Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1850
Vragen van de leden Ceder (ChristenUnie) en Westerveld (GroenLinks) aan
de Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over terugplaatsingen na uithuisplaatsingen
(ingezonden 19 januari 2022).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming), mede namens de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 24 februari
2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1627.
Vraag 1
Bent u bekend met de reportage van Argos «Uithuisplaatsingen: komen de
kinderen ooit weer thuis?» van zaterdag 15 januari en het onderzoek van
Defence for Children «Terug naar huis»?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat het doel van een uithuisplaatsing is om een kind indien
mogelijk zo snel als mogelijk terug naar huis te plaatsen? Welke maatregelen
neemt u om te voorkomen dat kinderen onnodig lang uit huis worden
geplaatst?
Antwoord 2
Een uithuisplaatsing is geen doel op zich, maar een ingrijpend middel om
ervoor te zorgen dat de jeugdige veilig is en zich goed kan ontwikkelen, of
om een jeugdige een behandeling te geven die anders niet mogelijk is.
Gedurende de ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing is één van de
doelstellingen te onderzoeken of en hoe het kind weer thuis kan opgroeien.
De aanpak van de Gecertificeerde Instelling (GI) is gericht op het verbeteren
van de situatie in het gezin, zodat een kind weer veilig thuis kan opgroeien en
zich daar verder kan ontwikkelen. De inzet van hulp bij een ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing is dan ook erop gericht dat ouders zelf weer de
verantwoordelijkheid over de verzorging en opvoeding van hun kind kunnen
dragen en dat eventuele behandeling van een kind vanuit die thuissituatie
geboden kan worden. In het antwoord op vraag 5 wordt nader ingaan op de
inzet van de GI gericht op terugplaatsing.

ah-tk-20212022-1850
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke belangrijkste knelpunten identificeert u die passende zorg bij een
uithuisplaatsing in de weg staan?
Antwoord 3
In de praktijk en in het inspectierapport «Kwetsbare kinderen onvoldoende
beschermd»1 worden diverse knelpunten genoemd die in de weg kunnen
staan aan het organiseren van passende en tijdige hulp voor kinderen met
een kinderbeschermingsmaatregel, bijvoorbeeld door onvoldoende (passend)
residentieel hulpaanbod voor jeugdigen met de meest complexe problematiek en onvoldoende specialistisch ambulant (jeugd-GGZ) hulpaanbod.
Daarnaast kunnen er knelpunten zijn in de toeleiding naar passende en tijdige
jeugdhulp en knelpunten bij aanbieders.
Vanuit het Rijk zijn diverse maatregelen in gang gezet om de jeugdhulp,
jeugdbescherming en jeugdreclassering te verbeteren, zoals beschreven in de
Voortgangsbrief van 22 november 2021. Zo is in het kader van de doorbraakaanpak ingezet op het verbeteren van de samenwerking tussen regionale
expertteams en GI’s waar het tijdige en passende jeugdhulp betreft. Wanneer
de benodigde zorg niet van de grond komt of zorg vastloopt, kunnen
regionale expertteams jeugd helpen om passende hulp te organiseren.
Expertteams kunnen hierbij ondersteund worden door de bovenregionale
expertisenetwerken. De accounthoudende regio’s hebben in 2021 incidentele
financiële ondersteuning ontvangen, voor de werkzaamheden van GI’s bij het
vinden en matchen van passende en tijdige jeugdhulp. Daarnaast werkt het
Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ) in opdracht van VWS en de
VNG aan het verkrijgen van inzicht en overzicht van regionale wachttijden.
Ook werkt het OZJ samen met verschillende regio’s om onderliggende
oorzaken van wachttijden aan te pakken. Deze gecombineerde aanpak is
nodig om voor de lange termijn te komen tot structurele oplossingen voor
wachttijden. Met het wetsvoorstel «Wet verbetering beschikbaarheid zorg
voor jeugdigen» wordt beoogd de beschikbaarheid van specialistische
vormen van jeugdhulp te verbeteren. Het wetsvoorstel ziet o.a. op verplichte
regionale samenwerking tussen gemeenten voor de inkoop van specialistische zorg voor jeugdigen.
Vraag 4
Wat is de stand van zaken rondom de Kamerbreed aangenomen motie
Westerveld-Wörsdorfer (Kamerstuk 31 839, nr. 732) waarin wordt gevraagd
om een plan van aanpak om uithuisplaatsingen tegen te gaan? Wat is de
uitkomst van het rondetafelgesprek met betrokkenen?2.
Antwoord 4
Op 22 november 2021 heeft de ambtsvoorganger van de Staatssecretaris van
VWS u geïnformeerd dat ter uitvoering van de motie Westerveld-Wörsdörfer
op 8 november 2021 een expertmeeting gehouden is onder leiding van het
OZJ over het voorkomen van uithuisplaatsingen.3 De belangrijkste bevindingen van deze expertmeeting zijn dat de keten vereenvoudigd moet worden,
dat er beter samengewerkt moet worden, dat de rechtspositie van ouder en
kind verbeterd moet worden, dat er een gevarieerder en flexibeler zorgaanbod moet zijn, dat er gezinsgerichter gekeken moet worden en dat gewerkt
moet worden vanuit een gedeelde verklarende analyse. Deze bevindingen
worden meegenomen bij de opstelling van de Hervormingsagenda Jeugd en
zijn onderdeel van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
Vraag 5
Wat kunnen gecertificeerde instellingen nu al doen om op een betere manier
te werken aan het terugplaatsen van kinderen?

1

Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd | Rapport | Rijksoverheid.nl
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2020–2021, nr. 3976
3
Bijlage bij Kamerstuk 31 839, nr 812.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 5
De aanpak van de GI is gericht op het verbeteren van de situatie in het gezin,
zodat een kind weer veilig thuis kan opgroeien en zich daar verder kan
ontwikkelen. Jeugdbeschermers stellen hiertoe samen met ouders en
kinderen een plan van aanpak op met doelen waaraan gewerkt moet worden
en welke hulpverlening daarvoor nodig is. De begeleiding bij een uithuisplaatsing kan bijvoorbeeld gericht zijn op het versterken van de opvoedingsvaardigheden van ouders of het herstellen van de veiligheid in de gezinssituatie. Het is van belang om gerichte maatregelen te kunnen nemen ten
behoeve van het bevorderen van terugplaatsen. Hiervoor is meer inzicht
nodig in de praktijk van terugplaatsing. Bijvoorbeeld: Welke precieze inzet
wordt door GI’s gepleegd? In welke mate lukt het om kinderen duurzaam
terug te plaatsen? In welke situaties lukt dat wel en in welke situaties lukt dat
niet? Ik heb het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
(WODC) gevraagd deze en mogelijke andere relevante vragen te onderzoeken.
De uitkomsten van dit onderzoek wil ik vervolgens benutten om concrete
maatregelen te nemen om de praktijk van het terugplaatsen van kinderen in
de jeugdbescherming te verbeteren (zie ook het antwoord op vraag 10). Ik zal
uw Kamer bij de voortgangsbrief Jeugd van juni 2022 nader informeren over
de voortgang van het onderzoek.
Vraag 6
Wat zijn gemiddeld de financiële kosten voor het uit huis plaatsen van een
kind?
Antwoord 6
De directe kosten van een uithuisplaatsing verschillen sterk per situatie. In het
geval van een uithuisplaatsing worden kosten voor de uitvoering van een
ondertoezichtstelling of voogdijmaatregel gemaakt. De kosten hiervan liggen
rond de € 10.000 respectievelijk € 6.500 per jaar. Dit zijn de kosten voor de
uitvoering van een kinderbeschermingsmaatregel op jaarbasis (inclusief
kosten uithuisplaatsing). Daarnaast worden kosten gemaakt voor de
(verblijfs)zorg aan de kinderen die uithuisgeplaatst zijn. Deze kosten lopen
sterk uiteen, afhankelijk van het soort hulp dat wordt ingezet. Bij een
plaatsing in een pleeggezin liggen de kosten rond de € 16.000 per jaar. Bij
plaatsing in een instelling voor gesloten jeugdhulp komen de kosten op
jaarbasis uit op circa € 170.000. Naast pleegzorg en gesloten jeugdhulp is er
een breed spectrum aan vormen van jeugdhulp met verblijf, zoals kamertrainingscentra, gezinshuizen maar ook residentiële instellingen waar hoog
specialistische behandeling geboden wordt. De kosten hiervoor lopen
gemiddeld uiteen van € 30.000 oplopend tot € 120.000. Aanvullend op
jeugdhulp met verblijf kan ook nog ambulante jeugdhulp worden ingezet.
Naast bovengenoemde kosten voor jeugdzorg kunnen ook op andere
terreinen kosten worden gemaakt. Te denken valt daarbij aan kosten voor de
rechterlijke macht (kinderrechter), maar bijvoorbeeld ook kosten voor
leerlingenvervoer zodat een kind dat uithuisgeplaatst is naar zijn eigen school
kan gaan.
Vraag 7
Wat zijn gemiddeld de kosten van een jaar lang passende ondersteuning
bieden aan een ouder en kind thuis?
Antwoord 7
Hiervoor zijn geen gemiddelde bedragen te noemen. Het hangt sterk af van
de problematiek en daarmee welke hulp en/of ondersteuning er sociaal
domein breed of vanuit de zorgverzekeringswet nodig is voor het kind en de
ouder thuis. Ambulante trajecten ter voorkoming/vervanging van een
uithuisplaatsing kunnen zeer intensief zijn. De kosten voor het bieden van
passende hulp en/of ondersteuning thuis zijn niet per definitie lager dan de
kosten die gepaard gaan met een uithuisplaatsing.
Vraag 8
Klopt het dat er geen cijfers bekend zijn over terugplaatsingen van kinderen
die uit huis zijn geplaatst?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Ja, het klopt dat op dit moment geen directe cijfers beschikbaar zijn over hoe
vaak het voorkomt dat kinderen na een uithuisplaatsing worden teruggeplaatst bij hun ouders.
De cijfers over het aantal uithuisplaatsingen worden sinds 2015 gereconstrueerd door te kijken naar de samenloop van een ondertoezichtstelling met
jeugdhulp met verblijf (een jeugdige die op een enig moment in een jaar
naast een ondertoezichtstelling ook jeugdhulp met verblijf ontvangt,
bijvoorbeeld pleegzorg). Om nog beter zicht te krijgen op het aantal
uithuisplaatsingen, alsmede de duur van een uithuisplaatsing, worden vanaf
dit jaar door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bij GI’s ook
gegevens uitgevraagd met betrekking tot de machtigingen uithuisplaatsingen.
Het aantal machtigingen dat is beëindigd vormt een indicatie voor het aantal
kinderen dat weer is teruggeplaatst. Het is slechts een indicatie, omdat een
machtiging die is beëindigd niet per se hoeft te betekenen dat het kind weer
bij zijn ouders woont, bijvoorbeeld in de situatie dat de hulp wordt voorgezet
in vrijwillig kader en het kind bij pleegouders blijft wonen.
Vraag 9
Bent u van mening dat registratie van terugplaatsingen kan helpen om beleid
over uithuisplaatsingen en jeugdzorg te verbeteren?
Antwoord 9
Ik onderschrijf het belang van registratie van terugplaatsing na een uithuisplaatsing. Dit geeft informatie over het behalen van één van de doelstellingen
van een ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing, namelijk dat ouders na
bepaalde tijd zelf de opvoedingsverantwoordelijkheid weer kunnen dragen.
Vraag 10
Bent u bereid om voortaan terugplaatsingen te registreren, te laten registeren
en geaggregeerde cijfers bij te houden en regelmatig transparant te
publiceren? Kunt u schetsen wat hierin de mogelijkheden en vormen zijn?
Antwoord 10
Ik ben bereid de registratie op dit punt te verbeteren. Mijn ministerie treedt in
overleg met Jeugdzorg Nederland, Raad voor de Kinderbescherming en het
CBS om de mogelijkheden te verkennen voor het registreren van terugplaatsingen, hierbij ook rekening houdend met de administratieve lasten.
Daarnaast vind ik het belangrijk om scherper zicht te krijgen op de praktijk
van terugplaatsing, zodat we de toekomstige cijfers ook in perspectief kunnen
plaatsen. Hier wil ik onderzoek naar laten doen (zie ook het antwoord op
vraag 5).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4