Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3189
Vragen van het lid Wilders (PVV) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over de beantwoording van vragen over het bericht dat oud-minister Opstelten
het minder Marokkanen-proces heeft beïnvloed (ingezonden 14 juni 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
26 juni 2019).
Vraag 1
Realiseert u zich dat er drie anonieme bronnen zijn die zich hebben uitsproken over politieke beïnvloeding van mijn vervolging door de toenmalige
Minister van Veiligheid en Justitie?1 Deelt u de mening dat dit meer dan
voldoende reden is om dit wanstaltige politieke proces te staken?
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van de berichtgeving. Het is niet aan mij, als Minister
van Justitie en Veiligheid, te oordelen over een individuele strafzaak.
Vraag 2
Wanneer en door wie bent u op de hoogte gesteld dat op 25 september 2014
een overleg heeft plaatsgevonden tussen de toenmalige Minister van
Veiligheid en Justitie en de toenmalige voorzitter van het College van
procureurs-generaal naar aanleiding van het ambtsbericht van 10 september
2014 en de bijbehorende nota?
Antwoord 2
Toen er bij de Kamervragen (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 3034), welke zijn beantwoord op 7 juni 2019, naar is gevraagd
heb ik uw Kamer van dit overleg op de hoogte gesteld. Ik ben er specifiek
over ingelicht toen er naar werd gevraagd bij de hierboven genoemde
Kamervragen.
Vraag 3
Wat is de reden dat u de informatie dat op 25 september 2014 een overleg
heeft plaatsgevonden tussen de toenmalige Minister van Veiligheid en
Justitie en de toenmalige voorzitter van het College van procureurs-generaal

1

ah-tk-20182019-3189
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/column/4481406/losse-eindjes-de-zaak-wilders en
https://www.telegraaf.nl/nieuws/998040061/bewijs-voor-politieke-druk-vervolging-wilders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

naar aanleiding van het ambtsbericht van 10 september 2014 en de bijbehorende nota, niet eerder heeft vermeld bij de beantwoording van bijvoorbeeld
vraag 13 en/of vraag 21 van de Kamervragen van 30 november 2018?2
Antwoord 3
De reden daarvoor is gelegen in de vraagstelling zelf. Zo is in vraag 17 van
de Kamervragen, beantwoord op 30 november 2018 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 805) specifiek gevraagd naar periodieke
overleggen tussen de toenmalig Minister en de toenmalig voorzitter van het
College in de periode tussen de desbetreffende uitspraken van de heer
Wilders (op 12 en 19 maart 2014) en het besluit van het Openbaar Ministerie
(OM) om tot vervolging over te gaan. Dit ging dus over het tijdvlak tussen de
uitspraken op 12 en 19 maart 2014 en de beslissing van het OM tot vervolging over te gaan d.d. 10 september 2014.
Ten aanzien van de beantwoording van 30 november 2018 van de vragen 13
en 21 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 805) kan ik
tenslotte het volgende opmerken. In vraag 13 van de Kamervragen, beantwoord op 30 november 2018 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 805) is heel duidelijk gevraagd naar de informatie over de
(overwegingen omtrent de) vervolgingsbeslissing die de Minister destijds
heeft ontvangen. Ik heb in antwoord op deze vraag gemeld dat mijn
ambtsvoorganger door het College van procureurs-generaal bij ambtsbericht
van 10 september 2014 over de door het OM genomen vervolgingsbeslissing
is geïnformeerd. Op 25 september 2014 heeft naar aanleiding van dit
ambtsbericht overleg plaatsgevonden. Wat er tijdens dit overleg is besproken
is mij niet bekend. Ik kon en kan dus niet aangeven of tijdens dit overleg
(nadere) informatie omtrent de vervolgingsbeslissing is verschaft aan de
toenmalige Minister van Veiligheid en Justitie.
In vraag 21 van de Kamervragen beantwoord op 30 november 2018 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 805) is specifiek gevraagd
naar de wijze waarop het OM mijn ambtsvoorganger heeft geïnformeerd over
de voorgenomen vervolgingsbeslissing. Ook hierop heb ik geantwoord dat
mijn toenmalige ambtsvoorganger door het College van procureurs-generaal
bij ambtsbericht van 10 september 2014 over de door het OM reeds genomen
vervolgingsbeslissing is geïnformeerd.
Vraag 4
Bent u zich ervan bewust dat op 25 september 2014 door de toenmalige
Minister van Veiligheid en Justitie en de toenmalige voorzitter van het
College van procureurs-generaal over de zaak is gesproken naar aanleiding
van het ambtsbericht van 10 september 2014 en de begeleidende nota? Op
wiens initiatief werd dit overleg gepland? Betrof dit een zogenaamd periodiek
overleg? Zo nee, wat voor overleg betrof dit dan wel? Wat is daar besproken?
Antwoord 4
Zoals ik in het antwoord op vraag 26 van de Kamervragen (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3034) d.d. 7 juni jl. heb aangegeven,
heeft naar aanleiding van het ambtsbericht en de begeleidende nota een
overleg plaatsgevonden op 25 september 2014. Wat er tijdens dit overleg is
besproken is mij niet bekend. Navraag bij de toenmalig betrokkenen leert dat
er geen verslag is gemaakt van dit overleg.
Vraag 5
Realiseert u zich dat, doordat u pas afgelopen week bekend maakte dat op
25 september 2014 een overleg is geweest tussen de toenmalige Minister van
Veiligheid en Justitie en de toenmalige voorzitter van het College van
procureurs-generaal, de verdediging in de zaak Wilders niet de kans heeft
gehad om de getuigen te bevragen bij de raadsheer-commissaris over dit
overleg van 25 september 2014 en dat daarmee dus feitelijk een eerlijke
rechtsgang is belemmerd? Realiseert u zich dat dit komt door uw handelen?
Hoe gaat u dit corrigeren?

2

Aanhangsel van de Handelingen 2018–2019, nr. 805.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik kan als Minister van Justitie en Veiligheid niet ingaan op lopende strafzaken. Ik verwijs verder naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de opmerking van uw voorlichter – dat niet eerder
melding is gemaakt van het overleg van 25 september 2014 omdat er niet
expliciet naar zou zijn gevraagd3 – een public official uit Oeganda of
Zimbabwe niet zou misstaan, maar in een democratische rechtsstaat die
Nederland pretendeert te zijn volstrekt onacceptabel is?
Antwoord 6
Nee, ik verwijs naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 7
Kunt u in dat licht uitleggen hoe ik via schriftelijke vragen expliciet naar iets
zou kunnen vragen waar ik geen weet van heb of zou kunnen hebben?
Antwoord 7
Ik verwijs naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 8
Realiseert u zich, doordat u pas afgelopen week bekend maakte dat op
25 september 2014 een overleg is geweest tussen de toenmalige Minister van
Veiligheid en Justitie en de toenmalige voorzitter van het College van
procureurs-generaal, de verdediging in de zaak Wilders niet de kans heeft
gehad om de getuigen te bevragen over dit overleg van 25 september 2014
en dat het daarmee dus (nog) geen onderwerp is van deze lopende strafzaak?
Zo ja, bent u dan bereid om alle informatie met betrekking tot bovengenoemd overleg van 25 september 2014 alsnog naar de Kamer te sturen,
inclusief eventuele schriftelijke stukken zoals agenda’s, notities, verslagen
etc.? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Ik verwijs naar het antwoord op vraag 7. Van het overleg op 25 september
2014 zijn mij geen stukken bekend, zie ook het antwoord op vraag 4.
Vraag 9
Kunt u aangeven welke «vervolgstappen» het ambtsbericht van 7 oktober
2014 behelst? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Nee, in ambtsberichten informeert het College de Minister van Justitie en
Veiligheid in alle vertrouwelijkheid over bepaalde gevoelige zaken en
onderwerpen. Openbaarmaking van deze informatie kan de strafrechtelijke
opsporing en vervolging en daarmee het goed functioneren van het OM
frustreren. Daarnaast brengt openbaarmaking van deze documenten het reële
risico met zich dat de volledige vrijheid en vertrouwelijkheid van de communicatie tussen mijn departement en het OM in het geding komt. Het is, gelet
op de ministeriële verantwoordelijkheid, aan mij deze schriftelijke communicatiestroom tegen elke belemmering te beschermen.
De in artikel 128 van de Wet RO vervatte aanwijzingsbevoegdheid kent
overigens een duidelijke procedure waarmee – ingeval een aanwijzing wordt
gegeven – de openbaarheid daarvan, via uw Kamer of via de behandeling
van de strafzaak, gewaarborgd is. Deze aanwijzingsbevoegdheid wordt
slechts met grote terughoudendheid toegepast (zie ook antwoord 7 op de
Kamervragen (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 805) d.d.
30 november 2018).
Vraag 10
Kunt u nu eens klip en klaar aangeven of de vervolgingsbeslissing, vervat in
het ambtsbericht van 10 september 2014, een voorlopige beslissing of een
definitieve beslissing betrof?
3

https://www.telegraaf.nl/nieuws/582409558/zoiets-gebeurt-in-azerbeidzjan-maar-niet-hier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Het College van procureurs-generaal heeft mijn toenmalig ambtsvoorganger
bij ambtsbericht van 10 september 2014 bericht dat het OM heeft besloten
vervolging tegen de heer Wilders in te stellen. Zie verder het antwoord op
vraag 12 en 13.
Vraag 11
Indien het een definitieve vervolgingsbeslissing betrof, wat was dan het doel
of de functie van het overleg van 25 september 2014 tussen de toenmalige
Minister van Veiligheid en Justitie en de toenmalige voorzitter van het
College van procureurs-generaal?
Antwoord 11
Ik kan niet aangeven wat het exacte doel is geweest van dit specifieke
overleg. In algemene zin is het zo dat in gevoelige zaken het OM na een
verstrekt ambtsbericht daar nadere toelichting op kan geven aan de Minister
van Justitie en Veiligheid, destijds Minister van Veiligheid en Justitie.
Vraag 12 en 13
Indien het een definitieve vervolgingsbeslissing betrof, wat was dan het doel
of de functie van het verhoor van de heer Wilders door de Rijksrecherche op
8 december 2014?
Indien het een definitieve vervolgingsbeslissing betrof, waarom verklaarde
het openbaar ministerie dan op 9 oktober 2014 dat het onderzoek nog niet
was afgerond en de definitieve vervolgingsbeslissing pas genomen zou
worden na het verhoor van de heer Wilders op 8 december 2014?
Antwoord 12 en 13
Het OM heeft mij desgevraagd gemeld dat het OM met het persbericht van
9 oktober 2014 naar buiten heeft gebracht dat het, na uitvoerige juridische
analyse, tot de conclusie is gekomen dat de uitlatingen van de heer Wilders
een verdenking van een strafbaar feit opleveren, waarbij tevens is aangegeven dat strafvervolging in de rede ligt. En vast onderdeel van vrijwel alle
strafrechtelijke onderzoeken is dat, na de vaststelling door het OM dat sprake
is van een strafbaar feit, vervolgens een verdachte in de gelegenheid wordt
gesteld om zijn zienswijze naar voren te brengen. De verklaring van de
verdachte heeft geen wijziging gebracht in de conclusie van het OM dat
vervolging in de rede lag, waarna de definitieve vervolgingsbeslissing aan
verdachte en via een persbericht van 18 december 2014 aan het publiek
bekend is gemaakt.
Vraag 14
Herinnert u zich dat u in antwoord op vraag 32 van Kamervragen van 7 juni
2019 schrijft u dat twee nota’s over de kwestie Wilders zijn opgesteld? Klopt
het dat één nota behoort bij het ambtsbericht van 10 september 2014? Kunt u
aangeven of de andere aangetroffen nota ook behoort bij een ambtsbericht?
Zo ja, bij welk ambtsbericht, wat is de datum van de nota en door wie is hij
opgesteld? Zo nee, ten behoeve waarvan en door wie is deze nota dan
opgesteld? Beschikt u ook over e-mails ter voorbereiding op die nota? Zo ja,
op welke datum zijn deze opgesteld en wie is de afzender/ontvanger?
Antwoord 14
Zoals in de op 7 juni jl. beantwoorde Kamervragen is aangegeven, is één van
deze nota’s opgesteld naar aanleiding van het ambtsbericht van 10 september
2014. De andere nota is opgesteld na ontvangst van het ambtsbericht van
17 december 2014. De nota’s zijn opgesteld door de destijds betrokken
ambtenaren.
Vraag 15
Herinnert u zich dat u in antwoord op vraag 3 van de Kamervragen van
30 november 2018 maakt u melding van een memo van het openbaar
Ministerie van 24 september 2014 inzake de beveiliging rondom een
eventuele rechtszaak? Kunt u aangeven waar dit «eventuele» vanaf hing? Zo
nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Antwoord 15
Ik verwijs naar het antwoord op de vragen 12 en 13. Tevens bestaat altijd de
mogelijkheid dat door onvoorziene omstandigheden een rechtszaak niet door
kan gaan.
Vraag 16
Zijn de getuigen in de zaak Wilders door uw ministerie voorzien van
schriftelijke (digitale) stukken ter voorbereiding op hun verhoor? Zo ja, door
wie, op wiens verantwoordelijkheid is dit gebeurd en kunt u een overzicht
geven van de stukken die elk van de getuigen hebben ontvangen?
Antwoord 16
Zoals in het antwoord op de vragen 8 en 9 van de Kamervragen (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3034) van 7 juni jl. aangegeven,
heeft een getuige het recht zich voor te bereiden op een getuigengehoor bij
de rechter. Dat is niet anders voor mensen die werkzaam zijn (geweest) bij
een ministerie. Op grond van goed werkgeverschap wordt ingevolge
artikel 125ter Ambtenarenwet bijstand aangeboden. Onderdeel daarvan is dat
voormalige ambtenaren en bewindspersonen wordt gevraagd of men ter
voorbereiding relevante stukken wil inzien. Dat kan betrekking hebben op
openbare stukken of ambtelijke stukken waar men destijds persoonlijk kennis
van heeft genomen. In onderhavige casus is dit ook op gezag van de SG
gebeurd.
Vraag 17
Kunt u deze vragen uiterlijk op 19 juni 2019 beantwoorden?
Antwoord 17
De vragen zijn zo snel als mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5