2017D13805

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over de geannoteerde agenda JBZ-Raad 18 mei 2017 en monitoringsoverzicht JBZ-dossiers 1e kwartaal 2017, het verslag van de Raad
Justitie en Binnenlandse Zaken, gehouden in Brussel op 27 en 28 maart
2017 (Kamerstuk 32 317, nr. 464) en de rapportage Vreemdelingenketen
over de periode januari tot en met december 2016 (Kamerstuk 19 637,
nr. 2309).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Visser
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

nds-tk-2017D13805

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. JBZ-raad
De leden van de VVD-fractie vragen wat de inzet is van Nederland tijdens
het werkdiner JBZ-OZ die en marge van de JBZ-Raad zal plaatsvinden.
Daarnaast vragen deze leden of Italië tijdens dit werkdiner een prominente
positie heeft als het gaat om de Maghreblanden en Egypte.
Voornoemde leden merken op dat het concept van effectieve solidariteit
ter bespreking voorligt tijdens de JBZ-Raad en de verwachting is dat er
geen compromis zal worden gesloten tijdens het Maltese voorzitterschap,
maar dat er mogelijk wel een aantal relevante elementen in de conclusies
van de Europese Raad in juni zullen staan. Welke (relevante) elementen
worden hier bedoeld? Zit er ook een ondergrens aan het opstellen van
deze (deel)conclusies gezien de grote inhoudelijke verschillen tussen de
lidstaten op dit onderwerp? Ook vragen de aan het woord zijnde leden of
u kunt bevestigen dat het concept van effectieve solidariteit alleen in
crisissituaties zal fungeren als noodmechanisme? Hoe waardeert u het
conceptstandpunt van de rapporteur in het Europees Parlement in dezen,
welke spreekt over een sanctiemodel. Daarnaast stelt de rapporteur dat
een migrant in het kader van de Dublinverordening niet terug gestuurd
wordt naar de lidstaat van binnenkomst, maar geplaatst wordt volgens
het herverdelingsmechanisme. Deze leden vragen of de rapporteur en het
Europees Parlement in voldoende mate doordrongen zijn van de
verhoudingen in de Raad en het politieke klimaat in de verschillende
lidstaten. Hoe waardeert u dit?
Aangaande de Opvangrichtlijn ligt er tevens een rapport van het Europees
Parlement. In de ogen van de leden van de VVD-fractie staat dit rapport
inhoudelijk verder af van de wensen van de lidstaten evenals het
«compromisvoorstel» van de Europese Commissie. Deze leden zijn niet te
spreken over onderhavige Opvangrichtlijn. Hoe staat het specifiek met het
voorstel om sociale zekerheid voor EU-burgers en asielzoekers gelijk te
willen schakelen? Klopt de analyse van voornoemde leden dat deze
herziening van de Opvangrichtlijn door de stellingname van het Europees
Parlement voorlopig niet verder gebracht zal worden?
De leden van de VVD-fractie hechten grote waarde aan het hebben van
korte en heldere asielprocedures. Hoe staat het in dit licht met de
mogelijkheid tot dubbele vergunningen en doorprocederen zoals
voorgesteld in de Kwalificatieverordening?
Het doel van de Procedureverordening zou wat voornoemde leden betreft
moeten zijn het vereenvoudigen van procedures. Dit beoogde doel lijkt
voorbij geschoten nu het bijvoorbeeld het vertrekproces nog meer
obstakels in de weg legt. Deze leden merken dan ook op dat het kabinet
terecht veel kritiek heeft op de voorgestelde wijziging van de verordening
en vragen zich af wat de huidige stand van zaken is.
Voornoemde leden merken op dat de herplaatsing vanuit Griekenland en
Italië naar Nederland op schema ligt. De Europese Commissie heeft
erkend dat het in dezen niet langer om de genoemde 160.000 migranten
gaat maar 34.000. Daarnaast draagt Nederland ook haar steentje bij als
het gaat om hervestiging vanuit Turkije. Hoe gaat het echter met het
terugzenden van migranten? Deze leden krijgen signalen dat Griekenland
de behandeling van asielaanvragen vertraagt omdat dit inhoudt dat zij zelf
ook migranten op moet nemen. Kunt u deze signalen bevestigen? En hoe
zit het in dezen met de besliscapaciteit in Griekenland?
De leden van de PVV-fractie merken op dat er volgens de UNHCR dit jaar
al bijna 50.000 migranten naar Italië zijn gebracht in plaats van dat ze op
zee tegen worden gehouden / naar Noord Afrika (terug) worden gebracht.
De EU faciliteert hiermee helaas aanhoudend illegale migratie en
mensensmokkel.

2

Deze leden vragen hoeveel van deze migranten na aankomst in Italië zijn
geregistreerd en geïdentificeerd.
Voorts roepen voornoemde leden op veel harder in te zetten op het
afwijzen van asielzoekers die vanuit veilige Europese landen naar
Nederland komen. Dit kan bijvoorbeeld door (in het kader van de
Dublin-regels) de bewijslast om te keren ten aanzien van de vraag welk
Europees land het eerste aankomstland was. Asielzoekers moeten dan zelf
aantonen dat ze vanuit onveilig gebied direct naar Nederland kwamen
(middels vervoersbewijzen). In het geval dit niet lukt kan aangenomen
worden dat vanuit veilige Europese landen naar Nederland is gereisd, dat
bescherming hier te lande derhalve niet nodig is, en dat de asielaanvraag
dient te worden afgewezen. De leden van de PVV-fractie vragen hierop in
te zetten (hetgeen dan door genoemde leden als welkome voorloper
wordt gezien op het sluiten van de Nederlandse grenzen voor alle
asielzoekers).
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda voor de JBZ-raad op 18 mei 2017. Deze leden willen benadrukken
dat alleen gezamenlijk én Europees het migratievraagstuk in goede banen
geleid kan worden. Daarom achten zij het van belang dat het Gemeenschappelijk Europees Asielsysteem (GEAS) zo snel mogelijk vorm gaat
krijgen.
In dat kader gaat er in de Raad gesproken worden over «effectieve
solidariteit». De motie-Sjoerdsma over afwijzen van het concept van
«flexibele solidariteit» (Kamerstuk 19 637, nr. 2246) is glashelder. Dit
kabinet moet niet akkoord gaan met dat concept. Kunt u bevestigen dat
het de inzet van het kabinet is dat we niet sluipenderwijs van «effectieve
solidariteit» terug gaan zakken naar «flexibele solidariteit»?
Voornoemde leden lezen voorts in de geannoteerde agenda dat het
kabinet het positief vindt dat er gesproken gaat worden over een
zogenaamd «noodmechanisme». Deze leden hebben daarbij wel
bedenkingen. Wat betekent het precies dat er «kritisch moet worden
gekeken», naar verplichtingen uit het Vluchtelingenverdrag en het
Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de
Fundamentele Vrijheden (EVRM)? Hoe zou een dergelijk noodmechanisme
werken en wanneer wordt het getriggerd? Wat is de Nederlandse inzet
voor de discussie over dit «noodmechanisme»?
De aan het woord zijnde leden constateren dat bij de herziening van het
GEAS onder andere de rapporteurs Wikstrom en In ’t Veld uit het
Europees Parlement aanpassingen voorgesteld op de Commissieplannen.
Deze leden vragen een appreciatie te geven van de verschillende
voorstellen gedaan door de rapporteurs in het Europees Parlement.
De herplaatsing van asielzoekers vanuit Griekenland en Italië roept vragen
op bij de leden van de D66-fractie. Er zijn nu in totaal 16.000 mensen
herplaatst, van de oorspronkelijke 160.000 herplaatsingen. De Europese
Commissie gaat nu ineens uit van veel minder te herplaatsen personen en
stelt dat er nog maar 34.000 herplaatsbare asielzoekers in deze kampen
zitten. Ondertussen stellen zowel de Europese Commissie als hulporganisaties dat er nog ruim 60.000 mensen alleen al in Griekenland vastzitten,
mede door de Turkije-deal. Hoe zit dit? Waarom gaan de cijfers ineens
omlaag? En als het ineens om zoveel minder mensen gaat, waarom kan
herplaatsing dan niet heel veel sneller?
De aan het woord zijnde leden herinneren ook graag aan zijn toezegging
om te bekijken hoe er zo snel mogelijk 750 alleenstaande vluchtelingenkinderen naar Nederland kunnen komen. Hoe staat het met de uitvoering
van deze toezegging?
In het verslag van de Europese Commissie wordt alleen Finland genoemd
als goed voorbeeld van een land dat al 130 alleenstaande asielkinderen
heeft opgenomen. De Europese Commissie roept zelfs specifiek op om
deze kinderen sneller te herplaatsen. Gaat u hier gehoor aan geven?

3

Voorts hebben deze leden kennisgenomen van het arrest van het
Europees Hof van Justitie, Chavez-Vilchez, waarin onder meer is bepaald
dat een lidstaat altijd moet onderzoeken of er een zodanige afhankelijkheidsrelatie bestaat tussen de ouder en het kind, dat het kind eigenlijk
gedwongen zou zijn om met de buitenlandse ouder mee te reizen naar
een land buiten de EU, indien de ouder zou worden uitgezet. Wat is uw
reactie op deze uitspraak van het Hof? Hoe gaat u deze omzetten in
beleid?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de toegezonden stukken met betrekking tot de JBZ-raad van
18 mei 2017, op de onderwerpen van asiel- en vreemdelingenbeleid.
Vorige maand rapporteerde de Europese Commissie weer over de
voortgang van het herplaatsen van vluchtelingen uit Griekenland en Italië.
Deze leden constateren dat het nu eindelijk voorzichtig de goede kant op
gaat met deze herplaatsingen. Als de Europese landen zich aan de targets
van de Europese Commissie houden – maandelijks 3.000 mensen vanuit
Griekenland en 1500 uit Italië – moet het lukken om alle kandidaten voor
herplaatsing voor september 2017 te herplaatsen. Deze leden vragen hoe
u deze targets van de Europese Commissie beziet en in hoeverre de
Europese lidstaten deze targets op dit moment halen.
Voornoemde leden hebben kennisgenomen van het verslag van de
JBZ-raad van 10 april. Daarin lezen zij dat Nederland daar heeft gepleit
voor het herzien van de terugkeerrichtlijn en dat daar deze JBZ-raad
verder over gesproken zal worden. Deze leden vragen wat de inzet van
Nederland is met betrekking tot de terugkeerrichtlijn. Daarnaast vragen zij
of het klopt dat de regering het positief vindt dat er bij een noodmechanisme in tijden van crisis vooral niet meer waarborgen zijn dan de
waarborgen die op basis van het Vluchtelingenverdrag en het EVRM
verplicht zijn. Deze leden vragen of de regering kan bevestigen dat zij niet
zal pleiten, of niet heeft gepleit, voor het kritisch bekijken, en eventueel
herzien, van waarborgen die wél voortvloeien uit het Vluchtelingenverdrag en het EVRM.
De aan het woord zijnde leden constateren dat er vorige JBZ-raad ook is
gesproken over de onderhandelingen met derde landen, waaronder die in
de Maghreb, over het sluiten van terug- en overnameovereenkomsten.
Voornoemde leden vragen of deze onderhandelingen opnieuw worden
besproken in de JBZ-raad van 18 mei. Zij vragen wat de doelen van de
regering zijn met betrekking tot deze migratiedeals en wat voor concrete
maatregelen er bij deze onderhandelingen worden voorgesteld.
Asielzoekers die geen recht hebben op verblijf in Nederland moeten
terugkeren naar hun land van herkomst – en daarover moeten internationaal afspraken worden gemaakt, maar daarbij moeten de Europese
lidstaten zich wel houden aan het internationaal recht. De leden van de
GroenLinks-fractie vragen in hoeverre daarmee in de onderhandelingen
rekening wordt gehouden, en of de regering kan bevestigen dat zij het
belang van conformiteit met het internationaal recht steeds zal onderstrepen bij de onderhandelingen over deze overeenkomst. Zij vragen of
het kabinet bereid is bij alle toekomstige onderhandelingen over
migratiedeals vrije controle vanuit de UNHCR op mensenrechten, zoals
vastgelegd in Europees en internationaal recht, centraal te stellen.
De aan het woord zijnde leden hebben met verbazing kennisgenomen van
het nieuws dat het Maltees voorzitterschap de ambitie heeft aangekondigd om een migratiedeal met Libië te sluiten. Deze leden hebben nog
geen enkel teken gehad van het ontstaan van samenhangend bestuur in
Libië, waardoor een dergelijke deal een reële mogelijkheid zou kunnen
worden. Zij ontvangen graag een reactie. Deze leden vragen tevens of de
regering meer informatie kan geven over de vorderingen in de voorgenomen partnerships met Nigeria, Senegal, Ethiopië, Mali en Niger.

4

De leden van de SP-fractie merken op dat de vele drenkelingen op zee
ertoe hebben geleid dat ook non-gouvernementele organisatie (ngo’s)
mensen op zee zijn gaan redden. Zij begrijpen dat deze organisaties niet
willen dat vluchtelingen terug naar Libië gestuurd worden en daarom
liever mensen naar Europa brengen. Tegelijkertijd moeten zij zich wel aan
het internationaal (zee)recht houden en is samenwerking met mensensmokkelaars onwenselijk. Deze leden vinden het dan ook goed dat die
mogelijke samenwerking onderzocht wordt.
De oplossing die het kabinet lijkt voor te staan is het sluiten van deals
naar voorbeeld van de Turkijedeal met verschillende Noord-Afrikaanse
landen. De aan het woord zijnde leden zouden graag een reactie krijgen
op de aanhoudende berichten over een op handen zijnde Libiëdeal,
alsmede deals met andere Afrikaanse landen. Kunt u aangeven met welke
landen er over deals onderhandeld wordt naar voorbeeld van de
Turkijedeal, in welke fase deze onderhandelingen zich bevinden en een
inschatting geven hoe haalbaar deze deals zijn? Deelt u de mening dat
– aangezien berichten over mensenrechtenschendingen van vluchtelingen
in Libië blijven binnenkomen – het terugsturen van mensen naar Libië op
dit moment een schending zou zijn van het beginsel van
non-refoulement? Deelt u de mening dat het sluiten van een Libiëdeal
naar voorbeeld van de Turkijedeal, inclusief het terugsturen van vluchtelingen naar Libië, daarom op dit moment vrijwel onmogelijk is?
Binnen de EU verloopt de herverdeling moeizaam en de leden van de
SP-fractie steunen het kabinet met het blijven aandringen op het nakomen
van de gemaakte afspraken inzake herverdeling vanuit Griekenland en
Italië. Deze leden rekenen erop dat u dat opnieuw tijdens de komende
JBZ-raad zal doen. Daarnaast vernemen voornoemde leden graag een
reactie op de stelling van Hongarije dat dit land al genoeg zou hebben
gedaan door een hek langs de grens te bouwen. Daarnaast wil Hongarije
aangemerkt worden als grensland van waaruit vluchtelingen over Europa
verdeeld zouden moeten worden, zoals Griekenland en Italië. Graag
vernemen deze leden hierop een reactie.
De leden van de SP-fractie vernemen graag een reactie op het nieuws dat
de Europese Commissie juni als deadline voor Hongarije en Polen heeft
gesteld om te beginnen met het opnemen van mensen in het kader van de
herverdeling vanuit Italië en Griekenland. Deze leden vragen wat de
Europese Commissie gaat doen als Hongarije en Polen hier niet aan
voldoen en of dit ultimatum ook geldt voor andere lidstaten die nog
weinig mensen hebben opgenomen.
Eveneens wensen voornoemde leden een reactie op de stelling van
Oostenrijk dat zij al genoeg mensen hebben openomen en dat er ook
vanuit dat land mensen over Europa zouden moeten worden herverdeeld.
Hoeveel mensen heeft Oostenrijk de afgelopen jaren opgenomen? Deelt u
de mening dat de situatie in Oostenrijk niet te vergelijken is met die in
Griekenland en Italië? Ook Denemarken lijkt steeds meer dwars te liggen.
Zij zeggen grenscontroles te blijven uitvoeren, ook na de zes maanden
waarvan door de Europese Commissie is gezegd dat dit is toegestaan. De
leden van de SP-fractie vernemen hierop graag een reactie.
Nederland loopt goed op schema met inmiddels bijna 1.800 mensen die in
het kader van de herverdeling zijn overgebracht. Om te zorgen dat
Nederland zich aan de gemaakte afspraken houdt moeten daar uiterlijk
september 2017 nog meer dan 4.000 mensen bijkomen. Is Nederland van
plan daaraan te voldoen en zo ja, hoe? Hoe ziet u de suggestie van de
Europese Commissie om meer te coördineren met andere landen met
grote maandelijkse transfers teneinde logistieke problemen te
voorkomen? De leden van de SP-fractie menen dat dit een logische
aanbeveling is.
Voornoemde leden gaan ervan uit dat de regering het concept van
flexibele solidariteit zal afwijzen, zoals in lijn met de aangenomen motie.
Gaat het kabinet zich inderdaad verzetten tegen het plan van de Europese

5

Commissie om lidstaten hun verantwoordelijkheid te laten afkopen door
60.000 euro te betalen per afgewezen asielzoeker? Hoe staan andere
lidstaten hierin?
De aan het woord zijnde leden menen daarnaast dat kwetsbare groepen
zoals kinderen, de eersten zouden moeten zijn die herverdeeld worden en
vernemen graag of u zich wilt inzetten in de eerste plaats kinderen uit
Griekenland en Italië over te brengen.
Op de agenda voor de JBZ-raad staat ook het GEAS. Deze leden zijn van
mening dat daarin een zwaarder gewicht gehecht moet worden aan het
belang van het kind en zij vragen of u zich kunt inzetten voor het
schrappen van de mogelijkheid tot het detineren van minderjarigen.
De leden van de SP-fractie zien graag een reactie op het aangenomen
conceptrapport van de behandelende LIBE-commissie, waarin onder
andere wordt gesteld dat asielzoekers binnen twee maanden na het
indienen van hun aanvraag toegang zouden moeten krijgen tot de
arbeidsmarkt, vreemdelingendetentie alleen in uiterste gevallen
toelaatbaar is en kinderen nooit gedetineerd mogen worden, minderjarigen binnen een maand na aankomst toegang tot onderwijs moeten
krijgen en zij een voogd aangewezen dienen te krijgen die over hun
rechten en plichten waakt.
Deze leden zouden graag meer duidelijkheid krijgen over het uitzetten van
vluchtelingen naar Sudan. Klopt het dat er al drie jaar niemand naar
Sudan is uitgezet? Waarom niet? Hoe is het asielbeleid ten aanzien van
Sudan in andere Europese lidstaten?
Ten slotte vernemen de leden van de SP-fractie graag een reactie op het
nieuwe jaarverslag van One World Ukraine ten aanzien van Oekraïne,
waarin te lezen valt dat er in 2016 246 hatecrimes tegen LHBTers werden
geregistreerd. Dit is een toename van maar liefst 300%. Ziet u hierin
aanleiding om het «veilig land» beleid voor LHBT’ers uit Oekraïne te
herzien? Deze leden vernemen graag waarom er bij andere landen zoals
bijvoorbeeld Marokko, voor deze groep wel een uitzondering gemaakt is.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
verslag van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken. Zij hebben hier de
volgende vragen over.
De Europese Commissie is verzocht van de mogelijkheid gebruik te maken
de terugkeerrichtlijn te herzien. Wat wilt u precies herzien in de terugkeerrichtlijn?
In het verslag wordt ook gezegd dat volgens Nederland het huidige acquis
de terugkeer belemmert, onder meer voor wat betreft de vreemdelingenbewaring. Wat mag u nu niet, wat u wel zou willen?
Voornoemde leden hebben verder met instemming kennisgenomen van
het feit dat Dublin-claimanten niet meer overgedragen worden aan
Hongarije, omdat dit land zich niet houdt aan de afspraken van het
Dublin-verdrag. Deze leden ontvangen echter ook berichten dat andere
landen zich niet aan de afspraken houden van het Dublin-verdrag:
overgedragen asielzoekers aan landen als Bulgarije, Italië en Frankrijk
worden daar niet opgevangen maar op straat gezet. Kent u dergelijke
berichten ook? Bent u bereid dergelijke berichten te onderzoeken? Zo nee,
waarom niet?
De leden van de ChristenUnie-fractie ontvangen graag een reactie op het
bericht dat de Libische kustwacht een boot met vluchtelingen heeft
teruggebracht naar Libië. Weet u wat er met de opvarenden die op het
schip gebeurd is?
Deze leden vragen wat er concreet gebeurt met het pakket van 90 miljoen
euro dat goedgekeurd is voor programma’s in Libië ten behoeve van
bescherming van vluchtelingen en migranten. Kunt u hier op ingaan?
Graag ontvangen voornoemde leden een reactie op het bericht dat de
Griekse overheid migranten op de Griekse eilanden geld biedt om niet in
hoger beroep te gaan tegen de afwijzing van hun asielverzoek.

6

2. Rapportage Vreemdelingenketen
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
rapportage Vreemdelingenketen 2016. Het valt deze leden daarbij op dat
in 2016 flink meer vreemdelingen zijn vertrokken dan in 2015. Zij wijzen er
daarbij op dat het van belang is dat kwetsbare vreemdelingen, zoals
gezinnen met jonge kinderen en alleenstaande minderjarige op een
veilige manier terugkeren naar hun land van herkomst. Deze leden vragen
hoeveel kinderen in 2016 Nederland hebben verlaten en in hoeverre de
veilige terugkeer van deze kinderen wordt gemonitord. Zij vragen
daarnaast of het kabinet bereid is zich in zowel het Nederlandse als in het
Europese beleid in te zetten om er voor te zorgen dat het belang van
kinderen op de eerste plaats staat, ook bij terugkeer naar het land van
herkomst.
II. Reactie van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie

7