Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 289

Voortgezet Onderwijs

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 248

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2015
In het ordedebat van uw Kamer op 16 juni 2015 heeft het lid Van Dijk (SP)
verzocht om een debat met mij over het bericht «dat middelbare scholen
de Cito-toets nog steeds laten meewegen, terwijl dit wettelijk verboden is»
(Handelingen II 2014/15, nr. 96, Regeling van Werkzaamheden). Dit bericht
was gebaseerd op een nieuwsbericht van de Algemene Vereniging
Schoolleiders (AVS) over een door deze belangenorganisatie georganiseerde internetpeiling onder schoolleiders.
De meerderheid van uw Kamer steunde dit verzoek om een debat te
houden. Daarbij bleek behoefte te bestaan om voorafgaand aan dat debat
een brief van mij te ontvangen, waarin uiteengezet wordt wat er is
gewijzigd ten opzichte van de situatie op 25 februari 2015. Toen sprak ik
met uw Kamer over dit onderwerp tijdens het debat «omzeilen
schooladvies».
Informatieverstrekking aan scholen
Vooruitlopend op het Kamerdebat van 25 februari heb ik uw Kamer een
brief gestuurd waarin de nieuwe wet- en regelgeving met betrekking tot
de overgang van primair naar voortgezet onderwijs werd geschetst.1
Hierin zijn sedertdien geen wijzigingen opgetreden.
Alle basis- en middelbare scholen zijn op verschillende manieren over de
nieuwe wet- en regelgeving geïnformeerd. Zo heb ik begin maart aan alle
PO- en VO-scholen een brief gestuurd waarin de nieuwe regelgeving werd
uiteengezet en toegelicht. Deze brief is mede verstuurd naar aanleiding
van de in het Kamerdebat van 25 februari ingediende en daarna aangenomen motie-Ypma, waarin wordt gevraagd om duidelijk te communi-

1

kst-31289-248
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 31 289, nr. 216.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 289, nr. 248

1

ceren over wat wel en niet is toegestaan onder de gewijzigde
regelgeving.2
Op de website www.vanponaarvo.nl, een gezamenlijk initiatief van de
PO-Raad en de VO-raad, kunnen scholen precies zien wat niet mag, wat
wél is toegestaan en welke uitzonderingen er zijn. Op die website is ook
praktische informatie te vinden om de overgang van leerlingen van de
basisschool naar de middelbare school zo goed mogelijk te laten
verlopen. Daarnaast kunnen scholen bij verschillende partijen terecht met
vragen, waaronder het Informatiecentrum Onderwijs van DUO, de
Inspectie van het Onderwijs (verder: de inspectie), de VO-raad en de
PO-raad. Ouders kunnen bij ouderorganisatie Ouders & Onderwijs terecht
voor advies.
Om te bewerkstelligen dat scholen voor voortgezet onderwijs vanaf dit
voorjaar hun feitelijke toelatingsbeslissingen baseren op een juiste
toepassing van de regelgeving heeft de inspectie begin dit jaar bovendien
proactief scholen benaderd. Eventuele tekortkomingen konden zo nog
bijgesteld worden, zonder dat handhavend opgetreden behoefde te
worden. De inspectie volgt op grond van signalen nu tevens het feitelijke
verloop van de plaatsing en toelating van leerlingen in het voortgezet
onderwijs.
Ervaringen tot nu toe
Intussen is de plaatsing van leerlingen in volle gang en in veel gevallen
ook al afgerond. In verreweg de meeste gevallen lijkt dat te zijn gegaan
volgens wens en verwachting van zowel de leerlingen en hun ouders, als
van de basis- en middelbare scholen. Waar zich problemen voordeden
konden deze bij de inspectie worden gemeld. De inspectie heeft op basis
van dergelijke signalen contact opgenomen met enkele scholen die in hun
toelatingsbeleid de regelgeving niet (volledig) naleefden. Hoewel er
helaas enkele incidenten zijn geweest, heeft de inspectie weinig klachten
ontvangen.
Omdat de toelating en plaatsing van leerlingen nog in gang is, beschik ik
nu nog niet over een definitief beeld over hoe dit is verlopen. Zoals ik uw
Kamer eerder hebt toegezegd, zal ik na de zomer over deze gegevens
beschikken en wordt u hierover in oktober 2015 nader geïnformeerd. Het
betreft hier gegevens uit een kleinschalig onderzoek van de inspectie,
waarbij ook de werking van enkele regionale plaatsingswijzers wordt
betrokken, en (de analyse van) de gegevens die scholen in BRON
registreren over de eindtoetsresultaten en de schooladviezen. Tot die tijd
kan ik wel alvast ingaan op een paar onderwerpen waar leerlingen, ouders
en scholen nog aan moesten wennen in dit eerste invoeringsjaar, of
waarover in de media is bericht.
Plaatsing na heroverweging
Er was het bericht – op basis waarvan uw Kamer een debat en deze brief
heeft aangevraagd – dat middelbare scholen de Cito-toets nog steeds
zouden laten meewegen, terwijl dit wettelijk verboden is. Dat bericht was
gebaseerd op een nieuwsbericht van AVS op basis van een internetpeiling
onder schoolleiders.
We moeten voorzichtig zijn om aan deze peiling de conclusie te verbinden
als zouden middelbare scholen de eindtoets nog steeds oneigenlijk laten
meewegen bij de toelating. Die conclusie kan namelijk niet getrokken
2

Kamerstuk 31 289, nr. 217.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 289, nr. 248

2

worden uit de internetpeiling die de AVS heeft uitgevoerd. AVS heeft
schoolleiders in het basisonderwijs gevraagd of de uitslagen van de
eindtoets hebben geleid tot wijziging in de plaatsing van leerlingen. De
helft van de respondenten heeft daar bevestigend op geantwoord.3
Dat is ook niet verwonderlijk. Het komt immers op de meeste basisscholen voor dat de basisschool op basis van de uitslag van de eindtoets,
schooladviezen heroverweegt en eventueel naar boven toe bijstelt.
Daarna wordt de leerling in het voortgezet onderwijs alsnog in een andere
schoolsoort geplaatst. Dat betekent nog niet dat de middelbare school
eigenstandig, en daarmee dus oneigenlijk, de eindtoets meeweegt in de
plaatsing van leerlingen. Dergelijke berichten hebben mij en de inspectie,
na de afronding van de hiervoor genoemde preventieve acties, niet
bereikt. Wanneer de inspectie onregelmatigheden signaleert, zal ze
uiteraard optreden.
Wel is het voorgekomen dat scholen voor voortgezet onderwijs geen
plaatsruimte meer hadden binnen de andere schoolsoort nadat leerlingen
een heroverwogen schooladvies hadden gekregen, en dat leerlingen
daardoor moesten uitwijken naar een andere school. Ik begrijp dat dit een
teleurstelling kan zijn voor deze leerlingen. Uiteindelijk is er wel voor alle
leerlingen voldoende aanbod beschikbaar. Op lokaal of regionaal niveau
kunnen afspraken gemaakt worden over matching en plaatsing, en wordt
hieraan uitvoering gegeven. Zolang deze afspraken en werkwijzen passen
binnen de wettelijke kaders, zal ik mij niet in deze afspraken en praktijk
mengen.
Heroverwegingen na eindtoets
Heroverwegingen van basisschooladviezen lijken in sommige gevallen
voor spanningen te hebben gezorgd tussen ouders, basisscholen en
scholen voor voortgezet onderwijs. De leerling heeft bij een «hoger»
resultaat op de gemaakte eindtoets in het primair onderwijs het recht op
een heroverweging van het basisschooladvies, maar niet het recht op een
bijstelling. Dat is voor sommige ouders en basisscholen een lastige
balans.
Het is aan de basisschool om op basis van het eigen professionele inzicht
in het belang van de leerling het initiële schooladvies wel of niet aan te
passen. Ik begrijp echter dat leerlingen en hun ouders teleurgesteld
kunnen zijn als het schooladvies niet wordt bijgesteld. Tegelijk is er een
spanning tussen de basisschool die een schooladvies heeft bijgesteld en
de school voor voortgezet onderwijs die ineens leerlingen in een andere
schoolsoort moet plaatsen, terwijl de brugklassen al vol zitten of wanneer
de school twijfelt over het aangepaste niveau van de leerling. Het is niet
verwonderlijk dat dergelijke spanningen zich kunnen voordoen in het
eerste jaar waarin de rollen van de basisschool en van de school voor
voortgezet onderwijs anders zijn dan men gewend was.
Aanpassing berekening onderbouwrendement
Per brief van 25 juni 2015 heb ik uw Kamer laten weten hoe ik
voornemens ben de rendementsberekening in het voortgezet onderwijs
aan te passen.4 Met deze aanpassing wordt recht gedaan aan leerlingen
die het voordeel van de twijfel krijgen van de basisschool en aan
leerlingen met een dubbel advies, zonder dat dit nadelig uitpakt voor het
rendement van de middelbare school.
3
4

De respons was circa 300 schoolleiders.
Kamerstuk 31 289, nr. 246.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 289, nr. 248

3

Meer volledig beeld volgt in het najaar
Zoals ik uw Kamer eerder heb toegezegd in reactie op de eerder
genoemde motie van het lid Ypma zult u in oktober 2015 nader worden
geïnformeerd over de eerste praktijkervaringen met het nieuwe systeem.
Daarin zal een completer beeld kunnen worden geschetst, dan nu
mogelijk is. Ik geef u in overweging mee om die brief af te wachten en te
betrekken bij het door u gevraagde debat, zodat het debat kan worden
gevoerd op basis van een meer volledig beeld over hoe de overgang
po-vo dit schooljaar is verlopen.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 289, nr. 248

4