Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

569
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de Minister voor Medische Zorg over het
voornemen van Zilveren Kruis om geneesmiddelen voor een jaar te
verstrekken in plaats van maximaal drie maanden (ingezonden 10 november
2017).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 30 november
2017).
Vraag 1, 2
Bent u bekend met het feit dat Zilveren Kruis afwijkt van de prescriptieregeling en apothekers oplegt om medicijnen met een lagere prijs dan 500 euro
per maand voor een heel jaar voor te schrijven en af te leveren in plaats van
maximaal drie maanden?1
Acht u het wenselijk dat Zilveren Kruis eenzijdig afwijkt van het landelijke
prescriptieakkoord?2
Antwoord 1, 2
Zilveren Kruis wijkt met haar inkoopbeleid niet af van de prescriptieregeling.
De prescriptieregeling is een regeling van negen branchepartijen in de zorg
en bevat vier afspraken over de aflevertermijn van geneesmiddelen. In de
bijlage3 zijn deze afspraken opgenomen. In de prescriptieregeling zoals deze
door partijen is ondertekend zijn geen afspraken gemaakt over goedkope
geneesmiddelen voor chronisch gebruik.
Zilveren Kruis heeft in haar inkoopbeleid extramurale farmacie 2018
aangegeven dat ze, in navolging op de wensen van hun klanten, flexibele
afgiftetermijnen mogelijk wil maken. In de contractbesprekingen tussen
apothekers en zorgverzekeraars worden hierover gezamenlijk afspraken
gemaakt. De flexibele aflevertermijnen hebben alleen betrekking op de
aflevertermijn van goedkope geneesmiddelen voor chronisch gebruik.
Volgens informatie die ik heb ingewonnen bij Zilveren Kruis gaat het over een
(beperkt) deel van de geneesmiddelen die ter hand gesteld worden door de
apotheek. Bij voorbaat uitgesloten van langere aflevertermijnen zijn bijvoorbeeld de weekleveringen, de eerste uitgiften, de dure medicatie, de niet
chronische medicatie en de medicatie in de palliatieve fase.
1

https://vja.nu/landelijke-prescriptieregeling-zilveren-kruis/
https://www.knmp.nl/actueel/nieuws/nieuws-2016/prescriptieregeling-kleinsteafleververpakking
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2

ah-tk-20172018-569
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat zal volgens u het effect zijn van de keuze van Zilveren Kruis om over te
gaan tot een voorschrijf- en uitgiftetermijn van een jaar op de verspilling en
beschikbaarheid van geneesmiddelen?
Antwoord 3
Doelmatig inkopen is een verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraar en
vormt de basis van het nieuwe inkoopbeleid van Zilveren Kruis. Zilveren
Kruis gaat niet zelf over voorschrijf- of uitgiftetermijnen, dit wordt namelijk
door de voorschrijver bepaald in overleg met de patiënt. Zilveren Kruis maakt
alleen de verlenging van de termijnen mogelijk zodat niet bij iedere patiënt
vastgehouden hoeft te worden aan een termijn van drie maanden. De
jaarlevering moet worden gezien als een uiterste periode. Een gepaste
aflevertermijn kan bijvoorbeeld ook vier of zes maanden zijn.
De voorschrijver kan met dit nieuwe beleid per patiënt een gepaste aflevertermijn bepalen, hierbij rekening houdend met enerzijds belangen en wensen
van de patiënt zelf en anderzijds risico’s op het gebied van o.a. medicatieveiligheid en verspilling. In het AO Geneesmiddelenbeleid van 22 november jl.
heb ik aangegeven dat ik vind dat er een goede balans moet zijn tussen deze
wensen en de risico’s. Het aantal geneesmiddel-gerelateerde ziekenhuisopnamen blijft stijgen en daarom moet medicatieveiligheid in de afweging
meegenomen worden. Het verlengen van de voorschrijf- en aflevertermijn zal
dus niet voor iedere patiënt met chronische medicatie geschikt zijn. De
voorschrijver zal met de patiënt in de spreekkamer samen besluiten wat een
gepaste termijn is.
Deze werkwijze wordt ondersteund door Patiëntenfederatie Nederland, die
aan mij heeft laten weten te streven naar persoonsgerichte zorg en maatwerk
per patiënt, en geen vast «regime» van driemaandelijkse uitgifte voor alle
patiënten te willen.
Nadat de termijn is bepaald, is het aan de apotheker om deze op te volgen.
De apotheker mag het recept niet eenzijdig aanpassen. Indien de apotheker
echter op farmacotherapeutische gronden de aflevertermijn onverantwoord
vindt, dan kan hij/zij hierover in overleg treden met de voorschrijver. Het
belang van de patiënt staat voorop. Het is dan aan de voorschrijver om de
termijn al dan niet aan te passen.
Het nieuwe beleid zal weinig effect hebben op de beschikbaarheid van
geneesmiddelen. Voor preferente geneesmiddelen zijn door Zilveren Kruis
leveringsgaranties afgesproken met de fabrikant.
Vraag 4
Begrijpt u het ongenoegen van artsen en apothekers ten aanzien van het
hanteren van een voorschrijf- en uitgiftetermijn van een jaar? Kunt u dit
toelichten?
Antwoord 4
Ik kan me voorstellen dat het mogelijk maken van gepaste aflevertermijnen
een verandering teweeg brengt in de werkwijze van voorschrijvers en
apothekers. Zilveren Kruis heeft mij laten weten dat zij wil dat geneesmiddelen voor een gepaste termijn worden voorgeschreven en terhandgesteld,
idealiter van doktersconsult tot doktersconsult. Dat betekent dat de apotheker
niet meer standaard driemaandelijks herhaalmedicatie verstrekt. Dat gaat
mogelijk gepaard met verlies van inkomsten voor de apotheker. Zilveren
Kruis heeft overigens aangegeven met de apotheker mee te willen denken in
de omslag van betaling van distributie naar betaling voor zorg. Dat is een
meerjarig proces.
Ik ga ervan uit dat dit soort overwegingen een onderdeel zijn van de
contractbesprekingen tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar.
Vraag 5
Welke acties gaat u ondernemen om Zilveren Kruis te houden aan het
landelijke prescriptieakkoord? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 5
De huidige prescriptieregeling gaat over inzet van nieuwe medicatie, dure
medicatie en medicatie in de palliatieve fase. De regeling gaat niet over inzet
van goedkope chronische medicatie. Ik vertrouw erop dat de verwarring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

hierover eenvoudig kan worden weggenomen door partijen zelf, indien nodig
bijvoorbeeld door het maken van landelijk nieuwe prescriptieafspraken op dit
punt.
Vraag 6
Heeft u een beeld van hoeveel mensen medicijn ontrouw zijn en hun
medicijnen dus niet innemen?
Antwoord 6
De therapietrouwmonitor van het NIVEL geeft een overzicht van de therapietrouw bij verschillende aandoeningen. Per aandoening en per regio verschilt
de therapietrouw. Volgens de monitor is bijvoorbeeld ruim negen op de tien
diabetespatiënten therapietrouw. Van patiënten die ADHD-geneesmiddelen of
onderhoudsmedicatie voor astma/COPD gebruiken is zes op de tien therapietrouw.
Vraag 7, 8
Bent u het ermee eens dat wanneer medicijnen voor een jaar meegegeven
worden, er minder zicht is op daadwerkelijk inname van medicijnen en de
medicijn trouwheid kan afnemen?
Vindt u ook dat apothekers een belangrijke rol hebben in het signaleren van
mensen die niet medicijn trouw zijn en deze rol minder goed kunnen
vervullen als zij voor een jaar gaan voorschrijven?
Antwoord 7, 8
Zowel de voorschrijver als het apotheekteam vervullen een belangrijke rol bij
het goed gebruiken van medicatie door de patiënt. Er zal door de voorschrijver, samen met de patiënt, een juiste afweging gemaakt worden bij het al dan
niet toepassen van langere aflevertermijnen. Dit zal van patiënt tot patiënt
verschillen. Therapietrouw is een van de factoren waarmee rekening moet
worden gehouden.
Het verlengen van de voorschrijf- en aflevertermijn betekent niet dat
apothekers en voorschrijvers geen zorg meer mogen verlenen. Het contactmoment met de patiënt hoeft niet één op één gekoppeld te zijn aan het
aflevermoment. Omdat de bekostiging van het apotheekteam gebaseerd is op
de terhandstellingen, is dit onderwerp van de contracteergesprekken tussen
zorgaanbieders en zorgverzekeraars.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3