Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 453

Woningcorporaties

Nr. 327

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 7 augustus 2013
De algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst heeft op 26 juni 2013
overleg gevoerd met Minister Blok voor Wonen en Rijksdienst over:
− de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 21 mei
2013 houdende een reactie op de trendanalyse woningcorporaties 2013–2017 van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw
(WSW) (Kamerstuk 29 453, nr. 310);
− de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van
18 april 2013 houdende een reactie op verzoek van het lid
Monasch met betrekking tot het reddingsplan Vestia (Kamerstuk 29 453, nr. 309);
− de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 30 mei
2013 inzake de afhandeling van een klacht van de voormalige
Raad van Commissarissen (RvC) van Woningbouwvereniging
Laurentius te Breda (Kamerstuk 29 453, nr. 314);
− de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 20 juni
2013 inzake de Varianten verhuurderheffing (Kamerstuk
32 847, nr. 76);
− de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 5 juni
2013 houdende de reactie op de brief van de Nederlandse
Woonbond, de CG-Raad en Platform VG van 13 mei 2013 over
de regeling aanwijzing chronisch zieken en gehandicapten
inzake de inkomensafhankelijke huurverhoging (Kamerstuk
31 706, nr. 59);
− de brief regering van de Minister voor Wonen en Rijksdienst
van 7 juni 2013 houdende de reactie op toezeggingen gedaan
tijdens algemeen overleggen over woningcorporaties, aanbieding stresstest CFV en herziening beleidsregels derivaten
(Kamerstuk 29 453, nr. 318);
− de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 4 juni
2013 houdende een afschrift van het antwoord op de brief van
de vereniging Vastgoed Belang m.b.t. het portaal «Inkomensafhankelijkehuurverhoging.nl»;
− de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 18 juni
2013 inzake de beantwoording van de vragen van de commissie over het Besluit van 25 april 2013 tot wijziging van het

kst-29453-327
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

1

Besluit beheer sociale huursector (huurverhoging op grond van
inkomen) (Stb. 2013, nr. 156) (Kamerstuk 33 129, nr. 53).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst,
De Rouwe
De griffier van de algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst,
Van der Leeden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

2

Voorzitter: De Rouwe
Griffier: Van der Leeden
Aanwezig zijn tien leden der Kamer, te weten: De Rouwe, Verhoeven,
Fritsma, Paulus Jansen, Knops, Bisschop, Monasch, Voortman, Visser en
Schouten
en Minister Blok voor Wonen en Rijksdienst, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van zijn Ministerie.
De voorzitter: Dames en heren. Hartelijk welkom. Ik open dit algemeen
overleg van de algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst. Op de
agenda staat het onderwerp woningcorporaties. Ik geef als eerste de
leden gelegenheid voor een inbreng in eerste termijn, daarna zal de
Minister antwoorden. Ik stel vijf minuten spreektijd en twee interrupties
voor.
De heer Monasch (PvdA): Voorzitter. Ik heb minstens zeven minuten
nodig.
De voorzitter: Laten wij dan zo beginnen. Als wij zien dat wij in tijdnood
komen, kunnen wij dit in de tweede termijn misschien goedmaken. Dus
een spreektijd van zeven minuten en twee interrupties met een vervolginterruptie per fractie.
De heer Bisschop (SGP): Voorzitter. Ik moet om 16.00 uur naar een ander
overleg.
De voorzitter: Het is de bedoeling om dit overleg om 16.00 uur af te
ronden en wij kennen de Minister, zijn beantwoording gaat meestal
redelijk vlot.
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Wij hebben de afgelopen tijd veel
misstanden gezien in de wereld van de woningcorporaties. Ik noem de
mislukte projecten, het wanbeleid, de fraude, de exorbitante salarissen en
zo verder. Een parlementaire enquêtecommissie buigt zich niet voor niets
over deze zaken. Het verbaast mijn fractie echter dat zelfs na alle
schandalen in de afgelopen tijd, nog niet bij iedereen in de corporatiewereld het besef is doorgedrongen dat het nu toch echt anders moet.
Gisteren werd bijvoorbeeld bekend dat een vertrekkend topman van
corporatie De Woonplaats in Enschede zes ton meekrijgt. De bestuursvoorzitter van de betreffende corporatie wist te melden dat dit eigenlijk
helemaal niet zo veel geld is. Hij vindt dit de normaalste zaak van de
wereld.
Wanneer houden deze misstanden op? Er zijn er genoeg geweest, maar er
komen nog steeds nieuwe misstanden bij. Is de Minister het ermee eens
dat dit schaamteloze graaigedrag onacceptabel is? Wat doet hij om dit te
voorkomen, zowel in dit specifieke geval als in vergelijkbare gevallen?
De voorzitter van Aedes, de branchevereniging van de corporaties, heeft
recentelijk excuses aangeboden voor de genoemde misstanden in de
corporatiewereld. Nog los van het feit dat die misstanden gewoon
doorgaan, zijn deze excuses niet geloofwaardig. Zij komen immers uit de
mond van iemand die zich als PvdA-gedeputeerde schuldig heeft gemaakt
aan het op grote schaal wegsmijten van belastinggeld. Hij deed dit onder
andere met het door wanbeleid omgeven en totaal mislukte Groningse
project de Blauwe Stad. Overigens waren daar ook woningcorporaties bij
betrokken. Juist deze blunderprojecten moeten in de toekomst worden
voorkomen. Ook hield de huidige voorzitter van Aedes zich in zijn
Groningse tijd bezig met casinogokken door belastinggeld naar IJslandse
banken door te sluizen. Daar hield het wanbeleid ook niet op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

3

De voorzitter van de branchevereniging van corporaties die wantoestanden moet oplossen, is dus zelf de drijvende kracht geweest achter het
veroorzaken van dergelijke misstanden. Dat is natuurlijk vreemd. Dit
bewijst ook dat er na alle schandalen nog steeds geen zelfreinigend
vermogen is in die corporatiewereld. Ik roep de Minister dan ook op om
hierbij een handje te helpen door in ieder geval duidelijk te maken dat de
huidige voorzitter van Aedes geen geloofwaardige gesprekspartner kan
zijn voor deze regering.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Er worden hier allerlei uitlatingen
gedaan over iemand die zich niet kan verdedigen. Ik vind dat niet zo
chique. De heer Fritsma vraagt aan de Minister om een reactie. Als dit al
zou gebeuren, zou het fair zijn als de persoon in kwestie zou kunnen
reageren, maar dat kan hij hier niet doen. Ik vind het niet zo chique om nu
zo expliciet op de man te spelen.
De voorzitter: Ik begrijp wat mevrouw Schouten zegt, maar tegelijkertijd
heeft de heer Fritsma natuurlijk het recht om te benoemen wat hij wil.
Mag ik u allen in algemene zin vragen om, als het even kan, namen van
personen achterwege te laten? Spreekt u vooral de Minister daarop aan.
Met hem voeren wij vandaag een debat. Misschien is er wat voor te
zeggen als wij mensen in de samenleving aanspreken, maar zo wordt het
wel ingewikkeld. Het noemen van functies is prima en ook groepen en
organisaties kunnen worden genoemd, maar ik verzoek u geen namen te
noemen.
De heer Fritsma (PVV): Om die reden heb ik tot nu toe in mijn betoog nog
geen naam genoemd.
In zijn brief over de toezeggingen die hij heeft gedaan, schrijft de Minister
dat hij er bij Aedes op zal aandringen dat alle nevenfuncties van
bestuurders van woningcorporaties worden gepubliceerd. Dit lijkt mij
geen overbodige luxe. Ik heb eens gegoogled wat corporatiebestuurders
er zo allemaal bij doen. Dat is vaak niet gering. De baantjesmachine draait
bij deze categorie bestuurders op volle toeren. Velen hebben zo veel
functies dat het objectief gezien onmogelijk moet zijn om die allemaal op
een goede wijze uit te voeren. Is de Minister het er daarom mee eens dat
het aantal nevenfuncties van bestuurders van corporaties gelimiteerd
moet worden?
De verhuurderheffing kan natuurlijk niet onbesproken blijven. Zoals
bekend is de PVV-fractie hier fel op tegen. Deze heffing komt immers door
middel van dramatische huurverhogingen op het bordje van de huurders
terecht. Dit is een van de vele lastenverzwaringen waarmee het kabinet de
burger opzadelt. Die lastenverzwaring kan iedereen missen als kiespijn.
Het is bekend dat het kabinet zo veel mogelijk koopkracht afpakt van zo
veel mogelijk mensen. Zij kunnen steeds minder geld besteden en
daardoor wordt de Nederlandse economie zwaar beschadigd. In dat kader
moet ook de verhuurderhefing worden gezien.
De heffing leidt natuurlijk ook tot minder investeringsruimte voor de
corporaties waardoor de bouwsector en iedereen die daarin werkt, harde
klappen krijgen. De Minister presenteert in zijn brief verschillende
varianten van die heffing. De enige juiste variant wordt helaas niet
beschreven, namelijk de variant van het achterwege laten van die heffing
en daarmee van de huurverhogingen. Wil de Minister op die variant
inzetten? De doorrekening van het PVV-verkiezingsprogramma toont ook
aan dat het niet nodig is om zo veel geld van de burgers af te pakken als je
het ook weg kunt halen bij bijvoorbeeld subsidies.
Aangezien ik rekening hield met een spreektijd van vijf minuten, laat ik het
hierbij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

4

De voorzitter: Dat waardeer ik zeer, want als iedereen zeven minuten
spreekt, halen wij het niet nu inmiddels nog een paar leden zijn aangeschoven. Het is fijn dat zo veel leden aan dit debat deelnemen, maar ik
dring erop aan dat zij kort spreken.
De heer Paulus Jansen (SP): Voorzitter. Ik was ook te laat, dat geef ik toe,
maar ik heb een goed alibi.
Ik begin met de verhuurderheffing en de brief van de Minister met de
alternatieven. Die doet mij een beetje denken aan een kok die zegt: je
krijgt de keuze uit acht soorten spruitjes voor het diner, maar de biefstuk
moet je laten staan. Het was te voorspellen wat eruit zou komen. Dit is
verschuiven van de ellende. In het verleden hebben wij deze exercitie in
theorie al vaak gemaakt, ook bij de bespreking van het wetsvoorstel.
Differentiatie lost niets op. De ellende verschuift alleen van plaats A naar
plaats B met het risico dat een domino-effect optreedt bij de corporaties
die de prijs gaan betalen. Een aantal corporaties kan niet investeren, valt
dus niet in die band van 300 miljoen, maar mag wel betalen. Dit betekent
dat er alleen nog meer risico ontstaat op faillissementen die via de
saneringssteun moeten worden voorkomen. Ik herhaal mijn vraag aan de
Minister. Is hij na al die maanden nog niet van de «zendstand»
overgegaan naar de «ontvangstand»? Luistert hij nog steeds niet naar de
organisaties in de bouwpraktijk zoals de bouwbonden, de Aannemersfederatie, het Nederlands Verbond Toelevering Bouw, Aedes, de Woonbond
en noem maar op?
Overigens hebben 90 PvdA-wethouders zich anderhalve week geleden
aangesloten bij die organisaties. Dat zijn volgens mij alle
PvdA-wethouders in Nederland. Zij zeggen unisono dat dit voorstel
dodelijk is voor bijvoorbeeld de wijkaanpak. Als dit de Minister niet
aanspreekt, verwacht ik op zijn minst dat het de heer Monasch aanspreekt
dat zijn partijgenoten hier zo tegenaan kijken. Ik heb een aantal van zijn
partijgenoten gesproken en zij hebben naar mijn mening overtuigende
argumenten. Die argumenten zijn ook de mijne, maar de heer Monasch is
wellicht meer gevoelig voor de argumenten van zijn PvdA-collega’s dan
voor de argumenten van een SP-Kamercollega.
In de brief wordt een bescheiden plus ingeboekt van 1.500 tot 3.500
manjaren werk op korte termijn als gevolg van de differentiatie. Je moet
dit wel zien in de context van de min van 40.000 tot 70.000 arbeidsplaatsen die eerst worden geschrapt. Dat is geen sigaar uit eigen doos.
Nee, je hebt eerst een hele doos sigaren weggegeven en dan krijg je er
één terug. Ik verwacht niet dat de bouw hier ook maar iets mee opschiet.
Ik kom bij de huurverhogingen en de praktische problemen die zich hierbij
inmiddels beginnen af te tekenen. Zo hebben de gehandicaptenorganisaties en de Woonbond een aantal voorbeelden aangedragen. De leden
van de Kamer krijgen veel voorbeelden aangereikt. Ik zal er een paar
noemen. Iemand die per 1 mei is ontslagen en is gekelderd in inkomen,
krijgt als dank op 1 juli een huurverhoging van 6,5%. Dat kan, omdat de
Minister de wet zodanig heeft gemaakt dat het inkomensjaar N-2 is, dat
wil zeggen dat wij nu over 2011 praten. Op grond van de hardheidsclausule kan betrokkene dan zeggen dat hij in 2012 minder verdiende,
maar als je nu de straat op bent gegooid, in de WAO bent terechtgekomen
of met pensioen bent gegaan waardoor je inkomen sterk is gedaald, krijg
je dit jaar die 6,5% voor je kiezen. Ik snap het niet en die mensen snappen
het ook niet. Dit staat haaks op de filosofie van het wetsvoorstel, nog los
van de kritiek die je op die filosofie kunt hebben. Dit deugt niet. Ik ga
ervan uit dat de Minister zal zeggen dat hij dit bij nader inzien deelt. Ik
roep de corporaties op om in dit geval ook een hardheidsclausule toe te
passen. Ik reken erop dat de formele regelgeving zich niet verzet tegen die
interpretatie.
Er zijn een paar kleine stapjes gezet in de richting van de gehandicapten
en chronisch zieken. Daar heb ik waardering voor. Toch blijven er nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

5

grote groepen over die naar mijn mening ten onrechte niet onder de
hardheidsclausule vallen. Deze mensen hebben al te maken met een
stapeling van kosten, eigen bijdragen en extra kosten voor de zorg. Zij
worden in financieel opzicht aan alle kanten met de kaasschaaf bewerkt.
De optelsom daarvan is voor hen niet meer op te brengen. De Minister
beroept zich vooral op uitvoeringstechnische argumenten. De Woonbond
en de Cliëntenraad hebben in hun brief van 24 juni in reactie op de brief
van de Minister, een aantal goede suggesties gedaan. Zij stellen bijvoorbeeld voor dat mensen die een OV-begeleiderskaart B hebben, ook in die
categorie vallen want dat is een objectief criterium. Ook het feit dat een
mantelzorgcompliment is gegeven, kan als een objectieve indicator
worden gebruikt. Ik krijg hierop graag een reactie van de Minister, want
het lijkt mij niet meer dan reëel dat die mensen snel duidelijkheid krijgen.
Het lijkt mij wijs om de corporaties minimaal een maand extra te geven
om dit soort gevallen af te wegen. Zo hoeft niet op voorhand al weer een
procedure bij de Huurcommissie te worden aangespannen. Die kost veel
meer geld aan bureaucratie en daar zit toch niemand op te wachten.
Ik herinner aan mijn motie, de motie-Paulus Jansen over tijdelijke
huurcontracten. Volgens mij is die motie door de Minister omarmd. In
deze motie wordt voorgesteld dat corporaties niet langer met antikraak
werken, maar met tijdelijke huurcontracten. Heeft de Minister dit al
besproken en wat zijn de perspectieven? Ik verwijs in dit verband naar een
actie die de corporatie Rochedale in Amsterdam recentelijk heeft
ondernomen.
De heer Knops (CDA): Voorzitter. Er staan veel onderwerpen en brieven
op de agenda en ik moet me dus beperken.
Ik begin met de trendanalyse 2013–2017 van het Waarborgfonds Sociale
Woningbouw (WSW). Hieruit blijkt dat de nieuwbouw door corporaties is
afgenomen met 30%. Toen deze analyse werd gepresenteerd, vlogen veel
verwijten over de tafel. Met name de Partij van de Arbeid en de VVD
waren boos op de corporaties die projecten zouden hebben stilgelegd.
Van de zijde van de VVD werd zelfs gezegd dat dit was bedoeld om het
voorstel voor de verhuurderheffing politiek te laten stranden. Dat was
stoere taal, maar ik ben van mening dat die beschuldigingen ongegrond
zijn. Er is wel degelijk reden om niet te investeren.
De Minister verklaarde een paar dagen later dat het helemaal niet zo’n
probleem is dat er minder wordt gebouwd, want dat was ook helemaal
niet de bedoeling. Dat de productie op een lager peil blijft, is ook niet zo’n
probleem. En gisteren lazen wij een interview met een collega van de heer
Monasch die vriendjes wil worden met de corporaties. Hij heeft zijn oog
laten vallen op de miljarden die, al dan niet in baar geld, bij de corporaties
op de plank zouden liggen.
Dat is allemaal heel interessant, maar het eind van het liedje is dat er
onvoldoende wordt geïnvesteerd en dat investeringen op de lange baan
worden geschoven, ook vanwege problemen met de borging. Uiteindelijk
betaalt de bouwsector het gelag. De Minister heeft vorige week een petitie
in ontvangst genomen waarin dat nog eens wordt verwoord.
In Cobouw van afgelopen zaterdag stond een cartoon waarop de Minister
en de heer Monasch zijn afgebeeld en de bouw die in het zwembad
verdrinkt. Ik heb die cartoon nog eens groot laten afdrukken en ik heb hier
een exemplaar voor de Minister en voor de heer Monasch. De cartoon is
van Cobouw, dus denk om het copyright.
De heer Fritsma sprak al over de schandalen die de afgelopen jaren de
corporaties hebben geteisterd. Het is goed dat de corporaties de vinger op
de zere plek hebben gelegd en dat zij het rapport Balans verstoord hebben
uitgebracht. Daarin staat dat op een aantal punten dingen niet goed zijn
gegaan, dat corporaties onverantwoorde besluiten hebben genomen en
dat zij zich aan onverantwoorde speculaties te buiten zijn gegaan. Dat
rapport maakt duidelijk dat niet de hele sector verrot is, maar dat er een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

6

paar rotte appels in de mand zijn. Die moeten worden aangepakt. Dat is
misschien een open deur, maar de uitspattingen van sommige corporaties
zijn voor mijn fractie onaanvaardbaar.
Ik dank de Minister voor het uitvoerige stuk over de verhuurderheffing. De
begeleidende brief straalt een beetje uit dat de Kamer hierom heeft
gevraagd en dat het voor de Minister niet zo nodig hoeft. Zijn voorstel is
het beste, maar hij heeft niettemin een aantal varianten uitgewerkt. De
heer Jansen sprak over spruitjes, maar ik trek een vergelijking met een
waterbed. Als je op de ene plek duwt, doet het op de andere plek pijn. Dit
is niets anders dan het verdelen van de pijn op een andere manier. Dat
leidt ook meteen weer tot brieven aan de Kamer van allerlei organisaties
die benadrukken dat zij worden benadeeld in de een of in de andere
variant. Hoe het ook zij, het macroniveau waarover de Minister spreekt,
blijft gelijk. Het is ceteris paribus. Linksom of rechtsom moet de pijn
ergens neerdalen.
De vraag blijft interessant waarom inverdieneffecten die door een aantal
partijen worden genoemd en die ook in eerdere CPB-rapporten zijn
genoemd, niet meetellen. De CDA-fractie heeft hier al eerder naar
gevraagd en ook de heer Duivesteijn heeft dit in de Eerste Kamer gedaan.
Bij het uitstel van het sociaal akkoord heeft premier Rutte gezegd dat je
wel over inverdieneffecten kunt spreken, want als de economie aantrekt
dan zijn veel maatregelen die nu boven de markt hangen niet meer nodig.
De heer Samsom preludeerde daar ook al op in het interview in de
Volkskrant van gisteren. Waar staat het kabinet? Hoe denkt het over het
meewegen van inverdieneffecten?
Gisteren stond er een bericht in de media over een «cadeautje» van
100 miljoen dat door de partijen van het woonakkoord wordt versleuteld.
Ik vraag de Minister om daarop te reageren. Ik vraag dat ook aan de
collega’s die behoren tot de coalitie van het woonakkoord. Wat wordt
daarmee bedoeld?
Ik heb een debat aangevraagd over de herzieningswet, omdat daarover
van alles uitlekt. Ik begrijp dat dit breed wordt uitgezet, maar dat de
Kamer hierin nauwelijks een rol speelt. Dat is toch opmerkelijk. Was het
nodig dat er zo veel onrust wordt gecreëerd? Hoe breed is dit uitgezet?
Waarom is de Kamer niet meegenomen in dit proces?
De stresstest van het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) brengt
positief nieuws. Ik ben blij te horen dat het de goede kant opgaat en dat
het aantal corporaties dat problemen heeft als gevolg van derivatencontracten, fors afneemt. Dit toont ook aan dat de Minister daarin een goede
rol speelt, maar dit geldt ook voor het CFV en de corporaties. Men is zich
bewust van de risico’s en pakt dit op. Wij moeten alert blijven, maar bij
alle kritiek is er nu toch ook reden voor een compliment.
Tot slot vraag ik de Minister om nog iets verder in te gaan op de bedrijfslasten. Hij vindt de maatregelen van Aedes onvoldoende en hij wil daar
meer grip op hebben. Hoe ziet hij op dit moment de ontwikkeling van de
bedrijfslasten van de corporaties?
De heer Bisschop (SGP): Voorzitter. Ik dank de Minister voor het overzicht
van de investeringsvarianten voor de verhuurderheffing. Het is duidelijk
dat iedere variant tot verschuiving van problemen leidt. Het is al door
eerdere woordvoerders opgemerkt. Als wij kiezen voor specifieke
vrijstellingen, moet het tijdelijk om een beperkt bedrag gaan. Die optie
wordt in de brief nadrukkelijk naar voren gebracht. Wij steunen dit.
Voor Rotterdam-Zuid is voor een uniek actieprogramma is gekozen, waar
veel voor te zeggen is. Ook de krimp is een groot probleem, maar dan
wordt het al lastiger. Je komt al snel in afbakeningsproblemen. Ik verwijs
naar een brief van de gemeente Aalten uit de Achterhoek die volgens haar
officiële cijfers een groter probleem zou hebben dan een gebied als
Zeeuws-Vlaanderen. Ik dring erop aan dat de Minister zoekt naar harde
criteria om krimpregio’s helder en duidelijk af te bakenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

7

De prognoses voor de woningbouw zijn op dit moment niet gunstig. Dat
is een open deur, maar het kan geen kwaad om daar af en toe nog eens
een zetje tegen te geven. De cijfers voor nieuwe opgaven en verkoop van
huurwoningen staan verder onder druk, terwijl er toch een flinke behoefte
is en die er in de toekomst ook zeker zal zijn. De brief van de Minister kan
ook zo worden gelezen dat de urgentie van dit probleem er nog niet
overal van afspat. De woningcorporaties zouden mogelijk ook meer
inspanningen kunnen leveren om dat vliegwiel weer aan de gang te
krijgen.
De SGP vindt het terecht dat er kritisch en royaal naar het behoud van
investeringscapaciteit wordt gekeken, bijvoorbeeld bij de uitwerking van
het nieuwe waarderingsstelsel. De Minister wijst er echter terecht op dat
er een evenwichtig beeld moet worden gegeven van de gevolgen van een
heffing voor corporaties. Het is inderdaad zorgelijk dat bij het terugdringen van de overhead nog niet het maximale behaald lijkt te worden.
Welke mogelijkheden ziet de Minister om hier extra beweging in te
krijgen?
Het kabinet wil de taakopdracht van corporaties opnieuw onder de loep
nemen en corporaties noodzaken zich tot hun kerntaak te beperken. Mijn
fractie is daar natuurlijk voor. Het is goed als een organisatie zijn kerntaak
goed voor ogen houdt, maar slank is iets anders dan mager. Wij moeten
oog blijven houden voor de maatschappelijke rol die corporaties kunnen
vervullen. Die rol is nu te ver gecommercialiseerd, daar ben ik het mee
eens, maar aan de andere kant mag die niet beperkt blijven tot de sociale
woningbouw sec. Nee, een woningcorporatie heeft eigenlijk per definitie
een bredere rol dan alleen maar het stapelen van stenen.
Hoe geeft de Minister zich bijvoorbeeld rekenschap van de rol die
woningcorporaties voor middeninkomens kunnen vervullen in de fase
waarin onze woningmarkt nog kampt met fundamentele onevenwichtigheden? Een verstandig overgangstraject is bij de hervorming van de
woningmarkt onmisbaar.
Tot slot nog een enkele opmerking over de huurverhoging voor de
huisvesting van chronisch zieken en gehandicapten. De SGP-fractie is van
mening dat de vrijstelling voor deze categorie huurders ruimhartig vorm
moet krijgen. Het is begrijpelijk dat wij de lopende procedure niet kunnen
openbreken en dat wij de huidige criteria niet kunnen wijzigen. Het is
echter wel belangrijk dat er dit jaar een kritische evaluatie komt om vast te
stellen of verruiming nodig is. Ik krijg hierop graag een reactie van de
Minister.
Ook mogen mensen die in overleg met de verhuurder geld hebben
gestoken in woningaanpassing en vanwege hun handicap zelf hebben
geïnvesteerd, niet met een huurverhoging worden geconfronteerd. De
Minister noemt dit gelukkig redelijk en fatsoenlijk, maar is dit ook goed
geregeld? Wil de Minister dit bevestigen?
Mevrouw Voortman (GroenLinks): De invulling van de hardheidsclausule
voor gehandicapten en chronisch zieken roept inderdaad vragen op. De
heer Bisschop zegt dat die ruimhartig moet worden toegepast, maar hij
laat het vervolgens bij vragen. Wij hebben van verschillende organisaties
suggesties gekregen. Zo zou iemand met een OV-begeleiderskaart of
iemand die kan aantonen dat hij een mantelzorgcompliment ontvangt,
ook een beroep moeten kunnen doen op de hardheidsclausule. Is de
SGP-fractie daar ook voor?
De heer Bisschop (SGP): Wij voegen ons naar de toelichtende brief van
de Minister van 5 juni jongstleden. Daarin wordt één categorie heel
expliciet genoemd en wordt de vinger gelegd bij een aantal andere
categorieën die verder aandacht verdienen. Gezien de huidige omstandigheden lijkt mij dit de meest evenwichtige route. Wij kunnen ons dus
vinden in de lijn die in die brief is uiteengezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

8

Mevrouw Voortman (GroenLinks): Dat betekent dus dat mensen die
bijvoorbeeld de mantelzorg voor hun partner op zich nemen waardoor die
geen AWBZ-indicatie heeft, geen beroep kunnen doen op de hardheidsclausule. Zij hebben dan het nakijken en moeten die inkomensafhankelijke
huurverhoging slikken. Accepteert de SGP dat?
De heer Bisschop (SGP): Dit is een van die zaken die nader onderzoek
verdienen. Ik kan mij heel goed voorstellen dat op dit punt aangepaste
afspraken worden gemaakt. In het traject dat nu wordt gevolgd, is er
echter onvoldoende tijd en gelegenheid om dit zorgvuldig uit te werken. Ik
ben het er echter van harte mee eens dat dit als aandachtspunt op de
agenda moet blijven. Op dit moment kunt je echter geen stappen zetten
zonder dat het nodige voorwerk is verricht. Daar is tijd voor nodig.
De heer Paulus Jansen (SP): Ik heb waardering voor het mededogen dat
de heer Bisschop vraagt voor mensen met een handicap en chronisch
zieken. Het draait echter om de concretisering. Ik heb het voorbeeld
genoemd van iemand die op 1 mei wordt ontslagen en als dank op 1 juli
6,5% huurverhoging krijgt. Heeft de heer Bisschop ook mededogen voor
die persoon die naar mijn mening toch totaal niet valt binnen de groep die
het kabinet zwaarder wil belasten?
Ik heb nog een tweede voorbeeld, namelijk van de kinderen van wie de
ouders die in een verpleeghuis verblijven en die staan ingeschreven op
hun adres. De Minister zegt dat zij dat dan maar moeten aanpassen en
voor een correspondentieadres moeten kiezen. Dat gebeurt niet met
terugwerkende kracht. Dus die kinderen krijgen als dank voor hun
mededogen met hun ouders een extra huurverhoging. Is de heer Bisschop
het ermee eens dat dit een Stalinistische invulling is van dit principe?
De heer Bisschop (SGP): Ik ken die concrete situaties natuurlijk niet. Ik
zou in het algemeen de lijn willen hanteren dat de beleidsregels helder en
duidelijk moeten zijn. Ik kan mij echter voorstellen dat corporaties bij de
uitvoering nagaan wat redelijk is en dat zij de menselijke maat en
dimensie laten meewegen. Dit kunnen wij volgens mij ook niet allemaal
vangen in de beleidsregels, maar de corporaties kunnen in de sfeer van de
uitvoering kijken wat zij kunnen doen.
De heer Paulus Jansen (SP): De medewerking van corporaties wordt
natuurlijk gewaardeerd, maar de vraag is of corporaties dat moeten doen.
Wil de heer Bisschop de corporaties daartoe verplichten of laat hij dit aan
hen over?
De heer Bisschop (SGP): De heer Jansen spreekt over de regel dat het
meetmoment vóór de huidige situatie ligt. Dat is mij even ontgaan. Ik
moet daarover nadenken. In het algemeen overleg hebben wij met
betrekking tot het inkomensafhankelijke deel echter gesproken over «trap
op, trap af». De SGP gaat ervan uit dat daaraan reëel inhoud wordt
gegeven.
De heer Monasch (PvdA): Voorzitter. Er wordt te veel gesproken over
woningcorporaties en te weinig gebouwd. Het is de hoogste tijd dat hierin
verandering komt. Nu de maatregelen voor de koopmarkt bekend zijn,
blijft de onrust over de huurmarkt echter voortduren. Het kabinet moet
naar de mening van mijn fractie uiterlijk op Prinsjesdag duidelijkheid
verschaffen op de grote dossiers: het huurbeleid, de novelle Herziening
Woningwet en de verhuurderheffing. Dit bij voorkeur in een akkoord
waarbij ook alle andere maatschappelijk betrokken partijen als de
Woonbond en Aedes, maar ook andere als de VNG zijn betrokken. Ziet de
Minister daar mogelijkheden voor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

9

De Partij van de Arbeid is ontstemd over het uitlekken van de novelle. Dit
vergroot de onrust, het beperkt de mogelijkheden van het parlement en je
moet reageren op uitgelekte plannen bijvoorbeeld in Het Financieele
Dagblad. Mijn fractie zit niet te wachten op overgangs-bv’s waarbij
corporaties hun bezit in de uitverkoop moeten doen en al helemaal niet op
juridische splitsingen die nog meer economische onzekerheid veroorzaken en investeringen verder doen afnemen.
De vraag is of het de Minister iets kan schelen dat er minder wordt
gebouwd. Het blad Cobouw kopt op 30 mei: Blok: lagere productie geen
probleem. De heer Knops heeft in een eendrachtige, niet gecoördineerde
samenwerking dat artikel meegenomen. De brief van 21 mei is natuurlijk
belangrijker. Daarin schrijft de Minister dat er toch te veel corporatiewoningen zijn. Dus minder productie is voor hem eigenlijk gewenst beleid,
zou je kunnen concluderen. Hebben wij hier te maken met een Minister
van VVD-marktideologie of is dit de Minister voor bouwen en wonen van
het kabinet Rutte-II?
De Partij van de Arbeid herkent zich niet in die uitspraken van de Minister.
Sterker nog, ze staan ook haaks op het regeerakkoord. Het regeerakkoord
gaat uit van behoud van de omvang van de sociale woningvoorraad en de
daarop afgestemde investeringscapaciteit van corporaties. De uitspraken
van de Minister lijken daar haaks op te staan. Ik krijg hierop graag een
reactie van de Minister.
De heer Knops (CDA): Ik heb in mijn eerste termijn een aantal vragen
opgeworpen en de heer Monasch beantwoordt er daar nu al een aantal
van. Wat mij betreft is dit één groot «j’acquse» in de richting van de
Minister. Hij zit met deze Minister in een coalitie. Mag ik op basis van zijn
inbreng in eerste termijn tot dusver, concluderen dat er over de toekomst
van de woningcorporaties een fundamenteel verschil van inzicht bestaat
tussen de Minister en de Partij van de Arbeid, in dit geval de heer
Monasch?
De heer Monasch (PvdA): Dat is het lastige: er liggen geen voorstellen
voor. Er worden alleen uitspraken in kranten gedaan, er verschijnen
uitgelekte stukken en af en toe worden passages opgenomen in brieven.
Op basis daarvan markeer ik het standpunt van de Partij van de Arbeid.
Als er concrete voorstellen zijn, zal, op grond van wat ik nu naar voren
breng, duidelijk zijn hoe wij die zullen beoordelen. Het is aan de Minister
om daarmee te doen wat hij wil, maar er verschijnen nu zo veel losse
onderdelen dat het goed is om duidelijk te maken hoe die door de fractie
van de Partij van de Arbeid worden gewaardeerd.
De heer Knops (CDA): Ik deel de mening dat het lekken van stukken
onbehoorlijk is. Ik beluister de inbreng van de heer Monasch echter zo dat
als de uitgelekte stukken overeenkomen met de voorstellen die later aan
de Kamer worden voorgelegd, de fractie van de Partij van de Arbeid die
retour afzender zal sturen.
De heer Monasch (PvdA): Het laatste waarop wij zitten te wachten, is
enig voorstel dat de economische onzekerheid nog groter zal maken
waardoor de investeringen nog verder zullen afnemen. Dat is een gevaar
dat dreigt bij juridische splitsingen en een dergelijk voorstel lijkt mij op dit
moment niet verstandig.
De voorzitter: Ik begrijp deze opmerkingen, maar ik wijs erop dat dit
onderwerp geen onderdeel uitmaakt van de agenda voor dit algemeen
overleg.
De heer Monasch (PvdA): Ik heb van de SP geleerd dat je zelf mag
bepalen wat je bespreekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

10

De voorzitter: Dat klopt, maar dan wel tot de voorzitter ingrijpt.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Dit is wel een belangwekkend issue.
Het is boeiend om een inkijkje te krijgen in de vete tussen de coalitiepartijen in dezen. Er ligt nog geen voorstel, maar er staat een zinnetje in het
regeerakkoord. De heer Monasch zegt dat de ideeën die nu in de media
worden gedropt, niet in lijn zijn met het regeerakkoord. Volgens mij staat
daar alleen in dat de corporaties zich moeten beperken tot hun kerntaak.
Dan lijkt het mij heel zinvol dat de heer Monasch tegen de Minister zegt
wat hij daaronder verstaat opdat de Minister daarmee rekening kan
houden in de brief die hij ongetwijfeld nog aan de Kamer zal sturen. De
Minister weet dan in ieder geval waarmee hij rekening moet houden om
te voorkomen dat de heer Monasch de brief retour afzender stuurt.
De heer Monasch (PvdA): Ik heb niet over de taken gesproken, maar over
de omvang van de woningvoorraad. De Minister suggereert in zijn brief
dat die voorraad te groot is. Het regeerakkoord gaat van een heel ander
uitgangspunt uit. Ik kom daar nog op. Volgens mij klopt zelfs die feitelijke
analyse niet.
De omvang van de sociale woningvoorraad is geen doel op zich, maar de
doelgroep van de sociale huur is een gegeven. Die doelgroep wordt
eerder groter dan kleiner. Vraag en aanbod variëren van regio tot regio.
Nederland heeft een dynamische woningmarkt met totaal andere
investeringsopgaven in Heerlen dan in Utrecht of Den Helder. De Minister
lijkt daaraan voorbij te gaan. Zou het niet zo kunnen zijn dat in het ene
gebied sloop centraal staat terwijl er in het andere gebied een groot tekort
is? De wachtlijsten zijn toch ook een gegeven? Of wil de Minister mensen
met een laag inkomen verplicht laten verhuizen naar arme krimpgebieden? Gaat VVD-wethouder Wiebes van Amsterdam bussen en
verhuiswagens beschikbaar stellen zodat mensen met een laag inkomen
kunnen worden verhuisd naar nieuwe veengebieden omdat hij van
mening is dat Amsterdam niets heeft aan arme inwoners? Of wil hij
huizen die in de krimpgebieden leegstaan, optillen en naar de Randstad
brengen? Wat wil de Minister met zijn optelsom in de brief zeggen?
De optelsom van de Minister lijkt ook op basis van Wonen 2000 niet juist
te zijn. Het aantal huishoudens met een inkomen tot € 34.000 omvat
volgens Wonen 2012 2,9 miljoen mensen. Dat is ruim meer dan de huidige
voorraad. Daarnaast breidt de doelgroep zich alleen maar uit door de
afname met ruim 3% van het besteedbare inkomen tussen 2009 en 2012,
aldus Wonen 2012. Mijn fractie pleit niet voor uitbreiding, noch voor
ideologisch gedreven inkrimping, maar voor een verstandig en dynamisch
bouw- en woonbeleid dat is gebaseerd op demografische en economische
ontwikkelingen. Ik krijg graag een reactie van de Minister.
Dat dynamische beleid stond mijn fractie ook al in de vorige kabinetsperiode voor toen werd gesproken over de rigide Europese inkomensgrens
bij de toewijzing van huurwoningen. Zij was dan ook verheugd over de
brief die Minister Spies eind vorig jaar op verzoek van de fracties van het
CDA en de PvdA aan de Kamer stuurde. Daarin schreef zij dat Europa
meer ruimte biedt. Wij komen daarop terug bij de behandeling van de
novelle bij de herziening van de Woningwet die dit najaar zal plaatsvinden. Afgelopen vrijdag heeft het kabinet echter een brief aan de Kamer
gestuurd waarin volkshuisvesting wordt genoemd als een terrein
waarmee Europa zich niet hoeft te bemoeien. Kan de Minister dit
toelichten?
Tijdens een vorig algemeen overleg hebben wij gevraagd om Vestia meer
dan nu verantwoordelijkheid te laten dragen voor de oplossing van de
eigen problemen. Ik lees dat er steeds meer pakketten woningen zijn
verkocht. Zijn er inmiddels ook meer mogelijkheden voor het oplossen
van de eigen problemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

11

Ik dank de Minister voor de brief over de verhuurderheffing met alle
varianten en grondslagen. Dit is een goede uitwerking van het verzoek
van de Kamer. Ik ga even terug naar de aanvankelijke verhuurderheffing in
het regeerakkoord. Die kende de volgende opbouw: 1,6 miljard naar de
rijksbegroting, ruim 400 miljoen naar de huurtoeslag en 400 miljoen extra
investeringscapaciteit voor de corporaties. De WOZ-berekening van het
CPB bleek een flop te zijn. Het voorstel van het woonakkoord is opnieuw
doorberekend. Uit die berekening blijkt dat het nog steeds niet toereikend
is. De overhead moet worden aangepakt en er zou eventueel verkocht
kunnen worden, maar dan nog is de mismatch de komende jaren niet
gedekt, aldus het CFV. Wat zal de Minister aan die mismatch doen?
Een tweede belangrijk uitgangspunt, de 80% maximaal redelijke huur die
in de CFV-berekening is opgenomen, spreekt mij aan. Die zal worden
bekeken in het onderzoek waarvan de uitkomsten in het najaar naar de
Kamer worden gestuurd.
De heer Verhoeven (D66): De novelle staat niet op de agenda, maar de
heer Monasch zegt dat corporaties vastgoed moeten verkopen om het
verschil tussen de heffing en de huurinkomsten te betalen. Dan mag ik er
toch wel iets over zeggen? In hoeverre is de boosheid van de heer
Monasch over het uitgelekte voorstel van de Minister te rijmen met het
feit dat hij zelf zegt dat corporaties vastgoed moeten verkopen en moeten
afslanken?
De heer Monasch (PvdA): Ik heb daarna gezegd dat ik uitga van een
dynamisch beleid. In dit geval hebben wij gezegd dat dit tijdelijk mogelijk
zou zijn, maar uit de berekening van het CFV blijkt dat het niet helpt.
Daarom vraag ik wat het kabinet zal doen aan die mismatch.
De heer Verhoeven (D66): Worden als «dynamisch» zeggen mij niet zo
veel in de context van deze vraag. Wil de PvdA dat corporaties bezit
verkopen, slanker worden en de heffing op die manier betalen of wil zij
dat corporaties al hun bezit behouden, niets verkopen en dezelfde brede
taakopvatting houden als in de afgelopen decennia?
De heer Monasch (PvdA): De heer Verhoeven haalt veel dingen door
elkaar. De vraag was of de verkoop van een pakket van 5.000 woningen
extra in de periode van de mismatch – tussen 2013 en 2017 – een
oplossing zou bieden voor dit probleem. Uit de analyse van het CFV die
die berekening heeft gemaakt op ons verzoek, blijkt dat dit onvoldoende
is.
De heer Paulus Jansen (SP): Ik had gehoopt dat de heer Monasch de
brief van de 90 wethouders zou betrekken bij zijn inbreng en dat hij wat
voortschrijdend inzicht zou tonen met betrekking tot de verhuurderheffing. Die wethouders zeggen toch: dit is brandhout, kappen daarmee?
De heer Monasch (PvdA): Als je naar de cijfers voor de lange termijn
kijkt, zie je dat het kan. Wij spreken echter voortdurend over de mismatch
in de eerste paar jaren. Daarvoor hebben wij een oplossing gezocht. Het
huidige voorstel biedt die oplossing niet. Ik wil daar graag een reactie van
de Minister op.
De heer Paulus Jansen (SP): Het fundamentele probleem dat deze
wethouders aan de orde stellen, overigens is dat ook door anderen en
mijzelf gedaan, is dat de investeringskracht op lokaal niveau compleet
onderuit wordt geschoffeld. De corporaties zijn de kurk waar de
gemeenten op drijven. De hele wijkaanpak gaat eraan. Dat moet de heer
Monasch toch ook aan het denken zetten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

12

De heer Monasch (PvdA): Je kunt het zo dramatisch voorstellen als je
wilt. Sommige investeringsprogramma’s gaan door. Waar zij tegenvallen,
moet je in die mismatch kijken wat je daaraan kunt doen. Ik zal daar straks
nog een suggestie voor doen. Hiernaar moet ook worden gekeken bij de
begrotingsvoorbereiding 2014. Mijn fractie heeft al aangegeven dat daar
een investeringspakket bij moet. Ik kan me zo maar voorstellen dat daarin
rekening wordt gehouden met dit probleem.
De heer Fritsma (PVV): De PvdA-fractie is het kennelijk niet met de
Minister eens dat er al een vrij ruime woningvoorraad is. Hoe groot is het
verschil van mening precies? Wanneer is de PvdA tevreden? Moet er een
beetje worden bijgebouwd of moet er veel meer worden bijgebouwd? Met
andere woorden, waar liggen de grenzen ongeveer?
De heer Monasch (PvdA): Dit is nu weer zo’n statisch benadering waar ik
bezwaar tegen maak. Het kan best zijn dat in de ene regio veel behoefte
bestaat aan vrijesectorhuurwoningen terwijl daarvoor in een ander gebied
geen marktpartij te vinden is. Ik denk dat je op lokaal niveau met
gemeenten en corporaties in goede prestatieafspraken met makelaars en
projectontwikkelaars moet bekijken wie wat waar bouwt.
De heer Fritsma (PVV): Waar rekent de PvdA-fractie het kabinet op af? De
heer Monasch zegt dat hij het niet eens is met de uitspraken van de
Minister. Hij moet dat dan toch nader kunnen toelichten? Hij moet dan
toch aan iedereen duidelijk kunnen maken hoe het volgens hem moet en
waarop het kabinet wordt afgerekend? Anders wordt het weer een soort
«Duivesteijntje», vrees ik. Dan wordt er wel tegengas gegeven, maar als
puntje bij paaltje komt dan wordt er niet thuis gegeven.
De heer Monasch (PvdA): In een stad als Amsterdam is veel behoefte aan
vrijesectorwoningen. Ik ga daar niet over, maar ik roep de partijen in
Amsterdam op om daarop zo veel mogelijk in te zetten. Tegelijkertijd zie je
dat daarvoor in bijvoorbeeld krimpgebieden geen marktpartij te vinden is.
Sterker nog, in sommige krimpgebieden zeggen de gemeentebesturen dat
zij de marktpartijen in geen 30 jaar hebben gezien en dat de laatste
institutionele belegger zijn bezit zo snel mogelijk wil verkopen. Dit
betekent dat de spelers op lokaal een andere vraag, een andere reactie en
een andere verantwoordelijkheid hebben. Daarom hebben wij gezegd dat
de voorraad als uitgangspunt moet worden genomen, ook om te
voorkomen dat de een zegt dat het minder moet en de ander dat het meer
moet. Vervolgens moet lokaal en regionaal dynamisch worden bepaald
hoe wij daarmee omgaan. Ik kan me ook voorstellen dat corporaties bezit
verkopen om met dat geld meer te doen voor studentenhuisvesting of
voor ouderenhuisvesting als daar meer behoefte aan is. Zo zouden wij
daarin moeten staan. Ik krijg dus graag een reactie op de problemen van
mismatch en de betaalbaarheid van de huidige verhuurderheffing.
Iedere herverdeling kent zijn eigen problemen, maar wij zien drie
gebieden waar geen enkel reëel perspectief is op investeringen op korte
termijn. Dit geldt voor Rotterdam-Zuid, een aantal specifiek te bepalen
krimpgebieden zoals Oost-Groningen, Heerlen Parkstad en ZeeuwsVlaanderen, en voor de grote vraag naar de omzetting van kantoorpanden
in woningen. Dit laat onverlet de veel grotere opgave van de herstructurering in nieuwbouw van steden. Is een uitwerking op dat punt wellicht
mogelijk?
De veel te grote overhead bij corporaties is een doorn in het oog. De
Minister wijst daar ook op in zijn brief. Is hij nog steeds van mening dat
die door middel van een vrijblijvend kader kan worden opgelost of moet
dit verplichtend worden opgenomen in bijvoorbeeld de herziene
Woningwet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

13

Dit land is in een soort shock terechtgekomen, waarna wij buffer op buffer
zijn gaan vormen. Het resultaat is dood kapitaal waarmee niet geïnvesteerd kan worden. Corporaties moeten een buffer aanhouden om
renteschommelingen op te vangen voor hun derivatenportefeuilles. Het
gaat inmiddels om een buffer van 200 basispunten, in gewoon Nederlands: 2%. De corporaties hebben nu een buffer van 2,3 miljard op de
derivatenportefeuille. Daar kun je dus niets mee. Voor een buffer van 2%
heb je maar 1 miljard nodig en voor een buffer van 1% maar 660 miljoen.
Wij hebben hierover veel wiskundigen gesproken en het unanieme
oordeel is dat deze buffer veel te hoog is bij de huidige lage rentestand, te
meer omdat de renteschommeling er vooral op is gericht om renteverlagingen op te vangen. Met het huidige renteniveau lijkt 2% veel te hoog.
Hoe realistisch is een verdere daling van de rente? Als die rente stijgt, wat
is dan nog het nut van de reservering voor de neergaande rente? Ik zou
van de Minister graag een oordeel ontvangen van het WSW en de Bank
Nederlandse Gemeenten over de vraag of die buffer te hoog is. Kan de
Minister voor volgende week een advies met het antwoord op deze
vragen aan de Kamer toesturen?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik heb met verbazing geluisterd naar
de heer Monasch. Een paar weken geleden moest hij zo nodig op de
televisie melden dat de corporaties hun investeringen vasthielden en dat
zij dat deden om het kabinet onder druk te zetten. Ik ben vergeten welke
teksten hij allemaal nog meer bezigde, maar het was allemaal de schuld
van de corporaties. Nu heb ik zijn inbreng aangehoord en ik hoor hem in
een paar tussenzinnen zeggen dat er een mismatch is, dat er onvoldoende
geld is voor de hele herstructureringsopgave en dat de corporaties
problemen hebben met de buffers. Wat zegt hij nu eigenlijk? Hier zit een
Kamerlid met twee gezichten. Aan de ene kant roept hij heel stoer dat het
de schuld is van de corporaties en aan de andere kant zegt hij dat het aan
de voorstellen ligt. Wat vindt de heer Monasch nu echt?
De heer Monasch (PvdA): Mevrouw Schouten maakt er een potje van. Zij
verwijst naar het NOS Journaal waarin ik heb gezegd dat mij helaas is
geworden dat een aantal corporaties het verzet tegen de verhuurderheffing, waar men ten principale tegen is, zo ver opvoert dat de indruk
ontstaat dat er helemaal geen investeringen meer mogelijk zijn. Dat lijkt
mij niet reëel en dat komt ook niet overeen met de berekeningen. Ik zeg
nu dat de woonakkoordpartijen aan het CFV hebben gevraagd om een
nieuwe berekening opdat duidelijk wordt of die mismatch kan worden
weggenomen door het aanpakken van de overhead en het wegzetten van
de verkoopprogramma’s. Bij de partijen van het woonakkoord bestond
immers een breed gedragen gevoel dat er iets moet worden gedaan aan
die mismatch. Als ik nu kijk naar de berekeningen van het CFV, zie ik dat
die maatregelen onvoldoende opleveren om die mismatch weg te nemen.
Dan moet je als politicus durven zeggen dat het op basis van de berekeningen voor de lange termijn mogelijk is. De corporaties doen soms net
alsof er geen extra huurinkomsten zijn, maar die zijn er gewoon. Dus het
kan ook vanaf 2017. In de mismatch leveren de cijfers op dit moment
echter onvoldoende op. De vijf partijen van het woonakkoord hebben
daarnaar gevraagd. Dan is het toch niet zo vreemd dat ik dit hier aan de
orde stel? Sterker nog, ik verwacht dat mevrouw Schouten dat ook zal
doen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Voorzitter. Ik zal vooral ingaan op de
verhuurderheffing. In eerdere debatten hebben wij vooral aandacht
besteed aan de elementen betaalbaarheid, duurzaamheid en de positie
van chronisch zieken en gehandicapten. Langs die lijnen heb ik nu ook
naar de voorliggende stukken gekeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

14

Er zijn zeven varianten, maar het uitgangspunt van al die varianten is:
1,7 miljard in de schatkist. Je mag elke kleur auto uitzoeken, zo lang de
auto maar zwart is. Als wij RTL Nieuws mogen geloven, hebben de
woonakkoordpartijen dat gisteren gedaan. Zij zouden voor zwart hebben
gekozen, een variant waarin delen van het land worden ontzien voor
100 miljoen en de rest van het land 100 miljoen extra betaalt. Een variant
waarin een beetje meer voor de ombouw van kantoren wordt gekozen,
maar die keuze biedt geen oplossing voor de betaalbaarheid en ook niet
voor de broodnodige verduurzaming. Bovendien wordt het probleem op
andere plekken en van andere typen huisvesting, denk bijvoorbeeld aan
studentenhuisvesting, zo groter.
Hiermee los je het werkelijke probleem van corporaties en huurders niet
op, dat is namelijk die heffing. Zo lang de woonakkoordpartijen star
blijven vasthouden aan 1,7 miljard voor de schatkist, is er niet voldoende
investeringsruimte voor corporaties. Je beloont de kantoorombouw een
beetje en je ontziet een paar gebieden een beetje, maar de rekening komt
elders te liggen. Van een keuze voor groen en rood, voor verduurzaming
en betaalbaarheid, is geen sprake.
De betaalbaarheid staat nu al onder druk. Corporatiewoningen worden
onbetaalbaar, juist voor de mensen voor wie ze primair zijn bedoeld. De
Minister reageert in september op het rapport van het onderzoeksinstituut
OTB, maar in bijvoorbeeld de regio Haaglanden is het nu al menens. In
Delft zijn 1.800 grote corporatiewoningen nu nog betaalbaar, maar na
leegkomst worden er daarvan nog maar 200 betaalbaar aangeboden.
Gezinnen met een inkomen tot € 30.000 kunnen nergens meer heen.
Voor verduurzaming zijn er mooie plannen, maar nog te weinig. Door
minder star vast te houden aan die 1,7 miljard kunnen corporaties de
broodnodige lucht krijgen voor verduurzaming van hun voorraad. Beloon
corporaties dus ook voor investeringen in verduurzaming. Elke euro die
daarin wordt geïnvesteerd, moet in mindering worden gebracht op de
heffing. Dat is goed voor het milieu, goed voor de portemonnee van
verhuurders en goed voor de bouw.
Ondanks de afspraken van de woonakkoordpartijen lijken er wel aanknopingspunten te zijn. Zo gaf de fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid
aan dat corporaties tot investeren gestimuleerd moeten worden door
garanties van overheidswege. De fractieleider van de ChristenUnie ziet nu
ook in dat 1,7 miljard ophalen om in de schatkist te storten, niet de goede
weg is. Ook hij wil de 1,7 miljard direct investeren in de woningsector, zo
liet hij gisteren aan NU.nl weten. De facto is er dus ruimte om af te wijken
van het dogma.
Na de Tweede Kamer, zal de Eerste Kamer hierover spreken. Zowel hier
als in de Eerste Kamer is het belang van een integrale, breed gedragen
woonvisie met maatschappelijke organisaties aan de orde geweest. De
Minister heeft in de Eerste Kamer toegezegd dat hij zich hiervoor zal
inzetten. Die toezegging is vooralsnog niet ingelost. Dat is wel hard nodig,
want zoals de heer Duivesteijn in maart al opmerkte: «De politiek en
maatschappelijke organisaties staan tegenover elkaar.» Dat is nog steeds
het geval, ook al is de deadline van de toezegging al op 1 mei verlopen.
Wanneer komt die breed gedragen visie op de woningmarkt er wel?
Wanneer gaat de Minister werk maken van de beloofde inzet op een
woonakkoord met maatschappelijke organisaties? Het moge duidelijk zijn
dat een paar gesprekken met een paar organisaties over de vraag welke
kleur zwart zij willen, niet getuigen van een serieuze inzet.
Dan de regeling chronisch zieken en gehandicapten die zeer nadelig
uitpakt. Zo zijn er veel mensen die geen AWBZ-zorg ontvangen omdat zij
een mantelzorger hebben zonder zorgindicatie en zonder vrijstelling van
inkomensafhankelijke huurverhoging. Staatssecretaris Van Rijn bezuinigt
met steun van de PvdA en VVD op de thuiszorg en de dagbesteding.
Mensen moeten het maar zelf oplossen. Minister Blok straft vervolgens
mensen die dat ook werkelijk doen door de zorg zelf te regelen door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

15

middel van mantelzorg. Ik kan mij niet voorstellen dat partijen als de
ChristenUnie en de SGP, die mantelzorg hoog in het vaandel voeren in de
vele debatten die wij hier voeren over de langdurige zorg, hiermee
instemmen.
De regeling wordt bovendien veel te beperkt uitgelegd. Veel mensen die
wel degelijk chronisch ziek of gehandicapt zijn, kunnen in de huidige
situatie geen beroep doen op de hardheidsclausule. De reden hiervoor is
dat de Minister dat nu niet uitvoerbaar acht. Hiermee wordt wederom
bevestigd dat met dit kabinet de inclusieve samenleving nog erg ver weg
is. Het kabinet maakt plannen, maar denkt niet na over de gevolgen ervan
voor mensen met een beperking. Die worden achteraf gerepareerd, maar
zeer summier, bijvoorbeeld wel voor mensen met een visuele beperking,
maar anderen moeten blijkbaar maar wachten vanwege tijdgebrek.
Het kabinet spreekt mooie woorden over mensen langer thuis laten
wonen, maar dat schept dan ook de plicht om je best te doen om
chronisch zieken en gehandicapten te ontzien. Daarom dring ik erop aan
dat de reikwijdte van de regeling wordt herzien. Naast de mogelijkheid om
een beroep te doen op de clausule voor mensen met een zorgindicatie,
moet de regeling als volgt worden uitgebreid. Wie een kopie van de
OV-begeleiderskaart of de mantelzorgcomplimentformulieren van de
Sociale Verzekeringsbank kan overleggen, moet een beroep kunnen doen
op de hardheidsclausule. Wie in een aangepaste woning woont, vaak door
de bewoner zelf aangepast, moet ook een beroep kunnen doen op de
hardheidsclausule. Daarnaast moet er meer tijd komen voor de beoordeling van deze groepen.
Ik reken erop dat de Minister zich inmiddels meer rekenschap geeft van de
effecten van zijn beleid op chronisch zieken en gehandicapten. Dat past
ook in de brede visie die door zijn collega’s wordt uitgedragen. Indien
nodig dien ik een motie in.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Dit algemeen overleg over woningcorporaties is ook belangrijk met het oog op de hervormingen van de
woningmarkt die het kabinet voorstaat. De corporaties hebben de
afgelopen 100 jaar een belangrijke rol gespeeld bij de zorg voor
voldoende huisvesting voor mensen met de laagste inkomens. Het is
goed om daarover te praten, omdat dit al sinds het verschijnen van het
regeerakkoord onderwerp van discussie is. De woordvoerders voor mij
hebben al gesproken over de verhuurderheffing. Ik ben blij dat de
WSW-trendanalyse op tafel ligt en dat wij daarop kunnen inzoomen. In het
tweede deel van mijn inbreng zal ik ingaan op de uitwerking door de
Minister van de motie over de verhuurderheffing.
In de WSW-trendanalyse valt een aantal zaken op. De inkomsten nemen
toe door de huurinkomsten en door het gelijk blijven van de verkopen,
maar ook een aantal uitgaven neemt toe. Dit geldt voor de bedrijfsuitgaven, terwijl de onderhoudsuitgaven gelijk blijven. Het geldt ook voor de
personeelsuitgaven. Gelukkig blijven de uitgaven voor woningverbetering
gehandhaafd. De inkomsten nemen dus toe en de uitgaven, en dan met
name de eigen uitgaven, nemen ook toe. In een brief van 7 juni schrijft de
Minister dat het voorstel van Aedes hem enigszins teleurstelt, omdat het
zich met name richt op het verschaffen van meer inzicht in de bedrijfslasten. Die discussie is volgens mij al in de afgelopen tien jaar gevoerd. Er
is echter geen bereidheid om de ambitie die eerder is uitgesproken, in
daden om te zetten. De heer Monasch sprak al over het vrijblijvende
karakter. Hoe beoordeelt de Minister dit? Hoe zijn de gesprekken met
Aedes verlopen? Ik overweeg een motie in te dienen om die vrijblijvendheid weg te nemen.
De heer Fritsma (PVV): Het is natuurlijk goed dat corporaties op de eigen
uitgaven moeten letten en efficiënter moeten werken en als daar geld bij
is te halen, is dat fantastisch. Is mevrouw Visser van mening dat het geld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

16

dan moet worden teruggegeven aan de burger en dat de huurverhogingen dan kunnen worden verzacht of in het beste geval zelfs
achterwege kunnen blijven?
Mevrouw Visser (VVD): Dat is een andere discussie. De huurverhoging is
ingezet om de doorstroming op de woningmarkt op gang te brengen,
opdat de woningen weer vrij komen voor de mensen voor wie de sociale
woningbouw ooit bedoeld was, namelijk de mensen met de kleinste
portemonnee. De verhuurderheffing kan een prikkel zijn voor hervorming,
maar is ook bedoeld voor een bijdrage aan het oplossen van de financiële
problemen van Nederland. De VVD is van mening dat een verhuurderheffing van 1,7 miljard kan worden gevraagd van een sector die beschikt
over 260 miljard aan activa en die de afgelopen tien jaar structureel
ongeveer 1 miljard heeft overgehouden binnen de sectorale verlies- en
winstrekening. Aan de sector mag worden gevraagd een bijdrage te
leveren aan de oplossing van de financiële problemen in Nederland, want
wij vragen aan iedereen een bijdrage.
De heer Knops (CDA): Ik ben verbaasd over de genuanceerde inbreng van
mevrouw Visser. Dat was een maand gelden wel anders. Zij was toen
woedend op de corporaties omdat die een bouwstaking organiseerden en
zij de plannen van de coalitie dwarsboomden. Om aan te tonen dat de
bedrijfslasten veel te hoog zijn, merkt mevrouw Visser op dat de corporaties niet bezuinigen op onderhouds- en bedrijfsuitgaven. Is zij ervan op
de hoogte dat goed onderhoud ook een bijdrage levert aan de economie
en onnodig achterstallig onderhoud voorkomt? De bedrijfsuitgaven
worden bovendien voor een deel veroorzaakt door allerlei heffingen,
bijvoorbeeld de Vestiaheffing.
Mevrouw Visser (VVD): Ik wil één ding helder stellen. De heer Knops doet
mee aan het beeld dat wordt geschetst dat corporaties geen enkele
geldstroom meer hebben. Hij moet dan eens goed kijken naar de
WSW-trendanalyse en naar de jaarrapportages van het CFV van de
afgelopen tien jaar. Daaruit blijkt dat er een structurele cashflow is van
ongeveer 9 miljard, soms wat meer, soms wat minder. Dat is ook een
beetje afhankelijk van de politieke kleur en de ambities. Er wordt dus
voortdurend geïnvesteerd in de Nederlandse woningmarkt. Als de sector
dan al meerdere jaren beweert dat er efficiënter moet worden gewerkt en
uit de trendanalyse blijkt dat dit niet gebeurt, dan spreken wij onze zorgen
daarover uit. Als de sector zegt dat er niet verder kan worden geïnvesteerd, dan moet worden aangetoond dat men al het mogelijke heeft
gedaan om de kosten zo veel mogelijk te beperken. Daar is mijn oproep
over de bedrijfslasten ook op gericht.
De heer Knops (CDA): Ik krijg geen antwoord op mijn vragen. Misschien
dat dit in tweede termijn nog lukt. Ik vraag aandacht voor de aanname dat
er zo maar woningen kunnen worden verkocht. Mevrouw Visser is toch
ook op de hoogte van het feit dat de corporaties woningen te koop
kunnen aanbieden, maar dat er helemaal niets wordt verkocht? De hele
woningmarkt ligt stil. Het is de vraag waardoor dit wordt veroorzaakt. Zij
kan die macrogetallen wel noemen, maar er zijn grote verschillen tussen
de corporaties. Dit blijkt ook uit de varianten die de Minister heeft laten
doorrekenen.
Mevrouw Visser (VVD): Ik heb de term «verkoop» niet in de mond
genomen. U verwijt mij dat ik geen antwoord geef op uw vragen, maar
volgens mij luistert u niet naar wat ik zeg.
De heer Knops (CDA): Ik heb twee andere vragen gesteld, daar kunt u
toch op antwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

17

De voorzitter: Ik wijs erop dat wij via de voorzitter spreken en alleen met
toestemming van de voorzitter. Mevrouw Visser rondt haar antwoord op
de interruptie af en vervolgt dan haar betoog.
Mevrouw Visser (VVD): Ik baseer mij op de WSW-trendanalyse. Ik heb in
mijn inleiding gezegd dat het belangrijk is dat wij daar nu over kunnen
beschikken en erover kunnen praten. De corporaties hebben zelf de cijfers
aangeleverd voor de komende vijf jaar. Zij verwachten dat zij hun
verkopen op een stabiel niveau kunnen behouden. Natuurlijk zal dit per
regio verschillen. Ik heb ook niet gezegd dat er geen verschillen per regio
zijn. Dat is de interpretatie van de heer Knops van mijn inbreng geweest.
Ik heb gezegd dat uit de cijfers, die men zelf voor de komende vijf jaar
heeft aangeleverd, blijkt dat de inkomsten toenemen en dat de ambitie om
efficiënter te werken geen gestalte krijgt. Daarover heb ik mijn zorgen
uitgesproken. Ik heb gezegd dat deze cijfers zo opvallen juist in de
discussie over de verhuurderheffing.
Een ander element dat opvalt in de WSW-trendanalyse is de enorme
stijging van de rente-uitgaven. Aan de analyse ontbreken de aannames op
basis waarvan wordt geconstateerd dat de rente-uitgaven zo toenemen.
Met name in een markt waar de kapitaalmarktrente stijgt, is het de vraag
wat dit betekent voor de risico-omvang en de risico’s die corporaties op
zich nemen. Wil de Minister daarover een uitspraak doen, ook gelet op de
verhouding van de rente-uitgaven tot de totale uitgaven van corporaties
voor beheer en onderhoud van hun woningbezit? Het bedrag stijgt van
€ 150 tot bijna € 1.600 per verhuureenheid. Dat baart mij zorgen.
Een ander punt waarvoor ik aandacht vraag, is de verhuurderheffing. Ik
dank de Minister voor de uitgebreide uitwerking van de motie. De Minister
geeft duidelijk aan welke opties er zijn en wat free ridergedrag daarin zou
kunnen zijn. De VVD is altijd uitgegaan van het principe «nee, tenzij» bij
een beoordeling van de mogelijkheden om die heffing op een andere
manier uit te werken. Het principe «tenzij» kan worden ingevuld met een
aantal specifieke tijdelijke maatregelen. Die richten zich op drie
elementen. In de eerste plaats kantooromzetting, want er is een flinke
transformatieopgave waarbij de markt zijn verlies moet nemen, maar die
heeft eerder natuurlijk ook flinke winsten geboekt.
In de tweede plaats het nationaal programma Rotterdam-Zuid. Dit is zo
afgesproken omdat de problematiek van nationale omvang is. Een
belangrijk aandachtspunt is wel dat dit programma zich moet richten op
de sociale huur. Er is ook een flinke opgave voor de particuliere woningvoorraad in dit gebied, maar voor een variant waarin de verhuurderheffing op een andere manier wordt uitgewerkt, kunnen corporaties en
particuliere verhuurders niet worden aangeslagen.
In de derde plaats de sloop in de krimpgebieden die nu zijn aangewezen.
Eerder is al gesproken over het uitsluiten van particuliere verhuurders van
de verhuurderheffing. De belangenvereniging heeft hierover eind mei een
brief gestuurd waarin zij de stelling van het kabinet betwist dat dit niet
anders kan gelet op Europese verplichtingen. Het Ministerie schijnt nog
niet op deze brief te hebben gereageerd. Wil de Minister daar nu op
ingaan of eventueel schriftelijk na dit overleg?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Voorzitter. Ik begin met de verhuurderheffing. Ik dank de Minister voor de uitgebreide brief met alle varianten
die zijn doorgerekend. Ik dank de ambtenaren voor al het werk dat zij
daarvoor hebben verzet. Ik onderschrijf wat woordvoerders voor mij al
hebben gezegd, namelijk dat het goed is dat wij nog naar een aantal
specifieke kwesties kijken.
Voor mijn fractie zijn dit in de eerste plaats de krimpgebieden als
Oost-Groningen, Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Limburg. Daar kunnen veel
woningen niet worden verkocht. Sterker nog, daar moet veel meer
worden gesloopt dan er überhaupt wordt doorverkocht. Dat heeft invloed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

18

op de kasstromen van de woningcorporaties. In de verhuurderheffing
moet daarmee rekening worden gehouden. Kan de Minister hierover een
positief oordeel geven?
Hetzelfde geldt voor Rotterdam-Zuid. Over dit nationale programma zijn
eerder afspraken gemaakt. De overheid moet dan wikken en wegen. Zij
kan niet zo maar haar handtekening onder dit akkoord weghalen. Die
handtekening verplicht haar te kijken wat zij daar nog kan doen. Wil de
Minister ook in deze kwestie een positief oordeel geven?
Dit geldt ook voor de kantorentransformatie. Dat is een behoorlijke
opgave en daar is veel te winnen. Hoe kijkt de Minister daar tegenaan?
Ik dank hem voor de deal die hij vorige week met de bouwers heeft
gesloten over de zogenaamde «nul op de meter». Dit lijkt mij een goede
impuls voor beide kanten. Aan de ene kant leidt de afspraak tot het
energiezuiniger maken van woningen en aan de andere kant kunnen
kasstromen voor de corporaties worden gegenereerd. Dat is een
win-winsituatie en ik dank de Minister voor zijn positieve houding. Ik ben
erg benieuwd hoe dit wordt opgepakt. Kan hij ons daarover informeren?
Als de Minister positief zou reageren op onze voorstellen, heb ik nog wel
een vraag over de aftrek. Aedes heeft laten weten dat een eventuele aftrek
op bijvoorbeeld investeringen op de genoemde gebieden, al in de dPi (de
Prognose informatie) moet worden meegenomen om te voorkomen dat
het WSW een bepaalde beoordeling geeft terwijl er daarna nog een aftrek
volgt. Is het mogelijk vóór die beoordeling met die aftrek rekening te
houden?
Ik heb nog een specifieke vraag over de huurverhoging op grond van het
inkomen. Dit betreft de groep ouderen die in een verpleeghuis wonen en
ingeschreven staan op het adres van een van de kinderen. Hier moet toch
een mouw aan te passen zijn. De Minister heeft al gesuggereerd dat er
een postadres kan worden ingeschreven. Die mensen moeten nu echter
wel een bezwarenprocedure in. Dat lijkt mij veel bureaucratie om niets.
Kan de Minister niet nagaan of er een praktische oplossing te vinden is?
Als wij toch al weten dat het niet zo is bedoeld, kan dit misschien wat
gemakkelijker worden opgelost. Ik hoor graag de mening van de Minister
hierover.
Ik kom nu bij de brief over de hardheidsclausule voor gehandicapten en
chronisch zieken. Dit is voor ons een belangrijk punt. Wij hebben er in de
onderhandelingen over het woonakkoord hard voor gestreden dat er
rekening zou worden gehouden met deze groepen. Ik stel vast dat de
Minister vooral heeft gekeken of die uitvoerbaar is. Je moet natuurlijk
altijd rekening houden met de uitvoerbaarheid, maar ik zet vraagtekens bij
de conclusie van de Minister dat deze voor een aantal groepen niet
uitvoerbaar is. Hij schrijft dat er geen objectieve criteria zijn voor mensen
die slechtziend zijn of voor mensen met autisme. Dat lijkt mij sterk, want
die mensen komen in aanmerking voor andere regelingen en dat is toch
ook op enig moment vastgesteld. Kan daarbij worden aangesloten? Ik
dring erop aan dat de Minister nog een poging in die richting doet. Het
lijkt mij onzinnig dat mensen die hun woning hebben aangepast, moeten
gaan verhuizen terwijl zij die aanpassing toch nodig hebben. Ik krijg
hierop graag een reactie van de Minister. Overigens dank ik hem voor de
tegemoetkoming ten aanzien van de problematiek van blinde mensen.
Hetzelfde geldt zeker ook voor de mantelzorgers. De Minister wil wachten
op de evaluatie van het mantelzorgcompliment voordat hij bekijkt hoe hij
met deze groep omgaat. Dat duurt veel te lang. Waarom kan niet nu al
worden geregeld dat mensen die een mantelzorgcompliment hebben, in
aanmerking komen voor de hardheidsclausule of de uitzonderingsregel?
Ik ben er niet van overtuigd dat dit nu zo moeilijk zou zijn. Onze intentie
was duidelijk. Mensen hebben daar terecht rekening mee gehouden en dit
moet worden geregeld. Ik hoor graag van de Minister hoe hij dit ziet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

19

De heer Paulus Jansen (SP): Ik heb veel waardering voor de inzet van
mevrouw Schouten en wij strijden hierin zij aan zij. Ik heb in mijn bijdrage
nog een derde groep genoemd, namelijk de mensen die dit jaar hun
inkomen hebben zien kelderen. Mevrouw Schouten zat aan tafel bij de
onderhandelingen over het woonakkoord en zij weet daar dus veel meer
van dan ik. Kan zij bevestigen dat dit een onbedoeld effect is dat strijdig is
met de intentie van de wetgever om mensen met hoge inkomens te
straffen en niet de mensen met lage inkomens?
De voorzitter: Ik wijs erop dat de heer Jansen al eerder twee interrupties
heeft geplaatst. Ik kwam daar iets te laat achter. Dit was dus een «genade
interruptie».
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik herhaal de woorden van de heer
Bisschop. Het uitgangspunt was inderdaad «trap op, trap af». Ik hoor
graag hoe de Minister daar tegen aankijkt.
Ik had ook nog een derde groep: de mensen die in een heel specifieke
situatie verkeren. De Huurcommissie zou moeten kijken hoe daarmee in
alle redelijkheid kan worden omgegaan. Dat is de hardheidsclausule. Ik wil
graag weten of de Minister de commissie op dit punt enige ruimte kan
bieden. Het gaat hier echt om mensen die een woning hebben aangepast
aan hun specifieke situatie. Het is niets anders dan kapitaalvernietiging als
mensen worden gedwongen te verhuizen terwijl zij die aanpassing nodig
hebben. Wij kunnen uit Den Haag niet alles beoordelen en regelen.
Gelukkig niet, zeg ik erbij, want dat wil ik helemaal niet. Ik dring er echter
op aan dat de Huurcommissie wat ruimte krijgt om hier in wijsheid mee
om te gaan. Is de Minister daartoe bereid?
De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. Door de plannen in het regeerakkoord konden woningcorporaties nauwelijks meer investeren. Dat is
vervelend, want investeringen in de woningmarkt zijn hard nodig. Toen is
het woonakkoord gesloten. Daarin zijn afspraken gemaakt die ervoor
zorgen dat de woningcorporaties voldoende investeringsruimte houden.
Dat blijkt althans uit de doorrekening van het CFV. De woningcorporaties
liggen echter nog steeds dwars. Zij weigeren huizen te bouwen terwijl zij
dat op veel plekken en in veel situaties wel kunnen. De CDA-fractie heeft
wat stukken in de media gerecenseerd, onder andere in Cobouw, Trouw
en het NOS Journaal. Ik was het echter eens met de opmerking van de
VVD en de Partij van de Arbeid in dat journaal dat Nederland niet zit te
wachten op een bouwstaking. Daarover zullen wij het wel eens zijn, want
dit is niet alleen schadelijk voor de sector, maar ook voor de woningmarkt
en de economie. Daar moet dus een einde aan komen. De opdracht aan
de woningcorporaties is simpel: terug naar de kerntaak en aan de slag, en
ook niet blijven mokken. Vooruit kijken en de schouders eronder zetten,
want het woonakkoord is en blijft het uitgangspunt.
Ik ben met de heer Knops zeer te spreken over het rapport van Aedes, de
koepelorganisatie voor de woningcorporaties. De organisatie heeft enkele
weken geleden een kritische houding ingenomen over gebeurtenissen in
het verleden. Daarmee wordt misschien een beetje vooruit gelopen op de
parlementaire enquête. Dat is hun goed recht. Ik vind het prettig dat wij
allemaal kritisch naar onszelf durven te kijken. Dat moet de politiek doen,
maar de woningcorporatiesector doet dat dus ook.
Wij kunnen er wel negatief over praten, maar die sector is hartstikke
belangrijk, juist omdat in veel gebieden grote maatschappelijke opgaven
zijn als sloop en herstructurering. Wij hebben daar al vaak over
gesproken. De rol van de woningcorporaties is daarbij onmisbaar. De
sector moet zijn werk kunnen blijven doen.
Die heffing is voor iedereen vervelend. Mevrouw Visser heeft het mooi
verwoord toen zij zei dat van iedereen een bijdrage wordt gevraagd. Je
kunt die heffing echter wel enigszins aanpassen aan de situatie in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

20

bepaalde delen van het land. Vier of vijf partijen hebben aan de Minister
gevraagd dat te doen en hij heeft dit voor ons uitgewerkt. De scenario’s
liggen nu op tafel en mijn inbreng is daar voor een groot deel op gericht.
Ik dank de Minister voor de nauwgezette reeks mogelijkheden die hij heeft
beschreven. Dit is een serieus te nemen menukaart in een tweesterrenrestaurant. Wij kunnen een keuze maken, maar die keuze blijkt ook wel weer
beperkt. Dat is een paradox, want hoe je het ook doet, die 1,7 miljard moet
1,7 miljard blijven. De heer Knops spreekt dan ook terecht over een
waterbed. Op het moment dat je op de ene plaats drukt, gaat het op een
andere plaats omhoog. Ik heb de inbreng van de woordvoerders van de
SP en de PVV helaas moeten missen, maar zij zullen vergelijkbare
woorden hebben gebruikt. De heffing verdwijnt niet, maar er komt een
andere verdeling als de Kamer dat wil. Ik nodig de partijen die niet bij het
woonakkoord waren betrokken, nadrukkelijk uit om hun wensen te uiten.
De heffing is nu gebaseerd op de WOZ-waarde. Dit betekent dat de
woningcorporaties met minder duur bezit al een lagere heffing krijgen. In
die zin wordt al rekening gehouden met een bepaalde heffing. Uit de brief
van de Minister blijkt wel dat sleutelen aan de grondslag heel veel gedoe
oplevert: uitvoeringskosten, free riding en verdringingseffecten. Je moet
dus erg oppassen. Dat moet je sowieso doen, want als je het tafelkleed
opnieuw scheeftrekt, komt alle onrust weer terug. Mijn fractie is daarom
van mening dat wij heel terughoudend moeten zijn met grote herverdelingen. Die moeten tijdelijk, eenvoudig en afgebakend zijn. Een aantal
woordvoerders heeft dit ook al gezegd.
Binnen de kaders die ik zojuist noemde, kun je wel iets doen voor de
meest kwetsbare gebieden. Een van die gebieden is Rotterdam-Zuid. Ik
ben er de afgelopen twee jaar drie keer geweest en als je daar rondloopt,
zie je dat er iets aan de hand is. Hetzelfde geldt voor de krimpgebieden
waar veel huizen leegstaan die gesloopt moeten worden. Dan wordt
alleen maar naar de woningcorporaties gekeken en gevraagd: doen jullie
dit alsjeblieft. Als je daar dan een heffing overheen gooit en je kunt
rekening houden met die gebieden, dan moet je dat wel doen. In die zin
ben ik blij met de opmerking van velen dat wij iets moeten doen met
Rotterdam-Zuid, omdat dit de meest kwetsbare plek van Nederland is. Los
van alle politieke belangen is ervoor gekozen dit tot een nationaal
programma te benoemen. Dat is een goede zaak en ik hoop dat de
Minister dit wil meenemen. Hetzelfde geldt voor de gebieden in
Noordoost-Groningen en Zeeuws-Vlaanderen. Ik ben met de heer
Bisschop eens dat dit helder moet worden afgebakend. Er mogen geen
valse verwachtingen worden gewekt, maar er moet iets worden gedaan
voor de gebieden die het echt moeilijk hebben.
Een ander belangrijk punt waarvoor ik aandacht vraag, is de omzetting
van lege kantoorpanden. De ambitie van het kabinet kan nog wel iets
steviger. Ik heb dit al meermalen gezegd en de Minister heeft geantwoord
dat hij al veel doet. Daarover verschillen wij misschien van mening, maar
dat nu wordt geprobeerd om de omzetting van lege kantoren in woningen
een impuls te geven, is heel goed. Overigens staan die kantoren overal in
Nederland. Dit is geen regionaal probleem, maar een sectoraal probleem
dat je kunt oplossen door die ombouw aantrekkelijker te maken. Er
kunnen studentenhuizen of gewone woonhuizen van worden gemaakt
opdat die lege kolossen niet werkloos staan toe te kijken.
Deze drie aspecten zijn door andere woordvoerders ook genoemd. Wie
kan tellen, ziet ook mogelijkheden voor de Kamer om, hopelijk met steun
van nog meer partijen, een opdracht aan de Minister te geven. Ik stel nog
een vraag aan de Minister die volgens mij in andere woorden ook al door
andere woordvoerders is gesteld. Zal de Minister inderdaad zijn
menukaart met technische mogelijkheden vertalen in een inhoudelijke
keuze die kan worden toegepast voor Rotterdam-Zuid, de krimpgebieden
en de transformatie van kantoren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

21

De vergadering wordt van 14.23 uur tot 14.36 uur geschorst.
De voorzitter: Ik heropen het overleg. Ik geef de Minister zo dadelijk het
woord voor de beantwoording. Ik hoop dat die rond kwart over drie kan
zijn afgerond. Ik ben daarvoor ook afhankelijk van de leden. Zij hebben de
gelegenheid voor twee interrupties met een vervolginterruptie, maar ik
verzoek hen dringend geen inleidingen te houden. Dan hebben wij nog
ruimte voor een goede tweede termijn. Halverwege deze termijn moet ik
de zaal even verlaten. De heer Jansen zal mij dan als voorzitter vervangen.
Minister Blok: Voorzitter. Ik begin met mij aan te sluiten bij de opmerking
dat er veel consternatie is in corporatieland en dat er veel dingen zijn
misgegaan, maar dat de meeste corporaties zich uiteindelijk op een nette
manier concentreren op hun kerntaak: het huisvesten van mensen met
een laag inkomen. Dat goede nieuws moeten wij blijven benoemen. Dit is
echter geen reden om niet kritisch te zijn of niet op te treden waar het toch
is misgegaan.
Ik geef een korte schets van het wetgevingstraject. Ik heb de Kamer een
novelle toegezegd bij de Woningwet om de afspraken van het regeerakkoord uit te werken. Dit betreft in het bijzonder de taakafbakening.
Natuurlijk heb ik ook waargenomen dat daarover allerlei berichten in de
pers circuleren, maar ik vind het niet zuiver om in te gaan op geruchten
over een wet die in behandeling is. De Kamer mag van mij verwachten dat
ik contact heb met alle betrokken partijen als wij een wet of een regeling
willen opstellen. Wij toetsen dan of die wet of regeling werkbaar is. Ik heb
eerder in de Kamer gezegd dat ik graag een akkoord zou sluiten tussen het
Rijk en alle woonpartijen, maar ook dat ik echt niet kan garanderen dat
zo’n akkoord er komt. Dat is ook eerder niet gelukt. Wel van mag van mij
worden verwacht dat ik met de partijen om de tafel zit. Wij doen een
beroep op de partijen die wij in vertrouwen consulteren, maar een wet is
pas een wet als de procedure is doorlopen. Ook de adviesaanvraag aan de
Raad van State is nog vertrouwelijk. Inhoudelijk kan ik punten toelichten
aan de hand van het regeerakkoord, maar wij kunnen pas over de novelle
spreken als die aan de Kamer is voorgelegd.
Voor dit najaar staat een aantal fiscale maatregelen voor de eigen woning
op de planning, de verhuurderheffing en de aanpassing van de
hypotheekrenteaftrek. Er komt dus één fiscale wet, eigenlijk net als vorig
jaar, die langs de tijdlijn van andere fiscale wetten op Prinsjesdag zal
worden gepresenteerd. De inwerkingtreding is voorzien op 1 januari 2014.
Deze wet maakt echter geen onderdeel uit van het belastingplan.
Daarnaast is het mijn stellige ambitie om de novelle rond Prinsjesdag bij
de Kamer te hebben. Ik houd een kleine slag om de arm, omdat wij in die
tijd een enorm beroep doen op de Raad van State. De raad kent spoedprocedures, maar ik wil die mogelijkheid niet eindeloos oprekken. Het is
echter mijn ambitie om die novelle dicht tegen Prinsjesdag aan de Kamer
te sturen.
Dit voor wat betreft het algemene traject. Ik heb mijn antwoord verdeeld
in drie hoofdstukken. Ik begin met de vragen die betrekking hebben op
corporaties, bedrijfslasten, de buffer en de stijging van de verschillende
uitgaven. Dan volgt een apart hoofdstuk over de verhuurderheffing en de
varianten die daarin mogelijk zijn. Tot slot een hoofdstuk over de regeling
voor chronisch zieken en gehandicapten, waarover de meeste aanwezige
leden vragen hebben gesteld.
De heer Fritsma heeft naar aanleiding van een recent bekend geworden
vertrekpremie van € 600.000 gevraagd wat ik doe aan misstanden bij de
beloningen. Zoals hij waarschijnlijk weet, hebben wij de beloningscriteria
voor de hele publieke sector en corporaties stevig aangescherpt. Per
1 januari gelden strenge salarisnormen. Overigens word ik daarvoor weer
voor de rechter gedaagd. In die normen is een maximum vertrekpremie
bepaald van € 75.000. Het kan zijn dat er nu nog vertrekpremies worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

22

uitgekeerd die zijn gebaseerd op oude afspraken. In onze rechtstaat
moeten oude afspraken worden gehonoreerd. Ik zal nagaan of dit het
geval is in de casus waarover de heer Fritsma sprak.
Hij vroeg ook naar de beperking van het aantal nevenfuncties. Door
middel van een initiatiefwetsvoorstel van het voormalige Kamerlid Irrgang
is inmiddels geregeld dat er een maximum is aan het aantal commissariaten. Daarnaast heeft de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties de afspraak gemaakt dat er geen sprake mag zijn van belangenverstrengeling bij het uitoefenen van functies. Dus zowel de wet als de
vereniging heeft daar beperkingen aan gesteld.
De heer Fritsma (PVV): De Minister zal nagaan of die vertrekpremie van
€ 600.000 kan of niet. Dat is mooi. Ik neem aan dat de Minister zal
optreden als die uitkering niet is gebaseerd op een oude afspraak. Als dit
wel het geval is, kan de Minister niets doen, zo begrijp ik uit zijn antwoord.
Ik verwacht dan wel een waardeoordeel over deze gang van zaken, want
wij praten over een belachelijk bedrag, maar de directeur van de
corporatie vindt het volkomen normaal. Daar moet de Minister iets van
vinden, want in het kader van alle misstanden is het toch opmerkelijk dat
dit niet ophoudt.
Minister Blok: De mogelijkheid om in te grijpen, is in een rechtstaat altijd
gebaseerd op de wet. Als een oude afspraak is gemaakt onder oude
wetgeving en als die volgens die wetgeving was toegestaan, is er geen
rechtsgrond om in te grijpen. Het waardeoordeel van het kabinet blijkt uit
het feit dat een wet aan de Kamer is voorgelegd, die ook is aangenomen,
waarin wordt gesteld dat in een publieke functie salarissen worden
betaald die daarbij passen. Dit zal nog verder worden aangescherpt, want
de huidige wet is nog wat soepeler dan de afspraken in het regeerakkoord. Mijn waardeoordeel is dus duidelijk, maar dat neemt niet weg dat
pas kan worden ingegrepen als een wet van kracht is geworden. Dat is
een kernprincipe van de rechtszekerheid.
De heer Fritsma (PVV): Wanneer is duidelijk hoe in dit specifieke geval
kan worden opgetreden? Kan de Minister een termijn noemen?
Minister Blok: Wij zullen in dit geval moeten duiken en ik denk dat wij
daar een week of twee voor nodig hebben. Het is nu nog een krantenbericht. Wij zullen informatie opvragen.
Dan kom ik op de vraag over de bedrijfslasten. Ik heb enige tijd geleden
aan Aedes gevraagd om een aanpak te maken. Dat is naar mijn mening
ook de juiste manier van werken. Ik heb al laten weten, ook in een brief
aan de Kamer, dat ik de aanpak die Aedes heeft voorgesteld, onvoldoende
vind. De Kamer krijgt een novelle. Die kan ik nu niet in detail bespreken,
maar het is wel mijn intentie om in die wet de mogelijkheid op te nemen
om te kunnen ingrijpen bij buitensporige bedrijfslasten. Wij kunnen daar
in het najaar concreet over spreken.
De heer Monasch stelde Vestia aan de orde. Hij vroeg naar de stand van
zaken en de mogelijkheid tot verbetering. Vestia heeft de laatste tijd een
aantal concrete stappen gezet. In Den Haag is een wijkontwikkelingsmaatschappij gestart op basis van samenwerking tussen Vestia en de
gemeente. Dit geeft Vestia financieel wat lucht en tegelijkertijd krijgt de
gemeente de mogelijkheid voor de gewenste herstructurering in Den
Haag-Zuidwest.
Daarnaast is Vestia concreet gaan verkopen. Dit betreft zowel studentencomplexen als algemene woningcomplexen. Daardoor zijn de eerste
inkomsten binnengekomen. Ik hoop op korte termijn een aanpassing van
de verkoopregels in consultatie te geven. Dit is onderdeel van de
afspraken in het woonakkoord. Die aanpassing kan in het geval van Vestia

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

23

verlichting bieden. Verder houden wij de vinger aan de pols, want dit is
een langjarig saneringstraject.
De heer Monasch sprak over de liquiditeitsbuffer die corporaties
aanhouden in verband met derivaten. Het gaat in totaal om 2,3 miljard. Hij
vraagt of dit dood geld is dat zou kunnen worden ingezet voor investeringen. Wij kunnen niet heel gemakkelijk over zo’n buffer heenstappen. Er
staat een reëel risico tegenover deze buffer. De problemen van Vestia zijn
natuurlijk ontstaan doordat de corporatie veel te veel derivaten had en die
bovendien baseerde op een rentevisie die niet bleek uit te komen. Een
buffer aanpassen op basis van een rentevisie is dus wel een riskante
strategie.
Het is ook niet per se zo dat nu extra liquiditeiten worden aangehouden.
Ook voordat er een buffereis werd gesteld, hadden corporaties
gezamenlijk meer dan 2 miljard euro in kas. Als je het daartegen afzet, is
er eigenlijk niet veel veranderd in de kaspositie. In de beoordeling van het
WSW wordt bovendien ruimte geboden voor het opbouwen van een
liquiditeitsbuffer. Dat geld hoeft dan ook niet te worden ingezet voor eigen
financiering, een eis die het waarborgfonds normaal gesproken wel stelt.
De borgingsruimte wordt dus niet aangetast door de liquiditeitsbuffer.
Nu wij in overleg met de Kamer de regels voor derivaten sterk hebben
aangescherpt, is het logisch te verwachten dat de buffers in de komende
termijn kleiner kunnen worden omdat de risico’s kleiner worden. Ik zou
niet nu zo maar willen ingrijpen in de liquiditeitsbuffer. Ik heb wel de reële
verwachting dat die buffers kleiner worden als gevolg van het beleid dat
nu is ingezet, en daardoor ook beschikbaar komen.
De heer Monasch heeft verder gevraagd naar de mismatch in de heffing in
de eerste jaren. Wij hebben daarover uitgebreid gesproken naar
aanleiding van de berekeningen die ik in februari aan de Kamer heb
gezonden. Daaruit blijkt dat er de eerste paar jaar nog een verschil zal zijn
tussen de huuropbrengsten en de opbouw van de heffing, maar dat die in
2017 omslaat in een overschot. Ik heb toen in algemene termen aangegeven dat die mismatch kan worden opgevangen door enerzijds te
besparen op kosten en overhead en anderzijds door verkoop, daar waar
nodig. Ik heb op verzoek van de Kamer aan het CFV gevraagd om te
berekenen welke bedragen daarbij horen. In de brief die nu op de agenda
staat, heb ik laten zien wat bijvoorbeeld de verkoop van 5.000 woningen
aan extra liquiditeit zou opleveren. Ik heb toch het beeld dat de mismatch
uiteindelijk goed te dragen is.
Mevrouw Visser vroeg naar een analyse van het WSW van de rentelasten.
Die laat een stijging zien van € 150 per verhuureenheid.
De heer Monasch (PvdA): Ik heb een vraag over de mismatch. Er zijn
twee elementen. Volgens mij zijn wij het eens over het terugdringen van
de overhead. Dit kunnen wij vastleggen, maar het CFV wijst er wel op dat
dit een lange weg is, ook vanwege de afspraken die zijn gemaakt met
personeel en anderen. Het CFV wijst er verder op dat de verwachting over
de verkoop niet reëel is. De verkoopcijfers zijn achteruitgegaan en men
ziet daar voorlopig geen verandering in komen. Het is van mening dat dit
niet gerealiseerd kan worden. Ik krijg hier graag een reactie op. Verder
hoor ik graag wat de Minister nu liever wil: dat de 5.000 woningen die te
koop staan, worden verkocht door huiseigenaren of dat wij daar nog eens
5.000 woningen aan toevoegen met alle gevaar voor sociale dumping op
de koopmarkt.
Minister Blok: Volgens mij zijn de Kamer en ik het erover eens dat de
ambitie van de woningcorporaties voor de afname van de bedrijfslasten te
laag is. Wij moeten daar dus druk op uitoefenen.
De afgelopen jaren, ook in de laatste jaren waarin de woningmarkt al in
zwaar weer verkeerde, verkopen woningcorporaties zo’n 12.000 woningen
per jaar. Er is dus een permanente vraag bij zittende bewoners naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

24

koop van woningen. Bij de werkbezoeken, die wij allemaal afleggen, krijg
ik in ieder geval te horen dat woningcorporaties in reactie op de
inkomensafhankelijke huurverhoging meer worden benaderd door
huurders voor wie het kopen van een woning dan aantrekkelijk wordt. De
verkoopaantallen die nodig zijn, zijn naar mijn mening reëel in relatie tot
de ervaringen van de afgelopen jaren. Het gaat dan niet om de vraag of ik
dat wenselijk vind. Kennelijk vinden veel bewoners dit wenselijk. Het
kabinet heeft geen doelstelling voor de hoeveelheid huizen die verkocht
moet worden. Voor een bewoner is het echter vaak aantrekkelijk om dat te
doen. In het kader van het beheer van de woningvoorraad kan het ook een
verstandige keuze zijn om op sommige plaatsen per saldo te verkopen om
op andere plaatsen weer wat te bouwen. De heer Monasch wees daar ook
op. Dit is de afgelopen jaren ook op grote schaal gebeurd. Ik ben ervan
overtuigd dat dit in de komende jaren goed zal gaan, ook als dat nodig
voor de mismatch in de verhuurderheffing.
Ik was begonnen met een antwoord op de vraag van mevrouw Visser over
de stijging van de rentelasten. De analyse van het WSW gaat uit van een
hogere stijging dan de verwachting van het CFV. Het past naar mijn
mening ook wel bij een waarborgfonds om heel voorzichtig te zijn. Die
stijging wordt verklaard uit een toename van het leningenvolume en er is
rekening gehouden met een lichte rentestijging. Daarbij wordt uitgegaan
van een rente fors boven 4%. Met deze uitgangspunten, waarbij in de
rente echt wel een veiligheidsmarge is ingebouwd, vind ik deze ontwikkeling niet onrustbarend. Dat is naar mijn oordeel verantwoord voor de
financiële positie van corporaties.
Mevrouw Schouten sprak over de mogelijkheid om kortingen op te nemen
in de heffing. Zij vroeg of die korting mag worden meegenomen in de
borgingsruimte van het WSW, de dPi-ruimte. Volgens de huidige
berekeningswijze kan dit niet. Ik ben het echter met haar eens dat als de
Kamer in meerderheid kiest voor een differentiatie in de heffing, het
logisch is dat het WSW dit meeneemt in de berekening. Dus als die keuze
wordt gemaakt, zal ik dit met het WSW opnemen.
Dit was mijn antwoord op de diverse vragen. Ik vervolg nu met de
verhuurderheffing. Ik heb een breed palet geschetst. Ik dank de heer
Verhoeven voor het compliment dat dit op de menukaart van een
tweesterrenrestaurant lijkt. Ik geef dit compliment direct door aan mijn
ambtenaren. Het is inderdaad een verdeling van een heffing die uiteindelijk drukt op de hele sector. Die vindt dat vervelend, dat begrijp ik, maar
gezien de financiële omstandigheden acht ik het redelijk dat de rijksoverheid die bijdrage vraagt.
Een aantal leden zegt dat het om die reden eigenlijk ook een druppel op
een gloeiende plaat is. Het interessante van de berekeningen is dat ze
laten zien dat een aantal gerichte investeringsprikkels geen druppels op
een gloeiende plaat hoeven te zijn. Als je een afbakening maakt van een
gebied, is het voor dat gebied geen druppel op een gloeiende plaat. Dit
geldt bijvoorbeeld voor Rotterdam-Zuid waarover het vorige kabinet
afspraken heeft gemaakt.
Gehoord het grote aantal leden dat hierover sprak, zal ik in het
wetsvoorstel met de fiscale aspecten van de woningmarkt een investeringsprikkel voor de drie genoemde categorieën opnemen. Ik noem
Rotterdam-Zuid. Mevrouw Visser heeft gevraagd om voornemens hier
specifiek te richten op de sociale woningbouw en de particuliere
verhuurder daarbij niet te betrekken. De tweede categorie wordt gevormd
door de krimpregio’s. Daarvoor is een scherpe afbakening noodzakelijk,
maar die is al beschikbaar. Ook in het kader van andere beleidsonderwerpen worden de krimpregio’s al afgebakend. De derde is de ombouw
van kantoren naar sociale huurwoningen. Ik zal die investeringsprikkels in
het wetsvoorstel meenemen en ik zal ze op die manier aan de Kamer
voorleggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

25

De heer Paulus Jansen (SP): Hoe is het dan gesteld met de rechtsgelijkheid in Nederland? Laat ik een voorbeeld geven. Ik ben op bezoek
geweest bij een PvdA-wethouder in Lelystad. Hij heeft mij een aantal
wijken laten zien die door problematiek goed vergelijkbaar zijn met
Rotterdam-Zuid. Het zogenaamde spikkelaspect, dus de uitponding, speelt
ook daar een sterke rol en daar wonen ook veel mensen met lage
inkomens, juist ook aan de onderkant van de koopsector. Hoe kan de
Minister rechtvaardigen dat twee vergelijkbare situaties op zon onvergelijkbare wijze worden behandeld?
Minister Blok: Het principe van rechtsgelijkheid gaat ervan uit dat gelijke
gevallen gelijk worden behandeld. De crux zit hem altijd in het begrip
«gelijke gevallen». De rijksoverheid heeft in het verleden bepaalde
gebieden aangewezen, bijvoorbeeld in het kader van het grotestedenbeleid, op basis van de overweging dat de problematiek daar niet viel
onder de categorie «gelijke gevallen» maar zo specifiek was dat die extra
aandacht verdiende. Daarvoor zijn zelfs speciale bewindslieden aangesteld en speciale financiële prikkels ontwikkeld. Het specifiek steun geven
op basis van bepaalde regionale problemen kennen wij dus in de
Nederlandse wetgeving. De investeringsprikkel die ik in mijn brief schets,
past binnen die traditie.
De heer Paulus Jansen (SP): Voor het grotestedenbeleid waren
algemene criteria opgesteld waaraan iedere wijk kon worden getoetst. Nu
zegt de Minister dat hij Rotterdam-Zuid als zo’n gebied aanwijst. Dat heeft
veel weg van gelegenheidswetgeving ook al gaat hier een lange historie
aan vooraf. Komt de Minister met criteria aan de hand waarvan die status
aparte kan worden vastgesteld?
Minister Blok: Zo’n wet zal een heldere afbakening moeten bevatten. Ik
noemde zojuist een aantal kenmerken. Ook nu is er regelgeving, denk aan
het Investeringsbudget Sociale Vernieuwing, die niet voor het hele land
beschikbaar is, maar ook wordt toegepast op basis van een aantal
specifieke criteria. Die criteria moeten er dus zijn, maar ze zijn niet per
definitie in strijd met de rechtsgelijkheid.
Het blok verhuurderheffing heb ik hiermee afgerond. Omdat ik mijn
stapeltjes niet goed heb gescheiden, spring ik nog even terug naar het
vorige blok met algemene vragen.
De heer Monasch stelde vragen over de omvang van de doelgroep voor
de sociale woningbouw en de behoefte aan betaalbare huurwoningen in
de komende jaren, een en ander gerelateerd aan de bouwopgave.
Overigens heeft ook de heer Knops daarnaar gevraagd.
Ik heb een paar dagen geleden de uitkomsten van het rapport Analyse
Scheefwonen aan de Kamer gezonden. Dit onderwerp wordt
waarschijnlijk nog apart geagendeerd, maar omdat in dit rapport de
relevante cijfers staan, verwijs ik daar nu toch even naar. Dat onderzoek
laat zien dat 2,6 miljoen huurwoningen in Nederland gereguleerd zijn.
Daarvan worden er een kleine 700.000 bewoond door mensen met een
inkomen hoger dan € 33.000, de inkomensgrens die eerder door een van
mijn ambtsvoorgangers is afgesproken. 1,9 miljoen sociale huurwoningen
worden dus bewoond door de doelgroep. Dat is de basis voor het beleid
om voor mensen met wat hogere inkomens de huren te verhogen, want
het kabinet acht het logisch dat sociale huurwoningen bij voorrang
beschikbaar zijn voor mensen met de laagste inkomens.
Niet alle mensen met een laag inkomen wonen in een sociale huurwoning
of zouden daarin willen wonen. De heer Monasch wees erop dat het
aantal mensen met een laag inkomen groter is. Een deel van hen kiest
voor wonen in een koopwoning of een enkele keer ook in een duurdere
huurwoning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

26

Het is niet de doelstelling van het kabinet om de voorraad te verkleinen.
Wij hebben in het regeerakkoord afgesproken dat als de huren als gevolg
van de huurstijging door de liberalisatiegrens schieten, de woningen
terugvallen tot de voorraad als daar iemand met een lager inkomen in
gaat wonen. In reactie op een vraag van een journalist naar aanleiding
van de bouwprognose heb ik echter wel gezegd dat de grootste woningbouwopgave de komende jaren eerder ligt in het vrije segment. De
vergelijking van de Nederlandse situatie en de situatie in vergelijkbare
landen levert op dat het aandeel sociale huurwoningen in Nederland veel
groter is dan in andere landen. Die is zelfs nergens zo groot in relatie tot
de omvang van de bevolking. De voorraad middeldure huurwoningen is
juist klein. Dat is de achtergrond van mijn antwoord dat die relatief
geringe plannen voor bijbouw in relatie tot de opbouw van de voorraad
op zich nog geen reden tot zorg geven. Het is wel van belang dat die
middeldure sector weer tot ontwikkeling komt, maar die voelt zich altijd
een beetje verdrukt door de concurrentie van woningcorporaties.
Dan kom ik bij de vragen over de regeling voor chronisch zieken en
gehandicapten.
De heer Monasch (PvdA): Ik heb gevraagd hoe de Minister aankijkt tegen
een statische optelsom ten opzichte van een dynamisch woningmarktbeleid. Er staan misschien veel huizen in Loppersum, waar niemand wil
wonen, terwijl er lange wachtlijsten zijn in Utrecht, waar geen woningen
beschikbaar zijn voor de doelgroep.
Minister Blok: Ik ben het met de heer Monasch eens dat de behoefte van
gebied tot gebied verschilt. Daarom hebben wij in het regeerakkoord
opgenomen dat de gemeentelijke rol in het aansturen van corporaties veel
dominanter wordt. In die samenspraak moet de beslissing worden
genomen. Er kunnen gemeenten zijn waar verkoop een logische keuze is
om de opbrengst te investeren in de kernvoorraad. Er kunnen ook
gemeenten zijn waar nog wel degelijk vraag is. Wij kunnen dat niet
landelijk plannen, maar wij kunnen de gemeenten in dezen wel meer
kracht geven. Dat is de plaats waar dat moet gebeuren. Ik hoop dit in de
novelle verder uit te werken.
De voorzitter: Dan vervolgt de Minister zijn betoog met het onderwerp
regeling voor chronisch zieken en gehandicapten.
Minister Blok: Voordat ik op de vragen inga, zal ik iets zeggen over de
inhoud van de aanpassingen die ik in het kader van het woonakkoord heb
rondgestuurd. Ik ben hierop ook ingegaan in mijn reactie op de brief van
de CG-Raad waar de Kamer mij om heeft gevraagd. Naar aanleiding van
die laatste brief zal ik de aangewezen groep chronisch zieken uitbreiden
met blinden. De criteria voor de toewijzing van sociale huurwoningen zijn
ofwel een inkomen onder de inkomensgrens ofwel chronisch ziek of
gehandicapt. Ik heb dezelfde criteria gehanteerd voor de mogelijkheid om
ontheffing te krijgen van de huurverhoging. Het leek mij zuiver om criteria
die wij al hanteren, ook hier toe te passen. Volgens mij zijn wij het erover
eens dat wij mensen niet moeten opzadelen met verschillende criteria
voor verschillende regelingen.
Naar aanleiding van de brief van de CG-Raad zijn de blinden hier nu aan
toegevoegd. Ik erken de problematiek die de raad schetst, namelijk dat
verhuizen een zware opgave zou zijn. De regeling verplicht niet tot
verhuizen, maar sommige mensen zouden die consequentie kunnen
trekken. Bovendien is de afbakening zo helder dat je niet kunt spreken
over ingewikkelde nieuwe regelgeving. Deze toevoeging kan ik voor de
inwerkingtreding van 1 juli realiseren, ervan uitgaande dat de Kamer het
ermee eens is. Ik heb overigens begrepen dat de CG-Raad blinden heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

27

opgeroepen te reageren. Het moet dan mogelijk zijn om die maatregelen
voor 1 juli te nemen.
Veel woordvoerders hebben gesproken over de andere opmerkingen van
de CG-Raad. Ik begin met de vraag of de bezwaartermijn kan worden
verlengd. Die termijn staat in de wet. Een wijziging daarvan duurt zo lang
dat, als je dat al zou willen, mensen daar nu niets aan zouden hebben. Dat
is naar mijn stellige overtuiging ook niet nodig, omdat een verhuurder zelf
de mogelijkheid heeft om wat coulanter op te treden als de bezwaartermijn overschreden zou worden. Een eventueel beroep bij de Huurcommissie moet wel voor 11 augustus worden aangetekend. Verlenging
vraagt zo’n lang wetstraject dat dit nu weinig oplevert, maar volgens mij
is het ook echt niet nodig.
Er is verder gevraagd naar een aantal andere criteria die in de brief van de
CG-Raad worden genoemd. De eerste vraag is of het mantelzorgcompliment bruikbaar kan zijn als toetsingscriterium. Voor mensen die nu een
mantelzorgcompliment hebben of dat willen aanvragen, moet de
zorgvrager een zorgindicatie hebben. Ik heb hierover uitgebreid
gesproken met de Staatssecretaris van VWS. Er leeft een reële zorg dat als
het mantelzorgcompliment ook recht zou geven op het afzien van een
huurverhoging, mensen, begrijpelijkerwijs, nog een keer de afweging
zullen maken of zij een zorgindicatie zullen aanvragen, ook als zij die nu
niet hebben. Daarachter ligt de zorg dat meer indicaties zullen worden
gevraagd, wat nu niet het geval is omdat mensen die ook niet nodig
hebben. Ik wil vooruitlopend op de discussie die de Staatssecretaris nog
met de Kamer zal voeren over de werking van het mantelzorgcompliment,
daarover nu niet apart afspraken maken.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Op het moment dat mensen zorg
nodig hebben, maar daarvoor iemand hebben die mantelzorg verleent,
doen zij geen beroep op de zorg. De collega van Minister Blok hoeft dan
niet bang te zijn dat de kosten toenemen. Nu ontstaat een situatie waarin
mensen geen zorg aanvragen, maar ook niet in aanmerking komen voor
de hardheidsclausule voor de huurverhoging. Dat moet volgens mij
worden opgelost, opdat dit wel kan.
Minister Blok: Natuurlijk zorgt de mantelzorger voor zeer persoonlijke
zorg en daarmee voor het ontlasten van de collectieve middelen. Dat is
ook de gedachte achter het mantelzorgcompliment. Tegelijkertijd is er bij
de invoering van het compliment gekozen voor een afbakening om ervoor
te zorgen dat het compliment wordt uitgekeerd aan mensen die werkelijk
zorg verlenen. Die afbakening verloopt via de zorgindicatie. Als iemand
die indicatie heeft, bestaat er recht op zorg, ook als de mantelzorger om
de een of andere reden geen zorg meer kan verlenen. Op grond van
ervaringen uit het verleden, bestaat de vrees dat als een extra criterium
wordt toegevoegd aan de zorgindicatie – het recht op het afzien van een
huurverhoging – mensen nog eens de afweging zullen maken om toch
een indicatie aan te vragen. Zij kunnen daar ook een beroep op doen als
de mantelzorg wegvalt. Die zorg leeft bij VWS. De bredere zorg over de
afbakening van het mantelzorgcompliment leidt ertoe dat mijn collega
deze zomer een brief aan de Kamer zal zenden. Die zal ongetwijfeld
worden behandeld in de commissie VWS. Vooruitlopend daarop vind ik
het niet wijs om in een regeling die niet specifiek betrekking heeft op zorg,
zo’n uitbreiding te laten plaatsvinden.
Voorzitter: Jansen
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Dit leidt dan wel tot de zure situatie
dat mensen die de zorg zelf hebben georganiseerd en die geen extra
beroep doen op zorgkosten, worden gestraft doordat zij niet in
aanmerking komen voor vrijstelling van de inkomensafhankelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

28

huurverhoging. Ik ben het hier niet mee eens en ik kondig nu al aan dat ik
een motie zal indienen.
Minister Blok: De term «straffen» werp ik ver van mij. Ik heb echt naar eer
en geweten gezocht naar een werkbare mogelijkheid om de afspraak van
het woonakkoord uit te voeren dat chronisch zieken en gehandicapten
zouden worden ontzien. Ik heb gekozen voor een kopie van de wijze
waarop bij de toewijzing van huurwoningen wordt omgegaan met
chronisch zieken en gehandicapten. Op dat moment is de afweging
gemaakt welke groepen daarvoor wel en welke daarvoor niet in
aanmerking komen. Dit heeft als vervelende consequentie dat er altijd
mensen zullen zijn die tot die laatste groep behoren. Dan is er echter geen
sprake van straffen.
De discussie over het mantelzorgcompliment en de afbakening van de
doelgroep zal in de Kamer worden gevoerd door de woordvoerders die
zich fulltime bezighouden met zorg. Het is logisch dat wij daarbij
aansluiten.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Het gaat ons natuurlijk niet om de
vraag wie recht heeft op een mantelzorgcompliment. Die discussie
moeten wij hier inderdaad niet voeren. Er lag echter een nadrukkelijke
wens van de Kamer dat zou worden bekeken hoe mantelzorgers tegemoet
kunnen worden gekomen. Als dit niet via het mantelzorgcompliment kan,
welke andere opties zijn er dan nog? Hier is geopperd de hardheidsclausule daarvoor te gebruiken. Wat kan de Minister daarmee doen? Ik
ben het met andere woordvoerders eens dat het wel heel zuur zou zijn als
mensen komend jaar de huurverhoging moeten betalen en dan volgend
jaar misschien niet. Dat lijkt mij een ongewenste situatie.
Minister Blok: De heer Bisschop deed een suggestie waarbij ik wil
aansluiten. Het is logisch dat wij in overleg met de CG-Raad aan het einde
van het jaar bekijken of dit heeft gewerkt of dat er onbedoelde effecten
zijn die wij met de hardheidsclausule wilden ondervangen. Ik benadruk
steeds het belang van een goede afbakening, want wij moeten tot een
werkbare en begrijpelijke regeling komen die goed kan worden uitgevoerd. Dan is ook het gesprek over het mantelzorgcompliment tussen de
Kamer en de Staatssecretaris van VWS afgerond. Aangezien wij aan de
datum van 1 juli vastzitten, hebben wij dan ook een fatsoenlijke periode
voor eventuele wijzigingen. Als ik kan afspreken dat ik eind van dit jaar bij
de Kamer terugkom, dat ik de CG-Raad zal consulteren en dat ik dan laat
weten of wij rare dingen zijn tegengekomen, kan ik gefundeerder omgaan
met die afbakening.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Wat betekent dat voor nu? Een
beslissing aan het eind van dit jaar, ziet op 1 juli volgend jaar. Wat doen
wij nu met die groep? Valt die helemaal onder de hardheidsclausule?
Wordt dit bij de Huurcommissie neergelegd? Ik vind dat wij serieus
moeten bekijken wat wij nu nog voor de huidige groep kunnen doen.
Minister Blok: Voor 1 juli kan ik de groep blinden wettelijk afbakenen.
Andere groepen kan ik niet in de wet afbakenen. Een verhuurder kan zelf
beslissen of hij de huurverhoging toepast, maar hij kan dit niet doen met
een beroep op de wet en een gang naar de Huurcommissie. Een echt
nieuwe wettelijke afbakening is steeds verbonden aan de datum van 1 juli.
Voorzitter: De Rouwe
Minister Blok: In lijn met de brief van de CG-Raad werd specifiek
gevraagd naar de groepen slechtzienden en autisten. Ook voor deze
groepen mensen wil ik werken langs de lijn die ik zojuist heb geschetst. In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

29

de loop van het jaar zal ik bekijken of wij op specifieke problemen stuiten.
Voor aangepaste woningen – en dat zal zeker voorkomen bij slechtzienden – hebben wij al de hardheidsclausule. Het gaat dan dus echt om
de vraag of er desondanks groepen zijn die goed kunnen worden
afgebakend en die door de mazen van de wet zijn gevallen.
Ik kom nu bij de specifieke vraag hoe zal worden omgaan met woningaanpassingen die mensen zelf hebben aangebracht. Het is geen logisch
criterium om af te zien van een huurverhoging als mensen kleine
voorzieningen in hun huis hebben aangebracht die zonder noemenswaardige kosten kunnen worden verwijderd, waarvan de verhuurder niet
op de hoogte is en waarin deze ook niet heeft geïnvesteerd. Ik heb al
eerder gezegd dat grote aanpassingen die bekend zijn bij de verhuurder,
wel onder de hardheidsclausule vallen.
Mevrouw Voortman heeft gevraagd naar een afbakening langs de route
van de OV-begeleidingskaart. De OV-begeleidingskaart wordt verstrekt als
iemand een beperking ondervindt bij het gebruikmaken van vervoer. Dat
hoeft geen relatie te hebben met problemen in de woonomgeving. Dit is
wel af te bakenen, maar er is geen relatie met wonen. Daarom vind ik deze
afbakening niet zo voor de hand liggen.
De heer Jansen stelde een specifieke vraag over de inkomensregeling.
Zijn vraag was wat te doen bij een inkomensdaling in dit jaar. Daarvoor is
geen wettelijke regeling omdat er ook geen wettelijk inkomen over een
lopend jaar kan worden gedefinieerd. Er is immers nog geen belastingaangifte. Ook hier geldt dat de wet geen basis biedt voor aanpassing van
de huur. Een huurder kan wel naar de verhuurder gaan met de
mededeling dat zijn inkomen door ontslag sterk is verminderd. De
verhuurder kan dan beslissen de huur te verlagen. Als hij dat niet doet, is
er geen wettelijke basis om dit af te dwingen. Ik zou niet weten hoe dat
zou moeten worden opgelost, omdat er geen jaarinkomen beschikbaar is.
De heer Paulus Jansen (SP): Ik zie wel een oplossing. Als iemand wordt
ontslagen of door een andere reden in inkomen achteruit gaat, kan een
lagere huurverhoging worden toegepast. Aan het einde van het jaar kan
dan worden getoetst of het jaarinkomen voldoet aan het criterium. Dat
lijkt mij een waterdichte regeling. De huurder is nu afhankelijk van de
goedertierenheid van de corporatie of van commerciële verhuurders die
kunnen zeggen dat zij daaraan niet meewerken. Hoe denkt de Minister
over die suggestie?
Minister Blok: Ik vind dat ik van de verhuurders een redelijke inspanning
mag vragen om mee te werken aan deze inkomensafhankelijke huurverhoging. Ik weet dat de heer Jansen de regeling als zodanig al onwenselijk
en niet uitvoerbaar vindt. Dat ben ik niet met hem eens. De toevoeging die
hij nu voorstelt, is zeer complex. Dit zou betekenen dat mensen in de loop
van het jaar een huurverlaging kunnen afdwingen die op grond van
definitieve inkomensgegevens achteraf gecorrigeerd zou moeten worden.
Die gegevens zijn meestal pas na twee jaar beschikbaar. Dit is voor een
verhuurder niet te doen. Om die reden kan ik daarmee niet uit de voeten.
De heer Paulus Jansen (SP): Het antwoord van de Minister illustreert op
passende wijze dat hij een gedrocht heeft gecreëerd. Vindt de Minister het
feit dat iemand die door ontslag 20% van zijn netto inkomen moet missen,
te rijmen is met een huurverhoging van 6,5%? Is dat in lijn met de
bedoeling van de wetgever? De Minister is de wetgever dus hij moet die
toelichting nu kunnen geven.
Minister Blok: Bij een inkomensafhankelijke regeling is er altijd een
spanning tussen de rechtvaardigheid die wordt nagestreefd en de
waarborgen voor de besteding van gemeenschapsgeld. Het afzien van
een huurverhoging is langs een zekere omweg toch ook te betitelen als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

30

het besteden van gemeenschapsgeld. Die discussie is de afgelopen week
uitgebreid in het nieuws geweest, omdat de afbakening niet scherp
genoeg was bij de toekenning van toeslagen. Een beroep op de bestanden
van de Belastingdienst is bij die afbakening de meest werkbare werkwijze,
omdat de gegevens dan geautomatiseerd kunnen worden verwerkt. De
bestanden van de Belastingdienst zijn voor het overgrote deel van de
Nederlanders na twee jaar definitief. Dit kan twee kanten opwerken. Een
huurder die in de loop van die tijd een hoger inkomen heeft verworven,
krijgt geen huurverhoging omdat zijn inkomen twee jaar geleden nog niet
aan de norm voldeed. Hij boft. Daartegenover zullen mensen staan voor
wie die beslissing negatief uitvalt. In die balans tussen rechtvaardigheid
en een zo solide mogelijke uitvoering van een regeling hebben wij naar
mijn mening het juiste midden gekozen.
De voorzitter: Wij hebben nu nog een half uur voor de verdere beraadslaging. Ik kan niet anders dan de leden in tweede termijn één minuut
spreektijd geven en één interruptie. Dan kan de Minister nog reageren.
De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. Ik dank de Minister voor zijn
antwoord. Ik heb mij in mijn inbreng vooral gericht op de verhuurderheffing en de herindeling. Ik ben blij dat de Minister aan de slag gaat met
wat een groot deel van de Kamer van belang acht. Dat zijn de drie punten
die door veel woordvoerders zijn genoemd: Rotterdam-Zuid, de zware
krimpgebieden en de transformatie van kantoren. Ik hoop dat de Minister
dit goed kan vormgeven op basis van zijn eigen menukaart, dat wil
zeggen helder en behapbaar, goed ingekaderd en zonder valse verwachtingen te wekken, maar wel met de nodige hoop voor de gebieden die
daarvoor in aanmerking komen. Ik heb daar vertrouwen in op basis van
dit overleg.
De heer Knops (CDA): De heer Verhoeven is woordvoerder van de
«woonakkoordclub» die het bedrag van 100 miljoen zal invullen. Hij heeft
er alle vertrouwen in dat de Minister dit op basis van dit overleg goed zal
doen. Kan de heer Verhoeven aangeven hoe dit bedrag naar zijn mening
moet worden ingevuld? Wat is zijn ideaalplaatje of geeft hij de Minister
een blanco cheque mee?
De heer Verhoeven (D66): Ik ben voorzitter van de tijdelijke commissie
Huizenprijzen. Dat is binnenkort voorbij, maar ik blijf hopelijk nog een
tijdje woordvoerder namens D66. Ik ben zeker geen woordvoerder van de
woonakkoordpartijen. Ik kan wel zeggen wat de fractie van D66 graag zou
zien. Zij zou het heel mooi vinden als binnen de kaders die ik eerder heb
geschetst, iets wordt gedaan aan Rotterdam-Zuid, de zware krimpgebieden en de transformatie van kantoren in woningen. In die zin ben ik
tevreden over de uitkomst van dit overleg. Ik denk dat een meerderheid
van de Tweede Kamer erop afkoerst dat die dingen worden gedaan en dat
verdere onrust en onduidelijkheid moeten worden voorkomen.
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Ik dank de Minister voor de gegeven
antwoorden. Dit geldt in het bijzonder voor de toezegging dat de Kamer
binnen twee weken zal horen of er kan worden ingegrepen bij die
belachelijke vertrekpremie van € 600.000 die een bestuurder van een
corporatie in Enschede dreigt te krijgen.
De Minister begon zijn betoog met de opmerking dat je moet erkennen
waar het goed gaat en dat je kritisch moet zijn als er sprake is van
misstanden. Ik wijs op een tot nu toe onbeantwoorde vraag, namelijk of
de Minister de huidige voorzitter van Aedes een geloofwaardige gesprekspartner vindt. Wij hebben helaas veel problemen gezien in deze wereld en
hoe logisch is het om problemen waarmee veel belastinggeld is wegge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

31

smeten, te laten oplossen door iemand die zelf uitblonk in het creëren van
problemen?
In het kader van de verhuurderheffing is veel gesproken over doekjes voor
het bloeden. Wij moeten echter erkennen dat die hele verhuurderheffing
niet deugt en van tafel moet. De PVV zal daarvoor blijven strijden. Hopelijk
komt de Minister ook nog eens tot die conclusie, want er moet een einde
komen aan die lastenverzwaringen.
Ik besluit met de erkenning dat het kabinet wel één probleem oplost,
namelijk het probleem van het scheefwonen. Het kabinet maakt zo veel
mensen werkloos en pakt zo veel inkomen af van mensen dat binnenkort
bijna niemand meer scheef kan wonen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik moet de vraag toch stellen: wat
stond er ook al weer ingeboekt aan verhuurderheffing in het regeerakkoord van Rutte I?
De heer Fritsma (PVV): Die vraag is eerder gesteld. De heffing, zoals die
nu voorligt, is nooit geaccordeerd door de PVV-fractie. Het verkiezingsprogramma van de PVV is duidelijk evenals de doorrekening daarvan.
Daarmee bewijzen wij juist dat een lastenverzwaring als de huurverhogingen waarmee de verhuurderheffing moet worden bekostigd, niet nodig
is. Wij halen het geld bij andere zaken vandaan. Niet bij de burger, maar
bij subsidies, ontwikkelingshulp, Europa, noem maar op. Ik nodig
iedereen uit om naar dat verkiezingsprogramma te kijken en naar de
doorrekening ervan die bewijst dat deze verhuurderheffing helemaal niet
nodig is.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): De heer Fritsma vervalt weer in zijn
oude riedeltje over alle voorstellen van de PVV. Dat is prima, want
iedereen heeft zijn eigen verkiezingsprogramma. Ik constateer toch dat hij
hier een wat hypocriet verhaal vertelt, omdat zijn fractie haar handtekening heeft gezet onder een regeerakkoord waarin de verhuurderheffing
was opgenomen.
De voorzitter: Dit was een constatering. De heer Fritsma hoeft daar niet
op te reageren.
De heer Paulus Jansen (SP): Voorzitter. Het valt mij op dat de toonzetting
van de heer Monasch sinds het vorige debat een stuk dreigender is
geworden. Hij heeft daar groot gelijk in, want de Partij van de Arbeid zal
ongenadig op haar donder krijgen bij de gemeenteraadsverkiezingen als
zij niet snel terugkeert op haar schreden bijvoorbeeld op het onderwerp
huren en verhuurderheffing. Ik wens de heer Monasch daar veel succes
mee, want anders zal zijn partij daar in maart volgend jaar op worden
afgerekend.
De Minister heeft gezegd dat de vraag naar middeldure huurwoningen
flink is toegenomen, maar zijn eigen onderzoek, Wonen 2012, wijst uit dat
de vraag naar goedkope en betaalbare huurwoningen veel groter is. Kent
hij zijn eigen feiten nog of heb ik me vergist?
Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag over de tijdelijke huurcontracten ter vervanging van de antikraakovereenkomsten.
Ik onderstreep de waarschuwing van de heer Monasch dat corporaties
nog meer huizen gaan verkopen. Daar zijn wij het erg over eens.
Ik heb zeker behoefte aan een VAO al is het maar om de heer Monasch in
de gelegenheid te stellen ook een aantal vlammende moties in te dienen.
De heer Knops (CDA): Voorzitter. Zo ontstaan leuke coalities. Het
antwoord op de hamvraag wie er bewogen heeft – de Minister of de
fractie van de Partij van de Arbeid – zal aan de orde komen als de novelle
niet alleen is uitgelekt, maar de inkt ook is opgedroogd en het stuk via de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

32

Raad van State de Kamer heeft bereikt. De titel Bruggen slaan is nu wel
typerend. Op de ene oever van de rivier staat de heer Monasch en op de
andere oever de Minister. De vraag is wie begint te wandelen en waar zij
elkaar zullen tegenkomen.
Ik dank de Minister voor het antwoord op de vragen. Ik deel zijn
optimisme over de verkoop van corporatiewoningen niet. Dat lijkt mij echt
niet reëel gelet op de ontwikkeling in de afgelopen jaren. Tijdens de
werkbezoeken die ik afleg, hoor ik andere verhalen, helaas misschien. Ik
wil op dit punt wel een winstwaarschuwing afgeven.
Ik kijk uit naar de behandeling van de novelle, want volgens mij worden
de echte vragen over de toekomst van corporaties en de wijze van
aansturing dan beantwoord.
De heer Verhoeven (D66): De heer Knops heeft zich vandaag beperkt tot
het analyseren en becommentariëren van wat keuzes en het vooruitblikken op een debat dat later volgt. Wat doet hij met wat zich nu lijkt af te
tekenen? Het CDA is toch een partij die oog heeft voor de regio en voor
bepaalde uitdagingen op regionaal niveau. Wat vindt zijn fractie van de
mogelijkheden die er nu zijn en die misschien worden benut?
De heer Knops (CDA): Als de heer Verhoeven een blij verhaal van mij
verwacht, moet ik hem teleurstellen. Dat krijgt hij niet. Ik heb naar
aanleiding van de brief van de Minister gevraagd waar hij staat. De aap is
nu uit de mouw: de woonakkoordcoalitiepartners hebben bij elkaar
gezeten en er is 100 miljoen uit de eigen doos gehaald. Dit bedrag wordt
herverdeeld en dat doet op andere plekken pijn. De maatregelen om de
krimpgebieden te ondersteunen vind ik sympathiek. Als de heer
Verhoeven mij had gevraagd om niet naar de omvang van de verhuurderheffing te kijken, maar naar de keuzes die zijn gemaakt en het optiepakketje, kon ik misschien wel naast hem gaan zitten. Dit geldt ook voor de
effecten die het Economisch Instituut voor de Bouw heeft berekend. Bij
optie 5 komt dit dan het beste uit. Dit laat onverlet dat de omvang van de
verhuurderheffing leidt tot niet investeren, dat heb ik een en ander maal
gezegd. In die zin zegt die cartoon alles. De heer Verhoeven heeft die
zojuist gemist, maar misschien kan de voorzitter die nog even laten zien.
De voorzitter: Nu maar niet. De heer Verhoeven mag nog een keer
reageren.
De heer Verhoeven (D66): Ik hoef geen cartoon van de heer Knops. De
heer Knops wil heel graag negatief zijn en hij begint ook heel negatief. Hij
vindt het allemaal niks, maar als hij over de inhoud praat, zegt hij dat er
wel goede keuzes zijn gemaakt. Dat is een cartoon op zich die ik graag
morgen op de CDA-website terug zou zien.
De heer Knops (CDA): Ik daag de heer Verhoeven uit om die cartoon te
maken als hij daar nog tijd voor heeft bij alle drukte. Ik heb heel helder
gezegd dat de omvang van de verhuurderheffing een probleem blijft. Ik
heb daar een en andermaal voor gewaarschuwd. De aandacht voor de
krimpgebieden ondersteun ik. Dat is niet nieuw, dat is geen andere lijn
van het CDA. Daar liggen specifieke opgaven. Dat geldt ook voor
Rotterdam-Zuid. Dat daaraan aandacht wordt besteed, vind ik positief. Als
het goed is, mijnheer Verhoeven, moet dat ook gezegd worden.
De heer Bisschop (SGP): Voorzitter. Ik heb geen vragen meer. Ik dank de
Minister voor de beantwoording. Het beleid dat is neergelegd in de brief
die nu voorligt, staat natuurlijk bol van keuzes. Je laat dingen liggen en
andere dingen pak je op. Ik vond het beeld van het waterbed prachtig,
want wij weten allemaal dat als je hier drukt, het ergens anders gevolgen
heeft. Dat geldt voor ieder beleid dat je kiest. Daarom hecht ik eraan dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

33

nu een helder pakket voorligt. Het is van belang dat wij voortdurend in
gesprek blijven over de uitvoering en de wijze waarop de keuzes worden
geconcretiseerd. Daarom is het goed als wij aan het einde van het jaar
bekijken hoe het uitpakt voor bepaalde doelgroepen en kwetsbare mensen
en dat wij dan eventueel zoeken naar een aanpassing. Naar mijn mening
kan het beleid zo inhoud krijgen. Daarom dank ik de Minister voor zijn
beantwoording en deze insteek.
De heer Monasch (PvdA): Voorzitter. Ik vraag kort aandacht voor vier
punten.
Ik begin met de verhuurderheffing. De volgorde is evident: RotterdamZuid, nationaal belang, krimp, maar dan heel duidelijk gelokaliseerd, en
kantoren. In het bedrag dat hier over tafel gaat, kunnen wij ons niet per
definitie herkennen. Dat moet de Minister nog eens toelichten. Ik zeg erbij
dat wij ervan uit gaan dat wij voor Rotterdam-Zuid niet vervolgens per
kerende post een rekening krijgen voor verhoogde bouwleges zoals die in
Rotterdam zijn ingevoerd. Daarvoor zou bijvoorbeeld een vrijstelling
moeten worden gegeven om te voorkomen dat corporaties in de rest van
het land voor die verhoogde bouwleges gaan betalen.
Ik heb voorstellen gezien die ervan uitgaan dat in krimpgebieden meer
woningen worden gebouwd dan er worden gesloopt. Dat lijkt mij niet in
verhouding te staan tot de betekenis van krimp, namelijk een teruggang.
Ook in die voorstellen moet een beter evenwicht worden gevonden.
Ik vraag de Minister om een wat actievere houding ten opzichte van de
buffer en derivaten. Er wordt heel veel geld apart gezet en er is veel dood
kapitaal dat wij moeten proberen te activeren. Daarom vraag ik de
Minister nog eens om aan belangrijke partijen als de Bank Nederlandse
Gemeenten en het WSW te vragen wat zij van deze extreem hoge buffers
vinden. Ik hoop dat de Minister dit wil toezeggen. De Kamer kan dit niet
doen en ik wil voorkomen dat ik een motie moet indienen.
In de conclusie van de brief van het CFV staat toch echt dat er geen extra
opbrengsten zijn ten opzichte van de prognose van vorig jaar. Dat was
toch wel de bedoeling. Ik verwijs dit nog eens terug naar het kabinet.
Dit brengt mij bij mijn laatste punt: het pakket voor 2014. Daarin wordt
heel nadrukkelijk in het kader van de begroting in de richting van
investeringen gezocht. Ik ga ervan uit dat daarin een stevig pakket voor de
bouw van woningen en herstructureringsprojecten komt.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Voorzitter. Ik heb gevraagd naar een
integrale brede woonvisie. De Minister zegt dat hij niet kan garanderen
dat zo’n akkoord er komt, want dat is een Minister nog nooit gelukt. Ik wijs
erop dat hem zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer expliciet is
gevraagd om zich hiervoor in te zetten. Die inzet heb ik tot nu toe
onvoldoende gezien. Natuurlijk is er met verschillende partijen gesproken,
maar er zijn ook partijen waarmee hij nog niet heeft gesproken. Als je
vasthoudt aan het dogma van 1,7 miljard in de schatkist, is het sowieso
moeilijk om zo’n akkoord te sluiten. Daarom vraag ik de Minister
nogmaals, zich echt in te zetten voor een integrale brede woonvisie die is
toegezegd in de Tweede en Eerste Kamer.
De regeling voor chronisch zieken en gehandicapten is echt onvoldoende.
Dit was een van de elementen uit het woonakkoord waarvan ik dacht: top
dat dit is geregeld. Ik meen dat dit vooral te danken is aan de inspanningen van de ChristenUnie. In de praktijk blijkt dit echter weinig voor te
stellen. Er is nu een kleine uitbreiding gekomen voor mensen met een
visuele beperking, maar mijn fractie is van mening dat die regeling veel
ruimhartiger moet worden opgezet. Mijn fractie neemt geen genoegen
met argumenten als «het is te ingewikkeld» of «wij moeten eerst
afwachten hoe het gaat», omdat er mensen zijn die hierdoor nu in de
problemen komen. Daarom wij zullen daarover een motie indienen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

34

Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Ik dank de Minister voor zijn
antwoorden. Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag over het
uitsluiten van particuliere verhuurders van de verhuurderheffing, maar ik
heb in eerste termijn al gezegd dat dit ook schriftelijk kan worden
afgedaan.
Er schijnt een bedrag rond te zingen van 100 miljoen. De heer Monasch
sprak hier ook al over. Ik heb in eerste termijn gezegd hoe ik de inkleuring
van de plannen voor Rotterdam-Zuid zie. Hetzelfde geldt voor de
krimpregio’s. De VVD is bereid hiernaar te kijken, omdat die gebieden
voor een sloopopgave staan en geen andere mogelijkheden hebben om
inkomsten te verwerven. Daar zou voor sloop dan een eventuele
investeringsaftrek beschikbaar moeten worden gesteld, maar dan kom je
volgens mij tot andere bedragen. Misschien wil de Minister hierop
ingaan?
Het tweede punt waarvoor ik aandacht vraag, is de rentelastenstijging. De
Minister vindt die niet verontrustend. Naast de trendanalyse van het WSW
hebben wij eerder het Sectorbeeld 2013 van het CFV besproken. In de
risicoanalyse van het fonds wordt hierbij nadrukkelijk een kanttekening
gemaakt. Ik vraag de aandacht van de Minister voor deze kanttekening.
In dit kader zie ik de opmerking van de heer Monasch die vraagt of er
flexibeler kan worden omgegaan met garantstellingen en de buffers die
moeten worden aangehouden. Juist in het licht van een stijgende rente en
een groeiende geborgde-leningenportefeuille moet je goed kijken hoe de
financiën worden beheerd en hoe wij omgaan met onze garantstellingen.
Ik zou daar juist wat beduchter voor willen zijn.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Voorzitter. Ik dank de Minister voor
de toezegging dat hij naar de genoemde gebieden zal kijken bij de
uitwerking van het wetsvoorstel. Ik kijk met belangstelling uit naar het
resultaat.
Ik dank hem daarnaast voor de toezegging dat hij zal nagaan of de dPi kan
worden meegenomen bij de plannen voor het WSW.
Een van mijn vragen over de huurverhoging op grond van inkomen is nog
niet beantwoord. Die heeft betrekking op kinderen die het postadres zijn
voor hun ouders in een verpleeghuis. Zij moeten nu een bezwaarprocedure starten en ik heb gevraagd of dit niet wat praktischer en pragmatischer kan worden opgelost. Ik vind dit een ongewenste situatie.
Ik ben niet tevreden over het antwoord op de vragen over de positie van
chronisch zieken en gehandicapten. Ik zal bekijken welke mogelijkheden er
nog zijn en daarover ook contact opnemen met de belangenorganisaties.
Ik hoop oprecht dat de Minister ervoor wil zorgen dat juist de mensen die
de maatschappij helpen door voor hun naasten te zorgen en zo te
voorkomen dat die in de reguliere zorg terechtkomen, mensen die heel
veel opofferen om dit te kunnen doen, nu niet worden gestraft. Dat was
ook de intentie van het woonakkoord en wij zullen ons best doen om te
zien hoe wij hieraan tegemoet kunnen komen. Ik hoop toch echt dat de
Minister ook bereid is om dan naar alternatieven te kijken.
De heer Monasch (PvdA): Ik had gehoopt dat mevrouw Schouten in
tweede termijn zou ingaan op mijn opmerkingen. De ChristenUnie is een
van de medeondertekenaars van het woonakkoord. Ik hoor graag haar
reactie op de conclusie van het CFV dat extra verkoop geen extra
opbrengsten oplevert om de mismatch ongedaan te maken.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik wijs erop dat de verhuurderheffing
in het woonakkoord omlaag is gegaan, omdat wij al zagen aankomen dat
er in de eerste jaren een probleem zou zijn. Als de heer Monasch pas nu
tot de conclusie komt dat wat in «zijn regeerakkoord» staat onhaalbaar is,
dan is hij daar rijkelijk laat mee. Ik heb de antwoorden van de Minister
gehoord. De heer Monasch heeft die ook gehoord en als hij het daarmee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

35

niet eens is, moet hij zelf zijn conclusie trekken en zeggen dat de verhuurderheffing op deze manier niet kan doorgaan. Dat zegt hij echter niet.
De voorzitter: Alleen de heer Monasch reageert hier nog op en dan gaat
de Minister antwoorden.
De heer Monasch (PvdA): Ik begrijp de agitatie van mevrouw Schouten
niet helemaal, want er zijn ook andere dingen aangepast waardoor de
inkomsten tegenvallen. Die laat ik hier nu even weg. Mijn vraag is heel
eenvoudig, zeker omdat zij ook woordvoerder financiën is. Er valt iets weg
waarvoor haar fractie toch ook heeft getekend. Het lijkt mij dan een heel
normale vraag hoe zij dat taxeert. Dat is de enige vraag. Als zij daar geen
inhoudelijk antwoord op wil geven, zij dat zo. Het lijkt mij echter terecht
dat ik dit aan de orde stel.
De voorzitter: Mevrouw Schouten mag nog reageren.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik heb niets toe te voegen.
De voorzitter: Dan is nu het woord aan de Minister voor zijn tweede
termijn.
Minister Blok: Voorzitter. Ik dank allereerst de heer Verhoeven voor zijn
steun aan de ingezette lijn. Ik zal op grond van wat ik vanmiddag heb
gehoord, in de wet op de verhuurderheffing komen met een voorstel voor
bedragen en een afbakening van de gebieden.
De heer Fritsma blijft tegen de verhuurderheffing. Dat was bekend, maar
ik zie echt geen andere mogelijkheden, gelet op de financiële situatie van
ons land.
De heer Jansen is naar aanleiding van het woononderzoek ingegaan op
de vraag naar huurwoningen. Er is ook vraag naar goedkopere huurwoningen. Daarom heb ik in eerste termijn, maar ook al eerder, aangegeven
dat het onze inzet is dat scheefhuurders doorstromen. Op die manier
kunnen de 700.000 woningen die op basis van datzelfde onderzoek in
beeld zijn gebracht, voor een deel beschikbaar komen voor de echte
doelgroep.
De heer Jansen heeft gelijk als hij zegt dat hij de uitslag van het overleg
met Aedes over de antikraakovereenkomsten nog tegoed heeft. Dit
overleg is voor volgende week gepland. Ik zal de uitslag daarvan deze
zomer aan de Kamer toesturen.
De heer Knops verheugt zich op de behandeling van de wet. Dat doe ik
ook.
De heer Bisschop verheugt zich daar ook op, maar hij toont zich ook een
realist als hij zegt dat wij een pakket lastige maatregelen moeten nemen.
Laat ik het zo formuleren. Wij staan samen open voor werkbare aanpassingen van de regeling voor chronisch zieken en gehandicapten, maar
daarvoor wil ik eerst de regeling in werking hebben gezien.
De heer Monasch merkt op dat Rotterdam de differentiatie in de heffing
moet verdienen door op deze plaats geen verhoogde bouwleges toe te
passen. Ik kan mij voorstellen dat vertegenwoordigers van de gemeente
Rotterdam meeluisteren; ik ben daar zelfs vrij zeker van. Die boodschap is
te bestemder plaatsen aangekomen.
Hij is verder van mening dat de financiële bijdrage in krimpgebieden
gericht moet zijn op sloop en niet op het bijbouwen.
De heer Monasch heeft gevraagd om een second opinion over de
derivatenbuffer. Daar ben ik toe bereid. Ik heb gezegd dat ik denk dat de
huidige buffer verantwoord is, maar ik sta altijd open voor een beoordeling van mijn mening door derden. Ik zal deze vraag aan het WSW
voorleggen. Aan de begroting voor 2014 wordt hard gewerkt; die komt
vanzelf naar de Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

36

Mevrouw Voortman blijft mij in de mond leggen dat ik heb toegezegd dat
ik tot een overeenkomst zou komen. Dat heb ik niet toegezegd. Ik heb
gezegd dat ik dat wenselijk zou vinden, maar ik kan niet van tevoren een
overeenkomst beloven.
Ik deel ook niet haar conclusie dat de regeling voor chronisch zieken en
gehandicapten niet veel voorstelt. Dat is echt te kort door de bocht. Het is
een kopie, met een toevoeging voor blinden, van de regeling voor de
toewijzing. Die regeling bestond nog niet en dat is winst van het woonakkoord. Het is een aanzienlijke groep mensen en ik hoor heel goed dat
sommige woordvoerders van mening zijn dat die nog moet worden
uitgebreid. Dat rechtvaardigt naar mijn mening echter niet de kwalificatie
dat dit niet veel voorstelt.
Mevrouw Visser vroeg nog naar de rechtsgelijkheid van particuliere
verhuurders. Het lijkt mij logisch dat ik daarop inga in de memorie van
toelichting bij het voorstel voor de verhuurderheffing. Dit hoort typisch bij
de vragen die daarbij moeten worden beantwoord.
Ik zit kennelijk ietsje geruster in de rentelastenstijging dan mevrouw
Visser.
Mevrouw Schouten vroeg hoe om te gaan met de situatie dat ouders die
in een verpleeghuis wonen, in de gemeentelijke basisadministratie als
inwonend bij hun kinderen staan geregistreerd. Noch de Belastingdienst
noch de verhuurders kunnen weten dat het anders is. Ik ontkom er
daardoor niet aan dat de huurder bezwaar moet aantekenen. Daarnaast
moet hij de registratie veranderen.
Tot slot de opmerkingen over chronisch zieken en gehandicapten. Het is
echt niet mijn intentie om moeilijk te doen en om groepen uit te sluiten.
Mijn intentie is om een werkbare regeling te hebben en te voorkomen dat
in Nederland een lappendeken aan regelingen ontstaat voor verschillende
toepassingen. Ik ben zeer bereid om de vinger aan de pols te houden als
deze regeling een tijdje in werking is, maar ik ben ook zeer beducht voor
het optuigen van regelingen waarvan na een jaar moet worden geconstateerd dat ze niet werken of dat er misbruik van wordt gemaakt. Ik roep de
Kamer op, hiermee aan de slag te gaan en elkaar open in de ogen te kijken
na de eerste ervaringen.
De heer Monasch (PvdA): Ik dank de Minister voor zijn toezegging. Ik
hoor dat een VAO wordt aangekondigd. Als de Bank Nederlandse
Gemeenten en het WSW voldoende capaciteit hebben, zou ik het op prijs
stellen als wij de toegezegde brief voor dat VAO kunnen ontvangen. Ik
besef dat dit een vraag is aan een andere partij.
Minister Blok: Het is bovendien een vrij ingewikkelde vraag
De heer Monasch (PvdA): Ik heb mij laten vertellen dat men daar heel
knap is.
Minister Blok: Als ik dat erbij vertel....
De voorzitter: Hiermee is een einde gekomen aan dit algemeen overleg.
Ik neem de toezeggingen met u door.
− De Kamer wordt binnen twee weken geïnformeerd over de vraag of de
vertrekpremie conform de wet is.
− De Kamer wordt eind 2013 geïnformeerd over het overleg met de
CG-Raad over de vraag of er onbedoelde effecten zijn opgetreden voor
mantelzorgers.
− De Kamer wordt deze zomer geïnformeerd over de uitkomsten van het
gesprek met Aedes over antikraakovereenkomsten.
− De Kamer ontvangt een second opinion van het WSW over de
derivatenbuffer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

37

Begreep ik dat het gevlei van de heer Monasch de Minister ertoe brengt te
proberen dit voor het VAO te doen?
Minister Blok: De Minister is ongevoelig voor gevlei. De strekking van
mijn reactie was dat ik dat voor zo’n vrij ingewikkelde analyse niet durf toe
te zeggen. Volgende week is immers de laatste week voor het reces van
de Kamer. Ik zeg wel toe dat er een second opinion komt, maar volgende
week lijkt mij echt te kort dag.
De voorzitter: Lukt het wel voor de behandeling van de begroting dit
jaar?
Minister Blok: Dat lijkt mij wel
De heer Monasch (PvdA): Voor 15 juli?
Minister Blok: Ik spreek namens anderen, maar voor de begroting moet
mogelijk zijn.
De voorzitter: Ik dank u allen voor uw aanwezigheid, ook de mensen op
de publieke tribune. Ik sluit dit overleg.
Sluiting 16.00 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 453, nr. 327

38