Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1755
Vragen van de leden Tielen en Wiersma (beiden VVD) aan de ministers van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
over het artikel «Soms blijkt een diploma van leerfabriek NCOI bitter weinig
waard» (ingezonden 20 januari 2021).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap), mede namens Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(ontvangen 18 februari 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het bovengenoemde artikel in Trouw van 13 januari jl?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de constatering dat er maar weinig keuze is in om- en bijscholen in
Nederland? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen om
dit te verbeteren?
Antwoord 2
We zien dat formele opleidingen voor volwassenen nog niet altijd flexibel
genoeg zijn, doordat ze onvoldoende rekening houden met reeds verworven
vaardigheden en kennis. En dat deze opleidingen vaak minder goed te
combineren zijn met zorg en werk, doordat ze niet tijd- en plaatsonafhankelijk kunnen worden gevolgd. Tegelijkertijd bestaan er ruimschoots
(korte) scholingsmogelijkheden en scholingsmogelijkheden die leren
combineren met werken in de praktijk, zoals bbl of de mkb-route in het hbo.
Zodoende is er veel mogelijk als het gaat om scholing naar tekortberoepen
en worden diverse scholingstrajecten door meerdere opleiders aangeboden.
Zowel in het hoger onderwijs (experimenten leeruitkomsten) als in het
middelbaar beroepsonderwijs (flexibel beroepsonderwijs in de derde leerweg)
zijn stimuleringsprogramma’s uitgevoerd waarin publieke bekostigde en
niet-bekostigde instellingen worden gestimuleerd (al dan niet gezamenlijk in

1

ah-tk-20202021-1755
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Trouw, 13 januari 2021, Soms blijkt een diploma van leerfabriek NCOI bitter weinig waard
(https://www.trouw.nl/onderwijs/soms-blijkt-een-diploma-van-leerfabriek-ncoi-bitter-weinigwaard~b9d83fbd/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

samenwerkingsverbanden) flexibele scholingstrajecten voor formele
opleidingen te ontwikkelen. In het hoger onderwijs zal de extra ruimte voor
flexibilisering die in het experiment leeruitkomsten wordt geboden, verankerd
worden in de wet. Na aanpassing in de wet kunnen alle instellingen ook een
flexibele invulling van hun leertrajecten aanbieden waarbij leeruitkomsten
centraal staan. De student in samenspraak met de opleiding bepaalt hoe hij
of zij werkt aan de leeruitkomsten en die vervolgens aantoont. Daarnaast
wordt gewerkt aan het mogelijk maken van flexibele deelname aan opleidingen in het hoger onderwijs met het experiment flexstuderen. Dit is ook voor
werkenden van belang, om studie, werk en privéleven goed op elkaar af te
kunnen stemmen.
In het middelbaar beroepsonderwijs zijn mbo-certificaten geïntroduceerd.
Deze kunnen door OCW worden verbonden aan keuzedelen en beroepsgerichte onderdelen van opleidingen met een zelfstandige betekenis op de
arbeidsmarkt.
Vraag 3
Herkent u de grote behoefte aan modulair en flexibel opleidingsaanbod die er
bij werkenden en werkzoekenden is? Is bij u bekend hoeveel groter deze
behoefte is geworden sinds het ontstaan van de coronacrisis en de dalende
werkgelegenheid? Binnen welke sectoren is deze behoefte momenteel het
grootst?
Antwoord 3
Vanaf november kunnen werkzoekenden en werkenden kosteloze scholingstrajecten volgen via de tijdelijke crisisregeling NL leert door met inzet van
scholing. Dit aanbod bevat kortdurende cursussen en trainingen. Opleiders
hebben laten weten dat er veel interesse is voor het gratis scholingsaanbod.
Om inzichtelijk te krijgen hoe groot deze behoefte precies is en wat de
financiële realisatie is, wordt momenteel een monitor uitgevoerd. De eerste
resultaten daarvan worden verwacht in maart. Ook wordt onder de deelnemers van de scholingstrajecten een enquête uitgevoerd om te onderzoeken
wat de aanleiding is voor het volgen van een kosteloos scholingstraject. Hier
wordt ook gevraagd naar de kenmerken en eigenschappen van de deelnemer,
waaronder de sector waar de hij of zij werkzaam is of was. De resultaten van
de monitor en de uitkomst van de enquête worden met uw Kamer gedeeld.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het van groot belang is dat het niveau en de kwaliteit
van opleidingen inzichtelijk moeten zijn voor zowel de deelnemers als
werkgevers? En deelt u de mening dat dat voor zowel hele opleidingen als
voor modules geldt? Zo ja, op welke manier wordt dit nu vormgegeven? Zo
nee, hoe gaat u dit verbeteren?
Antwoord 4
Het niveau en de kwaliteit van onderwijs moeten inzichtelijk zijn voor zowel
deelnemers als werkgevers. Het hoger onderwijs kent associate degree,
bachelor- en masteropleidingen, deze zijn geaccrediteerd door de NVAO. Alle
geaccrediteerde opleidingen zijn opgenomen in het Centraal register
opleidingen hoger onderwijs (CROHO). Dit register is openbaar, net als alle
accreditatiebesluiten en -rapporten.
Opleidingen leidend tot een diploma worden van overheidswege op kwaliteit
beoordeeld. Dat geldt niet voor afzonderlijke modules. Ik heb in het afgelopen
jaar gesprekken gevoerd met partijen in het hoger onderwijs over de
toekomst van het accreditatiestelsel. In dat kader is ook gesproken over
instellingsaccreditatie en de kwaliteitsborging van kleinere onderwijseenheden van opleidingen. Ik ben voornemens uw Kamer op korte termijn te
informeren over de opbrengsten van die gesprekken.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u de informatievoorziening over modulair onderwijs met
betrekking tot afronding met een volwaardig diploma of een module op
hbo-niveau, die slechts onderdeel is van een later te behalen diploma? In
hoeverre is er toezicht op de wijze waarop opleidingen worden aangeprezen?
Bent u bereid met instellingen, deelnemers en werkgevers af te stemmen hoe
onduidelijkheden worden voorkomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Studenten moeten duidelijk geïnformeerd worden over wat voor opleiding ze
gaan volgen. Voor het hoger onderwijs gelden daarvoor wettelijke voorschriften. Met de Wet bescherming namen en graden hoger onderwijs
(ingevoerd in 2017) zijn hiervoor normen en sancties geïntroduceerd. De
inspectie voert dit toezicht uit op basis van signalen. Daarbij neemt de
inspectie ook mee hoe een onderwijsinstelling communiceert, bijvoorbeeld
op haar website, over het aangeboden onderwijs. Ik ben reeds met de
inspectie in gesprek over de duidelijkheid van de betreffende regelgeving.
Vraag 6
Herinnert u zich het pleidooi tijdens de begroting Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het jaar 2021 dat vroeg naar een inventarisatie van de
manier waarop modulair onderwijs, zowel bij bekostigde als niet-bekostigde
onderwijsinstellingen, moet worden vormgegeven? Wanneer kan de Kamer
de gevraagde brief verwachten over de modulaire aanpak binnen het
bekostigd onderwijs?
Antwoord 6
De bedoeling was om dit in de brief over de bekostiging van begin 2021 mee
te nemen over of en hoe de modulaire aanpak een plek kan krijgen in de
bekostiging. Het gaat echter om een complexe vraag met ingrijpende
gevolgen voor het stelsel. Dit kabinet zal daar geen beslissingen meer over
nemen en het wordt daarom aan een volgend kabinet gelaten.
Vraag 7
Herkent u zich in de constatering uit het artikel dat reguliere hbo- en
mbo-instellingen grote moeite hebben met het geven van volwassenonderwijs, vanwege wettelijke beperkingen? Zo ja, wat gaat u hieraan doen? Klopt
het dat niet-bekostigde onderwijsinstellingen een groter modulair opleidingenaanbod hebben dan de bekostigde instellingen? En klopt het ook dat dat
verschil voor opleidingen in tekortsectoren en -beroepen groter is?
Antwoord 7
Nee, dat herken ik niet. In het artikel wordt als voorbeeld van wettelijke
beperkingen genoemd dat publieke instellingen alleen overheidsbekostiging
krijgen voor volledige opleidingen. Het ontbreken van overheidsbekostiging is
echter geen wettelijke belemmering voor het aanbieden van modulair
opleidingenaanbod. Bekostigde instellingen kunnen het onderwijsprogramma
modulair inrichten. Ze kunnen ook losse modules als contractonderwijs
aanbieden. Beide vormen van modulair aanbod van bekostigde instellingen
worden niet geregistreerd, dus de precieze omvang is ons niet bekend.
Vraag 8
Wat is de groei van het aantal deelnemers aan deeltijd- of modulaire
opleidingen in tekortberoepen en -sectoren, zoals de gezondheidszorg,
onderwijs, techniek en ict? Kunt u daarbij een overzicht geven van het totaal
aantal deelnemers in deeltijd- of modulaire opleidingen, binnen zowel het
bekostigde als het niet-bekostigde onderwijs?
Antwoord 8
Hieronder vindt u een overzicht met het aantal deeltijdstudenten in het
bekostigd onderwijs. Bekostigde onderwijsinstellingen bieden in principe
geen bekostigd modulair onderwijs. Daarom is modulair onderwijs buiten
beschouwing gelaten. Ook geldt dat in het wo in de sector techniek doorgaans alleen voltijdopleidingen worden aangeboden.
Ik beschik niet over historische gegevens van niet-bekostigd deeltijd- en
modulair onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Aantal studenten per sector:
Hbo of wo

Sector

Hbo deeltijd
Hbo deeltijd
Hbo deeltijd
Wo deeltijd
Wo deeltijd

gezondheidszorg
onderwijs
techniek
gezondheidszorg
onderwijs

2016

2017

2018

2019

2020

3.561
19.083
5.071
405
271

4.130
18.540
5.389
452
243

4.903
18.310
5.691
461
235

5.627
18.742
6.387
510
242

6.515
19.934
6.793
552
217

28.391

28.754

29.600

31.508

34.011

Aantal eerstejaarsstudenten per sector:
Hbo of wo

Sector

2016

2017

2018

2019

2020

Hbo deeltijd
Hbo deeltijd
Hbo deeltijd
Wo deeltijd
Wo deeltijd

gezondheidszorg
onderwijs
techniek
gezondheidszorg
onderwijs

1.032
973
845
11
9

941
1.182
959
35
5

1.172
1.376
1.027
29
11

1.245
1.631
1.381
39
5

1.385
2.049
1.267
38
8

2.870

3.122

3.615

4.301

4.747

Vraag 9
Wat doet u eraan om alle onderwijsinstellingen (zowel niet-bekostigd als
bekostigd) te stimuleren om het modulair en flexibel opleidingenaanbod te
vergroten? In hoeverre zorgt u er daarbij voor dat vooral voor tekortsectoren
en -beroepen meer opleidingsmodules worden aangeboden?
Antwoord 9
In mijn antwoord op vraag 2 heb ik aangegeven hoe ik het vergroten van
flexibel opleidingenaanbod vergroot. Meer flexibel aanbod kan ook leiden tot
meer modulair opleidingenaanbod. Daarbij zijn er geen specifieke maatregelen gericht op tekortsectoren en -beroepen. Wel wordt er in de tekortsectoren
met onderwijsvormen gewerkt om onderwijs en arbeidsmarkt dichter bij
elkaar te brengen zoals Make IT work, fast switch en hybride leeromgevingen.
Vraag 10
Klopt het dat de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) de
diplomaclaims van de NCOI «misleidend» noemt? Zo ja, waarom? En was u
hiervan op de hoogte? Welke stappen heeft u na dit signaal genomen om dit
te verbeteren?
Antwoord 10
Indien de NVAO in communicatie-uitingen van instellingen of opleidingen
voor hoger onderwijs informatie ziet, die zij onjuist acht, wordt de inspectie
daarover geïnformeerd. Dat is ook in dit geval gebeurd. Op vraag van de
betreffende journalisten heeft de NVAO-woordvoerder bevestigd dat het
misleidend is om bij niet-geaccrediteerd onderwijs te vermelden dat
deelnemers aan het eind een «Diploma hbo van Hogeschool NCOI» ontvangen. Het is nu aan de inspectie om zich hierover een oordeel te vormen. Het
toezicht op naleving van wet- en regelgeving is immers belegd bij de
inspectie.
Vraag 11
Is de NVAO inmiddels gestart met een onderzoek naar «misleidende» claims
over diploma’s van NCOI? Zo nee, waarom niet en waar baseert de NVAO
deze kwalificatie dan op? En deelt u de constatering van de NVAO dat de wet
verduidelijkt dient te worden als het gaat om de diplomaclaims?
Antwoord 11
Zoals gezegd doet de inspectie onderzoek naar de naleving door NCOI van de
Wet ter bescherming van namen en graden. Daarbij wordt onder andere
onderzocht of sprake is van misleiding. Ik ben reeds met de inspectie in
gesprek over de duidelijkheid van de betreffende regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 12
Zijn de teksten op de website van NCOI afgestemd met de Onderwijsinspectie? Heeft de Onderwijsinspectie vaker meegekeken met teksten van NCOI en
die goedgekeurd? Waarom spreekt de NVAO dan alsnog van «misleidende»
claims?
Antwoord 12
De teksten op de website van NCOI worden niet afgestemd met de inspectie
en door de inspectie goedgekeurd. Wat de inspectie een aantal jaren geleden
wel heeft gedaan is onderzoek naar de juistheid van de informatie van NCOI.
Toen is gekeken naar formuleringen op de website. Informatie van instellingen (op websites) kan regelmatig wijzigen en de inspectie kijkt (bij NCOI) niet
mee met elke nieuwe formulering. Signalen kunnen aanleiding zijn om
onderzoek te doen naar formuleringen. In het onderzoek dat de inspectie nu
uitvoert bij NCOI, toetst de inspectie de actuele formuleringen aan wet- en
regelgeving. Hierbij betrekt de inspectie alle relevante signalen.
Vraag 13
In hoeverre heeft de Onderwijsinspectie het in het artikel genoemde
onderzoek en de daarbij behorende onderzoeksvragen met u afgestemd? Wat
zijn de onderzoeksvragen en wanneer kan de Kamer hierover de resultaten
verwachten? In hoeverre is de NVAO betrokken bij de toetsing van de
kwaliteit van het onderwijs van NCOI? Hoe is de rolverdeling tussen
onderwijsinspectie en NVAO in deze specifieke situatie?
Antwoord 13
De inspectie heeft de Minister van OCW medio januari 2021 geïnformeerd
over het onderzoek naar aanleiding van signalen die de inspectie in het
afgelopen jaar over het hoger onderwijs van NCOI heeft ontvangen over
mogelijk misleidende voorlichting met betrekking tot de graadverlening. Doel
van dit onderzoek is te beoordelen of de graadverlening en de voorlichting
daarover van NCOI voldoen aan de wettelijke vereisten die hiervoor gelden.
Verwachting is dat het onderzoek voor de zomer van 2021 is afgerond.
De NVAO accrediteert het onderwijs op basis van een periodieke beoordeling
van de kwaliteit, en de onderwijsinspectie kijkt naar de naleving van wet- en
regelgeving op basis van signalen. De inspectie en de NVAO informeren
elkaar over relevante signalen – zowel over instellingen als over het stelsel
als geheel – ten aanzien van onderwijskwaliteit en de toepassing van wet- en
regelgeving.
Vraag 14
Wat zijn de coronarichtlijnen met betrekking tot afstandsonderwijs voor
deeltijd- en modulair onderwijs bij niet-bekostigde instellingen? Hoe wordt
geborgd dat de kwaliteit van afstandsonderwijs op hoog niveau blijft? Hoe
worden de verschillen tussen theoretische en praktische beroepsonderwijsmodules toegepast?
Antwoord 14
Voor niet-bekostigde onderwijsinstellingen die geaccrediteerd onderwijs
bieden in de vorm van deeltijd- en modulair onderwijs, gelden dezelfde
coronarichtlijnen als voor het bekostigd hoger onderwijs. Deze coronarichtlijnen zijn te vinden in het Servicedocument hoger onderwijs2. Ook wat betreft
de kwaliteitsbewaking gelden dezelfde regels. De NVAO en de inspectie zijn
hier vanuit hun eigen rol betrokken.
Vraag 15
Wat zijn de corona-afspraken met de instellingen over afstandsonderwijs en
hoe worden die gehandhaafd? Is bekend in hoeverre de afspraken worden
nageleefd door instellingen, docenten en deelnemers?

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/07/10/servicedocument-ho---aanpakcoronavirus-covid-19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Antwoord 15
In het Servicedocument hoger onderwijs zijn alle afspraken die OCW met
(bekostigde en niet-bekostigde) instellingen heeft gemaakt terug te vinden. De
inspectie houdt toezicht op de naleving van de afspraken. Daarnaast heeft de
Minister van OCW wekelijks contact met de onderwijskoepels en studentenorganisaties over (afstands-)onderwijs in de coronacrisis. Knelpunten die
ontstaan worden op deze manier laagdrempelig benoemd en besproken. Het
beeld is dat tot zover de afspraken goed worden nageleefd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6