toekomstige generaties wordt neergelegd Het dekken van de budgettaire
gevolgen van arresten is zow el aan de uitgaven als aan de inkomstenkant de
staande praktijk Er is immers sprake van een beleidswijziging Daarnaast sluit dit
ook aan bij het idee dat de wetgever hiermee gebonden is aan het maken van
goede wetgeving Gebeurt dit niet dan kan dit ieiden tot arresten die vragen om
herstel van de wetgeving waarbij gedekt moet worden voor budgettaire derving
zoals bij box 3 het geval is

Directie Directe

Belastingen

Toeslagen

Ons ken mark
2022 0000218586

Een box 3 stelsel op basis van werkelijk rendement
In het coaiitieakkoord is afgesproken om een steisei voor de box 3

heffing in te
ingang van het belastingjaar 2025 waarin op basis van werkelijk
rendement wordt geheven Het tijdpad om te komen tot invoering van dit steisei
is voor het arrest van de Hoge Raad van 24 december 2021 extern getoetst door
Capgemini Het onderzoeksrapport is op 15 april 2022 als bijiage bij de
contourennota aan uw Kamer aangeboden ^ De conclusie iuidde destijds dat het
tijdpad haalbaar was onder drie randvoorwaarden waaronder het uitblijven van
aanvullende beleidsinitiatieven In de technische briefing van 20 juni 2022 over
voeren met

de contourennota is door ambtenaren aangegeven dat het Kerstarrest heeft

geleid tot een aanzienlijke inslag op de gemaakte planning In de kamerbrief van
24 juni 2022 over de pianning heb ik aangegeven dat door de werkzaamheden
volgend uit het Kerstarrest het onzeker is geworden of de gewenste
®
inwerkingtreding per 2025 haalbaar is Ik heb Capgemini gevraagd om de in
november 2021 afgegeven validatie van de planning te herijken In het nadere
onderzoek is rekening gehouden met de actuele stand van alle zaken die van
invioed zijn op het tijdpad zoals het wetgevend traject de modernisering van het
ICT landschap van de informatievoorziening IV bij de Belastingdienst en de
samenwerking met de ketenpartners zoals banken en verzekeraars
Het onderzoeksrapport van Capgemini is als bijiage bij deze brief gevoegd

Uit het

onderzoek voIgt dat de al gesignaleerde risico s uit het rapport van 15 november
2021 zijn toegenomen en dat er aanvullende risico s zijn geidentificeerd
Capgemini acht een succesvolle implementatie van een box 3 stelsel op basis van
werkelijk rendement per belastingjaar 2025 niet realistisch Het kabinet heeft
daarom besloten om te koersen op de invoering van het nieuwe steisei met
ingang van het belastingjaar 2026 De budgettaire derving als gevolg hiervan is
eenmalig € 385 miljoen Deze incidentele derving is meegenomen in de
augustusbesluitvorming De overbruggingswetgeving zal hierdoor een jaar langer
van kracht zijn Spaarders zullen
net zoals bij het toekomstige steisei op basis
van werkelijk rendement
de
tijdens
overbruggingsfase vrijwel geen belasting in
box 3 betalen als het rendement op spaargeld op het huidige lage niveau blijft
De planning die in de kamerbrief van 24 juni 2022^ is afgegeven zal worden

aangepast naar aanleiding van de nieuwe gewenste inwerkingtreding per
1 januari 2026
In lijn met de toezegging om halfjaarlijks een rapportage te verstrekken over het

tijdpad zal ik deze planning met uw Kamer delen Bij het verstrekken van de
aangepaste planning zal ik ingaan op de geidentificeerde risico s die ook gelden
voor de implementatie per belastingjaar 2026
5

Bijiage bij Kamerstukken II

6

Kamerstukken II 2021 2022

32140

nr

121

^

Kamerstukken II

32140

nr

121

2021 2022

2021 2022

32140

nr

105

Pagina 5 van 6

1693504

00008

Toezeggingen en moties over vormgeving box 3 stelsel

Directie Directe

Belastingen

Tijdens het commissiedebat van 29 juni jl en het tweeminutendebat op 5 juli jl
over de contourennota box 3 heffing op basis van werkelijk rendement heb ik een
aantal toezeggingen gedaan en zijn diverse moties aangenomen om uw Kamer
nader te informeren over de vormgeving en uitwerking van het stelsel op basis
van werkelijk rendement In een brief later in September zal ik ingaan op de
volgende onderwerpen
•

•

•

•

Toeslagen

Ons kenmerk
2022 0000218586

Systeemvergelijking tussen een vermogensaanwasbelasting en een
vermogenswinstbelasting waarbij ondersteund met cijfermatige
uitwerkingen en microberekeningen onder andere wordt ingegaan op de
budgettaire opbrengst liquiditeitsproblematiek mogelijke economische
verstoringen en uitvoeringsaspecten vanuit het perspectief van burgers
de Belastingdienst en ketenpartners
Opties om rekening te houden met inflatie
Effect van kwijtscheldingswinst op het armoede en schuldenbeleid
Box arbitrage ontwijkingsmogelijkheden en het belasten van vermogen
in de breedte in box 2 en box 3 vermogen in onroerend goed via
buitenlandse constructies en andere relevante constructies

•

Opties om de werkelijke waardeontwikkeling van onroerende zaken al
vanaf inwerkingtreding te belasten bijvoorbeeld door gebruik te maken
van

•

•

de WOZ waarde

Beoordeling door de inspecteur of kunst hoofdzakelijk ter belegging wordt
gehouden
Interactie met toeslagen

Hoogachtend
de staatssecretaris van Financien

Marnix L A

van

Fiscaliteit en Belastingdienst

Rij

Pagina 6 van 6

1693504

00008

Adviescollege ICT toetsing

Retouradres Postbus 16292 2500 BG Den Haag

Adviescollege ICT toetsing

Ministerie van Financien

de staatssecretaris voor Fiscaliteit en
Belastingdienst de heer mr M L A van Rij
Postbus 20201

T a v

2500 EE Den

Muzenstraat 95
Den

Haag

Postbus 16292

Haag

2500 BG Den Haag

adviescoilegeicttoetsing nl
Contact persoon

Persoonsgegevens
Kenmerk
2022 0000349511
Uw kenmerk
2021 0000091810

Datum

4 juli 2022

Betreft

Definitief BIT advies vernieuwen Heffen Loonbelasting en
Premies

Geachte heer Van

Rij

U heeft het Adviescollege ICT toetsing verzocht een toets uit te voeren op het

programme vernieuwen Heffen Loonbelasting en Premies

vHLP

De

opdrachtgever van het programma is de ketenvoorzitter van Loonheffingen
Het advies kan als voIgt worden samengevat

LH

Het programma vHLP beoogt de continui teit van de systemen en processen
rond loonbelastingen en premies zekerte stellen en op termijn te verbeteren
Twee plateaus richten zich op het herbouwen van twee systemen op basis
van

nieuwe technologie

Conclusie
De belangrijkste conclusie uit de toets is dat het programma niet in staat zal

zijn tijdig zijn doelstellingen te verwezenlijken Wij baseren dit op drie
observaties
A

De storing is inadequaat

B

De programma

C

De gekozen opiossing is mogelijk niet passend

aanpak is nog onvoldoende uitgewerkt

Advies

Wij adviseren om focus te houden op het waarborgen van de continuTteit voor
Loonheffingen door drie significante aanpassingen door te voeren
1
Zorg dat het programma adequaat stuurt
2
Kies voor een integrale aanpak
3
Heroverweeg de gekozen opiossingsrichting

Hieronder vindt u eerst een korte beschrijving van het programma vHLP
werken we bovenstaande analyse en adviezen nader uit

hierbij op de belangrijkste risico s van het programma

Daarna

Wij concentreren ons

In de bijiage staan de

details van het programma

Pagina 1 van 8

1693495

00009

Adviescollege ICT tmtsing
Datum
4 juli 2022

Kenmerk

KORTE OMSCHRIJVING VAN NET PROGRAMMA VHLP

2022 0000310596

Het programma is opgestart om de continuTteit van het heffen van loonbelasting
en premies
150 miijard euro op jaarbasis te waarborgen door verouderde
technoiogie te vervangen door nieuwe Hiervoor is het programma onderverdeeid
in negen fasen plateaus geheten

Het eerste piateau vervangt het bestaande HLP
door een nieuw systeem

vHLP

systeem gebouwd met Cooi Gen

op basis van de programmeertaal Java en door

het opnemen van regeis in een systeemtechnologie voor Business Ruies

Management

Uitgangspunt is stapsgewijze vervanging van oude HLP

BRM

moduies door nieuwe

vHLP moduies

Vorderen Op Aangifte

VOA

In het tweede piateau wordt de appiicatie
omgezet van CooiiGen naar Java in vHLP en
aangesioten op de nieuwe systemen van de keten Inning
Betaiingsverkeer Dit
is een continuiteitsrisico omdat het aantal kennishouders van de huidige systemen
beperkt is en deze bovendien bijna met pensioen gaan Bovendien ioopt eind
2026 de ondersteuning voor het ontwikkeihuipmiddei dat voor HLP en VOA wordt

ingezet

Cooi Gen

at

De overige plateaus zijn gericht op verbeteringen van de processen en aansluiting

op nieuwe ontwikkelingen

Daarbij hoort ook het vervangen van lokaal

ontwikkelde applicaties door nieuwe functies in het vHLP
In September 2020 zijn de voorbereidingen voor het programma begonnen

januari 2021 is gestart met piateau 1

In

Bij de start van het programma werd

uitgegaan van afronding van het programma alie plateaus

voor 2027

Bij de

start van ons onderzoek was het programma vrijwel stilgelegd om voorrang te

geven aan het project vernieuwen Werkgeversadministratie
opieverdatum was ten tijde van onze toets nog niet bekend

vWGA

Een nieuwe

maar het

programma
verwachtte dat de vertraging voor piateau 1 ongeveer drie kwartalen zou zijn Wij
hebben ons geconcentreerd op de vervanging van HLP en deeis op de vervanging
van VOA

waar maar

weinig informatie over was

De andere piateaus zijn door het

programma nog niet uitgewerkt

Het eerste piateau is gebudgetteerd op 34 miljoen euro waarvan 3 7 miijoen euro
is uitgegeven van januari 2021 tot en met maart 2022

De overige piateaus zijn

nog niet begroot

CONCLUSIE

PROGRAMMA GAAT DOELSTELLINGEN NIET TIJDIG

VERWEZENLI3KEN

De Beiastingdienst heeft goede redenen om HLP VOA en de iokaal ondersteunde
De organisatie wil terecht prioriteit geven aan
HLP en VOA waar de meest urgente continuiteitsrisico s zijn gesignaleerd De

applicaties voor LH te vernieuwen

inhoudeiijke aanpak waarbij gefaseerd en functioneei

as

is

onderdeien worden

vervangen en ketenafhankelijkheden worden gereduceerd oogt in opzet soiide
Desondanks zien we dat het programma zich na anderhaif jaar in feite nog in de
opstartfase bevindt Wij zien daar zonder interventie geen verandering in komen

Pagina 2 van S

1693495

00009

Adviescollege ICT tmtsing
Datum
4 juli 2022

en

verwachten dan ook dat het programma niet in staat is om Cool gen voor 2027

Kenmerk
2022 0000310596

te vervangen
Onze verwachting is gebaseerd op de volgende drie observaties
De sturing is inadequaat

A

Conform het besturingsmodei van de Beiastingdienst worden de capaciteitskaders

vastgesteld door de portfolioraad

zet het ketenbestuur LH de prioriteiten voor de

keten LH en zorgt IV IBS LHi voor de uitvoering

Heiaas zorgt dit

besturingsmodei ervoor dat het programma niet tijdig resultaten boekt
Het ketenbestuur en de portfolioraad overzien onvoldoende de gevolgen van
verstrekkende besluiten Dit blijkt bijvoorbeeld uit het volgende
Het ketenbestuur LH gaf opdracht om het programma in januari 2021 te
starten terwiji noodzakelijke randvoorwaarden niet waren ingevuld Zo
•

hadden de Java ontwikkelaars geen ontwikkel

en teststraat tot

hun

de specificaties onvoldoende bruikbaar omdat ze

beschikking
nog niet goed waren uitgewerkt Men heeft onderschat dat dit een
ongunstig effect heeft op de productiviteit
Het ketenbestuur LH gaf het project vWGA in december 2021 voorrang
boven vHLP en wees bovendien programmaleden van vHLP toe aan
vWGA Het ketenbestuur nam ten onrechte aan dat vHLP langzaam verder
kon gaan terwiji er geen Java ontwikkelcapaciteit meer beschikbaar was
De portfolioraad die inhuurbeslissingen neemt voor het programma vHLP
is onvoldoende gemformeerd Hierdoor namen zij in maart 2022 een
besluit om alle inhuur te stoppen dat besluit moest later worden
teruggedraaid
en waren

Het programma kan niet sturen op de werkzaamheden die de directie IV voor
het programma uitvoert Dit leidt mede tot een moeizame niet effectieve

•

samenwerking tussen de keten LH en de programmamanager enerzijds en de
directie IV anderzijds Dat blijkt uit het volgende
De opdrachtgever en programmamanager zijn weliswaar verantwoordelijk
voor het op tijd en binnen budget afronden van het programma
maar
hebben geen zeggenschap over het programmateam onder aansturing
van

IV IBS LH

Ook hebben ze onvoldoende inzicht in en grip op

bestedingen
De manier van samenwerken tussen de programmamanager en het
uitvoerende team van IV IBS LH is inefficient dat leidt tot vertragingen
Verschillen van inzicht kunnen alleen

ketenniveau

worden opgelost

bovenlangs

het hoogste

Hierdoor worden op een hoog niveau zeer

specifieke besluiten genomen zoals het goedkeuren van kleine
wijzigingen binnen het totale budget
Een goedgekeurd programmabudget betekent nog niet dat het geld en
dus de mensen ook aanwezig zijn Kaders binnen IV bijvoorbeeld over
de maximale inzet van personeel zijn soms strijdig met door het
ketenbestuur opgestarte programme s waar meer inzet gewenst is Als
^

Informatievoorziening Integrate Business Services Loonheffing

onderdeel van de directie

IV

Pagina 3 van S

1693495

00009

Adviescollege ICT tmtsing
Datum
4 juli 2022

dat zo is

geldt het IV kader en niet de goedgekeurde begroting van het

Kenmerk
2022 0000310596

progratnma
Het programma is keen op keer aan het herplannen op basis van instabiele en
onbetrouwbare inschattingen Zo is de omvang van het systeem nog steeds

B

onduidelijk

De vier uitgevoerde functiepuntentellingen gaven

uitkomsten

voor de

De programma

uiteenlopende

discrepanties is geen sluitende verklaring

aanpak is nog onvoldoende uitgewerkt

De Belastingdienst geeft aan dat het programma medio mei 2022 is doorgestart
met een externe team
een

rode loper

een

Ondanks de getroffen maatregeien

zoals het uitroiien van

toolkit voor nieuwe ontwikkelaars om snel productief te zijn

zien wij dat de aanpak op de volgende punten onvoldoende is uitgewerkt
•

Het invoeren van vHLP en het uitfaseren van HLP gaat in stappen
nieuwe modules zijn gelijktijdig in gebruik

Oude en

Deze transitie en dan met name

de

•

•

capaciteits planning is onvoldoende verwerkt
In de planning wordt geen rekening gehouden met de bezetting van het
onderhouds en beheerteam HLP dat in de tweede helft van ieder jaar
druk is met jaaraanpassingen en dan niet beschikbaar is voor een bijdrage
aan vernieuwing van andere modules
In de planning is geen tijd ingeruimd voor onderhoud en beheer van reeds
opgeleverde modules De IV organisatie gaat ervan uit dat het
programmateam 10 a 20 procent van zijn capadteit besteedt aan
onderhoud en beheer Het is onduidelijk of dit voldoende is voor het
opiossen van inddenten en het doorvoeren van jaaraanpassingen in de
reeds overgezette delen
Er zijn geen activiteiten opgenomen om de onderdelen van HLP die niet
meer in gebruik zijn en de daarbij horende documentatie op te ruimen
Het programma houdt onvoldoende rekening met risico s door de gelijktijdige
vervanging van de procesbesturing OCP vervangen onderliggende
technologie met gelijkblijvende functionaliteit en de applicatie WGA waarbij
ook de door vHLP gebruikte basisdata wordt geherstructureerd
De conceptuele architectuur is onvoldoende uitgewerkt in de technische
softwarea rch itectu u r
De consequenties van de overgang naar een nieuw technisch platform zijn
onvoldoende uitgewerkt

Dit heeft al geleid tot inconsistenties en

Wij sluiten niet uit dat er nog meer verrassingen komen

•

verrassingen
Een goede beschrijving van de niet functionele eisen ontbreekt waardoor
men niet kan toetsen of de gekozen opiossing voldoet
De werkwijze van het programma is niet uitgekristalliseerd
Het is de vraag of de SAFe aanpak wel passend is voor een strak
afgebakend project van relatief beperkte omvang zoals de vervanging
van HEP met vooraf duidelijk vastgelegde activiteiten
Bovendien vereist
de voor IV IBS LH ingevoerde SAFe methodologie leertijd voor alle
betrokkenen

Analyses van een module worden dubbel uitgevoerd door een Java team
en een

BRM team

omdat beide teams delen van dezelfde module moeten

Daarbij wordt samenwerken bemoeilijkt doordat een van de
teams niet agile werkt
vervangen

Pagina 4 van S

1693495

00009

Adviescollege ICT tmtsing
Datum
4 juli 2022

Hoewel de teststrategie inmiddels is vastgesteld

is het testplan nog niet

Kenmerk
2022 0000310596

uitgewerkt
De afetemming tussen onderhoud en ontwikkeling van de hybride
opiossing deeis oud en deeis nieuw is nog niet verankerd in de
werkwijze
C

De gekozen opiossingsrichting is mogelijk niet passend

De Cool Gen code van HLP wordt vervangen door een combinatie van Java

programmatuur en BRM specificaties voor het uitvoeren van regels Wij
betwijfelen of deze opiossingsrichting een passende keuze is omdat ze leidt tot
extra complexiteit en onzekerheden zonder duidelijke meerwaarde voor vHLP
t

•

•

•

•

Het gebruik van BRM ten opzichte van herbouw in alleen Java levert extra
complexiteit op in het ontwikkelproces onder andere doordat meerdere
ontwikkelstraten moeten worden gebruikt Bovendien moeten de
oorspronkelijke geintegreerde functies worden gesplitst waardoor extra
koppelvlakken ontstaan binnen vHLP
Het introduceren van BRM levert complexiteit op bij het beheer en onderhoud
van het systeem
Deze extra technologie zorgt ervoor dat er binnen de
beheerorganisatie van de keten LH ook een BRM ontwikkelstraat met
bijbehorende omgevingen tools en experts moet worden ingericht
Het is onduidelijk hoe groot het BRM gedeelte moet worden schattingen van
de omvang op basis van functiepunten wijken aanzienlijk af van de
inschatting van de BRM experts
Er zijn signalen dat het voor vHLP een uitdaging is om de regels op een
onderhoudbare manier te specificeren in de gekozen opiossing
Een concrete en feitelijke analyse van de beoogde wendbaarheid bijvoorbeeld
in termen van concrete soorten wijzigingen ontbreekt Ook is onbekend of
deze in de beoogde opiossing sneller zijn door te voeren

ADVIES

FOCUS OP WAARBORGEN CONTINUITEIT VOOR

LOONHEFFINGEN
Om te zorgen dat de continui teit van de Loonheffingen blijft gewaarborgd moet de
verouderde technologie van HLP en VOA zo snel mogelijk worden uitgefaseerd
Daartoe adviseren wij de volgende acties
1

Zorg dat het programma adequaat stuurt

Voor adequate sturing in het programma is het nodig dat de opdrachtgever een

aantal expliclete maatregelen neemt
•

Geef prioriteit aan de vervanging van de verouderde technologie

Beperk het

programma daartoe tot het vervangen van Cool Gen bij HLP en VOA
Onderzoek mogelijke vervoigstappen na afronding van de vervanging
•

Geef de programmamanager de bevoegdheid over de uitvoering en het

budget van het hele programma zodat hij de verantwoordelijkheid kan nemen
ten aanzlen van

Pagina 5 van S

1693495

00009

Adviescollege ICT tmtsing
Datum
4 juli 2022

Kenmerk

de realisatie van het afgesproken doel te weten vervanging van de

2022 0000310596

technologie v66r 2027 zodat de continuTteit van de Loonheffingen niet in
gevaar komt
de invulling en de organisatie van de teams

waarbij IV LH een

adviserende rol heeft
de mogelijkheid om onderdelen uit te besteden aan een derde partij

Wij adviseren het ketenbestuur bovendien een aantal lessen uit de eerste fase
het programma vHLP ook voor toekomstige plateaus en programma s in te

van

zetten en deze te delen met de andere ketenbesturen

Hergebruik de nu gemaakte toolkit

•

rode loper

Dit betreft

bij volgende projec±en of

programma s binnen IV
start geen programma s als niet aan de randvoorwaarden is voldaan

t

voldoende capaciteit binnen de kaders van IV

een

passende test

dus met

en

ontwikkelomgeving en duidelijke eisen
Ten slotte moet het programma stoppen met het herprioriteren

Zorg dat helder is

welke stuurinformatie nodig is en zorg dat dit goed wordt vastgelegd in de
administraties

Monitor na de herstart en neem pas maatregelen om de voortgang

te verbeteren wanneer de verzamelde cijfers voldoende zekerheid bieden
2

Heroverweeg de gekozen opiossingsrichting

Wij begrijpen dat het waardevol kan zijn om alle regels uit wet en beleid goed
De vraag is echter hoe dat zich verhoudt tot de beoogde
wendbaarheid van het systeem en tot de noodzaak van een de implementatie met

vast te leggen

BRM ontwikkelstraat

een

Heroverweeg op basis van een analyse van de

meerwaarde de keuze om BRM in te zetten en de gekozen aanpak

De continuTteit

Loonheffingen heeft prioriteit daarvoor is het noodzakelijk dat de technologie
tijdig vervangen wordt Hanteer daarom benodigde ontwikkeltijd als belangrijk
van

criterium bij het heroverwegen van de opiossingsrichting

Neem in de analyse van

de meerwaarde minimaal de volgende punten mee
•

Maak een inschatting van de complexiteit en doorlooptijd van het splltsen van
de functionaliteit in Java en BRM delen ten opzichte van een op een

•

vervanging van de bestaande modules met Java
Maak wendbaarheid concreet bepaal welke soorten wijzigingen reeel en in
scope zijn en hoe snel deze doorgevoerd moeten kunnen worden Bekijk
vervolgens hoe deze het best ondersteund kunnen worden in Java of in Java
met BRM

•

Onderzoek wat het effect is op doorlooptijd en onderhoudbaarheid op de

lange termijn
Mocht er gekozen worden om BRM te blijven gebruiken

stem dan de Java

en

BRM

ontwikkeling nauwer op elkaar af Bepaal per module welke regels er zijn en
waar deze het beste geimplementeerd kunnen worden

Pagina 6 van S

1693495

00009

Adviescollege ICT tmtsing
Datum
4 juli 2022

3

Kenmerk

Kies voor een integrate aanpak

2022 0000310596

aanpak moet stevig worden aangepast voor alle teams die zich
Voer minimaal de volgende aanpassingen door
Maak zelfstandige teams die verantwoordelijk zijn voor zowel vHLP en HLP en
waarbij gestuurd wordt op een effectieve teamsamenstelling met eigen staf

De programma
voor
•

HLP en vHLP inzetten

van

de Beiastingdienst en een externe ieverancier

Dit bevordert bijvoorbeeid

kennisoverdracht en neemt onduidelijkheden over verantwoordeiijkheden

weg
Kies voor een backlog voor v HLP waardoor je nu al voorsorteert op een
programmaorganisatie waarin ontwikkeiing en onderhoud samenwerken Kies
daarbij voor de optimale volgorde van het vervangen van modules Hierblj
kan bijvoorbeeid rekening gehouden worden met de jaaraanpassingen hoe
eerder deze in het nieuwe systeem komen des te minder afhankelijk men is
van de afnemende kennis van het huidige onderhouds
en beheerteam
dat
het
focus
houdt
v
HLP
en
VOA
door de backlog niet
Zorg
programma
op
uit te breiden met andere programma s of applicaties binnen Loonheffingen
Laat het programma uitvoeren door multidisciplinaire teams met
ontwikkelaars Java en indien gecontinueerd BRM
beheerder en
domeinexperts o a fiscaal juridisch
Maak in de aanpak expiiciet wat de afhankelijkheden in de vervanging van
OCP en WGA zijn en weike impact ze mogelijk hebben op vHLP Pas hierop de
pianning aan
Werk op basis van de conceptuele architectuur de technische
softwarearchitectuur verder uit Tref maatregelen om er voor te zorgen dat
gedurende de overgangsfase de data consistent biijft conform de huidige
implementatie en de wet en regelgeving

•

•

•

•

•

Heroverweeg of de toepassing van SAFe voor dit programma vervangen van

•

CooHGEN van HLP en VOA

wei passend is

Tot slot danken wij alle geinterviewden voor hun

medewerking en openheid Wij

hopen dat wij met dit advies een bijdrage kunnen leveren aan een goede herstart
van

het programma

waardoor de continuiteit van de Loonheffingen gewaarborgd

biijft

w

w

g

g

Persoonsgegevens

Pagina 7 van S

1693495

00009

Adviescollege ICT tmtsing
Datum
4 juli 2022

Kenmerk

Bijiage

2022 0000310596

Informatie over vernieuwen Heffen Loonbelasting en Premies
Nr

Qnderwerp

Toelichtinq

1

Prolectnaam

Vernieuwen HefFen Loonbelasting en Premies

2

Opdrachtqever

3

Startdatum project

1 ianuari 2021

4

Einddatum project
Type project

Onbekend was voor 1 januari 2027
Vernieuwinqsproqramma
ontwikkelinqen in eigen beheer

Ease Project
Totaal budget

Realisatiefase

7

8

Reeds uitgegeven per

5
6

tevensi

Persoonsgegevens

Persoonsgegevens

]

Plateau 1 34 miljoen euro
Plateau 2 tot en met 9 zijn niet begroot en

qebudqetteerd
Plateau 1

3 7 miljoen euro

Plateau 1
Plateau 2

Vervangen van CoohGen ult Vorderen op

datum
9

Doelstelling

Vervangen van CoohGen en Struts uit HLP

aangifte VOA
Plateau 3 tot en met 7 verbeteren functlonele werking en
ellmineren van lokaie niet ondersteunde applicaties
Plateau S en 9 aansluiten op nieuwe modules van andere
ketens
10

Maatschappelijke
beleidsdoelstelling

11

Meetbare Baten

De gehele vervanging moet zorgdragen voor
gelijkblijvende continuiteit van het heffen van de
loonbelasting en premies 150 miljard op jaarbasis
Tevens wordt beoogd dat in de toekomst aanpassingen op
een

12

speller manier kunnen worden doorqevoerd

Niet qedefinieerd

Huidige technologie

Het systeem HLP met

architectuur

OCP voor procesbesturing
Ontwikkeltaal CoohGen en Java Struts
DB2 databasemanagement systeem

13

Doeltechnologie

Het systeem vHLP met

architectuur

OCP voor procesbesturing

Mainframe

Mogelijk in een later stadium

BPM

Ontwikkeltaal

Java

Angular

BRM voor vastlegging van regels gerealiseerd met de
ALEF ontwikkelstraat
14

Omvang systeem

15

Aantal qebruikers

16

Belanghebbenden

DB2

Mainframe

HLP

Circa 5 000 funrtiepunten

VOA

Circa 500 functiepunten

350

Belastingdienst

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Werkqevers
17

Aanbesteding voorzien

Nee

Informatie over het uitgevoerde onderzoek
Nr

Qnderwerp

Toelichtinq

1

Aanmelddatum project

25 juni 2021

2

Start onderzoek

10 februari 2022

3

Afronden onderzoek

17 me I 2022

4

Datum concept advies

10 juni 2022

5

Datum definitief advies

4 luli 2022

6

Eerder onderzoek

N vt

7

Onderzoeksmethode

Interviews

documentstudie

Pagina 8 van S

1693495

00009

Tweede Kamer der Staten Generaal

2

Vergaderjaar 2021 2022

32 140

Herziening Belastingstelsel

Nr

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIEN

138

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal
Den Haag 6 September 2022

Bijgaand ontvangt u het definitieve advies van het Adviescollege
ICT toetsing verder Adviescollege inzake de door het college uitgevoerde
toets bij het programme Vernieuwen Heffing Loonbelastingen en Premies
verder vHLP van de Belastingdienst Dit advies heb ik op 4 juli 2022 van
de voorzitter van het Adviescollege en de Secretaris directeur van het

Adviescollege ontvangen Hierbij ontvangt u tevens de bestuurlijke reactie
bIj dit advies
Het programma vHLP vervangt de applicatie HLP

tingen en Premies

Heffing Loonbelas-

welke op het verouderd ICT platform CooLGen draait

Met behulp van deze HLP applicatie wordt jaarlijks ongeveer € 150 miljard
aan
van

Rijksinkomsten gegenereerd Hiermee levert het proces van Heffen
Loonbelastingen en Premies een substantiele bijdrage aan de

beschikbare financiele middelen voor de overheid en daarmee aan de

Nederlandse maatschappij
Het Adviescollege heeft een conclusie afgegeven over het programma
vHLP en geeft drie adviezen om het programma te verbeteren
Kern van het BIT advies
De hoofdconclusie is dat het programma niet in staat zal zijn haar

doelstellingen tijdig te verwezenlijken

Deze conclusie is gebaseerd op

3 observaties
•

•

•

De sturing is inadequaat
De programma aanpak is nog niet voldoende uitgewerkt
De gekozen oplossing is mogelijk niet passend

Conform het advies van het Adviescollege focust de Belastingdienst op
het borgen van de continu fteit van de keten Loonheffingen door het zo
snel mogelijk uitfaseren van de verouderde technologic van HLP en VOA

Vorderen op Aangifte

kst 32140 138
ISSN 0921
s

7371

Gravenhage 2022

1693503

Tweede Kamer

vergaderjaar 2021

2022 32 140

nr

138

1

00010

De conclusies van het Adviescollege worden grotendeels herkend
Enkele van de bevindingen duiden op generieke sturingsvraagstukken

Opiossingen om tot een adequatere storing op strategische projecten en
programma s te komen zijn door de Belastingdienst in overleg met de
betrokken opdrachtgevers afgestemd
Het Adviescollege geeft de volgende adviezen

Zij adviseren om focus te houden op het waarborgen van de continuiteit

loonheffing door drie significante aanpassingen te maken
Zorg dat het programma adequaat stuurt
Kies voor een integrale aanpak
Heroverweeg de gekozen opiossingsrichting

voor

1
2

3

Mede naar aanleiding van het onderzoek zijn initiatieven opgestart om tot
verbeteringen te komen Het programma vHLP heeft inmiddels een
voorstel voor een herijkte businesscase opgesteld waar de opmerkingen
van het Adviescollege in zijn verwerkt De Belastingdienst heeft er
vertrouwen in dat de doelstellingen in 2027 worden gerealiseerd
Onderstaand wordt nader ingegaan op de verbeteringen

Zorg dat het programma adequaat stuurt
Door het Adviescollege wordt geadviseerd de programmasturing te
versterken door de programmamanager meer mandaatte geven De aan
dit advies ten grondslag liggende bevinding raakt de huidige besturings
structuur binnen de Belastingdienst die sinds 2018 van kracht is en de op

dit moment lopende implementatie van Agile werken in de uitvoering
De door het Adviescollege geconstateerde issues ten aanzien van de

besturingsstructuur van de Belastingdienst worden door het topma
nagement van de Belastingdienst herkend Een in meer adviezen van het
Adviescollege geconstateerd probleem betreft het besturingsmodel van
de Belastingdienst Eerder dit jaar is onder aansturing van de plaatsver
vangend directeur generaal een verkenning opgestart naar mogelijke
aanscherpingen van het besturingsmodel Inmiddels zijn verbeteringen op
top niveau doorgevoerd en is de volgende stap verbetering op keten
niveau Daarnaast zijn verbeteringen in de storing van projecten en
programma s doorgevoerd in het kader van het ICT verbeterprogramma
De verbeteracties bespreekt de Belastingdienst graag nader in de

gesprekken over de rode draden met het Adviescollege
Naast de opvolging op het generieke karakter van de bevinding en het

daarop gebaseerde advies zullen specifiek voor vHLP maatregelen
worden getroffen die de storing effectiever zollen maken De verwachting
is dat er in het 4® kwartaal van 2022 met een herijkte bosinesscase wordt

gestart
De bevindingen en aanbevelingen van het Adviescollege worden
meegenomen in de herijkte bosiness case Zoals het Adviescollege
adviseert ligt hierbij de focos in deze fase van het programma plateao 1
en

2

bij het overbrengen van de fonctionaliteit van HLP van het veroo

derde platform {Cool Gen

naar het toekomstvaste platform Java
Deze
ontwikkeling en het gefaseerd uitzetten en opruimen van oude
HLP fonctionaliteit worden conform het advies bij de herijking van de

business case meegenomen

Tweede Kamer

1693503

vergaderjaar 2021

2022 32 140

nr

138

2

00010

Op de bevinding van het Adviescollege dat de inschattingen als basis voor
planning an begroting niet stabiel zijn kan ik maiden dat er een extarne
review op dit proces heeft plaatsgevonden De uitkomst van de externe
review onderschrijft de bevinding van het Adviescollege op het gebied
van planning an begroting De aanbevelingen vanuit zowel het Adviescollege als de externe review worden meegenomen in de herijking van de
business case
Kies voor een meer integrale aanpak
Een aantal acties is gedurende dan wel naar aanleiding van het onderzoek
reeds opgestart Zo zijn acties in gang gezet om de voortbrengingsteams
voor het

huidige en nieuwe HLP samen te voegen en daarbij te komen tot
besturing waarin ook beheer en onderhoud en de aanpassingen
vanuit de jaarovergangen een plaats krijgen Het vormen van een
multidisciplinairteam vormt hierbij een voorname afweging
een

De bevinding dat de conceptuele architectuur onvoldoende is uitgewerkt
in detechnische softwarearchitectuur wordt onderschreven Erwordt

ingezet op het fijnmaziger uitwerken van de huidige beschikbare
architectuur Hierbij worden architectuurkaders niet dogmatisch
opgevolgd
uitgewerkt

in overleg met het programme wordt de beste opiossing

De aanbeveling die door het Adviescollege wordt gedaan is om de

toepassing van SAFe voor vHLP te heroverwegen Voor de te hanteren
methodiek wordt SAFe binnen de Belastingdienst als referentiemodel
gebruikt Dit is niet een doel op zich maar een middel Het kortcyclisch
werken in sprints wordt door het Adviescollege onderschreven Het
volledig toepassen van Safe schiet zijn doel voorbij De door het Adviescollege verstrekte aanbeveling wordt meegenomen in de herijkte business
case

Heroverweeg de gekozen opiossingsrichting
De Cool Gen code van HLP wordt vervangen door een combinatie van
Java programmatuuren Business Rules Management specificaties Het

Adviescollege betwijfelt of deze opiossingsrichting een passende keuze is
De Belastingdienst is positiever gestemd dan het Adviescollege over het
gebruikvan de toepassing Business Rules Management verder BRMjals

gekozen opiossingsrichting

Door het programme is de samenwerking

tussen JAVA en BRM team versterkt Met de toepassing BRM zijn binnen

de Belastingdienst reeds goede ervaringen opgedaan BRM zorgt voor
aantoonbare verbetering van de wendbaarheid en stelt de Belastingdienst
in staat om diverse wijzigingen waaronder parameterwijzigingen sneller
en

met minder kosten doorte de voeren in haar software

Om deze reden

investeert de Belastingdienst in uitbreiding van de BRM expertise In

navolging van het advies van het Adviescollege zal er per situatie worden
afgewogen of het gebruik van BRM in die situatie zinvol is en opweegt
tegen de initiele extra inspanning die dat met zich mee brengt Alleen
bij een positieve balans wordt BRM toegepast De Belastingdienst treedt
graag nader in gesprek met het Adviescollege over de toepassing
Ik dank het Adviescollege hartelijk voor de verrichte werkzaamheden en
het opgestelde advies
De Staatssecretaris van Financien
M LA

van

Rij

Tweede Kamer

1693503

vergaderjaar 2021

2022 32 140

nr

138

3

00010

’Sfc

Auditdienst Rijk
MiriiSterie van F nancien

Onderzoeksrapport
onderbouwing notitie uitkomsten portfolioproces

1693499

00011

Colofon

Xitel

Onderbouwing notitie Uitkomsten portfolioproces

Uitgebracht aan

DG Belastingdienst

Datum

21 maart 2019

Kenmerk

2019 0000053489

Inlichtingen
Auditdienst Rijk
070 342 7700

1693499

00011

Inhoud

Aanleiding en context opdracht—5
Centrale boodschap—7

1

Leerzaam proces en meer inzicht—9

1 1

Geen consequente peildatum bij rapportage portfolioproces—9

1 2

Veel geleerd met doorlopen proces verdere groei nodig—9

1 3

Inzicht in het portfolio en het portfolioproces toegenomen—10

1 4

Initiele vraag niet uniform vastgelegd—10

1 5

Meerdere checks and balances aanwezig—10

2

Onderbouwing Vraag—12

2 1

Inventariseren vraag met centraal opgesteld prloriteringskader 12
Vraag ingedeeid naar categorleen—12
Beheer en onderhoud aandacht voor mogelijke verlaging kosten—13
Wet en regelgeving uitvoeringstoetsen in beeld echter nietalle opgenomen in het

2 2
2 3
2 4

2 5

portfolio 2019—13
Modernisering IV landschap
expertschattingen—14

2 6

Vernieuwing onder druk—15

2 7

Raakviakken en afhankelijkheden tussen ketens Inzichtelijk gemaakt—15

MIV

onder druk en onderbouwing veelal gebaseerd op

3

Onderbouwing Aanbod—16

3 1

Aansluiting diverse fte aantallen lastig te maken—16
Opschaling aanbod ook business capaciteit nodig is mogelijk een optie—16

3 2
3 3

Invudlng businessrollen door medewerkers IV—17

3 4

Aandacht aanwezig voor verbeteren productiviteit en kwaliteit aanbod—17

4

Aannames

4 1

Gehanteerde aannames niet altijd zichtbaar gemaakt

prloriteringskader en consequenties—18
toegelicht en of

onderbouwd—18
4 2

4 3 4

Prloriteringskader is toegepast met paargoede uitzonderingen—18
Consequenties issues en risico s—19
Door raakviakken vaak ook effecten bij andere ketens—19
De ketens Loonheffingen en Gegevens hebben geen ruimte om legacy
problematiek aan te pakken—19
Onzekerheld IV capadteit voor implementatie AVG—19
Er is nog geen regulier risicomanagementproces—19

5

Aanbevelingen en

5 1

Ontwikkel het portfolioproces door—20

5 2

Inzicht in wat niet in het actieve portfolio zlt is ook waardevol—20

5 3

Ketens

5 4

modernisering—20
Besparing mogelijk op beheer en onderhoud bij keten Inkomensheffing —21

4 3
4 3 1

4 3 2
4 3 3

5 5
5 6

5 6 1

1693499

of vervoigstappen—20

Loonheffingen

en

Gegevens hebben meer ruimte nodig voor

Opschaling aanbod ook business capaciteit nodig
Andere punten Inzake onderbouwingen—21
Verhogen productiviteit IV—21

is mogelijk een optie—21

00011

5 7

Nagaan benodigde IV capaciteit voor implementatie AVG—22
Twijfels over vervolgonderzoek hardheld expertschattingen—22

6

Verantwoording onderzoek—23

6 1

Werkzaamheden en afbakenlng—23

6 2

Gehanteerde Standaard—23

6 3

Verspreiding rapport—24

7

Ondertekening—25

5 6 2

Bijiage Managementreactie—26

1693499

00011

Aanleiding en context opdracht

Aanleiding
In de conceptnotitie Stapeling {kenmerk 2018 0000147078 nog niet uitgebracht
geeft de Belastingdienst aan dat er sprake is van stapelingsproblematiek Dit houdt
in dat de vraag naar IV capaciteit het aanbod van IV capaciteit dusdanig overtreft
dat de Belastingdienst van mening is dat hulp nodig is Hulp is nodig van hetzij
opdrachtgevers de meest belangrijke opdrachtgevers zijn DG Fiscale Zaken DGFZ]
en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
SZW
en of de eigenaar
van de Belastingdienst de SG om tot een opiossing te komen voor de langere
termijn In de notitie Uitkomsten portfolioproces’ kenmerk 2019 0000038974 d d
6 maartlOlO staan de uitkomsten van het portfolioproces dat eind 2018 tot het
portfolio voor 2019 heeft geleid Deze uitkomsten zijn de basis voor de
beleidsmatige en bestuurlljke afweging welke maatregelen nodig zijn om de
stapelingsproblematiek bij te sturen De DG Belastingdienst heeft de ADR als
onafhankelijke partlj gevraagd om onderzoek te doen naarde feitelijke
onderbouwing van de in de notitie Uitkomsten portfolioproces opgenomen
informatie en het daaraan ten grondslag liggende materiaal De uitkomsten van ons
onderzoek kunnen aanleiding zijn voor bijsturingsmaatregelen binnen de
Belastingdienst en voor extern vervolgonderzoek

De stapelingsproblematiek raakt niet alleen de Belastingdienst maar heeft ook
impact op de opdrachtgevers en op de eigenaar Voor opdrachtgevers omdat de
probiematiek impact kan hebben op het tijdig kunnen implementeren en uitvoeren
van wet en regelgeving Voorde eigenaar omdat de probiematiek impact kan
hebben op de continuTtelt van de primaire processen op middei langere termijn
De DG Belastingdienst biedt de notitie Uitkomsten portfolioproces samen met de
concept notitie Stapeling aan de Bestuursraad van het Ministerie van Financien
aan ter bespreking Hierna zullen de bewindslieden gemformeerd worden over de
stapelingsproblematiek De DG gaat het ADR rapport delen met de leden van de

Bestuursraad en met de bewindslieden

Doel van het onderzoek
Het doel van dit onderzoek is om inzicht

in de vorm van bevindingen

te geven in

de onderbouwing van de informatie zoais door de Belastingdienst opgenomen in de
notitie Uitkomsten portfolioproces inclusief bijiagen
Dit om van een
onafhankelijke partij bevindingen te krijgen over de in de notitie Uitkomsten
portfolioproces opgenomen informatie Deze informatie is gebaseerd op door de
uitvoeringsorganisatie ketens en de directie IV geieverde gegevens ten aanzien
van vraag en aanbod van IV capaciteit Wij richten ons op de onderbouwing voor
2019 daar deze volgens de Belastingdienst het meest hard Is Wij hebben zoais
afgesproken in de opdrachtformulering tijdens ons onderzoek vanuit een
onafhankelijke rol ai een aantal belangrijke bevindingen teruggelegd bij de
Belastingdienst Deze zijn waar nuttig geacht verwerkt in de toen nog concept
notitie Uitkomsten portfolioproces
Hiertoe hebben wij de volgende onderzoeksvraag opgesteld

Welke bevindingen heeft de ADR bij 1
Uitkomsten portfolioproces

en

het proces van totstandkoming van de notitie

bij 2 de onderbouwing van vraag en aanbod voor

2019 en de benoemde dilemma s voor 2020 in de notitie Uitkomsten

Deelvraag 1 beantwoorden wij in hoofdstuk 1 deelvraag 2 in de
onderbouwing vraag 3 onderbouwing aanbod en 4 aannames
prioriteringskader en consequenties
portfolioproces

hoofdstukken 2

5 van 27

1693499

I onderbouwing notitie uitkomsten portfoitoproces

00011

ondetTiocht en de
Wij hebben de ketens Gegevens en Loonheffmgen diepgaatid
soms
ketenvoorzitter
ketenmanager
interviews
ketens
andere
op hoofdlijnen
doornemen werkzaamheden Control

Financien

C

F

Context
De brief Beheerst vernieuwen {aprilbrief Kamerstuk 31 066

nr

401

geeft een

sdiets van de laatste jaren voor wat betreft vernieuwingsinitiatieven en de
inzake het ICT domein van de Belastingdienst Hierna een aantai dtaten

probiemen
De Belastingdienst heeft sinds 2014 een aantai programma s gestart die gericht
in deze programma s
zijn op een eigentijdse en moderne Belastingdienst Centraal
stand het aansiuiten van de Belastingdienst op de vele technische en digitale
uitdagingen en ontwikkelingen waarmee de maatschappij en dus ook de

In 2015 ward de vernieuwingsopgave
Belastingdienst zich geconfronteerd ziet
in
de
verder uitgewerkt
Investeringsagenda Kamerstuk 31 066 nr 236 Helaas
kende de Investeringsagenda onder meer door de vertrekregeling een valse start en
in debatten
Hep de afgetopen jaren vertragingen op zoals mijn ambtsvoorganger
heeft
brieven
gemeld
met uw Kamer en in enkele

De Commissie Onderzoek Belastingdienst condudeerde begin 2017 dat een
en beheersing van de processen binnen de
van de

staring
verbetering
was
Belastingdienst en in relatie met het kerndepartement dringend noodzaketijk
Dit
De resultaten van de Investeringsagenda bleven achter bij het beaogde tempo
066 nr
heeft in 2017 geleid tot herijking van de Investeringsagenda Kamerstuk 31

378}
Ik stel vast mede op basis van in

en extern onderzoek dat de richting van de

eerdere vernieuwingsprogramma s de juiste is Ook de Commissie Onderzoek
Belastingdienst constateerde dat «de inhoudeiijke doelen van de Investeringsagenda
warden en onverminderd urgent zljn » Daarnaast is in het
breed

gedragen

de

afgelopen halfjaar een externe second opinion in drie fasen uitgevoerd op
Ook deze rapporten bevestigen dat de richting
herijking van Investeringsagenda
de second opinion dat het realiseren
condudeert
van de herijking goed is Tegelijk
is voor de Belastingdienst Het
de
achilleshlel
van
en implementeren
veranderingen
vorm
advies luidt om de vernleuwtngsaanpak op meer beheerste wijze en gefaseerd
te geven

die
De Belastingdienst heeft te maken met complexe en verouderde ICT systemen
Er is de afgelopen Jaren veel tijd
het hart van de primaire processen raken
korte termijn te
gestoken in het onderhoud van de systemen om de contlnuiteit op
van de systemen en vernleuwing van de
het vlak van

borgen Op

modemisering

Het achterblijven van deze
processen is minder vooruitgang geboekt dan gepland
Daarnaast vormt het
aanpassingen brengt de uitvoering van wetgeving in gevaar
efTidentie
iCT
op
nieuwe
gericht
van
toepassingen
generieke
achterblijven
verbeteringen een risico voor het opvangen van de uitstroom van personeel

De combinatie van technische en functioneie wijzigingen voor de beheersing
Tegelijkertijd Is deze combinatie gezien de taak van de
Sommige uitvoeringsorganisaties kunnen in dit soort
van

ICT projecten is risicovol

Belastingdienst onvermijdelijk

situaties terugvallen op een freeze periode Dat is een periode waarin geen
de
beleidswtjzigingen warden doorgevoerd Dat Is voor de Belastingdienst gegeven

noodzakelijke wijzigingen zoals het jaarlijks Belastingplan geen mogelijkheid
uitvoer
Precies daarom heb ik in mijn tiscale beleidsagenda aangegeven dat de
door
de
speciale
mijn
Belastingdienst
baarheid en een beheersbare implementatie
de
in
de
uitvoerbaarheid
inzicht
heeft
geven
aandacht
Grondige uitvoeringstoetsen

gevoigen voor de uitvoering de implementatietermijnen en de uitvoeringskosten
Professioneel overzicht inzicht en beheer van het totale pakket aan ICT projecten
zal
portfoliomanagement en een financiering die waar dit speelt gestroomiijnd
ult
van
dee
maken
ook
warden
mijn aanpak

6 van 27

1693499

i onderbouvKing nolitle ultkomsten portfolloproces

00011

Centrale boodschap

Doei en aanpak onderzoek
Het doel van dit onderzoek is inzicht te geven in de onderbouwing van de informatie
zoais opgenomen In de notitie Uitkomsten portfolioproces van de Belastingdienst

Wij hebben de ketens Loonheffingen en Gegevens diepgaand onderzocht 0ns
onderzoek is bemoeilijkt doordat tijdens ons onderzoek meerdere gewijzigde versies
van de notitie Uitkomsten portfolioproces zijn gemaakt en het verkrijgen van de

achterliggende informatie bij de Belastingdienst soms moeizaam liep
Verbeterd inzicht in het portfolio en in het portfolioproces

Alle geinterviewden geven aan dat het goed is dat de Belastingdienst dit

portfolioproces heeft doorlopen wi] onderschrijven dit Het inzicht in zowel het
portfolio van de gehele Belastingdienst als in het portfolioproces zelf is toegenomen
Ook zijn de vele raakvlakken tussen ketens voldoende inzichtelijk gemaakt Hierdoor
is de Belastingdienst beter in staat om op portfolio niveau dooriopend afwegingen te
maken en de gevolgen van te maken keuzes inzichtelijk te hebben De
geinterviewden geven aan dat het van belang is om het proces voort te zetten en
door te ontwikkelen o a monitoring en bijsturingsprocessen
Het centraal opgestelde prioriterlngskader is toegepast echter in een aantal
gevallen is binnen een keten gekozen om af te maken waaraan begonnen is Wij
onderschrijven het aanpassen van het prioriteringskader hierop
Initiete vraag niet uniform vastgelegd
De Belastingdienst heeft onvoldoende inzichtelijk gemaakt welke onderdelen in de

prioritering van het portfolio zijn afgevallen van de initiele vraag om tot het
geprloriteerde portfolio te komen Het is voor stakeholders wenselijk om dit inzicht
te hebben

dit vergroot het inzicht in de stapelingsproblematiek

Voor het vergroten van het inzicht In de stapelingsproblematiek is ons advies dat de

Belastingdienst een totaaloverzicht opstelt vergelijkbaar met bijiage 9 van de notitie
Uitkomsten portfolioproces Per keten dient dit overzicht inzicht te verschaffen in
de initiele vraag de niet geprloriteerde portfolio items de mate van aanwezigheid
van technische schuld de planning en de realisatie daarvan
Ketens

Loonheffingen

en

Gegevens komen niet toe aan modernisering en

vernieuwing
Ons onderzoek geeft aan dat er bij de ketens

Loonheffingen en Gegevens een
groot verschll Is tussen de vraag naar IV capacitett en hetaanbod van IV capaciteit
Deze ketens hebben te maken met een deels verouderd IV landschap Door het
voorrang geven aan continuiteit op korte termijn en wet en regelgeving komen
deze ketens nagenoeg niet toe aan modernisering van het IV landschap en aan
vernieuwing Hierdoor kan bij deze ketens de continuiteit van de prtmaire processen
en daarmee de dienstverlening aan burgers en bedrijven over enige tijd in gevaar
komen Het is nodig meer capaciteit voor modernisering en vernieuwing te creeren
Eventuele bijsturing in samenhang alle ketens bekijken

Indian opdrachtgevers en Belastingdienst voor bepaalde ketens ingrijpende
bijsturingsmaatregelen gaan overwegen dan moeten zij samen in beeld brengen wat

1

7 van 27

1693499

Voor doel onderzoek zie pagina 5

voor aanpak onderzoek zie

hoofdstuk 6

| onderbouwing notitie uitkomsten portfolioproces

00011

dat gaat betekenen zowel voor de politiek de burgers en bedrijven en het opiossen
van de stapelingsproblematiek Daarbij dienen de effecten vooralle ketens in
samenhang bekeken te worden Een keten heeft bijna altijd raakvlakken met andere
ketens

Onderbouwing vraag bestaat uit ervaringscijfers en expertschattingen
De onderbouwing van de vraag bestaat veelal uit een comblnatie van

realisatiecijfers van voorgaande jaren en expertschattingen Hierbij maakt de
Belastingdienst voor beheer en onderhoud en voor Modernisering IV iandschap
gebruik van functiepuntanalyse een veel gebruikte methode Er bestaan weinig
andere mogeiijkheden voor een nauwkeurige onderbouwing
C

F heeft voor beheer en onderhoud per keten de delta tussen de raming voor 2019

en

de realisatlegegevens 2018 onderzocht en heeft een aantal ketens een analyse

laten uitvoeren op de sterk gestegen of gedaalde post beheer en onderhoud Deze
analyses hebben tot bijstellingen geteld Wij zien dat ketens aandacht hebben
besteed aan mogelijke verlaging van beheer

en

onderhoudskosten

organisatie heeft over 2017 een analyse uitgevoerd op productlviteit voor de
hele IV keten en kosten op basis van functiepunten Daaruit blijkt in vergelijking
De IV

met een benchmark dat er verbetermogelijkheden zijn

Beheer en onderhoud zijn te verlagen door in te zetten op modernisering van het
IH voor jaaraanpassingen door
Zo heeft de keten Inkomensheffing
IV

landschap

de gehanteerde bouwtechniek veel IV dagen nodig

omdat de belangrijkste

appiicatie elk jaar opnieuw gebouwd moet worden Verder is er sprake van
technische schuld Een investering in een vervangende appiicatie is vanuit
kostenoogpunt nu al aantrekkelijk en is op termijn noodzakelijk daar de appiicatie

gebruik maakt van een uit te faseren ontwikkeltaal Voor 2019 is er echter in het
portfolio geen ruimte om met vervanging te starten
Opiopende vraag komende jaren
De meeste portfolio items die als gevoig van de prioritering niet In het portfolio

2019 terecht zijn gekomen zijn verschoven naar latere jaren zodat de vraag naar
IV capaciteit in komende jaren verder opioopt Daarnaast is in de huidige portfolio
geen rekening gehouden met mogelijke tegenvatlers wat eveneens
vertraging met een opiopende vraag als gevoig in latere jaren

kan leiden tot

Doordat continuTteit op korte termijn en wetgeving prioriteit hebben boven
modernisering en vernieuwing zal indien nieuwe prioritering nodig is een gerede

kans aanwezig zijn dat modernisering en vernieuwing naar komende jaren
Het niet tijdig reallseren van moderniserings en
vernieuwingstrajecten heeft veelal impact op burgers of bedrijven of op
doorschuiven

medewerkers geen gebruikersgemak of op de organisatie
mogelljk en op de continuTteit op iange termijn

geen fte reductie

Geen consequente toepassing peildatum bij rapportage portfolioproces
De notitie Uitkomsten portfolioproces is een resultaat van het proces van
inventarisatle van vraag en aanbod van IV capaciteit binnen de Belastingdienst Het
is een dynamisch proces dat continu doorloopt De Belastingdienst

portfolioproces

wil elk kwartaal het portfolio indusief de match vraag aanbod gaan actualiseren
kunnen rapporteren over de match tussen vraag en aanbod is
Voor het

adequaat

het hanteren van een peildatum gewenst De Belastingdienst heeft op 7 12 2018
finaal besloten over het portfolio voor 2019 In de conceptversies van de notitie
Uitkomsten portfolioproces en in de communicatie naarde stakeholders is deze

peildatum niet consequent gehanteerd Ons advies is om voortaan de gekozen
peildatum consequent te hanteren voor rapportages over het portfolioproces

8 van 27 | onderbouwing noHtle uitkomsten portfolioproces

1693499

00011