RAPPORTAGE
DEELONDERZOEK
INBURGERAARS:
INBURGERINGSONDERWIJS
Januari 2017

IN OPDRACHT VAN:
Dienst Uitvoering Onderwijs en Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

UITGEVOERD DOOR:
MWM2, Niels Couvreur & Sharon van de Hoek

2

SAMENVATTING
ACHTERGROND
Uit verdiepend onderzoek dat in november 2016 is uitgevoerd onder inburgeringsplichtigen is gebleken dat 91%
van de inburgeringsplichtigen de Nederlandse taal leert door een cursus Nederlands te volgen. Ruim de helft van
de inburgeringsplichtigen (59%) die een cursus volgen is tevreden over deze cursus; 11% is hier ontevreden over.
Er lijkt ruimte voor verbetering te zijn met betrekking tot de cursus. Daarom is in opdracht van DUO een
deelonderzoek inburgeringstraject met de focus op onderwijs gestart. Dit onderzoek bestaat uit zowel kwalitatief
als kwantitatief onderzoek onder Docenten Nederlands als Tweede Taal (afgekort: docent NT2). Deze rapportage
bevat de resultaten van het kwantitatieve onderzoek.
De hoofddoelstelling van deze rapportage is als volgt:

Inzicht verkrijgen in de succes- en faalfactoren in het inburgeringsproces met de focus op
onderwijs.

RESULTATEN
Docenten beoordelen de inburgeringscursus gemiddeld met een 7,6. De kwaliteit is volgens 71% van de docenten
het speerpunt, op afstand gevolgd door groepsgrootte (37%), niveau van de les (34%) en bereikbaarheid (32%).
Het verschil in leerniveau is volgens docenten het grootste aandachtspunt van de cursus (41%). Niet alleen
docenten geven aan dat dit een punt van aandacht is, uit eerder onderzoek onder inburgeraars zelf bleek dit ook
naar voren te komen.

85% van de cursisten rondt de cursus af, 15% van de cursisten doet dit volgens docenten niet. De voornaamste
reden hiervoor is trauma of ziekte (61%), gevolgd door taalbarrière (34%) en het hoge niveau van de cursus
(20%).

Voornaamste succesfactoren voor het slagen van de cursus zijn volgens docenten; gekwalificeerde docenten, de
controle op aanwezigheid, het gebruik van computers/internet in de klas en een intaketoets om taal en
studieniveau te bepalen. Al deze factoren zijn ook vaak het meest aanwezig bij de opleidingsinstelling. Volgens
docenten is het doen van examentraining van belang, maar is dit niet altijd aanwezig in het programma van de
opleidingsinstelling. Met examentraining wordt niet het maken van oefenexamens bedoeld, maar een cursist
voorbereiden op de examens door bijvoorbeeld leren omgaan met tijdsdruk of stress.

Voor bijna alle docenten (87%) is het duidelijk welke examenonderdelen een cursist moet doen. 13% geeft aan
dat het voor hen niet duidelijk is, volgens de meeste van hen is vooral wetgeving omtrent het examenonderdeel
Oriëntatie Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) onduidelijk.

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

3

In tabel 1 zijn de grootste plus- en minpunten van de inburgeringscursus weergegeven. Deze worden daarna
kort toegelicht.
Tabel 1: Plus- en minpunten inburgeringscursus
Pluspunten

Minpunten

1. Kwaliteit van docenten (71%)

1. Niveauverschil (41%)

2. Groepsgrootte (37%)

2. Aantal lesuren per week (26%)

3. Niveau van de les (34%)

3. Informatievoorziening van BOW (21%)

4. Bereikbaarheid locatie (32%)

4. Groepsgrootte (19%)

5. Aantal lesuren per week (29%)

5. Lesmateriaal (18%)

Niveauverschil grootste minpunt van inburgeringscursus
41% van de docenten vindt niveauverschil het grootste minpunt van de inburgeringscursus. Dit terwijl negen op
de tien docenten aangeeft dat het belangrijk is om groepen in te delen op taalniveau en 68% aangeeft dat dit
daadwerkelijk gebeurd. Tegelijkertijd geeft ruim 80% aan dat de opleidingsinstelling bij aanvang van de cursus
een intaketoets doet om taalniveau en studievaardigheid te bepalen.

Maximaal 10 cursisten per klas
Docenten die maximaal tien cursisten in hun groep hebben zijn meer tevreden over de groepsgrootte dan
docenten die les geven aan 11 of meer cursisten. Grote opleidingsinstellingen (meer dan 500 cursisten) geven
vaker aan dat groepsgrootte een minpunt is in vergelijking met opleidingen die aan minder dan 500 cursisten les
geven. De gemiddelde groepsgrootte voor grote opleidingsinstellingen is 14 cursisten per klas.

Minimaal 6 Lesuren per week
Gemiddeld krijgt een cursist wekelijks 9 uur les. Docenten die minimaal 6 uur les geven per week geven het aantal
lesuren op als pluspunt. Docenten die minder dan 6 uur per week les geven ervaren het aantal lesuren juist als
minpunt.

Minder tevreden over informatievoorziening van BOW
Blik Op Werk (BOW) verstrekt via de website www.blikopwerk.nl informatie aan inburgeringsplichtigen over de
inburgeringscursus. Volgens één op de vijf docenten is deze informatie een punt van aandacht. Docenten vinden
deze informatie vooral onduidelijk (42%) en moeilijk vindbaar (37%).

Lesmateriaal te moeilijk
18% van de docenten geeft aan dat het lesmateriaal een minpunt is. Ook geeft 10% van de docenten aan dat het
lesmateriaal dat zij gebruiken een minder geschikte of te moeilijke methode betreft.

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

4

AANBEVELINGEN
Uit de succesfactoren en plus- en minpunten van dit onderzoek zijn een aantal do’s and dont’s die naar voren
komen:
+

Na het bepalen van taalniveau en studievaardigheid is het van belang om cursisten ook zoveel mogelijk op
niveau in te delen.

+

Het minimaal aantal lesuren dat cursisten volgens docenten nodig hebben om de Nederlandse taal te leren
is 6 uur.

+

Door het niveau van het lesmateriaal aan te laten sluiten op het niveau van de cursist en door gebruik van
de juiste methode kan de cursus verder worden verbeterd.

Overige aanbevelingen:
+

De informatie die via BOW wordt aangeboden makkelijker vindbaar en duidelijker maken.

+

Meer examentraining (bijv. omgaan met tijdsdruk) aanbieden op opleidingsinstellingen.

+

De wetgeving omtrent het examenonderdeel ONA verduidelijken voor docenten.

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

5

INHOUDSOPGAVE
Samenvatting .......................................................................................................................................................... 2
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 5
1. Inleiding ............................................................................................................................................................... 6
1.1 Achtergrond .................................................................................................................................................. 6
1.2 Doelstellingen onderzoek.............................................................................................................................. 6
2. Onderzoeksopzet ................................................................................................................................................ 8
2.1 Doelgroep ...................................................................................................................................................... 8
2.2 Methodologie en veldwerk ........................................................................................................................... 8
2.3 Netto respons ................................................................................................................................................ 8
2.4 Vragenlijst ..................................................................................................................................................... 8
3. Perspectief cursist (vanuit oogpunt docent) ....................................................................................................... 9
3.1 Motivatie om te voldoen aan inburgeringsplicht .......................................................................................... 9
3.2 Keuze voor opleidingsinstelling ................................................................................................................... 10
3.3 Stoppen met cursus .................................................................................................................................... 11
3.4 Informatievoorziening blik op werk ............................................................................................................ 12
4. Beoordeling inburgeringscursus volgens docenten .......................................................................................... 13
4.1 Beoordeling inburgeringscursus.................................................................................................................. 13
4.2 Plus- en minpunten opleiding ..................................................................................................................... 15
4.3 Succesfactoren opleidingsinstelling ............................................................................................................ 17
5. Kennisniveau en motivatie docenten ................................................................................................................ 19
5.1 Verplichte examenonderdelen.................................................................................................................... 19
5.2 Motivatie docenten ..................................................................................................................................... 19
6. Achtergrondgegevens ....................................................................................................................................... 20
Bijlage: Vragenlijst ................................................................................................................................................. 22

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

6

1. INLEIDING

1.1 ACHTERGROND
Per 1 januari 2013 is de Wet inburgering gewijzigd. Inburgeringsplichtigen zijn sindsdien meer dan voorheen zelf
verantwoordelijk voor de eigen inburgering. De gemeentelijke taak in de uitvoering van de Wet Inburgering is
vervallen. Met ingang van 1 januari 2013 is de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) de centrale
uitvoeringsorganisatie van de Wet Inburgering. DUO geeft voorlichting, verstrekt leningen, neemt de
inburgeringsexamens af, controleert of de nieuwkomers hebben voldaan aan de inburgeringsplicht en legt
eventueel boetes op.

Inburgeringsplichtigen hebben in beginsel 3 jaar de tijd om aan de inburgeringsplicht te voldoen, door het
inburgeringsexamen of het staatsexamen NT2 te behalen. Ongeveer de helft van de asielmigranten heeft
deelgenomen aan een kort voorinburgeringstraject in een Asielzoekerscentrum (AZC). Het overgrote deel van de
overige nieuwkomers (met name gezinsmigranten) heeft reeds voor de komst naar Nederland het Basisexamen
inburgering in het buitenland gedaan.

Het verkrijgen van inzicht in de inspanningen van nieuwkomers is van belang voor de toetsing van de werking
van het inburgeringsbeleid. Daarom voert MWM2 sinds medio 2013 elk kwartaal (cohort) een onderzoek uit
onder nieuwkomers die vanaf 1-1-2013 een kennisgeving van DUO hebben ontvangen. Deze onderzoeken bieden
inzicht in de activiteiten die inburgeringsplichtige nieuwkomers ondernemen om in te burgeren en inzicht in de
beoordeling van de dienstverlening van DUO ten aanzien van de inburgeringsplichtigen (zogeheten 0-metingen).
Naast de 0-metingen is er begin 2016 een verdiepend onderzoek onder cohort 2013-1 en cohort 2013-2
uitgevoerd. Dit onderzoek had als doel inzicht te verkrijgen in de barrières van nieuwkomers ten aanzien van het
inburgeringsproces, en hoe deze barrières eventueel verminderd kunnen worden.

DUO stelt zich ten doel de inburgeringsplichtigen daar waar mogelijk te ondersteunen tijdens het
inburgeringsproces en haar dienstverlening zo goed mogelijk af te stemmen op de behoefte van deze groep.

1.2 DOELSTELLINGEN ONDERZOEK
Uit het verdiepend onderzoek dat in november 2016 is uitgevoerd kwam naar voren dat er in het
inburgeringsproces met name op het gebied ‘onderwijs’ kansen voor verbetering liggen. Daarom is in opdracht
van DUO een deelonderzoek inburgeringstraject met de focus op onderwijs gestart. Dit onderzoek bestaat uit
zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek.

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

7

De eerste fase (kwalitatief onderzoek) is reeds in augustus 2016 afgerond en bestond uit interviews met NT2
docenten, vrijwilligers (taalcoach of klassen assistent) en academici met als vakgebied taalwerving Nederlands
als vreemde taal. Uitkomsten uit het kwalitatieve onderzoek zijn als input gebruikt voor de kwantitatieve fase
van dit onderzoek. Om het onderwijskundige kader te schetsen zijn in de kwantitatieve fase alleen NT2 docenten
ondervraagd.
In deze rapportage zijn de uitkomsten van de kwantitatieve fase van het onderzoek beschreven en geven
antwoord op de volgende onderzoeksdoelstellingen:

Inzicht verkrijgen in de succes en faalfactoren in het inburgeringsproces met de focus op
onderwijs.

Vertaald naar onderzoeksdoelstellingen:
+

Welke factoren bepalen of de inburgeraar wel of geen opleiding gaat volgen, met het oog op het verplichte
inburgeringsexamen?
o

Hoe oriënteren inburgeraars zich op een opleiding en welke factoren zijn doorslaggevend in hun
uiteindelijke keuze?

o

Welke factoren zijn bepalend voor de motivatie (lees: voldoende inzet) van een inburgeraar tijdens
de opleiding?

o

Welke factoren maken dat inburgeraars (tussentijds) stoppen met de opleiding? En wat motiveert
inburgeraars om door te gaan?

o

Welke factoren zijn bepalend voor het moment van deelname aan het examen en wat maakt of de
inburgeraar wel of niet op tijd deelneemt?

+

In welke opzichten kan het onderwijs binnen het inburgeringsproces verbeterd worden?
o

Wat zijn succesfactoren en knelpunten?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

8

2. ONDERZOEKSOPZET

2.1 DOELGROEP
NT2 docenten vormen de doelgroep van het onderzoek (de onderzoekspopulatie). NT2 docenten geven
onderwijs aan inburgeringsplichtigen en zijn daarom direct betrokken bij de succes- en faalfactoren van het
inburgergingsproces met de focus op onderwijs.

2.2 METHODOLOGIE EN VELDWERK
Het onderzoek is uitgevoerd middels de CAWI (Computer Assisted Web Interviewing) methode, in de vorm van
een online vragenlijst.
NT2 docenten die lid zijn van Beroeps Vereniging Nederlands als Tweede Taal (afgekort: bv NT2) hebben een
uitnodiging voor de online vragenlijst ontvangen. Daarnaast heeft de Nederlandse Raad voor Trainingen en
Opleidingen (NRTO) de link naar de online vragenlijst verspreid. De link naar de vragenlijst was een open link
zonder achtergrondgegevens, waardoor de antwoorden niet herleidbaar zijn naar de respondent en de
anonimiteit van de respondent gewaarborgd is. NT2 docenten hebben de gelegenheid gekregen om van 10
november tot en met 10 december 2016 de vragenlijst in te vullen.

2.3 NETTO RESPONS
In totaal hebben 221 NT2 docenten de vragenlijst ingevuld.

2.4 VRAGENLIJST
De vragenlijst van het onderzoek concentreert zich op de volgende onderwerpen:
+ Algemene gegevens (aantal cursisten, aantal lesuren per week etc.)
+ Onderwijs gezien vanuit perspectief cursist (volgens docenten)

+

+

o

Motivatie om te stoppen of om door te gaan met de cursus

o

Factoren die bepalend zijn voor keuze van opleidingsinstelling

Optimalisatie van onderwijs gezien vanuit onderwijskundig perspectief
o

Knelpunten (minpunten)

o

Succesfactoren (pluspunten)

Informatievoorziening vanuit BOW

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

9

3. PERSPECTIEF CURSIST (VANUIT OOGPUNT DOCENT)
91% van de inburgeringsplichtigen leert de Nederlandse taal door een cursus Nederlands te volgen. In dit
hoofdstuk wordt beschreven hoe de cursist (volgens de docent) keuzes maakt met betrekking tot de
inburgeringscursus. Daarnaast wordt motivatie voor het inburgeren, de keuze voor een opleidingsinstelling,
redenen om te stoppen met de cursus en informatievoorziening vanuit BOW in dit hoofdstuk besproken.

3.1 MOTIVATIE OM TE VOLDOEN AAN INBURGERINGSPLICHT
Er zijn verschillende redenen voor cursisten om te willen voldoen aan hun inburgeringsplicht. De kans om jezelf
te ontwikkelen speelt volgens docenten de grootste rol (82%), gevolgd door het verplichte karakter (59%).

Grafiek 1: motivatie om te voldoen aan inburgeringsplicht.

Meerdere antwoorden mogelijk. Wat zijn volgens u de belangrijkste reden(en) voor cursisten om deel te nemen
aan de examens/voldoen aan de inburgeringsplicht?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

10

3.2 KEUZE VOOR OPLEIDINGSINSTELLING
Als inburgeringsplichtigen een inburgeringscursus willen doen kunnen zij vrij kiezen bij welke opleidingsinstelling
ze dit willen doen. Volgens vier van de vijf docenten (79%) is informatie en advies van anderen het meest
bepalend bij deze keuze. Gevolgd door nabijheid van de cursusinstelling (69%). Prijs van de cursus (20%) en
opleidingsniveau van de cursist (20%) zijn volgens docenten minder belangrijke redenen. Onder de categorie
‘anders’ noemen docenten onder andere: aangeboden extra’s en snelle doorlooptijd van de cursus.

Grafiek 2: keuze voor opleidingsinstelling.

Informatie/advies van anderen (taalmaatje/andere
cursist etc.)

79%

Nabijheid cursusinstelling

69%

Kwaliteit van de cursus

34%

Informatievoorziening rondom de aangeboden cursus

29%

Prijs van de cursus

20%

Opleidingsniveau van de cursist

20%

Weet ik niet

2%

Anders

14%

Maximaal 3 antwoorden mogelijk. Welke factoren zijn volgens u voor de cursist het meest bepalend bij de keuze
van een opleidingsinstelling voor de inburgeringscursus?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

11

3.3 STOPPEN MET CURSUS
Gemiddeld zitten er bij aanvang 12 cursisten in een les. Van deze 12 cursisten rondt 85% de cursus af. 15% haakt
tussentijds af. Veruit de belangrijkste stopfactor is ziekte of trauma (61%), gevolgd door taalbarrière (34%) en
het te hoge niveau van de cursus (30%). Met taalbarrière wordt bedoeld dat de Nederlandse taal te moeilijk is
voor de cursist. Met ‘niveau van de cursus is te moeilijk’ wordt het te hoge niveau, en niet per se moeite met de
taal, bedoeld.

Grafiek 3: tussentijds stoppen met cursus.
Trauma / ziekte
Taal is te moeilijk (taalbarrière)
Niveau van de cursus is te moeilijk
Geen tijd door zorg kinderen
Geen motivatie
Verhuizen (vanuit AZC naar een huis of naar ander AZC)
Geen tijd door werk / vrijwilligerswerk
Geen geld voor kinderopvang
Geen geld voor reiskosten
Geen geld voor cursus
Zelfstudie/studie op andere manier dan cursus
Overstap naar andere opleidingsinstelling
Reisafstand is te groot
Geen tijd door opleiding (voor beroep of werk)
Cursist is analfabeet
Niveau van de cursus is te makkelijk
Anders
Weet ik niet

61%
34%
30%
29%
24%
19%
18%
14%
11%
10%
8%
8%
8%
7%
6%
4%
5%
3%

Meerdere antwoorden mogelijk. Wat zijn volgens u de belangrijkste reden(en) voor cursisten om voortijdig te
stoppen met de cursus?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

12

3.4 INFORMATIEVOORZIENING BLIK OP WERK
Blik Op Werk (BOW) verstrekt via een website informatie aan inburgeringsplichtigen over de inburgeringscursus.
21% van de docenten geeft aan dat zij de informatievoorziening vanuit BOW een minpunt van de
inburgeringscursus vinden. Kenmerkend is het lage percentage (helemaal) eens op stellingen waarin gevraagd
wordt wat docenten van de informatie vinden. Volgens twee op de vijf docenten (42%) is de informatie
onduidelijk. Ook vindt 37% de informatie niet makkelijk vindbaar en één op de drie (32%) vindt het niet praktisch
bruikbaar.

Grafiek 4: informatievoorziening BOW.

Duidelijk

Makkelijk vindbaar

9%

48%

29%

13%

50%

Praktisch bruikbaar 1% 10%

57%

Volledig 1% 13%

13%

27%

62%
Helemaal eens

Eens

Oneens

Helemaal oneens

10%

24%

18%

8%

5%

Neutraal

De informatie die BOW aan inburgeringsplichtigen verstrekt is…

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

13

4. BEOORDELING INBURGERINGSCURSUS VOLGENS DOCENTEN
In dit hoofdstuk wordt de beoordeling van de inburgeringscursus volgens docenten besproken. Het hoofdstuk
begint met een algemeen oordeel gevolgd door plus- en minpunten over de inburgeringscursus. In de laatste
paragraaf worden succesfactoren besproken.

4.1 BEOORDELING INBURGERINGSCURSUS
Over het algemeen zijn docenten tevreden over de inburgeringslessen. 60% vindt de lessen goed. 36% geeft een
voldoende en 4% een onvoldoende. Gemiddeld geven docenten een 7,6 voor de inburgerings-lessen.

Grafiek 5: rapportcijfer inburgeringscursus.

Welk rapportcijfer zou u zelf geven voor de inburgeringscursussen?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

14

Op de open vraag ‘Wat vindt u van de inburgeringslessen?’ geeft de helft van de docenten (49%) aan dat zij het
goede, nuttige lessen vinden. Knelpunten zijn vooral: een verkeerde, te moeilijke methode (10%), onvoldoende
uren en/of middelen die beschikbaar zijn (10%) en een te grote of heterogene groep (7%).

Grafiek 6: positieve mening over inburgeringslessen.

Goede, nuttige lessen

49%

Focus op verwerven taal

9%

Bieden maatwerk

9%

Methoden en/of materiaal zijn goed

8%

Les geven is interessant, uitdagend werk

4%

Werken met homogene groepen

2%

Grafiek 7: negatieve mening over inburgeringslessen.

Verkeerde, te moeilijke methode

10%

Onvoldoende lesuren / middelen voor cursisten

10%

Doen ons best, maar lastige doelgroep

9%

Groep cursisten te heterogeen / groot

7%

Veel in- en uitstroom van cursisten

3%

Cursisten zijn afgeleid, afwezig en/of hebben persoonlijke
problemen

3%

Open vraag. De gegeven antwoorden zijn vertaald naar categorieën: Kunt u kort in uw eigen woorden aangeven
wat u vindt van de inburgeringslessen die u aanbiedt?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

15

4.2 PLUS- EN MINPUNTEN OPLEIDING
Aan docenten is gevraagd wat volgens hen de beste en zwakkere punten zijn van de opleidingsinstelling waar zij
werken.

Kwaliteit van docenten is volgens driekwart (71%) het voornaamste pluspunt, op afstand gevolgd door
groepsgrootte (37%), niveau van de les (34%) en bereikbaarheid van de locatie (32%). Docenten die minder dan
11 cursisten in hun klas hebben zijn meer tevreden over groepsgrootte dan docenten met 11 cursisten of meer.
Met extra faciliteiten wordt bijvoorbeeld het aanbieden van een extra huiswerkdag en informatievoorziening
vanuit de school bedoeld.
Bij de categorie ‘anders’ wordt onder andere betrokkenheid van de docent genoemd.

Grafiek 8: beste punten inburgeringscursus.
Kwaliteit van de docenten

71%

Groepsgrootte

37%

Niveau van de les

34%

Bereikbaarheid locatie

32%

Frequentie van de lessen / aantal lesuren per week

29%

Lesmateriaal

28%

Cursisten in 1 klas hebben een gelijk niveau
Controles op leskwaliteit

18%
13%

Extra faciliteiten / ondersteuning

7%

Informatievoorziening vanuit overheid rondom cursus

1%

Anders

8%

Maximaal 3 antwoorden mogelijk. Wat zijn in uw ogen de beste punten van de inburgeringscursussen van uw
opleidingsinstelling?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

16

Driekwart van de docenten (74%) geeft aan dat cursisten niet hetzelfde leerniveau hebben, 26% geeft aan dit
wel te doen. Volgens 41% is het niveauverschil een aandachtspunt van de inburgeringscursus. Gevolgd door
frequentie van de lessen / aantal lessen per week (26%) en de informatievoorziening vanuit BOW rondom de
cursus (21%).

Grafiek 9: zwakste punten inburgeringscursus.

Grote verschillen in niveau van cursisten in de klas

41%

Frequentie van de lessen / aantal lesuren per week

26%

Informatievoorziening vanuit BOW rondom cursus

21%

Groepsgrootte

19%

Lesmateriaal

18%

Controles op leskwaliteit

18%

Bereikbaarheid locatie
Kwaliteit van de docenten
Anders
Geen van bovenstaande

9%
5%
16%
21%

Maximaal 3 antwoorden mogelijk. Wat zijn in uw ogen zwakke(re) punten van de inburgeringscursus?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

17

4.3 SUCCESFACTOREN OPLEIDINGSINSTELLING
Er is aan docenten gevraagd welke onderdelen en diensten worden aangeboden door de onderwijsinstelling
waar zij les geven en ook hoe belangrijk deze onderdelen zijn voor het succes van de cursus. De resultaten zijn
weergegeven in een prioriteitenmatrix (grafiek 10, volgende pagina) en in een tabel (tabel 2, volgende pagina).

Toelichting prioriteitenmatrix
Horizontaal op de as is het relatieve belang van het onderdeel aangegeven, verticaal de mate waarin het
onderdeel aanwezig is. De prioriteiten-matrix is opgedeeld in vier vlakken:


Benadrukken: belangrijk onderdeel en aanwezig binnen opleidingsinstelling



Behouden: minder belangrijk onderdeel, wel aanwezig binnen opleidingsinstelling



Opletten: onbelangrijk onderdeel en ook in mindere mate aanwezig binnen opleidingsinstelling



Verbeteren: belangrijk onderdeel, maar niet aanwezig binnen opleidingsinstelling

Het gaat hier om relatieve afstanden tussen aspecten. Het wil niet zeggen dat een aspect absoluut slecht scoort,
maar minder in verhouding met andere aspecten.

Resultaten prioriteitenmatrix
Benadrukken
Opleiding van docent, controle op aanwezigheid, gebruik van computers/internet in de klas, intaketoets (om
taalniveau en studievaardigheid te bepalen), het maken en bespreken van oefenexamens en groepen die
ingedeeld zijn op taalniveau zijn volgens docenten belangrijk en ook aanwezig bij de opleidingsinstellingen.

Behouden
Dit vlak bevat geen aspecten.

Opletten
Minder belangrijk en ook minder aanwezig is de aanwezigheid van vrijwilligers, het indelen van groepen op
vooropleiding, gebruik van een talenpracticum, meerdere docenten voor één groep en individuele begeleiding.

Verbeteren
Redelijk belangrijk, maar in mindere mate aanwezig is examentraining. Hiermee wordt niet het maken van
oefenexamens bedoeld, maar een cursist voorbereiden op de examens door bijvoorbeeld leren omgaan met
tijdsdruk of stress.

De aspecten die in de cirkel vallen behoeven de eerste aandacht, deze liggen namelijk in of dichtbij het vlak
‘verbeteren’ (rode vlak). Dit zijn de aspecten: groepen ingedeeld op taalniveau, examentraining en groepen
ingedeeld op vooropleiding.

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

18

Grafiek 10: prioriteitenmatrix.
A

B
C

D

Aanwezigheid

E
F
G
H

I
J

L
Belang

Tabel 2: factoren gerangschikt op percentage aanwezigheid.

A Opleiding van de docent (gecertificeerde NT2 docenten)
B Controle aanwezigheid: cursisten aanspreken na afwezigheid
C Gebruik van computers/internet in de klas
D Intaketoets om taalniveau en studievaardigheid te bepalen
E Maken en bespreken van oefenexamens
F Groepen ingedeeld op taalniveau
G Onderwijsassistenten/vrijwilligers aanwezig naast docent
H Examentraining (anders dan oefenexamens, bijv: omgaan met tijdsdruk)
I Groepen ingedeeld op vooropleiding
J Gebruik van talenpracticum/open leercentrum
K Meerdere docenten voor de groep
L Individuele begeleiding mogelijk

Aanwezig

(zeer)
belangrijk

100%

90%

87%

91%

83%

79%

82%

89%

77%

84%

68%

88%

62%

55%

57%

72%

43%

68%

34%

51%

34%

24%

34%

63%

Kenmerkend is dat kleine opleidingsinstellingen (tot 100 cursisten) het doen van examentraining en het maken
en bespreken van oefenexamens minder belangrijk vinden dan grote opleidingsinstellingen. Deze onderdelen
zijn dan ook minder vaak aanwezig op kleine opleidingsinstellingen in vergelijking met opleidingsinstellingen
die aan 100 of meer cursisten les geven.
Grotere opleidingsinstellingen (100 cursisten of meer) doen vaker een intaketoets om het taalniveau te
bepalen in vergelijking met instellingen die aan minder dan 100 cursisten les geven.

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

19

5. KENNISNIVEAU EN MOTIVATIE DOCENTEN

5.1 VERPLICHTE EXAMENONDERDELEN
Grafiek 11: duidelijk welke
Examenonderdelen
cursist moet doen. 13% geeft aan dat het voor hen niet duidelijk is, volgens hen is
een cursist moet doen?
Voor bijna alle docenten (87%) is het duidelijk welke examenonderdelen een

vooral wetgeving omtrent het examenonderdeel Oriëntatie Nederlandse
13%

Arbeidsmarkt (ONA) onduidelijk. Dit is een examenonderdeel die per 1 januari
2015 is toegevoegd. Ook geven een aantal docenten aan dat ze weinig informatie

Ja
Nee

over examenonderdelen ontvangen en dat ze het gevoel hebben dat ze regels
hieromtrent zelf uit moeten zoeken.
87%

5.2 MOTIVATIE DOCENTEN
Docenten zijn zeer gemotiveerd om les te geven. Nagenoeg alle docenten (98%) voelt zich zeer betrokken bij de
cursisten.

Grafiek 12: motivatie docenten.

Ik voel mij zeer betrokken bij de cursisten.

70%

De (inburgerings)cursus heeft voor mij als doel om de
cursist zo goed mogelijk voor te bereiden op zijn/haar
toekomst (werk of opleiding).

71%

Ik doe vaak wat meer voor de cursisten dan van mij
verwacht wordt.

De (inburgerings)cursus heeft voor mij alleen als doel om
de cursist te laten slagen voor het inburgeringsexamen/ 4%
staatsexamen.

28%

22%

57%

18%

17%

35%

45%

Helemaal eens
Neutraal
Helemaal oneens

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

1%

5%

5%

17%
Eens
Oneens

20

6. ACHTERGRONDGEGEVENS
In onderstaande grafieken zijn achtergrondgegevens opgenomen met betrekking tot de inburgeringscursussen.
Docenten geven aan gemiddeld 3 klassen per week les, een klas heeft gemiddeld 12 cursisten.

Grafiek 13: aantal klassen per week.

37%

Gemiddeld 3
klassen per week
26%

17%
13%
8%

1 klas

2 klassen

3 klassen

4 klassen

5 of meer klassen

Open vraag: Aan hoeveel klassen geeft u wekelijks les?
Grafiek 14: aantal cursisten bij aanvang les.

Gemiddeld 12
cursisten bij aanvang

54%

27%

12%
5%

1 tot en met 5

2%

6 tot en met 10

11 tot en met 15 16 tot en met 20

21 of meer

Open vraag: Hoeveel cursisten heeft u gemiddeld in een klas bij aanvang?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

21

Iedere cursist ontvangt gemiddeld 9 uren per week les, 7 daarvan zijn contacturen en 2 lesuren achter een PC.
Contacturen zijn uren waarbij er een docent les geeft. PC uren zijn uren die een cursist op de opleidingsinstelling
achter een computer volgt.

Tabel 3: aantal lesuren van een cursist per week.
Uren per week les

Contacturen

n
15
172
28
6
220

n
0
46
160
13
1
220

Geen
1 tot en met 5
6 tot en met 10
11 tot en met 15
16 tot en met 20
Gemiddeld
Totaal

%
7%
78%
13%
3%
9
100%

PC uren

%
0%
21%
73%
6%
0%
7
100%

n
60
146
15
0
0
221

%
27%
66%
7%
0%
0%
2
100%

Open vraag: Hoeveel uren per week krijgt een inburgeringsplichtige les? Hoeveel van deze lesuren volgt de
inburgeringsplichtige via een PC en hoeveel uren zijn echte contacturen?

36% van de docenten geeft les op een middelgrootte opleidingsinstelling (100-500 cursisten).

Grafiek 15: grootte opleidingsinstelling.

36%

23%
21%

Tot 100 cursisten

100-500 cursisten

Meer dan 500
cursisten

20%

Weet ik niet

Hoe groot is uw opleidingsinstelling?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

22

BIJLAGE: VRAGENLIJST
Bent u momenteel werkzaam als NT2 docent?

1

Single-responsevraag

Ja
Nee [>> Vraag 22.]

2

Als eerst volgt een aantal algemene vragen over het
inburgeringsproces.

Tussenpagina

3

Kunt u kort in uw eigen woorden aangeven wat u vindt van de
inburgeringslessen die u aanbiedt?

Open vraag
(groot)

Welk rapportcijfer zou u zelf geven voor de inburgeringslessen?

Singleresponsevraag

Kunt u bij onderstaande vragen met betrekking tot de
inburgeringscursus aantallen invullen. U mag een schatting
maken.Houd bij het invullen de klas in gedachten waaraan u
meest recentelijk les geeft of heeft gegeven.

Invulveldenvraag

Vp

4
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

5

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

23

Aan hoeveel klassen
geeft u wekelijks
les?
Hoeveel cursisten
heeft u gemiddeld in
een klas bij
aanvang?
Hoeveel uren per
week krijgt een
inburgeringsplichtige
les?

Vp

Vp

Vp

In de vorige vraag gaf u aan dat een inburgeringsplichtige
[{lesurenmobiel}] lesuren per week krijgt.Hoeveel van deze
lesuren volgt de inburgeringsplichtige via een PC en hoeveel
uren zijn echte contacturen?

6

Lesuren via
PC
Echte
contacturen

7

Invulveldenvraag

Vp
Vp

Hebben alle cursisten in uw groep hetzelfde leerniveau?

Single-responsevraag

Hoe groot is uw opleidingsinstelling?

Singleresponsevraag

Ja
Nee

8

Tot 100 cursisten
100-500 cursisten
Meer dan 500 cursisten
Weet ik niet
U heeft aangegeven dat u gemiddeld [{aantal cursisten}]
cursisten in uw klas heeft bij aanvang. Hoeveel hiervan ronden
de cursus af?
Als u het antwoord niet exact weet mag u een inschatting maken

9
Vp

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

Open vraag (klein)

24

Wat zijn volgens u de belangrijkste reden(en) voor cursisten
om voortijdig te stoppen met de cursus?
Meerdere antwoorden mogelijk
Minimaal aantal vinkjes: 1

10

Multi-responsevraag

Willekeurige volgorde antwoorden

Geen motivatie
Trauma / ziekte
Geen tijd door zorg kinderen
Geen tijd door opleiding (voor beroep of werk)
Geen tijd door werk / vrijwilligerswerk
Geen geld voor cursus
Geen geld voor kinderopvang
Geen geld voor reiskosten
Reisafstand is te groot
Taal is te moeilijk (taalbarrière)
Zelfstudie/studie op andere manier dan cursus (bijv. met hulp van vrijwilliger)
Niveau van de cursus is te moeilijk
Niveau van de cursus is te makkelijk
Anders, namelijk: Vp

Weet ik niet Ex
Wat zijn volgens u de belangrijkste reden(en) voor cursisten
om deel te nemen aan de examens/voldoen aan
inburgeringsplicht?
Meerdere antwoorden mogelijk
Minimaal aantal vinkjes: 1

11

Multi-responsevraag

Willekeurige volgorde antwoorden

Boete bij niet halen examen
Kwijtschelden van de schuld uit lening (voor asielmigrant)
Kans om jezelf te ontwikkelen (hoop op betere toekomst: vervolgopleiding, kans op baan)
De kans om een sociaal netwerk via de cursus op te bouwen
Het verplichte karakter
Geaccepteerd willen worden in de maatschappij
Gevoelsmatige plicht (omdat dit zo hoort bij het integreren)
Weet ik niet Ex

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

25

12

Blik Op Werk (BOW) verstrekt via de website informatie aan
inburgeringsplichtigen over de inburgeringscursus. Wat vindt u
van onderstaande aspecten?De informatie die BOW aan
inburgeringsplichtigen verstrekt is…

Helemaal
eens

Eens

Neutraal

Oneens

Tabelvraag (single
response)

Helemaal
oneens

…volledig.
…duidelijk/begrijpelijk.
…makkelijk vindbaar.
…praktisch bruikbaar.
Welke factoren zijn volgens u voor de cursist het meest
bepalend bij de keuze van een opleidingsinstelling voor de
inburgeringscursus?
Kies maximaal 3 factoren die volgens u het belangrijkst zijn
Maximaal aantal vinkjes: 3

13

Multi-responsevraag

Willekeurige volgorde antwoorden

Nabijheid cursusinstelling
Opleidingsniveau van de cursist
Prijs van de cursus
Kwaliteit van de cursus
Informatievoorziening rondom de aangeboden cursus
Informatie/advies van anderen (taalmaatje/andere cursist etc.)
Anders, namelijk: Vp

Weet ik niet Ex
Wat zijn in uw ogen de beste punten van de
inburgeringscursussen van uw opleidingsinstelling?
Noem maximaal 3 punten op die u goed vindt.
Ga bij meerdere werkgevers uit van uw grootste werkgever.
Maximaal aantal vinkjes: 3

14

Willekeurige volgorde antwoorden

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

Multi-responsevraag

26

Kwaliteit van de docenten
Frequentie van de lessen / aantal lesuren per week
Groepsgrootte
Controles op leskwaliteit
Bereikbaarheid locatie
Niveau van de les
Lesmateriaal
Cursisten in 1 klas hebben een gelijk niveau
Informatievoorziening vanuit overheid rondom cursus
Anders, namelijk Vp

Geen van bovenstaande Ex
Wat zijn in uw ogen zwakke(re) punten van de
inburgeringscursussen van uw opleidingsinstelling?
Noem maximaal 3 punten op die u minder goed vindt.
Ga bij meerdere werkgevers uit van uw grootste werkgever.
Maximaal aantal vinkjes: 3

15

Multi-responsevraag

Willekeurige volgorde antwoorden

Kwaliteit van de docenten
Frequentie van de lessen / aantal lesuren per week
Groepsgrootte
Controles op leskwaliteit
Bereikbaarheid locatie
Grote verschillen in niveau van cursisten in de klas
Lesmateriaal
Informatievoorziening vanuit BOW rondom cursus
Anders, namelijk Vp

Geen van bovenstaande Ex

16

Kunt u aangeven welk van onderstaande onderdelen/diensten
in uw opleidingsinstituut worden aangeboden?
Meerdere antwoorden mogelijk.
Ga in het geval van meerdere werkgevers uit van de grootste
werkgever.

Minimaal aantal vinkjes: 1

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

Multi-responsevraag

27

Willekeurige volgorde antwoorden

Intaketoets om taalniveau en studievaardigheid te bepalen
Meerdere docenten voor de groep
Onderwijsassistenten/vrijwilligers aanwezig naast docent
Gebruik van computers/internet in de klas
Gebruik van talenpracticum/open leercentrum
Groepen ingedeeld op taalniveau
Controle aanwezigheid: cursisten aanspreken na afwezigheid
Individuele begeleiding mogelijk
Groepen ingedeeld op vooropleiding
Maken en bespreken van oefenexamens (van de website van DUO of andere oefenexamens)
Examentraining (anders dan oefenexamens bijv. bespreken van gang van zaken bij examen, omgaan
met zenuwen, omgaan met tijdsdruk)
Geen van bovenstaande Ex

17

Hoe belangrijk zijn de volgende onderdelen/diensten voor het
succes van de inburgeringscursussen van uw
opleidingsinstelling?

Tabelvraag (single
response)

Willekeurige volgorde subvragen

Zeer
belangrijk

Belangrijk

Neutraal

Onbelangrijk

Zeer
onbelangrijk

Intaketoets om taalniveau en
studievaardigheid te bepalen
Meerdere docenten voor de
groep
Onderwijsassistenten/vrijwilligers
aanwezig naast docent
Gebruik van computers/internet
in de klas
Gebruik van
talenpracticum/open
leercentrum
Groepen ingedeeld op taalniveau

18

Hoe belangrijk zijn de volgende onderdelen/diensten voor het
succes van de inburgeringscursussen van uw
opleidingsinstelling?

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

Tabelvraag (single
response)

28

Willekeurige volgorde subvragen

Zeer
belangrijk

Belangrijk

Neutraal

Onbelangrijk

Zeer
onbelangrijk

Controle
aanwezigheid
cursisten
aanspreken op
afwezigheid
Individuele
begeleiding
mogelijk
Groepen
ingedeeld op
vooropleiding
Maken en
bespreken van
oefenexamens
(van de website
van DUO of
andere
oefenexamens)
Examentraining
(anders dan
oefenexamens
bijv. bespreken
van gang van
zaken bij
examen, omgaan
met zenuwen,
omgaan met
tijdsdruk)
Opleiding van de
docent/
gecertificeerde
NT2 docenten

19

U bent bijna aan het eind gekomen van deze vragenlijst, er
volgt tot slot nog een aantal vragen.In hoeverre bent u het eens
of oneens met onderstaande stellingen?

Willekeurige volgorde subvragen

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

Tabelvraag (single
response)

29

Helemaal
eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal
oneens

De
(inburgerings)cursus
heeft voor mij als doel
om de cursist zo goed
mogelijk voor te
bereiden op zijn/haar
toekomst (werk of
opleiding).
De
(inburgerings)cursus
heeft voor mij alleen
als doel om de cursist
te laten slagen voor
het
inburgeringsexamen/
staatsexamen.
Ik doe vaak wat meer
voor de cursisten dan
van mij verwacht
wordt.
Ik voel mij zeer
betrokken bij de
cursisten.

20

Is voor u als docent duidelijk welke examenonderdelen een
cursist moet doen?

Singleresponsevraag

Ja, dat is duidelijk
Nee, dit is me niet (altijd) duidelijk. Geef alstublieft aan waarom niet: Vp

Er zijn bepaalde situaties waarbij een cursist niet hoeft deel te
nemen aan inburgeringsexamens (bijvoorbeeld vrijstelling of
ontheffing).Met welk van onderstaande voorwaarden bent u
bekend?
Meerdere antwoorden mogelijk
Minimaal aantal vinkjes: 1

21

Vrijstelling
Gedeeltelijke vrijstelling
Ontheffing

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS

Multi-responsevraag

30

Verlenging wegens analfabetisme
Verlenging wegens bijzondere omstandigheden zoals ziekte of zwangerschap
Ik ben met geen van bovenstaande voorwaarden bekend Ex

22

U behoort helaas niet tot de doelgroep van deze vragenlijst. Wij
willen u bedanken voor de genomen moeite.
.controlpanelcontainerbottom .controlpanel{display:none;}

Tussenpagina

VRAAG 22 ALLEEN TONEN ALS AAN DE ONDERSTAANDE VOORWAARDEN WORDT VOLDAAN, INDIEN NIET
VOLDAAN SPRING NAAR: >> VOLGENDE VRAAG
vraag 1 is beantwoord met 2 (Nee)

RAPPORTAGE DEELONDERZOEK INBURGERAARS: INBURGERINGONDERWIJS