Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 200 XIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor
het jaar 2008

Nr. 57

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 mei 2008
Hierbij bied ik u, mede namens de minister van Justitie en de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het rapport «Ambient intelligence, persoonsgegevens en consumentenbescherming» aan1 en de
reactie van het kabinet op dit rapport, zoals ik u heb toegezegd tijdens het
algemeen overleg op 13 februari 2008 (Kamerstuk 31 200 XIII, nr. 49).
Afhankelijk van de toepassingen die door de markt ontwikkeld worden,
zouden technologieën waaronder RFID, camera’s, sensoren en andere
ICT-toepassingen er in combinatie aan bij kunnen dragen dat er een intelligente omgeving ontstaat die zich aanpast aan de behoefte van de consument («ambient intelligence»). Dat biedt maatschappelijke en economische kansen bijvoorbeeld in de gezondheidszorg, de logistiek en de
openbare veiligheid.
Gegeven deze voortdurende ontwikkelingen en de lopende beleidsontwikkeling op nationaal, Europees en internationaal niveau, heb ik het
publiek-private platform ECP.NL gevraagd om een bredere reflectie op de
bescherming van persoonsgegevens in het licht van de genoemde technologische ontwikkelingen. Daartoe heeft deze een onafhankelijke denktank van experts uit maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en
kennisinstellingen bij elkaar gebracht. Deze expertgroep heeft het bijgevoegde rapport opgesteld.
De expertgroep geeft daarin aan dat de uitgangspunten van de kaders om
persoonsgegevens te beschermen, zoals vastgelegd in de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) en de Telecommunicatiewet, volstaan,
maar beveelt aan om deze ontwikkelingen goed te blijven volgen. Hoewel
het op dit moment nog te vroeg is om regelgeving aan te passen, omdat
de technologieën en de toepassing nog volop in ontwikkeling zijn, signaleert de expertgroep dat in de toekomst aanvullende technologische,
juridische en organisatorische mechanismen nodig kunnen zijn.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST118991
0708tkkst31200XIII-57
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XIII, nr. 57

1

Het kabinet volgt het advies van de expertgroep en blijft de ontwikkelingen van «ambient intelligence» goed volgen en zal regelmatig bezien of
de bescherming van persoonsgegevens nog voldoende is gewaarborgd
met de regelgevende kaders.
Het kabinet ziet op grond van het rapport een combinatie van drie
elementen waarmee een goede bescherming van persoonsgegevens ook
in de toekomst gewaarborgd kan blijven: in de technologie zelf («privacy
by design»), in het regelgevende kader voor de uitvoeringspraktijk en
door een sterke positie van de consument.

Technologie
Het kabinet is er voorstander van dat de bescherming van persoonsgegevens zoveel mogelijk gewaarborgd wordt in de technologie zelf en de
manier waarop deze wordt toegepast in de praktijk. Het bedrijfsleven is in
eerste instantie verantwoordelijk voor een adequate bescherming van de
persoonsgegevens, ook wanneer steeds meer gegevens worden verzameld en informatie aan elkaar gekoppeld kan worden. Diverse Nederlandse bedrijven zijn in afstemming met het College bescherming
persoonsgegevens (Cbp) al bezig om technologieën te ontwikkelen die de
privacy van consumenten beschermen. Daarnaast ondersteunt het kabinet
het initiatief «Veilig Verbonden». Dit samenwerkingsverband van
bedrijven, onderzoeksinstellingen, marktpartijen en eindgebruikersorganisaties, onder toezicht van ICTRegie heeft als doel om de Nederlandse kennis en expertise met betrekking tot veiligheid en privacy te
versterken.
Het bedrijfsleven verkent op dit moment de mogelijkheden van etikettering van producten met een RFID-label, zodat voor de consument duidelijk is wanneer RFID-labels in het product aanwezig zijn. Aan het eind van
het jaar zal ik u informeren over de uitkomsten van deze verkenning en de
stappen die het bedrijfsleven wil gaan nemen, zoals ik u heb toegezegd in
het AO van 13 februari 2008 over RFID.
Via het ondersteunen van platforms als ECP.NL en mijn contacten met de
relevante netwerken als RFID Platform Nederland en DIFR blijf ik de
ontwikkelingen rond RFID voortdurend volgen.

Regelgeving
Wat de bruikbaarheid van de bestaande regelgeving op het gebied van de
bescherming van persoonsgegevens betreft, merkt het kabinet het
volgende op. In paragraaf 9.1 van het rapport wordt geconcludeerd dat
het huidige instrumentarium voor de bescherming van persoonsgegevens
(bedoeld is: het thans geldende wettelijk kader in de vorm van de Wbp en
de Telecommunicatiewet) voldoende waarborgen biedt voor een gerechtvaardigd vertrouwen in «ambient intelligence». Het kabinet onderschrijft
deze conclusie en voegt daaraan toe dat de uitgangspunten van de Wbp
en de Telecommunicatiewet ook in de nabije toekomst nodig zullen zijn
om de samenleving te beschermen tegen mogelijk nadelige effecten van
nieuwe technologische ontwikkelingen en toepassingen. Die laten zich op
dit ogenblik echter niet voorspellen. Het kabinet wijst in dit verband op de
achtergrondstudie van het Cbp van oktober 2006 «RFID Veelbelovend of
onverantwoord? Bijdrage aan de maatschappelijke discussie over RFID».
Het Cbp heeft in die studie geconcludeerd dat ten aanzien van RFID – één
van die nieuwe technologische ontwikkelingen – de Wbp in algemene zin
voldoet voor de beheersing van de risico’s die met deze technologie
samenhangen. Het kabinet ziet de achtergrondstudie van het Cbp als een
bevestiging van de hierboven weergegeven conclusie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XIII, nr. 57

2

In paragraaf 9.2 van het rapport vraagt de expertgroep zich af of het
bestaande juridische kader voor de bescherming van persoonsgegevens
afdoende is toegerust om om te gaan met de gevolgen van «ambient
intelligence». De expertgroep trekt een voorzichtige conclusie dat de Wbp
en de Telecommunicatiewet in de toekomst mogelijk onvoldoende zijn
toegerust om het hoofd te bieden aan een groot aantal zeer uiteenlopende
verschijnselen. Die verschijnselen betreffen enerzijds de technologieneutrale vormgeving van de desbetreffende wetten en anderzijds de wijze
waarop in technische en organisatorische zin wordt omgegaan met
persoonsgegevens in algemene zin en, meer in bijzondere zin in de
telecommunicatiesector. Het kabinet meent dat deze ontwikkelingen op dit
ogenblik nog zodanig onzeker zijn dat een uitspraak over de noodzaak tot
wijziging van de regelgeving nog niet aan de orde is. Daar komt bij dat
zowel de Wbp als hoofdstuk 11 van de Telecommunicatiewet de implementatie zijn van twee EU-richtlijnen die nauw met elkaar samenhangen.
Een meer of minder fundamentele herziening van het Europeesrechtelijke
kader is naar het oordeel van het kabinet dan ook de eerste stap die zou
moeten worden gezet als de conclusie gerechtvaardigd zou zijn dat de
fundamentele uitgangspunten Nederlandse regelgeving met betrekking
tot persoonsgegevens inderdaad tekort zou schieten. De Europese
Commissie heeft op dit ogenblik nog geen concrete plannen daartoe, al
heeft zij in de mededeling aan het Europees Parlement en de Raad van
7 maart 2007 over de follow-up van het Werkprogramma voor een betere
toepassing van de Richtlijn gegevensbescherming COM (2007) 87 def.
aangegeven een en ander wel in studie te willen nemen. Voor wat betreft
de nadere gedachtevorming binnen het kabinet over het juridisch kader in
het licht van de technologische ontwikkelingen zij erop gewezen dat het
de verwachting is dat de Adviescommissie Veiligheid en de Persoonlijke
Levenssfeer (Commissie-Brouwer-Korf) zich ook over de problematiek van
nieuwe technologieën en de persoonlijke levenssfeer zal uitlaten.

Consument
Tegelijkertijd is het belangrijk dat de consument een sterke positie heeft.
Daarvoor is nodig dat hij goed voorgelicht wordt over de mogelijkheden
en privacy-aspecten van nieuwe technologische ontwikkelingen en dat hij
weet wanneer deze wordt toegepast. Bovendien moet systeemdwang
voorkomen worden en moet de consument de mogelijkheid hebben tot
verhaal. Door het blijvend ondersteunen van initiatieven als DigiBewust
zorgt het kabinet dat consumenten beter geïnformeerd worden nieuwe
ICT-technologieën en toepassingen. De Consumentenautoriteit helpt
consumenten bij het halen van hun collectieve verhaal. Dit draagt bij aan
een sterkere positie van de consument. Mijn ICT-beleid is er op gericht om
de positie van de consument te waarborgen en waar nodig te versterken.
Opgeteld ligt er zo dus een agenda van maatregelen en ontwikkelingen
waarmee de persoonsgegevens van consumenten adequaat beschermd
kunnen worden, ook in de toekomst, terwijl tegelijkertijd de kansen van
RFID (en breder: ambient intelligence) voor onze economie en samenleving kunnen worden benut.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
F. Heemskerk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XIII, nr. 57

3