Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 613

Wet stichting administratiekantoor beheer
financiële instellingen

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 17 februari 2011
De vaste commissie voor Financiën1 belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave

1
Samenstelling:
Leden: Slob, A. (CU), Dezentjé HammingBluemink, I. (VVD), voorzitter, Omtzigt, P.H.
(CDA), Irrgang, E. (SP), Knops, R.W. (CDA),
Neppérus, H. (VVD), Blanksma-van den
Heuvel, P.J.M.G. (CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV),
Spekman, J.L. (PvdA), Thieme, M.L. (PvdD),
Heijnen, P.M.M. (PvdA), ondervoorzitter,
Bashir, F. (SP), Sap, J.C.M. (GL), Harbers,
M.G.J. (VVD), Plasterk, R.H.A. (PvdA), Groot,
V.A. (PvdA), Bemmel, J.J.G. van (PVV),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Vliet, R.A. van (PVV),
Dijkgraaf, E. (SGP), Verhoeven, K. (D66),
Koolmees, W. (D66) en Huizing, M.E. (VVD).
Plv. leden: Rouvoet, A. (CU), Broeke, J.H. ten
(VVD), Werf, M.C.I. van der (CDA), Gesthuizen,
S.M.J.G. (SP), Hijum, Y.J. van (CDA), Leegte,
R.W. (VVD), Haverkamp, M.C. (CDA), Graus,
D.J.G. (PVV), Bouwmeester, L.T. (PvdA),
Ouwehand, E. (PvdD), Veen, E. van der (PvdA),
Vacature SP, Grashoff, H.J. (GL), Schaart,
A.H.M. (VVD), Vermeij, R.A. (PvdA), Smeets,
P.E. (PvdA), Beertema, H.J. (PVV), Gent, W. van
(GL), Jong, L.W.E. de (PVV), Staaij, C.G. van
der (SGP), Koşer Kaya, F. (D66), Pechtold, A.
(D66) en Ziengs, E. (VVD).
2
Kamerstukken II 2008–2009, 31 965, nr. 7.

kst-32613-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

– Algemeen
– Doel van de stichting
– Verhouding tussen de stichting en de minister van Financiën
– Bestuur van de stichting
– Nadere duiding van de positie van de stichting
– Budgettaire gevolgen

blz.
1
2
3
4
5
5

Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetvoorstel en zijn content dat met dit wetsvoorstel uitvoering
wordt gegeven aan de motie Weekers c.s.2 die de regering verzoekt het
beheer van tijdelijke staatsparticipaties in financiële instellingen meer op
afstand te plaatsen van de politiek ter voorkoming van belangentegenstellingen.
Gezien de waarde die de leden van de VVD-fractie hechten aan het
voorkomen van belangentegenstelling die de minister van Financiën zou
kunnen hebben als aandeelhouder, toezichthouder en beleidsmaker,
alsmede het belang van financiële degelijkheid, vragen deze leden
hieronder een nadere toelichting op een aantal onderdelen van het
wetsvoorstel.
De leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden bevestigen het standpunt van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 613, nr. 5

1

regering dat de algemene regel moet blijven dat staatsdeelnemingen
onder rechtstreekse verantwoordelijkheid van de minister horen te vallen
en dat het hier dus gaat om een uitzondering. De leden van de PvdAfractie kunnen zich in grote mate vinden in het onderhavige wetsvoorstel,
maar hebben evenwel nog enkele vragen.
De leden van de fractie van de PVV spreken hun waardering uit voor het
voorliggende wetsvoorstel. Deze leden zijn de mening toegedaan dat deze
kwestie, welke een privaatrechtelijke grondslag heeft, een privaatrechtelijke regeling verdient. Zij kunnen dan ook van harte instemmen met de
keuze voor een stichting administratiekantoor en certificering van de
aandelen. Hiermee achten zij een transparante belangenafweging, een
geloofwaardige exitstrategie en een zakelijk niet-politiek beheer
voldoende gewaarborgd.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Het uitgangspunt hierbij dient te zijn dat de
aandeelhoudersinvloed van de minister van Financiën op de deelnemingen wordt beperkt. De minister heeft sinds het uitbreken van de
kredietcrisis immers te maken gehad met tegenstrijdigheden ten aanzien
van de participaties in ABN AMRO en Fortis ASR. Enerzijds draagt de
minister immers de verantwoordelijkheid als aandeelhouder in enkele
financiële instellingen, anderzijds draagt hij beleidsverantwoordelijkheid
voor de overheid als geheel. Deze belangenafweging wordt nu helder
gescheiden. Ook vormt het administratiekantoor een buffer tegen
ongewenste politieke beïnvloeding.
Er is onder meer gekozen voor een wettelijk traject boven een machtiging,
omdat op die manier de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer
worden geborgd, zo merken de leden van de CDA-fractie op. Deze leden
staan positief tegenover de waarborg van deze bevoegdheden van de
Algemene Rekenkamer. Eén van de redenen voor het wetsvoorstel is dat
het geven van een specifieke wettelijke machtiging passend is, gelet op de
beperking van de aandeelhoudersinvloed. Kan de regering dit punt nog
eens toelichten?
De leden van de CDA-fractie vragen zich af of er nog andere landen in
Europa zijn die gekozen hebben voor een dergelijke vorm van certificatie
zoals in voorliggend wetsvoorstel. Kan de regering nog aangeven in
hoeverre deze kennis in dit wetsvoorstel tot uitdrukking zou kunnen
komen?
De leden van de SP-fractie hebben met afkeuring kennisgenomen van dit
wetsvoorstel. Volgens deze leden wordt met deze wet een oplossing
gecreëerd voor een niet-bestaand probleem, daar de deelnemingen in de
financiële sector op dit moment al goed beheerd worden. Wel hebben zij
nog enkele vragen die hieronder aan de orde komen.
Doel van de stichting
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering kan aangeven waarom
gesteld wordt dat het onderbrengen van de deelneming in een stichting
een waarborg vormt dat geen concurrentievoordeel- of nadeel ontstaat
door de omstandigheid dat de overheid aandeelhouder is van enkele
financiële instellingen? Het concurrentievoordeel dat optreedt omdat de
overheid eigenaar is, is hiermee toch niet verdwenen?
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de centrale doelstelling
van de stichting gelegen moet zijn in het faciliteren van een gunstige exit.
Kan de regering nog eens precies aangeven op welke wijze de stichting
hier in haar bevoegdheden en taken op gericht is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 613, nr. 5

2

Er is gekozen voor een klein wetsvoorstel waarbij alleen de nodige
essentialia worden geregeld, zo merken de leden van de CDA-fractie op.
Meer specifieke zaken worden in de statuten van de stichting geregeld.
Deze leden vragen zich af of de regering kan aangeven op welke wijze
deze zaken in de statuten worden geregeld. Ook vragen zij zich af welke
informatie precies in de statuten worden geregeld? Tot slot willen de
leden van de CDA-fractie weten hoe de Tweede Kamer hiervan op de
hoogte wordt gesteld?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de stichting zal worden
belast met het uitgeven van royeerbare certificaten en willen weten op
wiens naam deze aandelen nu precies komen te staan?
De leden van de CDA-fractie vragen naar het aandeelhouderschap van
1,25% in RFS Holding. Het is de bedoeling dat de RFS Holding op korte
termijn wordt ontbonden. Tegen deze achtergrond, op welke wijze vindt
dan de certificering plaats?
De leden van de CDA-fractie vragen zich af op welke wijze wordt
omgegaan met de zogenaamde securities van SNS Reaal, ING en Aegon.
Indien deze drie jaar na data, dus mogelijk al in 2011 en 2012 niet zijn
afgelost, worden ze omgezet in aandelen van de overheid. De kans dat dit
voor een deel gebeurt is reëel. Op welke wijze vindt dan de certificering
plaats? Op welke wijze is hierin voorzien in het wetsvoorstel?
In de memorie van toelichting staat dat de stichting erkent dat de
deelnemingen niet genomen zijn voor het realiseren van het privaat
rendement, maar met het oog op de stabiliteit van het vertrouwen in het
financiële stelsel. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan
aangeven op welke wijze daar door de stichting rekening mee zou moeten
worden gehouden? Voorts vragen deze leden hoe zich deze doelstelling
verhoudt tot het bereiken van een verantwoorde exit, waarbij juist ook
commerciële overwegingen een rol spelen?
In de memorie van toelichting wordt opgemerkt dat de Staat niet de
zogenaamde certificaathoudersrechten heeft, omdat de certificaten zonder
medewerking van de vennootschappen worden uitgegeven. Wat is erop
tegen, zo vragen de leden van de SP-fractie, om die certificaathoudersrechten wel te hebben? Voorts vragen deze leden in welke zin dat indruist
tegen het doel van de stichting.
Volgens de memorie van toelichting kan de stichting tot doel hebben om
de exitstrategie uit te voeren. Er is dan wel een volmacht nodig. In artikel
3, tweede lid, onder b, ten tweede, van het wetsvoorstel wordt de
uitvoering van de exitstrategie echter expliciet als doel aangemerkt,
zonder dat daar over een volmacht wordt gesproken. De leden van de
SP-fractie vragen de regering hoe dit precies zit. Is de volmacht nu nodig?
En zo ja, is deze al gegeven?
Verhouding tussen de stichting en de minister van Financiën
De leden van de VVD-fractie merken op dat de stichting onder andere
bevoegd wordt tot het nemen van strategische beslissingen en de
advisering over zwaarwegende en principiële beslissingen. De stichting
wordt tevens ondersteund door het Bureau Financiële Instellingen (BFI)
van het ministerie van Financiën. Kan de regering de ondersteunende rol
van BFI nader duiden en hoe wordt de onafhankelijke rol van de stichting
hierbij gewaarborgd, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de PVV-fractie hebben enkele vragen naar aanleiding van de
volgende passage uit de memorie van toelichting: «Het wetsvoorstel is
relatief klein, omdat het beperkt kan worden tot de essentialia. Meer
specifieke regelingen zoals met betrekking tot begroting, jaarverslag en
bestuur van de stichting, zullen in de statuten van de stichting worden
vastgelegd. Het regelen van deze zaken in de statuten en niet in de wet,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 613, nr. 5

3

past bij het privaatrechtelijke karakter van de stichting die geen publiekrechtelijke bevoegdheden heeft. Het is dus geen zelfstandig bestuursorgaan». Is nu de stichting geen ZBO is ook de Kaderwet ZBO niet van
toepassing? Toch zouden de leden van de fractie van de PVV ten aanzien
van een aantal punten een wettelijke regeling willen zien. Deze leden
plaatsen dat specifiek in het licht van de parlementaire controle. Zij achten
het absoluut wenselijk en noodzakelijk dat de minister wordt aangemerkt
als een (statutair) orgaan van de stichting. Dit dient dan ook in het
wetsvoorstel te worden opgenomen, evenals enkele andere bevoegdheden van de minister als stichtingsorgaan die hieronder genoemd
worden, aldus de leden van de PVV-fractie. Wat is de reactie van de
regering hierop?
In de memorie van toelichting staat dat de stichting zelfstandig kan
beslissen over strategische beslissingen, mits daarbij geen beroep op
nieuwe investeringen door de Staat wordt gedaan en anderszins ook geen
sprake is van principiële of zwaarwegende beslissingen. Deze zwaarwegende beslissingen worden uitgebreid toegelicht. Over welke strategische
beslissingen gaat de stichting dan wel, zo vragen de leden van de
CDA-fractie.
In artikel 4 van het wetsvoorstel is een lijst met zwaarwegende besluiten
opgenomen waarbij de minister eerst instemming moet verlenen aan het
administratiekantoor, zo lezen de leden van de SP-fractie. Is deze lijst
limitatief? Zo nee, hoe wordt dan bepaald wat zwaarwegend is? Is alles
wat de minister zwaarwegend vindt, aan voorafgaande instemming van
de minister onderworpen?
De leden van de SP-fractie vragen zich ook af wat er gebeurt als het
administratiekantoor niet in lijn met een steminstructie stemt. Heeft het
besluit dan toch externe werking, of is het een nietig of vernietigbaar
besluit?
Bestuur van de stichting
De stichting zal worden bestuurd door drie bestuursleden. Voorafgaand
aan de benoeming van de bestuursleden, zal onder andere een
integriteits- en deskundigheidstoetsing plaatsvinden door DNB en AFM.
De leden van de VVD-fractie vragen of de minister aanvullende eisen stelt
aan de bestuursleden om de onafhankelijkheid ervan te waarborgen. Stelt
de minister bijvoorbeeld eisen aan de nevenfuncties van de bestuursleden? De minister is bevoegd tot benoeming en ontslag van de bestuursleden. Wil de regering aangeven op basis waarvan ontslag kan plaatsvinden, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de regering kan aangeven
op welke gronden gekozen is voor de hoogte van de beloningen? Is hierin
rekening gehouden met het beloningsbeleid staatsdeelnemingen? In
welke categorie zijn de stichtingsbestuursleden geplaatst? Deze leden
zouden graag zien dat, vooruitlopend op wetgeving, de minister alleen
bestuursleden aanstelt die van zowel DNB als AFM een goedkeurende
verklaring krijgen. Graag ontvangen zij een toezegging op dit punt.
In vervolg op de vraag van de leden van de PVV-fractie naar een wettelijke
regeling, het volgende. Als stichtingsorgaan benoemt, ontslaat en schorst
de minister het bestuur/de bestuurders van de stichting. In de vormgeving
van het kader daartoe dient zo veel mogelijk aansluiting te worden
gezocht bij artikelen 12 en 13 van de Kaderwet ZBO. De leden van de
PVV-fractie vragen de regering hierop te reageren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 613, nr. 5

4

Er dient een bestuur te komen voor de stichting. Het belang van het gezag
van dit bestuur staat buiten kijf. De leden van de CDA-fractie vinden het
verstandig dat er wordt gekozen voor een mix van mensen met een
achtergrond in de publieke en private sfeer. Kan de regering aangeven, zo
vragen deze leden, volgens welke procedure de benoeming voor dit
bestuur zal plaatsvinden?
In hoeverre is het wenselijk dat dit bestuur direct door de minister wordt
benoemd? Voorts vragen de leden van de CDA-fractie of de regering de
voor –en nadelen kan aangeven van een extra Raad van toezicht voor de
stichting?
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat voor
de overdracht van de aandelen in ABN AMRO en Fortis ASR Nederland
een verklaring van geen bezwaar door DNB noodzakelijk is. Deze leden
vragen zich af in hoeverre dit noodzakelijk is? In hoeverre is er in de Wet
op het financieel toezicht rekening gehouden met een dergelijke situatie
van certificatie zoals die zich nu voordoet?
Nadere duiding van de positie van de stichting
In vervolg op de vraag van de leden van de PVV-fractie naar een wettelijke
regeling, het volgende. Als stichtingsorgaan stelt de minister de begroting
en de jaarrekening vast. Het bestuur van de stichting stelt jaarlijks een
jaarverslag op. Tegelijk met dit jaarverslag dient het bestuur van de
stichting de jaarrekening in. In de vormgeving van het kader daartoe dient
zo veel mogelijk aansluiting te worden gezocht bij de artikelen 18, 26, 27,
28, 29 en 34 van de Kaderwet ZBO. De leden van de PVV-fractie vragen de
regering hierop te reageren.
De ontwerpbegroting van de stichting dient door de minister van
Financiën te worden goedgekeurd. De leden van de CDA-fractie vragen of
de regering kan aangeven waarom de minister deze bevoegdheid dient te
hebben. Op welke gronden kan de minister goedkeuring eventueel
weigeren? De leden van de CDA-fractie vragen de regering om
voorbeelden.
Budgettaire gevolgen
De leden van de VVD-fractie vragen naar de totstandkoming van de
structurele kostenraming van € 6 miljoen per jaar voor de stichting.
Voorts vragen deze leden hoe deze structurele kostenraming zich
verhoudt tot het (mogelijk) veranderende takenpakket van de stichting in
de toekomst, bijvoorbeeld wanneer extra werkzaamheden noodzakelijk
zijn voor de uitvoering van de exitstrategie.
Er vindt een kostendoorberekening plaats zodat de lasten die samenhangen met het beheer en de exit kunnen worden doorberekend aan de
financiële instellingen en niet via de algemene middelen verlopen. De
leden van de CDA-fractie vragen zich af in hoeverre hier sprake is van een
beleidswijziging. Wat zijn hiervan precies de budgettaire gevolgen voor de
algemene middelen? Voorts vragen deze leden hoe de kosten van
investeringsbanken, betrokken bij de exit, worden verwerkt in de kosten?
De totale kosten zullen € 6 miljoen per jaar bedragen. De leden van de
CDA-fractie vragen waaruit de meerkosten voor het beheer van de
stichting van € 500 000 precies bestaan.
Het personeel van het ministerie dat zich nu bezighoudt met het beheer,
blijft het administratiekantoor ondersteunen. Verwacht de regering dat er
aan het feitelijke beheer iets verandert, zo vragen de leden van de
SP-fractie? Zo ja, waarom?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 613, nr. 5

5

De kosten van het beheer zullen zoveel mogelijk worden doorberekend
aan de instellingen zelf. Nu wordt dat niet gedaan. De leden van de
SP-fractie zouden graag weten of deze doorberekening ook mogelijk is
zonder een administratiekantoor op te richten. Zo nee, waarom niet?
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Dezentjé Hamming-Bluemink
De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Giezen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 613, nr. 5

6