Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

708
Vragen van de leden Schouw en Sjoerdsma (beiden D66) aan de Ministers
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Buitenlandse Zaken over
de activiteiten en het toezicht op de Europese geheime dienst IntCen
(ingezonden 20 november 2013).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 29 november 2013)
Vraag 1
Bent u bekend met het Eurowob verzoek tot informatie over de geheime
Europese dienst EU Intelligence Analysis Centre (Intcen) aan de Europese
dienst voor extern optreden (EDEO)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat lidstaten vrijwillig inlichtingen doorgeven aan IntCen en wat is
de aard van deze inlichtingen?
Antwoord 2
Ja.
Uitgezonden medewerkers van civiele Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
van diverse EU-lidstaten werken als analist samen met Europese ambtenaren
in het EU Intelligence Centre (IntCen). Het IntCen is opgericht om op basis
van de inlichtingen van de diverse lidstaten strategische analyses te maken
ten behoeve van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid en
op het gebied van terrorismebestrijding.
IntCen is geen inlichtingendienst, beschikt niet over bijzondere bevoegdheden
en ontplooit dus zelf geen inlichtingen verwervende activiteiten. IntCen
verwerkt ook geen persoonsgegevens, maar richt zich uitsluitend op het
opstellen van strategische analyses.
De contributies uit de lidstaten worden op vrijwillige basis verstrekt. Het
IntCen stuurt vragen (requests for information)naar de lidstaten, zowel naar
de ministeries van Buitenlandse Zaken als naar de respectievelijke
inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De informatie die gedeeld wordt is te

1

ah-tk-20132014-708
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.asktheeu.org/en/request/legal_framework_around_intcen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

kenschetsen als analytisch materiaal, waarin beschikbare intelligence, voor
zover een toeleverende dienst die kan of wil vrijgeven, is verwerkt. Deze
component bepaalt de rubricering van de verstrekte informatie.
Vraag 3
Wat is de wettelijke basis voor de organisatie en de activiteiten van IntCen?
Antwoord 3
IntCen is kort na de aanslagen van 9/11 opgericht door de Raad als organiek
onderdeel van het Raadssecretariaat. De naam was toen EU SITCEN (EU
Situation Centre, in het Nederlands «situatiecentrum van de Europese Unie»).
In het Besluit van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie
en de werking van de Europese dienst voor extern optreden (EDEO) (PB L 201
van 3.8.2010, blz. 30), wordt in artikel 4, derde lid, sub a, derde streepje,
bepaald dat EU SITCEN deel is gaan uitmaken van de Europese dienst voor
extern optreden, onder het rechtstreekse gezag en de rechtstreekse verantwoordelijkheid van de Hoge Vertegenwoordiger. Bij intern besluit van medio
maart 2012 is EU SITCEN van naam veranderd en heet sindsdien EU IntCen.
De kerntaken inzake het opstellen van strategische analyses zijn echter niet
veranderd.
Gelet op het feit dat SitCen uitsluitend strategische analyses opstelt, geen
persoonsgegevens verwerkt, geen eigen inlichtingen verwerft en dat
informatie uit de lidstaten slechts op basis van vrijwilligheid wordt verstrekt,
was de Raad van mening dat voor de oprichting van SitCen geen bijzonder
rechtsbasis was vereist, doch dat SitCen kon worden opgericht zoals ieder
organiek onderdeel van het Raadssecretariaat wordt opgericht. Hier kwam
nog bij dat het de SitCen als organiek onderdeel van de Raad aan dezelfde
regels en juridische controle was onderworpen als de Raad en het Raadssecretariaat. Deze situatie is met de overgang van SitCen naar de Europese
dienst voor extern optreden niet veranderd, met dien verstande dat SitCen
uitdrukkelijk is genoemd in het hiervoor geciteerde Raadsbesluit als één van
de diensten die overgaan naar de Europese dienst voor extern optreden.
Vraag 4
Wat is de formele juridische status van IntCen? Hoe verhoudt de juridische
status van IntCen zich tot de juridische status van de EDEO?
Antwoord 4
Zoals hiervoor aangegeven, maakt IntCen integraal onderdeel uit van de
EDEO, en valt daarmee binnen hetzelfde juridische kader. Dit houdt met name
in dat alle regels voor de bescherming van persoonsgegevens zoals deze
gelden voor de EU instellingen volledig van toepassing zijn op IntCen. Tevens
is de Europese data protection controller bevoegd toezicht uit te oefenen.
Bovendien zijn ook alle andere regels die normaliter van toepassing zijn op
de Europese instellingen, volledig van toepassing op IntCen. Deze regels
omvatten de bepalingen inzake toegang tot documenten, het financieel
reglement, de regels inzake personeelsbeleid (inclusief de ethische normen
voor EU personeel). Alle rechtsmiddelen welke normaliter open staan tegen
besluiten van Europese instellingen, staan ook open tegen de handelingen
van IntCen als onderdeel van de EDEO. De Europese ombudsman alsmede
het Europees Hof van Justitie zijn volledig bevoegd de wettelijkheid van de
handelingen van IntCen te controleren.
Vraag 5
Met welke partijen deelt IntCen haar verzamelde inlichtingen en analyses?
Antwoord 5
De analyses van IntCen worden gedeeld met de lidstaten van de Europese
Unie, en met relevante beleidsmakers binnen de Europese Commissie, EDEO
en in voorkomende gevallen de Raad, mits deze medewerkers in bezit zijn
van de benodigde «clearance» die wordt afgegeven door de lidstaten zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 6
Maakt IntCen gebruik van informatie en analyses van de Nederlandse
inlichtingen-en veiligheidsdiensten? Zo ja, hoe wordt er door het parlement,
de rechterlijke macht, deskundigen of andere mogelijke vormen, toezicht
gehouden op IntCen?
Antwoord 6
Ja, Nederland is één van de lidstaten die inlichtingenanalyses verstrekt aan
het IntCen. Er is een AIVD medewerker permanent gedetacheeerd bij IntCen
in Brussel. Er is een beveiligde digitale verbinding met deze AIVDmedewerker zodat dagelijks contact tussen de AIVD en IntCen mogelijk is.
Voor elk van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten die inlichtingenanalyses
delen met IntCen geldt hun eigen wettelijk kader en toezicht mechanisme. In
het geval van Nederland wordt de informatie die gedeeld wordt met IntCen
vergaard binnen de kader van de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv2002) en onder het toezicht van de onafhankelijke Commissie
betreffende de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (de CTIVD).
Vraag 7
Hoe verhoudt IntCen zich tot de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten?
Antwoord 7
IntCen is één van de afnemers van inlichtingenanalyes van de AIVD en de
analyses van IntCen worden gedeeld met de AIVD.
Vraag 8
Heeft het Hof van Justitie bevoegdheden in het geval dat de activiteiten van
de inlichtingendienst IntCen buiten het mandaat gaan, of niet binnen de
rechtsgrond van de EU-wetgeving vallen? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 4.
Vraag 9
Verwerkt IntCen persoonsgegevens in het kader van zijn inlichtingenactiviteiten? Is het IntCen toegestaan persoonsgegevens te verwerken? Zo ja, onder
welke voorwaarden? Zo ja, hoe is het toezicht op de verwerking van
persoonsgegevens georganiseerd?
Antwoord 9
Zie ook het antwoord op de vragen 2 en 4.
Vraag 10
In hoeverre is IntCen gebonden aan privacyregelgeving van de Europese
Unie?
Antwoord 10
Zoals in het antwoord op de vragen 4 is aangegeven, is alle Europese
regelgeving inzake privacybescherming volledig van toepassing op IntCen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3