Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 200 C

Jaarverslag en slotwet Provinciefonds 2018

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET PROVINCIEFONDS (C)
Aangeboden 15 mei 2019

kst-35200-C-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

1

Uitgaven begroting provinciefonds 2018 In miljoenen euro’s Totaal 2.454

1 Provinciefonds 2.454
Ontvangsten begroting provinciefonds 2018 In miljoenen euro’s Totaal 2.454

1 Provinciefonds 2.454

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

2

Inhoudsopgave

A.

B.

ALGEMEEN
1.
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
2.
Leeswijzer

blz.
4
4
7

BELEIDSVERSLAG
3.
Beleidsprioriteiten
4.
Beleidsartikel
5.
Vaststellen accres en ruimte onder het plafond
BCF 2018
6.
Bedrijfsvoeringsparagraaf

9
9
10

C.

JAARREKENING
7.
Verantwoordingsstaat Provinciefonds
8.
Saldibalans

17
17
18

D.

BIJLAGEN
Bijlage 1: Lijst met afkortingen
Bijlage 2: Lijst van de belangrijke termen en hun
betekenis

22
22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

15
16

23

3

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING VAN HET JAARVERSLAG EN VERZOEK TOT
DECHARGEVERLENING
AAN de Voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bieden wij het jaarverslag met betrekking tot de begroting van het
provinciefonds (C) over het jaar 2018 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoeken wij de beide Kamers van de Staten-Generaal ons
decharge te verlenen over het in het jaar 2018 gevoerde financiële beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport op. Dit
rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de StatenGeneraal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel
van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieel beheer;
b. de bijgehouden administraties van het Rijk;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f.
de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2018;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het
Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de
in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2018 opgenomen
rekening van uitgaven en ontvangsten over 2018, alsmede over de
saldibalans over 2018 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in
artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

4

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren
De Staatssecretaris van Financiën,

M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

5

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van ...

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de Voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van ...

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele
exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de
hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van
Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

6

2. LEESWIJZER
Voor u ligt het jaarverslag 2018 van het provinciefonds. Ten opzichte van
het jaarverslag 2017 zijn er geen belangrijke wijzigingen opgenomen.
Het focusonderwerp voor 2018 is de onderbouwing van ramingen van
inkomsten en uitgaven. Dit is voor het provinciefonds niet van toepasing.
Het jaarverslag van het provinciefonds maakt onderdeel uit van de
financiële verantwoording van het Rijk maar heeft daarbinnen een eigen
bijzonder karakter. Het jaarverslag van het provinciefonds kent in
tegenstelling tot een departementaal jaarverslag slechts één beleidsartikel: het provinciefonds. Het beleid dat wordt gevoerd ter realisatie van
de algemene beleidsdoelstelling is direct verbonden met dit ene beleidsartikel. De apparaatuitgaven in de zin van materiële en personele uitgaven
van de medewerkers bij de Ministeries van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en van Financiën die betrokken zijn bij het fondsbeheer,
zijn niet in de tabel Budgettaire gevolgen van beleid opgenomen. Deze
kosten worden in de respectievelijke departementale begrotingen
verantwoord. Dit geldt eveneens voor het algemene beleid inzake
decentrale overheden, waarbij deze uitgaven zijn terug te vinden in de
begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Dit jaarverslag zal de eerdere, op 2018 betrekking hebbende, begrotingen
van het provinciefonds (de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2018 en
de 1e en 2e suppletoire begrotingen 2018) als uitgangspunt nemen.
Terugkijkend op de beleidsprioriteiten zal hierbij de ontwerpbegroting
2018 van het provinciefonds van belang zijn. De gehanteerde norm voor
de toelichting bij verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie
in het verslagjaar, is dat alle verschillen worden toegelicht. De toelichting
is op hoofdlijnen met verwijzingen naar de relevante suppletoire
begrotingen.
Het jaarverslag is verdeeld in twee onderdelen: het beleidsverslag en de
jaarrekening.
Het beleidsverslag is een terugblik op het gevoerde beleid in 2018. Hierin
komt de realisatie van de beleidsprioriteiten aan bod, worden de
budgettaire gevolgen van het gevoerde beleid in beeld gebracht en
worden beleidsmatige conclusies ten aanzien van de beleidsprioriteiten
getrokken. Hier wordt ook de toelichting gegeven op het verschil tussen
de oorspronkelijke vastgestelde begroting en realisatie. De verschillen
worden daarbij absoluut weergegeven en toegelicht. Daarna volgt in de
bedrijfsvoeringsparagraaf informatie over de rechtmatigheid.
De jaarrekening geeft het financiële beeld van het begrotingsjaar 2018 wat
betreft het provinciefonds. In dit onderdeel worden de verantwoordingsstaat en de saldibalans gepresenteerd.
Ten slotte volgen er nog twee bijlagen (een lijst met afkortingen en een
lijst van de belangrijke termen en hun betekenis).
Als gevolg van afronding wijkt in sommige tabellen het totaal af van de
som der delen.
Overgangsrecht Comptabiliteitswet
Op grond van het overgangsrecht in artikel 10.2 van de Comptabiliteitswet
2016 blijven voor de presentatie en inrichting van de jaarverslagen en
slotwetten over 2018 de bepalingen uit de Comptabiliteitswet 2001 en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

7

daarop berustende bepalingen van toepassing zoals deze golden voor de
inwerkingtreding van de Comptabiliteitswet 2016 per 1 januari 2018. Voor
de dechargeverlening inzake het jaar 2018 over het gevoerde financieel
beheer en materieelbeheer zijn de bepalingen van de Comptabiliteitswet
2016 en de daarop gebaseerde regelgeving van toepassing. Dit is conform
de brief aan het parlement over het overgangsrecht in de Comptabiliteitswet 2016 (Vergaderjaar 2018–2019, 34 426, nr. 33). Om die reden moet
telkens bij de verwijzingen naar de bepalingen van de Comptabiliteitswet
worden gelezen de artikelen van de Comptabiliteitswet 2001 voor de
presentatie en inrichting en voor de begrotingsuitvoering de artikelen van
de Comptabiliteitswet 2016 conform de transponeringstabel bij de
Comptabiliteitswet 2016, Stb. 2017, 139.
Art. in CW 2016

Art. in CW 2001

3.2 – 3.4

19, eerste lid; 21, eerste en tweede lid

3.5

22, eerste lid; 26, eerste lid

3.8

58, eerste lid, onderdeel a, en derde lid; 61, derde lid

3.9

58, eerste lid, onderdeel b en c

2.37

60, tweede en derde lid; 63, eerste en vierde lid

2.35

61, tweede tot en met vierde lid

2.40

64

7.12

82, eerste lid; 83, eerste lid

7.14

82, vijfde lid; 83, tweede tot en met vierde lid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

8

B. BELEIDSVERSLAG
3. BELEIDSPRIORITEITEN
Dit jaarverslag gaat in op de in 2018 gerealiseerde beleidsprioriteiten.
Uitgangspunt daarbij is in de eerste plaats de oorspronkelijk in de
begroting 2018 geformuleerde beleidsprioriteiten.
Onderdeel 3.1. beschrijft de realisatie van de beleidsprioriteiten in 2018.
Vervolgens worden in onderdeel 3.2. de budgettaire en financiële
consequenties van deze beleidsprioriteiten weergegeven. De tabel
realisatie beleidsdoorlichtingen en het overzicht risicoregelingen zijn voor
het provinciefonds niet van toepassing.
3.1 Realisatie van de beleidsprioriteiten 2018
Herziening Provinciefonds
De motie Veldman/Fokke uit 2017 verzoekt om een evaluatie van het
verdeelmodel voor het provinciefonds binnen 3 jaar. Dit was de aanleiding
om te verkennen wat nodig is om een evaluatie van het verdeelmodel
gedegen uit te kunnen voeren. De eerste stap is gezet met een inventariserend onderzoek naar de knelpunten in de verdeling van het provinciefonds. Dit onderzoek is begin 2019 gereed en vormt de basis voor het
maken van vervolgafspraken over de evaluatie.
3.2. Budgettaire en financiële consequenties van de beleidsprioriteiten 2018
In het begrotingsjaar 2018 hebben zich geen budgettaire en financiële
consequenties voorgedaan als gevolg van de beleidsprioriteiten 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

9

4. BELEIDSARTIKEL
Artikel 1. Provinciefonds
A. Algemene beleidsdoelstelling
Via het provinciefonds wordt bewerkstelligd dat de provincies middelen
krijgen toebedeeld om hun taken naar behoren uit te voeren. Deze
doelstelling valt uiteen in twee beleidsthema’s:
1. provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende financiële
middelen voor de uitvoering van hun taken;
2. een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies
die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een
gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te
kunnen leveren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De fondsbeheerders, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Financiën – namens deze de Staatssecretaris
van Financiën – hebben een regisserende en financierende rol ten aanzien
van het provinciefonds. De fondsbeheerders zijn op basis van de
Financiële-verhoudingswet verantwoordelijk voor de financiële verhoudingen tussen Rijk en provincies. Zij dragen daarbij zorg voor een
adequate omvang alsmede een goede werking van de verdeelsystematiek
van het provinciefonds. Tevens zorgen zij voor een adequate uitbetaling
en vaststelling van de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen en
decentralisatie-uitkeringen aan de verschillende provincies.
Van tijd tot tijd kunnen vragen opkomen of provincies als collectiviteit
andere prioriteiten zouden kunnen stellen, bijvoorbeeld ter ondersteuning
van gezamenlijk onderschreven maatschappelijke opgaven. In een
dergelijk geval kunnen het Rijk en de provincies bestuurlijke afspraken
maken over de accenten in de bestedingsrichting van de provincies. Naast
de fondsbeheerders hebben hierbij ook de desbetreffende vakministers
een rol.
In het regeerakkoord zijn op dit vlak ambitieuze beleidsvoornemens
geformuleerd. Maatschappelijke opgaven spelen steeds vaker op
meerdere schaalniveaus tegelijk en oplossingen liggen niet in het bereik
van één overheidslaag. Een toenemend aantal maatschappelijke opgaven
is alleen op te lossen wanneer gemeenten, provincies, waterschappen en
Rijk als één overheid samenwerken richting partners. Samenwerking vindt
ook in toenemende mate plaats op regionaal niveau. Vrijwel overal in
Nederland zijn regionale coalities van overheden en andere partijen op
zoek naar passende governance arrangementen om aan te sluiten op hun
regionale opgaven. In de uitvoering van overheidstaken spelen medeoverheden een steeds belangrijkere rol. Daarom heeft het kabinet extra geld
beschikbaar gesteld aan provincies.
Voor de realisatie van de beschreven beleidsthema’s wordt een aantal
instrumenten en activiteiten ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

10

Beleidsthema 1: provincies via het provinciefonds voorzien van
voldoende financiële middelen voor de uitvoering van hun taken.
A) Normeringssystematiek
De jaarlijkse ontwikkeling van de omvang van de algemene uitkering van
het provinciefonds wordt – naast taakmutaties – bepaald door de
normeringssystematiek. De normeringssystematiek houdt in dat de
ontwikkeling van het fonds gekoppeld is aan de ontwikkeling van de
accres-relevante uitgaven van het Rijk (ARU), dit wordt ook wel aangeduid
als het principe «samen de trap op, samen de trap af». De jaarlijkse toe- of
afname van het provinciefonds die voortvloeit uit de koppeling aan de
rijksuitgaven, wordt het accres genoemd. De normeringssystematiek is in
werking sinds 1995 en berust op een bestuurlijke afspraak tussen het Rijk,
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal
Overleg (IPO). Met ingang van 2018 is de basis van de normeringssystematiek verbreed. Naast de uitgaven onder het kader rijksbegroting
worden nu ook de uitgaven onder de kaders zorg en sociale zekerheid
meegenomen in de normeringssystematiek.
B) Artikel 2 Financiële-verhoudingswet
Er zijn jaarlijks diverse specifieke taakmutaties die tot toevoegingen en/of
onttrekkingen aan het provinciefonds kunnen leiden. Uitgangspunt hierbij
is artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet. Dit artikel geeft aan dat
indien beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging van de
uitoefening van taken of activiteiten door provincies, in een afzonderlijk
onderdeel van de bijbehorende toelichting met redenen wordt omkleed en
met kwantitatieve gegevens wordt gestaafd, welke de financiële gevolgen
van deze wijziging voor de provincies zijn. Tevens wordt aangegeven via
welke bekostigingswijze de financiële gevolgen voor de provincies kunnen
worden opgevangen.
C) Bestuurlijk overleg financiële verhouding
Het Bestuurlijk overleg financiële verhouding (Bofv) tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen (UvW) zal twee
keer per jaar plaats vinden, rond het verschijnen van de Voorjaarsnota en
de Miljoenennota. Iedere partij kan agendapunten inbrengen. Zo nodig
kunnen ook andere bewindspersonen dan de fondsbeheerders aan het
overleg deelnemen. De uitkomst van de normeringsystematiek (vgl. A)
kan – indien bekend – in het Bofv bestuurlijk worden gewogen.
Beleidsthema 2: een verdeling van de beschikbare financiële
middelen over provincies die elk van de provincies in staat stelt
om hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen
globaal gelijke lastendruk te kunnen leveren.
D) Verdeelmaatstaven
Het budget van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt over
de provincies verdeeld via een systeem van verdeelmaatstaven. De
fondsbeheerders zijn verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud
van het systeem van verdeelmaatstaven dat de verdeling tot stand brengt.
Dit verdeelsysteem heeft als doel provincies in staat te stellen hun
voorzieningen op een onderling gelijkwaardig niveau te brengen tegen
globaal gelijke lastendruk en rekening houdend met de structuurkenmerken van de provincies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

11

Zolang voor een uitkeringsjaar de voor de verdeelmaatstaven noodzakelijke statistische gegevens nog niet bekend of definitief zijn, worden de
provincies bevoorschot op basis van voorlopige cijfers. Hierbij wordt
ernaar gestreefd de voorschotten zo goed mogelijk aan te laten sluiten op
de algemene uitkering waarop een provincie uiteindelijk recht heeft, zoals
deze vastgesteld wordt nadat de statistische gegevens definitief zijn
vastgesteld. Dit streven geldt ook voor integratie- en decentralisatieuitkeringen. Als er gedurende en na afloop van het uitkeringsjaar
definitieve volumegegevens beschikbaar komen, leidt dit tot bijstellingen
in de bevoorschotting. Aangezien voor het provinciefonds de verplichtingen leidend zijn, zullen deze altijd tot uitkering komen.
C. Beleidsconclusies
Het provinciefonds heeft in 2018 gefunctioneerd zoals beoogd; provincies
hebben middelen toebedeeld gekregen om hun taken naar behoren uit te
voeren. Via het verdeelmodel zijn de middelen zodanig verdeeld dat
provincies in staat waren hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenniveau te bieden tegen globaal gelijkwaardige lasten.
In het kader van de aangekondigde heroverweging financiële verhoudingen (TK 34775-C, nr. 18) wordt onder meer de verdeling van de
algemene uitkering van het provinciefonds in zijn totaliteit tegen het licht
gehouden.
Met ingang van 2018 is de basis van de normeringssystematiek verbreed.
Naast de uitgaven onder het kader rijksbegroting worden nu ook de
uitgaven onder de kaders zorg en sociale zekerheid meegenomen in de
normeringssystematiek. Dit zorgt voor een stabielere accresontwikkeling,
omdat verschuivingen tussen de budgettaire kaders geen invloed meer
hebben op de omvang van het accres.
De intensiveringen uit het Regeerakkoord werken via de normeringssystematiek door in het accres, waardoor meer middelen beschikbaar zijn voor
gemeenten en provincies.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
In onderstaande tabel worden de budgettaire gevolgen van beleid
weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

12

Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 provinciefonds (Bedragen x € 1.000)
Provinciefonds

Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2014

2015

2016

2017

2018

2018

2018

Verplichtingen:

1.295.704

1.114.507

2.493.652

2.569.565

2.454.353

2.187.740

266.613

Uitgaven:

1.295.743

1.114.540

2.493.504

2.569.563

2.454.311

2.187.740

266.571

0

0

0

0

0

100

-100

1. Algemene uitkering ca en de
aanvullende uitkeringen

347.342

309.431

229.520

2.051.405

2.051.980

2.019.582

32.398

2. Integratie-uitkeringen

40.330

0

0

0

0

0

0

3. Decentralisatie-uitkeringen

908.071

805.109

2.263.984

518.158

402.331

168.058

234.273

1.295.743

1.114.540

2.493.504

2.569.563

2.454.311

2.187.740

266.571

Opdrachten
1. Kosten Financiëleverhoudingswet

Bijdragen aan medeoverheden

Ontvangsten:

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Onderdeel verplichtingen
Ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting zijn de
verplichtingen met € 266,6 mln. opwaarts bijgesteld. Dit bedrag is het
saldo van de mutaties die bij 1e suppletoire (€ 124,8 mln.), 2e suppletoire
(€ 142,2 mln.) en in de slotwet (– € 0,4 mln.) zijn aangebracht. Een
toelichting op deze mutaties is te vinden in de memories van toelichting
van beide suppletoire begrotingen (TK 34 960-C, nr. 2 en TK 35 095-C, nr 2)
en in de slotwet.
Onderdeel uitgaven
Opdrachten
Kosten Financiële-verhoudingswet
Het gerealiseerde bedrag komt € 0,1 mln. lager uit dan in de ontwerpbegroting 2018 werd geraamd, doordat geen onderzoeken zijn uitgevoerd.
Het gerealiseerde bedrag voor de kosten Financiële-verhoudingswet komt
hiermee op € 0. Een toelichting is te vinden in de memorie van toelichting
van de 2e suppletoire begroting (TK 35 095-C, nr 2).
Bijdragen aan medeoverheden
Algemene uitkering
De uitgaven van de algemene uitkering van het provinciefonds worden
ten opzichte van de oorspronkelijke vastgestelde begroting bijgesteld met
€ 32,4 mln. en komen daarmee in totaal op € 2.052,0 mln. De hogere
uitgaven hangen vooral samen met de toekenning van accres en van
ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds.
Bij de 1e en 2e suppletoire begrotingen hebben eerdere mutaties
plaatsgevonden van respectievelijk € 46,6 mln. en – € 14,2 mln. In de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

13

slotwet vindt geen mutatie plaats. Een toelichting op deze mutaties is te
vinden in de memories van toelichting van beide suppletoire begrotingen
(TK 34 960-C, nr. 2 en TK 35 095-C, nr 2).
Decentralisatie-uitkeringen
De uitgaven van de decentralisatie-uitkeringen van het provinciefonds
worden ten opzichte van de oorspronkelijke vastgestelde begroting
bijgesteld met € 234,3 en komen daarmee in totaal op € 402,3 mln. De
hogere uitgaven zijn vooral een gevolg van het toevoegen van nieuwe
decentralisatie-uitkeringen in de loop van 2018.
Bij de 1e en 2e suppletoire begrotingen hebben eerdere mutaties
plaatsgevonden van respectievelijk € 78,2 mln. en € 156,5 mln. en in de
slotwet van – € 0,4 mln. Een toelichting op deze mutaties is te vinden in
de memories van toelichting van beide suppletoire begrotingen (TK
34 960-C, nr. 2 en TK 35 095-C, nr 2) en in de slotwet.
Onderdeel ontvangsten
Ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet
Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en
de inkomsten over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van
de oorspronkelijke vastgestelde begroting van het provinciefonds voor
2018 worden de ontvangsten ex artikel 4 van de Financiëleverhoudingswet, met € 266,6 mln. verhoogd tot € 2.454,3 mln. Deze
verhoging is de som van de mutaties die bij 1e suppletoire (€ 124,8 mln.),
2e suppletoire (€ 142,2 mln.) en in de slotwet (– € 0,4 mln.) zijn aangebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

14

5. VASTSTELLEN ACCRES EN RUIMTE ONDER HET PLAFOND BCF
2018
De jaarlijkse toe- of afname van het provinciefonds die voortvloeit uit de
koppeling aan de rijksuitgaven, wordt het accres genoemd. Het accres
kent twee bijstellingsmomenten tijdens het lopende jaar (mei en
september) en één moment van vaststelling en afrekening na afloop. De
vaststelling van het accres vindt plaats op basis van de stand van het
Financieel jaarverslag van het Rijk. Het ARU percentage over 2018 komt
daarin uit op 4.82 %, hetgeen overeen komt met een accres van € 124
mln. Dit is € 23 mln. lager dan geraamd in de Miljoenennota 2019. De
afrekening van het accres 2018 (het verschil tussen Miljoenennota 2019 en
de vaststelling) wordt verwerkt in de 1e suppletoire begroting 2019.
Het BTW-compensatiefonds (BCF) heeft sinds 2015 een plafond. Het
plafond groeit of daalt met het accrespercentage zoals volgt uit de
normeringssystematiek voor het provinciefonds en gemeentefonds. Het
plafond wordt tevens aangepast voor taakmutaties die gepaard gaan met
onttrekkingen of toevoegingen aan het BCF. Als het plafond overschreden
wordt, volgt een uitname uit het provinciefonds en gemeentefonds. Bij
een realisatie lager dan het plafond, komt het verschil ten gunste aan het
provinciefonds en gemeentefonds. Het verschil wordt over het provinciefonds en gemeentefonds verdeeld conform de aandelen van het beroep
op het BCF door de gezamenlijke provincies respectievelijk gezamenlijke
gemeenten in het gerealiseerde jaar.
Bij Miljoenennota 2019 is een onderschrijding van het BCF-plafond 2018
met € 121 mln. voorzien. De vaststelling of het BCF-plafond in 2018 is
over- of onderschreden vindt plaats op basis van het Financieel
jaarverslag van het Rijk. De onderschrijding van het BCF-plafond 2018
komt daarin uit op € 44,5 mln., waarvan € 5,5 mln. ten gunste van het
provinciefonds. De definitieve afrekening over 2018 (het verschil tussen
Miljoenennota 2019 en de vaststelling) wordt verwerkt in de 1e suppletoire
begroting 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

15

6. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
6.1 Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
Op basis van de mij beschikbare informatie zijn er geen onrechtmatigheden geconstateerd die de tolerantiegrens op artikelniveau overschrijden
en is er sprake van een getrouw beeld.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Financieel en materieelbeheer
Voor het financieel- en materieel beheer wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Overige aspecten van bedrijfsvoering
Voor overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
6.2 Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Voor de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk
VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
6.3 Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Voor de belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering
wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag
van begrotingshoofdstuk VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

17

Omschrijving

Provinciefonds

Art.

01

2.187.740

Verplichtingen
2.187.740

Uitgaven
2.187.740

Ontvangsten

(1) Vastgestelde begroting

Verantwoordingsstaat 2018 van het provinciefonds (C) (Bedragen x € 1.000)

7. VERANTWOORDINGSSTAAT VAN HET PROVINCIEFONDS 2018

C. JAARREKENING

2.454.353

Verplichtingen
2.454.311

Uitgaven
2.454.311

Ontvangsten

(2) Realisatie

266.613

Verplichtingen

266.571

Uitgaven

266.571

Ontvangsten

(3) Verschil realisatie en vastgestelde
begroting

8. SALDIBALANS PROVINCIEFONDS PER 31 DECEMBER 2018
Saldibalans per 31 december 2018 van het provinciefonds (C) (Bedragen x € 1.000)
Activa

Passiva
31-12-2018

31-12-2017

0

2.569.563

31-12-2018

31-12-2017

0

2.569.563

Intra-comptabele posten
1) Uitgaven t.l.v. de begroting 2017
Uitgaven t.l.v. de begroting 2018

Subtotaal intra-comptabel

2.454.311

2) Ontvangsten t.g.v. de begroting
2017
Ontvangsten t.g.v. de begroting
2018

2.454.311

2.454.311

2.569.563

Subtotaal intra-comptabel

2.454.311

2.569.563

7.264.228

5.063.067

12a) Tegenrekening voorschotten

7.264.228

5.063.067

14a) Tegenrekening andere
verplichtingen

14) Andere verplichtingen

45

5

45

5

Subtotaal extra-comptabel

7.264.273

5.063.072

Subtotaal extra-comptabel

7.264.273

5.063.072

Overall Totaal

9.718.584

7.632.635

Overall Totaal

9.718.584

7.632.635

Extra-comptabele posten
12) Voorschotten

Toelichting behorende bij de saldibalans per 31 december 2018
van het provinciefonds
Hierna worden de saldibalansposten toegelicht. De nummering van de
toelichting komt overeen met die van de saldibalansposten.
Ad 1. Uitgaven ten laste van de begroting
Ad 2. Ontvangsten ten gunste van de begroting
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten voor 2018 zijn de gerealiseerde
uitgaven en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2018
waarvoor de Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 12. Voorschotten
Hieronder zijn de betaalde voorschotten opgenomen voor nog niet
definitief vastgestelde uitkeringen aan provincies. De provincies
ontvangen, als gevolg van de wet, voorschotten tot het bedrag waar ze
vermoedelijk recht op hebben. Uitkeringen aan de provincies worden na
afloop van het uitkeringsjaar via beschikkingen definitief vastgesteld. Het
totaalbedrag van de betaalde voorschotten bestaat bijna volledig uit
voorschotten aan provincies op de algemene uitkering, de integratieuitkeringen en de decentralisatie-uitkeringen. Het bedrag is in bijlage 1 bij
de saldibalans gespecificeerd en hieronder nader toegelicht.
De stand openstaande voorschotten is toegenomen ten opzichte van de
stand ultimo 2017. Een reden is dat de Algemene Maatregel van Bestuur
(AMvB), waarmee de decentralisatie-uitkeringen uit 2016 worden
vastgesteld, niet in 2018 is gepubliceerd. Vanwege prioritaire dossiers die
in 2018 aan de orde waren, is er vertraging opgelopen in de juridische
afhandeling van deze AMvB. Inmiddels is het juridisch proces opgestart.
De AMvB zal in het voorjaar van 2019 worden gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

18

Daarnaast is de omvang van de algemene uitkering toegenomen ten
opzichte van 2016, waardoor een groter bedrag als voorschot staat
geregistreerd voor de algemene uitkering.
Ad 14. Andere verplichtingen
Onder deze post zijn de openstaande betalingsverplichtingen uit hoofde
van de algemene uitkering uit het provinciefonds, openstaande betalingsverplichtingen uit hoofde van de integratie- en decentralisatie-uitkeringen,
en openstaande betalingsverplichtingen uit hoofde van onderzoek en
bijdragen organisaties opgenomen. Het bedrag is in bijlage 2 bij de
saldibalans gespecificeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

19

Bijlage 1 bij Saldibalans 31 december 2018
Specificatie voorschotten (Bedragen x € 1.000)
31-12-2018

31-12-2017

Art. 1.3. Algemene uitkering provinciefonds1
2016

0

229.520

2017

2.027.775

2.051.405

2018

2.051.980

0
4.079.755

2.280.925

Art. 1.4. / 1.6. Integratie-uitkeringen / decentralisatie-uitkeringen2
2016

2.240.354

2.263.984

2017

541.788

518.158

2018

402.331

0

TOTAAL

3.184.473

2.782.142

7.264.228

5.063.067

1

Dit onderdeel van de tabel vergelijkt de voorschotten per 31 december 2018 waarvoor per uitkeringsjaar de beschikking nog niet definitief is
opgemaakt (en de daarbij behorende omvang van de voorlopige beschikking) met de voorschotten waarvoor geldt dat de definitieve beschikking
voor het betreffende uitkeringsjaar per 31 december 2017 nog niet was opgemaakt.
2
De voorschotten voor de integratie- en decentralisatie-uitkeringen op de saldibalans van het provinciefonds hebben veelal een bijzonder karakter.
Bij een beperkt aantal uitkeringen staat de hoogte van de uitkering niet vooraf vast of dient over de betaling nog een afrekening plaats te vinden. Bij
een groot deel van deze uitkeringen wordt echter vooraf door het beleidsdepartement precies bepaald welke bedragen aan welke begunstigden
worden uitbetaald. De begunstigden hoeven ook geen verantwoording af te leggen over de (wijze van) besteding van de uitkering. Het provinciefonds is hierbij slechts een loket waarlangs de verstrekkingen lopen. Desondanks worden alle betalingen uit hoofde van deze uitkeringen op de
saldibalans van het provinciefonds als voorschot verantwoord, tot het moment waarop de verdeling over medeoverheden definitief wordt vastgesteld door middel van een AMvB.

Mutatieoverzicht voorschotten provinciefonds (x € 1 000)
voorschotten per 01-01-2018

5.063.067

ontstaan in 2018

2.454.311

afgerekend in 2018

253.150

voorschotten per 31-12-2018

7.264.228

Toelichting
Binnen de verdeling van de voorschotten voor de decentralisatieuitkeringen is in 2018, ten opzichte van 2017, een correctie doorgevoerd.
De verrekening van een bedrag in 2017 dat betrekking had op de
uitkeringen over 2016 was ultimo 2017 ten onrechte opgenomen op de
regel voor de uitkeringen 2017. Deze zijn ultimo 2018 opgenomen op de
regel voor de uitkeringen 2016. Het betreft een correctie van 23.630.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

20

Bijlage 2 bij Saldibalans 31 december 2018
Verloop van de openstaande verplichtingen (Bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1.5.
1.3.
1.4. /
1.6.

Openstaande
verplichtingen per
1-1-2018

Aangegane
verplichtingen in
2018 (excl.
positieve
bijstellingen)

Tot betaling
gekomen in
2018

Onderzoek en bijdragen organisaties1

0

0

0

0

0

Algemene uitkering met inbegrip van de nettouitkering over vorige jaren

1

2.051.980

2.051.980

–1

0

Integratie- en decentralisatie-uitkeringen

4

402.373

402.331

–1

45

5

2.454.353

2.454.311

–2

45

Totaal
1

Bijstellingen Openstaande
van
verplichaangegane
tingen per
verplich31-12-2018
tingen uit
eerdere
begrotingsjaren

Kosten Financiële-verhoudingswet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

21

D. BIJLAGEN
BIJLAGE 1: LIJST MET AFKORTINGEN
ARU

Accres-relevante Uitgaven

BCF

BTW-compensatiefonds

Bofv

Bestuurlijk overleg financiële verhoudingen

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

COELO

Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden

DU

Decentralisatie-uitkering

Fvw

Financiële-verhoudingswet

GF

Gemeentefonds

IPO

Interprovinciaal Overleg

IU

Integratie-uitkering

MRB

Motorrijtuigen belasting

OEM

Overige eigen middelen

OSU

Onderhoudsrapport Specifieke Uitkeringen

PF

Provinciefonds

Rob

Raad voor het openbaar bestuur

RPE

Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek

UvW

Unie van Waterschappen

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

22

BIJLAGE 2: LIJST VAN DE BELANGRIJKE TERMEN EN HUN
BETEKENIS
Accres

Bedrag waarmee het beschikbare bedrag van het provinciefonds jaarlijks wordt aangepast,
gebaseerd op een bestuurlijk overeengekomen normeringssystematiek (zie ook normeringssystematiek).

Algemene uitkering uit het provinciefonds

Uitkering aan alle provincies die ten goede komt aan de algemene middelen.

Decentralisatie-uitkering uit het provinciefonds

Sinds 2008 bestaat binnen het provinciefonds naast de algemene uitkering (zie algemene
uitkering uit het provinciefonds) en de integratie-uitkering (zie integratie-uitkering uit het
provinciefonds) ook de decentralisatie-uitkering. De verdeling van de decentralisatieuitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de
algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de
termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij
de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de
overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt
het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn.

Financiële-verhoudingswet (Fvw)

Wet waarin is vastgelegd dat er een gemeentefonds en provinciefonds is. De wet regelt
daarnaast globaal de wijze van verdeling van het provinciefonds. Sinds 1 januari 1998
maakt de regeling voor het provinciefonds onderdeel uit van de Financiëleverhoudingswet.

Integratie-uitkering uit het provinciefonds

Uitkering die wordt toegepast als overheveling van middelen naar de algemene uitkering
bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten. De integratie-uitkering
voorziet dan in een geleidelijke overgang naar de algemene uitkering.

Normeringssystematiek

Bepaling van het accres van het provinciefonds op basis van een norm. De norm is de
jaarlijkse procentuele ontwikkeling van de accres relevante uitgaven (ARU) van het Rijk.
Voor de accres relevante uitgaven zijn de netto uitgaven onder uitgavenplafond het
startpunt. Deze worden gecorrigeerd voor de rijksuitgaven aan gemeenten en provincies,
uitgavenmutaties in WW als gevolg van conjunctuur en Financieringsverschuivingen
gedurende de kabinetsperiode. Als de accres relevante uitgaven stijgen (dalen), nemen het
gemeentefonds en het provinciefonds met hetzelfde percentage toe (af). Deze systematiek
staat ook wel bekend onder het principe van «samen de trap op en samen de trap af».

Uitkeringsfactor

Via de normeringssystematiek wordt jaarlijks de omvang van het provinciefonds bepaald
(voeding). De uitkeringsfactor is de verhouding tussen de voeding en de totale landelijke
uitkeringsbasis. De uitkeringsfactor wordt afgerond op 3 decimalen achter de komma. Het
derde decimaal achter de komma wordt ook wel een «punt» uitkeringsfactor genoemd. Als
de uitkeringsfactor bijvoorbeeld stijgt van 1,253 naar 1,265 is dit een stijging van 12
punten.

Uitkeringsjaar

Het kalenderjaar waarover het recht op uitkering ontstaat.

Verdeelmaatstaf

Maatstaf ter verdeling van de algemene uitkering die verband houdt met de provinciale
behoefte aan algemene middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 200 C, nr. 1

23