Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 967

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2019
Tijdens het AO Arbeidsongeschiktheid van 7 november 2019 (Kamerstuk
29 544, nr. 964) heb ik toegezegd om over een aantal onderwerpen voor
het Kerstreces een brief aan Uw Kamer te sturen. Ik zal in deze brief
ingaan op de stand van zaken van de maatregelen loondoorbetaling bij
ziekte en WIA, op de invloed van het beheersen van de Nederlandse taal
op de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling en op het onderzoek naar de
positie van de werknemer in de hybride markt. Tevens maak ik met deze
brief gebruik van de mogelijkheid om mijn toezegging aan het lid van
Kent (SP) uit het debat over het wetsvoorstel wijziging van de Wet
inkomensvoorziening ouderen werklozen (IOW) in verband met het
verlengen van de werkingsduur van die wet en het verhogen van de
toetredingsleeftijd, na te komen.
Stand van zaken maatregelen loondoorbetaling bij ziekte en WIA
In juli van dit jaar heb ik u de voortgang gemeld over het alternatieve
pakket voor de Regeerakkoordmaatregelen Loondoorbetaling bij ziekte en
WIA1. Hierbij vermeldde ik dat het mijn planning was om eind dit jaar een
wetsvoorstel naar de Tweede Kamer te sturen. Deze planning is niet
haalbaar gebleken.
De drie maatregelen uit het pakket die wetswijziging vergen, zijn 18 juni jl.
voor uitvoeringstoetsen en internetconsultatie uitgezet:
1. de financiële tegemoetkoming aan werkgevers van in totaal € 450
miljoen per jaar, in eerste instantie in de vorm van een premievermindering per 2021;
2. het leidend maken van het advies van de bedrijfsarts over de
belastbaarheid van de werknemer bij de toets op re-integratieinspanningen (RIV-toets) door UWV per 2021; en

1

kst-29544-967
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 29 544, nr. 922.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 967

1

3.

het gedurende vijf jaar niet verlagen van het arbeidsongeschiktheidspercentage van WIA-gerechtigden vanwege inkomsten uit arbeid per
1 juli 2020.

In het loondoorbetalingspakket van 20 december 2018 is ten eerste een
premievermindering van € 450 miljoen aangekondigd voor alle
werkgevers2. Dit voorstel is door de Belastingdienst beoordeeld op
uitvoerbaarheid. De Belastingdienst heeft hierop gesteld dat deze
premievermindering een substantiële toename van de handhavingswerkzaamheden betekent, die nog hoger kan uitvallen en extra risico’s voor de
capaciteitsinzet voor de handhaving inhoudt. Aangezien daarnaast het
risico op procesverstoringen groot is, heeft de Belastingdienst de
maatregel onuitvoerbaar bevonden.
Deze tijdelijke maatregel zou uiterlijk in 2024 vervangen worden door een
gedifferentieerde Aof-premie. Een gedifferentieerde Aof-premie sluit beter
aan bij de wens van een specifieke tegemoetkoming aan kleine
werkgevers. Uit nader overleg met de Belastingdienst en UWV is gebleken
dat bij de gedifferentieerde Aof-premie, in tegenstelling tot bij de
premievermindering, aangesloten kan worden bij bestaande processen in
het kader van de vaststelling van de Werkhervattingskaspremie waardoor
er een tijdpad is voor een eerdere invoering van de gedifferentieerde
Aof-premie. Ik zet daarom nu in op een invoering per 2022. De Belastingdienst en UWV zullen de uitvoerbaarheid uiteraard nog toetsen middels
een uitvoeringstoets. Ik verwacht voor de zomer van 2020 over deze
maatregel een wetsvoorstel bij uw Kamer te kunnen indienen. Voor het
overgangsjaar 2021 ben ik nog in gesprek met MKB-NL. In het voorjaar zal
ik uw Kamer informeren over de uitkomsten hiervan.
Ook streef ik ernaar voor de zomer van 2020 een wetsvoorstel voor de
andere twee maatregelen bij uw Kamer te kunnen indienen. Daarin zal ik
ten eerste voorstellen dat per 2021 het advies van de bedrijfsarts over de
belastbaarheid van de werknemer leidend wordt bij de toets op de
re-integratie-inspanningen door UWV. Ten tweede verwacht ik in dit
wetsvoorstel voor te stellen dat het arbeidsongeschiktheidspercentage
van WIA-gerechtigden vijf jaar lang niet verlaagd kan worden vanwege
inkomsten uit arbeid. UWV heeft in de uitvoeringstoets met betrekking tot
een aantal punten gesteld dat dit tweede voorstel niet of moeilijk
uitvoerbaar zou zijn. Omdat ik, mede indachtig de motie van het lid
Heerma c.s.3, de uitvoerbaarheid van beleid wil waarborgen, ben ik nog
met UWV in gesprek om de genoemde tweede maatregel zodanig vorm te
geven dat zij uitvoerbaar wordt. Ik streef naar invoering per 1 januari 2021.
Invloed van het beheersen van de Nederlandse taal op de
WIA-beoordeling
De motie van de leden Pieter Heerma en Wiersma4 verzoekt te onderzoeken op welke wijze en in welke mate het niet spreken van de Nederlandse taal meeweegt bij de (her)beoordeling van arbeidsongeschiktheid.
Mondelinge beheersing van de Nederlandse taal is in het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten aangemerkt als een algemeen
gebruikelijke bekwaamheid. Hiermee wordt voorkomen dat iemand
arbeidsongeschikt wordt alleen omdat hij de Nederlandse taal niet
beheerst, terwijl het ontbreken daarvan niet voortkomt uit ziekte of
gebrek. Dossieronderzoek laat zien dat de huidige beoordelingssystematiek conform Schattingsbesluit wordt uitgevoerd. Wanneer iemand de
2

Kamerstuk 29 544, nr. 873.
Kamerstuk 35 300, nr. 12.
4
Kamerstuk 29 544, nr. 896.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 967

2

Nederlandse taal niet beheerst, vindt er functieduiding plaats op het één
na laagste en laagste opleidingsniveau.
UWV heeft een quick scan uitgevoerd om te onderzoeken hoe vaak het
voorkomt dat er in de gevallen dat iemand de Nederlandse taal niet of
slechts beperkt beheerst dit bij de WIA-claimbeoordeling leidt tot een
hoger arbeidsongeschiktheidspercentage. Op basis van de resultaten
stromen er jaarlijks naar schatting circa 340 uitkeringsgerechtigden de
WIA in waarvan het arbeidsongeschiktheidspercentage mogelijk lager zou
zijn als zij de Nederlandse taal zouden beheersen (ongeveer 0,75% van de
WIA-instroom).
Ik vind het niet wenselijk dat mensen een WIA-uitkering ontvangen alleen
doordat ze de Nederlandse taal onvoldoende beheersen. Bij het
vaststellen van het arbeidsongeschiktheidspercentage wordt gekeken
welk inkomen mensen gegeven hun (medische) beperkingen en
bekwaamheden kunnen verdienen. Voor deze groep geldt dat ze niet in
staat zijn om arbeid te verrichten waarvoor beheersing van de Nederlandse taal noodzakelijk is en niet binnen korte tijd (6 maanden) te leren is.
De verandering van de criteria voor de beoordeling zou ertoe leiden dat
de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling voor deze groep niet meer
overeenkomt met wat zij gezien hun krachten en bekwaamheden nog met
arbeid zouden kunnen verdienen. Ik zal daarom niet inzetten op een
aanscherping van de claimbeoordeling, waarin taal niet langer een rol
speelt. Wel zal ik gaan onderzoeken hoe de beheersing van de Nederlandse taal door deze groep vergroot kan worden en of het CBBS
voldoende functies bevat waarvoor onvoldoende beheersing van de
Nederlandse taal geen belemmering is.
Onderzoek naar de positie van de werknemer in de hybride markt
In het Algemeen Overleg Arbeidsongeschiktheid van 7 november jl. is
door verschillende partijen gevraagd naar de positie van de werknemer in
de hybride markt. Ik heb daarom toegezegd om komend jaar onderzoek te
doen naar de positie van de werknemer in de hybride verzekeringsmarkt.
Conform deze toezegging informeer ik u hierbij over de uitwerking van dit
onderzoek.
Zowel de Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA) en de
Ziektewet (ZW) kennen een hybride stelsel. Een werkgever heeft voor
beide regelingen de keuze om zich te verzekeren via het publieke stelsel
(UWV) of om eigenrisicodrager te worden (eventueel met een private
uitvoerder). Hierbij heeft het UWV een rol voor beide groepen onder
andere in het kader van de claimbeoordeling, eerstejaarsziektewetbeoordeling en de herbeoordeling. Ik zal vergelijkend onderzoek laten doen naar
de positie van de werknemer in de WGA en ZW voor de publieke en
private uitvoering.
Ik zal een onderzoeksbureau vragen om dit onderzoek te richten op de
beleving en ervaring van werknemers gericht op de volgende thema’s: de
claimbeoordeling, herbeoordeling, eerstejaarsziektewetbeoordeling, de
bekendheid van de uitkeringsgerechtigde met zijn rechten en plichten,
dienstverlening gericht op re-integratie en het contact hierover met de
uitkeringsgerechtigde. Hierbij zal ik ook oog hebben voor eventuele
verschillen in beleving die kunnen bestaan tussen verschillende groepen
uitkeringsgerechtigden (bijvoorbeeld jongeren en ouderen).
Ik streef ernaar uw Kamer dit onderzoek eind 2020 toe te sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 967

3

Sollicitatieverplichting bij overgang WW naar IOW
Tijdens het plenaire debat over het wetsvoorstel wijziging van de Wet
inkomensvoorziening oudere werklozen in verband met het verlengen van
de werkingsduur van die wet en het verhogen van de toetredingsleeftijd
(IOW) (Handelingen II 2019/20, nr. 29), heb ik aan het lid Van Kent (SP)
toegezegd dat ik navraag bij het UWV zal doen of de afspraken omtrent de
sollicitatieverplichting die al zijn gemaakt in de periode dat iemand een
WW-uitkering had worden voortgezet bij de overgang naar de IOW.
Wanneer de WW-uitkering stopt en de aanvraag voor de IOW-uitkering
reeds is ontvangen door het UWV, dan wordt de lopende dienstverlening
voortgezet tijdens de IOW-uitkering en worden lopende afspraken rondom
ontheffingen vanuit de WW-periode meegenomen. De aanvraag voor een
IOW-uitkering kan 5 weken vóór het aflopen van de WW-uitkering
ingediend worden. Het UWV stuurt daartoe actief een bericht.
UWV geeft aan dat indien de aanvraag voor een IOW-uitkering wordt
ingediend nadat de maximale duur van de WW-uitkering is verstreken, de
WW-dienstverlening dan inmiddels is gesloten. Gaat er daarna alsnog een
IOW-uitkering lopen, dan worden bij de start van de IOW-dienstverlening
de eventuele nog resterende ontheffingen vanuit de WW-periode niet
automatisch meegenomen. Deze afspraken dienen, indien deze dan nog
van toepassing zijn, opnieuw in het IOW-systeem vastgelegd te worden.
In de meeste gevallen sluit de IOW echter direct aan op de WW en worden
lopende afspraken gecontinueerd.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 967

4