Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 597

Werkprogramma 2009–2011 van de commissie
voor de Rijksuitgaven

Nr. 3

BRIEF VAN DE COMMISSIE VOOR DE RIJKSUITGAVEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 januari 2011
Hierbij biedt de commissie voor de Rijksuitgaven u het Jaarverslag 2010
aan van de door de commissie verrichte werkzaamheden en behaalde
resultaten.
De commissie voor de Rijksuitgaven heeft op 12 september 2008 een
werkprogramma uitgebracht voor de periode 2009–2011 (Kamerstuk
31 597, nr. 1). In het werkprogramma is de ambitie opgenomen om de
controle door de Tweede Kamer op de besteding van overheidsmiddelen
de komende jaren verder te verbeteren. In dit jaarverslag legt de
commissie verantwoording af over de in 2009 uitgevoerde werkzaamheden en de bereikte resultaten. Dit gebeurt aan de hand van de zeven
speerpunten uit het werkprogramma.
Op 22 januari 2010 heeft de commissie verslag uitgebracht over de in
2009 verrichte werkzaamheden (Kamerstuk 31 597, nr. 2).
De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Van Gerven
De griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Groen

kst-31597-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 597, nr. 3

1

JAARVERSLAG 2010 VAN DE COMMISSIE VOOR DE RIJKSUITGAVEN
1. Inleiding
Vanwege de val van het kabinet en de vervroegde verkiezingen in 2010,
alsmede de demissionaire status van het kabinet, zijn enkele ambities uit
het werkplan verschoven. Na de verkiezingen is de commissie voor de
Rijksuitgaven op 10 november 2010 voor de nieuwe Kamerperiode
geconstitueerd, waarbij de leden Van Gerven en Ten Broeke respectievelijk
als voorzitter en ondervoorzitter zijn gekozen.
2. Speerpunten uit het werkprogramma
1. Begrotingsbehandeling
Ambitie: de rijksbegroting is zodanig opgesteld dat deze na afloop van het
begrotingsjaar adequaat is te verantwoorden. De commissie zal de
experimenten nauwgezet volgen en de nieuwe opzet in 2010 evalueren. In
2009 zal een tussenbalans worden opgemaakt.
Resultaten: Als vervolg op de in 2009 opgemaakte tussenbalans
(Kamerstuk 31 865, nr. 1) heeft de commissie vlak voor de verkiezingen in
2010 een «samenvattende visie» opgesteld met betrekking tot de
behandeling van de (experiment) begrotingen (Kamerstuk 31 865, nr. 23).
De commissie verwacht de door het kabinet toegezegde evaluatie begin
2011 te mogen ontvangen.
2. Behandeling van de verantwoordingsdocumenten
Ambitie: het verantwoordingsproces is zodanig vormgegeven dat deze
focus heeft en beleidsrelevantie. De commissie evalueert jaarlijks de
behandeling door de Kamer van de verantwoordingsstukken. In 2009
gebeurt dat ook in het kader van de tussenbalans met betrekking tot de in
dat jaar opgestarte experimenten. De commissie zal zich bezinnen op haar
rol bij het proces van dechargeverlening. Het verlenen van decharge is
geen gegeven, maar wordt een bewuste keuze van de Kamer.
Resultaten: De commissie heeft in 2009 een proces in gang gezet dat is
uitgemond in een explicietere dechargeverlening aan de ministers. De
commissie concludeert in de evaluatie van dit proces (Kamerstuk 32 057,
nr. 1) dat de meer expliciete aandacht voor dechargeverlening beschouwd
kan worden als een verbetering. De commissie had het voornemen om in
2010 de voorlichting aan de vaste en algemene commissies over de
dechargeverlening (ten dienste van de behandeling in 2010 van de
jaarverslagen over 2009) verder te verbeteren. Vanwege de vervroegde
verkiezingen heeft de behandeling van die jaarverslagen niet zoals
gebruikelijk in de maanden mei en juni plaatsgevonden, maar in het
najaar, gelijktijdig met de behandeling van de begroting en daardoor
hebben de jaarverslagen weinig aandacht gekregen. De commissie van de
Rijksuitgaven heeft dit jaar daardoor slechts een beknopt advies aan de
Kamer uitgebracht (Kamerstuk 32 360, nr. 10)
3. Grote projecten (start, voortgang, afsluiting)
Ambitie: de grote projecten inhoudelijk en procedureel bewaken en de
Kamer de informatiepositie helpen bewaken. De jaarrapportage Grote
Projecten die de commissie jaarlijks op de derde woensdag in mei
aanbiedt aan de Kamer zal naast een procedureel ook een inhoudelijk
karakter krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 597, nr. 3

2

Resultaten: de commissie heeft op Verantwoordingsdag (19 mei 2010) het
jaarverslag grote projecten over 2009 aan de Kamer aangeboden
(Kamerstuk 26 399, nr. 10). De commissie heeft op basis hiervan de
volgende zes kernpunten bij de Kamer onder de aandacht gebracht.
– Het aantal door de Kamer aangewezen grote projecten neemt jaarlijks
af: eind 2009 zijn er nog negen grote projecten.
In 2009 zijn – voor het tweede achtereenvolgende jaar – geen nieuwe
grote projecten aangewezen. In 2010 is er inmiddels wél weer een
groot project aangewezen (Randstad-besluiten Amsterdam–Almere–
Markermeer (RAAM).
– In 2009 zijn twee grote projecten formeel beëindigd, namelijk
«luchtverdedigings- en commandofregatten» van het ministerie van
Defensie, en «modernisering Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten»
(AWBZ) van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS).
– De tijdigheid waarmee voortgangsrapportages en accountantsrapporten aan de Tweede Kamer zijn aangeboden, is verder toegenomen
– Bij vrijwel alle grote projecten worden nu accountants- c.q. Assurancerapporten opgesteld. Verdere verbetering is nog mogelijk, zoals de
Defensie-projecten laten zien.
– De Kamer is ook in 2009 actief omgegaan met grote projecten. Op
vrijwel alle voortgangs- en accountantsrapporten reageren de vaste
commissies met schriftelijke vragen, of algemeen overleggen, of een
combinatie van beide.
4. Beleidsdoorlichtingen
Ambitie: de beleidsdoorlichtingen worden op verzoek van de commissie
beoordeeld op onafhankelijkheid door het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven (BOR). De commissie zal de scherpte van dit instrument bewaken
en zo nodig (opnieuw) daarover in overleg treden met de minister.
Resultaten: In december 2008 is de tussenevaluatie beleidsdoorlichtingen
(Kamerstuk 31 308, nr. 5) ontvangen van de minister van Financiën. Het
BOR heeft in 2010 vrijwel alle ontvangen beleidsdoorlichtingen beoordeeld op onder meer geboden inzicht in beleidseffectiviteit, borging van
betrouwbaarheid en op interne en externe consistentie. In 2011 zal de
commissie haar ervaringen met beleidsdoorlichtingen evalueren.
5. Rapporten van de Algemene Rekenkamer
Ambitie: alle voor de Tweede Kamer relevante onderzoeksrapporten van
de Algemene Rekenkamer worden in behandeling genomen door de
commissie voor de Rijksuitgaven. Doorgaans beperkt de rol van de
commissie zich tot het uitschrijven van lijsten met feitelijke vragen aan het
kabinet en aan de Algemene Rekenkamer, waarna het voortouw van de
behandeling wordt overgedragen aan een of meer vaste commissies. De
commissie zal zich in bijzondere gevallen, na overleg met betrokken vaste
commissies, over commissieoverstijgende rapporten een oordeel vormen
en daartoe bijvoorbeeld hoorzittingen en rondetafelgesprekken organiseren. De commissie zal in voorkomende gevallen uit haar midden een
rapporteur aanwijzen.
Resultaten: in 2010 zijn – ten behoeve van de vaste commissies – door de
commissie voor de Rijksuitgaven 16 briefings verzorgd over door de
Algemene Rekenkamer uitgebrachte rapporten, waarvan twee briefings
over jaarverslagen van ministeries. In 2010 zijn over rapporten van de
Algemene Rekenkamer 29 lijsten met feitelijke vragen uitgebracht, 18 aan
de regering en 11 aan de Algemene Rekenkamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 597, nr. 3

3

6. Verzoeken voor onderzoek door de Algemene Rekenkamer
Ambitie: de commissie vervult een actieve rol in de relatie Tweede Kamer
en Algemene Rekenkamer. Daarbij zet de commissie zich in effectief te
bemiddelen om door de Tweede Kamer gewenst onderzoek uitgevoerd te
krijgen door de Algemene Rekenkamer. De commissie voor de Rijksuitgaven voert tweemaal per jaar overleg met de Algemene Rekenkamer
over de samenwerking.
Resultaten: In 2010 is heeft de commissie positief advies uitgebracht bij
een verzoek van de vaste commissie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties om de Algemene Rekenkamer te vragen onderzoek te
doen naar ICT (besparingsmogelijkheden open standaarden en opensourcesoftware). Het onderzoek is na de zomer van 2010 gestart en zal
naar verwachting in de eerste week van maart 2011 tot een rapport leiden.
7. Controle van de Europese begroting
Ambitie: de commissie zal zich actief inzetten om de controlerende taak
op de besteding van EU-middelen te vergroten. De commissie zal de
rapporten van de Europese Rekenkamer beoordelen en in geval van
evidente beleidsimportantie voor Nederland actief in behandeling nemen.
Daarbij zal de samenwerking worden gezocht met de Europese Rekenkamer. De commissie zal zich, in samenwerking met de vaste commissie
voor Europese zaken, inspannen om te bereiken dat alle lidstaten jaarlijks
een lidstaatverklaring over de besteding van de Europese middelen
uitbrengen. De commissie zal hierbij samenwerking zoeken met de
begrotingscontrolecommissies uit de 26 andere lidstaten.
Resultaten: Op 28 en 29 januari 2010 heeft de commissie voor de
Rijksuitgaven een in de Oude Zaal van de Tweede Kamer een interparlementaire conferentie georganiseerd over een betere verantwoording van
Europese middelen (subsidies en fondsen). Delegaties uit 20 lidstaten van
de Europese Unie hebben aan de conferentie deelgenomen (Kamerstuk
32 347, nr. 1).
Op 10 november 2010 heeft Maarten Engwirda, lid van de Europese
Rekenkamer, het jaarverslag over 2009 aan de commissie voor de
Rijksuitgaven gepresenteerd. Over dit jaarverslag zijn feitelijke vragen aan
de minister van Financiën voorgelegd (Kamerstuk 24 202, nr. 25).
Overige activiteiten
Toekomst- en onderzoeksagenda Tweede Kamer voor 2011
De commissie voor de Rijksuitgaven heeft advies aan de Kamer uitgebracht over twaalf door de commissies ingediende voorstellen voor de
Toekomst- en onderzoeksagenda van de Tweede Kamer in 2011. Op basis
van het advies heeft de Kamer besloten drie onderzoeken in 2011 uit te
voeren (Kamerstuk 32 224, nr. 2):
– Nederlands spoorsysteem en onderhoud- en realisatiebudgetten in
relatie tot innovatie
– Lessen uit de recente arbeidsmigratie
– Economische dimensie verduurzaming voedselproductie.
Rijksbrede onderwerpen
De commissie voor de Rijksuitgaven onderzoekt in voorkomende gevallen
rijksbrede onderwerpen, voor zover dit de controle van de besteding van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 597, nr. 3

4

rijksmiddelen betreft, dan wel de doelmatigheid en doeltreffendheid van
die bestedingen.
Resultaten: de commissie heeft aandacht besteed aan het vraagstuk
rechtspersonen met een wettelijke taak (rwt’s). De commissie heeft aan de
Algemene Rekenkamer een overkoepelende visie gevraagd, alsmede een
reactie van het kabinet op die visie. De commissie hoopt de reactie van
het kabinet begin 2011 te mogen ontvangen.
De ambtelijke ondersteuning van de commissie
De commissie wordt ondersteund door een commissiestaf bestaande uit
een griffier, adjunct-griffier en commissieassistent (allen voor een deel
van hun werktijd) alsmede door twee medewerkers (ook voor een deel
van hun werktijd) van het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven.
Statistieken van de commissie voor de Rijksuitgaven

Aantal procedurevergaderingen
Gevoerde algemene overleggen
Technische briefings
Ontvangst van buitenlandse delegaties
Lijsten met feitelijke vragen

2009

2010

16
2
39
2
331

14
1
18
4
29

1

Het hier genoemde cijfer betreft een correctie van het genoemde aantal van 19 in Kamerstuk
31 597, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 597, nr. 3

5