Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2020

Nr. 206

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP EN VOOR BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS EN
MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2020
We bevinden ons momenteel in een bijzondere tijd, waarin veel wordt
gevraagd van onze onderwijssectoren. Door alle medewerkers uit deze
sectoren is de afgelopen tijd hard gewerkt aan het mogelijk maken van
onderwijs op afstand en, onder onzekere omstandigheden, op de scholen
en instellingen zelf. Wij zijn trots op wat er door het onderwijsveld onder
zulke moeilijke omstandigheden is bereikt. Ook de komende tijd staan
scholen en instellingen weer voor nieuwe uitdagingen: het omschakelen
naar steeds meer onderwijs op school of de instelling en het voortzetten
van afstandsonderwijs, het inlopen van leerachterstanden bij leerlingen
en studievertragingen bij studenten en het organiseren van zomerscholen
en -stages. Dit terwijl ook al voorbereidingen moeten worden getroffen
voor het nieuwe school- en studiejaar.
De afgelopen tijd hebben wij op diverse manieren scholen en instellingen
ondersteund bij het omgaan met de uitdagingen die Covid-19 opwerpt,
samen met de vertegenwoordigers van het onderwijs. Ook tijdens de
zomer en in het nieuwe school- en studiejaar zullen we dat blijven doen.
Om sterker uit de coronacrisis te komen hebben wij de Onderwijsraad
gevraagd mee te denken over wat we kunnen doen om de gevolgen van
Covid-19 voor het onderwijs zoveel mogelijk te ondervangen. Op 16 april
hebben wij daarover een eerste advies ontvangen. Dit advies is gebruikt
bij het uitwerken van de maatregelen waarover we uw Kamer op 15 mei
hebben geïnformeerd.1 Inmiddels hebben wij ook een tweede advies
ontvangen.2 In dit vervolgadvies adviseert de Onderwijsraad over de
gevolgen van de coronacrisis voor het onderwijs in het nieuwe school- en

1
2

kst-35300-VIII-206
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstukken 35 300 VIII en 25 295, nr. 184
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

1

studiejaar. Hierin zijn, in tegenstelling tot het vorige advies, ook het
middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs meegenomen.
In deze beleidsreactie informeren we uw Kamer over de kernpunten van
het advies van de Onderwijsraad. Het advies onderstreept het belang van
veel van de reeds ingezette maatregelen. Wij staan daarom stil bij de
huidige Covid-19 aanpak en hoe die aansluit bij het advies van de
Onderwijsraad. Het advies strekt echter verder dan de directe gevolgen
van de schoolsluiting en kijkt ook vooruit naar de langetermijngevolgen
voor het onderwijs, leerlingen en studenten en het belang van de borging
van kwaliteit en toegankelijkheid van onderwijs in het algemeen. Daarom
kondigen wij in deze brief ook enkele nieuwe maatregelen aan die, in lijn
met het advies van de raad, scholen en instellingen helpen om de
komende tijd en op de lange termijn, optimale kwaliteit te realiseren.
I. Kernpunten advies Onderwijsraad
Wij zijn dankbaar dat de Onderwijsraad ons op korte termijn twee keer
van advies heeft kunnen voorzien. In zijn tweede, meer toekomstgerichte
advies, richt de raad zich op de vraag: «Hoe om te gaan met gevolgen van
de coronacrisis voor het onderwijs?». De raad richt zich daarbij op de
langere termijn: de periode volgend op het begin van het nieuwe schoolen studiejaar. De drie belangrijkste punten uit het advies zijn:
1. Investeren in onderwijs loont: onderwijs is cruciaal om Nederland uit
deze crisis te leiden en jongere generaties perspectief te bieden.
De raad concludeert dat er gerichte investeringen nodig zijn om de
kwaliteit en toegankelijkheid van het Nederlandse onderwijs te borgen.
Ook zijn investeringen nodig om mogelijke financiële consequenties
van de crisis voor onderwijsinstellingen te ondervangen en om te
voorkomen dat waardevolle opleidingen moeten stoppen of zelfs hele
instellingen in de problemen komen.
2. Koesteren van elan en bevorderen van leren brengt onderwijs verder:
bouw voort op de nieuwe ervaringen die zijn opgedaan en de creatieve
oplossingen die zijn gevonden.
De raad wijst er op dat in de coronacrisis veel nieuwe ervaringen zijn
opgedaan, creatieve oplossingen zijn gevonden en vaardigheden zijn
ontwikkeld. Daarop kan worden voortgebouwd om het onderwijs te
verbeteren. Tegelijk heeft de crisis knelpunten en kwetsbaarheden
nadrukkelijker aan het licht gebracht. De raad adviseert dat de overheid
leren binnen het onderwijs stimuleert door (wetenschappelijk) onderzoek te laten doen, onderwijsinstellingen en -professionals kennis en
goede praktijken aan te reiken en kennisdeling te bevorderen.
3. De school en universiteit hebben een sociale functie: persoonlijk
contact en interactie zijn essentieel voor het onderwijsproces en om
aan brede onderwijsdoelen te werken.
De raad wijst erop dat een school of universiteit meer is dan een
instituut voor kennisoverdracht. De pedagogische band tussen
leraar/docent en leerling/student en het contact met medeleerlingen/studenten zijn cruciaal voor het onderwijsproces. De raad acht het van
belang dat die functie goed voor ogen wordt gehouden bij afwegingen
over hoe vaak leerlingen en studenten weer naar hun school of
opleiding kunnen gaan.
Daarnaast identificeert de Onderwijsraad vijf vraagstukken, die hoewel ze
al vóór de coronacrisis speelden, leidend zouden moeten zijn voor
onderwijsbeleid om de gevolgen van de coronacrisis te ondervangen.
Ten eerste roept de raad op te investeren in arbeidsvoorwaarden en oog
te hebben voor tekorten aan leraren, schoolleiders en onderwijsondersteunend personeel. Ten tweede roept hij ook op aandacht te hebben voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

2

kansengelijkheid omdat leerlingen en studenten die al kwetsbaar waren
en extra aandacht vroegen, nu extra hard geraakt worden. Dit betekent
ook oog voor kwaliteitsverschillen tussen onderwijsinstellingen en
verschil in professioneel (organisatie)vermogen. Ten derde vraagt hij in dit
kader ook aandacht voor de teruglopende leesvaardigheid. Ten vierde
vraagt de raad aandacht voor arbeidsmarkttoeleiding en leven lang
ontwikkelen. Hij vreest dat de coronacrisis het arbeidsmarktperspectief
van leerlingen en studenten uit het voortgezet speciaal onderwijs, het
praktijkonderwijs en entreeopleidingen zal verslechteren. Ook heeft de
raad zorgen over stagemogelijkheden en leer-werkplekken voor studenten
in het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs en de beroepsbegeleidende leerwegen in het mbo. Tot slot pleit de raad voor het
robuuster inrichten van toetsing en examinering op overgangen zodat
doorstroom voldoende kan worden gewaarborgd. Hij wijst daarnaast,
zeker in deze tijd, op het belang van zoeken naar aanvaardbare alternatieve vormen voor schriftelijke tentamens in het hoger onderwijs en
soepelere toelating tussen opleidingssoorten/overgangen middels
voorwaardelijke toelating en andere omgang met de «harde knip» tussen
bachelor- en masteropleiding.
II. Huidige aanpak: investeren om ongelijke kansen tegen te gaan
We stellen vast dat het advies van de Onderwijsraad aansluit bij veel van
het door ons ingezette beleid en lopende maatregelen. Het advies
onderstreept de urgentie om onze inspanningen door te zetten en te
intensiveren. Onze maatregelen bestaan uit drie onderdelen: 1) financiële
ondersteuning en extra aandacht voor gelijke kansen, 2) kennisontwikkeling en -uitwisseling en 3) ondersteuning bij het bieden van maatwerk.
1. Financiële steun en extra aandacht voor gelijke kansen
Wij zijn met de raad van mening dat het loont om te investeren in
onderwijs, ook in de aantrekkelijkheid van de sector. Daarom heeft dit
kabinet de afgelopen jaren al honderden miljoenen geïnvesteerd. Denk
daarbij onder andere aan de structurele investering van € 700 miljoen
voor salarissen en werkdruk in het funderend onderwijs.
Ook voor compensatie van studenten en ondersteuningsmaatregelen in
het kader van de gevolgen van Covid-19, heeft het kabinet onlangs € 500
miljoen aanvullend geïnvesteerd. Met deze investering is € 200 miljoen
beschikbaar gekomen voor studenten in het mbo en het hoger onderwijs
om gecompenseerd te worden voor eventuele vertragingen. Daarnaast
wordt van de € 500 miljoen, € 244 miljoen uitgetrokken om de achterstanden weg te werken die kinderen en studenten in een kwetsbare
positie tijdens de corona-lockdown in het funderend onderwijs en het
mbo hebben opgelopen. Er is gekozen voor een subsidieregeling, zodat
scholen en instellingen die dat nodig achten voor hun leerlingen, zelf
financiering aan kunnen vragen. De invulling van het programma en de
keuze welke leerlingen mogen deelnemen, is aan de school/instelling.
Voor deze benadering is gekozen om recht te doen aan verschillen.
Scholen met een positieve achterstandsscore krijgen voorrang, om te
zorgen dat de meest kwetsbare groepen meer kans hebben om achterstanden in te halen. Sinds 2 juni kunnen scholen en instellingen hiervoor
een aanvraag doen en vanaf 1 juli kunnen zij aan de slag. De eerste
aanvraagperiode is gesloten op 22 juni en vooralsnog zien we dat scholen
en instellingen deze mogelijkheid goed weten te vinden. Binnen de eerste
aanvraagperiode hebben al 1134 po-scholen, 352 vo-scholen en 45
mbo-instellingen een subsidie aangevraagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

3

Ook stellen we binnen de € 244 miljoen, € 7 miljoen beschikbaar voor
extra ve-aanbod. Daarnaast is er € 21 miljoen ter beschikking om de
nieuwkomersbekostiging eenmalig met drie maanden te verlengen.
Bij al deze activiteiten hebben gemeenten een aanjagende rol. Ook de
VNG en de PO-Raad, de VO-raad en de MBO Raad zijn nauw betrokken bij
de uitvoering. Gemeenten worden daarnaast ondersteund door de Gelijke
Kansen Alliantie (GKA). De GKA heeft verschillende offline en online
kennisdelingskanalen die daarvoor worden ingezet. Binnen het netwerk
van de GKA wordt zo kennis gedeeld van steden die reeds langere tijd
extra inhaal- en ondersteuningsprogramma’s draaien en steden die
hiervoor nu extra aandacht hebben als gevolg van de coronacrisis.
Daarnaast kunnen scholen ook dit jaar weer subsidie aanvragen voor
doorstroomprogramma’s die de overgang van het po naar het vo
versoepelen voor leerlingen die van huis minder ondersteuning krijgen
dan anderen. Lopende programma’s, die door de coronamaatregelen niet
goed konden worden uitgevoerd, kunnen worden verlengd. Eerder bent u
al geïnformeerd over de oproep aan scholen om ervoor te zorgen dat
leerlingen die naar het vo gaan, kunnen starten in een brugklas op een
niveau dat rechtdoet aan hun capaciteiten.3
De afgelopen periode zijn ook diverse initiatieven ontplooid om op
afstand leerlingen en studenten aan het lezen te krijgen en te houden. Zo
hebben de Koninklijke Bibliotheek en de openbare bibliotheken gratis
meer dan 100 luister- en e-boeken beschikbaar gesteld, waaronder veel
jeugdliteratuur en zijn op de website Jeugdbibliotheek.nl extra digitale
prentenboeken toegevoegd. Ook organisaties als De SchoolSchrijver en
De VoorLeesExpress hebben veel moeite gestoken in het bereiken van
jongeren met voorleesverhalen en andere digitale programma’s voor
lezen.
De komende tijd zal daarnaast aan het begin van de opleiding binnen het
mbo extra aandacht worden besteed aan de taalvaardigheid van
studenten tijdens een intake. Als gedurende de opleiding blijkt dat een
student langer de tijd nodig heeft voor het behalen van het diploma, dan
kan op individuele basis een verlenging van de studietijd worden
toegekend.
Voor het mbo is het belang van voldoende stages en leerbanen om het
diploma te kunnen behalen, groot. Daarom is SBB verzocht een actieplan
op te stellen.4 Doel van het actieplan is om te zorgen voor voldoende
stages en leerbanen voor de ruim 500.000 mbo’ers, aankomende mbo-studenten en werkenden en werkzoekenden die via het mbo worden
opgeleid. Om het actieplan nog steviger vorm te kunnen geven en te
intensiveren, wordt door het kabinet aan SBB extra geld ter beschikking
gesteld in aanvulling op de reguliere middelen. Het gaat om € 4 miljoen in
zowel 2020 als 2021. Hiermee kan SBB tijdelijke uitbreiding realiseren voor
twee jaar voor de acquisitie en ondersteuning van leerbedrijven door SBB
in de regio. Bij de uitwerking van het actieplan stages en leerbanen
hebben wij SBB gevraagd om extra aandacht te besteden aan jongeren in
een kwetsbare positie, zoals studenten in de entreeopleidingen, studenten
die te maken krijgen met stagediscriminatie of studenten die passende
ondersteuning nodig hebben. Wij hebben SBB verzocht daarbij ook te
zorgen voor voldoende stages en leerbanen voor jongeren in het
voortgezet speciaal onderwijs (vso), praktijkonderwijs (pro) en het vmbo.
Voor een aanvulling op de subsidieregeling praktijkleren voor de
conjunctuur- en contactgevoelige beroepen, die ook geraakt worden door
3
4

Kamerstukken 31 293 en 25 295, nr. 514.
Kamerstukken 31 524 en 25 295, nr. 465

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

4

de genomen maatregelen als gevolg van COVID 19, is door het kabinet
bovendien tweemaal € 10,6 miljoen euro beschikbaar gesteld.
2. Kennisontwikkeling en -uitwisseling
Wij onderschrijven het advies van de Onderwijsraad dat we, juist in deze
bijzondere tijd waarin knelpunten en kwetsbaarheden aan het licht komen,
hiervan leren en kennisdeling stimuleren.
Deze kennisdeling vindt voor po, vo en mbo onder andere plaats via het
platform lesopafstand.nl / weeropschool.nl. Een initiatief van Kennisnet,
de PO-Raad, VO-raad en OCW. Op deze pagina verschenen in korte tijd
veel nuttige inzichten over het leren op afstand. Niet alleen over het
invullen van randvoorwaarden, zoals het voorzien van devices of welke
software nodig is, maar ook over het pedagogisch en didactisch handelen
in een online omgeving op afstand. Deze inzichten blijven ook in de
toekomst hun waarde behouden en moeten toegankelijk en actueel
blijven. Daarom zijn wij in overleg met de bovengenoemde partijen over
de voortzetting van dit platform, ook als onderwijs in de klas weer de
norm wordt. Voorts biedt «saMBO-ICT» ondersteuning rondom de inzet
van i-coaches als verbindende schakel tussen onderwijs in het mbo en ICT
en wordt via het Versnellingsplan onderwijsinnovatie inzicht vergaard
over digitalisering van het hoger onderwijs. Daarnaast biedt SURF, de
ICT-coöperatie van de hogeronderwijsinstellingen, inzicht in de uitdagingen die online onderwijs kan bieden en ondersteunt instellingen met
ICT-dienstverlening.
Ook is samen met de MBO Raad een handreiking Verantwoord Diplomabesluit opgesteld, met als doel mbo-scholen handvatten te bieden bij het
diplomeren.5 Uitgangspunt hierbij is dat de belangrijkste eisen voor het
behalen van het diploma blijven gelden, maar dat er meer ruimte komt in
de manier waarop kan worden aangetoond dat deze zijn behaald. De
inspectie is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van deze
handreiking. Verder hebben we in het hoger onderwijs voor het huidige
collegejaar en de start van het aankomende collegejaar omtrent
overgangen en doorstroom afspraken met het onderwijsveld gemaakt.
Deze afspraken zijn terug te vinden in het servicedocument hoger
onderwijs dat regelmatig wordt bijgewerkt.6 OCW verwacht van instellingen dat zij hierover helder communiceren met de studenten. Voor de
situatie na 1 september 2020 zijn we in gesprek met de stakeholders om
vooruit te kijken naar consequenties op de langere termijn. We nemen
hierin de vragen die de Onderwijsraad hierover opwerpt graag mee.
Daarnaast hebben we het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek
(NRO) gevraagd om een uitvraag te doen bij onderzoekers en kennisinstellingen naar Covid-19 gerelateerde onderzoeken. Het NRO heeft de eerste
resultaten op de website gepubliceerd.7 Deze geven inzicht in de
manieren waarop afstandsonderwijs is vormgegeven. Bovendien wordt
hiermee mogelijk voorkomen dat de doelgroep onnodig wordt bevraagd.
Er wordt ook gewerkt aan de opzet van een onderzoek om blijvend te
kunnen leren van de opgedane ervaringen. Als het onderzoek naar
afstandsonderwijs leidt tot positieve werkwijzen die bijdragen aan de
onderwijskwaliteit en aan maatwerk voor de leerling, dan kunnen die in
lopende trajecten worden meegenomen. Bijvoorbeeld in het programma
Ruimte voor Regie waarbinnen de invulling en organisatie van onder5

Bijlage bij Kamerstukken 31 524 en 25 295, nr. 463
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/06/16/servicedocument-ho---aanpakcoronavirus-covid-19
7
https://www.nro.nl/corona-gerelateerd-onderwijsonderzoek/
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

5

wijstijd centraal staat. Daarnaast zal de inspectie in het voorjaar van 2021
in de jaarlijkse Staat van het Onderwijs rapporteren over hoe scholen en
besturen zijn omgegaan met het onderwijs in tijden van Covid-19.
3. Ondersteunen bij het bieden van maatwerk
We onderschrijven het advies van de Onderwijsraad dat scholen en
instellingen een sociale functie hebben en dat persoonlijk contact en
interactie belangrijk is. Mede daarom ondersteunen we scholen en
instellingen bij de transitie naar (gedeeltelijk) onderwijs in de klas of
collegezaal. Dit doen we op diverse manieren:
– Praktische ondersteuning. Met de mbo-sector is afgesproken dat voor
studenten die niet over voldoende digitale middelen beschikken om
afstandsonderwijs te volgen, onderwijs kan worden aangeboden op
locatie, in kleine groepen en met inachtneming van de richtlijnen van
RIVM. Indien mogelijk en noodzakelijk kan een school studenten ook
tijdelijk helpen aan een werkplek met internettoegang en een computer
of laptop.
– Met de Vereniging van Universiteiten (VSNU) en de Vereniging
Hogescholen (VH) hebben wij afgesproken dat studenten basisschoolleerlingen en middelbare scholieren gaan helpen bij het inlopen van
achterstanden die zij hebben opgelopen door de coronacrisis.
Schoolbesturen in po, vo en mbo kunnen middelen uit de regeling
inzetten om dit mogelijk te maken. Via de bestaande regionale
samenwerkingsverbanden tussen scholen en lerarenopleidingen kan
worden geïnventariseerd welke studenten, en eventueel docenten,
mogelijk beschikbaar zijn om scholen bij te staan bij het wegwerken
van onderwijsachterstanden die sommige leerlingen door de coronacrisis hebben opgelopen.
– Inhoudelijke ondersteuning. Om onderwijs in een hybride situatie te
kunnen geven, wordt om een andere pedagogisch-didactische
benadering gevraagd dan scholen en instellingen aanvankelijk kennen.
Het delen van belangrijke inzichten, onderzoeken en handelingsperspectieven is daarbij nodig. Samen met de PO-Raad, de VO-raad,
Kennisnet en andere partijen wordt daarom via lesopafstand.nl en
weeropschool.nl deze ondersteuning geboden.
– Ondersteuning in het stellen van prioriteiten. Het is belangrijk dat
instellingen en hun leraren/docenten in staat worden gesteld tot het
leveren van maatwerk zodat elke leerling/student op de juiste manier
kan worden geholpen. Dit betekent onder meer prioritering binnen de
onderwijsinhoud en onderwijsprogramma’s. Zoals welke delen van het
curriculum of het kwalificatie dossier moeten in elk geval aan bod
komen? In de afgelopen periode hebben verschillende partijen zoals
SLO, expertisecentrum leerplanontwikkeling, en de sectorraden
inspanningen geleverd om scholen die hier behoefte aan hebben, te
ondersteunen bij maken van keuzes in de onderwijsinhoud. Ook
educatieve uitgeverijen hebben suggesties ter beschikking gesteld aan
scholen om hen te helpen keuzes te maken.
III. Vervolgaanpak
Ook de komende tijd blijven we scholen en instellingen helpen om
optimale kwaliteit te realiseren. Daarnaast blijven we werken aan de
aanpak van het lerarentekort en zetten we in op een verbetering van de
arbeidsmarkttoeleiding en leven lang ontwikkelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

6

Kennisdeling over aanpak leerachterstanden en schoolontwikkeling
Wij hebben het NRO gevraagd onderzoek uit te zetten naar de doeltreffendheid van de activiteiten die, met behulp van de extra middelen vanuit
de subsidieregeling, worden ingezet om de achterstanden weg te werken
die peuters, leerlingen en studenten in een kwetsbare positie tijdens de
corona-lockdown hebben opgelopen. Inzichten uit dit onderzoek over
succesvolle zomeractiviteiten zullen voor aanvang van de nieuwe
aanvraagperiode (18 augustus 2020 tot en met 18 september 2020)
worden gedeeld met scholen en besturen zodat deze kunnen worden
gebruikt bij het opzetten van een succesvolle aanpak om leerachterstanden te bestrijden.
Daarnaast willen we inzetten op schoolontwikkeling in brede zin. Dit doen
wij door ons ingezette beleid op het gebied van schoolontwikkeling te
versterken en waar mogelijk uit te breiden. Na de zomer informeren wij
uw Kamer over onze aanpak.
Sociale functie onderwijs bevorderen
Instellingen hebben zelf een belangrijke rol in de directe communicatie
naar studenten en de verantwoordelijkheid om studenten bij te staan door
het verlenen van studenten- en studiebegeleiding. Jongeren worden in
deze tijd geconfronteerd met vragen en zorgen over hun studietijd. Wij
vinden het belangrijk dat zij de hulp kunnen krijgen die nodig is en dat ze
hierin goed begeleid worden. De inzet van studiebegeleiders en studentpsychologen staat op de agenda van de werkgroep studentenwelzijn
waaraan de VH, VSNU, studentenorganisaties en vertegenwoordigers van
het Ministerie van Volksgezondheid deelnemen. De coronacrisis heeft een
grote impact op de samenleving en treft studenten in kwetsbare posities
bovengemiddeld. De Landelijke Werkgroep Studentenwelzijn vraagt extra
aandacht voor deze groep studenten en doet aanbevelingen. De bevindingen van de werkgroep over de afgelopen maanden worden verzameld
in een handreiking over studentenwelzijn in coronatijd, die na de zomer
gereed zal zijn. Tegelijkertijd wordt er op creatieve wijze gezocht naar
alternatieve manieren waarop activiteiten zoals introductieperiodes op
een veilige en verantwoorde manier kunnen plaatsvinden. Vanwege de
sociale functie van onderwijsinstellingen vinden we het belangrijk dat er
niet wordt gekozen voor volledig online onderwijs. Juist gecombineerde
vormen van fysiek onderwijs en onderwijs op afstand genieten de
voorkeur.
Verbeteren arbeidsmarkttoeleiding
Wij beseffen dat degenen die onlangs hun school of studie hebben
afgerond of dat in de komende tijd zullen doen, zich zorgen maken over
hun toekomstperspectief. Ondanks het feit dat de crisis het voor scholen
en instellingen niet gemakkelijk maakt, willen wij het belang benadrukken
voor scholen en instellingen om de omvang van de instroom van opleidingen zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de toekomstige vraag van
de arbeidsmarkt in alle sectoren. Instellingen in de mbo-sector hebben
daarnaast een wettelijke zorgplicht arbeidsmarktperspectief. SBB monitort
in de «werkwijze doelmatigheid» welke opleidingen een goed arbeidsmarktperspectief bieden en welke niet. Preventie en aanpak van jeugdwerkloosheid is nodig gericht op het behoud van jongeren in het
onderwijs en het ondersteunen van kwetsbare jongeren naar werk, zo
mogelijk gecombineerd met leren, in de 35 arbeidsmarktregio’s. Jongeren
kunnen ook meeliften op het initiatief NLWerktDoor en NL Leert Door
gericht op zowel het matchen van banen als op leerbanen, waarbij werken
en leren wordt gecombineerd (praktijkleren mbo). Voor het zomerreces

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

7

zullen wij conform toezegging uw Kamer een voortgangsbrief over de
kabinetsreactie op het IBO-onderzoek «Jongeren met een afstand tot de
arbeidsmarkt» toesturen. Wij zullen hierbij ook ingaan op de knelpunten
voor schoolverlaters en mogelijke maatregelen. Voor een goede overgang
van school naar werk en voor jongeren die kwetsbaar zijn op de arbeidsmarkt werkt het kabinet conform de kabinetsreactie aan voorstellen om de
regie in het sociaal domein te versterken en om te zorgen dat de jongeren
beter in beeld komen.
Extra inzet op leven lang ontwikkelen
Wij zetten de komende tijd in op een leven lang ontwikkelen door onder
andere NL leert door. Het doel van NL leert door is mensen te ondersteunen die hun werk als gevolg van de crisis dreigen te verliezen of al
verloren hebben en de transitie naar ander kansrijk werk zullen moeten
maken. De beoogde termijn van in werking treding is juli 2020 met een
looptijd tot einde 2020. Voor dit pakket wordt een bedrag van € 50 miljoen
beschikbaar gesteld. Om de inzet van praktijkleren in de regio voor
werkzoekenden en werkenden te ondersteunen hebben wij SBB gevraagd
een stevige impuls te geven aan het aantal certificaten voor arbeidsmarktrelevante onderdelen van beroepsopleidingen. Met deze extra inzet
kunnen, voor sectoren en branches waar op dit moment de vraag naar bijen omscholing het grootst is, versneld certificaten worden opgeleverd, die
door mbo-instellingen te benutten zijn voor bij- en omscholingstrajecten
van werkenden en werkzoekenden. Deze tijdelijke extra inzet sluit aan bij
de ambitie
om het actieplan stages en leerbanen ook te richten op deze doelgroepen.
Na de zomer zullen wij samen met de Minister en Staatssecretaris van
SZW een voortgangsbrief leven lang ontwikkelen aan uw Kamer doen
toekomen.
IV. Tot slot
Hoewel de coronacrisis zich kenmerkt door onzekerheid lijkt deze toch
langzaam een andere fase in te gaan. Dat neemt niet weg dat we op korte
termijn nog veel bezig zijn met het ondervangen van de directe gevolgen
van de impact van Covid-19, het stabiliseren van het onderwijs en het
leren van deze tijd.
Daarbij zullen we bezig blijven met het uitwerken van verschillende
scenario’s voor de afzonderlijke sectoren. Daarin wegen we ook mee wat
de combinatie van fysiek en online onderwijs doet met de werkdruk en
kansengelijkheid, iets waar ook CNV onderwijs ons op heeft gewezen.8 De
beschikbaarheid van een behandeling of vaccin zal daarin een belangrijke
rol spelen. We gaan ook door met het bieden van duidelijkheid aan het
onderwijsveld over maatregelen en over (de status van) kaders, regels,
beleid en toezicht in deze tijd. Samen met de partners uit het veld zullen
we blijven werken aan protocollen, handreikingen en informatie voor
scholen en instellingen. We vertrouwen erop dat we hierdoor met het
onderwijsveld een stap vooruit kunnen zetten.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

8

Brief CNV Onderwijs, «Algemeen overleg Onderwijs en corona PO, VO en MBO», 16 juni 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 206

8