Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 066

Belastingdienst

Nr. 786

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 17 februari 2021
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
26 oktober 2020 over de reactie op verzoek commissie over samenloop
loon- en inkomstenbelasting bij meerdere pensioenen (NDS 2020D42183).
De vragen en opmerkingen zijn op 18 november 2020 aan de Staatssecretaris van Financiën voorgelegd. Bij brief van 5 februari 2021 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Schukkink

kst-31066-786
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief en hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat een inhoudingsplichtige geen
rekening kan houden met andere inhoudingsplichtigen. De leden hechten
er echter wel aan om aan te geven dat dit voor bijvoorbeeld ouderen met
meerdere pensioenen kan leiden tot vervelende terugvorderingen. De
leden delen de mening van het kabinet dat de communicatie richting
belastingplichtigen dient te worden verbeterd waar mogelijk. Aan welke
stappen denkt het kabinet en waarom? De leden vragen het kabinet de
Kamer op korte termijn te informeren over de gezette verbeterstappen in
de communicatie.
De leden van de VVD-fractie lezen over drie mogelijkheden die de kans op
terugbetaling aanzienlijk kunnen doen verminderen; aanvragen
voorlopige aanslag bij de Belastingdienst, geen inhoudingsplichtige
loonheffingskorting laten inhouden en de inhoudingsplichtige verzoeken
tot inhouden extra loonheffing. De leden vragen het kabinet hoe vaak van
elk van de drie mogelijkheden gebruik wordt gemaakt.
Is de Staatssecretaris bekend met het artikel uit Elsevier Weekblad
««Betere communicatie» moet hoge belastingaanslag voor gepensioneerden voorkomen»?1 De leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris te reageren op de suggestie (zowel mate van vereenvoudiging als
de haalbaarheid en wenselijkheid in uitvoering) om op het loonbelastingformulier gepensioneerden de kans te geven om te kiezen voor het hogere
belastingtarief.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris over de heffing van inkomstenbelasting van gepensioneerden met meerdere pensioenuitkeringen. Deze leden vinden het
belangrijk dat de loonheffing en inkomstenbelasting zoveel mogelijk bij
elkaar aansluiten zodat zo min mogelijk belastingplichtigen aangifte
hoeven te doen en als zij aangifte doen, zij zo min mogelijk hoeven bij te
betalen. Omdat veel gepensioneerden verschillende pensioenuitkeringen
ontvangen, wordt er echter te weinig loonbelasting ingehouden, omdat
elke pensioenuitvoerder afzonderlijk uitgaat van het lage belastingtarief
en de uitvoerder die de loonheffingskorting toepast, uitgaat van te hoge
heffingskortingen. Deze leden geven hierbij het voorbeeld van een
alleenstaande weduwe met een goed pensioen, opgebouwd bij meerdere
pensioenfondsen, en een nabestaandenpensioen van in totaal 35.000
euro. Voor deze gepensioneerde is de effectieve belastingdruk door de
afbouw van de ouderenkorting ruim 55%, maar de pensioenuitvoerders
houden maar 19,45% belasting in. Bij de belastingaangifte moet dan nog
circa 5.000 euro worden bijbetaald.
De Staatssecretaris geeft hierbij aan dat belastingplichtigen een
voorlopige aanslag kunnen aanvragen, ervoor kunnen kiezen om bij geen
enkele inhoudingsplichtige de loonheffingskorting te laten toepassen en
de inhoudingsplichtige kan verzoeken een hoger tarief in te houden.

1

Elsevier Weekblad, 27 oktober 2020 (https://www.ewmagazine.nl/opinie/opinie/2020/10/beterecommunicatie-moet-hoge-belastingaanslag-voor-gepensioneerden-voorkomen-784709/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

2

Deze leden achten het positief dat de Staatssecretaris de communicatie
wil verbeteren over deze drie opties die moeten voorkomen dat de
belastingplichtige bij de belastingaangifte geconfronteerd wordt met een
hoog te betalen bedrag. Deze leden merken daarbij op dat de optie om bij
een enkele inhoudingsplichtige de loonheffingskorting te laten toepassen
het meest eenvoudig is voor de belastingplichtige. De andere opties
vereisen immers extra handelingen, terwijl de belastingplichtige toch al
voor elke inhoudingsplichtige de loonheffingsverklaring moet invullen. Dit
voorkomt echter niet altijd een hoge terugbetaling, want de terugbetaling
is vaak hoger dan het bedrag aan heffingskortingen. De voorlopige
aangifte biedt wel dit maatwerk, maar is voor de gepensioneerde
belastingplichtige behoorlijk ingewikkeld, want dan moet de gepensioneerde per pensioenuitvoerder invullen hoeveel loonbelasting er wordt
ingehouden. De leden van de CDA-fractie constateren dat dat een
ingewikkelde puzzel is voor een belastingplichtige en dat dat eigenlijk pas
goed te schatten is als de gepensioneerde jaaropgaven heeft van alle
pensioenuitvoerders en dat is pas twee jaar later. Kan de Staatssecretaris
aangeven op welke wijze de belastingplichtige op de pensioeningangsdatum kan weten hoeveel loonbelasting de verschillende pensioenuitvoerders gaan inhouden? De leden van de CDA-fractie merken op dat
pensioenuitvoerders aan ten minste twee bronnen alle informatie
toesturen, namelijk aan het pensioenregister en aan de basisregistratie
inkomensgegevens. Vanuit de basisregistratie inkomensgegevens is het
dus volstrekt helder wanneer iemand te weinig inkomstenbelasting
betaalt, zeker omdat gepensioneerden een zeer stabiel inkomen hebben.
De Belastingdienst heeft dus eerder door dat er te weinig loonbelasting
wordt ingehouden dan de belastingplichtige gepensioneerde. Kan de
Staatssecretaris aangeven hoe belastingplichtigen hierover geïnformeerd
worden? De optie om de inhoudingsplichtige te verzoeken een hoger
tarief in te houden, komt de leden van de CDA-fractie voor als een meer
theoretische optie, want de meeste pensioenuitvoerders zijn hier niet toe
bereid. De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris daarom of
het mogelijk is om gepensioneerden op de loonheffingsverklaring de
keuze te geven om een hoger belastingtarief in te laten houden. Dit
voorkomt een hoge bijbetaling bij de belastingaangifte en de belastingplichtige hoeft hiervoor geen ingewikkelde voorlopige aangifte te doen
met gegevens die hij (nog) niet heeft.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van 50PLUS
De leden van de fractie van 50PLUS hebben kennisgenomen van de
reactie van de Staatssecretaris op «de samenloop van loon- en inkomstenbelasting bij meerdere pensioenen» en zij danken de Staatssecretaris voor
de aangedragen mogelijkheden voor belastingplichtigen om het voorliggende probleem te vermijden.
Het samenvoegen van (kleine) pensioenen van verschillende pensioenfondsen is de afgelopen jaren fors toegenomen. Deze ontwikkeling is
volgens de leden van 50PLUS niet alleen toe te juichen omdat het
overzichtelijker is voor de deelnemer maar ook omdat hierdoor het
voorliggende probleem van «samenloop van loon- en inkomstenbelasting
bij meerdere pensioenen» minder vaak zou moeten voorkomen dan in het
verleden het geval was. De perceptie is echter dat het juist vaker voorkomt
dan in het verleden. Klopt deze perceptie en zo nee, waarom niet? Welke
factor zorgt ervoor dat het voorliggende probleem in aantallen toeneemt,
terwijl het aantal kleine pensioenen dat wordt samengevoegd tot één
groot pensioen juist sterk is toegenomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

3

Het bestaan van personen met meerdere pensioenen is geen nieuw
fenomeen. Het is de leden van 50PLUS bekend dat de veelheid aan
kortingen en tariefschijven alsmede de bijbehorende opbouw- en
afbouwtrajecten, zorgen voor een zeer weerbarstig pad naar het
vaststellen van het definitieve belastbare inkomen. Dit pad is de laatste
tien jaar nog veel weerbarstiger geworden dan het voorheen al was. Wij
noemen dan onder andere de introductie van de inkomensafhankelijke
afbouw van de algemene heffingskorting en de arbeidskorting en later
ook van de ouderenkorting. In dit verband laten wij onder andere het
verder compliceren van de inkomensafhankelijke combinatiekorting
(IACK), waar gepensioneerden doorgaans geen recht op hebben, nog
buiten beschouwing. Voor de leden van de fractie van 50PLUS is het zeer
interessant om te weten of de gestage toename van de complexiteit van
de kortingen over de afgelopen tien jaren heeft bijgedragen aan een
toename van het aantal gepensioneerden bij wie «de ingehouden en
afgedragen loonheffing sterk uiteenloopt met de verschuldigde inkomstenbelasting». Kan hier een causaal verband worden afgeleid op basis
van cijfers? Heeft het kabinet cijfers of andere gegevens beschikbaar
waarmee het verband tussen toegenomen complexiteit van het stelsel
enerzijds en toename van het aantal naheffingen anderzijds kan worden
aangetoond of ontkend?
In de brief van 26 oktober 2020 wordt geen specifieke aandacht besteed
aan de situatie van gepensioneerden in het buitenland, terwijl de leden
van de fractie van 50PLUS juist van deze groep veel klachten krijgen over
de voorliggende problematiek. Welke redenen zijn er volgens het kabinet
dat juist gepensioneerden in het buitenland onevenredig vaak met dit
fenomeen te maken krijgen? Is er voor hen specifiek iets veranderd in de
wetgeving of in de dienstverlening door de Belastingdienst, waardoor een
toename van het aantal klachten kan worden verklaard?
II Reactie van de bewindspersoon
De leden van de fractie van de VVD begrijpen dat een inhoudingsplichtige
geen rekening kan houden met andere inhoudingsplichtigen. De leden
hechten er echter wel aan om aan te geven dat dit voor bijvoorbeeld
ouderen met meerdere pensioenen kan leiden tot vervelende terugvorderingen. De leden delen de mening van het kabinet dat de communicatie
richting belastingplichtigen dient te worden verbeterd waar mogelijk.
Deze leden vragen welke stappen het kabinet gaat zetten in het verbeteren
van de communicatie en om de Kamer te informeren over de gezette
verbeterstappen in de communicatie. Ook de leden van de fractie van het
CDA vragen hoe belastingplichtigen hierover geïnformeerd worden.
De Belastingdienst is bezig met verbetering in de communicatie richting
belastingplichtigen over dit onderwerp op de reguliere communicatiekanalen zoals de website. In dit kader zijn in de afgelopen maanden reeds
enkele pagina’s op de website van de Belastingdienst aangepast waarin
de mogelijke gevolgen worden geschetst als sprake is van AOW en een of
meer andere uitkeringen en hoe deze gevolgen geminimaliseerd kunnen
worden. De Belastingdienst beziet of er nog verdere verbeteringen
doorgevoerd kunnen worden. De Sociale Verzekeringsbank informeert
AOW-gerechtigden ook over dit onderwerp. Op de online AOW-aanvraag
en de papieren AOW-aanvraag wordt expliciet aan AOW-gerechtigden
gevraagd of zij willen dat de loonheffingskorting wordt toegepast. Bij deze
vraag wordt de aanvrager voor een toelichting waarom de keuze van
belang is en wat de gevolgen van deze keuze zijn, doorverwezen naar een
pagina op www.svb.nl. Daarnaast staat in de
AOW-toekenningsbeschikking informatie over de mogelijkheid om een
voorlopige aanslag inkomstenbelasting aan te vragen. In de flyer bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

4

jaaropgave van 2020 (die begin 2021 wordt verstuurd) wordt ook expliciet
aangegeven dat de AOW-gerechtigde na afloop van het jaar belasting
mogelijk moet bijbetalen als zij in de loop van het jaar ook andere
uitkeringen hebben ontvangen. De flyer benoemt vervolgens ook de
mogelijkheid om de bijbetaling te kunnen spreiden door een voorlopige
aanslag aan te vragen. Hierdoor betaalt de AOW-gerechtigde in de loop
van het kalenderjaar elke maand al een deel van de extra verschuldigde
belasting, in plaats van alles in één keer na afloop van het jaar. Overigens
merk ik op dat als bij de AOW-uitkering de loonheffingskorting wordt
toegepast en bij een aanvullend pensioen niet, en er geen sprake is van
andere inkomsten of aftrekposten, pas hoeft te worden bijbetaald bij een
aanvullend pensioen van ongeveer € 7.200 bij een alleenstaande AOW’er,
en bij een aanvullend pensioen van ongeveer € 24.000 bij een AOW’er
met partner (schijven en tarieven 2017).
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe vaak van elk van de drie
mogelijkheden gebruikt wordt gemaakt. De leden van de fractie van de
VVD refereren naar de drie mogelijkheden die ik in mijn brief van
26 oktober 2020 (NDS2020D42183) heb benoemd om het verschil tussen
ingehouden loonbelasting en verschuldigde inkomstenbelasting te
verkleinen. Bij de beantwoording van deze vraag is gekeken naar de groep
belastingplichtigen die op 1 januari van een kalenderjaar AOW gerechtigd
is en uit meer dan één bron inkomsten uit vroegere arbeid ontving en
aangifte inkomstenbelasting deed. In de jaren 2017 tot en met 2019
bedroeg dit aantal ongeveer 2,2 miljoen. Voor 2017, het meest recente jaar
waarin het aanslagproces voor deze doelgroep is afgerond en een
definitieve aanslag is opgelegd, is gekeken naar het verschil tussen
ingehouden loonheffing en inkomensheffing. In onderstaande tabel is te
zien dat bij 42% het bedrag aan inkomensheffing hoger was dan de
loonheffing. Bij 23% is het verschil redelijk beperkt (< € 2.000). Bij 13%
was het verschil groot (tussen de € 2.000 en € 7.000) en bij 5% zeer groot
(meer dan € 7.000).2 De grens van € 7.000 is genomen omdat dit
ongeveer het maximale verschil is dat kan ontstaan als bij twee inkomensbronnen afzonderlijk loonheffing wordt geheven in plaats van gezamenlijk
(AOW + pensioen dat in de hoogste schijf wordt belast). Daarboven moet
er in ieder geval sprake zijn van andere oorzaken voor het verschil tussen
inkomensheffing en loonheffing dan enkel het niet gezamenlijk heffen van
AOW en pensioen(en).
Tabel 1 Inkomensheffing minus loonheffing

<€0
€ 0 – € 2.000
€ 2.000 – € 7.000
> € 7.000
1

20171

2012

58%
23%
13%
5%

52%
30%
13%
5%

Door afronding komt de som van de percentages net niet uit op 100%.

De eerste mogelijkheid om vanuit de Belastingdienst te voorkomen dat
men bij de definitieve aanslag veel moet bijbetalen is het opleggen van
een voorlopige aanslag aan het begin van het belastingjaar (een
zogenoemde EVA), waardoor gedurende het belastingjaar al inkomensheffing betaald wordt die rekening houdt met de beide (of meer)
inkomens. Bij de onderzochte totale groep van 2,2 miljoen AOW’ers met
meer dan één inkomensbron die al gebruik maakten van EVA, bedroeg het

2

In de tabel wordt de vergelijking gemaakt tussen 2017 en 2012. Hier kom ik in de latere
antwoorden op terug.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

5

percentage positieve3 EVA’s 27%. Bij de groep met een verschil tussen
inkomensheffing en loonheffing tussen € 2.000 en € 7.000, bedroeg dit
percentage 63%. Bij een groter verschil dan € 7.000 was dit percentage
64%. In veel gevallen worden hoge bijbetalingen bij de definitieve aanslag
op deze manier dus al voorkomen.
Een tweede mogelijkheid om hoge bijbetalingen bij de definitieve aanslag
te voorkomen is het beperken van het toepassen van de loonheffingskorting tot één of bij geen van de inkomensbronnen. Uit onderzoek blijkt
dat bij de totale groep van 2,2 miljoen AOW’ers met meer dan één
inkomensbron in 89% van de gevallen door één uitkeringsinstantie de
loonheffingskorting wordt toegepast. Bij 6% van deze groep wordt bij
geen enkele uitkeringsinstantie de loonheffingskorting wordt toegepast.
Bij 5% wordt echter door meer dan één uitkeringsinstantie de loonheffingskorting toegepast. Dit is niet overeenkomstig de wetgeving.4 In de
communicatie wordt de belastingplichtige erop gewezen dat ze de
loonheffingskorting maar bij één inhoudingsplichtige geldend mag
maken. Bij de groepen met een verschil tussen inkomensheffing en
loonheffing van € 2.000–€ 7.000 dan wel meer dan € 7.000 is dit
percentage (meer dan één keer loonheffingskorting laten toepassen)
echter veel hoger, namelijk respectievelijk 13% en 18%. Als deze laatste
groep de loonheffingskorting zoals is voorgeschreven op één
inkomensbron zou laten toepassen, zou het verschil tussen loonheffing en
inkomensheffing kunnen worden verkleind. Hierover worden belastingplichtigen geïnformeerd bij het aanvragen van de loonheffingskorting (via
het formulier Opgaaf gegevens voor de loonheffingen). Over de derde
mogelijkheid, het laten toepassen van een hoger belastingtarief door de
inhoudingsplichtige, zijn geen gegevens bekend.
De leden van de fractie van de VVD vragen of ik bekend ben met het
artikel uit Elsevier Weekblad «Betere communicatie moet hoge belastingaanslag voor gepensioneerden voorkomen». Ook vragen deze leden mij
om te reageren op de in het artikel genoemde suggestie om op het
loonbelastingformulier de mogelijkheid te geven aan gepensioneerden te
kiezen voor het toepassen van het hogere belastingtarief. De leden van de
fractie van het CDA stellen een soortgelijke vraag over de loonbelastingverklaring. Ik ben bekend met het artikel uit de Elsevier en de suggestie
die daarin wordt geopperd. Ik wil vooropstellen dat de loonbelastingverklaring vormvrij is, zolang tenminste de verplichte werknemersgegevens5
worden vastgelegd. Het toevoegen van de mogelijkheid om het hogere
belastingtarief (in 2021: 49,5%) toe te passen kan aldus door een inhoudingsplichtige op eigen initiatief worden toegevoegd. Daarmee komt dit
praktisch gezien neer op de reeds bestaande, en in deze brief eerder
vermelde mogelijkheid van een belastingplichtige om een inhoudingsplichtige te verzoeken een hoger belastingtarief in te houden. De
Belastingdienst stelt een voorbeeldformulier (Model opgaaf gegevens
voor de loonheffingen) beschikbaar, en gelet op het voorgaande is er geen
aanleiding om dit voorbeeldformulier aan te passen. Ook dient hierbij te
worden meegewogen dat de inhoudingsplichtige expliciet moet
instemmen met het toepassen van het hogere tarief. Deze voorwaarde
wordt gesteld omdat de belastingplichtige aan de inhoudingsplichtige
vraagt om toepassing van een hoger belastingtarief dan de inhoudingsplichtige dient in te houden op grond van de toepasselijke loonbelastingtabel die in reguliere gevallen gehanteerd dient te worden, gelet op het
3
4
5

Een positieve EVA heeft als gevolg dat belastingplichtige belasting moet betalen.
Zie artikel 23, tweede lid, Wet op de loonbelasting 1964.
Naam en voorletters, het Burgerservicenummer, adres, postcode en woonplaats, woonland en
regio als de werknemer niet in Nederland woont, geboortedatum en of de werknemer de
loonheffingskorting wil laten toepassen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

6

van de inhoudingsplichtige ontvangen pensioen. Een inhoudingsplichtige
zal ook afhankelijk zijn van de mogelijkheden die het salarissoftwarepakket hierin biedt. Indien inhoudingsplichtigen deze mogelijkheid kunnen
en willen bieden, kunnen zij dit formulier zelf naar wens aanvullen.
Hierbij merk ik ter volledigheid op dat, om zo accuraat mogelijk aan te
sluiten bij de uiteindelijk verschuldigde belasting, het in te houden hogere
belastingtarief casuïstisch is en per belastingplichtige verschillend kan
uitpakken. Niet in alle situaties zal het toepassen van het hogere tarief
goed aansluiten bij de uiteindelijk verschuldigde inkomensheffing. Mede
hierom is in mijn brief van 26 oktober 2020 over dit onderwerp ook
gewezen op de mogelijkheid om een voorlopige aanslag aan te vragen. Bij
het aanvragen van een voorlopige aanslag kan rekening worden
gehouden met de persoonlijke situatie van een belastingplichtige.
De leden van de fractie van het CDA vragen op welke wijze de belastingplichtige op de pensioeningangsdatum kan weten hoeveel loonbelasting
de verschillende pensioenuitvoerders gaan inhouden. Allereerst wordt het
indienen van de voorlopige aangifte voor belastingplichtigen zo makkelijk
mogelijk gemaakt. De belastingplichtige hoeft niet zelf in te vullen hoeveel
loonheffing er wordt ingehouden; dit wordt door de Belastingdienst
bepaald aan de hand van de loonbelastingtabellen die door de inhoudingsplichtigen moeten worden toegepast. Eveneens wordt de
mogelijkheid geboden om bepaalde gegevens uit een voorgaand jaar
door de Belastingdienst voor in te laten vullen. Het betreft gegevens over
een voorgaand jaar omdat de Belastingdienst nog niet over actuele
inkomensgegevens van derden beschikt. Voor de actuele (inkomens)gegevens is de Belastingdienst ten behoeve van de voorlopige aangifte
afhankelijk van de aanlevering hiervan door de belastingplichtige.
Overigens wordt aan deze doelgroep geautomatiseerd een voorlopige
aanslag opgelegd als laatst vastgestelde definitieve aanslag (in 2021 is dat
die over het belastingjaar 2019) leidde tot een te betalen bedrag. In
dergelijke gevallen hoeven belastingplichtigen niet zelf een voorlopige
aangifte in te vullen. De systematiek om geautomatiseerd een voorlopige
aanslag op te leggen is het afgelopen jaar verbeterd zodat de voorlopige
aanslag in meer gevallen geautomatiseerd wordt opgelegd en beter
aansluit bij de uiteindelijk verschuldigde inkomensheffing.
Het proces van de voorlopige aanslag is continu onderwerp van verbetering en vernieuwing met als doel te bereiken dat zoveel mogelijk in de
actualiteit belasting wordt geheven zodat het aantal te betalen aanslagen
na afloop van het jaar wordt beperkt.
Hiernaast levert navraag bij pensioenuitvoerders op dat ongeveer zes
maanden voor de AOW-gerechtigde leeftijd deelnemers worden geïnformeerd over de ingang van het pensioen en de verschillende keuzemogelijkheden. Als het pensioen wordt aangevraagd volgt een formele
toekenningsbrief met een uitkeringsspecificatie. De uitkeringsspecificatie
bevat de uitkering en de loonheffing en de vertaalslag naar het bedrag per
loontijdvak (netto). De verschuldigde loonheffing is duidelijk zichtbaar op
de uitkeringsspecificatie. Een uitvoerder die aangaf vooraf deze informatie
niet te delen gaf aan wel na de eerste uitkering een specificatie te
verstrekken. Zodoende is rond de eerste datum van uitbetalen duidelijk
hoeveel loonheffing wordt ingehouden.
De leden van de fractie van het CDA komt de optie om de inhoudingsplichtige te verzoeken een hoger tarief in te houden voor als een meer
theoretische optie want de meeste pensioenuitvoerders zijn hiertoe niet
bereid. Navraag bij pensioenuitvoerders levert inderdaad het beeld op dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

7

dit doorgaans niet actief wordt aangeboden. Wel informeren uitvoerders
deelnemers over mogelijke naheffingen bij meerdere uitkeringen. Er zijn
uitvoerders waar het wel mogelijk is om meer loonheffing in te laten
houden als daarom wordt verzocht door de deelnemer. Overigens gaf een
van de uitvoerders aan te verwachten dat dit probleem wat zal verminderen nu er vanaf 2020 geen vier schijven meer zijn in box 1 maar nog
twee schijven voor belastingplichtigen die de AOW-gerechtigde leeftijd
nog niet hebben bereikt en drie schijven voor belastingplichtigen die de
AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt.
De leden van de fractie van 50Plus geven aan dat het samenvoegen van
(kleine) pensioenen van verschillende pensioenfondsen in de afgelopen
jaren fors is toegenomen waardoor het voorliggende probleem zich
minder vaak voor zou doen. Zij geven echter aan dat de perceptie juist is
dat dit vaker voorkomt dan in het verleden en vragen of deze perceptie
klopt. Bij vergelijking van aangiftegegevens van AOW’ers uit 2012 en 2017
is dit niet terug te zien: het gemiddeld aantal inkomensbronnen is iets
gestegen van 2,31 in 2012 naar 2,38 in 2017. Kantekening hierbij is dat
AOW’ers die geen aangifte hebben gedaan buiten beschouwing zijn
gelaten en dat het aantal AOW’ers dat aangifte doet fors is gestegen.
De leden van de fractie van 50Plus vragen of de gestage toename van de
complexiteit van kortingen over de afgelopen tien jaar heeft bijgedragen
aan een toename van het aantal gepensioneerden bij wie voorliggend
probleem zich voordoet. Zij vragen of het kabinet hier cijfers over heeft en
ook of er op grond van cijfers een causaal verband kan worden afgeleid
tussen een toegenomen complex stelsel enerzijds en toename van het
aantal bijbetalingen in de inkomstenbelasting anderzijds. Uit tabel 1 blijkt
dat het percentage AOW’ers met een verschil tussen inkomensheffing en
loonheffing boven de € 2.000 van 2012 op 2017 niet is gestegen. Wel is er
een verschuiving te zien van de groep waarbij het verschil negatief is naar
de groep waarbij het verschil tussen inkomensheffing en loonheffing
tussen de € 0 en € 2.000 is. Of dit te wijten is aan een toename van de
complexiteit van heffingskortingen valt niet te zeggen. Er kunnen andere
oorzaken zijn die als gevolg hebben dat er een verschil ontstaat tussen
ingehouden loonheffing en uiteindelijke verschuldigde inkomensheffing.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan ander inkomen en/of vermogen dat de
belastingplichtige nog via de aangifte inkomstenbelasting moet verantwoorden. Wel is het zo dat inkomensafhankelijkheid van heffingskortingen
ertoe leidt dat er eerder een verschil ontstaat tussen de loonheffing bij
afzonderlijke heffing van AOW en pensioenen enerzijds en loonheffing bij
gezamenlijke heffing anderzijds. Dit kan resulteren in zowel een bijbetaling als in een teruggaaf.
De leden van de fractie van 50Plus vragen welke redenen er volgens het
kabinet zijn dat juist gepensioneerden in het buitenland onevenredig vaak
met dit fenomeen te maken krijgen. Gevraagd wordt of er voor hen
specifiek iets is veranderd in de wetgeving of in de dienstverlening door
de Belastingdienst, waardoor een toename van het aantal klachten kan
worden verklaard. Met ingang van 1 januari 2019 ontvangen buitenlandse
belastingplichtigen het belastingdeel van onder andere de algemene
heffingskorting niet meer via de loonheffing.6 Hiermee wordt juist
voorkomen dat een groot aantal buitenlandse belastingplichtigen via de
loonheffing te veel aan heffingskortingen ontvangt, waarop in de
inkomstenbelasting geen of minder recht bestaat. Door onder andere deze
heffingskorting alleen via de inkomstenbelasting toe te kennen, wordt
deze toekenning beter gericht. Immers, via de inkomstenbelasting krijgen
6

Met uitzondering van inwoners van België, Aruba en Suriname. Zij ontvangen sinds 1 januari
2020 het belastingdeel van de algemene heffingskorting weer via de loonheffing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

8

alleen die buitenlandse belastingplichtigen die daar recht op hebben het
belastingdeel van de heffingskorting. Niet waarschijnlijk is dat een
toename van het aantal klachten kan worden verklaard door een wijziging
in de dienstverlening door de Belastingdienst. De Belastingdienst is
continu bezig met het verbeteren van haar dienstverlening richting
belastingplichtigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 786

9