Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 675

Zee- en kustvisserij

Nr. 181

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 februari 2016
Onlangs publiceerde de Volkskrant een recensie1 van een artikel in
Nature2 door Daniel Pauly en Dirk Zeller, betreffende de onderrapportage
van de mondiale visvangsten. Uw Kamer heeft gevraagd om een reactie
op dit artikel. Ik stuur u hierbij mijn appreciatie van het artikel in Nature.
In het artikel concluderen Pauly en Zeller dat de mondiale vangsten aan
het afnemen zijn en dat de vangstregistraties stelselmatig zo’n 50% te laag
zijn.
Een alarmerende observatie waar ik me grote zorgen over maak.
Teruglopende vangsten kunnen een indicatie zijn van afnemende
visbestanden. Dit is niet alleen ernstig voor mariene ecosystemen, maar
ook voor mondiale voedselzekerheid, aangezien vis een belangrijke
eiwitbron is, zeker ook in ontwikkelingslanden.
De auteurs geven ook aan dat ondeugdelijke vangstregistraties een groot
probleem zijn. Een goede registratie van de vangsten is ook wat mij
betreft essentieel en fundamenteel voor een duurzaam beheer van de
visbestanden, gebaseerd op betrouwbare wetenschappelijke adviezen.
Dat is zowel in het belang van de vissers als van het ecosysteem.
De auteurs hebben zich gebaseerd op de aanlandingsgegevens van de
Food and Agriculture Organisation (FAO). Deze laten zien dat de vangsten
toenamen in de periode 1950–2010. Aanvankelijk was dit een sterke
toename tot eind jaren 60, daarna zwakte deze af tot medio jaren 90, om
vanaf 1996 met een piek van 86 miljoen ton langzaam af te nemen.
Volgens de auteurs zijn de teruglopende vangsten een indicatie van de
afnemende visbestanden. Dat visquota strenger zijn geworden kan
volgens de auteurs de trend niet verklaren. Hoewel men vraagtekens kan
zetten bij de kwaliteit van de oude gegevens, is het patroon ook in Europa
en in de Noordzee herkenbaar. In de afgelopen 10 jaar heeft Europa dan
1

http://www.volkskrant.nl/wetenschap/er-wordt-wereldwijd-veel-meer-vis-gevangen-dangemeld~a4228366/
2
Nature Communications 7:10244 DOI: 10:10.01038/ncomms10244

kst-29675-181
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 675, nr. 181

1

ook stevige maatregelen genomen met betrekking tot het beheer van de
belangrijkste bestanden. Volgens de jaarlijkse raadpleging door de
Europese Commissie (gebaseerd op ICES adviezen) die ook met uw
Kamer wordt gedeeld, neemt het aantal overbeviste bestanden gestaag af
en een steeds groter aantal bestanden voldoet aan het principe van
Maximale Duurzame Opbrengst (MSY). Met name in de Noordzee is veel
bereikt. Ik vind het belangrijk om nog eens te benadrukken dat de
Nederlandse vissers hier ook een grote bijdrage aan hebben geleverd. We
zien in de Noordzee nu een historisch groot scholbestand, een gezond
tongbestand en een snel herstel van het kabeljauwbestand. De situatie in
de Middellandse Zee is minder positief. In 2016 verwacht ik voorstellen
van de Europese Commissie voor meerjarenbeheerplannen voor de
Noordzee, de westelijke wateren en ook de eerste plannen voor de
Middellandse Zee.
Over de gegevens van de FAO merken de auteurs op dat ze stelselmatig
zo’n 50% te laag zijn. De auteurs baseren zich op gegevens die in
statistieken van de FAO ontbraken. Het artikel is tot stand gekomen na een
grondige analyse van de FAO-database en speurwerk in online databases,
literatuur en rapporten door een team van experts. Enkele opvallende
bevindingen van de auteurs: de gerapporteerde vangsten van tonijn zijn
ongeveer 9% te laag en van haaien 60%. Wereldwijd wordt er 9%
teruggegooid (discards, deze cijfers worden niet meegenomen in de
FAO-cijfers van de aanlandingen) en een toenemende hoeveelheid
vangsten kan worden toegeschreven aan de kleinschalige – en aan de
recreatieve visserij (zo’n 25%).
Ik wil hierbij opmerken, dat ook al zijn de cijfers over teruggegooide vis en
illegale vangsten in de FAO statistieken niet meegenomen, zij een
belangrijk onderdeel vormen van de wetenschappelijke adviezen van
ICES. Ook wordt in Europa vanwege de aanlandplicht nu met vangstquota
gewerkt (inclusief ondermaatse vis) in plaats van aanlandquota. Wetenschappelijk onderzoek kan helpen in het meer en beter inzichtelijk krijgen
van vangsten en teruggooi in sectoren die nu (grotendeels) buiten beeld
blijven, zoals de kleinschalige en recreatieve visserij.
Ik heb IMARES gevraagd om een reactie op het artikel. In de bijlage treft u
de reactie van de wetenschappers van IMARES aan3. Zij concluderen dat,
vanwege de spaarzame gegevens die beschikbaar zijn, de reconstructie in
hoge mate onzeker is. Daarom achten zij het statistisch niet verantwoord
om een uitspraak te doen over de snelheid waarmee de totale visvangst
zich in het laatste decennium heeft ontwikkeld.
IMARES geeft aan dat de door Pauly en Zeller gepresenteerde trend in de
visvangst geen nieuwe informatie geeft over de toestand van de visbestanden. De trend in de visvangst is daarvoor een onbetrouwbare
indicator omdat de visvangst niet alleen bepaald wordt door de visstand
maar ook door de visserijintensiteit.
Verder merkt IMARES op dat ICES sinds de introductie van het Europese
quotasysteem bij het uitvoeren van biologische analyses de officiële
aanvoercijfers corrigeert op onjuistheden. En dat de methode achter de
Nederlandse schattingen gebruikt in Pauly en Zeller niet dusdanig te
achterhalen is waardoor het controleren van de berekening niet mogelijk.
Wel is duidelijk dat om de tijdserie van de totale vangst te reconstrueren
aannames zijn gemaakt die niet gebaseerd zijn op de beste openbaar
beschikbare onderzoeksgegevens.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 675, nr. 181

2

Naast IMARES en een aantal gerenommeerde wetenschappers4 hebben
ook de FAO-experts kritiek op de methode van Pauly en Zeller, met name
over het extrapoleren van kleine steekproeven naar grote vloten en
gebieden in het verre verleden. Desalniettemin onderschrijft de FAO, net
als ik, de hoofdboodschap van het artikel dat er meer aandacht moet
komen voor een goede registratie van de vangsten5. De Nederlandse inzet
is er dan ook op gericht om waar nodig in Europa, Regionale Visserij
Beheers Organisaties én visserijpartnerschapsovereenkomsten de
vangstregistraties te verbeteren. Dat begint bij onze eigen Europese
vissers en bij de herziening van de datacollectie verordening. Voor deze
herziening zet ik mij tijdens het voorzitterschap dan ook in.
De Staatssecretaris Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

4
5

http://cfooduw.org/do-catch-reconstructions-really-implicate-overfishing/
http://www.fao.org/3/a-bc417e.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 675, nr. 181

3