zaken.

verzorgen in overleg met de lokale driehoek. (Aanname: gemeenten worden

•	Duurzaam reclasseren: geen financiële incentives om ook aan de slag te gaan met

ontzorgd v.w.b. financiering zorgplekken, verzekeraars omdat substantieel

zeer lastige “cliënten” en deze duurzaam te begeleiden.

doelgroep onverzekerd rondloopt).

• Veel wisselingen van officieren in een zaak. Kennis verlies.
•	Maatwerk past niet in gefinancierde producten: Samenspel van verschillende

Juridisch kader op maat

sporen, wens om dichter op de zaak over disciplines heen te werken en behoefte

•	Wens regelruimte m.b.t. hoe om te gaan met beklagwet. Bijvoorbeeld: bij een PI

aan flexibiliteit om niet alle capaciteit vast te zetten in “producten” komt weinig

waar wij zijn geweest komen circa 2000 klachten per jaar binnen. Doorgeschoten

van de grond.

systemen. Kunnen we geen griffierechten/leges vragen als drempel? Raad voor de
Kinderbescherming geeft echter aan dat er geen drempels opgeworpen mogen

En grond is voor perverse prikkels

worden.

•	Bijzitten van advocaten bij getuigenverhoren bij meerdere verdachten tegelijk.

•	Beter waarborgen rechtsbijstand verdachten bij ZSM. Ca. 2/3 doet van tevoren

Ieder zijn eigen advocaat. Jongste bediende gestuurd die ander werk doet en

afstand hiervan, en in pilot met piket-pilot slechts 5%. De gevolgen van een

declareert.

beslissing ZSM-tafel vaak voor verdachte niet duidelijk. (Bijvoorbeeld aantekening

•	Bij proforma zitting geen financiering advocaat. Indien verzoek wordt gedaan (hoe
onrealistisch ook), dan wel financiering.

op een VOG/ niet verstrekken VOG en impact daarvan op iemands leven.)
•	Aantal advocaten is gegroeid vanwege complexere samenleving en daaraan

•	Iedere DJI-instelling probeert oplossing te vinden voor onnodige afzeggingen van
bewoners die tot op het laatste moment mogen weigeren hun strafzaak bij te
wonen. Juridische houdbaarheid oplossingen discutabel en 25% van de DVO-ritten
(Dienst vervoer) is voor niets.

gerelateerde wetgeving. Zou opsporingsapparaat niet evenredig mee moeten
groeien irt opsporing en vervolging?
•	Beoordeling grootte strafzaak niet alleen aan de juridische complexiteit of aard
van de strafmaat, ook naar maatschappelijke onrust (gebeurd nu alleen bij
radicalisering).

Juridische beperkingen

•	Gezamenlijke de tools benutten van wet USB (uitvoering strafrechtelijke

•	Juridisch kader zou dienend moeten zijn, maar is soms juist belemmerend om
maatwerk te kunnen leveren.

beslissingen).
• Jurisprudentie opbouwen maatwerk bieden versus rechtsgelijkheid.

•	Weerhoudt soms te doen wat echt nodig is, bijvoorbeeld voor jongeren: nl.
herstelgericht werken.

•	Wegnemen juridische belemmeringen om oneigenlijke belasting SRK tegen te
gaan.

mei 2017

21

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Ketenbrede inrichting
bedrijfsvoering

•	Wet modernisering wetboek strafvordering is goede ontwikkeling, echter leidt wel

Vervang het fundament van de informatievoorziening (big step forward)

tot verlichting in berechtingskant, maar minder in opsporingskant.

•	Hele fundament vervangen van ICT: aansluiting op zorg, digitalisering, koppelin-

•	In relatie tot gemiste kans wetboek strafvordering: bij opsporing grote administra-

gen tussen systemen etc.

tieve last als bijv. telefoontaps moeten worden opgevraagd terwijl causaal

• Start met ICT die gezamenlijke doelen op VenJ domein ondersteunen.

verband evident is.

• Gezamenlijk investeren in digitalisering, dienstverlening, datakwaliteit.

•	Inzet strafrechtelijke mogelijkheden om lastige issue’s in het publieke domein op
te lossen (bv op terrein van drank en horeca en OMG’s (motorclubs)). Gemeenten

•	Modernisering ICT-infrastructuur/ gebruik maken technische mogelijkheden
(bijv. ook teleoverleg).

hebben bijvoorbeeld weinig juridisch mogelijkheden om vergunningen te

• De bureaucratie niet automatiseren.

weigeren. Wet Bibob geeft onvoldoende juridische mogelijkheden. Gemeenten

•	Zie DWS2 (Digitaliseringsprogramma) als één grote cloud waar iedereen zijn info

hebben behoefte aan meer instrumentarium om problemen op te kunnen lossen

in stopt met juiste meta codering, en iedereen eruit kan halen wat hij daadwerke-

(is overigens breder dan alleen het juridische vraagstuk).

lijk nodig heeft. Directie SRK als eigenaar van DWS.

•	Grote belemmeringen in werkproces door WBP (voorschriften en interpretatie):
-	WBP werkt zeer belemmerend in het informatie delen (wordt ook achter
verscholen want veel is wel mogelijk).

•	Investeer in data-analyse. investeer meer in “haal”-criminaliteit: aan de hand van
data (bijvoorbeeld drugsmilieu gerelateerde criminaliteit, “voorspellen”.
( “breng” criminaliteit zijn aangiften)

-	Bijvoorbeeld DJI krijgt geen informatie van het politiebureau: groot (medisch)
risico zowel voor betrokkene als personeel/andere gedetineerden.

Inrichten systemen vanuit de behoefte om informatie te delen

-	En WBP verhindert dat DJI bepaalde informatie met reclassering of gemeente
via systemen kan delen.

•	WBP: Verdachte is eigenaar van gegevens, maar ook uitzonderingsituaties bij wet
regelen.

-	Omdat delen van informatie niet altijd mag, zoeken partijen elkaar op (“soms
een heel circus”) om informatie wel mondeling te delen.

•	Ruimte nemen om informatie situationeel wel te delen. Motiveer waarom je
informatie gebruikt (bv in risicovolle situaties voor verdachte en/of omgeving).

-	(Medische) informatie over delictgevaarlijke personen worden vanwege WBP
niet altijd gedeeld met alle risico’s en gevolgen van dien.

Legitimatie vanuit management. Lef hebben iets uit te proberen. Wet staat doel
gebonden gebruik van informatie toe, en er kan dus meer dan waar men zich nu

-	Verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn niet met elkaar in lijn (bijv.
gemeente mag informatie ihkv WBP niet ontvangen over dader maar draagt wel
verantwoordelijkheid om burger op te nemen en de 5 leefgebieden te regelen.)
Rol professional binnen gemeente is kwetsbaar: het hangt op persoonlijke
motivatie en contacten.

toe beperkt.
•	Investeren in de verkeerstoren tussen Politie en OM (die gekoppeld wordt aan
verkeerstoren OM-ZM).
•	Gebruik data AICE om aan voorkant te kunnen interveniëren. AICE (Administratie
en Informatie Centrum voor Executieketen) door ontwikkelen als verkeerstoren

mei 2017

22

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Ketenbrede inrichting
bedrijfsvoering

Grote hoeveelheid aan beperkt bruikbare legacy-systemen

Suggesties

voor de executieketen: van alle bronnen (organisaties) info om volledig zicht te

•	Bij diverse ketenpartners is het ontsluiten informatie een grote belemmering door
verouderde en slecht functionerende ICT. Implicaties hiervan zijn:

krijgen op situatie 1 persoon.
•	Bevoegdheden koppelen aan gezamenlijke verantwoordelijkheden (wat samen

-	Dat het veel tijd/ capaciteit kost om informatie van een zaak/ persoon beschik-

nodig is ipv op de afzonderlijke taak).

baar te krijgen.
-	Dat er weinig overzicht is in een dossier en in historische informatie. Handelen
van professionals daarom vaak incident-gericht i.p.v. probleemgericht.
-	Er capaciteit ingezet wordt voor het uitprinten van dossiers andere partners om
het digitaal te verwerken.

Laag hangend fruit
•	Officier van Justitie mag geldstraf geven, maar als dader geen bezwaar aantekent
en niet betaald moet een rechter de zaak opnieuw gaan beoordelen. Is groot
capaciteitslek.

-	Gedoe voor zijn: juiste zaken/ mensen aanwezig op zitting.

•	Gebruik social media. Bijvoorbeeld als gedetineerde vrij komt. Omgeving/

•	Er wordt veel geautomatiseerd, maar op basis van het oude. Daardoor verregaande sub-optimalisatie. Kost veel tijd, geld en frustratie. Daarnaast krijg je niet wat je
nu wenst in de huidige tijd.

slachtoffer maakt vaak gebruik van die kanalen, dan als overheid beter pro-actief
zelf communiceren.
• CJIB die flitsmeldingen doet i.h.k.v. preventie.

•	Technische veroudering en registratie- (ipv proces-) gerichte inrichting van
informatiesystemen:

•	Snel betalen: gelijk appje als je geflitst wordt. Geen administratieve kosten als je
gelijk betaald.

-	Belemmeringen in informatiedeling.

• Politie/ BOA voeden welke personen te maken hebben met openstaande boetes.

-	Gemis aan bepaalde informatie. Bijvoorbeeld geen ICT-label dat iemand een

• Logistiek liggen er heel veel kansen.

ISD’er (Stelselmatige dader) is. Moet handmatig. Als iemand in Top 600 lijst van
A’dam: er is geen informatie voor handen wat is besproken in het

•	Meer politie nodig met hogere opleiding, inhoudelijke controle op de processen
verbaal, meer tijd voor recherche.

veiligheidshuis.

•	Verbeteringen aanbreng d.m.v. hapklare brokken op alle niveau’s: samen beden-

-	Overzicht houden op bijv. Top 30 is lastig.

ken maar wel centrale coördinatie daarop. (vb hoe directie wetgeving dit aanpakt).

-	Slechte dossiers civiel/ jeugdzorg.

• Communicatie / afstemming advocatuur:

-	Wederkerigheid ontbreekt: OM haalt maar brengt niet.

-	Zeer lastig om te achterhalen welke officier van Justitie welke zaak behandelt.
Lopen daarom vaak achter de feiten aan: communiceer naar advocaat welke

Aandacht voor analyse van big data in opsporing

officier de zaak behandelt.

•	Toenemend gebruik van big data in opsporing. Dit is een geheel andere wereld
dan de ketenafhandeling van zaken.

-	Investeer in de relatie tussen OM en advocatuur (contacten), ook in de 2e lijn
van ondersteuning (elkaar kunnen vinden).

•	De duiding hiervoor is handwerk en dus arbeidsintensief.

mei 2017

23

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Ketenbrede inrichting
bedrijfsvoering

-	Rekening houden met planning advocaat wanneer hij/zij beschikbaar moet zijn
voor bijvoorbeeld verhoren (die hoort het nu vrij laat wanneer hij/zij wordt
verwacht. Bijvoorbeeld op politiebureau).
• In beslag name van goederen:
-	Heel veel administratief gedoe om spullen terug te krijgen (en spullen raken
kwijt).
-	Lange doorlooptijd voordat beslist wordt of eigenaar spullen terug krijgt.
-	Soms onjuiste in beslagname van (kleine hoeveelheden) geld (buitensporig en
niet in relatie tot bedoeling van “pluk ze”), waardoor verdachte geen leefgeld
meer heeft.
-	Verbeter het proces van in beslag name van goederen. Maximeer bovendien de
tijd waarin beslist wordt of eigenaar spullen terug krijgt (max 10 dagen): indien
binnen die periode niet is beslist krijgt eigenaar spullen automatisch terug.
• Zorg voor betere communicatie wanneer een advocaat beschikbaar moet zijn.
•	Advocatuur (situationeel) bij ZSM-tafel om belangen cliënt te behartigen en
context informatie in te brengen die bij anderen niet bekend is.

mei 2017

24

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Gezamenlijk toezicht

Hoe signalen te beleggen?

Toezicht vanuit gezamenlijke doelstellingen

• Er wordt op grote schaal misbruik gemaakt van uitkeringen/ PGB’s.

• Bijvoorbeeld inzetten op zware criminaliteit.

•	Gemeenten hebben onvoldoende instrumentarium om dit tegen te gaan.

• Meer gerichte samenwerking (minder afhankelijk van toeval).

(juridisch)

• Meer data-analyses, gebruik makend van elkaars systemen.

•	Er is de wens om bevoegdheden te krijgen om bij twijfel inzicht te krijgen in

•	Meer toezicht misbruik uitkeringen (er blijft heel veel liggen). Verstrekker

informatie/financiering (bijv. bij zorgboerderijen die als paddenstoelen uit de

(gemeenten) meer bevoegdheden geven om dit adequaat tegen te gaan. Klein

grond schieten).

percentage van het “terugverdiende” geld weer in toezicht activiteiten steken.

•	Destijds is er n.a.v. misbruik door Bulgaren op ons sociale stelsel een ministeriële
commissie opgericht. Nu is het stil terwijl de omvang groot is.

•	Toezichthouders ook meer bevoegdheden geven om te beschikken over gegevens
om misbruik sociale zekerheid tegen te gaan (bijv. facturering zorgnota’s). Meer
diepgang in achterliggende problematiek (bijv. PGb’s).
•	Duidelijker wetgeving (Misschien wel 5 % ziet kansen in de mazen, omgerekend
naar geld is dat een hoog bedrag).

Vertel hoe je doet

Sluit aan bij de behoefte van de omgeving

Betrek de samenleving in communicatie

• Hoe wil je dat de SRK gezien wordt door de maatschappij?

•	Communiceer de logica van gemaakte keuzes beter t.b.v. draagvlak in de

• Sommige keuzes in de SRK zijn voor de maatschappij slecht te begrijpen.
•	Meer communiceren van hetzelfde leidt niet tot verbinding met voor wie je het doet.

samenleving voor toepassing strafrecht.
• Betrek jongeren ook in die keuzes: maatschappij van nu én de toekomst.

•	Er gaat heel veel goed in de keten waar je weinig over hoort. Incidenten worden
uitvergroot in de media.

mei 2017

25

Ontwikkellijn 2: kaders en condities om in een veranderde context samen te werken
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

De ontmoeting
centraal

Versplinterde taakgerichte aanpak die samenwerken moeilijk maakt

Andere organisatie-overstijgende samenwerkingsvormen

•	Zeer lastig om vanuit kolommen ook goede relaties te onderhouden met bijna 400

•	Door elkaar te ontmoeten, elkaar kennen, kennisoverdracht en verandering van

gemeenten.

attitude (zie ook 3 vakmanschap).

• Veel (administratieve) last en groot vergaderdruk.

• Maak keuze in welk overleggremia (schaal niveau).

• Veel afstemmingslasten.

•	Meer gebruik maken lokale driehoek versie 2.0 met Multi casuïstiek. SRK moet

•	Groot verschil in schaalgrootte en beschouwingsgebied per organisatie (390
Gemeenten (Top 4, Top 32, overig), 11 arrondissementen, 26 veilig thuis regio’s, 38
veiligheidshuizen etc). Wie praat met wie waarover? Op welk niveau worden

zich hieraan aanpassen.
•	Veiligheidshuizen kunnen ook virtueel worden ingericht (of fysiek 1 kamer
betreffen binnen een gemeente).

afspraken gemaakt? Hierdoor ontstaan er veel afstemmingsproblemen en veel

• Organiseer rondom centrumgemeenten.

bureaucratie.

• Zorg dat bovenregionaal beter op elkaar wordt afgestemd.

•	ZSM: Geen duidelijke lijn wie waar bij zit. Rol gemeente? Rol rechter? Rol advocatuur? Hoe verder?

• Ipv productgericht naar dienstverleningsovereenkomsten.
•	Advocaat en rechter meer aan de voorkant betrekken. (tegengeluid: ZSM kan

•	Functioneren hangt soms op persoonlijke contacten. (Bijv. parketfunctionaris die

alleen omdat naar de rechter de vervolgstap is. Rechter kan niet aan tafel vanwege

ISD in pakket heeft is ziek, nu heeft de ISD afdeling geen instroom meer. Terwijl

rolvermenging. De rechter is om te toetsen of verdachte het heeft gedaan.)

deze personen van de straat halen en op rechte pad krijgen zeer veel overlast kan

Rechter eerder in het proces geschiedt reeds met snelrechtzaken (bijv. tijdens de

voorkomen. Bijv. iedere dag stelen om in drugsbehoefte te voorzien).

jaarwisselingen toegepast).

•	Professionals en burgers een plek geven met hun verhaal: perspectieven
bijeenbrengen.
•	Aan bestuurder wordt onevenredig veel tijd gevraagd om bij te dragen aan de
veelheid aan veranderinitiatieven en interviews en bijeenkomsten daarvoor.
•	Hoe organiseer je besluitvorming met zoveel als mogelijk deelnemers in de keten
(bv bij ZSM+)? Leidt dit niet juist tot centralere oplossingen (cirkels)?

mei 2017

26

Ontwikkellijn 3: ruimte voor het nieuwe vakmanschap
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Een geloofwaardige
standaard

Zorg over traditionele taakuitvoering en nieuwe initiatieven

Zet in op effectieve lokale en regionale samenwerking

•	De hoge werkdruk brengt de kwaliteit in het geding.

• Op lokaal en regionaal kun je veel beter integraal samenwerken.

•	ZSM: Wanneer goed vakmanschap? Legitimatie? Beslissingen op basis wat je hoort

• Géén landelijke oversize fits all!

i.p.v. verregaand onderzoek?

• Wél centrale kaders en conditionering.

• Juridische houdbaarheid ZSM-beschikkingen (rol rechter?, rol advocatuur?).
•	Hoe om te gaan met ZSM beschikkingen die geen stand houden en zwaardere
delicten die te laag worden gestraft (werkstraffen voor zware criminelen).
•	ZSM: Onderzoek juridisch gehalte strafrechtelijke beschikkingen (kwaliteit
bewijs?). Netto rendement in bezwaar/beroep met als effect lagere sancties.
•	Soms straf pas na twee jaar executeren. En je kan nergens zien dat straf niet
geëxecuteerd is. En wat doe je met zaken die niet executeerbaar zijn? Niemand
kan antwoord geven op deze legitieme vraag van de samenleving.

Ingrediënten voor een nieuw profiel
•	Professionele ruimte: Ruimte binnen begrensde kaders waarover je ook moet
verantwoorden.
•	Investeren in toekomstbestendige professional (zie ook artikel ZSM van Anneke
Menger).
•	Stel eisen aan professionaliteit. Stel een register op met kwaliteitsstandaarden
waaraan te voldoen. Investeer in collegiaal consult.

•	Nu gaan bepaalde burgers soms op oneigenlijke motieven mee met de interventie
van ZSM.

•	De professional als netwerker: Stimuleer het eigen initiatief, zorg dat de professionals elkaar kunnen ontmoeten in hun vak.

•	Bepaalde beleidsambtenaren hebben onvoldoende kennis van het domein
waarvoor ze werkzaam zijn en hebben onvoldoende feeling van wat er speelt.
• Zorg om wat via ZSM naar veiligheidshuizen gaat (recidive etc.).

•	Vakkennis en reflectie, ook voor beleidsambtenaren: ken het veld! (Ga daar eerst
een tijdje werken, dan heb je meer kennis en begrip voor wat er speelt)
•	Beleidsambtenaar is ook burger: lees de krant en volg het nieuws waaruit de

•	Zorg dat je snel tot een oordeel komt na aanhouding, denk om je geloofwaardigheid en draagvlak vanuit de samenleving.

maatschappelijke opgaven ook mede te destilleren zijn (Wat speelt er in de
maatschappij?).
• Case besprekingen en steekproefsgewijze kwaliteitsmeting.

Lokale, regionale en nationale verstrikking

• Werkplek leren (ook best practice al waar partijen bij elkaar komen.)

•	De burger weet het niet meer. Wie doet eigenlijk wat? Waar moet je terecht? Wat

• Wel op basis van cases: ontmoeten en leren.

doen ze eigenlijk? Waar ben ik in dit verhaal??

•	Communities of practise op het vak op bepaalde type zaken:

•	Lokale prioriteit ligt op veiligheid burgers. Wie pakt overstijgende criminaliteit op
en maakt daar capaciteit voor vrij? Bijvoorbeeld cybercrime. Voor lokale veiligheidsdriehoek zijn hiervoor geen incentives.

Wat is norm van kwaliteit, omgang met het slachtoffer etc.. Organiseren van de
ontmoeting.
• Actief expertise van anderen betrekken.

mei 2017

27

Ontwikkellijn 3: ruimte voor het nieuwe vakmanschap
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

•	Wie zorgt voor de aansluiting tussen bestuursrechtelijke en strafrechtelijke

•	Nu 2x4 vragen op juridisch terrein eigen product, zou ook op relatie met andere

verantwoordelijkheden? (Mogen we weten dat er tegenwoordig een ex-moorde-

onderwerpen kunnen om het basisniveau van kwaliteit concreet te maken (zie ook

naar rondloopt in onze gemeente?)

“Rijke verantwoording” van Jan Lap. Werkt het? Deugt het? Doet het deugd?).
•	Uniformering vereist i.h.k.v. borgen rechtsgelijkheid.
Maar ook lokaal ruimte wat nodig is. Voordat je beslist: overleg met elkaar.
•	Verantwoordelijkheid hand in hand op verantwoording. Onderdeel professionele
standaard.
•	Herijking wanneer zaken aan een rechter moet worden voorgelegd (relatie met
wetboek van strafvordering).
• Feedback van eigen beroepsgroep (onderling).
• Vakmanschap en gezond verstand laten prevaleren.
• Netwerkbenadering nodig om samen tot waardevolle interventies te komen.
Geef ethiek (naast het ketendenken) een belangrijke plaats!
•	Vanuit welke waarden handelen we? Houd hierbij rekening met de geloofwaardigheid vanuit de samenleving. Zet deze centraal en communiceer hierover.
• Denk hierbij ook aan vergeven en om vergeving vragen.
•	Focus op met elkaar kunnen blijven samenleven en geen resterende wrok na de
straf.

mei 2017

28

Ontwikkellijn 3: ruimte voor het nieuwe vakmanschap
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Oog houden voor
innovatie

Nieuwe vormen van criminaliteit

Andere kijk nodig (anders kijken, anders handelen)

• Grensoverschrijdende dimensie neemt toe.

• Flexibel kunnen inspringen nieuwe vormen van criminaliteit.

• Sociale fraude, identiteitsfraude, bitcoins en andere vormen van criminaliteit.

• Anders op organiseren om “wicked problems” op te lossen.

•	Er is steeds meer mogelijk, waardoor steeds meer forensisch bewijsmateriaal

• Doorpakken op Stuurgroep innovatieplatform NFI, OM, NP.

moet worden onderzocht in een zaak.

•	In planning rekening houden met benodigde technische kennis professionals

• Er wordt steeds meer geleund op technisch bewijs.

(opbouw daarvan duurt lang).

•	Er is bij digitaal ook steeds meer data voor handen, complexiteit neemt toe: het
kraken van bepaalde computerbestanden kan soms maanden duren (pc’s die
ratelen én handwerk om big data te duiden).

•	I.r.t. grensoverschrijdenden criminaliteit: door rechercheren t.b.v. kwalitatief goed
bewijsmateriaal.
•	Ontschotten van de domeinen jeugd en volwassenen: twee domeinen, twee

• Opbouw technische deskundigheid (bij bijv. NFI) duurt al snel 2 jaar of meer.

netwerken, twee ontwikkelvraagstukken, maar ook soepeler overgang creëren
(vb van jeugd TBS naar setting voor volwassen) en handboek jeugd als uitgangs-

Hoe verhoud je je tot grensoverschrijdende criminaliteit?

punt voor volwassenen nemen.

•	Wat te doen met cybercrime dat slachtoffers maakt over (lands)grenzen: slachtoffer
is niet herleidbaar: andere blik op slachtofferschap.
• Rechtbanken zijn niet bevoegd over hun grenzen zaken op te pakken.
•	Bij grensoverschrijdende criminaliteit geldt het vertrouwensbeginsel over hoe het
onderzoek in het andere land wordt uitgevoerd. In de praktijk is er vaak twijfel over
de totstandkoming van het bewijsmateriaal. Van OM wordt verwacht dat zij zich
aantoonbaar inzet v.w.b. de kwaliteit van het bewijsmateriaal waarop wordt
voortgeborduurd.
Multiproblematiek versus Justitie
•	In DJI (Dienst Justitiële Inrichtingen) komen steeds zwaardere gevallen (lichtere
zaken worden anders afgedaan).
•	In DJI komen ook steeds meer personen met multi-problematiek (veel sociaal),
die in zorginstellingen niet te handhaven zijn.

mei 2017

29

Ontwikkellijn 3: ruimte voor het nieuwe vakmanschap
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Oog houden voor
innovatie

•	Wie zorgt voor de warme overdracht (dat iemand hem/haar komt ophalen na bv.
detentie en dat er dan een plek is om te slapen en perspectief is voor aansluiting in
de veranderde samenleving)? Terugdringen recedive is een taak die breder ligt dan
de strafrechtketen.

Professionele
netwerkbenadering

Verschillen in taal, focus op taak

Nieuwe tijd, nieuwe taal

•	Cultuur: Vak leer je van elkaar. Risicovol omdat er verschillende culturen zijn op de
arrondissementparketten.

• Gezamenlijke nieuwe taal ontwikkeling.
• Sluit aan bij de taal van de ander.

•	Vonnissen soms niet uitvoerbaar (te juridisch). Vonnissen lastig te “vertalen” door

• Meer openheid en transparantie.

AICE (Administratie en Informatie Centrum voor de Executieketen), weinig

• Anders praten: niet meer oordelen en instructief, maar dialoog en gehoord voelen.

eenduidigheid in taal/begrippen. Rechter krijgt dit niet teruggekoppeld.

• Pas je taal aan elkaar aan en blijf de betrokkene centraal stellen.

• Samenwerking loopt mede stroef vanwege culturele en hiërarchische barrières.
• Uitspraken zijn zeer lastig te duiden.

Nieuwe tijd, ander kijk

• We kunnen elkaar slecht aanspreken op de koppelvlakken.

•	Anders kijken: Wat gezamenlijk en waar zit de vrije ruimte? Begin met een andere

• Zelfs het goede gesprek vindt niet plaats.

houding. Niet alleen zeggen, maar ook doen. Ontdek wat je bindt.
• Andere stijl nodig: het kleinere groter maken, van startup naar scale-up.

Ongecoördineerde crisisbenadering

• Rekening houden met elkaars impact en absorptievermogen.

•	In reguliere overleg / afspraken is het niet (altijd) mogelijk om knelpunten te

• Beslecht hiërarchische barrières.

spreken.

• Elkaar aanspreken.

•	Vanuit verschillende kolommen worden (samenwerkings)initiatieven genomen.
Sommigen lijken ook erg op elkaar (ook binnen de beleidskern). Hoe voorkom je
dubbel werk?

• Lef om te doen wat nodig is.
•	Draag zorg dat “kritische noten” en verbetersuggesties ook via reguliere kanalen
geventileerd kunnen worden (openheid en ruimte).

•	Heel veel pilots bestaan om in samenwerking naar een oplossing te werken.
Niemand weet welke allemaal.

•	Niet stigmatiseren/ wegzetten als constructief bedoelde opmerkingen niet “in de
beleidslijn” liggen.

• Aan veel pilots worden–ondanks positieve resultaten - geen follow-up gegeven.

•	Luisteren en begrip voor elkaars setting. (d.m.v. stages, met elkaar meelopen zou
dit bevorderd kunnen worden).
• Durven experimenteren: hoeft niet alles op voorhand uit denken.

mei 2017

30

Ontwikkellijn 3: ruimte voor het nieuwe vakmanschap
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Wat kan/moet beter?

Waarneming

Suggesties

Professionele
netwerkbenadering

•	ZSM was aanvankelijk met name gericht op snelheid (doorlooptijd). Leerateliers

Laat het netwerk werken

waren er nog meer om context en kwaliteit erin te brengen. Behoefte is om deze

• Zet de netwerkomgeving centraal en gun elkaar ook wat.

initiatieven samen te brengen.

• Geef elkaar vertrouwen. Mijn opdracht is jouw opdracht.

•	In het Veilig thuis convenant zijn reclassering en Raad voor de Kinderbescherming
genoemd, maar zij deden niet mee aan ondertekening.

• Geef elkaar ruimte in het samen zijn. Biedt elkaar ruimte om samen te werken!
•	Werk in proeftuinen om gezamenlijke werkwijze te beproeven. Proeftuinen wel

•	Er lijkt wel een soort concurrentie te ontstaan tussen Leerateliers, ZSM, veiligheidshuis en VNG-huiselijk geweld (MDA++ Maatschappelijke Dienstverlening).
• Jeugdbeschermingstafels : civiele keten volgt dezelfde beweging.

goed evalueren en bij positieve resultaten duurzaam bestendigen!
•	in netwerken verbindingspunten organiseren waarin 3 partijen het traject
begeleiden: met mandaat en financiering.

• Keer op keer opnieuw hetzelfde ontdekken.

• Teams op basis van gelijkwaardigheid laten opereren.
• Van werken met instituties naar deelnemen aan tafels in de samenleving.

Gevraagd: Verbinders die mensen en inhoud bijeen kunnen brengen!
• Eindelijk iemand die naar ons luistert.

Het midden in de strafrecht’keten’ is verschoven!

• Voor jullie maak ik graag ruimte ondanks dat ik het heel druk heb.

•	Verbinders zijn nodig die het gehele veld (politiek-bestuurlijk, uitvoering/keten,

• Fijn dat jullie naar ons toe willen komen.

VenJ, niet-VenJ) in samenhang kunnen overzien.

• Zou je dit binnen het departement willen inbrengen? Mij lukt het niet.

•	Verbinders zijn nodig die hierin (op een andere plek in de samenleving) een

• Erg fijn dat ik nu weet wie ik hiervoor nog meer kan benaderen!

verbindende rol kunnen vervullen en zodoende de verschillende aandachts-

• Dus wij zijn niet de enige die dit ervaren?

gebieden kunnen verenigen.

• Jullie zorgen echt voor perspectief. Ik voel me niet meer alleen.

•	Verbinders zijn nodig die de verschillende talen spreken, die voor iedereen kunnen

•	In de reguliere overleggen / afspraken is het niet (altijd) mogelijk om knelpunten te
spreken.

zijn, die halen en brengen en hierbij de algehele leerproces en volwassenwording
aanjagen en aanwakkeren.

• Jullie geven de verbinding een gezicht. Dit kun je niet met systemen oplossen.
•	Dit zouden jullie altijd moeten blijven doen (rondjes lopen, luisteren en delen van
informatie met duiding).

•	Verbinders zijn nodig die rondom thema’s de ontmoeting organiseren in de
samenleving zelf (niet in torens, maar op pleinen zitten).
•	De betekenis en de plaats van het woord regie is veranderd! VenJ als een van de

• We horen het nu ook vanuit andere perspectieven en dat helpt.

deelnemers in de samenleving: gelijkwaardig en beschikbaar.

•	Goed dat jullie ook mensen spreken van buiten de strafrechtketen en die het wel
indirect raakt (bv belangenverenigingen van daklozen of opvang van tussen
wal-en-schip-geraakten die buiten het standaardsysteem vallen).

mei 2017

31

mei 2017

32

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Hoe ontembaar is het
probleem van
informatie-afspraken
in de zorg?
2017

Goede informatiedeling is lastig

Whole system in a room

•	Zorgaanbieders werken digitaal niet goed samen omdat er hun systemen niet

• Zet het gehele systeem in een kamer.

goed met elkaar kunnen communiceren. Daardoor is het ook voor patiënten

• Investeer in extra haardvuursessies met partijen voor vertrouwen.

moeilijk om digitaal toegang tot het eigen dossier te krijgen.

•	Verlaat het nostalgisch verlangen naar het idee dat het beter gaat wanneer je

•	De heilige graal is een ‘zorgbreed informatiestelsel’.

iemand de baas maakt.

•	“Het gebruik van standaarden mag niet langer vrijblijvend zijn, wanneer we willen
dat zorgaanbieders en patiënten overal en altijd foutloos medische gegevens
kunnen uitwisselen.”

•	Geef ruimte en tijd voor het bereiken van consensus over gedeelde verantwoordelijkheid, ambities en concrete outcome-doelstellingen.
•	Zelfbinding is hier het begrip waar het om draait: een eventuele doorzettings-

•	In de zorg worden zelfs binnen eenzelfde sector -zoals ziekenhuizen – nog steeds
systemen gebruikt die onderling niet of nauwelijks met elkaar kunnen communi-

kracht moet voortvloeien uit het gedeelde besef dat onderling gemaakte afspraken ook moeten worden nagekomen.

ceren. Die gebrekkige uitwisseling zorgt ervoor dat er geen optimale zorg kan
worden geboden aan patiënten, en leidt zelfs tot gevaarlijke situaties en vermijd-

Meer regie voor burger vraagt om landelijke afspraken

bare sterfgevallen.

•	Tot nu toe werd overal wel gezegd dat landelijke standaarden een loffelijk streven
zijn, maar alle branches in de zorg hielden toch vast aan hun eigen standaarden. In

We zitten in een situatie dat niemand de baas is en ook niet zal worden
•	Het woord ‘doorzettingskracht’ wordt in dit verband vaak gebruikt, vooral in
combinatie met de vaststelling dat niemand die kracht nu lijkt te hebben.
•	De neiging om alles bij het Ministerie van VWS te leggen werkt eenvoudigweg niet.

woord werd altijd beleden dat ze landelijk moesten zijn, maar de sectoren hielden
vast aan eigen implementaties.
•	De nu gemaakte doelstellingen kun je echter alleen maar realiseren met afspraken
die sector-overstijgend zijn.

Wij hebben een verantwoordelijkheid voor het zorgstelsel, maar dat wil niet

• Op die manier kun je terugrekenen vanuit een gemeenschappelijke wilsambitie.

zeggen dat er altijd een wet of een regel is waarmee we knopen kunnen doorhak-

•	Ga daarbij financiële zaken (wie gaat dit allemaal betalen?) en eventuele knelpun-

ken. Zo zit het stelsel niet in elkaar. We hebben meerdere partijen met over en

ten bij IT-leveranciers niet uit de weg.

weer checks en balances, en alle partijen hebben hierin een gedeelde
verantwoordelijkheid.
•	Ontbreken ICT-standaarden is niet het probleem. Dit proces wordt zelfs op geen
enkele manier gehinderd door het ontbreken van geschikte standaarden.

mei 2017

33

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Op Vrije Voeten:
Herintreding van
Maatschappelijk
Gevoelige
Ex-gedetineerden
2016

Terugkeer van maatschappelijk gevoelige ex-gedetineerden roept veel vragen op:

Aanbevelingen

• Hoe vergaat het deze mensen wanneer zij op vrije voeten komen?

• Faciliteer re-integratiemogelijkheden op bijzondere afdelingen in de gevangenis.

• Welke rol speelt de mogelijke grote publieke belangstelling in hun herintreding?

•	Verbeter ondersteuning van maatschappelijk gevoelige ex-gedetineerden bij het

• Zijn zij wel in staat om te “re-integreren”?

realiseren van huisvesting en het vinden van werk na detentie.

•	Hoe gaan professionals die hen begeleiden om met de ervaren maatschappelijke
druk omtrent deze (ex-)gedetineerden?

•	Experimenteer met sociale ondersteuning van maatschappelijk gevoelige
ex-gedetineerden zonder zedenachtergrond.

•	Hoe om te gaan met de maatschappelijke sentimenten die vaak met hun terugkeer gepaard gaan?

•	Prioriteer het bevorderen van rehabilitatie van maatschappelijk gevoelige
ex-gedetineerden boven risicomanagement.

Factoren die van belang zijn voor succesvolle herintreding
• Gedetineerden als veiligheidsrisico’s.
• Onvoorbereid de maatschappij in.
• Herintreding in de schijnwerpers.
• Risicomanagement versus Rehabilitatie.

mei 2017

34

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Startdocument
Toegangsteams
2016

Drie decentralisaties in het sociale domein

Visie van het regenboogmodel: een integrale toegang voor iedereen

• Meer maatwerk, zelfredzaamheid en betrokkenheid van inwoners.

•	Iedereen met een hulp- of ondersteuningsvraag, maar ook degene die zijn zorgen

• Hulpverlening rondom één huishouden in samenhang aanpakken.

wil delen, kan er laagdrempelig terecht: fysiek, telefonisch of digitaal.

• Ondersteuning die dichtbij onze inwoners is georganiseerd in een zestal gebieden.
• Het beschikbare budget is hierbij kader stellend.

•	De organisatie die De Toegang organiseert zorgt voor deze ‘loketfunctie’ in de zes
gebieden.
•	Het toegangsteam is onafhankelijk, zij handelt professioneel autonoom en staat
organisatorisch los van de levering van de ondersteuning, hulp en dienstverlening.

Zes toegangsteams voor zes leefgebieden
•	Besloten is om te komen tot een toegangsorganisatie met een volledig
takenpakket.

•	Aanbieders van professionele ondersteuning/hulp en initiatiefnemers/uitvoerders
van informele zorg werken in de zes gebiedsnetwerken integraal samen met de

•	Toegangstaken tbv de Wmo huishoudelijke hulp, individuele begeleiding en
beschermd wonen per 1 januari door De Toegang worden uitgevoerd.

toegangsteams.
• Daarbij sluiten we aan bij wat al ontwikkeld is, bij bestaande structuren.

•	In 2017 zullen de toegangstaken rondom Wmo hulpmiddelen, woningaanpassingen en vervoer als ook de Schuld Dienstverlening (SDV) worden toegevoegd.
•	Daarnaast is het streven om de toegangstaken in het kader van de Jeugdwet in
2017 toe te voegen.

Richtinggevende uitgangspunten
• Gebiedsgericht werken (zes gebieden).
• Populatie gebonden financiering.

•	Ter versterking van de integraliteit zullen in 2018, waar mogelijk en wenselijk,
de toegangstaken t.b.v. de Participatiewet worden gekoppeld aan de Toegang.

• Eén gezin, één plan, één regisseur.
• Ondersteuning en hulp dichtbij de inwoner organiseren.
• Uitvoering zoveel mogelijk bij maatschappelijke organisaties onderbrengen.
• Ruimte creëren voor diversiteit in het leveranciersaanbod.
• Inwoner (cliënt) centraal stellen in de dienstverlening.
• Samenhang/integraliteit aanbrengen in dienstverlening 3D’s.
•	Het voorliggende/informele veld dient versterkt te worden, burgerparticipatie
versterken.
• Werken met De Toegang (en de op –en afschalingsfunctie) .
•	Daar waar mogelijk/gewenst BOCE samenwerking (gastheergemeentemodel)
opzoeken.
• Inwoners participeren naar vermogen.
• Armoede en schuldenproblematiek wordt voorkomen dan wel bestreden.

mei 2017

35

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

White paper:
De rechtsstaat
opnieuw toerusten
2016

De rechtsstaat staat centraal in de missie van het ministerie van Veiligheid en

Handelingsperspectief Justice

Justitie

• Voer het publieke debat over de kernwaarden van de rechtsstaat

•	Om burgers en bedrijven aan de rechtsstaat te binden, moeten zij zich door deze

• Zet SenseMaker in voor het burgerperspectief

rechtsstaat adequaat beschermd weten en zij moeten deze ook als rechtvaardige

• Actief slachtofferbeleid en aangiftebereidheid

staat ervaren.

• Het burgerperspectief in het strafrecht en in het strafproces

• Zonder bescherming van vrijheid en veiligheid geen rechtsstaat.

• Een belangrijk aspect van dit burgerperspectief is de compensatie van schade

Vijf uitdagingen

Handelingsperspectief Governance

• De ‘justice’ uitdaging: waar maken dat de rechtsstaat de rechtvaardigheid dient.

• Ontwikkelagenda gezamenlijke aanpak ondermijnende criminaliteit

•	De ‘governance’ uitdaging: van de uitvoering van wettelijke taken naar het in
netwerken aanpakken van ‘wicked problems’ en ‘wicked systems’.

• ‘Divorce challenge’
• Platform Opnieuw Thuis

•	De ‘smart’ uitdaging: aansluiten op het razendsnel organiserend en zelforganiserend vermogen in de samenleving als gevolg van ICT.

• Social Impact Bonds voor re-integratie gedetineerden
• Omgaan met (multi)-schuldenproblematiek

•	De veerkracht uitdaging: het organiseren van veerkracht en weerbaarheid in een
instabiele leefwereld.

Handelingsperspectief Smart

•	Globalisering als uitdaging: verwezenlijken van de rechtsstaat in een verbonden
wereld van wederzijdse afhankelijkheden.

• MEOS app bij de Politie
• PROKid
• Toegangscontrole gedetineerden
• ‘Toekomstbestendige wetgeving’
• Informatiestrategie VenJ
Handelingsperspectief Weerbaarheid en veerkracht (‘resilience’)
• Seniorenbijeenkomsten samen met banken en Samsung
• Netwerk van ‘resilient cities’
Handelingsperspectief globalisering
• Het creëren van effectieve transnationale arrangementen

mei 2017

36

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Vuistregels In goed
vertrouwen,
De privacy van de
jeugd geborgd
2016

WBP vormt slechts kader voor het handelen

De positie van de jeugdige, ouders of verzorgers

•	De uitgangspunten van de Wet bescherming persoonsgegevens, met de criteria
dat gegevens alleen mogen worden verwerkt als dit noodzakelijk is voor:
a) de eigen taakvervulling

1.		 Wij respecteren de rechten van de jeugdige, zijn ouders of verzorgers.
2.		Wij praten mét de jeugdige, zijn ouders of verzorgers. Wij praten niet over hen
zonder hen.

b) de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit

3.		Wij zien vertrouwelijkheid als een waarborg voor de toegankelijkheid van de

c)	de rechten van de betrokkenen en de wetgeving waarin de professionele
geheimhoudingsverplichtingen zijn vastgelegd

hulp- en zorgverlening en als randvoorwaarde voor de kwaliteit ervan.
4.		 Wij vertrouwen elkaar in onze deskundigheid en professionaliteit.

•	Nodig zijn vuistregels om professionals te ondersteunen in situaties waarin

5.		 Wij vragen nooit méér persoonsgegevens dan strikt noodzakelijk.

dilemma’s en spanningen zich voor kunnen doen.

6.		 Wij zijn altijd transparant over met welk doel wij persoonsgegevens vragen.

• In aanvulling op bestaande beroeps- en meldcodes.

7.		Wij respecteren de positie en eigen verantwoordelijkheid van de professional

•	Tbv een goede samenwerking met oog voor een zorgvuldige omgang met
persoonsgegevens.

aan wie wij vragen gegevens te verstrekken.
8.		Wij maken altijd een zorgvuldige afweging of het mogelijk is om gegevens te
verstrekken in het belang van de jeugdige.
9.		Wij hebben vertrouwen in de andere professional, dat deze de afweging om wel
of geen gegevens te vragen of te verstrekken zorgvuldig heeft gemaakt.
10. Wij voelen ons verantwoordelijk om waar mogelijk bij te dragen aan oplossingen
voor de probleemsituatie van een jeugdige, zijn ouders of verzorgers, ook als
bepaalde gegevensuitwisseling niet mogelijk is.

mei 2017

37

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Visie op de politiële
taakuitvoering
2016

Een lange termijnvisie nodig

Visie ‘Aansluiten en verbinden’

•	De maatschappelijke ontwikkelingen en de ontwikkelingen die met de vorming

•	Plaatsgebonden politiezorg is de basis: contact met de burger al dan niet in

van de Nationale Politie samenhangen, vereisen ook van ons, Directoraat Generaal
Politie (DGPOL), een langetermijnvisie op de politiële taakuitvoering.

netwerken.
•	Binnen de netwerksamenleving pakt de burger zelf zijn rol; niet zozeer in contact

•	Goed voorbereid zijn op de maatschappij van morgen is voor de politie een

met de politie, maar in contact met elkaar.

belangrijke voorwaarde voor effectief opereren op een stevig draagvlak van

• Plaats- en tijdonafhankelijk werken door mobiele werkplekken is het uitgangspunt.

sociaal vertrouwen.

•	In alle lagen van de politieorganisatie (strategisch, tactisch en operationeel) wordt

•	De visie op de politiële taakuitvoering biedt een kader om invulling te geven aan
de opdracht om regie te voeren op maatschappelijk herkenbare politieprestaties,
de politie goed uit te rusten voor haar taak en het slagen van het beste.

de internationale context betrokken bij de taakuitvoering. Ook is er lokaal
voldoende kennis van de internationale context.
• Ook heeft de (wijk)agent digitale kennis en past dit toe.
• De basis van handelen en besluitvorming is geduide informatie.

Ontwikkelingen

•	Door middel van predictive policing kan de politie een nieuwe rol, een nieuwe

• Netwerksamenleving

positie, in de samenleving verwerven die goed aansluit bij de aard van de huidige

• Digitalisering

samenleving.

• Globalisering en internationalisering

•	De politie kan snel en flexibel inspelen op technologische ontwikkelingen, door

• Technologisering

middel van (internationale) samenwerking (bijvoorbeeld met defensie) en met

• Intelligence

publiek-privaat-kennisinstituten en wetenschap (de zogenaamde triple helix).
•	Of gebruik van technologieën plaatsvindt, wordt gedegen afgewogen: is het

Uitdagingen

effectief, juridisch verantwoord, en noodzakelijk?

•	Werkwijze in plaats van organiseren in proces: samenwerken, intelligence,
globalisering en digitalisering

•	De politie hoeft niet zelf over alle kennis en kunde te beschikken, maar kan deze
ook inhuren of outsourcen (binnen kaders).

• Netwerkgericht werken

•	De spanning die in de taakuitvoering ontstaat door de centraal georganiseerde

• Data: intelligence

politie versus decentraal.

• Specialistische en basis kennis

•	Het netwerkgericht werken is een antwoord op de manier waarop de samenleving

• Een nieuw aandachtsgebied: van opsporing naar verstoren en preventie

nu georganiseerd is.

• Keuzes maken

mei 2017

38

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Leeratelier
Verdiepingsomgeving
2016

Richten op jeugd- en huiselijk geweld casussen

Hoe

•	Op basis van ons professionele oordeel doen wat nodig is om de veiligheid voor

•	De samenwerking met Veilig Thuis wordt vormgegeven op basis van de samen-

het kind en het gezin te vergroten.

werkingsovereenkomst Veilig Thuis.

• Sommige zaken vragen verdieping omdat routine daar tekort schiet.

•	3RO (drie samenwerkende reclasseringsorganisaties), RvdK (Raad voor de

•	We nemen dan meer tijd om informatie te verzamelen, dit integraal te duiden en
een passende interventie te kiezen.

Kinderbescherming) en SHN (Slachtofferhulp Nederland) gaan oefenen met het
geven van een gezamenlijk advies aan de Officier van Justitie (zorg en straf, op
basis van alle input). Hierbij wordt ook het preselect zorg benut.

Leidende principes nodig

• We houden zicht op zaken (ook zaken die zijn gerouteerd naar de backoffice).

• Focus nodig op het vergroten van veiligheid en veerkracht:

•	Werkend leren vraagt om feedback en evaluatie. De ketenkaart is daarvoor een

-	Onze interventie maakt het veiliger voor betrokkenen, kinderen en het gezin

geschikt middel.

voorop.
-	Voorkomen recidive.

Verder

-	We voorkomen verdere beschadiging van kwetsbare personen.

•	Iedere medewerker (tactisch en operationeel) heeft behoefte aan een eigen proces

-	We benutten het strafrecht als optimum remedium.

van doorleven van de bedoeling en leidende principes. Dit vraagt om tijd en

• Inzetten van maatwerk nodig vanuit ons professionele oordeel:

begeleiding.

-	De vraag wat nodig is in een casus bepaalt onze activiteiten.

• Commitment van de leiding om ruimte te geven voor experimenteren is essentieel.

-	Instrumenten en richtlijnen zijn hierbij ondersteunend, niet leidend.

• Houd het klein: overweeg een selectie van zaken.

• Integrale aanpak nodig bij benaderen van iedere casus:

• Gewoon doen: werkend leren.

-	We kennen de wensen, behoeften en problematiek van het systeem (slachtoffer,
omgeving en verdachten).

•	Stimuleer de professionals op het gebied van interventies: denk onorthodox en
ben creatief!

-	We willen transparant werken en leren door terugkoppeling aan aangever,
professional en slachtoffer.

mei 2017

39

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Perspectieven voor een We leven in een wereld in transitie
toekomstbestendige
• Beheersbaarheid exit.
politie
•	Scenario’s verliezen hun geloofwaardigheid door een vloed van onverwachte
2016
gebeurtenissen.
• Meerjarenramingen kloppen al na korte tijd niet meer.

‘Integer improviseren’ te verheffen tot hoofdstrategie
• Het midden herwinnen.
• Beheers de neiging om zonder enige terughouding extreme posities in te nemen
•	Vertel de bevolking hoe de boel in elkaar steekt. Niet sensatie-achtig, maar zoals
het is.

•	Doorgerekende partijprogramma’s verdampen in de waan van de dag en deadlines worden keer op keer overschreden.

• Voer een respectvolle dialoog.
• Integer improviseren o.b.v. de deugdethiek (het midden houden).

•	Herijken van ‘uitgerold’ beleid helpt niet echt, leert de ervaring. Het levert wel
enige tijdwinst op, maar geen andere werkwijze.

• De kern is dat de mens onderweg is zonder scenario.
•	‘Herbronnen’. Eenheid hangt niet af van regelgeving, maar van bezieling. Eenheid
ontstaat niet door voorgeschreven gedrag, maar door authentiek handelen.
•	In gezamenlijkheid de vraag beantwoorden waar doen we het voor, het antwoord

Van dirigeren naar inspireren
•	Het is een vergissing om te denken dat leiders het moeten hebben van blauwdrukken die weergeven ‘waar het naar toe moet’ en strakke implementatie met een

luid en duidelijk communiceren naar de samenleving, en niet toegeven aan
manipulatieve druk.

plan A en een plan B voor als het niet lukt.
•	Oversteken in transitie gaat namelijk over de sprong van verandermanagement
naar een gids voor de toekomst.
•	Van dirigeren naar inspireren; van koers bepalen naar koers zoeken; van simplificeren naar visioneren.
•	Beheersbaarheid, maakbaarheid en voorspelbaarheid zijn niet meer genoeg voor
de vooruitgang.

mei 2017

40

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Werk@Wijzer:
Een nieuw ketendesign als basis
Ketenwerkprocessen
•	Duidelijkheid over ketenwerkprocessen in de Uitvoeringsketen Strafrechtelijke
in de Uitvoeringsketen
Beslissingen.
Strafrechtelijke
•	Helderheid over de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling, waarbij het OM,
Beslissingen
nadat het ZM het vonnis verstrekt heeft, de unieke leverancier van strafrechtelijke
April 2016
beslissingen en is de minister geheel verantwoordelijk voor het uitvoeren van deze
strafrechtelijke beslissingen.

Heldere basis voor werken en implementeren in de executieketen
•	Aan de hand van een gedetailleerde verantwoordelijkheidsverdeling en ketenwerkprocessen wordt helder hoe ketenpartners optimaal kunnen samenwerken:
het is een “recept” waarlangs medewerkers kunnen gaan werken.
•	Het duidt op de taken en werkprocessen van betrokken organisaties ten opzichte
van elkaar en geeft daarnaast inzicht in de randvoorwaarden voor ketensamenwerking in de USB.

•	DJI, Reclassering, RvdK, Politie en DI&I zijn hierbij onder de ministeriële verant-

•	Zo wordt er onder andere ingegaan op afspraken over schouwing en toetsing,

woordelijkheid de uitvoerende partijen. JUSTID beheert en ontsluit in de keten

terugmelden en rappelleren, over releasebeleid (zodat iedereen weet welke versie van

justitiële documentatie en ondersteunt hiermee zowel de totstandkoming van de

een systeem of ketenwerkproces courant is), over monitoring en over het vastleggen

beslissingen als de uitvoering hiervan.

van afspraken in een stelsel van DNO’s (Dienstenniveau-overeenkomsten).

•	AICE is een nieuwe organisatie binnen de executieketen die is ingericht om
sancties te coördineren (routeren, administreren, en informeren). Hierdoor wordt
een deel van de administratieve last van ketenpartijen uit handen genomen en
kunnen zij zich beter richten op hun kerntaken.

mei 2017

41

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Werkplaatsen ZSM
Samenwerken bij
betekenisvol
sanctioneren
2016

Een externe blik op de praktijken bij ZSM

Meer dan snel

• Wat is positief?

• Betekenisvol en contextgericht sanctioneren

•	Wat zijn hiervan de gevolgen voor procedures, processen, taakopvatting van de

• Ontwikkelplaatsen samenwerking reclassering en OM

reclasseringsmedewerkers?

• Meer en verbeterde informatiedeling

• In twee Justitieregio’s.

• Meer zicht op elkaars verantwoordelijkheid
• Vindplaats voor justitieel lichte delicten, maar zware sociale problematiek
• Bemoeienis vooraan in de strafrechtketen
• Focus op wat moet er gebeuren (i.p.v. wat is onze taak)
Samenwerken en betekenisvol handelen
• Corrigerende werking van zorg en re-integratie
• Verhoogde verwachting van effectiviteit
• Pas de financiering hierop aan
• Veranderbereidheid nodig van betrokken organisaties (cultuur)
• Kaders en protocollen moeten dienend hieraan worden
• Accent op komt op gezamenlijk sociaal en justitieel domein
• Zorg voor toekomstbestendige professionals

mei 2017

42

De verdieping / verder onderzoek naar recente rapporten en documentatie (2016-2017) ter inspiratie
De waarnemingen en suggesties betreffen persoonlijke bevindingen van de geïnterviewden. Deze zijn geclusterd naar oordeel van de onderzoekers.
Document

Waarneming

Suggesties

Naar digitaal werken in Digitalisering als "disruptive technology" biedt kansen en brengt bedreigingen.
de strafrechtsketen.
•	Om de kansen optimaal te benutten en de bedreigingen zo goed mogelijk het
Perspectief en richting.
hoofd te bieden, is een visie nodig op de betekenis van digitalisering voor de
2016
bedrijfsprocessen en voor het strafrechtelijk systeem als zodanig.

De strafrechtspleging digitaliseert
•	In het bijzonder is aandacht nodig voor de samenhang tussen informatiesystemen,
de betrouwbaarheid van informatie en de verantwoordelijkheid voor de vastlegging en het beheer van informatie.
•	Een goede absorptie van digitalisering in de strafrechtspleging vergt een coherent

Centraal

geheel van maatregelen ten aanzien van regelgeving, organisatie en techniek. Het

•	Centraal daarin staat niet techniek, maar enerzijds de professional en diens

aspect "organisatie" heeft in dit verband zowel betrekking op de afzonderlijke

informatiebehoefte, anderzijds het begrip "verantwoordelijkheid", dat wil zeggen

ketenpartijen (qua inrichting, processen, werkwijzen, cultuur, personeelsbeleid) als

de vele te onderscheiden verantwoordelijkheden voor gegevens, informatie en

op de keten als geheel. Het vergt nauwkeurige afspraken over de toedeling van die

systemen.

verantwoordelijkheden. De constitutionele en wettelijke posities van de onder-

•	Doel is ook níet het creëren van één nieuw, alles omvattend informatiesysteem,
maar het opbouwen van een coherent stelsel van voorzieningen die in een

scheiden organisaties hebben daarbij te gelden als randvoorwaarden.
•	Sluitstuk is een ketenbrede besturing ("I-governance"), die de afspraken beheert

federatief model met elkaar kunnen communiceren: het “informatie-ecosysteem”

en de goede werking van het "digitale ecosysteem" faciliteert en bewaakt. Deze

van de strafrechtspleging.

besturing creëert, met respect voor de relatieve autonomie van de betrokken
organisaties, de mogelijkheid tot niet-vrijblijvende ketenbrede besluitvorming

Bouwstenen

over vraagstukken die interorganisatorische besluitvorming vereisen.

• Bereikbaarheid
• Eenmalige opslag, meervoudig gebruik
• Voorzieningen voor het delen van informatie
• Regelgeving
• Toegang en toegankelijkheid
• Origineel en kopie
• digitaal samenwerken
• eenduidige identificatie
• veiligheid en rechtmatigheid
• stelsel van ketenbrede afspraken en naar een strategisch plan

mei 2017

43

Bijlage 4
De kinderkrant

wwwwwwww ww Fwwwwwww w0w7
wwwwwwwww Gw4wwwww wwww Pwwwwwww Vwwwwwwwwwww ww wwwwwwww www Mwwwwwwwww www Vwwwwwwwww ww wwwwwwww

Straf-blad:)

#ﬀsamenwerken

Skmknwkkkkn. Ikdkkkkn dik kkn dkzk dkg mkkdokk kkn wkk
kkmknwkkkkn, dk vkkkg ik kkkkkn: Hok kkn kkk bkkkk? Wij
wkkkkn ook kkmkn; op kkkook kn kkk bkokk kn zuk. Hkk ik nikk
kkkijd kkuk, mkkk kkk wkkk wokdk kk wkk bkkkk vkn.

De Makers

Heldin !

Dook dk pokikik gkvokgd, kk,
gkvkogd!

Pieter van Riemsdijk
kkkkk kkk kkk kkkkkkk
kkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
nikk mkkkkkijk. Hij
mkg gkkn koukjk
mkkkn kkkwijk zijn
ookdkkk kfhknkkkijk ik
vkn ikdkkkkn dik mkk
kkm kkmknwkkkk. Wij
vondkn kkk knkp dkk
kij kokk bkkkk pkobkkkk
kkmkn kk wkkkkn.

Wij zijn Tess en Derek
Steﬀers en zijn een
tweeling. We zitten in
groep 8 van OBS
wer
Vleuterweide en werken
als KidsReporter voor
stichting GO4Media. We
vonden het een eer om
uitgenodigd te worden
voor de Dag van de
Strafrechtketen!

gww wwwwwww www Awwéw Mwwwwwwww wwwwww www
wwwwwwwwww
Zww ww wwwwwwwwww ww wwwwwwww ww www wwwwwwww
wwwww
wwwwwwwwwwwwwww Twww www wwwwwww www www wwwwww www
wwww wwww www ww www www wwww ww www wwwwww www wwwwwwwwwww wwwwwwww Twww wwwwww www www wwwwww www ww wwwww
wwwwww wwwwwww wwww wwwwww wwww wwwwwwwwwwww wwwwwwwwwww wwwwww wwww wwwwww wwwwwwwgwww ww wwwwww wwwwwww
www wwwwww ww wwwwwwww ww wwwww ww wwwwwww Gwwwww
wwww www!!
Akk okgknikkkok vkn dkzk dkg kokk

jk gkkn ‘kxpkkk-kkkkkkkkkk’ kk zijn!
Bij de reclasseringggggggggggggggggggggggg
ggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggg
- Jikkkk Jknmkkk ggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggggg
Lieve
mevrouw
Ank
ggggggggggggggggggggggggggggggSjef van
Gennipppppppppppppppppppppppppppppppppppppp Bijleveld, hartelijk dank
voor uw steun! Wij
ppppppppppppp
waren namelijk best
pppppppppppppppp
zenuwachtig voor ons
Nita van Veluwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww www
ppp Awwéw!
‘optreden’ en vinden dat
wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
u het heel goed geprewwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
senteerd heeft!

wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
Rww www Lwww
wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
wwwwwwwww
wwwwwwww ww wwwwwwww wwww www
wwwwww Dww wwwwww ww wwwwwwwww wwww
wwwwwww www ww gwwwwwww ww wwwwwww wwwwwwwww
wwwwwww www wwww wwwwww www wwww ww
wwwwwwwww
gww ww www
ww
wwwwwwwwww wwwww ww Nwwwwwwww
wwww
wwwwwwww
Rww www
www wwww wwwwww wwwwww ww
www
www
wwwwww ww ww ww wwwwww www A ww wwwwwwwww
ww
ww
wwwwwwwww wwww www wfhwwwwwww éww wwwwwww
wwww Www ww
w wwww www
ww
w
wwwwwww w
ww wwwww ww ww www www wwwwww wwww
ww
wwwwwww ww
wwwww ww
w ww ww wwww ww wwww ww
wwww wwww
ww wwwww
ww wwwwwwww
www
w

mei 2017

44

He

Cwwwwww Cwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww ww wwwwwwwwww

ld

!

Pwwwwww www www gwwww wwwww www
wwwwwwwwww www wwwwww wwwwww ww wwwwwwww
www wwwwwwww wWwww! Dwwwwww www
wwwwww www www wwww wwww wwwwwwwgwww
wwwwwwwwww www www www wwwwwww ww
wwwwwwwww wwww wwww www gwww www Pwwwwww
wwwww wwwwww wwwwww wwwww!!’