Wet
normering
topinkomens

Evaluatie van de
Wet normering topinkomens (WNT)
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020

2016-20

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

1

Evaluatie van de Wet normering
topinkomens (WNT)
Eindrapportage wetsevaluatie WNT 2016-2020

Verantwoording
Op 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector, kortweg: Wet normering topinkomens (WNT), in werking
getreden. In 2020 is de tweede integrale evaluatie van de WNT uitgevoerd. Deze
evaluatie bestaat uit verschillende deelonderzoeken. In dit eindrapport zijn de
uitkomsten van de verschillende deelonderzoeken gebundeld en worden de conclusies
van de evaluatie gepresenteerd.
Colofon
Dit eindrapport is opgesteld door de afdeling Topinkomens en Economische Advisering
(TEA) van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, met de
uitkomsten van de verschillende deelonderzoeken als basis.
Turfmarkt 147
Postbus 20011
2500 EA Den Haag
www.topinkomens.nl
December 2020
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

2

Inhoudsopgave
1 Inleiding
1.1 Aanleiding
1.2 Uitgangspunten
1.3 Doel- en vraagstelling
1.4 Evaluatieaanpak
1.5 Governance
1.6 Leeswijzer

5
5
5
6
7
8
9

2 De Wet normering in kort bestek 
2.1 Wat aan de tweede wetsevaluatie WNT vooraf ging
2.2 Normering en maximering
2.2.1 Topfunctionarissen en andere functionarissen 
2.2.2 De drie bezoldigingsregimes van de WNT
2.2.2.1 Het algemeen bezoldigingsregime 
2.2.2.2 Sectorale bezoldigingsnorm (zorgverzekeraars)
2.2.2.3 Openbaarmakingsverplichting
2.3 Overgangsrecht WNT
2.4 Wetsuitvoering WNT
2.5 Toezicht op naleving en handhaving WNT

11
11
12
12
12
13
17
17
17
18
19

3 Conclusies
3.1 Spoor 1: Doeltreffendheid van de WNT
3.1.1 Inleiding
3.1.2 Deelvraag 1 Doeltreffendheid van het bezoldigingsmaximum
3.1.3 Deelvraag 2 Doeltreffendheid van de maximale ontslagvergoeding
3.1.4 Deelvraag 3 Doeltreffendheid van de openbaarmakingsplicht
3.2 Spoor 2: Doelmatigheid van de WNT
3.2.1 Deelvraag 1 Kenbaarheid
3.2.2 Deelvraag 2 Communicatie
3.2.3 Deelvraag 3 Regeldruk
3.2.4 Deelvraag 4 Vereenvoudiging
3.2.5 Deelvraag 5 Criteria sectorale regelingen
3.2.6 Deelvraag 6 Controle accountant
3.3 Spoor 3: Neveneffecten van de WNT
3.3.1 Deelvraag 1 Ontwikkeling salarissen
3.3.2 Deelvraag 2 Niet-beoogde effecten
3.3.3 Deelvraag 3 Belemmering overstap sector
3.3.4 Deelvraag 4 Invloed WNT instroom, uitstroom en doorstroom

21
21
22
23
26
28
31
31
32
32
34
35
37
39
39
40
41
42

Bijlage 1 > Samenvatting van deelonderzoek
5 vereenvoudigingsmogelijkheden WNT

45

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

3

WNT-jaarrapportage 2020 >

1

Evaluatie
normering
Topinkomens
2016-2020

Inleiding

Eindrapport
Eindrapportwetsevaluatie
wetsevaluatie
WNT
WNT
2016-2020
2016-2020
> >4

1 Inleiding
1.1 Aanleiding

1.2 Uitgangspunten

Op 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector, kortweg: Wet normering topinkomens (WNT), in werking
getreden. Het doel van de WNT is het tegengaan van bovenmatige beloningen en
ontslagvergoedingen bij instellingen in de publieke en semipublieke sector. Met de
WNT worden deze beloningen en ontslagvergoedingen gemaximeerd en openbaar
gemaakt. Het wettelijk bezoldigingsmaximum bedroeg bij inwerkingtreding van de
WNT 130% van het salaris van een minister, ofwel € 228.599. Met de inwerkingtreding
van de Wet verlaging bezoldigingsmaximum WNT (ook wel ‘WNT-2’) op 1 januari 2015
is het wettelijk bezoldigingsmaximum verlaagd naar 100% van het ministersalaris,
ofwel € 178.000. Jaarlijks vindt er een indexatie plaats van het bezoldingsmaximum.
Het algemene bezoldigingsmaximum bedraagt per 1 januari 2020 € 201.000. Voor
ontslagvergoedingen geldt maximaal één jaarsalaris met een maximum van € 75.000.

De tweede wetsevaluatie
Bij de tweede wetsevaluatie is de uitgangssituatie anders dan bij de eerste wetsevaluatie.
De WNT was op dat moment kort van kracht en de effecten van de WNT waren nog
nauwelijks te meten1. Voor de tweede evaluatie hebben we onderzoeken laten uitvoeren2
waarbij resultaten werden verzameld over de periode 2016-2020. De WNT is in 2020
inmiddels acht jaar van kracht. Verondersteld kan worden dat bij betrokkenen – o.a.
WNT-instellingen, topfunctionarissen, accountants – een zekere gewenning aan de wet is
opgetreden. Ook hebben de mogelijke neveneffecten van de wet, die in 2015 alleen
theoretisch zijn beschreven, zich in de praktijk inmiddels al dan niet voorgedaan.
Tegelijkertijd zullen ook in 2020 nog niet alle effecten van de wet in alle omvang
zichtbaar zijn. Voor de WNT-2 – verlaging van het bezoldigingsmaximum naar 100% van
het ministersalaris - loopt het overgangsrecht in sommige gevallen nog door tot 20233.
De Evaluatiewet is op 1 juli 2017 in werking getreden. De gevolgen van de wijzigingen in
regelgeving als gevolg van de Evaluatiewet zijn in deze wetsevaluatie meegenomen.

In de WNT is bepaald dat de wet binnen drie jaar na inwerkingtreding wordt
geëvalueerd en daarna iedere vijf jaar. De wet is in 2015 voor het eerst integraal
geëvalueerd. De aanbevelingen hebben geleid tot de Evaluatiewet WNT, die op 1 juli
2017 in werking is getreden. In de Evaluatiewet WNT is eveneens bepaald dat de
minister van BZK in 2020 een tweede evaluatie van de wet aan de Staten-Generaal
dient te sturen. De wetsevaluatie bestaat uit verschillende deelonderzoeken. In deze
eindrapportage zijn de bevindingen uit de verschillende deelonderzoeken samengevat
die in 2019 en 2020 zijn uitgevoerd, en worden conclusies van de evaluatie
gepresenteerd.

1)
2)
3)

Kamerstukken II 2015/16, 34366, nr.1.
In geval van het onderzoek naar de vereenvoudigingsmogelijkheden van de WNT (deelonderzoek 5A) zelf
uitgevoerd.
De WNT-2 is van 2015, en de sectorale regelingen zijn per 2016 aan de WNT-2 aangepast. Daarna is sprake
van vier jaar behoud van de voordien overeengekomen bezoldiging en drie jaar van afbouw naar het dan
geldende WNT-bezoldigingsmaximum.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

5

1 Inleiding
… over de volle breedte van de WNT
Gezien de brede politieke en maatschappelijke belangstelling voor het onderwerp is
evenals bij de eerste wetsevaluatie gekozen voor een integrale evaluatie. De tweede
wetsevaluatie is een ijkmoment om in alle openheid goed en gedegen met alle
betrokkenen naar de WNT te kijken en de werking en effecten in beeld te brengen. De
evaluatie richt zich op alle kernonderdelen van de wet, de wijze waarop deze worden
uitgevoerd en de effecten die ze hebben in de praktijk. In de evaluatieaanpak is
gekozen voor meerdere, onafhankelijk uitgevoerde deelonderzoeken waarin
vertegenwoordigers van alle betrokken en belanghebbende partijen zijn betrokken:
organisaties uit alle publieke en semipublieke deelsectoren die onder de WNT vallen,
hun koepels en brancheorganisaties, accountants en hun beroepsorganisatie de
Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), de ministeries die
verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de WNT en de verschillende
uitvoeringsorganisaties die belast zijn met toezicht en handhaving.
Inhoudelijke afbakening
Voor de inhoudelijke afbakening van de wetsevaluatie is allereerst aangesloten bij de
evaluatiebepaling in de WNT. Deze stelt dat de evaluatie betrekking heeft op de
doeltreffendheid en effecten van de wet in de praktijk (artikel 7.2 WNT). Daarnaast is
aan de evaluatie de kenbaarheid van de WNT als onderwerp toegevoegd, ofwel de
vraag of instellingen die onder de WNT vallen goed op de hoogte zijn van de WNT,
uitvoeringsregelgeving en de verplichtingen die daar voor hen uit voortvloeien.
Toezeggingen door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of de
regering de Tweede en Eerste Kamer zijn eveneens aan het onderzoek toegevoegd4.
Deze afbakening heeft geleid tot de in paragraaf 1.3 genoemde doelstelling en
vraagstelling van de tweede wetsevaluatie WNT.
Afbakening in tijd
De evaluatie van de doeltreffendheid van de WNT heeft hoofdzakelijk betrekking op
2016, 2017 en 2018, de drie uitvoeringsjaren die in het najaar van 2020 afgerond zijn.
De bezoldigingsgegevens van (top)functionarissen over uitvoeringsjaar 2019 en 2020
4)

Handelingen II 2017/18, nr. 83, item 19; Kamerstukken II 2017/18, 30111, nr 111.

zijn pas laat in 2020 respectievelijk 2021 beschikbaar. Ten behoeve van het
kwantitatieve onderzoek naar de mogelijke neveneffecten van de WNT is de periode
van 2006-2018 onderzocht. Dit om een ruime periode voorafgaand aan de
inwerkingtreding van de WNT te kunnen vergelijken met de periode (2013-2018) na de
inwerkingtreding van de WNT. Bij de overige onderwerpen is gestreefd naar een zo
groot mogelijke actualiteit en heeft de evaluatie in principe betrekking op de periode
van 1 januari 2016 tot 1 oktober 2020.

1.3 Doel- en vraagstelling
De doelstelling van deze eerste wetsevaluatie luidt:
Inzicht krijgen in de doeltreffendheid, doelmatigheid (waaronder kenbaarheid) en de (nietbeoogde) neveneffecten van de WNT in de periode van 2016-2020, mogelijke verklaringen
hiervoor, teneinde maatregelen te nemen om de WNT, uitvoeringsregelgeving en de uitvoering
daarvan waar nodig te kunnen verbeteren.
De wetsevaluatie is vormgegeven langs drie hoofdvragen:
1. Doeltreffendheid
In hoeverre worden de doelstellingen van de WNT in de onderzoeksperiode bereikt?
Doelstellingen betreffen het tegengaan van bovenmatige bezoldigingen en
ontslaguitkeringen van topfunctionarissen in de (semi-)publieke sector middels de
op grond van de WNT vastgestelde maxima alsmede de openbaarmaking van
WNT-gegevens in de financiële verslaglegging.
2. Doelmatigheid
In hoeverre zijn er mogelijkheden om de doelstellingen van de WNT te bereiken
tegen lagere kosten? Dit betreft inzicht in de ontwikkeling van de administratieve
lasten alsmede mogelijkheden om de uitvoering te vereenvoudigen en daarmee de
administratieve lasten en uitvoeringskosten te verminderen.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

6

1 Inleiding
3.

Neveneffecten
Welke effecten heeft de WNT, anders dan de beoogde effecten, voor WNTinstellingen en topfunctionarissen? Hiermee wordt gedoeld op inzicht in de
kwantitatieve en kwalitatieve effecten die (mogelijk) zijn veroorzaakt door de WNT
zonder dat zij beoogd zijn. Hierbij wordt zowel gekeken naar de (semi-)publieke
sector als geheel als naar specifieke sectoren. Bij de eerste wetsevaluatie zijn
niet-beoogde effecten geïnventariseerd op basis van literatuuronderzoek, maar
kon nog geen meting plaatsvinden. Aansluitend bij de inhoudelijke afbakening zijn
negen evaluatievragen geformuleerd.

1.4 Evaluatieaanpak
Ten behoeve van deze wetsevaluatie zijn in de periode van oktober 2018 tot en met
oktober 2020 deelonderzoeken uitgevoerd.
De bevindingen uit deze onderzoeken zijn gebundeld in dit eindrapport en vormen de
basis voor de conclusies. Van ieder deelonderzoek is verslag gedaan in een zelfstandig
onderzoeksrapport dat tegelijkertijd met het versturen van het kabinetsstandpunt naar
de Kamer wordt gepubliceerd. Van ieder deelonderzoek is in hoofdstuk 3 een
samenvatting opgenomen. Figuur 1 en tabel 1 geven een overzicht van alle
deelonderzoeken, sporen en onderzoeksbureaus.
Figuur 1: Schematische weergave overzicht deelonderzoeken tweede wetsevaluatie WNT

Tabel 1: deelonderzoeken, spoor en het onderzoeksbureau.
Nr.

Deelonderzoek

Spoor

Onderzoeksbureau

1

Bezoldigingsmaxima & ontwikkeling
bezoldiging topfunctionarissen (1)

Doeltreffendheid

SEO Economisch
Onderzoek

2

Normering ontslagvergoedingen (2)

Doeltreffendheid

SEO Economisch
Onderzoek

3

Openbaarmakingsplicht (3)

Doeltreffendheid

SEO Economisch
Onderzoek

4

Onderzoek naar kenbaarheid,
communicatie en regeldruk (4)

Doelmatigheid

ICTU

5A
&
5B

Onderzoek
vereenvoudigingsmogelijkheden WNT
A: Onderzoek naar de doelmatigheid
WNT op diverse onderwerpen
B: Onderzoeken naar de doelmatigheid
van de sectorale regelingen (5, 6)

Doelmatigheid

A: WNT-team,
projectteams per
onderwerp en
interdepartementale
kernteam tweede
wetsevaluatie WNT
B: SEOR

6

Kwantitatief onderzoek naar mogelijke
neveneffecten van de WNT op het
gebied van vier arbeidsmarktfactoren
& salarisverschillen private en
(semi-)publieke sector (7)

Neveneffecten

Centraal Bureau voor
de Statistiek (CBS)

7A
&
7B

Kwalitatief sectoraal
verdiepingsonderzoek naar de effecten
van de WNT op arbeidsmobiliteit van
(top)functionarissen
A: Van buiten naar binnen (8)
B: Bij WNT-instellingen (8)

Neveneffecten

Ecorys

8A
&
8B

ADR-onderzoek(en)
A: Bevindingen kwaliteit
accountantscontrole WNT 2018 (9)
B: Bevindingen kwaliteit
accountantscontrole WNT 2019
dossiers met tekortkomingen
onderzoek A (10)

Doelmatigheid

Auditdienst Rijk (ADR)

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

7

1 Inleiding
1.5 Governance

Figuur 2: Governance structuur tweede wetsevaluatie WNT

Ten behoeve van de borging van een goede uitvoering van de wetsevaluatie is
voorafgaand aan de start van de wetsevaluatie een governance structuur ingericht.
De governance voor de tweede wetsevaluatie was als volgt ingericht:
• Klankbordgroepen met een afvaardiging van de WNT-instellingen en/of
topfunctionarissen per sector. Deze sectoren betroffen:
• Zorg
• Onderwijs, Cultuur- en Media
• Woningcorporaties
• WNT-instellingen die onder het toezicht van BZK vallen;
• Een kernteam met een interdepartementale afvaardiging van inhoudelijk WNTspecialisten (ambtelijk).
• Een Stuurgroep met interdepartementale afvaardiging op directieniveau (ambtelijk).
• Een begeleidingscommissie per deelonderzoek. De leden van de
begeleidingscommissie zijn gekozen op basis van het doel van het desbetreffende
deelonderzoek. Dit betroffen bijvoorbeeld toezichthouders, wetenschappers of
inhoudelijk specialisten. Taak van de begeleidingscommissie was het beoordelen van
het plan van aanpak van het deelonderzoek, beoordelen van de projectvoorstellen
van de onderzoeksbureaus en beoordeling van de (concept-)analyses/rapporten 5.
• De adviseur methodologie had de taak te beoordelen of er bij de deelonderzoeken
was gekozen voor een juiste onderzoeksmethode en/of er nog aanvullende
methoden van onderzoek benodigd waren.

Figuur 3: Begeleidingscommissies tweede wetsevaluatie WNT

Hiernaast in figuur 2 is de governance structuur van de tweede wetsevaluatie
schematisch weer gegeven. Figuur 3 geeft een overzicht van de
begeleidingscommissies per deelonderzoek.

5)

De Begeleidingscommissie van deelonderzoek 6 en 7 is ingesteld via een instellingsbesluit van de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Zie hiervoor Staatscourant 9 mei 2019, nr. 25737. https://zoek.
officielebekendmakingen.nl/stcrt-2019-25737.pdf
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

8

1 Inleiding
1.6 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 geeft in kort bestek achtergrondinformatie over de WNT. In hoofdstuk 3
zijn de resultaten van de verschillende deelonderzoeken gebundeld. Per spoor wordt
een antwoord gegeven op de deelvragen. In bijlage 1 is de onderzoeksopzet van
deelonderzoek 5 opgenomen, alsmede een overzicht van de geïnventariseerde en door
het veld ervaren knelpunten en potentiële oplossingen.
De rapporten van de afzonderlijke deelrapporten worden tegelijkertijd met het
kabinetsstandpunt en het eindrapport tweede wetsevaluatie gedeeld met de Kamer.
Eveneens worden de diverse deelonderzoeken gepubliceerd via de websites van
de desbetreffende onderzoeksbureaus, alsmede www.topinkomens.nl en de
themapagina Topinkomens op de kennisbank van het ministerie van BZK
(https://kennisopenbaarbestuur.nl/thema/topinkomens/).

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 >

9

2 De Wet normering in kort bestek

2

Evaluatie
normering
Topinkomens
2016-2020

De Wet normering
topinkomens
in kort bestek

Eindrapport
Eindrapport wetsevaluatie
wetsevaluatieWNT
WNT2016-2020
2016-2020>> 10

2 De Wet normering in kort bestek
Dit hoofdstuk geeft in kort bestek achtergrondinformatie over de WNT. Eerst wordt in
paragraaf 2.1 kort ingegaan op de eerste wetsevaluatie WNT en de Evaluatiewet WNT.
In de daaropvolgende paragrafen wordt als referentie kort beschreven wat doel,
inhoud en strekking van de WNT zijn.

2.1 Wat aan de tweede wetsevaluatie WNT vooraf ging
In 2015 is de eerste integrale evaluatie van de Wet normering bezoldiging
topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) uitgevoerd over de periode
2013 – 2015. De eindrapportage van deze evaluatie is overeenkomstig artikel 7.2 van de
WNT op 15 december 2015 aan beide Kamers der Staten-Generaal gezonden 6. De
eerste wetsevaluatie richtte zich conform genoemd wetsartikel op de doeltreffendheid
en effecten van de WNT en ging tevens in op de uitvoering, toezicht op naleving en
handhaving van de WNT, kenbaarheid, communicatie en regeldruk 7.

wetsevaluatie heeft het kabinet dan ook een verbeteragenda gepresenteerd. De
Evaluatiewet WNT (Stb. 2017, 151) omvatte alle maatregelen uit deze verbeteragenda
waarvoor een wijziging van de wet noodzakelijk was.
De vier hoofdonderwerpen van de Evaluatiewet WNT waren:
1. de vermindering van administratieve lasten,
2. de aanpassing van de normering van ontslagvergoedingen,
3. de wijze waarop de wet wordt gemonitord en geëvalueerd en het tegengaan van
wetsontwijking.
4. Daarnaast zijn er in de Evaluatiewet WNT diverse kleinere, overwegend technische
wijzigingen doorgevoerd.

Hoewel de effecten van de WNT drie jaar na inwerkingtreding nog niet volledig zichtbaar
waren, bleek uit de eerste wetsevaluatie dat de WNT doeltreffend is in het tegengaan van
bovenmatige bezoldigingen en ontslagvergoedingen in de publieke en semipublieke
sector. De WNT wordt in overwegende mate nageleefd. Tevens lag de uitvoering van de
WNT op koers. Tegelijkertijd liet de eerste wetsevaluatie zien dat de WNT en de
uitvoering van de wet op onderdelen verder kunnen worden verbeterd. Enerzijds kan de
doelmatigheid van de WNT langs verschillende lijnen worden vergroot, onder meer door
de administratieve lasten te verminderen, onnodige bepalingen te schrappen en de
uitvoeringscapaciteit van betrokken ministeries en WNT-toezichthouders nadrukkelijker
daar in te zetten waar de risico’s op overtreding van de WNT-normen het grootst zijn.
Anderzijds liet de uitvoeringspraktijk van de WNT situaties zien waarin de normering niet
of niet volledig geldt waar dat wel gewenst is. Naast de doelmatigheid kon dus ook de
doeltreffendheid van de WNT nog worden verbeterd. Naar aanleiding van de eerste
6)
7)

Zie brief van de minister van BZK aan de Tweede Kamer d.d. 15 december 2015, Kamerstukken II 2015/16, 34
366, nr. 1.
De genoemde onderwerpen zijn onderzocht in vijf afzonderlijke deelonderzoeken. Tevens zijn de WNTjaarrapportages 2013 en 2014 benut. De conclusies zijn gebundeld in het eindrapport wetsevaluatie WNT
2013–2015 (bijlage bij Kamerstukken II 2015/16, 34 366, nr. 1).
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 11

2 De Wet normering in kort bestek
2.2 Normering en maximering
Het doel van de WNT is drieledig. In de eerste plaats is het doel van de wet te voorzien
in een democratisch gelegitimeerd instrument op basis waarvan normen en
verplichtingen kunnen worden opgelegd ten aanzien van de bezoldiging van
bestuurders en andere topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector.
Het tweede doel van de wet is af te bakenen welke instellingen en organisaties tot de
publieke respectievelijk semipublieke sector worden gerekend en te bepalen wat dat
betekent voor het bezoldigingsbeleid voor topfunctionarissen dat de bedoelde
sectoren dienen te voeren. Het laatste oogmerk van de wet is te verhinderen dat de
instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige
bezoldigingen toe te kennen. Dit wordt bereikt doordat de wet beperkingen oplegt aan
de bevoegdheid van de instellingen in de publieke en semipublieke sector en de
topfunctionaris als werknemer bezoldigingen overeen te komen die uitgaan boven het
voor die instelling geldende normbedrag. De WNT beoogt kort gezegd enerzijds het
tegengaan van bovenmatige beloningen en ontslagvergoedingen bij instellingen in de
(semi) publieke sector8. Anderzijds beoogt de WNT het politieke en maatschappelijke
debat over topinkomens in de publieke en semipublieke sector te faciliteren door
middel van de verplichting tot openbaarmaking van WNT-gegevens, alsook
overschrijdingen en overtredingen van de WNT.
2.2.1 Topfunctionarissen en andere functionarissen
De inkomensnormering door de WNT richt zich op topfunctionarissen. Hiermee wordt
gedoeld op de voorzitters en leden van de hoogste bestuursorganen van de
betreffende instellingen, op de voorzitters en leden van de hoogste toezichthoudende
organen, alsmede op de hoogste ondergeschikten (de organisatielaag onmiddellijk
onder de toplaag). De openbaarmakingsverplichting van de WNT betreft de
bezoldiging en ontslagvergoedingen van alle topfunctionarissen ongeacht de hoogte
van die bezoldiging en ontslagvergoedingen. De openbaarmakingsverplichting van de
WNT richt zich dus niet speciaal op wat in de volksmond ‘topinkomens’ genoemd
8)

kunnen worden (de hoogste inkomens). De wetgever heeft bij deze uitwerking
overwogen dat het aan de topfunctionarissen is om vanuit hun verantwoordelijkheid
voor het beloningsbeleid bij de instelling hiermee ook andere, eventuele topinkomens
te beheersen. In het wetgevingstraject van de WNT heeft de wetgever wel tot
uitdrukking gebracht te verwachten dat van het bezoldigingsmaximum een
mitigerende werking naar de bezoldiging van overige functionarissen zal uit gaan. Voor
deze overige functionarissen richt de openbaarmakingsverplichting zich juist wel op de
hogere inkomens. Namelijk: zowel van topfunctionarissen als van overige
functionarissen waarvan de bezoldiging het bezoldigingsmaximum overschrijdt, dient
deze openbaar te worden gemaakt. Daarnaast geldt voor woningcorporaties en
onderwijsinstellingen een digitale meldplicht van WNT-gegevens.
2.2.2 De drie bezoldigingsregimes van de WNT
Naarmate een onderdeel van de semipublieke sector zich dichter bij de publieke sector
bevindt, voorziet de WNT in een strikter bezoldigingsbeleid. Om recht te doen aan de
verschillen binnen de semipublieke sector en de verschillende positie ten opzichte van
de arbeidsmarkt waarin de onderdelen van de semipublieke sector bewegen en de
verschillen met en in de publieke sector, wordt voorzien in drie verschillende
bezoldigingsregimes.
De drie bezoldigingsregimes zijn:
1. het algemeen bezoldigingsregime, met het algemeen bezoldigingsmaximum en
afwijkende bezoldigingsmaxima voor specifieke sectoren of instellingen;
2. het sectorale bezoldigingsregime;
3. de openbaarmakingsverplichting.

Kamerstukken II 2010/11, 32600, nr 3 (MvT). p.28.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 12

2 De Wet normering in kort bestek
2.2.2.1 Het algemeen bezoldigingsregime
Algemeen bezoldigingsmaximum voor leidinggevende topfunctionarissen in
dienstbetrekking
In paragraaf 2 van de WNT is het algemene bezoldigingsregime opgenomen. Die
bestaat uit het algemene bezoldigingsmaximum en een aantal daarvan afwijkende
maxima voor specifieke sectoren of instellingen.
In de WNT wordt allereerst, in artikel 2.3, het algemene bezoldigingsmaximum
vastgelegd. Uitgangspunt is dat de bezoldiging van topfunctionarissen dit maximum
niet te boven mag gaan. Bij de inwerkingtreding van de WNT gold het niveau van 130%
van het ministersalaris als uitgangspunt voor het bezoldigingsmaximum: € 228.599 in
2013 en € 230.474 in 2014. Naast het ministersalaris zijn de belastbare vaste en
variabele onkostenvergoedingen en de voorzieningen ten behoeve van beloningen
betaal op termijn (het werkgeversdeel van de “pensioenpremie”) onderdeel van dit
bezoldigingsmaximum. Gedurende de Eerste Kamerbehandeling van de WNT wierpen
de afspraken in het regeerakkoord Bruggen slaan over de verlaging van het
bezoldigingsmaximum al hun schaduw vooruit. Deze afspraken resulteerden in de
Wet verlaging bezoldigingsmaximum WNT (WNT-2), die per 1 januari 2015 in werking
is getreden en met ingang van dat jaar het wettelijk bezoldigingsmaximum verlaagde
tot € 178.000 (behalve voor zorginstellingen, woningcorporaties en bepaalde
onderwijsinstellingen, voor wie de verlaging per 1 januari 2016 is ingegaan).
Jaarlijks wordt het bezoldigingsmaximum geïndexeerd. Het bezoldigingsmaximum
in 2021 bedraagt € 209.000.

Grafiek 1 geeft een weergave van de ontwikkeling van de algemene
bezoldigingsmaxima van 2015 – 2020.
Grafiek 1 weergave van de ontwikkeling van de algemene bezoldigingsmaxima van 2015 – 2020.

Algemeen bezoldigingsmaximum voor voorzitters en leden van hoogste toezichthoudende organen
Voor voorzitters en leden van hoogste toezichthoudende organen, verder aangeduid
als toezichthoudende topfunctionarissen geldt een percentage van 15%, respectievelijk
10% van het bezoldigingsmaximum dat voor leidinggevende topfunctionarissen van
dezelfde instelling geldt.
Voorafgaand aan de invoering van WNT-2 in 2015 gold een percentage van 7.5% van
het bezoldigingsmaximum voor de voorzitter respectievelijk 5% voor de leden van het
hoogste toezichthoudende orgaan van een WNT-instelling.
De praktijk leerde dat de grote diversiteit aan onder de WNT vallende rechtspersonen
en instellingen bij uitstek hier tot knelpunten kon leiden.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 13

2 De Wet normering in kort bestek
Tegenover voorbeelden waar deze normering ruim bemeten was, waren er ook
voorbeelden waar deze normering op gespannen voet stond met de tijdsbesteding
voor de opgaven en inspanningen van de betreffende functionarissen. Juist voor deze
laatste voorbeelden was het gewenst om met de invoering van de WNT-2 de
betreffende percentages te verhogen naar 15%, respectievelijk 10% van het in 2015
verlaagde wettelijk bezoldigingsmaximum van 130% naar 100% van het ministersalaris.
De facto zijn de maxima voor toezichthoudende topfunctionarissen in 2020 € 30.150
voor voorzitters respectievelijk € 20.100 voor leden van het hoogste toezichthoudende
orgaan van een WNT-instelling.
Onderstaand tabel 2 met de algemene bezoldigingsmaxima WNT 2020.
Tabel 2 met een overzicht van de algemene bezoldigingsmaxima 2020.

Algemeen

Toepasselijk
bezoldigingsmaximum

Voorzitter Raad van
Toezicht (15%)

Leden Raad van
Toezicht (10%)

€ 201.000

€ 30.150

€ 20.100

Algemeen bezoldigingsmaximum interim-topfunctionarissen (topfunctionarissen
zonder dienstbetrekking)
In de WNT is ook voor functionarissen die zonder dienstbetrekking een topfunctie
uitoefenen een bezoldigingsmaximum in het leven geroepen. Daarmee wordt
voorkomen dat de normering zou kunnen worden ontweken (bijvoorbeeld door
functievervulling op detacherings- of inhuurbasis of door topfunctionarissen die zich
via een eigen B.V. laten inhuren).

Indien een topfunctie anders dan op grond van dienstbetrekking wordt vervuld, wordt
de bezoldigingsnormering eveneens toegepast. De interim normering geldt vanaf dag
één van het dienstverband. Deze normering is uitgewerkt in een algemene maatregel
van bestuur (artikel 4 Uitvoeringsbesluit WNT) in combinatie met artikel 2.1, vierde lid,
WNT. De eerste twaalf kalendermaanden van het dienstverband geldt een maximum
uurtarief en een absoluut (nominaal) maximum op basis van het aantal
kalendermaanden waarin is gewerkt. Voor de eerste zes kalendermaanden waarin
gewerkt wordt, wordt gerekend met een hoger bedrag dan voor de volgende zes
kalendermaanden. Daarmee wordt rekening gehouden met de in de regel hogere
kosten van een kortlopend dienstverband in vergelijking met een lang(er)lopend
dienstverband. Het individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum voor de
topfunctionaris zonder dienstbetrekking over de eerste twaalf kalendermaanden is de
laagste uitkomst van het maximum uurtarief maal het aantal gewerkte uren enerzijds
en het absolute maximum op basis van het aantal kalendermaanden waarin is gewerkt
anderzijds. Duurt de functievervulling langer dan twaalf kalendermaanden, dan geldt
vanaf de dertiende kalendermaand het algemene bezoldigingsmaximum voor
topfunctionarissen.
Deze interim normering is op 1 januari 2016 in werking getreden. In tabel 3 wordt een
overzicht gegeven van de bezoldigingsmaxima 2020 voor interim topfunctionarissen9.
Tabel 3 Overzicht bezoldigingsmaxima interim topfunctionarissen WNT 2020
kalendermaand
1-6

kalendermaand
7-12

Vanaf kalendermaand
13

Maximum uurtarief

€ 193

€ 193

Normbedragen per
maand

€ 26.800

€ 20.300

Het toepasselijke
algemene/ sectorale
bezoldigingsmaximum

9)

Het bezoldigingsmaximum interim topfunctionarissen voor een volledig jaar bedraagt in 2020 € 282.600.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 14

2 De Wet normering in kort bestek
Maximering ontslagvergoedingen
In de WNT worden ook de tussen partijen (topfunctionaris en instelling)
overeengekomen ontslagvergoedingen voor topfunctionarissen gemaximeerd
(artikelen 2.10 en 3.7 WNT).
De overeengekomen ontslagvergoeding mag maximaal de som van de beloning en de
voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn over de twaalf
maanden voorafgaand aan de beëindiging van het dienstverband bedragen, tot ten
hoogste € 75.000. Als het dienstverband korter dan twaalf maanden heeft geduurd,
tellen alleen de maanden dat het dienstverband feitelijk heeft geduurd mee. In geval
van een dienstverband in deeltijd bedragen de uitkeringen ten hoogste € 75.000,
vermenigvuldigd met het aantal uren waarop het dienstverband betrekking heeft en
gedeeld door het aantal uren van een voltijds dienstverband.

Grafiek 2 geeft een weergave van de hoogte van de maximale ontslagvergoeding van
2015-2020 in vergelijking met het algemene bezoldigingsmaximum in dezelfde
periode.
Grafiek 2 weergave van de hoogte van de maximale ontslagvergoeding van 2015-2021 in relatie tot
het algemene bezoldigingsmaximum in dezelfde periode.

Ontslagvergoedingen die voortvloeien uit een wettelijk voorschrift, uit een algemene
bepaling van een cao of een andere met vakbonden overeengekomen collectieve
regeling zijn uitgezonderd van de maximering en daarmee ook van de
openbaarmaking. Ontslagvergoedingen die uit een rechterlijke uitspraak voortvloeien,
zijn formeel wel ontslagvergoedingen in de zin van de WNT, maar daarvoor geldt niet
het genoemde maximum.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 15

2 De Wet normering in kort bestek
Algemeen bezoldigingsregime: afwijkende bezoldigingsmaxima voor specifieke
sectoren of instellingen
Vakministers hebben de bevoegdheid om voor rechtspersonen en instellingen in
sectoren die onder het bezoldigingsmaximum vallen en waarvoor zij verantwoordelijk
zijn een lager bedrag dan het bezoldigingsmaximum vast te stellen of in klassen in te
delen en voor die verschillende klassen een lager bedrag dan het
bezoldigingsmaximum vast te stellen (“staffel”). Momenteel zijn er een viertal
sectorale regelingen met klassen-indelingen. Dit betreffen de regeling met betrekking
tot sectoren zorg en jeugdhulp, de regeling met betrekking tot de sector
woningcorporaties, de regeling met betrekking tot de sectoren onderwijs, cultuur en
wetenschap en de regeling met betrekking tot de sector ontwikkelingssamenwerking.
Ten tijde van het schrijven van dit eindrapport tweede wetsevaluatie WNT wordt een
aanvulling op de sectorale regeling onderwijs, cultuur en media voorbereid met
betrekking tot de sector media.
Tabel 4 geeft een weergave van de verschillende sectorale normen voor het jaar 2020.
Tabel 4 Weergave sectorale normen 2020
Toepasselijk bezoldigingsmaximum

Voorzitter Raad
van Toezicht (15%)

Leden Raad van
Toezicht (10%)

Onderwijs A

€ 119.000

€ 17.850

€ 11.900

Onderwijs B

€ 132.000

€ 19.800

€ 13.200

Onderwijs C

€ 143.000

€ 21.450

€ 14.300

Onderwijs D

€ 157.000

€ 23.550

€ 15.700

Onderwijs E

€ 170.000

€ 25.500

€ 17.000

Onderwijs F

€ 183.000

€ 27.450

€ 18.300

Onderwijs G

€ 201.000

€ 30.150

€ 20.100

Toepasselijk bezoldigingsmaximum

Voorzitter Raad
van Toezicht (15%)

Leden Raad van
Toezicht (10%)

Cultuur A

€ 139.000

€ 20.850

€ 13.900

Cultuur B

€ 167.000

€ 25.050

€ 16.700

Woningbouwcorporatie A

€ 94.000

€ 14.100

€ 9.400

Woningbouwcorporatie B

€ 106.000

€ 15.900

€ 10.600

Woningbouwcorporatie C

€ 118.000

€ 17.700

€ 11.800

Woningbouwcorporatie D

€ 127.000

€ 19.050

€ 12.700

Woningbouwcorporatie E

€ 147.000

€ 22.050

€ 14.700

Woningbouwcorporatie F

€ 168.000

€ 25.200

€ 16.800

Woningbouwcorporatie G

€ 189.000

€ 28.350

€ 18.900

Woningbouwcorporatie H

€ 201.000

€ 30.150

€ 20.100

Zorg- en jeugdhulp I

€ 111.000

€ 16.650

€ 11.100

Zorg- en jeugdhulp II

€ 135.000

€ 20.250

€ 13.500

Zorg- en jeugdhulp III

€ 163.000

€ 24.450

€ 16.300

Zorg- en jeugdhulp IV

€ 185.000

€ 27.750

€ 18.500

Zorg- en jeugdhulp V

€ 201.000

€ 30.150

€ 20.100

Ontwikkelingssamenwerking

€ 189.000

€ 28.350

€ 18.900

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 16

2 De Wet normering in kort bestek
2.2.2.2 Sectorale bezoldigingsnorm (zorgverzekeraars)
Voor de sector zorgverzekeraars geldt, in plaats van het algemene bezoldigingsregime
van paragraaf 2, de zogenaamde sectorale bezoldigingsnorm (zie paragraaf 3 van de
WNT). Hierbij is rekening gehouden met de grotere afstand van deze sector ten
opzichte van de overheid en de specifieke wijze van bekostiging van deze sector,
hetgeen betekent dat de sectorale normen voor zorgverzekeraars hoger zijn.
Tabel 5 geeft een overzicht van de bezoldigingsmaxima van zorgverzekeraars in 2020.
Toepasselijk bezoldigingsmaximum

Voorzitter Raad
van Toezicht (15%)

Leden Raad van
Toezicht (10%)

A. meer dan
1.000.000
verzekerden

€ 289.000

€ 43.350

€ 28.900

B. 300.000 1.000.000
verzekerden

€ 250.000

€ 37.500

€ 25.000

C. minder dan
300.000 verzekerden

€ 212.000

€ 31.800

€ 21.200

2.2.2.3 Openbaarmakingsverplichting
Voortbouwend op de Wet openbaarmaking publieke topinkomens (WOPT) maakt ook
de openbaarmakingsverplichting deel uit van de WNT. Deze verplichting heeft niet
alleen betrekking op topfunctionarissen, maar op iedereen in de (semi)publieke sector.
Van alle topfunctionarissen en van eenieder van wie de bezoldiging het
bezoldigingsmaximum te boven gaat dienen de bezoldigingsgegevens openbaar te
worden gemaakt 10.

10) Een vrijstelling van de openbaarmakingsplicht geldt op basis van de uitvoeringsregeling WNT en voor medisch
specialisten op basis van art. 1.5a WNT.

De openbaarmakingsverplichting geldt voor de publieke sector, de delen van de
semipublieke sector waarvoor het algemene bezoldigingsregime of (ingeval van
zorgverzekeraars) de sectorale bezoldigingsnorm geldt en voor die instellingen waarvoor
het kabinet normering van de bezoldiging te zwaar heeft geacht (concreet: het
Loodswezen, zie artikel 1.4 WNT in combinatie met bijlage 4 bij die wet), maar waarvan
openbaarmaking van de bezoldiging in het kader van deze wet toch gewenst is.

2.3 Overgangsrecht WNT
De bezoldigingsnormering door de WNT is met name ingrijpend voor de
topfunctionarissen die ten tijde van de inwerkingtreding van de WNT, de verlaging van
het bezoldigingsmaximum ingevolge de WNT-2, de invoering of wijziging van een
sectorale klasse of staffel, dan wel de toepassing van de WNT als gevolg van het
subsidiecriterium, hun positie bekleedden en een hogere bezoldiging hadden dan het
voor hen geldende maximum. Om die reden heeft de wetgever uitvoerig stil gestaan
bij het overgangsrecht zodat de betrokken topfunctionarissen voldoende in staat
worden gesteld zich hierop voor te bereiden. De vuistregel van dit overgangsrecht is
dat de afgesproken bezoldiging, respectievelijk bestaande rechten de eerste vier jaren
onaangetast blijven. Vervolgens dient de bezoldiging over een periode van drie jaren in
gelijkmatige stappen naar de betreffende bezoldigingsnorm te worden gebracht. Voor
topfunctionarissen, die vóór 1 januari 2013 een bezoldiging boven de oorspronkelijke
norm van €228.599 ontvingen, geldt bovendien een verlenging van de periode van het
overgangsrecht met nog twee extra jaren: in die twee jaren wordt de bezoldiging in
gelijkmatige stappen afgebouwd van het niveau van de oorspronkelijke WNT-norm
(ongeveer 130% van het ministersalaris) naar de verlaagde WNT-norm.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 17

2 De Wet normering in kort bestek
2.4 Wetsuitvoering WNT
Organisatie van de uitvoering van de WNT
De WNT is van toepassing op een zeer groot aantal instellingen in de publieke en
semipublieke sector. Over uitvoeringsjaar 2019 hadden de ministeries die de WNT
uitvoeren gezamenlijk circa 9800 WNT-instellingen in beeld. De verschillende
vakministers zijn verantwoordelijk voor de WNT-instellingen in hun sector.
De minister van BZK is systeemverantwoordelijk en draagt de brede politiekbestuurlijke verantwoordelijkheid voor de normering van topinkomens in de publieke
en semipublieke sector. Daarnaast is de minister van BZK verantwoordelijk voor het
inrichten en functioneren van de WNT als systeem. De keuze om de WNT op deze wijze
te beleggen, maakt dat er een groot aantal ministeries en uitvoeringsorganisaties is
betrokken bij wetsuitvoering, toezicht op naleving en handhaving. Tabel 7 geeft hier
inzicht in.

De uitvoering van de wet voor de betrokken departementen omvat onder meer de
volgende activiteiten:
• WNT-instellingen informeren over hun administratieve verplichtingen en hen in staat
stellen daaraan te voldoen (primair: publicatie en digitale melding van
bezoldigingsgegevens).
• Communicatie, voorlichting en wetsuitleg aan WNT-instellingen en hun accountants.
• Het opstellen van de WNT-jaarrapportage, die conform artikel 7.1 van de wet jaarlijks
aan de Eerste en Tweede Kamer wordt gestuurd.
• Het behandelen van uitzonderingsverzoeken.

Tabel 6: overzicht van de wijze waarop uitvoering, toezicht op naleving en handhaving van de WNT zijn georganiseerd.
Sector

Aantal instellingen

Beleidsmatige
Verantwoordelijkheid

Uitvoering

Toezicht op naleving

Handhaving

Onderwijs

1450

Ministerie van OCW

Ministerie van OCW/ Dienst
Uitvoering Onderwijs

Onderwijsinspectie

Onderwijs-inspectie

OCW exclusief
onderwijs

185

Ministerie van OCW

Ministerie van OCW/ Dienst
Uitvoering Onderwijs

Commissariaat v.d. Media /
ministerie van OCW

Commissariaat v.d. Media /
ministerie van OCW

Zorg

6095 11

Ministerie van VWS

CIBG

CIBG

CIBG

Wonen

313

Ministerie van BZK

Ministerie van BZK

Autoriteit Woning-corporaties

Autoriteit Woningcorporaties

BZK-domein
(exclusief Wonen)

1562

Ministerie van BZK

Ministerie BZK

Eenheid toezicht WNT ministerie BZK

Eenheid toezicht WNT
ministerie BZK

Ministeries die het
toezicht op de WNT
hebben belegd bij de
Eenheid toezicht WNT

196

Ministeries BZ, EZK,
Defensie, Financiën,
IenW, SZW, JenV en LNV

Ministerie BZK

Eenheid toezicht WNT ministerie BZK

Betreffende vakminister

11) Voor de instellingen die vallen onder de sector zorg bestaat geen registratieplicht. Om deze reden kan het aantal WNT-instellingen niet met zekerheid worden aangegeven. Het betreft een schatting.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 18

2 De Wet normering in kort bestek
De rol van de accountant
De wetgever heeft de accountant in het toezicht op de naleving van de WNT een
belangrijke rol toegedicht. Een belangrijk motief hiervoor was dat de accountant zich
meestal toch al jaarlijks buigt over de financiële verslaglegging van onder de WNT
vallende instellingen. De accountant controleert de naleving van de WNT door de
WNT-verantwoording van de instelling in het financieel verslaggevingsdocument te
betrekken in de accountantscontrole. Daarbij gaat de accountant na of de WNT
daadwerkelijk op de instelling van toepassing is, of de verplichte bezoldigingsgegevens
getrouw zijn verantwoord en of de overige van toepassing zijnde bepalingen van de
WNT zijn nageleefd. De accountant heeft daarnaast de plicht bepaalde overtredingen
bij het ministerie van BZK te melden. De minister van BZK stelt jaarlijks, in
samenwerking met de branchevereniging NBA, een controleprotocol vast dat nadere
aanwijzingen geeft over de reikwijdte en de diepgang van de accountantscontrole op
de naleving van de bepalingen van en op grond van de WNT in het betreffende
kalenderjaar.

2.5 Toezicht op naleving en handhaving WNT
De verantwoordelijke minister benoemt een toezichthouder die wordt belast met het
toezicht op de naleving van de WNT door de instellingen die onder hem ressorteren, in
dit rapport verder aangeduid als WNT-toezichthouder. Hoofdstuk 5 van de WNT regelt
de bevoegdheden van de verantwoordelijke minister in het kader van toezicht en
handhaving. De WNT-toezichthouders beschikken over de bevoegdheden van
toezichthouders, zoals bepaald in artikel 5.15 e.v. van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb). Op grond van de Awb kunnen de WNT-toezichthouders onder meer in de
boeken van de verantwoordelijken nagaan of deze bijvoorbeeld bezoldigingen ten
onrechte niet openbaar gemaakt hebben of bezoldigingen in strijd met de wet hebben
betaald. Op grond van artikel 5:20 van de Awb zijn derden verplicht om de WNTtoezichthouders alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan vorderen bij
de uitoefening van zijn bevoegdheden. Artikel 5.4 en verder van de WNT beschrijven de
bevoegdheid van de verantwoordelijke ministers om partijen een last onder
dwangsom op te leggen.
Zoals tabel 6 in paragraaf 2.4 laat zien, zijn toezicht op naleving en handhaving door
een aantal ministers belegd bij bestaande uitvoeringsorganisaties en toezichthouders
in de sector: voor zorginstellingen bij het CIBG van het ministerie van VWS, voor
woningcorporaties bij de Autoriteit Woningcorporaties van de Inspectie Leefomgeving
en Transport, voor onderwijsinstellingen bij de Onderwijsinspectie en voor de media bij
het Commissariaat voor de Media. Voor overige instellingen die onder de minister van
OCW ressorteren, berust het toezicht bij het vakdepartement zelf. Het ministerie van
BZK houdt toezicht op de naleving van de WNT in de publieke sector, vanuit het
BZK-domein gesubsidieerde instellingen en decentraal gesubsidieerde instellingen. De
ministeries van Justitie en Veiligheid, Buitenlandse Zaken, Defensie, Economische
Zaken en Klimaat, Financiën, Infrastructuur en Waterstaat, Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en Sociale Zaken en Werkgelegenheid hebben een relatief klein aantal
WNT-instellingen onder zich en hebben het WNT-toezicht gebundeld bij de Eenheid
toezicht WNT van het ministerie van BZK. De handhaving gebeurt door de vakminister.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 19

2 De Wet normering in kort bestek

3

Evaluatie
normering
Topinkomens
2016-2020

Conclusies

Eindrapport
Eindrapport wetsevaluatie
wetsevaluatieWNT
WNT2016-2020
2016-2020>> 20

3 Conclusies
3 Conclusies
Dit hoofdstuk beschrijft de conclusies van alle deelonderzoeken en is zodanig
ingedeeld dat het een antwoord geeft op de drie hoofdvragen en alle onderliggende
deelvragen van de tweede wetsevaluatie WNT.
Elk spoor van de wetsevaluatie betreft de beantwoording van één van de hoofdvragen.
Achtereenvolgens zijn dit:
Spoor 1: Doeltreffendheid van de WNT
Hoofvraag: In hoeverre worden de doelstellingen van de WNT in de
onderzoeksperiode bereikt?
Spoor 2: Doelmatigheid van de WNT
Hoofdvraag: In hoeverre is de WNT doelmatig en zijn er mogelijkheden om de
doelstellingen van de WNT te bereiken tegen lagere kosten?
Spoor 3: Neveneffecten van de WNT
Hoofdvraag: Welke effecten heeft de WNT, anders dan de beoogde effecten, voor
WNT-instellingen en topfunctionarissen?

3.1 Spoor 1: Doeltreffendheid van de WNT
Hoofdvraag:
In hoeverre worden de doelstellingen van de WNT in de onderzoeksperiode bereikt?
Deelvraag 1: In hoeverre wordt de doelstelling van de WNT ten aanzien van het tegengaan
van bezoldiging boven het maximum bereikt?
1. Hoeveel overschrijdingen van het (sectorale) bezoldigingsmaximum van topfunctionarissen
in 2016, 2017 en 2018 waren er?
2. Hoeveel overtredingen van het (sectorale) bezoldigingsmaximum van topfunctionarissen in
2016, 2017 en 2018 waren er?
Deelvraag 2: In hoeverre wordt de doelstelling van de WNT ten aanzien van het tegengaan
van ontslagvergoedingen boven het maximum bereikt?
1. Hoeveel overschrijdingen van het maximum van de ontslagvergoeding van
topfunctionarissen in 2016, 2017 en 2018 waren er?
2. Hoeveel overtredingen van het maximum van de ontslagvergoeding van topfunctionarissen
in 2016, 2017 en 2018 waren er?
Deelvraag 3: In hoeverre wordt de doelstelling van de WNT ten aanzien van de
openbaarmakingsverplichting gehaald?
1. Hoeveel schendingen van de openbaarmakingsplicht waren er in verslagjaren 2016,
2017 en 2018?
2. Hoeveel overtredingen van de openbaarmakingsplicht waren er in verslagjaren 2016,
2017 en 2018?

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 21

3 Conclusies
3.1.1 Inleiding
SEO Economisch Onderzoek (SEO) heeft in de periode van mei 2019 tot en met oktober
2020 onderzoek gedaan naar de doeltreffendheid van de WNT. Het onderzoek naar
doeltreffendheid is uitgesplitst naar de drie centrale doelstellingen van de WNT:
• het tegengaan van bovenmatige beloningen (1) en ontslagvergoedingen (2) bij
instellingen in de (semi) publieke sector door maximering;
• en verplichte openbaarmaking van de bezoldiging en ontslagvergoedingen (3) van
leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking, leidinggevende
topfunctionarissen zonder dienstbetrekking (extern ingehuurde topfunctionarissen)
en toezichthoudende topfunctionarissen van (semi) publieke instellingen.
Het onderzoek van SEO beslaat de verslagjaren 2016, 2017 en 2018. In de drie
deelonderzoeken is door SEO een onderscheid gemaakt tussen enerzijds
overschrijdingen en anderzijds overtredingen. Overschrijdingen zijn op basis van de
WNT toegestane hogere bezoldigingen of ontslagvergoedingen, dan het algemene of
individuele bezoldigingsmaximum respectievelijk maximum van de ontslagvergoeding,
bijvoorbeeld vanwege toepasselijk overgangsrecht. Een overtreding is een situatie
waarin de ontslagvergoeding of bezoldiging onterecht boven het maximum van de
ontslagvergoeding respectievelijk boven het bezoldigingsmaximum uitkomt en in strijd
is met de WNT. In het rapport van SEO wordt het begrip overtredingen alleen gebruikt
indien de tweedelijns toezichthouder de overtreding heeft geconstateerd.

In het onderzoek naar de openbaarmakingsplicht is onderscheid gemaakt tussen
schendingen en overtredingen van de openbaarmakingsplicht. Een schending van de
openbaarmakingsplicht betekent dat ofwel de WNT-verantwoording niet eenvoudig
online is terug te vinden (in de jaarrekening of los), ofwel dat de gegevens in deze
verantwoording onvolledig of onjuist zijn. Schendingen zijn waargenomen door de
onderzoekers van SEO op basis van de op internet beschikbare gegevens. Een
overtreding van de openbaarmakingsplicht is ook een schending van de
openbaarmakingsplicht, maar deze is geconstateerd door de tweedelijns
toezichthouder en opgenomen in één van de WNT-jaarrapportages.
Hieronder staan beknopt de belangrijkste resultaten beschreven van de (deel)
onderzoeken die ingaan op de doeltreffendheid van de WNT. Voor een volledig beeld
van de door de onderzoekers gehanteerde methodologie, de gevonden resultaten en
de daaruit getrokken conclusies kunt u de deelonderzoeken raadplegen.

De openbaarmakingsplicht bestaat uit een online-gegevenspublicatieplicht van de
WNT-verantwoording enerzijds en de verplichting tot het juist en volledig
verantwoorden anderzijds. Er is pas sprake van een officiële overtreding indien is
bevestigd door de tweedelijns toezichthouder dat er sprake is van een overtreding. Via
meerdere kanalen kan deze potentiële overtreding gemeld worden. Dit kan worden
geconstateerd door de accountant, een burger (een zogenaamde burgermelding) of
door de WNT-toezichthouder zelf. Indien er sprake is van een overtreding dan wordt
deze gemeld in de WNT-jaarrapportage. De WNT-jaarrapportage wordt elk jaar in
december naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 22

3 Conclusies
3.1.2 Deelvraag 1 Doeltreffendheid van het bezoldigingsmaximum
In hoeverre wordt de doelstelling van de WNT ten aanzien van het tegengaan van bezoldiging
boven het maximum bereikt?
1. Hoeveel overschrijdingen van het (sectorale) bezoldigingsmaximum van topfunctionarissen
in 2016, 2017 en 2018 waren er?
2. Hoeveel overtredingen van het (sectorale) bezoldigingsmaximum van topfunctionarissen in
2016, 2017 en 2018 waren er?
Resultaten
Overschrijdingen
SEO concludeert dat ongeveer 5 à 8 procent van alle topfunctionarissen gedurende de
periode 2016 tot en met 2018 het geldende bezoldigingsmaximum heeft overschreden.

Tabel – Ontwikkeling van het aandeel topfunctionarissen met een bezoldiging boven het maximum
(Bron: SEO Economisch Onderzoek 2020, Evaluatie Wet Normering Topinkomens - Deelrapportage
1 Bezoldigingsmaxima, Tabel 2.4, p.21)
% bezoldigingen boven het maximum in …

Categorie
2013

2014

2015

2016

2017

2018

Leidinggevende
topfunctionarissen*

4%

14%

14%

17%

15%

10%

Extern ingehuurde
topfunctionarissen**

20%

12%

10%

1%

1%

2%

Toezichthoudende
topfunctionarissen

5%

18%

1%

<1%

1%

<1%

Totaal

5%

16%

6%

8%

7%

5%

*			 Met dienstbetrekking, in 2016-2018 inclusief extern ingehuurde topfunctionarissen vanaf 13e

Dit betreft zowel (toegestane) overschrijdingen als overtredingen12. Onderstaande tabel uit
het deelonderzoek geeft een samenvattend beeld voor de verschillende topfunctionarissen.

maand functievervulling
**		 In 2016-2018 alleen extern ingehuurde topfunctionarissen tot en met 12 maanden functievervulling
Bron: WNT-Jaarrapportages WNT, steekproef jaarverslagen instellingen en integrale WNT-gegevens
OCW en Wonen, bewerking SEO (2020)

Het totaal aandeel overschrijdingen is in de onderzoeksperiode (verslagjaren 2016,
2017 en 201813) gedaald. Waar het aandeel leidinggevende topfunctionarissen met
dienstbetrekking met een bezoldiging boven het maximum in de onderzoeksjaren
daalt, stijgt het aandeel extern ingehuurde topfunctionarissen (<12 maanden
dienstbetrekking) met een bezoldiging boven het maximum in deze periode licht.
Het gemiddelde bedrag van de overschrijding daalt voor leidinggevende
topfunctionarissen met dienstbetrekking en toezichthoudende topfunctionarissen.
Voor extern ingehuurde topfunctionarissen is een ander patroon zichtbaar.

12) In geval van de toepasselijkheid van overgangsrecht dan is er sprake van een overschrijding van het
bezoldigingsmaximum. Een overschrijding is toegestaan. Overtredingen zijn daarentegen niet toegestaan.

13) De stijging van het aantal overschrijdingen van leidinggevende topfunctionarissen van 2013-2015 kan worden
verklaard door de invoering van het verlaagde bezoldigingsmaximum in 2015 als gevolg van de invoering van
WNT-2. De sterke daling van het aantal overschrijdingen van toezichthoudende topfunctionarissen tussen
2014 en 2015 kan worden verklaard door de verhoging van de bezoldigingsmaxima voor toezichthoudende
topfunctionarissen.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 23

3 Conclusies
Onderstaand figuur uit het deelonderzoek laat zien dat de meeste bezoldigingen van
leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking tussen de zestig en honderd procent
van het maximum zitten. De verdeling van bezoldigingen is weergegeven relatief aan het
individueel bezoldigingsmaximum. Daarin zijn de sectorale regelingen meegenomen. Als er
sprake is van een overschrijding, dan is het overgangsrecht veruit de belangrijkste opgegeven
motivering. Ongeveer driekwart van de motiveringen valt hieronder. Een beperkt deel van de
toezichthoudende topfunctionarissen ontvangt een bezoldiging ter waarde van het
maximum. Vrijwel alle toezichthouders zitten onder het maximum.

Voor alle sectoren is er sprake van een dalende trend in de onderzoeksperiode 2016-2018
van het aandeel leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking met een bezoldiging boven het individueel maximum. Die dalende trend is het sterkst voor woningcorporaties, maar in deze sector komen relatief gezien de meeste overschrijdingen voor.

Figuur – Verdeling van bezoldigingen van leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking

Tabel – Ontwikkeling van het aantal overtredingen van het bezoldigingsmaximum

Overtredingen
Onderstaande tabel uit het deelonderzoek geeft de ontwikkeling van het aantal
overtredingen van het bezoldigingsmaximum weer.

(Bron: SEO Economisch Onderzoek 2020, Evaluatie Wet Normering Topinkomens - Deelrapportage
1 Bezoldigingsmaxima, Tabel 3.1., p.29)

Nieuwe
overtredingen
in

WNT-Jaarrapportage
2016

WNT-Jaarrapportage
2017

WNT-Jaarrapportage
2018

Totaal
overtredingen
verslagjaar

% instellingen
met
overtreding

verslagjaar
2016

1

5

3

9

<1%

1

3

4

<1%

2

2

<1%

verslagjaar
2017
verslagjaar
2018
*			 Inclusief extern ingehuurde topfunctionarissen vanaf 13e maand functievervulling.

Bron: WNT-Jaarrapportages WNT 2016-2018

Bron: steekproef jaarverslagen instellingen en integrale WNT-gegevens OCW en Wonen, bewerking

Noot: De kolommen geven het aantal nieuwe overtredingen weer zoals aangegeven in de WNT-

SEO (2020)

jaarrapportages. De rijen geven weer op welk verslagjaar de overtreding betrekking heeft.
Overtredingen die na onderzoek geen overtreding blijken, zijn niet weergegeven.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 24

3 Conclusies
In het verslagjaar 2016 zijn er vooralsnog 9 overtredingen van het WNTbezoldigingsmaximum geconstateerd. In 2017 en 2018 zijn dat er respectievelijk vier en
twee. Dat betekent dat er bij minder dan één procent van de instellingen een
overtreding is gemeld. De aantallen overtredingen zullen naar verwachting nog
toenemen, doordat onderzoeken door WNT-toezichthouders naar overtredingen
afgerond worden of doordat er nieuwe overtredingen aan het licht gaan komen.
Relatief gezien komt een overtreding van het WNT-bezoldigingsmaximum het vaakst
voor bij de groep extern ingehuurde topfunctionarissen.
Conclusie
SEO concludeert dat de WNT al met al doeltreffend lijkt te zijn als het gaat om het
tegengaan van bezoldigingen boven het maximum. Het aandeel topfunctionarissen
met een bezoldiging boven het maximum is afgenomen in de onderzoeksperiode.
Volgens accountants en WNT-toezichthouders wordt hier ook streng op gecontroleerd.
Wel is de gemiddelde bezoldiging gestegen, maar de WNT-maxima worden ook
jaarlijks geïndexeerd.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 25

3 Conclusies
3.1.3 Deelvraag 2 Doeltreffendheid van de maximale ontslagvergoeding
In hoeverre wordt de doelstelling van de WNT ten aanzien van het tegengaan van
ontslagvergoedingen boven het maximum bereikt?
1. Hoeveel overschrijdingen van het maximum van de ontslagvergoeding van
topfunctionarissen in 2016, 2017 en 2018 waren er?
2. Hoeveel overtredingen van het maximum van de ontslagvergoeding van topfunctionarissen
in 2016, 2017 en 2018 waren er?
Resultaten
Overschrijdingen
Onderstaande tabel uit het deelonderzoek schetst het beeld voor de
ontslagvergoedingen.

SEO signaleert een stijging van het (absolute) aantal ontslagvergoedingen, terwijl het
aandeel ontslagvergoedingen boven het maximum sterk daalt. In 2016 zijn er naar
schatting 110 ontslagvergoedingen verstrekt, in 2018 meer dan het dubbele. Dit ten
opzichte van het aantal van ongeveer 9.000 leidinggevende topfunctionarissen met
dienstbetrekking per jaar. Het aandeel ontslagvergoedingen boven het maximum is in
2017 ten opzichte van 2016 licht gedaald. In 2018 is het aandeel ontslagvergoedingen
boven het maximum vervolgens sterk gedaald.
Onderstaand figuur uit het deelonderzoek laat zien dat de meeste
ontslagvergoedingen op of vlak onder het maximum van € 75.000 zitten. Het laat ook
zien dat er enkele ontslagvergoedingen zijn toegekend ter waarde van meer dan twee
keer het genoemde maximum. Er is over het algemeen een dalende trend te zien in het
aandeel ontslagvergoedingen boven het maximum. Dat gaat van ruim dertig procent
in 2013 tot drie procent in 2018. Er worden verschillende motiveringen aangedragen ter
rechtvaardiging van ontslagvergoedingen boven het maximum. Dit zijn onder andere
cao- of wettelijke voorschriften of overgangsrechten. Sinds 2017 is er geen
overgangsrecht meer voor de ontslagvergoeding.

Tabel – Ontwikkelingen m.b.t. overschrijding van het maximum voor ontslagvergoeding
(Bron: SEO Economisch Onderzoek 2020, Evaluatie Wet Normering Topinkomens - Deelrapportage 2 Ontslagvergoedingen, Tabel 2.1. p.13)

(Gewogen) aantal

Gemiddelde
ontslagvergoeding (€)

Aantal
ontslagvergoedingen
boven het maximum

% ontslagvergoedingen
boven het maximum

Gemiddelde overschrijding
maximum (€)

Ontslagvergoedingen 2016

110

73.459

29

26%

81.338

Ontslagvergoedingen 2017

194

55.991

47

24%

38.500

Ontslagvergoedingen 2018

240

58.554

6

3%

66.705

Totaal

544

60.674

82

15%

55.773

Categorie

Bron: Steekproef jaarverslagen instellingen en integrale WNT-gegevens OCW en Wonen, bewerking SEO (2020)
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 26

3 Conclusies
Figuur – Verdeling van ontslagvergoedingen
(Bron: SEO Economisch Onderzoek 2020, Evaluatie Wet Normering Topinkomens - Deelrapportage 2
Ontslagvergoedingen, Figuur S.1, p.6 & Figuur 2.1, p. 14)

Overtredingen
Onderstaande tabel schetst de ontwikkeling van het aantal (gemelde) overtredingen
van de maximum ontslagvergoeding.
Tabel – Ontwikkeling overtredingen van het maximum voor ontslagvergoedingen
(Bron: SEO Economisch Onderzoek 2020, Evaluatie Wet Normering Topinkomens - Deelrapportage
2 Ontslagvergoedingen, Tabel 3.1. p.11)

Nieuwe
overtredingen in

WNT-Jaarrapportage
2016

WNT-Jaarrapportage
2017

WNT-Jaarrapportage
2018

Totaal
overtredingen
verslagjaar

verslagjaar 2016

2

1

1

4

0

0

0

0

0

verslagjaar 2017
verslagjaar 2018
Bron: Steekproef jaarverslagen instellingen en integrale WNT-gegevens OCW en Wonen, bewerking

Bron:		 WNT-Jaarrapportages WNT 2016-2018

SEO (2020)
Noot: De verticale lijn geeft de wettelijke maximale ontslagvergoeding weer (€ 75.000)

De tabel laat zien dat er (vooralsnog) alleen in verslagjaar 2016 overtredingen zijn
geconstateerd, namelijk vier. Tot nu toe zijn er nog geen overtredingen geconstateerd
in verslagjaren 2017 en 2018. Wel zijn er door de accountant gemelde overtredingen in
onderzoek. Het valt dus te verwachten dat de aantallen overtredingen nog toenemen,
doordat de lopende onderzoeken door WNT-toezichthouders naar overtredingen
afgerond worden of doordat er nieuwe overtredingen aan het licht komen.
Conclusie
SEO concludeert dat, gegeven het feit dat het aantal ontslagvergoedingen is gestegen
en het aandeel overschrijdingen van het maximum is gedaald, de WNT doeltreffend
lijkt te zijn als het gaat om het tegengaan van ontslagvergoedingen boven het
maximum. Volgens accountants en WNT-toezichthouders wordt hier ook streng op
gecontroleerd.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 27

3 Conclusies
3.1.4 Deelvraag 3 Doeltreffendheid van de openbaarmakingsplicht

In hoeverre wordt de doelstelling van de WNT ten aanzien van het tegengaan van
ontslagvergoedingen boven het maximum bereikt?
1. Hoeveel overschrijdingen van het maximum van de ontslagvergoeding van
topfunctionarissen in 2016, 2017 en 2018 waren er?
2. Hoeveel overtredingen van het maximum van de ontslagvergoeding van topfunctionarissen
in 2016, 2017 en 2018 waren er?

liggen aan het feit dat er in 2018 meer elementen opgenomen moeten worden in de
WNT-verantwoording, zoals het individueel toepasselijke maximum. Bij een schending
compleet/correct is hoofdzakelijk gekeken naar het ontbreken van verplichte onderdelen
(zoals de bezoldiging of de omvang van het dienstverband). Alleen van het individueel
maximum is bepaald of het foutief is, omdat dit getoetst kan worden aan het
bezoldigingsmaximum geldend voor de instelling.
Figuur – Bevindingen m.b.t. de openbaarmakingsplicht
(Bron: SEO Economisch Onderzoek 2020, Evaluatie Wet Normering Topinkomens - Deelrapportage
Openbaarmakingsplicht, Figuur S.1, p.iii)

Resultaten
Schendingen
De openbaarmakingsplicht bestaat enerzijds uit een online-gegevenspublicatieplicht
en anderzijds uit de plicht volledig en juist te verantwoorden. SEO schat dat ongeveer
21 procent van de instellingen in 2016 de online-gegevenspublicatieplicht heeft
geschonden. In 2017 was dat ongeveer 42 procent en in 2018 ongeveer 56 procent. Een
schending van de online-gegevenspublicatieplicht, die geldt sinds boekjaar 2017, houdt
in dat de WNT-verantwoording niet (eenvoudig) gevonden is op het internet. In een
klein aantal gevallen wordt er niet voldaan aan het volledig verantwoorden (schending
compleet/correct). Bij deze laatstgenoemde overtredingen ontbreekt het vaakst het
individueel toepasselijk maximum. Sinds boekjaar 2018 is het opnemen van het
individueel toepasselijk maximum in de WNT-verantwoording een wettelijk vereiste.
Onderstaand figuur uit het deelonderzoek laat zien dat tussen de 44 en 79 procent van de
instellingen alle (onderzochte) vereiste WNT-gegevens volledig en correct openbaar
heeft gemaakt. De stijging in 2017 en 2018 van de schendingen gegevenspublicatie komt
doordat bij nieuwe instellingen vaak geen WNT-verantwoording in de jaarrekening is
opgenomen. Tussen de 70 à 80 procent van de nieuwe instellingen heeft namelijk geen
WNT-verantwoording op een eenvoudig vindbare plek online gepubliceerd. Het aandeel
instellingen met een waargenomen schending compleet/correct is in 2017 gedaald ten
opzichte van het jaar daarvoor. In 2018 is dat aandeel weer gestegen. Dat zou kunnen

*			 Voor verslagjaar 2016 was het nog niet verplicht om een WNT-verantwoording online te
publiceren, maar wel in de jaarrekening. Wanneer geen jaarrekening is gevonden, begaat
een instelling geen schending gegevenspublicatie. Wanneer er wel een jaarrekening
gevonden is die géén WNT-verantwoording bevat, dan begaat een instelling een schending
gegevens publicatie.
Bron: Steekproef jaarverslagen instellingen, bewerking SEO (2020)

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 28

3 Conclusies
Instellingen vallend onder VWS hebben relatief het vaakst een schending
gegevenspublicatie begaan. Dit is vooral te zien bij jeugdzorginstellingen, omdat
nieuwe jeugdzorginstellingen relatief vaak geen WNT-verantwoording op een
eenvoudig vindbare plek online publiceren. De kleine groep zorgverzekeraars en de
grotere groep woningcorporaties begaan relatief het vaakst een schending compleet/
correct.
Bij leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking ontbreekt het vaakst de
vermelding van de omvang van het dienstverband in de WNT-verantwoording. In 2016
gebeurt dat bij ongeveer vijf procent van de leidinggevende topfunctionarissen met
dienstbetrekking, in 2017 bij ongeveer drie procent en in 2018 bij ongeveer acht
procent. Vermelding van het individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum ontbreekt
ook relatief vaak, namelijk bij negen procent, maar dit onderdeel was tot en met 2017
nog geen verplicht onderdeel.
Overtredingen
Onderstaande tabel toont het aantal (gemelde) overtredingen van de
openbaarmakingsplicht.

Tabel – Ontwikkeling van de in WNT-jaarrapportages gemelde overtredingen van de
openbaarmakingsplicht
(Bron: SEO Economisch Onderzoek 2020, Evaluatie Wet Normering Topinkomens - Deelrapportage
3 Openbaarmakingsplicht, Tabel 3.1. p.23)

Nieuwe
overtredingen
in …

WNT-Jaarrapportage
2016

WNT-Jaarrapportage
2017

WNT-Jaarrapportage
2018

Totaal
overtredingen
verslagjaar

% instellingen
met
overtreding

verslagjaar
2016

2

4

5

11

<1%

5

4

9

<1%

0

0

0%

verslagjaar
2017
verslagjaar
2018

Bron: WNT-Jaarrapportages WNT 2016-2018
Noot: De kolommen geven het aantal nieuwe overtredingen weer zoals aangegeven in de WNTjaarrapportages. De rijen geven weer op welk verslagjaar de overtreding betrekking heeft.
Overtredingen die na onderzoek geen overtreding blijken, zijn niet weergegeven. Gemelde
overtredingen in onderzoek zijn ook niet opgenomen

De tabel laat zien dat er in 2016 en 2017 ongeveer tien overtredingen zijn gerapporteerd
met betrekking tot de openbaarmakingsplicht. Dit komt erop neer dat bij minder dan
één procent van de instellingen een overtreding is gemeld. Er zijn tot op heden geen
overtredingen van de openbaarmakingsplicht gerapporteerd over verslagjaar 2018. De
aantallen overtredingen kunnen nog toenemen, doordat onderzoeken door WNTtoezichthouders naar overtredingen afgerond worden of doordat er nieuwe
overtredingen aan het licht komen. Zo zijn er volgens de WNT-jaarrapportages nog
twaalf gemelde overtredingen in onderzoek over de jaren 2016 en 2017.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 29

3 Conclusies
Conclusie
SEO concludeert dat de WNT in zijn huidige vorm beperkt doeltreffend lijkt te zijn als
het gaat om de doelstelling van transparantie van de bezoldigings- en
ontslagvergoedingsgegevens. Per onderzoeksjaar heeft namelijk tussen de 21 en 56
procent van de instellingen een schending van de online publicatieplicht begaan.
Doordat een groot deel van de instellingen een schending heeft begaan is er slechts
beperkt sprake van doelbereik, waardoor de doeltreffendheid beperkt lijkt te zijn. Of
de openbaarmakingsplicht op een doeltreffende wijze bijdraagt aan het tegengaan van
bezoldigingen en ontslagvergoedingen boven het maximum is niet vast te stellen.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 30

3 Conclusies
3.2 Spoor 2: Doelmatigheid van de WNT
De deelonderzoeken vallend onder spoor 2 van de tweede wetsevaluatie dragen bij
aan de beantwoording van de hoofdvraag naar de doelmatigheid van de WNT en de
mogelijkheden om de doelstellingen te bereiken tegen lagere kosten. In dit hoofdstuk
worden de deelvragen beantwoord en de conclusies van de diverse deelonderzoeken
op het gebied van de doelmatigheid van de WNT gedeeld.

Hoofdvraag:
In hoeverre is de WNT doelmatig en zijn er mogelijkheden om de doelstellingen van de WNT te
bereiken tegen lagere kosten?
Deelvraag 1 (Kenbaarheid): In hoeverre zijn de WNT en onderliggende regelgeving kenbaar
voor instellingen die onder de wet vallen?
Deelvraag 2 (Communicatie): In hoeverre wordt er op een effectieve manier gecommuniceerd
over de WNT en onderliggende regelgeving voor instellingen die onder de wet vallen,
accountants en andere doelgroepen?
Deelvraag 3 (Regeldruk): In welke mate leidt de WNT tot regeldruk voor instellingen die
onder de wet vallen?
Deelvraag 4: Wat zijn de mogelijkheden tot vereenvoudiging van de WNT?
Deelvraag 5: In hoeverre zijn de criteria in de sectorale regelingen een geschikte benadering
van de zwaarte van de functie van een bestuurder en leidt dit tot een juiste indeling in klassen?

3.2.1 Deelvraag 1 Kenbaarheid

In hoeverre zijn de WNT en onderliggende regelgeving kenbaar voor instellingen die onder de
wet vallen?
Het kennisniveau van WNT-instellingen over de kernelementen van de WNT is redelijk
goed. Het onderzoek uit 201514 concludeerde nog dat het kennisniveau van WNTinstellingen over de kernelementen van het WNT ‘niet uitzonderlijk hoog’ was. Van
sommige aspecten van de WNT zijn instellingen (nog steeds) beperkt op de hoogte. Er
is bijvoorbeeld onduidelijkheid over het wel of niet meetellen van bepaalde
beloningscomponenten, vooral over de bijtelling van een leaseauto. Het begrip
topfunctionaris wordt door de meeste instellingen wel duidelijk gevonden (95%).Dat
geldt ook voor het overgangsrecht, negen van de tien vinden dit (zeer) duidelijk. Deze
resultaten komen sterk overeen met de resultaten van het onderzoek uit 2015: ook
toen vonden de meeste instellingen het begrip topfunctionaris en het overgangsrecht
(zeer) duidelijk.
Er is sprake van variatie in het kennisniveau tussen instellingen: respondenten van
woningcorporaties zijn naar verhouding het beste op de hoogte van de regelgeving van
de WNT. Grote organisaties (>500 medewerkers) hebben een hoger kennisniveau dan
organisaties met minder dan 500 medewerkers. Kleinere organisaties zijn minder op
de hoogte, mogelijk omdat zij zich minder (hoeven te) verdiepen in de WNT. Het kan
dan gaan om (vrijwilligers)organisaties waar de topfunctionaris een kleine of helemaal
geen vergoeding krijgt.

Deelvraag 6: Wat is de kwaliteit van de controle van de accountant?
14) ICTU - Programma InternetSpiegel, onderzoek naar kenbaarheid, communicatie en regeldruk, wetsevaluatie
NT 2013-2015, Jurgen Visser en Catherina Kolar, december 2015

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 31

3 Conclusies
3.2.2 Deelvraag 2 Communicatie

In hoeverre wordt er op een effectieve manier gecommuniceerd over de WNT en onderliggende
regelgeving voor instellingen die onder de wet vallen, accountants en andere doelgroepen?
De meeste informatie komt via de accountant en een brief van een ministerie.
De bruikbaarheid van informatie via de accountant is het grootst, maar ook de
bruikbaarheid van de website topinkomens, de brief van het ministerie en de website
van de toezichthoudende organisatie wordt als hoog ervaren.
Net als in 2015 komt naar voren dat de WNT-instellingen de communicatie als
algemeen en breed ervaren. Er is behoefte aan duidelijke beschrijvingen, richtlijnen en
verplichtingen toegespitst op de eigen specifieke situatie. De overheid zou meer actief
informatie kunnen aanbieden, die aansluit bij de praktijk.
3.2.3 Deelvraag 3 Regeldruk

In welke mate leidt de WNT tot regeldruk voor instellingen die onder de wet vallen?
Bij het meten van regeldruk van wet- en regelgeving is onderscheid gemaakt tussen
administratieve lasten en inhoudelijke nalevingskosten. Het begrip administratieve
lasten wordt door ICTU als volgt gebruikt15. Administratieve lasten zijn kosten die
instellingen maken om te voldoen aan de informatieverplichtingen die voortvloeien
uit de wet- en regelgeving. Inhoudelijke nalevingskosten zijn kosten die instellingen
(mogelijk) moeten maken om te voldoen aan de inhoudelijke verplichtingen die de
wet- en regelgeving stelt.

Administratieve lasten WNT-instellingen/ informatieverplichtingen
De gemiddelde totale administratieve lasten komen op basis van het ICTU-onderzoek uit
op zo’n 1.200 euro per instelling. Er zijn geen significante verschillen tussen sectoren.
Instellingen die vallen onder het ministerie van BZK en onderwijsinstellingen hebben
naar verhouding de laagste administratieve lasten (respectievelijk 850 en 975 euro).
Dit zijn voor 74% kosten voor eigen personeel en voor 26% kosten voor derden. In
2015 waren deze verhoudingen 56% voor eigen personeel en 44% voor derden.
Wanneer de instellingen met verschillende omvang met elkaar worden vergeleken,
zien we dat de grootste instellingen (501 medewerkers of meer), ruim twee keer zoveel
administratieve lasten hebben als de kleinere organisaties.
Het intern verzamelen van beloningsgegevens (inclusief informatie verzamelen en
inlezen) vormt de grootste administratieve last qua tijdbesteding. Gemiddeld kost
instellingen dit acht uur, bijna de helft van de uren die eigen personeel maakt aan
administratieve lasten wordt hieraan besteed. Dit komt voornamelijk omdat de
WNT-bezoldiging niet gelijk is aan de loon- of salarisgegevens in de
salarisadministraties. De verdeling tussen instellingen is hierbij scheef: twee/derde van
de instellingen is er minder dan een halve dag mee bezig, terwijl er een kleine groep is
waar de bestede tijd oploopt tot meer dan een dag of langer. De andere helft van de
tijd wordt besteed aan opstellen van de WNT-paragraaf in het jaarverslag, de
accountantscontrole en het digitaal melden van bezoldigingsgegevens. Kosten
betreffen voornamelijk controlekosten van de accountant. Vergeleken met 2015 is het
totaal gemiddeld aantal uren nagenoeg gelijk gebleven: rond de 18 uur.

15) Administratieve lasten zijn volgens de definitie van het Advies College Regeldruk (ATR) de kosten die zijn
verbonden aan de verplichtingen die de overheid oplegt aan burgers en bedrijfsleven tot het verschaffen van
informatie (informatieverplichtingen) en tot het doen en nalaten van handelingen of gedragingen (inhoudelijke verplichtingen). Kortom het ICTU hanteert de term administratieve lasten voor enkel de informatieverplichtingen van de WNT-instellingen. Zie ook Handboek meting regeldrukkosten, Advies College Regeldruk
(ATR), Peter Sevat & Edwin Streefkerk, 1-1-2018, Den Haag.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 32

3 Conclusies
Inhoudelijke nalevingskosten WNT-instellingen
Een kwart van de instellingen heeft te maken met inhoudelijke nalevingskosten. Het
gaat dan om kosten die samenhangen met de normering van de bezoldiging en/of
ontslagvergoedingen van topfunctionarissen. Het betreft vooral tijd en kosten voor het
wijzigen van arbeidsvoorwaarden van zittende topfunctionarissen.
De gemiddelde tijdsbesteding per soort nalevingskosten bedraagt doorgaans tussen
de 10 en 50 uur voor de instellingen die hiermee te maken hebben. De gemiddelde
kosten voor derden, waaronder (vooral) de accountantskosten, bedragen gemiddeld
tussen de 1.000 en 5.000 euro. Dit was in 2015 tussen de 2.000 en 4.000. Kortom, de
spreiding tussen de meegenomen WNT-instellingen is groter geworden.
In het validatie-onderzoek WNT-instellingen16 wordt een hoger bedrag voor
gemiddelde accountantskosten geconstateerd, namelijk circa € 650017.

Kosten en administratieve lasten WNT-controle door accountants
Geconstateerd wordt dat de accountantskantoren een relatief hoge last ervaren bij het
controleren van de WNT-verantwoording. Het aantal bestede uren op een dossier
liggen op enkele uitschieters na tussen de 8 en 40 uur met een gemiddelde van 21 uur.
De uren besteed aan de jaarrekeningcontrole als geheel is divers en varieert tussen de
100 en 1000 uur.
Ook de instellingen worden relatief intensief ondersteund met advies en hulp bij het
opstellen van de WNT-verantwoording. De accountantskantoren geven aan de
controlelast relatief zwaar te vinden in verhouding tot de financiële omvang en
controle-inspanning van de andere onderdelen van de jaarrekeningcontrole. De
accountants geven aan wel een verlichting te hebben ervaren door recente wijzigingen
in het controleprotocol. Een specifiek genoemde wijzigingen die tot een verlichting
heeft geleid is de focus op het mogen gebruiken van de gegevens uit/ in de
salarisadministratie.
In het validatie-onderzoek accountants18 wordt geconstateerd dat de gemiddelde
accountantskosten voor de controle van een WNT-verantwoording circa € 3500
bedraagt. Het onderzoek laat een verschil zien tussen de gemiddelde hoogte van de
accountantskosten afhankelijk van de sector. De laagste gemiddelde kosten bedragen
circa € 2600 voor de sector cultuur en decentrale overheid, de hoogste gemiddelde
accountantskosten bedragen circa € 4400 voor overige sectoren. De sector zorg komt
met circa € 4300 dicht bij de hoogst gemiddelde accountantskosten. Gemiddeld wordt
er 29 uur aan de controle van de WNT-verantwoording door accountants besteed.

16) Het validatie-onderzoek WNT-instellingen is gepubliceerd op www.topinkomens.nl, evenals het validatieonderzoek accountants dat in de volgende paragraaf wordt behandeld. Deze validatie-onderzoeken maken
officieel geen deel uit van de tweede wetsevaluatie WNT. De validatie-onderzoeken zijn in het leven geroepen
om de uitkomsten van de officiële onderzoeken (zie voor een overzicht van de officiële onderzoeken blz. 6 van
dit eindrapport) te valideren.
17) Zie hiervoor blz. 5 (Toelichting vraag 2 en vervolgvraag) van het validatie-onderzoek WNT-instellingen.

18) Het validatie-onderzoek accountants is gepubliceerd op www.topinkomens.nl.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 33

3 Conclusies
3.2.4 Deelvraag 4 Vereenvoudiging
Bij de beoordeling van vereenvoudigingsmogelijkheden van de WNT is een
onderverdeling gemaakt in onderwerpen. Deze onderverdeling is gebaseerd op de
diverse knelpunten die zijn verzameld19. De onderwerpen zijn achtereenvolgens:
1. Bezoldigingsbegrip
2. Ontslagvergoeding
3. Topfunctionarissen
4. WNT-instellingen
5. Toezicht en handhaving
Per onderwerp wordt hieronder ingegaan op de belangrijkste, door het veld als
dusdanig ervaren, knelpunten en potentiële oplossingen20.
Bezoldigingsbegrip
Signalen dat het bezoldigingsbegrip van de WNT als complex wordt ervaren komen
onder andere uit meerdere van de deelonderzoeken in het kader van de tweede
wetsevaluatie WNT naar voren21. De belangrijkste knelpunten die worden benoemd
ten aanzien van het bezoldigingsbegrip zijn de complexiteit van het bezoldigingsbegrip
en de veelomvattend maar tegelijkertijd niet limitatieve opsomming van de
bezoldigingscomponenten. Potentiële oplossingen die kunnen worden
geïnventariseerd zijn overstappen op het fiscaal loonbegrip respectievelijk een
limitatieve opsomming van de bezoldigingscomponenten waarbij eveneens wordt
gekeken naar de houdbaarheid van een aantal op dit moment bestaande
bezoldigingscomponenten.

19) In bijlage 1 van dit eindrapport tweede wetsevaluatie WNT is een beschrijving gegeven van de aanpak van
deelonderzoek 5, het onderzoek naar de vereenvoudigingsmogelijkheden van de WNT. Zaken die hierin aan de
orde komen zijn de onderzoeksopzet en het proces.
20) In bijlage 1 tabel 8 is een volledig overzicht gegeven van de geïnventariseerde knelpunten en de potentiële
oplossingen per onderwerp.
21) Bijvoorbeeld de rapporten van het ICTU onderzoek naar kenbaarheid, communicatie en regeldruk WNT, en het
ADR-onderzoek naar de kwaliteit van de controle door de accountant.

Ontslagvergoeding
Sinds 2015 wordt het bezoldigingsmaximum jaarlijks geïndexeerd. Dit in tegenstelling
tot de ontslagvergoeding. Deze is al sinds de invoering van de WNT gemaximeerd op
een jaarsalaris met een maximum van € 75.000. Dit wordt als onredelijk ervaren.
Een potentiële oplossing zou zijn om de ontslagvergoeding jaarlijks te indexeren en/of
aan te laten sluiten bij de hoogte van de transitievergoeding22.
Topfunctionarissen en WNT-instellingen
Niet in alle gevallen is volgens het veld duidelijk wanneer er sprake is van een
topfunctionaris en wanneer een instelling onder het toepassingsbereik van de WNT
valt. Daarnaast wordt de anticumulatiebepaling23 als niet proportioneel en
oncontroleerbaar ervaren. Een van de oplossingen zou verbetering van de
communicatie respectievelijk heroverweging van de anticumulatiebepaling kunnen
zijn.
Toezicht en handhaving
Het ontbreken van administratie bij de WNT-instelling, naast het doen van dubbele
werkzaamheden door de accountant en de toezichthouder door beperkte informatieuitwisseling wordt door toezichthouders ervaren als een knelpunt. Ook de hoogte van
het in rekening brengen van wettelijke rente in geval van onverschuldigde betaling
wordt als knelpunt gezien. Het doorsturen van het controledossier van de accountant
aan de toezichthouder respectievelijk het afschaffen van de wettelijke rente kunnen als
potentiële oplossingen worden overwogen.

22) De transitievergoeding bedraagt in 2020 € 83.000.
23) Zie artikel 1.6a WNT.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 34

3 Conclusies
3.2.5 Deelvraag 5 Criteria sectorale regelingen

In hoeverre zijn de criteria in de sectorale regelingen een geschikte benadering van de zwaarte
van de functie van een bestuurder en leidt dit tot een juiste indeling in klassen?
Inleiding
Met de mogelijkheid voor de vakministers om verlaagde maxima voor deelsectoren in
te stellen, wordt voorzien in een wettelijke waarborg dat het beloningsniveau in een
(deel)sector passend is bij het maatschappelijke karakter van die sector. Zodoende is
voor verschillende sectoren, waaronder zorg, onderwijs en woningcorporaties voorzien
in een eigen sectorale regeling voor de WNT en een eigen toezicht- en
handhavingssystematiek.
Gedurende de evaluatie is onderzocht of de sectorregelingen voor sectoren zorg en
jeugdhulp, zorgverzekeraars en onderwijs, cultuur en wetenschap met hun criteria een
geschikte benadering van de functie van een bestuurder zijn en of de criteria leiden tot
een juiste indeling in klassen. In een eerder stadium is reeds eenzelfde onderzoek
gedaan naar de sectorale regeling woningbouwcorporaties24. Daaruit volgde dat geen
aanleiding bestond om nader onderzoek te doen25.

24) Validatie-onderzoek naar de wegingsfactoren bezoldiging bestuurders woningcorporatie, SEOR Erasmus
School of Economics, oktober 2018. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/10/31/
validatie-onderzoek-naar-de-wegingsfactoren-bezoldiging-bestuurders-woningcorporatie
25) Naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek zijn nog twee aanvullende vragen gesteld in het
validatie-onderzoek WNT-instellingen. Zie www.topinkomens.nl

Regeling voor sectoren onderwijs, cultuur en wetenschap
De huidige regeling geeft een beperkte, maar redelijke weergave van verschillen in
zwaarte van bestuursfuncties. De eenvoud en transparantie zijn positieve punten van
de regeling. De betrekkelijke eenvoud van de regeling is ook de beperking, omdat
iedere situatie waarin een bestuurder zich bevindt in zekere zin uniek is.
Vanuit het onderzoek zijn enkele aanpassingen in de systematiek denkbaar. Het
commentaar op de regeling is echter divers en het aanpassen van de regeling zorgt
ervoor dat sommige bestuurders met (nieuw) overgangsrecht te maken zouden
krijgen. Nieuw overgangsrecht maakt de situatie rondom de WNT en de ministeriële
regeling meer diffuus en de respondenten geven aan dat het van belang is dat de
eenvoud van de regeling niet verloren gaat. Hoewel er diverse factoren genoemd zijn
waardoor de bestuurlijke complexiteit van de bestuursfunctie beter tot zijn recht kan
komen, is er tegelijkertijd in veel gevallen het besef dat een sectorale WNT-regeling
niet geschikt is om (te) ingewikkeld te maken.
Het commentaar op de regeling richt zich voornamelijk op de volgende vijf punten:
• Er is kritiek op de manier waarop de bezoldigingsklasse wordt vastgesteld indien er
sprake is van een groep of samenwerkingsstructuur. De WNT-regeling schrijft voor
dat in dit geval de WNT-regeling afzonderlijk toegepast moet worden op de
verschillende bevoegd gezagsorganen. De respondenten vinden dat de regels die bij
een fusie gelden, ook voor personele unies zouden moeten gelden. De toepassing
van de regeling bij groepen is de belangrijkste reden dat instellingen zich in de
verkeerde bezoldigingsklasse indelen.
• De respondenten geven regelmatig een zekere relativering van omvang (baten/
leerlingen) als criterium. Bestuurders van kleine organisaties hebben weliswaar een
meer overzichtelijke organisatie, maar kennen ook een kleiner ondersteunend
apparaat. Wel wordt door diverse respondenten aangegeven dat de risico’s met de
grootte van de instelling toenemen.
• Er is een relatief sterke correlatie tussen de criteria ‘totale baten’ en ‘aantal
leerlingen, deelnemers en studenten’. Respondenten zien echter een inhoudelijke
meerwaarde in het hanteren van beide criteria.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 35

3 Conclusies
• Het criterium ‘aantal onderwijssoorten en –sectoren’ is volgens een deel van de
respondenten te grofmazig. Daarnaast roepen de verschillen in gewichten tussen de
onderwijssoorten discussie op.
• Een aantal interne toezichthouders pleit voor een grotere discretionaire bevoegdheid
van de Raad van Toezicht (RvT) om de bezoldiging ook boven het toepasselijk
maximum te kunnen vaststellen, om rekening te houden met factoren die niet in de
regeling tot uitdrukking komen.
Tot slot is een kwantitatieve analyse uitgevoerd om te kijken of bestuurders erop
aansturen dat zij net binnen een hogere klasse vallen (of niet terugvallen naar een
lagere klasse). Uit de analyse blijkt dat hier geen sprake van is. Blijkbaar geven de
criteria geen aanleiding tot strategisch gedrag.
Regeling voor sectoren zorg en jeugdhulp
De huidige regeling Zorg en Jeugdhulp is volgens ongeveer de helft van de
respondenten een redelijke benadering van de complexiteit van de bestuursfunctie.
Daarbij wordt regelmatig benadrukt dat het maar een benadering kan zijn, en dat
andere criteria ook hun beperkingen zullen hebben.
Over de systematiek van de Regeling sectorale bezoldigingsnorm topfunctionarissen
zorg en jeugd is een deel van de respondenten (gematigd) positief. Een ander – ruwweg
even groot deel – is aanzienlijk kritischer. Bij deze laatste groep is de kritiek echter
divers en zeker niet altijd in dezelfde richting. Daarom wordt niet gepleit voor grote
fundamentele wijzigingen.
Een deel van de respondenten heeft om uiteenlopende redenen meer moeite met
de regeling. Dit deel kan worden onderscheiden in twee groepen, namelijk
1. De sector UMC’s, die van mening is dat niet de criteria ontoereikend zijn, maar dat de
UMC’s deze ruimschoots overstijgen. Hierdoor leidt de huidige regeling tot te weinig
differentiatie in de ziekenhuissector.
2. En een tweede groep die de huidige regeling te rigide vindt en meer ruimte bepleit
voor de Raden van Toezicht. Er is in hun visie te weinig ruimte om in te spelen op
specifieke omstandigheden en bestuurlijke uitdagingen. Hierbij wordt ook verwezen

naar de beloningscode die reeds voor de WNT bestond. De uitwerking van de
regeling in verhouding tot het algehele loongebouw van een organisatie is ook een
aantal keer genoemd. Verder werden nog een aantal keer verfijningen binnen de
huidige criteria geopperd, in plaats van geheel nieuwe factoren.
Een aantal overwegingen wordt meegegeven:
• De vraag is of het criterium aantal taken gehandhaafd moet worden. De benaming
geeft in ieder geval veel verwarring. Tevens is er bij velen twijfel of een bestuurder
veel met de geneeskundige vervolgopleidingen te maken heeft. Bovendien zijn de
instellingen die hier relatief veel aan doen naar verwachting veelal al goed
gewaardeerd via het kenniscriterium.
• Bij het kenniscriterium roepen de feitelijke scores per type instelling nogal eens
discussie op. Een van de kritiekpunten die relatief vaak terugkomt is dat niet alleen
het benodigde opleidingsniveau van het primaire proces meetelt, maar ook de
breedte daarvan. Vanuit een dergelijk perspectief wordt de vraag of het terecht is dat
bijvoorbeeld UMC’s in de huidige systematiek evenveel punten krijgen als categorale
ziekenhuizen. Ook gespecialiseerde instellingen voor bijvoorbeeld mondzorg,
erfelijkheidsadvisering en bloedvoorziening krijgen vanuit dit perspectief in de
huidige systematiek relatief (te) veel punten.
• De suggestie van een categorale uitzondering voor bestuurders van academische
ziekenhuizen en topklinische ziekenhuizen wordt door meerdere respondenten
benoemd. Breed wordt erkend dat bestuurders van academische en topklinische
ziekenhuizen een zware functie kennen waarin heel veel elementen samenkomen.
Deze organisaties hebben op alle criteria hoge scores, maar het onderscheidend
vermogen binnen de bezoldigingssystematiek ten opzichte van andere instellingen,
is beperkt. Bovendien leidt het huidige maximum tot een scheve verhouding ten
opzichte van de beloning van medisch specialisten.
• Het criterium financieringsbronnen is volgens respondenten (te) weinig
gedifferentieerd en heeft een (te) laag gewicht. Een van de manieren om dit aan te
passen is om binnen een financieringsbron nuances aan te brengen, zoals het aantal
gemeenten, zorgkantoren of verzekeraars waar men mee te maken heeft. Een
andere manier is om niet slechts 2 klassen te onderscheiden voor wat betreft het
aantal financieringsbronnen.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 36

3 Conclusies
• Omzet kan als criterium gehandhaafd blijven, evenals het relatief hoge gewicht dat
daaraan wordt toegekend.
• Sommigen pleiten voor het geven van meer discretionaire ruimte in bijzondere
gevallen aan de Raad van Toezicht. Dit kan echter pas overwogen worden als de
informatievoorziening rondom de feitelijke toepassing van bezoldigingen beter op
orde is. In een dergelijke situatie zal namelijk nauwgezet gemonitord moeten
worden of dit leidt tot een relatief sterke opwaartse trend in bezoldigingen.
• In het evaluatierapport wordt tot slot gepleit voor een betere systematische
informatie over de instellingen, dienstverbanden van bestuurders, bezoldigingen van
bestuurders en de mogelijke samenhang tussen de criteria.
Regeling voor sector zorgverzekeraars
In de Regeling sectorale bezoldigingsnorm topfunctionarissen zorgverzekeraars wordt
gebruik gemaakt van het aantal verzekerden als criterium voor de indeling in de
klassen. Deze systematiek kent weinig discussie, het criterium van aantal verzekerden
wordt breed gedragen.
Door de brede acceptatie van het criterium in de huidige regeling worden er nauwelijks
andere factoren genoemd die de complexiteit van een bestuursfunctie beter zouden
benaderen. Er wordt door enkele respondenten wel gewezen op de problemen rond de
werving van bestuurders door de maximering van de WNT. Een bestuurder van een
zorgverzekeraar moet ervaring hebben in het financiële veld, waar de bezoldigingen bij
marktpartijen over het algemeen hoger liggen. Overigens zien niet alle respondenten
de huidige hoogte van het maximum als een groot probleem.

3.2.6 Deelvraag 6 Controle accountant

Heeft de accountant zijn controle conform de hieraan gestelde eisen vanuit het
controleprotocol en de beroepsregels uitgevoerd?
Van de 22 uitgevoerde reviews26 zijn er drie controles als ontoereikend aangemerkt. De
voornaamste bevinding die ten grondslag ligt aan deze ontoereikendheden was het
verkeerd toepassen van het bezoldigingsbegrip. De in de review betrokken
accountantskantoren geven aan dat zij de WNT regelgeving en de WNT-controle nog
steeds als complex respectievelijk intensief ervaren. De WNT vergt zowel van de
instellingen als accountantskantoren veel voorbereiding en een zware beheersing.
Uit de gesprekken met de accountants is naar voren gekomen dat er onduidelijkheid
bestaat over wat valt onder het WNT-bezoldigingsbegrip. De in het onderzoek
gesproken accountants geven aan dat het zou helpen indien het WNTbezoldigingsbegrip meer zou aansluiten bij bestaande en reeds in de controle
betrokken loonbegrippen zoals het fiscaal loon.
Bij het bepalen of iemand een topfunctionaris is, is het doorslaggevend of iemand in
feite belast is met de dagelijkse leiding van dat orgaan. Of iemand in feite wel of niet
de dagelijkse leiding heeft, is niet altijd eenvoudig aantoonbaar of controleerbaar voor
de accountant. Kan er bijvoorbeeld uitgegaan worden van de statutair aangewezen
bestuurders en de bestuurders in het eigen organogram, of zijn aanvullende
werkzaamheden noodzakelijk? Er zou duidelijkheid verstrekt kunnen worden door
aanvullende controle instructies op te nemen in het controleprotocol.

26) Van de 22 dossiers werden drie dossiers als ontoereikend en zeven dossiers als toereikend met aandachtspunten aangemerkt. Deze tien dossiers, waarvan er uiteindelijk acht zijn meegenomen in het onderzoek, zijn als
uitgangspunt gebruikt voor het tweede ADR-onderzoek dat verderop in de tekst wordt toegelicht.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 37

3 Conclusies
In de WNT zijn in de artikelen 1.2 tot en met 1.5 de criteria en voorwaarden opgenomen
die bepalen of een instelling onder de werkingssfeer van de WNT valt of niet. Er is niet
één centraal raadpleegbaar register dat aangeeft of een instelling onder de
werkingssfeer van de WNT valt of niet, of dat er sprake is van een uitzondering door
een verlicht regime. Dit leidt ertoe dat de accountant zelf een WNT-onderzoeksplicht
heeft voor elke instelling die publiek geld ontvangt. Dit vergt een controle-inspanning
zelfs bij instellingen die bijvoorbeeld niet onder de werkingssfeer van de WNT blijken
te vallen.
Het tweede onderzoek door de ADR dat plaatsvond bij acht accountants waarbij in het
eerste onderzoek ontoereikende dossiers werden geconstateerd of toereikende
dossiers met aandachtspunten, richtte zich op de vraag of de aandachtspunten, die
door de ADR waren aangegeven in het eerste onderzoek, waren opgevolgd en/of er
wederom fouten in de controle op de WNT-verantwoording 2019 werden gemaakt.
Van de acht uitgevoerde reviews is één onderzoek als ontoereikend, zijn vier als
toereikend met aandachtspunten en drie als toereikend gekwalificeerd. De
voornaamste bevindingen die ten grondslag liggen aan het als ontoereikend
aangemerkte dossier zijn het verkeerd toepassen van de klasse-indeling voor de
bezoldiging en onvolledig foutherstel van de vergelijkende cijfers 2018 in de WNTverantwoording 2019. Voor de vier dossiers die als toereikend met aandachtspunten
zijn gekwalificeerd hebben de bevindingen betrekking op beperkte vastlegging van
geplande of uitgevoerde werkzaamheden in het accountantsdossier en/of afwijking
van voorschriften inzake de publicatie van gegevens in het WNT-overzicht waarover de
accountant geen opmerkingen heeft gemaakt in het controledossier.
Ook op basis van het tweede onderzoek van de ADR kan worden geconcludeerd dat
accountants in sommige gevallen moeite hebben met de juiste toepassing en controle
van de WNT.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 38

3 Conclusies
3.3 Spoor 3: Neveneffecten van de WNT
Hoofdvraag:
Welke (niet-beoogde) effecten heeft de WNT voor WNT-instellingen en topfunctionarissen?
Deelvraag 1: Wat is de ontwikkeling van de salarissen van topfunctionarissen?
Deelvraag 2: Heeft de invoering van de WNT niet-beoogde effecten gehad op het gebied van
loongebouw, de omvang en samenstelling van bestuur, de kwaliteit van bestuur en de
arbeidsmobiliteit?

3.3.1 Deelvraag 1 Ontwikkeling salarissen

Wat is de ontwikkeling van de salarissen van topfunctionarissen?
Het gemiddelde inkomen van bestuurders van WNT-instellingen neemt na invoering
van de WNT-1 in 2013 af. Ook na de invoering van de WNT-2 is een afname zichtbaar,
maar deze is minder sterk, zie grafiek 3.
Figuur 3 gemiddelde inkomen van bestuurders van 2006-2018

Deelvraag 3: Vormt de WNT een belemmering voor (top)functionarissen in de private sector
om een overstap te maken naar de (semi)publieke sector? Zo ja, op welke manier?
Deelvraag 4: Wat is de invloed van de WNT op de instroom, uitstroom en doorstroom van
(top)functionarissen binnen een WNT-instelling/ (semi-)publieke sector?

De afname van het gemiddelde inkomen wordt veroorzaakt door een toename van het
aandeel bestuurders met een inkomen tussen de 50 en 150 duizend euro. Het aandeel
bestuurders met een inkomen van 175 duizend euro of meer neemt in dezelfde periode af.
Eveneens is gekeken naar mogelijkheden van vergelijking van salarissen van
leidinggevende topfunctionarissen en bestuurders in de private sector.
Doordat er grote verschillen zijn tussen WNT- en niet WNT-plichtige instellingen, zoals
het aantal werkzame personen27 en de sector waarin zij opereren, is het niet mogelijk
om een betrouwbare vergelijking te maken tussen de private en publieke sector.

27) Instellingen die niet WNT-plichtig zijn, zijn gemiddeld kleiner dan instellingen die wel WNT-plichtig zijn
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 39

3 Conclusies
3.3.2 Deelvraag 2 Niet-beoogde effecten

Heeft de invoering van de WNT gevolgen gehad voor niet-beoogde effecten op het gebied van
loongebouw, de omvang en samenstelling van bestuur, kwaliteit van bestuur en de
arbeidsmobiliteit?
In het onderzoek is naar voren gekomen dat er zich wijzigingen op arbeidsrechtelijk
vlak hebben voorgedaan ten tijde van de invoering van WNT-1 en WNT-2. Een aantal
van deze wijzigingen/effecten is beoogd, zoals de daling in salarissen van
topfunctionarissen. Ook hebben zich andere wijzigingen voorgedaan. Er is echter niet
met zekerheid te zeggen of deze wijzigingen zich hebben voorgedaan als gevolg van de
invoering van de WNT. Een causaal verband is niet aan te tonen. Omdat er geen
referentiegroep beschikbaar is28, kan niet met zekerheid worden vastgesteld of de
effecten daadwerkelijk zijn opgetreden. Tevens is het zo dat in dezelfde periode ook
andere gebeurtenissen hebben plaatsgevonden die van invloed kunnen zijn op de
arbeidsmarkt, waardoor het niet mogelijk is om op basis van veranderingen over de
tijd causale conclusies te trekken. Bovendien verandert de samenstelling van de groep
WNT-instellingen over de jaren, bijvoorbeeld door faillissementen of oprichting van
nieuwe instellingen. Onderstaande conclusies per deelvraag geven om deze reden
enkel een beschrijving van de mogelijke neveneffecten van de WNT.

Loongebouw
Op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar de potentiële neveneffecten van
de WNT blijken er inderdaad veranderingen te zijn opgetreden sinds de invoering van
de WNT. Zo heeft het inkomen van niet-bestuurders bij WNT-instellingen meebewogen
met de gewijzigde bezoldiging van de bestuurders van deze instellingen. Met name
voor medewerkers in de laag direct onder het bestuur, de zogenaamde subtop, zijn de
inkomens licht gedaald na invoering van de WNT.
De afname in het inkomen van de subtop is echter minder sterk dan de afname bij het
bestuur, waardoor medewerkers in de subtop in verhouding tot het bestuur meer gaan
verdienen, deze trend was echter ook voor invoering van de WNT zichtbaar. Er lijkt
geen duidelijke trend te zijn dat er na invoering van de WNT meer medewerkers zijn die
meer verdienen dan de bestuurder van de instelling. De inkomensspreiding binnen het
bestuur, de subtop en de gehele organisatie neemt af tijdens de onderzoeksperiode.
Dit zou er op kunnen duiden dat het loongebouw vlakker wordt. Deze trend zet voor
de subtop en de gehele organisatie echter al voor invoering van de WNT in. Binnen de
sectoren cultuur en media, zorg, MBO/HBO/WO en woningcorporaties lijkt het
loongebouw wel na invoering van de WNT-1 of WNT-2 vlakker te worden.
Samenstelling en omvang van bestuur
De samenstelling van de leden van het bestuur van WNT-instellingen is meer divers
geworden wat betreft leeftijd, geslacht en migratieachtergrond, hoewel dit verschilt
per sector.
Er is echter in deze periode ook beleid gevoerd om de diversiteit in de top te
verbeteren. In dit onderzoek kan daarom niet aangetoond worden dat bovenstaande
ontwikkelingen veroorzaakt worden door de WNT of door andere initiatieven.

28) Zie paragraaf 3.1 in het onderzoek: potentiële effecten van de WNT, Centraal Bureau voor de Statistiek,
december 2020

De uitkomsten uit dit onderzoek tonen aan dat wanneer gekeken wordt naar de
gemiddelde omvang van het bestuur van WNT-instellingen, deze blijkt af te nemen in
de onderzoeksperiode. Deze trend is echter al voor invoering van de WNT ingezet.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 40

3 Conclusies
Kwaliteit van bestuur
De kwaliteit van het bestuur bleek lastig kwantitatief te meten, maar de eerdere
bestuurservaring van nieuw aangetreden bestuurders neemt niet af sinds de
inwerkingtreding van de WNT. Benadrukt dient te worden dat in dit onderzoek niet is
onderzocht of de effecten die in de tijd zichtbaar zijn geworden ook daadwerkelijk het
gevolg zijn van de invoering van de WNT.
Arbeidsmobiliteit
Ook de arbeidsmobiliteit verschilt voor en na invoering van de WNT: minder
bestuurders van WNT-instellingen wisselen van functie en zij nemen minder vaak een
nieuwe functie bij een WNT-instelling aan. In de doorstroom vanuit de subtop van de
eigen organisatie naar een bestuursfunctie is geen afname zichtbaar sinds de invoering
van de WNT. Mogelijk heeft dit te maken met het overgangsrecht. Afspraken gemaakt
voorafgaand aan de invoering van de WNT worden door het overgangsrecht
beschermd, hetgeen betekent dat de topfunctionaris gedurende een periode van
maximaal 7 jaar (inclusief afbouwperiode) meer kan verdienen dan het voor de
topfunctionaris van toepassing zijnde bezoldigingsmaximum van dat betreffende jaar.
Deelvragen 3 en 4 gaan dieper in op de effecten van de WNT op de arbeidsmobiliteit.

3.3.3 Deelvraag 3 Belemmering overstap sector

Vormt de WNT een belemmering voor functionarissen in de private sector om een overstap te
maken naar de (semi)publieke sector? Zo ja, op welke manier?
Ecorys heeft in hun onderzoek gekeken naar de bereidheid van topfunctionarissen in
de private sector om over te stappen naar de publieke sector, en hun motieven om dat
al dan niet te willen doen. In totaal zijn 12 van de 58 personen werkzaam in de private
sector (21%) uit de survey in principe bereid om over te stappen naar de (semi) publieke
sector en daarnaast geven 22 personen (38%) aan dat zij misschien bereid zijn om over
te stappen of dat ze het op dit moment nog niet weten.
Beweging tussen privaat en publiek is beperkt
De executive search bureaus die Ecorys geïnterviewd heeft, geven aan dat er voor de
echte topfuncties op Raad van Bestuur (RvB)-niveau in de publieke sector nauwelijks
kandidaten vanuit de private sector zijn die de overstap maken. Dit komt niet alleen door
het aanbod vanuit de private sector, maar ook door de beperkte vraag vanuit de publieke
sector; de voorkeur gaat vaak uit naar iemand met sectorspecifieke kennis, afkomstig uit
de publieke sector. De beweging tussen de private en publieke sector is dus beperkt.
Voor wat betreft het niveau onder de top is er meer overstap van privaat naar publiek,
zo blijkt uit de interviews met executive search bureaus. Binnen WNT-instellingen zijn
er wel zorgen of de juiste kwaliteit vanuit de private sector wordt aangetrokken, zo
blijkt uit onze casestudies. De laag functionarissen onder de top, die nog onder
WNT-norm verdienen, heeft vaak nog wat minder ervaring om een zware
bestuursfunctie op te pakken.
Uit de interviews en de survey komt naar voren dat, ondanks dat de wisselwerking tussen
private en publieke sector historisch al laag is, deze sinds de WNT nog kleiner lijkt te
worden. De animo voor topfunctionarissen om over te stappen neemt af, aldus de bureaus.
De als te laag ervaren bezoldiging wordt hiervoor als de belangrijkste reden genoemd.
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 41

3 Conclusies
3.3.4 Deelvraag 4 Invloed WNT instroom, uitstroom en doorstroom
Uit de interviews met executive search bureaus blijkt dat het met name voor de
complexe organisaties als grote ziekenhuizen en voor functies waarvoor specialistische
(technische) kennis nodig is, moeilijker is geworden om goede topfunctionarissen uit
de private sector (daar vallen medisch specialisten ook onder) te interesseren voor een
functie als voorzitter of lid van de RvB. Het te lage bezoldigingsniveau is voor de
topfuncties bij de complexere WNT-instellingen (met name in de zorg, voorzitter RvB)
de belangrijkste reden voor topfunctionarissen uit de private sector om de overstap
niet te maken, volgens executive search bureaus.
De inhoud van het werk is de belangrijkste reden om (niet) over te stappen
De inhoud van het werk is de belangrijkste reden om te willen overstappen. Net zoals
dat inhoud van de baan belangrijke reden is om wel over te stappen, is dit ook een
belangrijke reden om niet over te stappen. Ruim de helft van de respondenten uit de
private sector (57%) vindt een baan in de (semi-) publieke sector inhoudelijk minder
aantrekkelijk.
Topfunctionarissen uit de private sector die bereid zijn om over te stappen, zijn hier
vaak toe bereid na het bereiken van een bepaalde leeftijd (en financiële
onafhankelijkheid), blijkt uit de interviews. Op jongere leeftijd spelen veelal financiële
overwegingen, zoals studerende kinderen of hypotheek een rol, waardoor ze het zich
nog niet kunnen permitteren. Het bezoldigingsniveau van functionarissen uit onze
survey die bereid zijn tot overstappen, ligt vaak rond of net boven het WNT-maximum.
We vinden aanwijzingen dat respondenten met hogere salarissen en bonussen, minder
vaak bereid zijn om over te stappen naar de publieke sector.

Wat is de invloed van de WNT op de instroom, uitstroom en doorstroom van (top)
functionarissen binnen een WNT-instelling/ (semi-)publieke sector?
Ecorys heeft ook naar de instroom en doorstroom in de publieke sector gekeken. Zij
hebben zich met name gericht op mechanismen binnen WNT-instellingen bij het
werven, selecteren, belonen, behouden dan wel uitstromen van topfunctionarissen.
Vacatures lijken niet langer open te staan
Aangezien de WNT nog maar een beperkt aantal jaren in werking is en er in die periode
bij de casestudies vaak maar beperkte bestuurswisselingen zijn geweest, kunnen ze
beperkt uitspraken doen over de periode dat vacatures open staan.
De indruk van geïnterviewde respondenten rondom werving- en selectieprocedures is dat
vacatures niet langer open staan dan vóór de inwerkingtreding van WNT het geval was.
In het algemeen worden, volgens executive search bureaus, de vacatures bij de meeste
WNT-instellingen aangaande de topfuncties, vervuld.
De WNT-norm beperkt het aanbod van geschikte kandidaten
Er zijn geen respondenten die expliciet uitspreken dat ze niet tevreden zijn over de
kwaliteit van de aangestelde topfunctionaris(sen). Wel wordt op de algemene vraag of
de WNT leidt tot een kwaliteitseffect, in de meeste casestudies instemmend
geantwoord. De WNT-norm beperkt het aanbod van geschikte kandidaten. In drie
casestudies wordt aangegeven dat er andere kandidaten in beeld zijn geweest, die
geen interesse hadden vanwege bezoldiging.
Voor het vervullen van de vacatures wordt meestal gebruik gemaakt van executive
search bureaus. De procedure die daarbij veelal wordt gehanteerd is dat deze bureaus
eerst een longlist van potentiële kandidaten opstellen, waaruit vervolgens samen met
Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 42

3 Conclusies
de instelling een shortlist wordt opgesteld van kandidaten die daadwerkelijk worden
benaderd. De longlist van potentiële kandidaten die aangeleverd wordt door de
executive search bureaus, bevat nog steeds voldoende kandidaten om uit te kunnen
kiezen. Wel komt het vaak voor dat meerdere kandidaten van de longlist afvallen
vanwege het bezoldigingsmaximum dat voor de functie van toepassing is. Deze
kandidaten worden in dat geval dus niet voorgesteld aan de instellingen.
Respondenten geven aan dat de lijst van kandidaten langer was geweest als de WNT
niet van toepassing was geweest. Ondanks dat het wervingsproces niet langer lijkt te
duren en functies vervuld worden met geschikte kandidaten, is de vervulling niet zoals
men optimaal zou willen zien. Optimaal zouden WNT-instellingen keuze hebben
tussen meerdere geschikte kandidaten, uit zowel private als publieke sector.
Ook is er soms sprake van het naar beneden toe bijstellen van de eisen in de
functieprofielen. Dit wordt bevestigd door de executive search bureaus.
Functieprofielen worden bijvoorbeeld aangepast (minder zware eisen) en worden
gesplitst. Een RvB wordt dan bijvoorbeeld uitgebreid, met andere profielen. De vijver
waaruit je kunt vissen, was in het geval van niet bijgestelde functieprofielen kleiner
geweest. Bij wel bijgestelde functieprofielen is er nog een grote vijver, maar met
kleinere vissen.

Dit geldt niet alleen voor topfunctionarissen, maar ook voor de laag daaronder, die
minder geneigd is om door te stromen. De WNT-norm heeft een drukkende werking
op salarissen in de organisatie en belemmert daarmee doorstroom van talent. De
lagen onder het bestuur kunnen maar tot op zekere hoogte beloond worden, omdat
men gepaste afstand tussen de cao en het bestuurderssalaris wil bewaren.
De stap binnen WNT-instellingen van een functie net onder topniveau naar een
topfunctionaris-functie gaat regelmatig gepaard met geen tot geringe verhoging in de
bezoldiging. De toename in verantwoordelijkheid en publiciteit in combinatie met de
geringe salarisverhoging, zijn factoren die een stap naar topniveau belemmeren.
Ondanks de teruggang in bezoldiging (en bereikbaar salaris) is het in deze gevallen wel
mogelijk gebleken om de positie te vervullen. De reden is dat naast salaris ook andere,
soms specifiek persoonlijke, redenen een rol spelen.

Belemmering doorstroom van talent in geval van omgekeerd loongebouw
In drie van de zeven onderzochte cases is sprake van aan omgekeerd loongebouw bij
de WNT-instelling: functionarissen die hiërarchisch ondergeschikt zijn aan het RvB-lid
hebben een hogere bezoldiging dan de topfunctionaris. In twee van deze gevallen is
het betreffende RvB-lid doorgestroomd vanuit de organisatie. Daarbij zijn de
betreffende functionarissen in bezoldiging en maximaal haalbare beloning
achteruitgegaan. Bij de werving is dit bekend voor de kandidaten, toch wringt het in de
dagelijkse uitvoering van de functie. De bezoldiging wordt niet in verhouding geacht
met het niveau van verantwoordelijkheid en het grote afbreukrisico dat het leiden van
grote maatschappelijke organisaties met zich meebrengt. Vroegtijdig weer uit de
functie vertrekken is een risico.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 43

3 Conclusies

Bijlage 1

Evaluatie
normering
Topinkomens
2016-2020

Samenvatting van de
deelonderzoeken

Eindrapport
Eindrapport wetsevaluatie
wetsevaluatieWNT
WNT2016-2020
2016-2020>> 44

Bijlage 1 > Samenvatting van deelonderzoek
5 vereenvoudigingsmogelijkheden WNT
Samenvatting deelonderzoek
5 vereenvoudigingsmogelijkheden WNT
Doel doelmatigheidsonderzoek WNT
Deelonderzoek 5, het doelmatigheidsonderzoek WNT, heeft zicht gericht op het
verkrijgen van inzicht in de mogelijkheden om de uitvoering van de Wet Normering
Topinkomen (WNT)29, te vereenvoudigen.
Onderzoeksopzet
Ten behoeve van het verkrijgen van een zo volledig mogelijk beeld van de knelpunten
van de WNT is voorafgaand aan het inventariseren van de knelpunten een overzicht
gecreëerd van betrokkenen/ stakeholders van de WNT.
Tot deze groep van betrokkenen behoren onder andere WNT-instellingen,
topfunctionarissen 30, accountancy, advocatuur en de Raad voor Interimmanagement
(RIM). De governance van de tweede wetsevaluatie WNT is zodanig ingericht dat al
deze betrokkenen/ stakeholders zijn vertegenwoordigd en betrokken bij de tweede
wetsevaluatie, alsmede de inventarisatie van de knelpunten van de WNT.
Middels gesprekken met al deze betrokkenen, via brainstormsessies met de vier
klankbordgroepen, Rondetafelbijeenkomst Nederlandse Beroepsorganisatie
Accountants (NBA), telefoongesprekken met diverse advocaten en de RIM is een
inventarisatie gemaakt van alle knelpunten van de WNT. Daarnaast heeft de NBA een
brief naar minister Knops gestuurd waarin zij pleiten voor vereenvoudiging van de
WNT-regelgeving en de WNT-werkgroep van de NBA vereenvoudigingsvoorstellen
aanbied 31.

De knelpunten zijn naar onderwerp ingedeeld. Deze onderwerpen zijn
achtereenvolgens:
• Het bezoldigingsbegrip
• Ontslagvergoeding
• WNT-instellingen
• Topfunctionarissen
• Toezicht en handhaving en
• Overig
Per onderwerp is een projectgroep ingericht onder leiding van een projectleider.
Afhankelijk van het onderwerp en de eventueel benodigde externe input zijn de leden
van de projectteams gekozen. De leden van de projectteams waren inhoudelijk
specialisten van de belastingdienst, inhoudelijk WNT-specialisten, toezichthouders
WNT etc. In verscheidene brainstormsessies per projectgroep zijn meerdere (out-of the
box) oplossingen per knelpunt bedacht.

29) Dit omvat niet alleen de Wet normering Topinkomens, maar ook de doelmatigheid van de onderliggende
regelgeving alsmede de hulpmiddelen die worden aangeboden.
30) De WNT-instellingen en topfunctionarissen zijn vertegenwoordigd in de klankbordgroepen. Zie eveneens voor
een uitleg van de governance structuur van de tweede wetsevaluatie hoofdstuk 1.4 van het eindrapport.
31) Nederlandse Beroepsorganisatie Accountants (NBA) heeft op 31 januari 2020 een brief met bijlage (vereenvoudigingsvoorstellen NBA) naar minister Knops gestuurd. Deze verbetervoorstellen zijn eveneens opgenomen in het Excel-overzicht in bijlage 1 van dit eindrapport.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 45

Bijlage 1 > Samenvatting van de deelonderzoeken
Overzicht geïnventariseerde knelpunten en potentiële oplossingen
In tabel 8 is een overzicht gegeven van de geïnventariseerde en als zodanig door het veld ervaren knelpunten en de potentiële vereenvoudigingsvoorstellen32.
Tabel 8: overzicht geïnventariseerde knelpunten met potentiële oplossingsmogelijkheden.
Nr.

Onderwerp

Knelpunt

Potentiële oplossingsmogelijkheid

1

Bezoldigingsbegrip

Bezoldigingsbegrip complex en ingewikkeld toe te passen, lastig te
controleren en te handhaven.

Twee opties:
a) Overschakelen op fiscaal belastbaar loon (met zo min mogelijk
uitzonderingen).
b) bepaalde componenten uit het huidige bezoldigingsbegrip
schrappen.

2

Bezoldigingsbegrip

Bezoldigingsbegrip veel omvattend, maar tegelijkertijd niet limitatief
opgesomd, waardoor onduidelijkheid bestaat wat er wel en niet
onder valt.

Huidige bezoldigingsbegrip limitatief omschrijven in de WNT.

3

Bezoldigingsbegrip

Bij intraconcern detachering topfunctionaris bezoldigingsnorm en
bezoldigingsbegrip van "zonder dienstbetrekking" maar feitelijk lijkt
het heel erg op "in dienstbetrekking" (lastig na te leven en te
controleren).

Twee opties:
a) bezoldigingsbegrip en normering van in dienstbetrekking toepassen
of
b) verantwoording en controle van bezoldigingsgegevens o.b.v.
salarisadministratie vennootschap die als werkgever optreedt.

4

Ontslagvergoeding

In bepaalde situaties (geen toepasselijke cao o.i.d.) is de huidige norm
voor ontslagvergoedingen te laag (geworden).

Hoogte norm ontslagvergoeding verhogen, daarna eventueel: a)
jaarlijks indexeren o.b.v. WNT-indexering,
b) jaarlijks indexeren o.b.v. indexering transitievergoeding (SZW) of
c) over een aantal jaren wederom verhogen.

5

Ontslagvergoeding

WNT blokkeert mogelijkheid om in bestuurderscao een minder ruime
ontslagvergoeding af te spreken in vergelijking met algemene cao.

Mogelijk maken dat in bestuurderscao een eigen regeling wordt
opgenomen op voorwaarde dat vakminister heeft getoetst dat die
regeling op alle punten minder riant/ruim is dan algemene regeling in
algemene cao.

6

Ontslagvergoeding

Ontslagvergoeding in interim-situatie: enerzijds is de uitkering aan de
ingehuurde topfunctionaris buiten dienstbetrekking ongepast/
ongewenst, anderzijds is vergoeding van instelling aan ter beschikking
stellende derde voor beëindiging van inhuur niet genormeerd.

Enerzijds "dienstverband" in artikel 2.10 WNT vervangen door
"dienstbetrekking" of verbod op ontslaguitkering van instelling aan
interim-topfunctionaris. Anderzijds maximeren (cf. art. 2.10 WNT) van
de vergoeding van instelling aan ter beschikking stellende derde i.v.m.
beëindiging van inhuur/ter beschikking stelling op initiatief van
instelling.

32) Dit overzicht geeft geen oordeel over het knelpunt en de oplossingsmogelijkheid. Het geeft enkel een overzicht van alle in het veld opgehaalde knelpunten en potentiële oplossingen. De oplossingsmogelijkheden dienen nog nader te
worden onderzocht c.q. beoordeeld op politieke wenselijkheid, proportionaliteit, handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en controleerbaarheid, alsmede verlichting van administratieve lasten.

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 46

Bijlage 1 > Samenvatting van de deelonderzoeken
Nr.

Onderwerp

Knelpunt

Potentiële oplossingsmogelijkheid

7

Topfunctionarissen/
WNT-instellingen/ Toezicht
en handhaving

Niet in alle gevallen is duidelijk wanneer er sprake is van een
topfunctionaris en of een instelling onder de WNT valt.

Meerdere opties:
a) Verbeteren communicatie rondom definitie topfunctionaris,
normering en begrip WNT-instellingen/ beslisboom of invulformulier
als hulpmiddel.
b) topfunctionaris beperken tot statutair leidinggevenden
c) WNT-register (meerdere invullingen mogelijk)

8

Topfunctionarissen
(bezoldigingsmaximum)

De interim-normering is complex geformuleerd
(artikel 2.1 lid 4 WNT en 4 Uitvoeringsbesluit).

Communicatief verduidelijken bepaling topfunctionaris zonder
dienstbetrekking

9

Topfunctionarissen
(bezoldigingsmaximum)

Er gelden twee normbedragen voor topfunctionarissen die anders dan
op grond van een dienstbetrekking werken. Er geldt een maximum
uurtarief en een absoluut maximum op basis van het aantal
kalendermaanden waarin is gewerkt. Het laagste bedrag van deze
normbedragen (maxima) is het individueel toepasselijk
bezoldigingsmaximum. Uit verschillende signalen vanuit het veld
blijkt dat dit onbekend is of niet op deze wijze wordt toegepast.

Eén normering voor topfunctionaris zonder dienstbetrekking

10

Topfunctionarissen
(bezoldigingsmaximum)

Interimopdrachten zijn vaak langer dan 1 jaar. Er moeten 2 normen
worden berekend wat tot grote administratieve lasten leidt.

Verlengen periode topfunctionaris zonder dienstbetrekking van 1 jaar
naar maximaal 1,5 of 2 jaar

11

Topfunctionarissen
(bezoldigingsmaximum)

Indien er sprake is van een gelieerde rechtspersoon wordt de
normering als ingewikkeld ervaren. Er is namelijk sprake van een
dubbele toets bij gelieerdheid: De toets aan het individueel
toepasselijk bezoldigingsmaximum en de toets aan het
instellingsmaximum.

Dubbele toets van bezoldiging bij gelieerdheid niet nogmaals
meetellen voor beoordeling of is voldaan aan bezoldigingsmaximum

12

WNT-instellingen

De normering van ‘nevenwerkzaamheden van een topfunctionaris’
wordt nu geregeld in hetzelfde lid waarin de ‘normering in het geval
van gelieerdheid’ wordt geregeld (artikel 2.1 lid 5 WNT). Signalen
vanuit het veld maken duidelijk dat dit soms over het hoofd wordt
gezien.

Nieuw artikellid toevoegen waarbij de normering uitdrukkelijk van
toepassing wordt verklaard op nevenwerkzaamheden

13

WNT-instellingen

De anticumulatiebepaling is in de praktijk onuitvoerbaar en
oncontroleerbaar.

Anticumulatiebepaling schrappen

14

Toezicht en handhaving

De hoogte van het percentage bij wettelijke rente is disproportioneel.
Daarnaast is de wettelijke rente slecht handhaafbaar.

Afschaffen verplichting in rekening brengen wettelijke rente (art. 1.6,
derde lid WNT)

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 47

Bijlage 1 > Samenvatting van de deelonderzoeken
Nr.

Onderwerp

Knelpunt

Potentiële oplossingsmogelijkheid

15

Toezicht en handhaving

De toezichthouder doet het werk van de accountant over. Er hoeft bij
een accountantsmelding geen onderbouwing te worden meegestuurd
van hetgeen gemeld wordt.

In geval van accountantsmelding het meesturen of op verzoek van de
toezichthouder toesturen door de accountant van:
a) het volledige controledossier van de accountant;
b) de controleverklaring van de accountant; en
c) de WNT-verantwoording die gecontroleerd is,
(Wettelijke grondslag hiervoor creëren)

16

Toezicht en handhaving

De huidige WNT-verantwoording is uitgebreid en gedetailleerd. In de
situatie dat een topfunctionaris ruim onder het individueel
bezoldigingsmaximum verdient, kan deze uitgebreide en
gedetailleerde verantwoording als buitenproportioneel worden
beschouwd.

Als een topfunctionaris 20% of meer onder het individueel
bezoldigingsmaximum aan bezoldiging ontvangt hoeft de WNTinstelling slechts de naam en de functie van de topfunctionaris te
verantwoorden met daarbij de vermelding dat de betreffende
topfunctionaris 20% of meer onder het relevante maximum aan
bezoldiging ontvangt. Hierdoor hoeft de WNT-instelling minder
openbaar te maken.

17

Toezicht en handhaving

Het ontbreken van een administratie bij de WNT-instelling die
benodigd is voor het juist en volledig verantwoorden van de WNTgegevens. Een accountant en de toezichthouder kunnen bij het
ontbreken van een administratie geen oordeel geven over de
ontbrekende gegevens.

Administratieve organisatie/ Interne beheersing-bepaling opnemen in
de WNT of opnemen in een andere wet.

18

Toezicht en handhaving

Efficiency van het handhaving- en toezichtsproces kan worden
verbeterd

Meldplicht accountants m.b.t. overtredingen van de
openbaarmakingsplicht laten vervallen

19

Overig

Onduidelijkheid t.a.v. opname in de bijlage WNT-instelling

Genummerde bijlage wijzigen in alfabetische volgorde

Eindrapport wetsevaluatie WNT 2016-2020 > 48

Dit is een uitgave van:
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties | Directie
Postbus 20011 | 2500 ea Den Haag
www.rijksoverheid.nl
December 2020 | 71647