Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2010

Nr. 32

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 november 2009
Inleiding
Met mijn brief van 20 januari 2009 (Kamerstuk 31 700 X, nr. 79) heb ik u
nader geïnformeerd over een aanpassing van het reservistenbeleid. Deze
brief is besproken in het algemeen overleg van 20 mei 2009. In deze brief
ga ik in op de toezeggingen uit dit overleg en de aangenomen moties over
dit onderwerp. Aan de orde komen achtereenvolgens de uitvoering van
het reservistenbeleid, een internationaal vergelijkend onderzoek naar de
wijze waarop andere landen omgaan met de inzet van reservisten en de
alternatieve inzet van gereserveerde gelden voor een financiële tegemoetkoming voor werkgevers van ingezette reservisten. Ten slotte informeer ik
u over de stand van zaken van het convenant tussen het ministerie van
Defensie en de Nederlandse Reservistenfederatie Krijgsmacht (NRFK).
Uitvoering reservistenbeleid
In overeenstemming mijn toezegging uit het algemeen overleg van 20 mei
2009 ga ik hier nader in op de beleidskeuzes, de status van invoering, de
voorziene resterende activiteiten en de planning van de uitbreiding van
het reservistenbestand, inclusief de noodzakelijke flankerende maatregelen.
Doelstelling
De aanpassing van het reservistenbeleid betreft een intensivering van de
inzet van reservisten door de uitbreiding van het aantal reservisten en van
de inzetwijze van reservisten. Hierdoor wordt de operationele inzet
verhoogd van 1,3 procent nu naar 2,5 procent in de komende jaren (de
zogenaamde frontfill). Tevens wordt beoogd dat een deel van de taken
van individueel uitgezonden officieren en onderofficieren van het beroepspersoneel door reservisten wordt waargenomen (de zogenaamde backfill).

KST137071
0910tkkst32123X-32
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

1

Naast de inzet van 900 reservisten op jaarbasis uit het bestaande bestand
is een uitbreiding van 400 arbeidsplaatsen nodig. Deze 400 arbeidsplaatsen zullen worden gevuld uit het Vrij Indeelbaar Bestand (VIB) van enige
duizenden reservisten. Van deze reservisten worden de competenties
inzichtelijk gemaakt en zij worden aanvullend opgeleid voor inzet.
Het is tevens het streven de inzetduur van reservisten te verlengen tot ten
minste drie maanden. Om dit te bereiken is de invoering van employer
support, ondersteunende maatregelen voor werkgevers die de inzet gedurende deze langere periode mogelijk maken, noodzakelijk.
Kwantitatieve en kwalitatieve vulling
De vraag naar reservisten (frontfill en backfill) wordt jaarlijks geïnventariseerd zodat de kwantitatieve doelstelling voor de inzet van reservisten
precies kan worden vastgesteld.
Door gebruik te maken van het VIB als pool van reservisten, de uitbreiding
van het takenpakket van bestaande reservisten en de toevoeging van 400
arbeidsplaatsen aan het reservistenbestand kan de kwantitatieve doelstelling worden gehaald. De werving van reservisten wordt voorts uitgebreid
door geschikte dienstverlaters te benaderen voor een aanstelling bij het
reservepersoneel en door de (hernieuwde) aanstelling als reservist eenvoudiger te maken.
Employer Support
Medewerking van de civiele werkgever is essentieel voor de inzet van een
reservist. Om de informatievoorziening en de noodzakelijke afspraken
tussen de civiele werkgever en de reservist te ondersteunen wordt een
Kenniscentrum Employer Support opgericht. Dit centrum zal uiterlijk het
eerste kwartaal van 2010 gereed zijn. Van hieruit worden werkgevers
proactief benaderd en voorgelicht. Hierbij wordt onder meer gebruikgemaakt van een website waarop relevante informatie voor werkgevers
beschikbaar is.
Voor complexe vragen wordt op het departement een Bureau Reservistenbeleid ingericht. Dit bureau fungeert als back office voor het kenniscentrum maar heeft ook tot taak de regelgeving voor reservisten (het nieuwe
reservistenbeleid en FPS) verder uit te werken en te harmoniseren.
Door de maatregelen op het gebied van employer support wordt ernaar
gestreefd de operationele inzetduur van reservisten te verlengen tot ten
minste drie maanden.
Bestandsuitbreiding en indeling van reservisten
Het bestand van 400 nieuwe arbeidsplaatsen, eerder aangeduid als de
Flexpool, is op basis van voorziene inzet als volgt over de Operationele
Commando’s verdeeld:
CZSK

CLAS

CLSK

KMar

Totaal

Actieve reservisten
Flexpool

840
75

3 950
250

600
50

210
25

5 600
400

Totaal

915

4 200

650

235

6 000

Op dit moment is ongeveer driekwart van de functies voor actieve reservisten gevuld. Het streven is er op gericht tot eind 2010 van 1600 tot 2000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

2

reservisten in het VIB te bepalen of zij beschikbaar zijn voor inzet en over
welke competenties zijn beschikken.
De uitbreiding van het reservistenbestand vergt een grotere inspanning
van de decentrale personeelsdiensten op het gebied van beheer, opleiding
en training en individueel maatwerk. Daarvoor worden er zeven functies
gecreëerd bij de Operationele Commando’s.
Gereedstelling van reservisten
Voordat reservisten kunnen worden ingezet (backfill en frontfill) moeten zij
worden opgeleid en getraind. De verantwoordelijkheid hiervoor is belegd
bij de Operationele Commando’s, die ook verantwoordelijk zijn voor de
voorbereiding en inzetbegeleiding van het beroepspersoneel. Vacatures
voor reservisten worden periodiek via email bekendgemaakt en reservisten kunnen via internet reageren op deze vacatures. Het Operationeel
Commando draagt zorg voor de selectie. Het bijhouden van competenties
van reservisten zal, op basis van vrijwilligheid, eveneens geautomatiseerd
gebeuren.
Geautomatiseerde ondersteuning
De eerder genoemde webpagina waarop in het kader van employer
support relevante informatie voor werkgevers beschikbaar is, zal begin
2010 beschikbaar zijn. Ook zal voor reservisten via de webpagina van
Defensie een zogenaamde Community-webapplicatie beschikbaar komen,
die wordt aangesloten op Peoplesoft. Daarmee kan via email contact met
de reservisten worden onderhouden over bijvoorbeeld vacatures. Reservisten kunnen voorts via deze site hun competentieprofiel, hun beschikbaarheid en andere eigen gegevens bijhouden. De verwervingsfase voor
deze webapplicatie is gaande. Naar verwachting zal de webapplicatie
halverwege 2010 ingericht en beschikbaar zijn.
Om de informatie te verkrijgen die nodig is om een profiel aan te maken,
worden alle reservisten thans per brief verzocht de beschikbare informatie
aan te vullen en in de toekomst te onderhouden. Deze informatie zal
tevens worden gebruikt om de gegevens in Peoplesoft te controleren en
actualiseren.
Financiële tegemoetkoming als onderdeel van employer support
In de motie Brinkman c.s. (Kamerstuk 31 924 X, nr. 9) is gevraagd te
onderzoeken of een andere opzet mogelijk is voor de financiële tegemoetkoming voor de werkgevers van ingezette reservisten. De financiële tegemoetkoming is een van de nieuwe instrumenten om de medewerking van
werkgevers te verkrijgen bij de beoogde verlenging van de inzetperiode.
Defensie heeft voorgesteld bij een inzet van drie maanden en langer een
dagvergoeding van 50 euro over de gehele inzetperiode toe te kennen. Dit
stelt de werkgever in staat meteen vervanging te regelen wanneer hij
weet dat zijn werknemer langer dan drie maanden afwezig is. Hiervoor
heeft de werkgever het uitgespaarde salaris van de ingezette reservist en
de financiële tegemoetkoming van Defensie ter beschikking. De wens om
inzetperiode te verlengen tot langer dan drie maanden, vraagt meer dan
voorheen de medewerking van de werkgever. Om die reden is de ondergrens op drie maanden gesteld. In de motie wordt gevraagd, binnen het
gereserveerde budget voor deze regeling, de mogelijkheid te onderzoeken
de vergoeding na zes of acht weken in te laten gaan, waarbij in de eerste
zes of acht weken geen vergoeding wordt toegekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

3

Het gereserveerde budget voor de financiële tegemoetkoming betreft het
aantal verwachte inzetdagen bij inzet van drie maanden en langer maal de
financiële tegemoetkoming per dag. Hiervoor is 1,7 miljoen euro gereserveerd. Indien de vergoeding bij een inzetduur van zes of acht weken zou
ingaan, neemt het aantal te financieren inzetdagen toe, ook al wordt de
vergoeding niet in de eerste zes of acht weken toegekend. Dit betekent dat
met het gereserveerde budget de dagvergoeding zal afnemen. Wel zullen
meer werkgevers een dagvergoeding ontvangen.
Bij een vergelijking van het defensievoorstel met de twee alternatieven uit
de motie gaat het vooral om de vraag in hoeverre deze bijdragen aan de
doelstelling om de inzetperiode te verlengen tot langer dan drie maanden.
Het defensievoorstel beantwoordt daar het beste aan omdat het gericht de
inzet langer dan drie maanden faciliteert, omdat de dagvergoeding voor
de werkgever hoger is en omdat deze de financiële tegemoetkoming
ontvangt vanaf de eerste dag dat hij zijn werknemer moet missen. De
werkgever ontvangt bovendien een hoger totaalbedrag over de gehele
periode van inzet van de werknemer. In de twee alternatieven uit de motie
kunnen ook werknemers die voor een periode tussen zes of acht weken en
drie maanden als reservist worden ingezet een financiële tegemoetkoming ontvangen. Dit beperkt echter juist de financiële ruimte voor de
werkgevers die hun werknemer langer dan drie maanden moeten missen.
Bovendien zou dan een financiële tegemoetkoming worden gegeven aan
werkgevers die dat nu reeds zonder financiële tegemoetkoming doen. De
voordelen van het defensievoorstel ten opzichte van de twee alternatieven
zijn evident en maken dat ik voorstel vast te houden aan het oorspronkelijke plan.
Internationaal vergelijkend onderzoek
In het algemeen overleg van 20 mei 2009 hebben verschillende Kamerleden gevraagd om nader onderzoek naar de praktijk en ervaringen op het
gebied van reservistenbeleid in een aantal andere landen. Deze vragen
komen ook aan de orde in de motie Knops c.s. (Kamerstuk 31 700 X,
nr. 119).
Defensie heeft onderzoek gedaan naar het beleid in de landen die in de
motie worden genoemd, te weten de Australië, Canada en de Verenigde
Staten. Daaraan is het Verenigd Koninkrijk toegevoegd, omdat dit land
een met Nederland vergelijkbaar reservistenbeleid kent. Voorts kent het
Verenigd Koninkrijk een beroepsleger. Er is gekeken naar een aantal algemene kenmerken, zoals de omvang van de strijdkrachten, algemene taken
van reservisten, de categorieën van reservisten en de feitelijke inzet van
reservisten. Verder is gekeken naar de rechtspositie van de reservist en de
wijze van inzet alsmede de voorzieningen op het gebied van employer
support. Voor zover de gegevens in tabelvorm kunnen worden gepresenteerd vindt u deze terug in de bijlage bij deze brief. Onderstaand wordt
ingegaan op enkele zaken die meer toelichting behoeven.
Taken van Reservisten
Er worden voor reservisten in het algemeen vijf hoofdtaken onderscheiden:
A. Bij volledige mobilisatie, ter vergroting van de krijgsmacht voor een
maximale inspanning. In Nederland wordt dit op dit moment niet gezien
als een taak waarvoor reservisten en reserve-eenheden nodig zijn, met
uitzondering van de Nationale Reserve die ondersteuning van het regionale gezag als hoofdtaak heeft. In de onderzochte landen wordt een
beroep gedaan op zowel de actieve reserve als de inactieve reserve. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

4

inactieve reserve bestaat uit gewezen beroepspersoneel (in Australië,
Canada en de Verenigde Staten ook gewezen reservepersoneel). Deze
reservisten hoeven hun militaire vaardigheden niet op peil te houden door
training, maar hebben wel een opkomstplicht bij volledige mobilisatie. De
actieve reserve bestaat uit eenheden en individuen die in meer of mindere
mate getraind moeten blijven.
B. Aanvulling van de krijgsmachtbij (langdurige) buitenlandse missies. Dit
is een taak voor actieve reservisten, die daartoe hun militaire vaardigheden onderhouden en dus trainingsverplichtingen hebben. De Verenigde
Staten beschikken buiten de «gewone» reserve van de krijgsmachtdelen
ook over de Army en Air National Guard die in beginsel een binnenlandse
taak (in de afzonderlijke staten) hebben, maar in het kader van internationale missies op basis van een presidentieel besluit kunnen worden
ingezet (het «federaliseren van de National Guard»). De Verenigde Staten
kennen hierbij een opkomstplicht en gebruiken die ook. Het Verenigd
Koninkrijk kent wel een wettelijke opkomstplicht, maar geeft de voorkeur
aan vrijwilligers. Australië heeft in 2001 een opkomstplicht voor buitenlandse missies ingevoerd, terwijl in Canada deelneming door reservisten
aan buitenlandse missies, evenals in Nederland, geheel vrijwillig is.
C. Aanvulling van de krijgsmacht bij binnenlandse operaties (rampenbestrijding, beveiliging). In Nederland is dit de taak van de Nationale
Reserve. Ook de overige landen kennen reserve-eenheden die deze hoofdof neventaak hebben. Zo beschikt Canada over de Canadian Rangers, kent
het Verenigd Koninkrijk de Civil Contingency Reaction Force en Australië
de Reserve Response Force (High Readiness Reserves) die bestaat uit snel
inzetbare eenheden voor binnenlandse antiterrorismeoperaties. De National Guard (Army en Air) van de Verenigde Staten heeft als hoofdtaak de
uitvoering van binnenlandse operaties onder commando van de staten.
D. Leveren van specialistische kennis. Nederland kent hiervoor de Reservist Specifieke Deskundigheid. In het Verenigde Koninkrijk kent men onder
andere de Sponsored Reserve, waarbij civiele leveranciers van bepaalde
diensten personeel beschikbaar stellen om diezelfde diensten als reservist
tijdens operaties te leveren. Ook de andere landen kennen aparte categorieën. In alle landen nemen de medisch specialisten een bijzondere plaats
in.
E. Versterking van de maatschappelijke inbedding van de krijgsmacht in
het land. In alle landen wordt onderkend dat de actieve reservist een
belangrijke schakel is tussen de krijgsmacht en de civiele maatschappij.
Arbeidsplaatsbescherming
In de bijlage bij deze brief wordt voorts een aantal aspecten van de rechtspositie van de reservisten in de vijf landen weergegeven. Vanzelfsprekend
kunnen niet alle details van de rechtspositie daarin worden weergegeven
en evenmin zijn alle voorwaarden opgenomen. Wat Nederland van de
onderzochte landen onderscheidt is de afwezigheid van arbeidsplaatsbescherming. Alle andere landen kennen aparte wetgeving op dit gebied.
Hiermee wordt beoogd de civiele arbeidsplaats voor de reservist te
behouden en discriminatie in loopbaanontwikkeling of aanstelling tegen
te gaan. Het fundamentele verschil in arbeidsrecht in deze landen in
vergelijking met Nederland speelt hierbij een belangrijke rol. In Nederland
geldt toetsing vooraf gekoppeld aan vastgelegde ontslaggronden terwijl
de toetsing in andere landen achteraf geschiedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

5

Categorieën reservisten
In Australië kan de reservist onder vier verschillende regimes worden
ingezet:
– Normale dienst, dat wil zeggen jaarlijkse oefeningen, weekendtrainingen en cursussen die behoren bij de vredesituatie;
– Vrijwillige voltijdsdienst die niet is aangemerkt als beschermd in de zin
van arbeidsplaatsbescherming. Wel bestaat bescherming tegen discriminatie op grond van het zijn van reservist. Hiermee wordt beoogd de
reservist te beschermen tegen vertraging in zijn loopbaan omdat hij
reservist is;
– Vrijwillige voltijdsdienst die wel is aangemerkt als beschermd in de zin
van arbeidsplaatsbescherming, zodat alle regelingen op dat gebied
van toepassing zijn;
– Verplichte voortdurende voltijds dienst voor onbepaalde tijd na oproep
door de Governor General, zowel voor binnenlandse als voor buitenlandse inzet.
De Verenigde Staten kennen op federaal niveau vijf verschillende inzetregimes. Daarnaast gelden aparte regelingen voor het oproepen van de
National Guard door de staten. Deze hebben betrekking op de binnenlandse veiligheid en worden hier verder buiten beschouwing gelaten. De
vijf categorieën betreffen:
– Kortdurende opkomst voor individuele training, onderdeeltraining en
opleiding. Gebruikelijk beslaat deze een weekend per maand en twee
weken per jaar voor de actieve reservist;
– Vrijwillige opkomst in actieve dienst;
– Presidential Reserve Call-up. Een verplichte opkomst voor een
maximum aantal van 200 000 reservisten voor een maximale opkomstduur van 270 dagen (negen maanden). Eenheden en individuen die in
aanmerking komen, behoren tot de actieve reserve. Voorbeelden: de
(voormalige) operaties SFOR, KFOR in het voormalige Joegoslavië;
– Partial Mobilization in tijden van gevaar voor de nationale veiligheid
(hieronder kunnen zowel binnenlandse als buitenlandse calamiteiten
worden verstaan). Verplichte opkomst van maximaal 1 miljoen reservisten voor een maximale opkomstduur van 24 maanden. Eenheden
en individuen die in aanmerking komen, behoren tot de actieve reserve
plus de «Inactive National Guard». Dit is het regime dat momenteel in
de Verenigde Staten van kracht is;
– Full Mobilization: Verplichte opkomst voor de duur van de oorlog plus
zes maanden. Geldt voor alle categorieën reservisten, inclusief de
retired reserve.
Het begrip «retired reserve» verdient nadere toelichting. Het minimumcontract voor reservisten (en ook beroepsmilitairen) heeft een looptijd van
acht jaar.
Na 20 jaar actieve dienst komt men in aanmerking voor een pensioen. Ook
als deze 20 jaar uit een combinatie van actieve en reservedienst bestaat.
Zolang de leeftijd van 60 jaar nog niet is bereikt maken deze «gepensioneerden» deel uit van de «retired reserve» die oproepbaar is in geval van
algemene mobilisatie.
Canada kent vier klassen van dienst voor reservisten:
– Class A: Vrijwillige inzet, maar met minimum eisen voor de Primary
Reserves. Bestaat uit de verplichting voor avondtraining en twee
dagen per maand in de trainingsperiode (september–april). Het minimumvereiste is vijftien dagen per jaar en het maximum toegestane
aantal dagen is 60, waarvan niet langer dan twaalf dagen aaneengesloten;
– Class B: Vrijwillige voltijdsinzet langer dan twaalf aaneengesloten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

6

–
–

dagen in een niet operationele functie, afhankelijk van de beschikbaarheid van de reservist en de behoefte van de krijgsmacht;
Class C: Vrijwillige voltijds inzet in een operationele functie;
Verplichte inzet als de staat van oorlog wordt uitgeroepen door de
regering of in het geval van een nationale ramp. Dit is sinds de Tweede
Wereldoorlog niet meer voorgekomen. Inzet in een van deze klassen
heeft vooral betrekking op de hoogte van de wedde en de toegang tot
voorzieningen in vergelijking met het beroepspersoneel. Canada doet
een toenemend beroep op reservisten en is tegen die achtergrond
bezig met beleidsaanpassingen, waarbij vooral de arbeidsplaatsbescherming belangrijk is.

Canada verdeelt zijn reservisten in twee categorieën: de Primary Reserve
en de Secundary of Supplementary Reserve. Daarnaast kent Canada nog
twee specifieke categorieën, te weten het «Cadet Instructor Cadre» ten
behoeve van het Cadet programma, een trainingsen wervingsprogramma
gericht op tieners (twaalf tot achttien jaar), en de «Canadian Rangers»
bestaande uit reservisten die de militaire presentie vormen in afgelegen
en dunbevolkte delen van het land.
Het Verenigd Koninkrijk kent een wettelijke opkomstverplichting. Er zijn
geen verschillen in opkomstklassen. In de praktijk geeft men voor uitzending de voorkeur aan het proces van Intelligent Selection, waarbij in
overleg met de reservist en soms ook diens werkgever wordt gezocht naar
vrijwillige medewerking om verzet en beroepsprocedures tegen de
oproep zoveel mogelijk te voorkomen. Voor de operatie in Irak is de
opkomstplicht gebruikt.
De duur van periode in werkelijke dienst is, afhankelijk van de categorie
waartoe de reservist behoort, aan maxima gebonden. Er worden zes categorieën reservisten onderscheiden:
– Standard Volunteer Reserves, waarvan het grootste deel een trainingsverplichting heeft van een avond per maand, 30 dagen per jaar en
vijftien dagen Annual Camp;
– Fulltime Reserve Service en Additional Duties Commitment. Dit betreft
vrijwillige volledige of deeltijddienst voor ten minste dertien weken.
Als de reservist ontslag neemt bij zijn civiele werkgever, heeft hij geen
aanspraak op arbeidsplaatsbescherming. Geeft de civiele werkgever
buitengewoon verlof voor het vervullen van deze taak, dan is er geen
behoefte aan arbeidsplaatsbescherming.
– High Readiness Reserve (HRR). Deze bestaat overwegend uit reservisten met specialistische kennis die vrijwillig voor de HRR kiezen. Zij
zijn op zeer korte termijn (12–24 uur) mobilisabel. Tussen de reservist
en Defensie wordt een aparte overeenkomst gesloten met een looptijd
van maximaal een jaar die jaarlijks kan worden verlengd. De werkgever is geen partij in deze overeenkomst, maar moet wel zijn instemming kenbaar maken. De HRR kan worden opgeroepen voor een
periode van maximaal negen maanden;
– De Civil Contingency Reaction Forces zijn vergelijkbaar met de HRR,
maar zijn bedoeld voor de binnenlandse rampenbestrijding en de inzet
bij terroristische aanvallen;
– De Sponsored Reserve, In het kader van leveringen aan Defensie kan
de leverancier worden gevraagd een deel van zijn personeel als reservist beschikbaar te stellen om het werk dat zij voor de leverancier
uitvoeren als militair uit te voeren.
In de bijlage bij deze brief treft u ter informatie gegevens aan over de inzet
van reservisten in Afghanistan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

7

Employer support in internationaal perspectief
Alle landen in het vergelijkende onderzoek ontplooien activiteiten op het
gebied van employer support en hebben daarvoor een specifieke organisatie die in alle gevallen wordt ondersteund door een eigen website.
Opvallend is dat deze landen structureel gebruik maken van andere
middelen dan geld, zoals het betrekken van werkgevers bij activiteiten van
de reservist en de toekenning van immateriële stimulansen, zoals certificaten, prijzen en zelfs een golftoernooi, waarmee de erkentelijkheid van
de defensieorganisatie tot uitdrukking wordt gebracht.
Wat financiële tegemoetkomingen aan de werkgever betreft zijn de landen
minder gelijk. Het Australië en het Verenigd Koninkrijk bieden een dergelijke tegemoetkoming wel, terwijl Canada en de Verenigde Staten hier niet
in voorzien.
Bevindingen
De vergelijking leert dat er geen verband is tussen de mate waarin de
reservist verplicht is gehoor te geven aan een oproep om in werkelijke
dienst te komen en de flankerende maatregelen die worden getroffen om
de civiele werkgever aan te moedigen de reservist te laten gaan. Ook in
landen waar de verplichting van de reservist om in werkelijke dienst te
komen wettelijk is verankerd, bestaat een pakket van (financiële) flankerende maatregelen.
Alle bij het onderzoek betrokken landen hebben wat de inzet van reservisten betreft een andere keuze gemaakt dan Nederland. Zij hebben
evenals Nederland onderkend dat inzet van reservisten een flexibel
middel is om de inzetcapaciteit en de flexibiliteit van inzet te vergroten,
maar de reservecomponent speelt in deze landen een structurele rol bij
het operationele optreden en in het bijzonder bij vergroting van het voortzettingsvermogen. Ook worden reservisten in de vergeleken landen in
grote aantallen ingezet in de vredesorganisatie. In de onderzochte landen
komt, in meer of mindere mate, ook backfill voor.
Hoewel in de vergeleken landen de aanstelling als reservist een vrijwillige
keuze is, worden er aan de aanstelling of in de overeenkomst met
Defensie wettelijk ondersteunde verplichtingen tot opkomst verbonden. In
de praktijk geschiedt uitzending uitsluitend op vrijwillige basis behalve in
de Verenigde Staten, die hiervoor een strikte opkomstplicht handhaven.
Hierdoor zijn de Verenigde Staten als enige land in staat reservisten niet
alleen op individuele basis uit te zenden, maar ook in het verband van
reserve-eenheden.
Conclusies voor Nederlands beleid
Het Nederlandse model gaat uit van een beroepskrijgsmacht die in
beginsel alle operationele taken vervult. Er wordt een beroep gedaan op
reservisten voor specifieke schaarse kennisgebieden. Verder kunnen reservisten worden ingezet in het kader van de derde (nationale) hoofdtaak.
Met de beleidsintensivering wordt afstand genomen van dit uitgangspunt
door de reservist een structurelere rol te geven bij zowel frontfill en backfill. Hiermee kan op op een doelmatige manier een (tijdelijk) tekort aan
actieve militairen op individuele basis worden ingevuld. De uitdaging is
om dit de komende jaren in de praktijk te brengen. De evaluatie zal
uitwijzen of en zo ja welke verdere aanpassingen wenselijk zijn.
Nederland bevordert de uitbreiding van de vrijwillige inzet van individuele
reservisten en ziet binnen de beoogde omvang en wijze van inzet geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

8

reden hier een meer dwingend karakter aan te geven. Voorwaarde is wel
dat de in deze brief opgenomen flankerende maatregelen worden
getroffen, zowel om het voor reservisten aantrekkelijk te maken als om
belemmeringen voor de werkgevers gedeeltelijk weg te nemen.
Convenant met de verenigingen voor reserve-personeel
In de motie-Boekestijn (Kamerstuk 31 700 X, nr. 118) is verzocht te komen
tot een convenant waarin de ondersteunende taken van de reservistenorganisaties zijn vastgelegd.
Reeds enige tijd zijn gesprekken gaande met de Nederlandse Reservistenfederatie Krijgsmacht (NRFK) over een nieuw en actueel convenant. Deze
gesprekken hebben recent tot overeenstemming geleid. Binnenkort zal het
convenant worden getekend door beide partijen, waarna ik u het convenant zal toesturen.
Tot slot
Met de spoedige ondertekening van het convenant met de NRFK kan de
intensivering van het reservistenbeleid een gezamenlijk succes worden.
Want reservisten zijn een belangrijke aanvulling van het bestand aan
militair beroepspersoneel, omdat zij extra specifieke kennis en capaciteit
meebrengen en om in tijden van ondervulling toch te kunnen beschikken
over gemotiveerd personeel. Het belang van de reservist voor de defensieorganisatie zal de komende tijd beter zichtbaar worden door de
ontplooide beleidsinitiatieven. Ook de maatregelen in het kader van
employer support dragen bij tot de betere verankering van de positie van
de reservist binnen de krijgsmacht. De civiele werkgever van de reservist
wordt beter ondersteund, zowel door het verstrekken van informatie als
op financieel gebied. Door vanaf de eerste dag van inzet een financiële
tegemoetkoming te geven wordt de werkgever in staat gesteld meteen
vervanging te regelen. Uit het internationale onderzoek is gebleken dat
het belang van de reservist ook buiten onze landsgrenzen wordt onderkend. Het daar gevoerde reservistenbeleid laat zich niet rechtstreeks
vertalen naar de Nederlandse werkelijkheid en berust ook op een fundamenteel andere wijze van inzet. Met de intensivering en de flankerende
maatregelen wordt een ingrijpende verandering ingezet. Na enkele jaren
volgt een evaluatie die de effectiviteit van het nieuwe reservistenbeleid
moet vaststellen.
De staatssecretaris van Defensie,
J. G. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

10

Nee

Nee

Ja

Gelijk aan beroeps.

Nee, tenzij het gaat om
inzet op functie met
specifieke deskundigheid

Nee

Nee

Opkomstplicht voor oefening en
training

Opkomstplicht voor inzet

Opkomstplicht bij Algemene
Mobilisatie

Beloning

Aanvulling tot civiel salaris

Vergoeding voor kosten die de
werkgever betaalde

Overige vergoedingen

Vrijwillig

Vrijwillige en/of Verplichte
aanstelling als reservist

1,4%

48 000
5 600
2 000

Militaire Ambtenaren Wet
1931

Nederland

Belangrijke wetten

Reservisten ingezet in Afghanistan (% van totaal aantal
militairen)

Omvang strijdkrachten:
Beroepsmilitairen
Actieve reservisten
Inactieve reservisten

Bijlage

1%

54 000
20 000
25 000

Standby fee (AU$ 5 000/jr)
voor High Readiness
Reserve. Vergoedingen
voor gezondheidszorg
(AU$ 600–2 500)

Nee

Ja, voor overheidsdienaren,
bij inzet langer dan 25/28
dagen

Belastingvrij, gelijk aan
beroeps bij inzet. Afwijkend
tijdens trainingsperioden.
Vaste bedragen per dag,
afhankelijk van rang en
geoefendheid.

Ja

Nee, Wel bij nationale
rampenbestrijding.

Ja, Actieve reserve.

Vrijwillig voor nietmilitairen.
Verplicht voor ex-beroeps
voor 5 jaar

Defence act 1903 en
Defence Force Reorganisation Act 1975

Australië

Belastingvrij: «Basic
Allowance for Housing»,
bonussen en andere
onkostenvergoedingen

Nee

Ja, onder voorwaarden.
«Reserve Income Replacement Program»

Gelijk aan beroeps bij inzet.
Afwijkend («Drill Pay»)
tijdens trainingsperioden.

Ja

Ja, zie ook deel 4

Ja, Actieve reserve.

Nee

Nee

Nee

Gelijk aan beroeps bij
operationele inzet (Class C)
85% bij andere inzet, zoals
O&T (Class A) en niet
operationeel (Class B).

Ja

Nee, voor missies in het
buitenland

Ja, Actieve reserve.

Vrijwillig

Vrijwillig voor nietmilitairen, minimale duur 8
jaar.
Verplicht voor ex-beroeps
en ex-reservisten tot leeftijd
60 jaar.

12%

65 000
26 000
40 000

National Defence Act (1922)
en Canadian Forces
Reorganisation Act (1968)

22%

1 445 000
850 000
0

Canada

10 US Code (Armed Forces)

Verenigde Staten

Nee

Ja, pensioenkosten;
ziektekosten- en levensverzekeringen; woonlasten,
lesgelden, auto v/d zaak

Ja, max. £ 548/dag (medici
£ 822). Onder dit maximum
vallen ook de kostenvergoedingen hieronder.

Gelijk aan beroeps.

Ja

Ja, maar in de praktijk zoekt
men vrijwilligers

Ja, Actieve reserve

Vrijwillig voor niet-militairen.
Verplicht voor, ex-beroeps
voor een bepaalde duur

9%

196 000
44 000
53 000

Reserve Forces Act, 1996

Verenigd Koninkrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 32

11

Nee

Vergoeding hertraining
werknemer
Ja

Nee

Vergoeding wervingskosten

ZZP’er gelijkgesteld aan
werkgever

Ja, «Employer Support
Payment». Vast: AU$
1183,10 (€ 688)/week

Ja, vast € 50 per dag bij
inzet langer dan een
bepaalde periode

Tegemoetkoming c.q. vergoeding extra loonkosten

Ja

Nee

Nee

Defence Reserve Support
Council (DRSC)

Kenniscentrum Employer
Support Reservisten (KC
ESR)

Naam van organisatie voor
Employer Support

Employer Support Payment
Scheme, 2001

In ontwikkeling

Australië

Belangrijke regelingen

Nederland

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Nee

Employer Support of the
Guard and Reserve (ESGR).

Verenigde Staten

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Nee

Canadian Forces Liaison
Council (CFLC)

Canada

Ja

Ja

Ja

Ja, tot max £ 110 (€ 127) per
dag aan aantoonbare
meerkosten

Supporting Britain’s
Reservists and Employers
(SABRE)

Reserve Forces (Call-out and
Recall) (Financial Assistance)
Regulations 2005

Verenigd Koninkrijk