Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2409
Vragen van het lid Mutluer (PvdA) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het toegankelijker maken van aangifte bij partnergeweld en het
voorkomen van femicide (ingezonden 9 maart 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en
Sport), mede namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 25 april
2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2090.
Vraag 1
Bent u bekend met de artikelen «Maak aangifte doen na geweld door partner
makkelijker» in het Brabants Dagblad en «De onheilspellende waarheid over
de moord op vrouwen» in de Volkskrant?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het eens met de stelling uit het artikel in de Volkskrant dat een crime
passionnel, een misdaad uit hartstocht, geen goede representatie is van de
werkelijkheid?
Antwoord 2
Taal is een belangrijk aspect bij het duiden van de ernst van (ex)partnerdoding. Ik ben het met u eens dat crime passionnel of misdaad uit
hartstocht geen recht doet aan de werkelijkheid. Tussen 2017 en 2021 zijn in
Nederland gemiddeld 24 vrouwen per jaar gedood door hun (ex-)partner.
Daar ging vaak fysiek geweld, psychisch geweld of stalking aan vooraf. Geen
misdaad uit hartstocht dus, maar (ex-)partnergeweld. Het concreet benoemen
waar het over gaat, helpt bovendien om meer bewustwording te genereren
over het risico dat vrouwen kunnen lopen.

1

Brabants Dagblad, 8 maart 2023, «Oproep aan kabinet: «Pak vrouwenmoord aan en maak
aangifte doen van gewelddadige partner makkelijker»», https://www.bd.nl/tilburg/oproep-aankabinet-pak-vrouwenmoord-aan-en-maak-aangifte-doen-van-gewelddadige-partnermakkelijker~a559b781/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
2
De Volkskrant, 4 maart 2023, «De onheilspellende waarheid over de moord op vrouwen»,
https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2023/de-waarheid-over-partnermoord-isonheilspellend~v661776/

ah-tk-20222023-2409
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat trainingen en meer kennis op dit gebied levens kan
redden? Bent u bereid een dergelijke training zoals professor J. Monckton
Smith te ontwikkelen en breder in te zetten en de standaard te laten zijn voor
hulpverleners (zoals politie, wijkteams, advocaten, vertrouwenspersonen etc.)
en andere betrokkenen bij geweld achter de voordeur? Zo ja, hoe wilt u deze
trainingen vormgeven en voor welke groep wilt u deze training prioriteren?
Zo nee, waarom niet? Op welke manier wilt u dan het bewustzijn omtrent dit
probleem aan de man brengen?
Antwoord 3
Ja, ik onderschrijf het belang van trainingen en kennisdeling op het gebied
van partnergeweld. Momenteel wordt voor professionals in de veiligheidszorg, waaronder politie, Veilig Thuis, de reclassering en de vrouwenopvang,
voorlichtingsmateriaal ontwikkeld ter verbetering van de (strafrechtelijke)
aanpak van psychisch geweld.3 Het doel is dat professionals psychisch
geweld hiermee beter kunnen herkennen en dat zij weten welke informatie
relevant kan zijn voor het Openbaar Ministerie om in voorkomende gevallen
de vervolging te kunnen instellen. De bevindingen van Monckton Smith over
de acht fases van huiselijk geweld en partnermoord worden hierin meegenomen. Deze organisaties zullen dit voorlichtingsmateriaal, in de vorm van een
online magazine (digizine), toepassen in de eigen opleidings- en trainingsmodules. Deskundigheidsbevordering is ook een van de speerpunten van het
versterken van de aanpak van gendergerelateerd geweld waar ik samen met
de Minister voor Rechtsbescherming en de Ministers van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) aan
werk (zie ook het antwoord op vraag 5).
Vraag 4
Deelt u de mening dat femicide en partnermoord, zoals Professor J.
Monckton Smith ook onderschrijft met haar acht fases van huiselijk geweld,
vrijwel altijd het sluitstuk is in een reeks geweldsincidenten, wat een patroon
blootlegt en het een voorspelbare en dus te voorkomen moord maakt mits de
signalen worden herkend? Hoe betrekt u dit gegeven nu in uw beleid rondom
aangiftes van partnergeweld? Bent u bereid specialisten op dit gebied kritisch
naar de werkwijze van de politie te laten kijken?
Antwoord 4
Het bijtijds herkennen van signalen is inderdaad cruciaal om moord of
doodslag te kunnen voorkomen. In situaties waarin de politie een vermoeden
heeft van een onveilige of potentieel gevaarlijke situatie, zoals huiselijk
geweld, treedt de politie op en werkt zo vroegtijdig mogelijk samen met
netwerkpartners, zoals Veilig Thuis. Veilig Thuis biedt expertise over huiselijk
geweld en kan de meldingsinformatie verrijken met eigen informatie uit
mogelijk eerdere meldingen en met informatie van andere netwerkpartners.
Per geval wegen zij samen zorgvuldig af welke maatregelen nodig zijn om
verder geweld te stoppen en de betrokken personen te beschermen.
Op dit moment doet de Inspectie Justitie en Veiligheid (IJenV) onderzoek naar
de aanpak bij (ex-)partnerstalking door politie, Openbaar Ministerie, Veilig
Thuis en reclassering. Dit betreft een vervolg op het onderzoek van de IJenV
uit 2019 naar de aanpak van de stalking door Bekir E. en richt zich op de
vraag of de aanpak is verbeterd, de aanbevelingen uit het onderzoek van
2019 zijn opgevolgd en er nu toereikende aandacht is voor de bescherming
van slachtoffers. Het onderzoek wordt dit jaar uitgevoerd. De Kamer zal naar
verwachting volgend jaar worden geïnformeerd over de uitkomsten.
Vraag 5
Bent u bereid deze aanloop in een breed onderzoek onder de loep te nemen
en met betrokken instanties een actieplan op te stellen over hoe en wanneer
deze dynamiek kan worden doorbroken zodat escalaties (moord of ernstige
geweldsplegingen) kunnen worden voorkomen? Zo ja, hoe gaat u dit
onderzoek vormgeven? Zo nee, waarom niet?

3

Kamerstuk 28 345-262.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Het kabinet investeert bij de aanpak van huiselijk geweld reeds in de
versterking van vroegtijdige en intensieve samenwerking tussen het
Openbaar Ministerie (OM), de politie, de Raad voor de Kinderbescherming
(RvdK), de reclassering en Veilig Thuis via de ontwikkelagenda «Veiligheid
Voorop!». Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
(WODC) werkt momenteel op verzoek van de Minister voor Rechtsbescherming aan de opzet van een meerjarig onderzoeksprogramma naar de
strafrechtelijk aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling waarin
onder meer een onderzoek naar deze intensieve samenwerking zal worden
opgenomen. Daarnaast loopt momenteel het bovengenoemde vervolgonderzoek van de IJenV naar de aanpak van (ex-) partnerstalking.
Verder werk ik samen met de Minister voor Rechtsbescherming en de
Ministers van SZW en OCW, de VNG en ketenpartners en in afstemming met
kennisinstituten, toezichthouders en belangenorganisaties op dit moment aan
het versterken van de aanpak van gendergerelateerd geweld (GGG). Hierbij
worden vier speerpunten gehanteerd: Hoogrisicosituaties, Deskundigheidsbevordering, Plegers en «Gender doet ertoe!» (bewustwording creëren over en
preventie van de invloed van gender op de geweldsdynamiek). Bij de
ontwikkeling van deze aanpak worden de bevindingen van een recent
onderzoek van Regioplan naar de rol van gender bij geweld meegenomen.
Dit rapport van Regioplan is in augustus 2022 gedeeld met uw Kamer.4 U
wordt voor de zomer nader geïnformeerd over de versterking van de aanpak
van gendergerelateerd geweld.
Ten slotte is in 2020 door de Universiteit Leiden, in opdracht van het
onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap, onderzoek gedaan naar
daderprofielen bij fataal en niet-fataal huiselijk geweld. De inzichten van dit
onderzoek zijn meegenomen in de werkwijze van de politie, Veilig Thuis,
reclassering, OM en RvdK in de ontwikkelagenda «Veiligheid Voorop!».
Vraag 6
Deelt u de mening van de vrouwenopvangorganisaties en het Landelijk
Netwerk Veilig Thuis dat het van groot belang is om «rode vlaggen» te
herkennen en in te zetten op preventie van partnergeweld? Bent u bereid om
de hulpverlening voor slachtoffers van intieme terreur toegankelijker te
maken, door bijvoorbeeld gehoor te geven aan hun oproep voor meer
inloopcentra en de chat van Veilig Thuis de klok rond open te stellen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 6
Ik deel de mening dat het belangrijk is dat rode vlaggen herkend worden
door professionals die met slachtoffers en potentiële plegers in aanraking
komen. Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 3 en vraag 5 zijn wij op
dit moment op landelijk niveau in gesprek met alle relevante ketenpartners
over de wijze waarop wij de aanpak van gendergerelateerd geweld, waaronder huiselijk geweld, kunnen versterken en is deskundigheidsbevordering
hierbij een van de speerpunten.
Samen met de Minister voor Langdurige Zorg en Sport en in samenwerking
met de VNG hebben wij onderzoek laten doen naar laagdrempelige hulpdiensten voor slachtoffers en plegers van verschillende vormen van geweld in
afhankelijkheidsrelaties. De resultaten van dit onderzoek zijn op 20 maart jl.
met u gedeeld.5 Zoals aangegeven in de beleidsreactie6 hechten wij eraan dat
hulp laagdrempelig en goed vindbaar is en aansluit op de behoeften van
slachtoffers en plegers. Dit geldt ook voor slachtoffers van intieme terreur7.
De opbrengsten en conclusies van het onderzoek zijn erg behulpzaam bij het
toegankelijker maken van het aanbod voor zowel slachtoffers als plegers.
Samen met de VNG gaan wij in gesprek met belangrijke stakeholders over
wat de opbrengsten van het onderzoek betekenen voor de inrichting van
laagdrempelige hulp.
4

Kamerstuk 28 345-259.
Bijlage bij Kamerstuk 28 345-261.
Kamerstuk 28 345-261.
7
Intieme terreur is een ernstige vorm van partnergeweld dat gekenmerkt wordt door een
patroon van controle en dwang, vaak ook in combinatie met vormen van fysiek of seksueel
geweld, soms met fatale afloop.
5
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 7
Deelt u de mening dat het op internationale vrouwendag van extra groot
belang is om vrouwen (en anderen) te steunen in hun vlucht uit een
gevaarlijke relatie of situatie en aandacht te vragen voor dit te onzichtbare
probleem? Hoe wilt u de drempel om melding of aangifte te doen van een
geweldsincident in de relationele of familiaire sfeer verlagen?
Antwoord 7
Het is op alle dagen van het jaar van groot belang dat vrouwen (en anderen)
zich gesteund voelen om uit een gevaarlijke situatie te stappen. Internationale
Vrouwendag is een belangrijke dag om expliciet stil te staan bij het risico dat
vrouwen lopen om slachtoffer te worden van geweld en stil te staan bij het
belang van gendergelijkheid. Met een landelijke campagne tegen huiselijk
geweld en kindermishandeling reiken wij de hand naar slachtoffers en roepen
wij omstanders op hun ogen niet te sluiten voor huiselijk geweld, maar in
actie te komen. Deze campagne zal naar verwachting in juni 2023 van start
gaan.
Vraag 8
Deelt u de mening dat in de aanpak van dit probleem daders ook dienen te
worden betrokken, om herhaling te voorkomen maar ook om ervoor te
zorgen dat schaamte en taboes worden doorbroken? Bent u bereid om naast
het straffen van daders van geweld achter de voordeur deze groep extra
aandacht te geven middels voorlichting, training of specialistische behandeling om recidive of voortzetting van gedrag te voorkomen? Zo ja, hoe? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 8
Het betrekken van plegers in de aanpak van geweld achter de voordeur is
onderdeel van de integrale en systeemgerichte aanpak van huiselijk geweld
en kindermishandeling. Vanuit het programma Geweld hoort nergens thuis
zijn bouwstenen ontwikkeld voor regio’s voor de inzet van vrijwillige
hulpverlening voor plegers. Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 5
richten wij ons bij het versterken van de aanpak van gendergerelateerd
geweld ook specifiek op plegers.
In het strafrechtelijk kader zijn verschillende gedragsinterventies die worden
ingezet. De reclassering biedt voor plegers van partnergeweld de BORGtraining aan en kan verwijzen naar ambulante of klinische forensische zorg. In
de forensische zorg maakt systeemgerichte behandeling frequent en vaak
zelfs bij voorkeur deel uit van de behandeling om de kans op herhaling ervan
te verminderen.
Op 19 september 2022 ontving uw Kamer het onderzoeksrapport De
effectiviteit van de BORG-training. Een vergelijkend recidiveonderzoek onder
daders van partnergeweld 8. Op 24 april ontving u de beleidsreactie op dit
rapport9.

8
9

Bijlage bij Kamerstuk 28 345-258.
Kamerstuk, 2022–2023, 2023Z07478.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4