De Rijksministerraad

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties
Kenmerk
Uw kenmerk

Datum
Betreft

Voorwaarden derde tranche liquiditeitssteun Landen

De COVID-19 pandemie heeft voor de autonome landen Aruba, Curaçao en Sint
Maarten (hierna: de landen) zeer ingrijpende gevolgen. De landen hebben als
gevolg hiervan, op grond van artikel 36 van het Statuut, een beroep gedaan op
de solidariteit binnen het Koninkrijk en Nederland verzocht om steun.
In de Rijksministerraad van 15 mei 2020 is besloten de landen een tweede
tranche liquiditeitssteun te verlenen, gekoppeld aan een aantal voorwaarden. De
landen hebben met deze voorwaarden ingestemd. Daarnaast is besloten dat
Nederland bij volgende tranches liquiditeitssteun, en andere vormen van
ondersteuning, de aanvaarding van een pakket aan maatregelen die gericht zijn
op structurele hervormingen in de landen als voorwaarde stelt. Deze
hervormingen hebben tot doel de financiële, economische, institutionele en
maatschappelijke weerbaarheid van de landen dusdanig te versterken, zodat zij
beter in staat zullen zijn om externe schokken zelfstandig op te vangen.
Om in aanmerking te komen voor de derde tranche liquiditeitssteun (juli t/m
september 2020) zullen de landen in algemene zin:
(1) Moeten voldoen aan de voorwaarden zoals gesteld voor de tweede tranche
liquiditeitssteun.
(2) Moeten instemmen met de geformuleerde voorwaarden voor de derde tranche
liquiditeitssteun, waarbij het voldoen aan deze voorwaarden tevens
voorwaardelijk zal zijn voor het in aanmerking komen voor verdere
liquiditeitssteun (vierde tranche en verder).
Realisatie voorwaarden tweede tranche liquiditeitssteun
Op 24 juni 2020 heeft het Collega (Aruba) financieel toezicht (C(A)ft) advies aan
de Rijksministerraad uitgebracht over de mate waarin de landen voldoen aan de
voorwaarden zoals gesteld aan de tweede tranche liquiditeitssteun. Hieruit blijkt
dat Curaçao en Sint Maarten niet hebben kunnen aantonen dat zij per 1 juli 2020
aan alle gestelde voorwaarden voldoen. Aruba voldoet volgens het CAft wel
(grotendeels) aan de voorwaarden, waarbij het CAft een kanttekening plaatst bij
het nakomen van de voorwaarde maximeren topinkomens op 130% van salaris
Minister-President.

Pagina 1 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties

Voorwaarden derde tranche liquiditeitssteun (juli t/m september 2020)
De voorwaarden voor de derde tranche liquiditeitssteun zijn opgesplitst in
generieke voorwaarden en aanvullende specifieke voorwaarden per land.

Datum
10 juli 2020
Kenmerk

De landen worden, op grond van artikel 38 lid 2 van het Statuut, gevraagd om in
te stemmen met de inhoud van de Rijkswet Caribische hervormingsentiteit Aruba,
Curaçao en Sint Maarten en het ter advies voor te leggen aan de Raad van State
van het Koninkrijk. Deze rijkswet ziet (onder meer) op de instelling van een
Caribische hervormingsentiteit. De Caribische hervormingsentiteit heeft ten
behoeve van het welzijn van de bevolkingen van de landen tot doel om in de
landen te bevorderen dat hervormingen van bestuurlijke aard worden
doorgevoerd, duurzaam houdbare overheidsfinanciën worden gerealiseerd en de
weerbaarheid van de economie wordt versterkt, met inbegrip van de
rechtstatelijke inbedding die daarvoor nodig is. De entiteit wordt vormgegeven als
bestuursorgaan met zelfstandige taken en bevoegdheden. De entiteit krijgt de
rechtsvorm van een Nederlandse rechtspersoon.
De Caribische hervormingsentiteit heeft onder andere als taak de ondersteuning
van en het toezicht op de ontwikkeling en uitvoering van projecten en
maatregelen door overheidsorganen en overheidsbedrijven van de landen. Deze
projecten en maatregelen worden op hoofdlijnen uitgewerkt in landspakketten:
samenhangende pakketten waarin per land de concrete maatregelen voor de
korte termijn en structurele hervormingen voor de langere termijn zijn
opgenomen die noodzakelijk zijn om de landen weerbaar maken. De
landspakketten worden vormgegeven als overeenkomsten tussen Nederland en de
respectievelijke landen. Ze zijn de basis waarop de komende jaren tussen
Nederland en de landen samengewerkt zal worden. De landen worden geacht in te
stemmen met de landspakketten en mee te werken aan het uitwerken van de
landspakketten in uitvoeringsagenda’s en plannen van aanpak. Hierbij zullen ook
de door de landen zelf ingediende hervormingsvoorstellen worden betrokken. De
voortgang bij de uitvoering van de landspakketten, en de daaruit voortvloeiende
uitvoeringsagenda’s en plannen van aanpak, is voorwaardelijk voor toekenning
van volgende tranches financiële steun.
De Rijkswet Caribische hervormingsentiteit Aruba, Curaçao en Sint Maarten ziet
daarnaast op aanvullingen en wijzigingen van de Rijkswet financieel toezicht
Curaçao en Sint Maarten, waaronder de toetreding van het land Aruba tot de
Rijkswet financieel toezicht.
Verdere ondersteuning door Nederland
De Caribische Hervormingsentiteit heeft de taak om de in de landspakketten
afgesproken hervormingen te ondersteunen, bijvoorbeeld middels het beschikbaar
stellen van expertise en capaciteit. Daarnaast kan de entiteit zelfstandig projecten
initiëren, bevorderen en uitvoeren, subsidies verstrekken aan burgers en
bedrijven, met inbegrip van overheidsbedrijven, dan wel deelnemen in
aandelenkapitaal van bedrijven, zodat deze de hervormingsprogramma’s
ondersteunen. Het kan o.a. gaan om de thema’s rechtsstaat, zorg en onderwijs.
Er zal sprake moeten zijn van een stapsgewijze aanpak en een duidelijke fasering,
in relatie tot de uitvoeringsagenda’s en passend bij de (actuele) realisatiekracht
Pagina 2 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties

binnen de landen. Dekking voor hervormingen dient in principe op de eigen
begroting van de landen gevonden te worden. Het uitgangspunt voor
investeringen is dat deze zich – op termijn – terug zullen verdienen, omdat ze
bijdragen aan verhoging van het verdienvermogen van de landen, dan wel
verlaging van de overheidsuitgaven. De Caribische hervormingsentiteit kan in
voorkomende gevallen hervormingsprojecten ondersteunen binnen de begroting
van de entiteit. Per maatregel zal bekeken moeten worden wat de wenselijkheid
en haalbaarheid is. Indien het Nederlands kabinet hieraan financieel wil bijdragen
moet besluitvorming over budgettaire verwerking plaatsvinden. Dit kan in de
vorm van een lening, een gift, met behulp van cofinanciering en/of met een
departementale bijdrage beschikbaar worden gesteld.

Datum
10 juli 2020
Kenmerk

Landen die hebben voldaan aan de voorwaarden van de tweede tranche en
instemmen met de voorwaarden voor de derde tranche komen, in aanvulling op
de benodigde liquiditeitssteun, in aanmerking voor verdere additionele financiële
middelen t.b.v. specifieke investeringen. De gesprekken hierover tussen de
staatssecretaris en de minister-presidenten van Aruba, Curaçao en Sint Maarten
hierover zijn momenteel nog niet afgerond.
Tot slot, de Nederlandse regering acht het van groot belang de meest kwetsbaren
van de samenlevingen in de landen te ondersteunen zolang dit redelijkerwijs
noodzakelijk is. Het verstrekken van voedselhulp aan deze doelgroep zal in ieder
geval tot eind 2020 worden gecontinueerd.
Beslispunten
Met inachtneming van het bovenstaande, wil ik, met gebruikmaken van het
advies van het C(A)ft, de Rijksministerraad adviseren het volgende te besluiten:
Generieke voorwaarden
1. Instemmen met de inhoud van en het indienen voor advies bij de Raad
van State van het Koninkrijk (RvSK) van het voorstel van Rijkswet
Caribische hervormingsentiteit Aruba, Curaçao en Sint Maarten en het
bevorderen van de totstandkoming ervan. De totstandkoming van deze
Rijkswet is voorwaardelijk voor volgende tranches liquiditeitssteun.
Instemmen met het toetreden van Aruba tot de Rijkswet financieel
toezicht.
Instemmen om de advisering van de Raden van Advies gelijk op te laten
lopen met de advisering van de RvSK. De verschillende adviseringen
kunnen dan worden meegenomen in de fase van het nader rapport en
worden besproken in de RMR.
2. Aangaan van de overeenkomst landspakket per 10 juli 2020 en breed
draagvlak in de Staten bevorderen per uiterlijk 15 september 2020. De
mate waarin de overeenkomst landspakket breed draagvlak kent in de

Pagina 3 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties

Staten wordt betrokken bij het verlenen van een vierde tranche
liquiditeitssteun.
3. Instemmen met een wijziging van de Rijkswet financieel toezicht, die lopende het wetgevingstraject - aan het voorstel van de Rijkswet
Caribische hervormingsentiteit Aruba, Curaçao en Sint Maarten wordt
toegevoegd en die in ieder geval ziet op (a) sanctiemogelijkheden, (b)
informatieverstrekking richting en vanuit Cft, (c) een adviesrol voor het
Cft over beleidsmatige keuzes, (d) een escalatieladder om te komen tot
een aanwijzing, (e) begrotingsregels (conform uitwerking Protocol door
Aruba), (f) aanvullende normen voor het financieel beheer, de
schuldquote, het financieringstekort c.q. financieringsoverschot en de
rentelast en (g) wijzigingen voor de landen voortkomend uit toevoeging
Aruba aan de Rijkswet financieel toezicht.

Datum
10 juli 2020
Kenmerk

Nederland betrekt Curaçao, Aruba en Sint Maarten bij het opstellen van
de voorstellen tot wijziging.
4. Onder regie van de tijdelijke werkorganisatie van het ministerie van BZK
en betrokken departementen in Nederland dragen de landen actief bij aan
de totstandkoming van een op het landspakket gebaseerde
uitvoeringsagenda per land voor 1 november 2020.
5. De landen werken actief mee aan opdrachtverlening voor 15 september
2020 m.b.t.:
a. Een doorlichting van de financiële sector door een externe
onafhankelijke partij.
b. Een integrale doorlichting van het stelsel van toezicht (wet- en
regelgeving, toezichtbeleid) op de financiële markten door een
externe onafhankelijke partij.
De voortgang hiervan wordt betrokken bij het toekennen van een vierde
tranche liquiditeitssteun.
6. Landen verstrekken voor 15 september 2020 in het kader van
modernisering in wet- en regelgeving financiële sector een overzicht van
welke wetgeving zou moeten worden aangepast om bekende
tekortkomingen te mitigeren, in ieder geval invoering
Depositogarantiestelsel DGS en modernisering resolutieraamwerk.
7. De landen zullen per direct maximale transparantie bieden en gehoor
geven aan alle verzoeken van het C(A)ft omtrent informatieverstrekking
met betrekking tot de overheidsentiteiten.
8. Het concept plan van aanpak voor doorlichting van het onderwijsbestel in
de landen wordt uiterlijk op 15 september 2020 aan de Ministers van
Onderwijs van de vier landen opgeleverd en voor 1 oktober 2020
vastgesteld.

Pagina 4 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties

9. De landen dragen zorg voor de continuïteit van vitale processen,
waaronder in ieder geval wordt verstaan elektriciteit, olievoorziening,
internet en datadiensten, drinkwatervoorziening, vlucht- en
vliegtuigafhandeling, scheepvaartafhandeling, betalingsverkeer, de
hulpdiensten en communicatie daartussen en medische instellingen.

Datum
10 juli 2020
Kenmerk

10. In het belang van stabiliteit van de openbare orde en veiligheid worden
tot nader orde geen bezuinigingen toegepast die de operationele
uitvoeringscapaciteit binnen de meest vitale sectoren van de rechtsstaat
(Politie, Douane, Landsrecherche, OM, Hof, Kustwacht, gevangeniswezen
en de veiligheidsdienst) beperken.
Specifieke voorwaarden Aruba
1. Overgaan tot het verstrekken van liquiditeitssteun van AWG 204 miljoen
aan Aruba voor de periode 1 juli tot en met 30 september 2020 indien
Aruba akkoord gaat met hierboven genoemde generieke voorwaarden en
de hieronder geformuleerde landspecifieke voorwaarden.
2. Vanwege de complexiteit m.b.t. het komen met een voorstel voor de
maximering van de topsalarissen (tot 130% van het salaris van de
Minister-president) wordt voor Aruba uitstel verleend tot 1 september
2020 om een door de Staten goedgekeurd voorstel in te dienen bij het
C(A)ft. In dit voorstel is een overgangstermijn van maximaal 2 jaar voor
bestaande contracten te billijken. Totdat de regeling door de Staten is
goedgekeurd en gedurende de overgangstermijn voor bestaande
contracten wordt maximaal ingezet op bestuurlijke afspraken. Dit element
wordt betrokken bij de besluitvorming omtrent een vierde tranche
liquiditeitssteun.
3. Aruba zorgt ervoor dat - binnen de kaders van het herziene Protocol
recherchesamenwerking, en onder lokaal gezag - de inzet van het RST
(inclusief beide centrale teams) voor 15 september 2020 de noodzakelijke
opsporingsbevoegdheden krijgen.
4. Aruba zorgt voor 15 september 2020 dat het mogelijk wordt gemaakt dat
het RST, de Kustwacht, de Landsrecherche en de KMar zelfstandig
criminele inlichtingen kunnen verstrekken.
5. Aruba draagt voor 15 september 2020 zorg voor inwerkingtreding van de
aangepaste Landsverordening toelating, uitzetting en verwijdering zodat
gezinsleden van uitgezonden Rijksambtenaren van rechtswege worden
toegelaten tot het land Aruba.
6. De lening wordt in de vorm van een bulletlening, met dezelfde
afloopdatum als de lening betreffende de eerdere tranches, uitbetaald in
US dollars. Voor de procedure betaalbaarstelling liquiditeitssteun zie
hieronder.

Pagina 5 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties
Datum
10 juli 2020

Specifieke voorwaarden Curaçao

Kenmerk

1. Niet vastgesteld kan worden dat Curaçao aan de voorwaarden uit de
tweede tranche voldoet. Een derde tranche liquiditeitssteun wordt daarom
thans niet verstrekt. Curaçao krijgt tot 15 juli 2020 de gelegenheid om
alle informatie te leveren aan het Cft om aan te tonen dat is voldaan aan
alle gestelde voorwaarden. Het Cft zal op basis hiervan voor 15 augustus
de RMR adviseren in hoeverre Curaçao alsnog aan alle voorwaarden heeft
voldaan. De staatssecretaris van BZK wordt gemachtigd om indachtig de
besluitvorming van de RMR van 10 juli en op basis van het nader advies
van het Cft een besluit te nemen en eventueel over te gaan tot het
verstrekken van een derde tranche liquiditeitssteun.
2. Alsdan overgaan tot aanvullende liquiditeitssteun van ANG 105 miljoen
voor de periode van 1 juli tot en met 30 september 2020 zodra is voldaan
aan de voor de tweede tranche gestelde voorwaarden (zie onder 1) en
Curaçao onvoorwaardelijk heeft ingestemd met de hierboven genoemde
generieke voorwaarden en de hieronder genoemde land specifieke
voorwaarden.
3. Vanwege de complexiteit m.b.t. het komen met een voorstel voor de
maximering van de topsalarissen (tot 130% van het salaris van de
Minister-president) wordt voor Curaçao uitstel verleend tot 1 september
2020 om een door Staten goedgekeurd voorstel in te dienen bij het
C(A)ft. In dit voorstel is een overgangstermijn van maximaal 2 jaar voor
bestaande contracten te billijken. Totdat de regeling door de Staten is
goedgekeurd en gedurende de overgangstermijn voor bestaande
contracten wordt maximaal ingezet op bestuurlijke afspraken. Dit element
wordt betrokken bij de besluitvorming omtrent een vierde tranche
liquiditeitssteun.
4. Curaçao stemt ermee in dat het Groeiakkoord Curaçao wordt beëindigd.
Inhoudelijke elementen uit het Groeiakkoord die zien op benodigde
structurele hervormingen worden overgenomen in (de uitwerking van) het
Landspakket Curaçao.
5. Curaçao zal samen met Sint Maarten voor 15 september 2020 een plan
van aanpak indienen voor de versterking van de governance van CBCS
conform internationale best practices.
6. De lening wordt alsdan in de vorm van een bulletlening, met dezelfde
afloopdatum als de lening betreffende de eerdere tranches, uitbetaald in
US dollars. Voor de procedure betaalbaarstelling liquiditeitssteun zie
hieronder.

Pagina 6 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties

Specifieke voorwaarden Sint Maarten
1. Niet vastgesteld kan worden dat Sint Maarten aan de voorwaarden uit de
tweede tranche voldoet. Een derde tranche liquiditeitssteun wordt daarom
thans niet verstrekt. Sint Maarten krijgt tot 15 juli 2020 de gelegenheid
om alle informatie te leveren aan het Cft om aan te tonen dat is voldaan
aan alle gestelde voorwaarden. Het Cft zal op basis hiervan voor 15
augustus de RMR adviseren in hoeverre Sint Maarten alsnog aan alle
voorwaarden heeft voldaan. De staatssecretaris van BZK wordt
gemachtigd om indachtig de besluitvorming van de RMR van 10 juli en op
basis van het nader advies van het Cft een besluit te nemen en eventueel
over te gaan tot het verstrekken van een derde tranche liquiditeitssteun.

Datum
10 juli 2020
Kenmerk

2. Alsdan overgaan tot aanvullende liquiditeitssteun van ANG 62 miljoen
voor de periode van 1 juli tot en met 30 september 2020 zodra is voldaan
aan de voor de tweede tranche gestelde voorwaarden (zie onder 1), Sint
Maarten onvoorwaardelijk heeft ingestemd met de hierboven genoemde
generieke voorwaarden en de hieronder genoemde land specifieke
voorwaarden.
3. Vanwege de complexiteit m.b.t. het komen met een voorstel voor de
maximering van de topsalarissen (tot 130% van het salaris van de
Minister-president) wordt voor Sint Maarten uitstel verleend tot 1
september 2020 om een door Staten goedgekeurd voorstel in te dienen
bij het C(A)ft. In dit voorstel is een overgangstermijn van maximaal 2 jaar
voor bestaande contracten te billijken. Totdat de regeling door de Staten
is goedgekeurd en gedurende de overgangstermijn voor bestaande
contracten wordt maximaal ingezet op bestuurlijke afspraken. Dit element
wordt betrokken bij de besluitvorming omtrent een vierde tranche
liquiditeitssteun.
4. Sint Maarten zal samen met Curaçao voor 15 september 2020 een plan
van aanpak indienen voor de versterking van de governance van CBCS
conform internationale best practices.
5. Ter bevordering van de wederopbouw (Trustfund) informeert Sint Maarten
schriftelijk voor 15 september 2020 welke maatregelen zijn getroffen om
afhandeling van aanvragen (werk- en verblijfsvergunning) van
buitenlandse zelfstandigen en medewerkers ten behoeve van NRPB binnen
3 weken na indiening mogelijk te maken.
6. Om te voldoen aan de (internationale) eisen m.b.t. detentie zal Sint
Maarten voor 15 september 2020 met Nederland aan UNOPS de opdracht
geven tot een vooronderzoek om te komen tot een lange termijn plan
voor de detentiesituatie op Sint Maarten.
7. De lening wordt alsdan in de vorm van een bulletlening, met dezelfde
afloopdatum als de lening betreffende de eerdere tranches, uitbetaald in

Pagina 7 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties

US dollars. Voor de procedure betaalbaarstelling liquiditeitssteun zie
hieronder.

Datum
10 juli 2020
Kenmerk

Procedure betaalbaarstelling liquiditeitssteun
i.

De leenovereenkomsten per land worden na (definitieve) besluitvorming van
de Rijksministerraad door de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties per omgaande ter ondertekening verzonden en
aangeboden aan de ministers van financiën van de landen (ter ondertekening)
en in cc. aan de minister-presidenten van de landen.

ii.

De leenovereenkomst dient binnen 2 werkdagen ondertekend door de
minister van Financiën van een land retour te zijn ontvangen door de
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties waarna het
bedrag van de lening door tussenkomst van het agentschap Financiën door de
Nederlandse Bank (DNB) binnen drie werkdagen betaalbaar wordt gesteld ten
behoeve van de landen. De Landen worden verzocht om prioriteit te geven
aan ondertekening van de leenovereenkomst.

iii.

Besluiten van de Rijksministerraad tot een nieuwe tranche liquiditeitsleningen,
waarbij het de bedoeling is dat een bedrag direct beschikbaar wordt gesteld
en een deel nadat de eilanden aan een aantal voorwaarden hebben voldaan,
worden opgesplitst in afzonderlijke leenovereenkomsten. Het betreft een
opsplitsing in een leenovereenkomst voor het bedrag dat direct beschikbaar
komt en een (tweede) leenovereenkomst als een land aan de aanvullend
gestelde (politieke bestuurlijke) voorwaarden heeft voldaan; dit na
berichtgeving van het C(A)ft aan de rijksministerraad. Bij voldoen aan de
gestelde voorwaarden kan de tweede overeenkomst worden opgesteld en na
wederzijdse ondertekening worden betaald.

iv.

Voor het land Aruba bestaat nog geen bestemmingsrekening bij de Centrale
Bank van Aruba (CBA). Om alle landen op dezelfde voet te behandelen zal het
ministerie van BZK aan Aruba vragen om voor hen zo snel mogelijk een
bestemmingsrekening te openen bij de CBA.
Voorts zal BZK richting Curaçao en Sint Maarten afspreken dat de
bestemmingsrekening niet alleen voor lopende inschrijvingen maar ook voor
liquiditeitssteun gebruikt zal worden.

De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Pagina 8 van 9

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal
Koninkrijksrelaties

drs. R.W. Knops

Datum
10 juli 2020
Kenmerk

Pagina 9 van 9