Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 100 I

Jaarverslag en slotwet van de Koning 2021

Nr. 6

LIJST HOUDENDE EEN VRAAG EN EEN ANTWOORD
Vastgesteld 7 juni 2022
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft een vraag voorgelegd
aan de Algemene Rekenkamer over de brief van 18 mei 2022 inzake het
rapport Resultaten verantwoordingsonderzoek 2021 bij de Koning
(Kamerstuk 36 100 I, nr. 2).
De Algemene Rekenkamer heeft deze vraag beantwoord bij brief van
7 juni 2022. Vraag en antwoord zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Hagen
Adjunct-griffier van de commissie,
Honsbeek

kst-36100-I-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 I, nr. 6

1

Vraag 1
Kan – met verwijzingen naar relevante, juridische bronnen – worden
toegelicht op basis waarvan de Algemene Rekenkamer tot haar conclusie
komt dat binnen de grenzen van artikel 41 Grondwet het mogelijk is om
elke 5 jaar te bekijken of de B-component nog past bij de werkelijke
uitgave?
In artikel 41 van de Grondwet staat dat De Koning, met inachtneming van
het openbaar belang, zijn Huis inricht. Dit betekent dat de Koning (en ook
andere uitkeringsgerechtigde leden van het Koninklijk Huis) zonder
voorafgaande ministeriële instemming naar eigen inzicht personele en
materiële uitgaven mag doen. De personele uitgaven zijn met name de
uitgaven voor de hofhouding en een aantal andere personeelsleden die
rechtstreeks werkzaam zijn voor de Koning. De materiële uitgaven hebben
betrekking op activiteiten met een hoog representatief karakter die
samenhangen met het Koningschap. Hiertoe ontvangt de Koning, op basis
van de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis, een vast bedrag. Dit
is de B-component.
Op basis van de Grondwet, artikel 105 lid 1, heeft het parlement budgetrecht over de beschikbare budgetten voor de Koning en dient het in te
stemmen met het wetsvoorstel voor de begroting. Hieronder valt ook de
B-component. De Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis gaat uit
van een bedrag dat jaarlijks geïndexeerd wordt. De oorspronkelijke
berekening van de B-component komt uit 1970. Destijds is op basis van
verschillende kostensoorten berekend hoe hoog de B-component zou
moeten zijn. Ondanks de gewijzigde omstandigheden, en daarmee de
verandering in kostensoorten die via de B-component gefinancierd
worden is de hoogte van de B-component nooit opnieuw beoordeeld,
alleen aangepast aan de jaarlijkse inflatie. Om te voorkomen dat de
B-component langzaam uit de pas gaat lopen met de werkelijke uitgaven
en om transparant te maken dat de B-component gebaseerd is op een
realistische basis is onze aanbeveling om elke 5 jaar een nieuwe
berekening te maken van hoe hoog de B-component zou moeten zijn.
Hiervoor hoeft geen inzicht verkregen te worden in de werkelijke uitgaven
van de Koning maar kan op basis van verschillende kostensoorten die
onder de B-component vallen een berekening worden gemaakt.
Hiermee geeft het parlement invulling aan het budgetrecht door de
hoogte van de B-component te bepalen en vervolgens is het aan de
Koning zelf om te bepalen waar hij het beschikbare budget uit de
B-component aan besteed, conform artikel 41 van de Grondwet. Over de
werkelijke uitgaven hoeft hij geen verantwoording af te leggen.
Hoewel verantwoording op uitgavenniveau niet noodzakelijk en niet
gewenst is vanwege bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de
Koning, is het wel van belang dat er duidelijkheid is over het onderscheid
tussen functionele uitgaven aan de ene kant en uitgaven uit de
B-component aan de andere kant. De overwegingen die de MinisterPresident hierover maakt moeten wel transparant zijn vastgelegd, zodat
deze navolgbaar gecontroleerd kunnen worden door de Auditdienst Rijk
en de Algemene Rekenkamer. In ons onderzoek naar de declaratie van de
functionele uitgaven controleren wij of er geen uitgaven zijn opgenomen
die uit de B-component betaald hadden moeten worden. In ons onderzoek
naar de functionele uitgaven hebben vastgesteld dat er geen uitgaven zijn
gedeclareerd die onder de B-component vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 I, nr. 6

2