Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 338

Financiële evaluatie College voor de Rechten
van de Mens

Nr. 2

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 april 2016
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
zijn brief d.d. 11 november 2015 inzake de financiële evaluatie van het
College voor de Rechten van de Mens (Kamerstuk 34 338, nr. 1).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 december 2015 aan de Minister
voorgelegd. Bij brief van 20 april 2016 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Ypma
De adjunct-griffier van de commissie,
Hessing-Puts

kst-34338-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
I.

II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inleiding
2. Doet het College de goede dingen?
3. Doet het College de dingen goed?
4. Besteedt het College zijn financiële middelen doelmatig?
5. Is het budget voldoende?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie

2
2
2
2
3
3
5

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de financiële evaluatie van het College voor de Rechten van de Mens
(hierna: het College) en de reactie van de Minister van Veiligheid en
Justitie daarop (Kamerstuk 34 338, nr. 1). Deze leden vragen waarom de
onderhavige brief alleen door de Minister van Veiligheid en Justitie is
ondertekend en niet mede door de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. Beide ministers zijn toch de ondertekenaars van de
Wet College voor de Rechten van de Mens. Gaarne krijgen zij hierop een
reactie.
Voornoemde leden stellen voorop dat zij waarde hechten aan het College
en dat het goed werk verricht. Deze leden hebben nog enkele vragen bij
de evaluatie van het College en de kabinetsreactie.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de evaluatie van het College.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de financiële
evaluatie van het College en de kabinetsreactie daarop. Zij hebben een
aantal vragen en opmerkingen.
2. Doet het College de goede dingen?
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te lezen dat het College op
grondige en zorgvuldige wijze strategieën voor de korte en langere
termijn heeft ontwikkeld. Deze strategieën zijn belangrijk om in te kunnen
schatten hoe het College in de toekomst zijn taken wil invullen.
3. Doet het College de dingen goed?
De leden van de PvdA-fractie achten de wijze waarop uitvoering wordt
gegeven aan de educatieve taak problematisch. Uit de brief blijkt niet
duidelijk waar de invulling van deze taak hapert. Het College geeft aan dat
zij contact hebben proberen te leggen met het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (OCW), maar dat dat niet tot concrete resultaten
leidde. Zij hebben vervolgens samenwerking met andere marktpartijen
gezocht, wat overigens niet eenvoudig was omdat dit mankracht en
kosten met zich meebrengt. De Minister van OCW geeft echter aan dat zij
op elk niveau in het onderwijs aandacht besteedt aan mensenrechten en
dat het College hierbij kan aansluiten.
Daarnaast heeft de overheid nog het Nationaal Actieplan Mensenrechten
waar het College mee kan samenwerken. Voornoemde leden kunnen zich
niet aan de indruk onttrekken dat de samenwerking tussen het ministerie
en het College niet op orde was. Zij vragen waarom er nooit een bevredigend gesprek tussen het College en het Minister van OCW tot stand is
gekomen, zodat heldere afspraken gemaakt konden worden over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

2

onderwijsprogramma’s die op scholen reeds gegeven worden en waar,
aanvullend op die programma’s het College een educatief programma kan
ontwikkelen dat recht doet aan de taakomschrijving van het College en
duidelijk in een behoefte van mensenrechteneducatie voorziet. Daarnaast
lijkt het deze leden belangrijk dat ook afstemming is met het Nationaal
Actieplan Mensenrechten. Zij vragen in hoeverre u bereid bent actief mee
te werken aan dergelijke afstemming? Graag ontvangen voornoemde
leden een toelichting op het antwoord. Daarnaast verwachten deze leden
dat duidelijke afstemming met het Ministerie van OCW en andere partners
die educatieve programma’s met het thema mensenrechten ontwikkelen
uiteindelijk kostenbesparend zal werken.
De leden van de SP-fractie constateren dat de aanvankelijke opzet om
mensenrechten onderdeel te laten worden van het onderwijs stuk is
gelopen op bereidheid van de verantwoordelijke bewindspersonen. Kunt
u hierop een reactie geven? Hierdoor heeft het College meer mensen en
middelen in moeten zetten om toch aan de slag te gaan met deze
doelstelling met mensen en middelen die zij daar niet voor hadden. Hoe
beoordeelt u deze gang van zaken? Deelt u de mening dat het niet van de
bereidheid van een ministerie en van het ontbreken van capaciteit en
middelen moet afhangen of het College zijn wettelijke taken optimaal kan
uitvoeren? Zo nee, waarom niet?
4. Besteedt het College zijn financiële middelen doelmatig?
De leden van de VVD-fractie merken op dat wordt aangegeven dat u in
gesprek gaat met het College over de wijze waarop de financiële
verslaglegging transparanter kan worden gemaakt, zonder dat dit veel
extra en onnodig werk kost en zonder dat dit risico’s oplevert voor de
onafhankelijke positie van het College. Bent u bereid de Kamer te
informeren over de uitkomsten van dit gesprek?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat een van de conclusies is dat
de financiële verslaglegging transparanter moet. Aangegeven wordt dat u
voornemens bent om met het College in overleg te treden om te kijken
hoe de verslaglegging transparanter kan worden. Het College suggereert
dat een gehele of gedeeltelijke urenregistratie de enige denkbare manier
is om de financiële verslaglegging te verbeteren. Deelt u deze mening?
5. Is het budget voldoende?
5.1 Bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de onderzoekers adviseren
aandacht te schenken aan de wachtgeldregeling zoals die door de
begrotingswetgeving is vastgesteld. Begrijpen deze leden het goed dat de
wachtgeldregeling van de leden van het College vergelijkbaar is met die
van de rechterlijke macht? Kan nader worden uitgelegd waarom de leden
van het College dezelfde status van onafhankelijkheid nodig hebben als de
rechterlijke macht? Kan de onafhankelijkheid niet op een andere manier
worden gewaarborgd en is daarvoor een vergelijkbare wachtgeldregeling
noodzakelijk?
Geldt de eis van onafhankelijkheid voor alle leden van het College even
sterk? De aan het woord zijnde leden kunnen zich voorstellen dat er leden
zijn of komen die zich exclusief bezighouden met het in individuele
gevallen oordelen of iemand gediscrimineerd wordt en dat andere leden
zich bezig houden met onderzoek, advies en voorlichting. Acht u een
dergelijk onderscheid – naar het voorbeeld van de Raad van State –
mogelijk en wenselijk? Kan dan ook in de wachtgeldregeling worden
gedifferentieerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

3

Deelt u de mening dat de bovenwettelijke uitkeringen op dit moment te
zwaar drukken op de begroting van het College en dat een aanpassing
noodzakelijk is om te voorkomen dat het College hun taken niet naar
behoren kunnen uitvoeren omdat de financiële middelen daartoe
ontbreken? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie vragen of u de mening deelt dat de uitgaven
voor de wachtgelduitkeringen van voormalige collegeleden niet ten koste
mogen gaan van de uitvoering van de wettelijke taken. Zo nee, waarom
niet? Zo ja, is al duidelijk hoe dit zal worden voorkomen?
5.2 Omvang Budget
De leden van de VVD-fractie delen de conclusie dat een substantieel tekort
in het onderzoek naar de financiële situatie bij het College zeker niet
onopgemerkt zou zijn gebleven. Zij hechten er waarde aan deze discussie
over de omvang van middelen voor het College te betrekken bij de
evaluatie van de Wet College voor de rechten van de mens die in 2017 zal
plaatsvinden.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de onderzoekers concluderen
dat zij niet hebben kunnen vaststellen of de beschikbare middelen
toereikend zijn. Zij constateren dat in 2017 een evaluatie van de Wet
College voor de rechten van de mens zal plaatsvinden. Zij achten dat
moment geschikt om in de volle breedte te kijken naar het College. De aan
het woord zijnde leden doelen dan op het functioneren van de wettelijke
regeling, het functioneren van het College en de financiering van het
College
De leden van de SP-fractie lezen dat het College gegeven de beschikbare
middelen de meest optimale invulling van zijn wettelijke taken heeft
gevonden. Hoe zou deze invulling eruit hebben gezien als het College de
middelen had gekregen waar zij zelf om had gevraagd, kortom de 7,4
miljoen euro? Wat heeft het College derhalve moeten laten liggen of
minder uitgebreid kunnen doen?
Voornoemde leden lezen geen andere reden is dan een budgettaire om te
bezuinigen op het College. Is dat een juiste constatering? Hoe vindt een
belangenafweging plaats? Wordt bij het opleggen van een bezuiniging
wel bekeken of het verantwoord kan en niet ten koste gaat van de
deugdelijke uitvoering van de wettelijke taken? Zo nee, waarom niet? Het
College heeft goedkopere krachten in moeten zetten. Wat heeft dit
betekend voor de kwaliteit?
De leden van de SP-fractie constateren dat het College veel vrijheid wordt
gegeven bij de uitvoering van de taken, maar dat deze vrijheid wordt
ingeperkt door het vasthouden aan een minimumniveau van financiering.
Hoe ziet u dit? Er wordt onder andere door de onderzoekers geconcludeerd dat er sprake is van een minimumniveau qua budgettering, dat het
budget aanzienlijk geringer is dan wat de wetgever bij de start van het
College in gedachten had en dat interviews met stakeholders en deskundigen de claim van College ondubbelzinnig ondersteunen. Toch stelt u dat
het rapport onvoldoende concrete aanknopingspunten bevat voor
toekenning van extra middelen. Hoe kan dat? Zijn voorgaande constateringen niet duidelijk genoeg? Wat moet er gebeuren wil u overtuigd raken
van de noodzaak dat extra middelen nodig zijn?
Tot slot willen de leden van de SP-fractie een reactie op de brief van het
College van 11 december 2015 over de taken die zij niet of onvoldoende
kunnen invullen door de huidige begrotingsplannen vanuit het Ministerie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

4

van Veiligheid en Justitie. Deelt u de mening dat het onwenselijk is als
onder andere op het gebied van mensenrechtenschendingen in Caribisch
Nederland, mensenrechteneducatie, publieksvoorlichting, samenwerking
en kennisontwikkeling, minder kan worden gedaan door het College door
de te beperkte budgettering? Zo nee, waarom niet?
II. Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Inleiding
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de onderhavige brief alleen
door de Minister van Veiligheid en Justitie is ondertekend en niet mede
door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
De leden van de VVD-fractie hebben het bij het rechte eind dat beide
ministers ondertekenaars zijn van de Wet College voor de Rechten van de
mens. De financiële evaluatie is echter uitgezet en gefinancierd door het
Ministerie van Veiligheid en Justitie. Om die reden is de brief door mij als
beheersverantwoordelijk Minister ondertekend.
Doet het College de dingen goed?
De leden van de PvdA-fractie achten de wijze waarop uitvoering wordt
gegeven aan de educatieve taak problematisch. Voornoemde leden
kunnen zich niet aan de indruk onttrekken dat de samenwerking tussen
het ministerie en het College niet op orde was. Zij vragen waarom er nooit
een bevredigend gesprek tussen het College en het Ministerie van OCW
tot stand is gekomen, zodat heldere afspraken gemaakt konden worden
over de onderwijsprogramma’s die op scholen reeds gegeven worden en
waar, aanvullend op die programma’s het College een educatief
programma kan ontwikkelen dat recht doet aan de taakomschrijving van
het College en duidelijk in een behoefte van mensenrechteneducatie
voorziet.
De leden van de SP-fractie constateren dat de aanvankelijke opzet om
mensenrechten onderdeel te laten worden van het onderwijs stuk is
gelopen op bereidheid van de verantwoordelijke bewindspersonen.
Hierdoor heeft, aldus deze leden, het College meer mensen en middelen
in moeten zetten om toch aan de slag te gaan met deze doelstelling met
mensen en middelen die zij daar niet voor hadden. Deze leden vragen hoe
ik deze gang van zaken beoordeel en of ik de mening deel dat het niet van
de bereidheid van een ministerie en van het ontbreken van capaciteit en
middelen moet afhangen of het College zijn wettelijke taken optimaal kan
uitvoeren.
De bewindspersonen van het Ministerie van OCW betreuren het als het
beeld is ontstaan van gebrekkige samenwerking tussen het College en het
ministerie op het terrein van mensenrechteneducatie. Het uitgangspunt in
de communicatie tussen het College en het ministerie is steeds geweest
dat de overheid verantwoordelijk is voor «het wat» en terughoudend dient
te zijn bij «het hoe», met andere woorden, het is niet aan de overheid om
programma’s en methoden voor het onderwijs te ontwikkelen. Bij
mensenrechteneducatie in het primair en voortgezet onderwijs is hierbij
verwezen naar verschillende kerndoelen en naar het burgerschapsonderwijs en is aangegeven dat een eventuele aanpassing van kerndoelen
niet «geïsoleerd» zou moeten plaatsvinden maar als onderdeel van een
integrale herijking van het curriculum. Dit proces is inmiddels in volle
gang; in januari heeft uw Kamer het advies van het Platform Onderwijs
2032 over een toekomstgericht curriculum voor het primair en voortgezet
onderwijs ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

5

Het platform adviseert hierin burgerschap een prominentere positie te
geven in het kerncurriculum; het is in de visie van het platform van belang
dat leerlingen kennismaken met kinderrechten, de rechten van de mens,
de democratische rechtsstaat en collectieve waarden die aan de Nederlandse samenleving ten grondslag liggen. De Staatssecretaris van OCW
neemt het advies van het platform over. Er zal een nieuw curriculum
worden ontworpen, dat naar verwachting medio 2017 zal worden
afgerond. Vervolgens wordt gestart met de uitwerking van het ontwerp
naar concrete, vernieuwde onderwijsdoelen voor het funderend
onderwijs. Burgerschap, waaronder kennis van mensenrechten en
kinderrechten, zal hiervan deel uitmaken. In een brief aan de Staatssecretaris van OCW heeft het College onlangs zijn waardering uitgesproken
voor het advies van het platform en aangegeven interesse te hebben voor
deelname aan de leerlabs die in het kader van Onderwijs2032 zullen
worden ingericht.
Wat betreft het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) onderschrijft de
Minister van OCW eveneens het belang van grondrechten en mensenrechten. Het advies «Mensenrechten in het mbo: een verkenning» van het
College voor de Rechten van de Mens dat op 3 februari jl. door OCW in
ontvangst is genomen pleit er voor om mensenrechten structureel in te
bedden in het mbo en de aandacht voor mensenrechten in de praktijk van
het mbo te versterken. De Minister van OCW heeft op 3 februari jl. het
rapport in ontvangst genomen. Daarbij is de afspraak gemaakt dat het
Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) de uitkomsten van het
rapport meeneemt in haar onderzoeksopdracht naar de wijze waarop
loopbaan en burgerschap wordt vormgegeven op de scholen en de
aansluiting op Onderwijs 2032.
Vanwege hun autonomie willen onderwijsinstellingen in het mbo
eveneens graag zelfstandig kunnen bepalen hoe zij in de praktijk invulling
geven aan hun onderwijsopdracht. Tijdens de bijeenkomst van het CRM
op 3 februari jl. bleek dat onderwijs over mensenrechten al veel voorkomt
in het mbo. De mensenrechten worden weliswaar niet expliciet benoemd
maar wel behandeld zoals het recht op zorg en het recht op vrije meningsuiting. Studenten zijn zich vaak niet bewust dat bepaalde normen en
waarden onder mensenrechten vallen. Het College heeft onlangs per brief
verzocht mensenrechten expliciet op te nemen in het Besluit aanscherping
generieke kwalificatie-eisen loopbaan en burgerschap in het mbo. De
Minister van OCW zal de kwalificatie-eisen voor het onderdeel burgerschap aanvullen met kritische denkvaardigheden en mensenrechten. Dat
worden verplichte elementen. Het desbetreffende wijzigingsbesluit van
het Examen- en kwalificatiebesluit ligt op dit moment voor advies bij de
Raad van State. De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 augustus
2016. Voor docenten wordt een handreiking ontwikkeld en kennisdeling
wordt gefaciliteerd door het netwerk burgerschap. De Minister van OCW
heeft hiervoor aan de MBO Raad een subsidie verstrekt.
De bewindspersonen van OCW waarderen de inzet van het College om
hun ervaringen met het vormgeven van mensenrechten binnen het
onderwijs in te brengen ten zeerste.
De leden van de PvdA-fracties vinden het daarnaast belangrijk dat ook
afstemming is met het Nationaal Actieplan Mensenrechten. Zij vragen in
hoeverre ik bereid ben actief mee te werken aan dergelijke afstemming.
Het College voor de Rechten van de Mens heeft een eigen taak ten
aanzien van de bescherming van de mensenrechten in Nederland, die er
onder meer in bestaat jaarlijks te rapporteren over de mensenrechtensituatie in Nederland en verbeteringen te signaleren. Het is daarom van
belang de jaarlijkse rapportage van het College te onderscheiden van het
Nationaal Actieplan Mensenrechten dat kabinetsbeleid weergeeft. De
jaarlijkse rapportage van het CRM richt zich op dit laatste. Desalniettemin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

6

bevatten beide documenten uiteraard overeenkomsten wat betreft
bespreking van thema’s en onderwerpen. Afstemming in de zin dat de
onderwerpen waarop de beide documenten zien worden gesynchroniseerd, is volgens het kabinet, gelet op de onafhankelijke positie van het
College, niet aan de orde: het College mag zelf bepalen over welke
onderwerpen en vraagstukken wordt gerapporteerd. Afstemming op
elkaar van cycli of wijzen van rapporteren, is regelmatig onderwerp van
gesprek met het College. Gestreefd wordt naar een optimalisering
daarvan.
Besteedt het College zijn financiële middelen doelmatig?
De leden van de VVD-fractie vragen of ik bereid ben de Kamer te
informeren over de uitkomsten van het gesprek met het College over de
wijze waarop de financiële verslaglegging transparanter kan worden
gemaakt, zonder dat dit veel extra en onnodig werk kost en zonder dat dit
risico’s oplevert voor de onafhankelijke positie van het College.
Zoals ik in mijn reactie van 11 november 2015 op de financiële evaluatie
(Kamerstuk 34 338, nr. 1) aangaf onderschrijf ik de conclusie dat een meer
transparante, externe verantwoording nodig is om te kunnen beoordelen
welk budget het College nodig heeft voor een adequate uitvoering van zijn
taken. Ik gaf aan met het College in gesprek te gaan over de wijze waarop
de begroting en verantwoording transparanter kunnen worden gemaakt.
Ik zal uw Kamer over de uitkomsten daarvan te zijner tijd nader berichten.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat een van de conclusies is dat
de financiële verslaglegging transparanter moet. Deze leden vragen of ik
de mening van het College deel dat een gehele of gedeeltelijke urenregistratie de enige denkbare manier is om de financiële verslaglegging te
verbeteren.
Een meer transparante externe verantwoording is noodzakelijk om te
kunnen beoordelen welk budget het College nodig heeft voor een
adequate uitvoering van zijn taken. Bovendien draagt deze verantwoording bij aan het gewicht van een organisatie naar de samenleving.
Van belang is wel dat gewaarborgd wordt dat het vergroten van transparantie niet leidt tot inhoudelijke bemoeienis met en beïnvloeding van het
werk. Ik ben inmiddels met het College in gesprek over de wijze waarop
de financiële verslaglegging transparanter gemaakt kan worden. Hierbij
wordt rekening gehouden met zowel de onafhankelijke positie van het
College als met het zoveel mogelijk beperkt houden van extra werk. Dit
kan bijvoorbeeld door het nader inzichtelijk maken en uitsplitsen van de
loonkosten en materiële kosten (waaronder voorlichtingsmateriaal). Ook
kunnen de grote of bijzondere kostenposten zoals de bovenwettelijke
uitkeringen bij werkloosheid, kosten voor grote voorlichtingscampagnes
en kosten voor de uitvoering van extra taken afzonderlijk worden
gespecificeerd. Het budget voor de huisvesting is inmiddels toegevoegd
aan het budget van het CRM om de transparantie te vergroten. Bezien zal
worden of het naast de hierboven genoemde suggesties nodig is een
urenregistratie in te voeren en zo ja op welke wijze dit dient te gebeuren.
Is het budget voldoende?
Bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de onderzoekers adviseren
aandacht te schenken aan de wachtgeldregeling zoals die door de
begrotingswetgeving is vastgesteld. Deze leden vragen of de wachtgeldregeling van de leden van het College vergelijkbaar is met die van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

7

rechterlijke macht, en of nader kan worden uitgelegd waarom de leden
van het College dezelfde status van onafhankelijkheid nodig hebben als de
rechterlijke macht. Voorts vragen voornoemde leden of de onafhankelijkheid niet op een andere manier kan worden gewaarborgd en of
daarvoor een vergelijkbare wachtgeldregeling noodzakelijk is. Ook vragen
voornoemde leden of deze eis van onafhankelijkheid voor alle leden van
het College even sterk geldt, en of daarin kan worden gedifferentieerd
afhankelijk van de taken die door de Collegeleden worden uitgeoefend.
Tot slot vragen deze leden of ik de mening deel dat de bovenwettelijke
uitkeringen op dit moment te zwaar drukken op de begroting van het
College en dat een aanpassing noodzakelijk is om te voorkomen dat het
College hun taken niet naar behoren kan uitvoeren omdat de financiële
middelen daartoe ontbreken.
De leden van de SP-fractie vragen of ik de mening deel dat de uitgaven
voor de wachtgelduitkeringen van voormalige collegeleden niet ten koste
mogen gaan van de uitvoering van de wettelijke taken, en zo ja, hoe dit zal
worden voorkomen.
De onafhankelijkheid van de leden van het College is neergelegd in de
Paris Principles, het document dat deel uitmaakt van de door Nederland
aanvaarde VN-resolutie 48/134 van 20 december 1993. De Paris Principles
vormen de uitwerking van de voorwaarden waaraan een nationaal
mensenrechteninstituut dient te voldoen om aanspraak te kunnen maken
op de A-status binnen het International Coordinating Committee for
National Human Rights Institutions (ICC).
In de General Observations van de ICC worden de voorwaarden voor een
onafhankelijke status van het mensenrechteninstituut nader uitgewerkt.
Een van deze voorwaarden is dat salariëring en arbeidsvoorwaarden gelijk
moeten zijn aan die van ambtenaren met een vergelijkbare taak in andere
onafhankelijke Rijksinstituten. Artikel 10 van het Besluit rechtspositie
College voor de Rechten van de mens verklaart ten aanzien van de leden
van het College het Besluit bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid
van rechterlijke ambtenaren van overeenkomstige toepassing. In de
toelichting bij het Besluit wordt als reden hiervoor aangegeven het
bijzondere karakter van de tijdelijkheid van de benoeming van de
Collegeleden, die niet door de tijdelijkheid van de werkzaamheden of de
functie is ingegeven, maar waaraan overwegingen als afwisseling in de
bezetting van het College ten grondslag liggen. In dit geval is, met het oog
op artikel 17, eerste lid, van de wet, de voor rechterlijke ambtenaren
geldende regeling van overeenkomstige toepassing verklaard.
De regeling bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid van rechterlijke
ambtenaren is sinds februari 2014 materieel gelijk aan de regeling voor
Rijksambtenaren. Hoewel dus een gelijke status van onafhankelijkheid als
die van leden van de rechterlijke macht niet als zodanig wordt voorgeschreven, is deze de facto gelijk aan de status van Rijksambtenaren, die
als voorwaarde is opgenomen in de General Observations. Deze
voorwaarde geldt gelijkelijk voor alle Collegeleden. Differentiatie
afhankelijk van de taakuitvoering van de Collegeleden is daarin niet
mogelijk omdat de wet CRM geen vaste taakverdeling voorschrijft. In de
memorie van toelichting staat dat voor het College, net als bij de
meerderheid van de Europese mensenrechteninstituten, is gekozen voor
een commissiestructuur. Dit betekent dat de taken aan het College als
geheel worden opgedragen. Het College als geheel heeft verantwoordelijkheid voor de taken op het terrein van mensenrechten en gelijke
behandeling. Er wordt een kamer ingesteld die speciaal belast is met de
oordelende taak. Het is aan het College zelf om te bepalen hoe de overige
taken worden verdeeld tussen de verschillende leden en binnen het
bureau. Dit betekent dat er leden kunnen zijn die zich alleen met oordelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

8

bezig houden, leden die zich alleen met adviezen en rapporten bezig
houden en leden die zich met beide taken bezig houden.
Uit bovenstaande volgt de conclusie dat aanpassing van de regeling ertoe
zou leiden dat afbreuk wordt gedaan aan de onafhankelijke status van het
College en daarmee niet zou worden voldaan aan voorwaarden voor
onafhankelijkheid van de Paris Principles. Dit zou een risico zou kunnen
opleveren voor het behoud van de A-status van het College binnen het
ICC.
Ik onderken dat de kosten voortvloeiende uit de regeling bovenwettelijke
uitkeringen bij werkeloosheid onevenredig kunnen drukken op de
begroting van het College en vind het niet wenselijk als de uitgaven voor
de wachtgelduitkeringen ten koste zouden gaan van de uitvoering van de
wettelijke taken. Het is echter niet vast te stellen of de druk op de
begroting dusdanig groot is dat het College zijn taken niet naar behoren
kan uitvoeren als gevolg van het ontbreken van voldoende financiële
middelen. Wel is er sprake van een potentieel probleem. Prognoses geven
aan dat de kosten van deze regeling, voor lopende uitkeringen in 2018
kunnen oplopen tot zo’n 0,24 mln. euro per jaar. Deze kosten kunnen
verder oplopen als er in geval van uitstroom of niet herbenoeming van
Collegeleden nieuwe uitkeringen bijkomen. Nu aanpassing van de
regeling niet wenselijk blijkt, zal ik bezien hoe de financiële druk van de
regeling bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid op het CRM-budget
kan worden verlicht of weggenomen.
Omvang budget
De leden van de SP-fractie lezen dat het College gegeven de beschikbare
middelen de meest optimale invulling van zijn wettelijke taken heeft
gevonden, en vragen hoe deze invulling eruit zou hebben gezien als het
College de middelen had gekregen waar zij zelf om had gevraagd, kortom
de 7,4 miljoen euro. Deze leden vragen wat het College derhalve heeft
moeten laten liggen of minder uitgebreid heeft kunnen doen.
Het College heeft aangegeven € 7,4 mln. euro nodig te hebben om zijn
taken optimaal te kunnen invullen. Dit is ruim € 1,6 mln. meer dan door
de onderzoekers van de financiële evaluatie als minimumniveau is
genoemd. Het College is in de afgelopen jaren efficiënter gaan werken en
heeft bezuinigingen op de bedrijfsvoering doorgevoerd. Zo draagt het
College bij aan een zo efficiënt mogelijke besteding van de toegekende
middelen. Feit blijft dat het College, net als andere overheidsorganisaties,
prioriteiten moet stellen en keuzes moet maken. Er is een onbeperkt
aantal onderwerpen dat opgepakt kan worden, wat het onmogelijk maakt
alle taken in volle omvang uit te voeren. In zijn reactie op de financiële
evaluatie geeft het College aan onvoldoende toe te komen aan de
uitvoering van taken ten aanzien van de openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba («BES-eilanden»), op het gebied van mensenrechteneducatie in het onderwijs en ten behoeve van brede publieksvoorlichting.
Ten aanzien van Caribisch Nederland geeft het College desgevraagd aan
behoefte te hebben aan intensievere monitoring en meer tijd en middelen
voor onderzoek en voorlichting. Op het terrein van de mensenrechteneducatie gaat het om benodigde capaciteit om vervolg te kunnen geven aan
activiteiten ten aanzien van professionals, zoals bijvoorbeeld de training
voor werkgevers «Selecteren zonder vooroordelen» en aandacht van
gemeenten voor de relevantie van mensenrechten in het sociale domein.
Tot slot zou het College meer capaciteit willen steken in het voeren van
publiekscampagnes voor zowel het brede publiek als specifieke
doelgroepen. Door het grote beslag dat het organiseren van dergelijke
campagnes legt op de personele capaciteit kunnen – aldus het College –
minder campagnes worden opgezet dan gezien de onderwerpen nodig en
wenselijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

9

Dat het College niet alle taken in volle omvang kan uitvoeren rechtvaardigt echter niet de conclusie dat het College onvoldoende middelen
beschikbaar heeft om de wettelijke taken uit te voeren. Uit de evaluatie
blijkt niet dat zich ten aanzien van de BES-eilanden en de publieksvoorlichting substantiële knelpunten voordoen, of dat het College – anders dan
het College zelf stelt – op het terrein van de mensenrechteneducatie zelf
een groter aandeel in de uitvoering op zich zou moeten nemen. Weliswaar
constateren de onderzoekers dat het budget in de afgelopen periode is
geslonken als gevolg van de opgelegde bezuinigingen, maar zij stellen
tegelijkertijd vast dat het College «zorgvuldig en weloverwogen gezocht
heeft naar de meest optimale invulling van zijn wettelijke taken, gegeven
de beschikbare middelen», en dat «alle onderdelen van de wettelijke
taakstelling en de ambitie van het College zijn geconcretiseerd in
activiteiten».
Voornoemde leden vragen of de constatering juist is dat er geen andere
reden is dan een budgettaire om te bezuinigen op het College. Voorts
vragen deze leden hoe een belangenafweging plaatsvindt en of bij het
opleggen van een bezuiniging wel bekeken wordt of het verantwoord kan
en niet ten koste gaat van de deugdelijke uitvoering van de wettelijke
taken. Ook vragen deze leden wat de inzet door het College van
goedkopere krachten heeft betekend voor de kwaliteit
De bezuiniging op het College komt voort uit de Rijksbrede taakstellingen
uit het regeerakkoord Rutte II. Als gevolg hiervan zijn de meerjarige
budgettaire kaders vanaf 2016 naar beneden bijgesteld (oplopend van
3,2% in 2016 tot 8,9% in 2018). Deze taakstelling geldt voor alle departementen en overheidsorganisaties. Als gevolg van deze taakstellingen is de
(financiële) druk op de budgetten verder toegenomen. Dit is voor alle
organisaties een exercitie waarin zo nodig pijnlijke beslissingen moeten
worden genomen en waarvan ook het College voor de Rechten van de
Mens niet is uitgezonderd. Uitzondering van een organisatie, hoe
beargumenteerbaar ook, zou immers direct nadeel opleveren voor een
andere organisatie, die dan meer zou moeten bezuinigen. Bij de
uitvoering van deze taakstelling wordt om die reden geen belangenafweging gemaakt en deelt elke organisatie gelijkelijk mee in de pijn. In
2017 zal de evaluatie van de Wet CRM over het functioneren van de wet
en van het College in den brede plaatsvinden. Zoals ik schreef in mijn
brief van 11 november 2015 zal onderwerp van deze evaluatie tevens zijn
de status van het CRM in Rijksbrede taakstellingen in relatie tot de eisen
van de Paris Principles.
Met betrekking tot de vraag van deze leden inzake de inzet van
goedkopere krachten ga ik er van uit dat hiermee wordt gerefereerd aan
de passage in de financiële evaluatie waarin wordt beschreven dat in het
oordelenproces een efficiencyslag heeft plaatsgevonden door een
verschuiving van taken van duurdere naar goedkopere medewerkers (p. 3
en p. 45). Het gaat hierbij om een verschuiving van voorbereidende
werkzaamheden in het oordelenproces van Collegeleden naar de
bureaumedewerkers (te weten de juridisch adviseurs en de Frontoffice en
administratief medewerkers). Dit is een vergelijkbare beweging als die
heeft plaatsgevonden in de rechtspraak, van rechters naar griffiers. De
Collegeleden zijn eindverantwoordelijk gebleven voor de kwaliteit van de
oordelen. Daarom heeft de genoemde verschuiving volgens het College
geen noemenswaardig effect gehad op de kwaliteit van de oordelen. Het
College tekent wel aan geen mogelijkheden te zien voor verdere kostenefficiency zonder dat dit gepaard gaat met merkbaar kwaliteitsverlies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

10

De leden van de SP-fractie vragen een reactie op de constatering dat het
College veel vrijheid wordt gegeven bij de uitvoering van de taken, maar
dat deze vrijheid wordt ingeperkt door het vasthouden aan een minimumniveau van financiering.
Het College heeft als zelfstandig bestuursorgaan volledige vrijheid om te
bepalen welke taken hij uitvoert en op welke wijze dit gebeurt. Dit staat los
van het niveau van financiering, die wel leidt tot een financiële begrenzing
van de taakuitvoering door het College, maar niet zorgt voor inperking
van de vrijheid die het College heeft bij de wijze waarop uitvoering wordt
gegeven aan zijn taken.
Voorts vragen deze leden om een nadere toelichting op mijn conclusie dat
het onderzoeksrapport onvoldoende concrete aanknopingspunten bevat
voor toekenning van extra middelen. Tot slot vragen de leden van de
SP-fractie een reactie op de brief van het College van 11 december 2015
over de taken die zij niet of onvoldoende kunnen invullen door de huidige
begrotingsplannen vanuit het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Deze
leden vragen of ik de mening deel dat het onwenselijk is als onder andere
op het gebied van mensenrechtenschendingen in Caribisch Nederland,
mensenrechteneducatie, publieksvoorlichting, samenwerking en
kennisontwikkeling, minder kan worden gedaan door het College door de
te beperkte budgettering.
Hoewel het budget in de afgelopen periode is geslonken constateren de
onderzoekers dat het College op verantwoorde manier zijn prioriteiten
stelt en dat alle onderdelen van de wettelijke taakstelling en de ambitie
van het College geconcretiseerd zijn in activiteiten. Voor een beslissing of
toevoeging van extra middelen aan het generieke budget van het College
noodzakelijk is dient sprake te zijn van een substantieel en nijpend tekort
als gevolg waarvan het College zijn wettelijke taak onvoldoende kan
uitvoeren. Hoewel uit het rapport en uit de brief van het College van
11 december 2015 blijkt dat het College op enkele terreinen meer
activiteiten zou willen ontwikkelen dan nu als gevolg van de beperkte
middelen mogelijk is, is van een dergelijk substantieel tekort niet
gebleken. Het College moet, net als andere overheidsorganisaties, bij de
uitvoering van zijn taken prioriteiten stellen en keuzes maken, wat
betekent dat niet alle mogelijke taken in volle omvang kunnen worden
opgepakt. Het College doet dat goed en zorgvuldig.
Dit neemt niet weg dat het budget van het College op termijn als gevolg
van Rijksbrede bezuinigingen verder zal krimpen. Ik zal daarom bezien hoe
de financiële druk van de bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid op
het CRM-budget kan worden verlicht of weggenomen. Ook ontvangt het
College van het Ministerie van VWS een structureel budget voor het
uitvoeren van de taak van monitoring-body uit het VN-verdrag inzake de
rechten van personen met een handicap. Dit budget bedroeg in 2015 € 0,4
mln. en in 2016 € 0,5 mln. Voor vaststelling van dit specifieke budget
voortvloeiende uit het VN-verdrag inzake de rechten van personen met
een handicap, worden voor 2017 en de jaren daarna in 2016 nadere
afspraken gemaakt. Hierbij wordt gedacht aan een bedrag vergelijkbaar
met wat in 2016 ter beschikking is gesteld. Tot slot heeft het Ministerie van
Buitenlandse Zaken een nieuwe bijdrage aan het College van 100.000 euro
per jaar voor de duur van drie jaar vanuit het Mensenrechtenfonds
toegezegd. Met deze additionele bijdragen wordt substantiële extra
financiële ruimte gecreëerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 2

11