Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2960
Vragen van het lid Goudzwaard (JA21) aan de Minister voor Langdurige Zorg
en Sport over het blokkeren van IC-capaciteit tijdens de coronacrisis
(ingezonden 12 mei 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 2 juni 2022).
Vraag 1
Heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport midden in de
coronacrisis ziekenhuizen ontmoedigd hun intensive care (IC) met extra
bedden uit te breiden?1
Antwoord 1
Nee, vanuit het Ministerie van VWS is in de COVID-19-pandemie altijd
gestreefd naar zo veel mogelijk IC-bedden met zo min mogelijk effect op de
reguliere zorg.
Vraag 2, 4, 6 en 7
Steggelden het departement en ziekenhuizen over de vergoeding van extra
IC-bedden en de voorwaarden waaronder dat zou moeten gebeuren, terwijl
het land in een lockdown zat om de overbelasting van de ziekenhuizen te
voorkomen?
Heeft uw ministerie in de clinch gelegen met zeker een op de vijf ziekenhuizen, waarbij de discussie zich toespitste op de vraag hoeveel IC-bedden er
waren voordat de pandemie uitbrak?
Kunt u bevestigen dat de ruzie over de broodnodige uitbreiding van de
IC-capaciteit dusdanig hoog opliep dat zes ziekenhuizen een advocaat in de
arm namen en een kort geding voorbereidden?
Zorgde het geruzie over de subsidievoorwaarden voor vertraging in de
uitbreiding van de IC-capaciteit?
Antwoord 2, 4, 6 en 7
Met sommige regio’s en met sommige ziekenhuizen is in de laatste maanden
van 2020 inderdaad discussie ontstaan. Dit betrof veertien ziekenhuizen,
onder andere enkele ziekenhuizen die in het artikel zijn aangehaald. Een

1

ah-tk-20212022-2960
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

NRC Handelsblad, 11 mei 2022, «Ministerie van VWS lag dwars bij uitbreiding IC’s», (https://
www.nrc.nl/nieuws/2022/05/11/vws-lag-dwars-bij-uitbreiding-ics-a4124190?t=1652302577).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

aantal hiervan heeft ook gesproken over juridische procedures. De discussies
gingen over welke bedden er nu wel of niet in de reguliere situatie al
bestonden, of een opgeschaald bed nu door de zorgverzekeraars betaald
moest worden of in de subsidieregeling onder een structureel of flexibel bed
moest worden gerekend. Voor zo ver bij mij bekend heeft dit echter niet
geleid tot vertraging in opschaling.
Vraag 3 en 8
Fixeerde uw ministerie zich zozeer op de afgesproken getallen dat ziekenhuizen, die in de maanden na de eerste golf in juni 2020 méér wilden uitbreiden
dan afgesproken, nul op het rekest kregen?
Klopt het dat er door uw ministerie maximaal werd ingezet op het voorkomen
van een verhoging in de aantallen IC-bedden die het ministerie betaalde, te
midden van een tweede coronagolf met veel ziekenhuisopnames?
Antwoord 3 en 8
Als een regio gezegd zou hebben dat ze meer hadden kunnen opschalen
zonder dat dit de reguliere zorg raakte, weet ik zeker dat alle partijen zich
hiervoor hadden ingespannen. Er is echter telkens vanuit de ziekenhuizen zelf
aangegeven dat het maximum van 1700 bedden landelijk echt het hoogst
haalbare was, met name vanwege de druk op het zorgpersoneel en dan
alleen als alle regio’s naar rato dezelfde inspanning leverden. De gesprekken
met de betreffende ziekenhuizen waren dan ook een technische en financiële
discussie, die ging om welk bed precies welk prijskaartje kreeg en niet over
de mogelijkheid om het creëren van meer operationele bedden in de praktijk.
Die discussie was van belang, ook in crisistijd, omdat het ging om het
zorgvuldig uitgeven van publieke middelen. Het Ministerie van VWS wilde
zeker weten dat de bedden waarvoor subsidie wordt gegeven ook daadwerkelijk te realiseren waren onder de juiste voorwaarden (bijvoorbeeld dat ze niet
ten koste gingen van de reguliere zorg) en dat er geen sprake zou zijn van
dubbele bekostiging door de zorgverzekeraar en de subsidieregeling.
Om voldoende capaciteit te kunnen garanderen en voor de uitvoerbaarheid
van de Subsidieregeling is vooraf aangegeven dat de totale aantallen per fase
van opschaling gelijk moesten blijven aan de aantallen die in het Opschalingsplan van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) waren vastgesteld.
Met de ROAZ-voorzitters is daarom afgesproken dat de enige verschuivingen
die na vaststelling van de Opschalingslijst nog konden plaatsvinden,
verschuivingen waren van het aantal bedden tussen ziekenhuizen binnen een
regio en binnen eenzelfde fase.
Vraag 5, 9 en 10
Is het waar dat de ziekenhuizen riskeerden geen vergoeding te krijgen voor
uitbreiding van het aantal IC-bedden omdat u te hoge getallen gebruikte?
Kregen zeker vier ziekenhuizen in december 2020 het advies van uw
ministerie om IC-capaciteit te schrappen?
Gebeurde het advies om IC-bedden te schrappen op het moment dat het
Landelijke Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding een dringende oproep
deed aan ziekenhuizen hun aantal bedden juist uit te breiden?
Antwoord 5, 9 en 10
Voor de uitvoering van de subsidieregeling was inzicht nodig in een
beginstand: het aantal IC-bedden waar elk individueel ziekenhuis over
beschikte in de reguliere (pre-COVID-19) situatie. Deze beginstand diende als
uitgangspositie om daarmee voor elk ziekenhuis vast te kunnen stellen welk
deel in de landelijke uitbreiding dat ziekenhuis voor zijn rekening nam en wat
het bijbehorende subsidiebedrag zou zijn. Het Ministerie van VWS heeft
daarom aan het LNAZ gevraagd om deze beginstanden aan te leveren. Er zijn
vervolgens diverse versies van een opschalingslijst ontvangen van het LNAZ,
opgesteld in afstemming met de ROAZ-regio’s. Maar ondanks herhaaldelijke
verzoeken werd door sommige regio’s steeds geen sluitende opschalingslijst
met het aantal IC-bedden per regio aangeleverd, die optelde tot het totaal
aantal IC-bedden waar het Opschalingsplan per fase voor die betreffende
regio’s vanuit ging. Tegelijkertijd was de wens van de ziekenhuizen, vanwege
de financiële zekerheid, om snel tot bevoorschotting over te gaan. De tweede
golf was inmiddels in aantocht en de ziekenhuizen wilden snel verder met de
uitvoering van de uitbreidingen. Daarom is besloten een definitieve lijst op te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

stellen, door middel van een naar rato doorrekening op basis van het
Opschalingsplan en de laatste versie van de opschalingslijst vanuit de LNAZ,
om daar de subsidieregeling op te kunnen baseren. De aangepaste opschalingslijst, inclusief toelichting over de verdeling naar rato, is voorgelegd aan
de ROAZ-voorzitters met nog een mogelijkheid tot wijzigen en vervolgens
vastgesteld in het bestuurlijk overleg met alle ROAZ-voorzitters van 7 oktober
2020.
Achteraf is gebleken dat de beginstand van een aantal ziekenhuizen in die
vastgestelde lijst niet klopte en is dit getal gecorrigeerd. Er is nooit geadviseerd bedden te schrappen. Aan ziekenhuizen is wel de keuze gelaten om het
verschil in bedden tussen de oorspronkelijke en gecorrigeerde uitgangspositie
alsnog op te schalen in fase 1 (tot 1150 bedden, betaald door de zorgverzekeraars) of te kiezen dit niet te doen onder die voorwaarden.
Vraag 11
Is het waar dat NRC Handelsblad drie weken geleden vragen stelde aan uw
ministerie over de opstelling en de adviezen om IC-bedden te schrappen,
waarbij de krant als antwoord kreeg dat uw ministerie in al die tijd niet in
staat is gebleken antwoorden te geven op de vragen «als ze überhaupt al zijn
te achterhalen» volgens een woordvoerder?
Antwoord 11
Het NRC heeft op vrijdagmiddag 22 april na maandenlang onderzoek door de
krant een lijst met 13 gedetailleerde vragen aan mijn ministerie gesteld met
een deadline voor beantwoording van dinsdagochtend 26 april 10:00. Toen is
aangegeven dat de antwoorden op die termijn niet te achterhalen waren.
Direct na afloop van het meireces, op maandag 9 mei, is opnieuw contact
geweest met NRC over de timing van de beantwoording, maar voordat de
reactie kon worden verstuurd, is op 11 mei in de avond het NRC-artikel online
verschenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3