Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

28 694

Verpakkingsbeleid

30 872

Landelijk afvalbeheerplan

Nr. 144

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2021
Overeenkomstig artikel 21.6, zesde lid, van de Wet milieubeheer stel ik u
hierbij in kennis van het voorgenomen ontwerpbesluit kunststofproducten
voor eenmalig gebruik1 (hierna: ontwerpbesluit) en voorzie ik in een korte
vermelding van de inhoud daarvan, die in de bijlage bij deze brief is
opgenomen. Ik heb de Tweede Kamer per brief van 27 november2 reeds
geïnformeerd over de inhoud van het ontwerpbesluit en de manier
waarop ik richtlijn 2019/904 zuiver en lastenluw wil implementeren.
Het ontwerpbesluit strekt ter implementatie van richtlijn (EU) 2019/904
betreffende de vermindering van de effecten van bepaalde kunststofproducten op het milieu3 welke uiterlijk 3 juli 2021 in nationale wetgeving
dient te zijn omgezet.
De maatregelen in richtlijn 2019/904 hebben als doel het aandeel van
wegwerpplastics en vistuig in het (mariene) milieu te verminderen door
eisen te stellen aan producten en producenten, consumenten meer
bewust te maken van de impact van zwerfafval en ondernemingen en
consumenten duurzame alternatieven te laten kiezen en economische
kansen te creëren.
Het ontwerpbesluit bevat regels voor kunststof producten, waaronder
kunststof verpakkingen. De voorschriften voor kunststofverpakkingen
worden opgenomen in het Besluit beheer verpakkingen 2014 (hierna:
Besluit verpakkingen). Het ontwerpbesluit wijzigt daarom tevens het

1

Ontwerpbesluit houdende regels inzake aangewezen kunststofproducten voor eenmalig
gebruik, producten van oxo-degradeerbare kunststoffen en kunststofhoudend vistuig en
houdende wijziging van het Besluit beheer verpakkingen 2014 (Besluit kunststofproducten voor
eenmalig gebruik)
2
Kamerstukken 28 694 en 30 872, nr. 141
3
PbEU, 2019, L155

kst-28694-144
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 694, nr. 144

1

Besluit verpakkingen. Een aantal bepalingen zal verder worden uitgewerkt
in één of meer ministeriële regelingen.
Een eensluidende brief heb ik gezonden aan de voorzitter van de Eerste
Kamer der Staten-Generaal. Het ontwerpbesluit is gelijktijdig met het
verzenden van deze brief aan Zijne Majesteit de Koning voorgelegd met
het verzoek om het ter advisering aan de Afdeling advisering van de Raad
van State voor te leggen.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 694, nr. 144

2

Bijlage
De producent en importeur
De bepalingen in dit ontwerpbesluit hebben betrekking op degene die als
eerste producten in Nederland in de handel brengt, dus de producent of
importeur. Indien er sprake is van een leverancier buiten Nederland die
middels online-verkoop producten aanbiedt op de Nederlandse markt,
dan is deze ook gehouden aan de bepalingen in dit ontwerpbesluit.
Handelsverbod
Het in de handel brengen van alle producten die zijn vervaardigd uit
oxo-degradeerbare kunststoffen4 wordt met ingang van 3 juli 2021
verboden. Daarnaast wordt het in de handel brengen van een aantal
kunststofproducten voor eenmalig gebruik5 waarvoor duurzame en
minder schadelijke alternatieven voorhanden en betaalbaar zijn, eveneens
met ingang van die datum verboden. Daarbij wordt een uitzondering
gemaakt voor wattenstaafjes en rietjes die een medisch hulpmiddel6 zijn.
Voor kunststof rietjes die een medisch hulpmiddel zijn, wordt in overleg
met belangenorganisaties bekeken of het nodig is beperkingen te stellen
aan de verkoop ervan zodat ze wel beschikbaar blijven voor mensen met
een beperking die ervan afhankelijk zijn, maar niet meer gemakkelijk te
verkrijgen zijn voor anderen. Indien deze rietjes overal beschikbaar zijn,
wordt afbreuk gedaan aan het terugdringen van kunststof rietjes voor
eenmalig gebruik.
Verplichte consumptievermindering van wegwerpbekers en/of
-voedselverpakkingen
Voor kunststof drinkbekers en voedselverpakkingen voor eenmalig
gebruik moeten de lidstaten maatregelen treffen waarmee in 2026 een
ambitieuze en aanhoudende consumptievermindering ten opzichte van
2022 wordt bereikt. In het ontwerpbesluit zijn drie maatregelen opgenomen: het beprijzen van wegwerpbekers en/of -voedselverpakkingen,
het verplicht aanbieden van herbruikbare alternatieven op verkoop- en
uitgiftepunten (welke in richtlijn 2019/904 als voorbeeld worden genoemd)
en een verbod op het verstrekken van wegwerpbekers en/of -voedselverpakkingen op bepaalde locaties of bij bepaalde gelegenheden. Een of
meer van die maatregelen kunnen met ingang van 1 januari 2023 gaan
gelden door middel van uitwerking van die maatregelen in een ministeriële regeling.

4

Oxo-degradeerbare kunststoffen zijn normale polymeren waaraan chemische additieven zijn
toegevoegd waardoor het plastic sneller wordt afgebroken als het in aanraking komt met
UV-licht, zuurstof of warmte. Hierdoor vallen zij uiteen en komen als microplastics in het milieu.
5
Houders voor voedingsmiddelen, drankverpakkingen en drinkbekers inclusief doppen en
deksels, van geëxpandeerd polystyreen, wattenstaafjes, bestek, borden, roerstaafjes, rietjes,
ballonstokjes.
6
Medisch hulpmiddel wordt in artikel 1 van de Wet medische hulpmiddelen (Stb. 2019, 400), als
volgt gedefinieerd: medisch hulpmiddel als gedefinieerd in artikel 2, onderdeel 1, van
Verordening (EU) 2017/745 een instrument, toestel of apparaat, software, implantaat, reagens,
materiaal of ander artikel dat of die door de fabrikant is bestemd om alleen of in combinatie te
worden gebruikt bij de mens voor een of meer van de volgende specifieke medische doeleinden: (...) diagnose, monitoring, behandeling, verlichting of compensatie van een letsel of
een beperking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 694, nr. 144

3

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
Voor bepaalde producten7 bevat het ontwerpbesluit voorschriften over
uitgebreide producentenverantwoordelijkheid die de voorschriften van het
Besluit regeling voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid8
aanvullen. De producent of importeur dekt de kosten van het opruimen
van zwerfafval en het vervoer en de verwerking daarvan door of namens
de overheid, van de genoemde producten voor zover door hem in
Nederland in de handel gebracht. De producent of importeur dekt tevens
de kosten van de maatregelen ter bewustmaking van de consument van
een aantal kunststofproducten voor eenmalig gebruik. Voor tabaksproducenten komen hier nog de kosten voor een openbaar inzamelsysteem bij.
Voor producenten van kunststofhoudend vistuig komen de kosten voor de
gescheiden inzameling van vistuigafval dat is aangeleverd bij havenontvangstvoorzieningen of bij gelijkwaardige inzamelsystemen voor zijn
rekening in plaats van de kosten voor het opruimen van zwerfafval.
De uitgebreide producentenverantwoordelijkheid gaat niet voor alle
producenten op hetzelfde moment in. Voor producenten van tabaksproducten en voor producenten van verpakkingen waarvoor al een regeling
voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid geldt, is 5 januari 2023
de ingangsdatum. Voor producenten van producten waarvoor nog geen
regeling voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid geldt, is de
uiterste ingangsdatum 31 december 2024.
Vistuigafval minimum inzamelingspercentage
Producenten van kunststofhoudend vistuig dienen met ingang van 2022
jaarlijks een minimumpercentage aan afval van kunststofhoudend vistuig
in te zamelen, te berekenen op basis van de hoeveelheid vistuig die in dat
jaar op de markt is gebracht. Voor 2022 is dat 23%. Dat percentage is
gebaseerd op schattingen en wordt elk volgend jaar tot en met 2027 met
3% verhoogd. Dit percentage kan voor 2022 met ten hoogste 10% naar
boven of naar beneden worden bijgesteld en kan voor de jaren 2023 tot en
met 2027 jaarlijks met ten hoogste 3% naar boven of naar beneden
worden aangepast, indien de resultaten of verwachtingen van de
haalbaarheid daarvan daartoe aanleiding geven.
Markeringsvoorschriften
Op de verpakkingen van kunststofproducten voor eenmalig gebruik
(maandverband, tampons, inbrenghulzen voor tampons, vochtige
doekjes9 en tabaksproducten) dan wel op het product zelf (drinkbekers)
dienen markeringen te worden aangebracht, om het de consument
duidelijk te maken dat in deze producten plastic zit, dat ze in de afvalbak
moeten worden weggegooid en dat ze een negatieve impact op het milieu
hebben als ze daarin terechtkomen. Bovendien kunnen met name de
vochtige doekjes, indien ze door de w.c. worden gespoeld, aanzienlijke
schade toebrengen aan de riolering, omdat pompen dichtslibben en
buizen geblokkeerd raken.

7

Voedselverpakkingen, zakjes en wikkels, drankverpakkingen drankverpakkingen (incl. drankflessen en samengestelde drankverpakkingen) van maximaal 3 liter, drinkbekers, lichte plastic
draagtassen, vochtige doekjes, ballonnen voor consumenten en tabaksproducten met filters en
filters die verkocht worden voor gebruik met tabaksproducten.
8
Stb. 2020, nr. 375.
9
Vochtige doekjes zijn vooraf bevochtigde doekjes voor persoonlijke hygiëne, zoals baby- en
gezichtsdoekjes, en huishoudelijke doekjes zoals schoonmaakdoekjes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 694, nr. 144

4

De markeringen zijn medio december 2020 vastgesteld10 en dienen met
ingang van 3 juli 2021 verplicht op genoemde verpakkingen onderscheidenlijk producten te worden aangebracht.
Producteisen
Kunststof drankverpakkingen en samengestelde drankverpakkingen van
ten hoogste 3 liter voor eenmalig gebruik, moeten met ingang van 3 juli
2024 voorzien zijn van doppen en deksels die tijdens de fase van het
beoogd gebruik bevestigd blijven aan de verpakking. Van deze producteis
zijn uitgezonderd glazen of metalen drankverpakkingen met kunststoffen
doppen en deksels en drankverpakkingen die bestemd zijn en gebruikt
worden voor vloeibare voeding voor specifiek medisch gebruik. Metalen
doppen en deksels met kunststofverzegeling zijn ook uitgezonderd, omdat
het niet aannemelijk is dat ze van kunststof zijn gemaakt. Het Europese
Normalisatie Instituut (CEN) stelt standaarden op om de bevestiging van
doppen aan de drankverpakkingen binnen de EU te harmoniseren (zgn.
EN-normen). Drankverpakkingen die voldoen aan deze normen, voldoen
daarmee aan de producteis.
Voor drankflessen van ten hoogste 3 liter, inclusief doppen en deksels
geldt dat ze met ingang van 2030 een gehalte van minimaal 30% recyclaat
bevatten. Voor petflessen geldt bovendien dat ze al met ingang van 2025
minimaal 25% recyclaat moeten bevatten. Over het behalen van die
percentages dienen de producenten aan de overheid te rapporteren. De
producenten en importeurs dienen deze doelstelling te bereiken voor de
door hen in Nederland in de handel gebrachte drankflessen. Zij kunnen
ook gezamenlijk uitvoering geven aan deze verplichtingen.
Deze verplichtingen hebben een directe relatie met de verplichting tot
gescheiden inzameling van kunststof drankflessen van ten hoogste 3 liter
in artikel 6a van het Besluit verpakkingen11. Gescheiden inzameling zal
een directe, positieve uitwerking hebben op de inzamelingspercentages,
de kwaliteit van het ingezamelde materiaal en de kwaliteit van het
recyclaat.
Uitzondering op gescheiden inzameling van kunststof drankflessen
Richtlijn 2019/904 biedt de mogelijkheid om ook flessen die niet via een
statiegeldsysteem gescheiden zijn ingezameld mee te tellen in de
inzamelingsdoelstelling. Het criterium is of de flessen na sortering aan de
kwaliteitseisen van de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) voor
recycling ten behoeve van contact met voedsel kunnen voldoen. Het
ontwerpbesluit staat het producenten en importeurs met ingang van
1 januari 2022 toe om per kalenderjaar, naast minimaal 85 gewichtsprocent aan gescheiden ingezamelde kunststof flessen, van het totaal van
de in dat kalenderjaar in de handel gebrachte kunststof flessen, doppen en
deksels inbegrepen, maximaal 5 gewichtsprocent op een niet gescheiden
manier in te zamelen. Hierbij geldt dan dat deze niet gescheiden ingezamelde flessen, doppen en deksels ingegrepen, niet minder potentieel
bevatten om voorbereiding voor hergebruik of recycling te ondergaan en

10

Uitvoeringsverordening (EU) 2020/2151 van de Commissie van 17 december 2020 tot
vaststelling van regels inzake geharmoniseerde markeringsspecificaties voor kunststofproducten voor eenmalig gebruik die zijn opgenomen in deel D van de bijlage bij Richtlijn (EU)
2019/904 van het Europees parlement en de Raad betreffende de vermindering van de effecten
van bepaalde kunststofproducten op het milieu (PbEU 2020, L 428)
11
Artikel 6a Besluit verpakkingen treedt in werking met ingang van 1 januari 2022 (Stb. 2002,
nr. 122).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 694, nr. 144

5

de producten die uit die handelingen voortkomen een vergelijkbare
kwaliteit hebben als producten die voortvloeien uit gescheiden
inzameling.
Gevolgen van dit ontwerpbesluit en daaruit volgende lastendruk
Uitgangspunt bij dit ontwerpbesluit is het principe van zuivere en
lastenluwe implementatie. De financiële lasten komen voornamelijk bij de
producenten te liggen met eventuele doorberekening naar de consument.
Producenten moeten de productie van kunststofproducten voor eenmalig
gebruik gaan afschalen, moeten voldoen aan producteisen en hebben een
uitgebreide verantwoordelijkheid voor het afvalbeheer. Daarnaast hebben
zij rapportageverplichtingen jegens de overheid over door hen in de
handel gebrachte producten en het ingezamelde afval daarvan. Naast
producenten kunnen er ook gevolgen voor anderen zijn, zoals de horeca,
die mogelijk (eenmalige) aanpassingen moet maken. Omdat de gevolgen
van het ontwerpbesluit deels afhangen van de verdere uitwerking van de
verschillende bepalingen van het ontwerpbesluit – met name de regelingen voor uitgebreide verantwoordelijkheid – in ministeriële regelingen
en de keuzes die producenten maken, kunnen niet alle effecten volledig in
beeld worden gebracht. Die effecten zullen bij het opstellen van de
ministeriële regeling alsnog in beeld worden gebracht. De gevolgen
hangen ook deels af van nog op te stellen richtsnoeren en uitvoeringshandelingen van de Europese Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 694, nr. 144

6