Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

621
Vragen van het lid Smeulders (GroenLinks) aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht «Met sociale koopwoningen gaat
veel mis» (ingezonden 1 november 2018).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 13 november 2018).
Vraag 1
Kent u het bericht «Met sociale koopwoningen gaat veel mis»?1
Antwoord 1
Ja, ik ken het bericht.
Vraag 2
Herkent u het uit deze uitzending naar voren komende beeld dat de regels
voor sociale koop gemakkelijk misbruikt kunnen worden? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 2
Gemeenten beschikken over diverse instrumenten om te sturen op de
beschikbaarheid van woningen, bijvoorbeeld als een gemeente ziet dat de
schaarste van bepaalde woningen leidt tot onevenwichtigheden voor
bepaalde groepen. De maatregelen variëren van afspraken op basis van
vrijwilligheid tot afdwingbare afspraken. Een voorbeeld van een maatregel is
dat een gemeente sociale koop opneemt in het bestemmingsplan. Een
marktpartij is dan wettelijk gehouden om woningen voor maximaal 200.000
euro te bouwen op die bestemming. Afhankelijk van de keuze die de
gemeente maakt, blijft de woning tussen de één en tien jaar behouden in de
categorie. Een gemeente kan deze maatregel combineren met een zelfbewoningsplicht, waardoor alleen de eigenaar het huis mag bewonen. Ook kan een
gemeente in een woonvisie opnemen dat een bepaald percentage van de
nieuwbouw bestemd is voor sociale koop. De gemeente maakt voor het
realiseren van de woonvisie privaatrechtelijke afspraken met een ontwikkelaar. Juridisch is de ontwikkelaar niet gebonden aan het realiseren van de
woonvisie, wel aan de privaatrechtelijke afspraken.

1

ah-tk-20182019-621
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.nporadio1.nl/onderzoek/12630-met-sociale-koopwoningen-gaat-veel-mis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Ik heb Platform 31 gevraagd om een onderzoek uit te voeren naar het gebruik
van de categorie sociale koop in het bestemmingsplan en de handhaving
ervan. Ook werk ik samen met gemeenten aan het vergroten van het
passende woningaanbod en het beter benutten van de bestaande voorraad.
Het is van belang dat gemeenten bestaande en eventuele nieuwe wettelijke
mogelijkheden daadwerkelijk handhaven.
Vraag 3
Is het waar dat gemeenten niet altijd de juiste deskundigheid in huis hebben
om waterdichte juridische afspraken te maken? Zo ja, hoe komt dit volgens
u? Zo nee, hoe is de situatie dan?
Antwoord 3
Er kan niet worden gezegd dat gemeenten niet over de juiste juridische
deskundigheid beschikken. Dat kan per gemeente en per complexiteit van het
woningbouwproject wisselen. Via het Expertteam woningbouw bied ik
ondersteuning aan, gemeenten kunnen daar een beroep op doen als zij
bijvoorbeeld juridische vraagstukken hebben in het kader van de woningbouw.
Het is van belang dat gemeenten, corporaties en marktpartijen samen
afspraken maken over het bouwen van meer woningen, de inzet van de
bestaande voorraad en doorstroming. Ik hoop te zien dat deze partijen goed
met elkaar samenwerken, luisteren naar elkaars perspectief, samen naar
oplossingen zoeken en hun verantwoordelijkheden nemen om het woningtekort terug te dringen en daarbij oog te houden voor de kwaliteit van de
woonmilieus. Daarbij is het van belang dat partijen ervan uit kunnen gaan dat
een gemaakte afspraak stand houdt, vanuit de kant van een gemeente en ook
vanuit de kant van een marktpartij.
Vraag 4
Hoeveel sociale koopwoningen zijn er de afgelopen vijf jaar bijgekomen en
hoeveel zijn er de afgelopen vijf jaar verdwenen?
Antwoord 4
Ik beschik niet over data waaruit blijkt hoeveel sociale koopwoningen er op
basis van de bestemmingscategorie de afgelopen vijf jaar zijn bijgekomen en
verdwenen. Ik beschik wel over de verkooptransacties van nieuwbouwwoningen naar prijsklasse, maar dat geeft geen indicatie van het gebruik van de
bestemmingscategorie sociale koop. Het marktaandeel van goedkope
koopwoningen tot 200.000 euro is tijdens de crisis opgelopen naar circa 40
procent. Het laatste jaar is het marktaandeel afgenomen naar het precrisisaandeel van rond de 20 procent2.
Vraag 5
Ziet u sociale koopwoningen als een belangrijk instrument om de betaalbaarheid op de woningmarkt te vergroten? Zo ja, wat gaat u doen om het aantal
sociale koopwoningen te vergroten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De bestemmingscategorie sociale koop is één van de instrumenten die een
gemeente kan inzetten om te sturen op de beschikbaarheid van betaalbare
woningen in de lokale woningmarkt. Andere instrumenten zijn bijvoorbeeld
de erfpachtvoorwaarden, waarbij het aantal vierkante meters en de prijs
bepaald kan worden door een gemeente. Of prestatieafspraken, waarbij een
gemeente met corporaties en huurdersorganisaties afspraken kunnen maken
over de woningtoewijzing of de verkoop van woningen aan bijvoorbeeld
starters. Het is van belang dat gemeenten actief afwegen welke wettelijke
mogelijkheden voor hen passend zijn, en daarnaast ook stevig handhaven op
de naleving ervan om de toegankelijkheid en betaalbaarheid langdurig te
borgen. Zoals gezegd heb ik Platform 31 gevraagd in beeld te brengen in
hoeverre gemeenten gebruik maken van de bestemmingscategorie sociale
koop en hoe zij handhaven. Ik zal uw Kamer komend jaar informeren over de
resultaten van het onderzoek.
2

Neprom (2017) Monitor nieuwe woningen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u van plan om gemeenten te ondersteunen bij het vergroten van het
aantal sociale koopwoningen? Zo ja, op welke manier gaat u dat concreet
doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Via het Expertteam Woningbouw bied ik deze ondersteuning reeds aan. Dat
Expertteam biedt specifiek kennis en ervaring op tal van gebieden in het
kader van de woningbouw, zoals bouwbegeleiding, plantoetsing, gemeentelijke procedures en juridische mogelijkheden. Gemeenten met een ondersteuningsbehoefte, ook als het gaat om sociale koop, kunnen het Expertteam via
de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland benaderen.
Vraag 7
Bent u bereid deze vragen te beantwoorden voor het Wetgevingsoverleg
Wonen en ruimte op 12 november 2018?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3