VOU<SGE£ON§ttËfë
WELZIJN m skfKWt

Nederlandse

3 O JUNI 2015
SCANPLAZA

Newtonlaan 1-41
3584 BX Utrecht

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

Postbus 3017
3502 GA Utrecht
T 030 296 81 11
F 030 296 82 96
E info@nza.nl
i www.nza.nl

Behandeld door

Telefoonnummer

E-mailadres

Kenmerk

drs. J. van Hijum

030-296 81 58

jhijum@nza.nl

132546/187876

Onderwerp

Datum

Uitkomsten van het tweede deel onderzoek zorginkoop eerste lijn

29 juni 2015

Mevrouw de Minister,
Met deze brief willen wij u informeren over de uitkomsten van het
tweede deel van ons onderzoek naar de zorginkoop door
zorgverzekeraars van fysiotherapie, logopedie en eerstelijns verloskunde.
In onze brief van 8 december 2014 (kenmerk 109538/153162) hebben
wij aangekondigd de contractering in de eerste lijn en de GGZ nader te
onderzoeken. In deze brief gaan we in op onze bevindingen naar
aanleiding van het onderzoek dat we hebben uitgevoerd bij de
zorgverzekeraars.
In het onderzoek met zorgverzekeraars stond de zorgplicht centraal en is
onderzocht of zorgverzekeraars aan hun zorgplicht voldoen bij de inkoop
van eerstelijns verloskunde, fysiotherapie en logopedie. Meer concreet
hebben wij onderzocht of de zorgverzekeraars voor deze soorten zorg
voldoende zorg hebben ingekocht om aan hun zorgplicht te kunnen
voldoen. Insteek van het onderzoek was dus tijdige en bereikbare zorg.
Deze bevindingen zijn een vervolg op ons rapport "Zorgcontracten in
kaart, Deelrapport 1 contractering eerste lijn: reistijdenanalyse curatieve
GGZ, eerstelijns verloskunde, fysiotherapie en logopedie." dat wij april
jongstleden aan u hebben gezonden . Naar verwachting zullen wij medio
oktober 2015 onze bevindingen rapporteren over de contractering van de
curatieve GGZ.
1

Wij hebben bij ons onderzoek de inbreng betrokken van de
consumentenorganisaties, brancheorganisaties, onze eigen signalen en
de reistijdenanalyse. Op basis daarvan concluderen wij dat
zorgverzekeraars met de zorg die zij hebben ingekocht aan hun
zorgplicht kunnen voldoen. Wij hebben geen aanwijzingen gevonden die
op het tegendeel wijzen.

NZa, brief van 3 april 215 met kenmerk 120105/169750;
http://www.nza.nl/104107/138040/rapport-zorgcontracten-in-kaart.pdf
1

Nederlandse Zorgautoriteit

Aanleiding onderzoek
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft klachten ontvangen van
zorgaanbieders over de inkoopmacht van zorgverzekeraars. Die klachten
gaan zowel over het proces van onderhandelen als over de uitkomsten
van de onderhandelingen. Zorgaanbieders geven daarbij aan dat de
uitkomsten van de onderhandelingen er wellicht toe leiden dat
zorgverzekeraars hun zorgplicht jegens hun verzekerden niet nakomen.
De NZa heeft dit onderzocht voor de fysiotherapie, logopedie, eerstelijns
verloskunde en curatieve GGZ. In deze brief benoemen we onze
conclusies ten aanzien van naleving van de zorgplicht van de eerste drie

sectoren.
Het onderhandelingsproces maakt geen deel uit van dit onderzoek. Ten
aanzien van het proces van onderhandelen bekijkt de NZa momenteel
welke van de huidige Good Contracting Practices voor de eerstelijnszorg
omgezet kunnen worden in bindende regels voor het zorginkoopproces,
die zullen gelden voor de gehele Zvw. Daarnaast is de NZa voornemens
om zorgverzekeraars te verplichten om uiterlijk op 1 april voorafgaand
aan het kalenderjaar of de kalenderjaren waarvoor de zorginkoop zal
plaatsvinden het zorginkoopbeleid en de procedure van de zorginkoop
bekend te maken.
Zorgplicht
Onder de zorgplicht van een zorgverzekeraar wordt voor de naturapolis
verstaan de verplichting ervoor te zorgen dat een verzekerde de zorg
krijgt waar hij/zij behoefte aan heeft en wettelijke aanspraak op heeft.
Hiertoe koopt de zorgverzekeraar zorg in. Het gaat hierbij niet alleen om
de inhoud en omvang van de zorg, maar ook om de kwaliteit, tijdigheid
en bereikbaarheid van de verzekerde zorg.
Voor de restitutiepolis wordt onder de zorgplicht verstaan dat de
zorgverzekeraar de kosten van de zorg of overige diensten vergoedt en
desgevraagd activiteiten gericht op het verkrijgen van deze zorg of
diensten (zorgbemiddeling) verricht .
2

Voor verzekerden is het belangrijk dat zij de zorg krijgen die zij nodig
hebben. Bij de zorginkoop mogen verzekeraars keuzes maken met wie
zij wel en met wie zij geen contract sluiten. De zorgverzekeraars moeten
bij de inkoop van zorg de kwaliteit, tijdigheid en bereikbaarheid een
belangrijke rol laten spelen en borgen dat het zorgaanbod op deze
aspecten aan de vereiste niveaus voldoet. Dit geldt zowel voor een
natura- als voor een restitutiepolis met gecontracteerd zorgaanbod.
Wij hebben onderzocht of de zorgverzekeraars voldoende zorg hebben
ingekocht om aan hun zorgplicht te kunnen voldoen.
In de beleidsregel Toezichtkader zorgplicht zorgverzekeraars zijn voor
polissen met gecontracteerd zorgaanbod normen opgenomen voor de
tijdigheid, bereikbaarheid en kwaliteit van zorg. De zorgverzekeraar
moet zorg 'tijdig' (laten) leveren aan zijn verzekerden. Voor electieve
paramedische zorg (hieronder vallen fysiotherapie en logopedie) is een
tijdigheidsnorm vastgesteld van een week. Voor eerstelijns verloskunde

NZa, Beleidsregel TH/BR-018, Toezichtkader zorgplicht zorgverzekeraars Zvw,
december 2014.
2

Kenmerk
132546/187876
pagina
2

v a n

9

Nederlandse Zorgautoriteit

is geen concrete tijdigheidsnorm opgenomen. Daarnaast moet de
zorgverzekeraar zorg op een 'redelijke afstand' van de woonplaats van
de verzekerde aanbieden. Voor zowel eerstelijns verloskunde als
fysiotherapie en logopedie zijn geen concrete bereikbaarheidsnormen
vastgesteld. Dat wil zeggen dat er voor die zorg geen algemene,
minimale reisafstand of -tijd is bepaald. Waar concrete, algemene
normen voor tijdigheid en bereikbaarheid ontbreken, kan alleen op basis
van de omstandigheden van het individuele geval worden beoordeeld of
de verzekerde binnen redelijke termijn en afstand de zorg krijgt die hij
nodig heeft. Om te beoordelen of er op dat punt knelpunten bestaan
heeft de NZa gekeken of er signalen zijn die daarop wijzen.
Ten slotte moet de zorgverzekeraar gecontracteerde zorg aanbieden die
van 'goede kwaliteit' is. Dit was geen focus in ons onderzoek. Meer in het
algemeen geldt dat de NZa voor de kwaliteit aansluit bij het toezicht door
de IGZ.
Opzet onderzoek
Wij voeren het onderzoek in drie delen uit. Met deze brief rapporteren wij
over de bevindingen van het tweede deel van het onderzoek. Hieronder
zetten wij de opzet van het onderzoek nogmaals uiteen:
deel 1 : zorgcontracten in kaart (gepubliceerd op www.nza.nl in april
2015);
deel 2: rapportage bevindingen naar aanleiding van het onderzoek
bij de individuele zorgverzekeraars over de vraag of zij met hun
contractering voldoende zorg hebben ingekocht voor de sectoren
eerstelijns verloskunde, fysiotherapie en logopedie (onderliggende
brief);
deel 3: rapportage bevindingen of zorgverzekeraars voor de GGZ
voldoende zorg hebben ingekocht om aan hun zorgplicht te voldoen
en de uitkomsten van ons toezichtonderzoek naar de wachttijden in
de GGZ (rapportage oktober 2015).
Alleen zorgverzekeraars die in hun verzekeringsvoorwaarden voor
fysiotherapie, logopedie of verloskunde hebben aangeven te werken met
gecontracteerde zorgaanbieders zijn in het onderzoek meegenomen.
Deel 1: Zorgcontracten in kaart
Het doel van het rapport "Zorgcontracten in kaart" was om de reistijden
tot de gecontracteerde locaties in kaart te brengen en vast te stellen of
daarbij sprake is van zogenaamde 'witte vlekken'. Deze witte vlekken
kunnen er op duiden dat op die plekken in Nederland de zorg niet
voldoende is gecontracteerd voor de eigen verzekerden.
Uit de vergelijking tussen 2014 en 2015 blijkt er met name voor de
sectoren GGZ, fysiotherapie en, in mindere mate, logopedie sprake te
zijn van een afname van gecontracteerde locaties.
De analyses die in het rapport "Zorgcontracten in kaart" zijn opgenomen
hebben betrekking op alle onderzochte zorgverzekeraars samen. Die

Kenmerk
132546/187876
pagina
3

v a n

9

Nederlandse Zorgautoriteit

analyses zijn daarnaast ook voor de individuele zorgverzekeraars
uitgevoerd .
3

Deel 2 : beschikbaarheid van voldoende zorg voor de eigen verzekerden
Het doel van dit deel van het onderzoek is om vast te stellen of met het
huidige inkoopbeleid voor fysiotherapie, logopedie en eerstelijns
verloskunde de zorgplicht in het geding is.
Wij hebben in het kader van dit onderzoek met de brancheorganisaties
van de betrokken sectoren en consumentenorganisaties gesproken. Ook
hebben we een analyse gemaakt van alle signalen die we hebben
ontvangen. De input van brancheorganisaties, consumentenorganisaties
en onze eigen signalen, hebben we, samen met de individuele reistijdanalyses, gebruikt in het nader onderzoek bij de zorgverzekeraars om
vast te stellen in hoeverre er sprake is van het niet nakomen van de
zorgplicht. Dit onderzoek hebben wij bij alle zorgverzekeraars uitgevoerd
die werken met gecontracteerde zorgaanbieders. Vervolgens hebben we
bekeken of er dusdanige knelpunten in de zorginkoop zijn dat de
zorgverzekeraar of de NZa maatregelen moet treffen.
Wij hebben de bevindingen die uit de reistijdenanalyses van de
individuele zorgverzekeraars naar voren zijn gekomen in het tweede deel
van het onderzoek nader geanalyseerd en besproken met de
zorgverzekeraars. Het onderzoek bij de zorgverzekeraars heeft
plaatsgevonden op concernniveau, omdat de zorg op concernniveau
wordt ingekocht. Wij hebben dit onderzoek uitgevoerd bij Menzis, Zorg
en Zekerheid, CZ, VGZ, Achmea, Eno en De Friesland.
Daartoe hebben we voor de onderzochte sectoren input verzameld over
mogelijke locaties, gebieden, of specifieke aanspraken waar mogelijk
knelpunten zitten.
Bevindingen
Uit het onderzoek bij de zorgverzekeraars is duidelijk geworden dat voor
fysiotherapie, logopedie en eerstelijns verloskunde de meeste
verzekeraars bijna alle zorgaanbieders contracteren die een contract
zouden willen aangaan met de betreffende zorgverzekeraar. Daarnaast
hebben diverse zorgverzekeraars en brancheorganisaties aangegeven dat
er in deze sectoren geen sprake is van een tekort in het aantal
zorgaanbieders dat actief is op de markt van bovengenoemde sectoren.
In gesprekken met consumenten- en brancheorganisaties is expliciet
gevraagd naar mogelijke knelpunten voor de zorgplicht bij de
zorginkoop. Uit deze gesprekken zijn knelpunten naar voren gekomen.
Nagenoeg al deze knelpunten zien op het contracteerproces en niet
zozeer op de tijdigheid en de bereikbaarheid van de zorg voor
verzekerden. De specifieke signalen voor een bepaald gebied of regio,
die zien op mogelijke knelpunten voor de zorgplicht bij de zorginkoop
zijn meegenomen in het onderzoek bij de zorgverzekeraars.
Zorgverzekeraars hebben aangegeven dat zij voor eerstelijns
verloskunde, fysiotherapie en logopedie zelden of nooit signalen krijgen
In de bijlage bij deze brief treft u per zorgverzekeraar kaarten aan waarin de
bereikbaarheid van gecontracteerde locaties van praktijken is weergegeven.

3

Kenmerk
132546/187876
Pagina
4

v a n

9

Nederlandse Zorgautoriteit

over de hoeveelheid zorg die is ingekocht. In de gebieden waar het
zorgaanbod schaars is, zijn er vaak alternatieven. Een enkele
zorgverzekeraar heeft aangegeven de hoeveelheid gecontracteerde
aanbieders actief te monitoren.

Kenmerk

132546/187876
Pagina

5 van 9

Het gevoerde inkoopbeleid varieert tussen zorgverzekeraars. Niet alle
zorgverzekeraars zijn even proactief in het monitoren van de
hoeveelheid ingekochte zorg. Sommige zorgverzekeraars hebben een
beter beeld van de zorgbehoefte van hun verzekerden dan andere
verzekeraars. Om voldoende zorg in te kopen, contracteert de ene
verzekeraar alle, of zo veel mogelijk aanbieders. Een verzekeraar die de
zorgbehoefte scherper in beeld heeft, voert een zorginkoopbeleid dat
beter is afgestemd op de verzekerdenpopulatie.
Hieronder zullen wij meer specifiek ingaan op de onderzochte
Fysiotherapie

sectoren.

en logopedie

We behandelen de uitkomsten van het nadere onderzoek bij
verzekeraars en de conclusies voor fysiotherapie en logopedie samen.
Zorgverzekeraars hebben namelijk aangegeven dat er één
zorginkoopbeleid is voor paramedische zorg, waar deze twee zorgtypes
onder vallen.
Er is door diverse verzekeraars aangegeven dat er een overaanbod is
van fysiotherapeuten. Gemiddeld hebben zorgverzekeraars 9.000
locaties gecontracteerd waar fysiotherapie wordt geleverd. Het
gemiddeld aantal gecontracteerde locaties voor logopedie is ongeveer
3.000.
Er geldt voor zowel fysiotherapie als logopedie een open
contracteerbeleid. Dit houdt in dat zorgaanbieders, indien zij voldoen aan
de minimumcontracteisen, een contract kunnen afsluiten met de
zorgverzekeraar. De zorgverzekeraars maken hierbij geen afspraken
over het volume.
Uit de eerste deelrapportage is gebleken dat er voor fysiotherapie veel
zorgaanbieders zijn gecontracteerd op een korte reisafstand van de
verzekerden en dat er nauwelijks witte vlekken zijn. Ook hebben
verzekerden een korte reistijd naar de aanbieders van logopedie. Voor de
analyses zijn de reistijden van 15 en 30 minuten als ijkpunt genomen.
Dit zijn grenzen die enkel zijn gebruikt om een beeld te krijgen van de
reistijden voor de gecontracteerde zorg. Deze grenzen zijn geen norm.
Overschrijding hiervan betekent daarom niet dat de zorgplicht wordt
overtreden.
Er is een aantal gebieden waar minder locaties zijn gecontracteerd,
bijvoorbeeld de Waddeneilanden en Zeeuws-Vlaanderen. Met betrekking
tot logopedie geven verzekeraars in enkele gevallen aan dat er geen
aanbieders van logopedie zijn die gecontracteerd kunnen worden. Dit
komt voor op de Waddeneilanden. Hier is alleen op de grootste eilanden
een logopediepraktijk gevestigd. Ook zijn er logopedisten werkzaam die
spreekuren houden op de Waddeneilanden of biedt een zorgverzekeraar
telelogopedie aan. Verder zijn er per verzekeraar ook relatief weinig
verzekerden in deze gebieden.

Nederlandse Zorgautoriteit

De meeste zorgverzekeraars hebben overigens aangegeven dat zij
Kenmerk
gedurende het jaar bereid zijn een zorgaanbieder alsnog te willen
132546/187876
contracteren. Wanneer blijkt dat een verzekerde met een polis met
gecontracteerd aanbod zich door een niet-gecontracteerde zorgaanbieder pagina
wil laten behandelen omdat hij niet binnen de zorgplichtnormen terecht
kan bij een gecontracteerde zorgaanbieder, mag er geen korting worden
gerekend op de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg. Dit levert in
de gebieden waar minder locaties zijn gecontracteerd nog een extra
stimulans voor zorgverzekeraars om voldoende gecontracteerde zorg
beschikbaar te hebben voor de eigen verzekerden.
6

De meeste zorgverzekeraars hebben aangegeven dat er een
contracteergraad van minimaal 9 0 % is in de gebieden waarin zij actief
zijn. Dit percentage heeft betrekking op het aantal zorgaanbieder dat
een contract aangeboden heeft gekregen. Desgevraagd hebben
zorgverzekeraars aangegeven dat er geen wachtlijsten zijn voor
fysiotherapie en logopedie. Ook vanuit de brancheorganisaties zijn er
geen signalen gekomen die op een mogelijke wachtlijstproblematiek
duiden. Er zijn dus geen knelpunten gebleken voor de tijdigheidsnorm
van een week. Dit blijkt ook uit de informatie van zorgverzekeraars
waarin zij aangaven geen bemiddelingsverzoeken te hebben ontvangen.
Branche- en consumentenorganisaties hebben slechts een enkel signaal
aan de NZa doorgegeven. Voor fysiotherapie waren er geen knelpunten,
Voor logopedie kon slechts één concreet knelpunt worden gegeven. Dit
knelpunt werd door iedere zorgverzekeraar herkend. Dit komt met name
omdat de zorgverzekeraar in dat geval niet actief is in de betreffende
regio.
Voor logopedie waren er in Noord-Holland een beperkte tijd problemen
met de contractering van zorgaanbieders. Zorgverzekeraars boden
volgens de zorgaanbieders een te laag tarief. De praktijken hebben toen
voor 2014 geweigerd om het contract te tekenen. Deze problemen zijn
uiteindelijk door de betreffende zorgverzekeraars opgelost.
Bij de NZa en zorgverzekeraars zijn er verder geen signalen en/of
knelpunten bekend met betrekking tot de hoeveelheid zorg die is
ingekocht.
Uit de voorgaande bevindingen blijkt niet dat zorgverzekeraars met hun
huidige zorginkoop voor fysiotherapie en logopedie hun zorgplicht
schenden. Uit de reistijdenanalyse blijken nauwelijks witte vlekken. Waar
die toch voorkomen worden alternatieven gecontracteerd. Het bestaan
van witte vlekken wil overigens nog niet zeggen dat de zorgplicht wordt
overtreden, aangezien er geen concrete bereikbaarheidsnormen voor
fysiotherapie en logopedie zijn vastgesteld. Ook is er geen sprake van
onacceptabele wachtlijsten. Daarnaast hanteren zorgverzekeraars een
open contracteerbeleid waarbij zij iedereen contracteren die aan de
minimumeisen voldoet en is er sprake van een hoge contracteergraad.
Ook zijn er bij de NZa geen signalen of knelpunten bekend.
Brancheverenigingen hebben slechts een enkel knelpunt aangedragen.
De knelpunten die zij hebben aangegeven zijn inmiddels opgelost of
worden niet herkend door zorgverzekeraars omdat zij niet in die regio's
actief waren. Zorgverzekeraars hebben aangegeven nauwelijks
bemiddelingsverzoeken te krijgen en geen signalen te hebben
ontvangen.

v a n

9

Nederlandse Zorgautoriteit

Eerstelijns verloskundige zorg
Zorgverzekeraars hebben gemiddeld genomen in Nederland ruim 1.000
locaties gecontracteerd waar eerstelijns verloskundige zorg wordt
aangeboden. Daarnaast zijn er in een aantal dunbevolkte gebieden
huisartsen die eerstelijns verloskundige zorg leveren. In tegenstelling t o t
fysiotherapie en logopedie, is het aanbod van eerstelijns verloskundigen
kleiner. Net als bij fysiotherapie en logopedie hanteren veel
zorgverzekeraars een open contracteerbeleid. Zorgaanbieders moeten
wel voldoen aan een aantal minimumeisen om voor een contract in
aanmerking te komen, zoals een bepaald minimum aantal geboortes.
Een aantal zorgverzekeraars heeft aangegeven alle praktijken te hebben
gecontracteerd.
Er zijn volgens de zorgverzekeraars geen gebieden bekend waar er
wachttijden ontstaan als gevolg van beperkte zorginkoop. Wel zijn er
voor de eerstelijns verloskunde duidelijk witte vlekken te zien in het
gecontracteerde aanbod. Dit geldt zowel voor de analyses op basis van
de 15 minuten reisafstand als die van 30 minuten reisafstand. Dit zijn
bijvoorbeeld Zeeuws-Vlaanderen, de Waddeneilanden en OostGroningen.
De aanwezigheid van witte vlekken hoeft niet te betekenen dat er
onvoldoende zorg is ingekocht. Sommige zorgverzekeraars hebben geen
verklaring kunnen geven voor de witte vlekken in deze gebieden. Vaak
komt dit doordat zij in die gebieden weinig of geen verzekerden hebben.
De verzekeraars die de witte vlekken hebben toegelicht gaven aan dat er
in die gebieden minder verloskundigen actief zijn. Het aanbieden van
voldoende eerstelijns verloskundige zorg wordt in Zeeuws-Vlaanderen
door sommige verzekeraars geborgd doordat in deze gebieden de
tweedelijns verloskunde wordt ingezet. Een verzekeraar geeft aan dat
verzekerden verloskundige zorg kunnen krijgen in België. Ook geeft een
andere verzekeraar aan dat er in de nabije stedelijke gebieden
eerstelijns verloskundige hulp is. Op de Waddeneilanden heeft een aantal
verzekeraars verloskundig actieve huisartsen gecontracteerd. Deze
locaties zijn niet meegenomen in de analyses die in de eerste fase zijn
gedaan. Dat verklaart dus waarom bij de reistijdenanalyse hier toch witte
vlekken zijn vastgesteld.
In de perifere gebieden zoals Oost-Groningen geven verzekeraars aan
dat er minder eerstelijns verloskundigen actief zijn, daar dit ook de
vergrijzende gebieden zijn.
Enkele verzekeraars geven aan dat het meer beperkte aanbod van
eerstelijns verloskundige zorg geen problemen oplevert, omdat de
aanwezige eerstelijns verloskundigen een toeslag krijgen om een groter
gebied te kunnen bedienen. Deze beschikbaarheidstoeslag kan worden
gegeven indien sprake is van aanvullende maatregelen of
werkzaamheden vanuit de eerste lijn als gevolg van structureel
verminderde beschikbaarheid of bereikbaarheid van de tweede lijn. Voor
deze toeslag worden afspraken gemaakt met de grootste
zorgverzekeraar in de regio, waarbij de overige zorgverzekeraars de
afspraken volgen. Op deze manier is er altijd achtervang geregeld.
Hoewel niet alle zorgverzekeraars een verklaring hebben voor de witte
vlekken, geven zij wel allemaal aan dat er nooit bemiddelingsverzoeken

Kenmerk

132546/187876
Pagina

7 van 9

Nederlandse Zorgautoriteit

binnenkomen en dat er ook geen signalen zijn die erop duiden dat er niet Kenmerk
voldoende zorg is ingekocht. Uit onze eigen informatie komen ook geen
132546/187876
knelpunten naar voren. De consumenten- en brancheorganisaties hebben
ook geen knelpunten kunnen aandragen die er op duiden dat
pagina
onvoldoende zorg is ingekocht. De aangedragen knelpunten hebben met
name betrekking op het proces van onderhandeling.
8

Uit de voorgaande bevindingen blijkt niet dat zorgverzekeraars met hun
huidige zorginkoop voor eerstelijns verloskunde hun zorgplicht schenden.
Net als bij fysiotherapie en logopedie hanteren de meeste
zorgverzekeraars een open contracteerbeleid waarbij zij iedereen
contracteren die aan de minimumeisen voldoet. Uit de reistijdenanalyse
blijken weliswaar witte vlekken, maar hierover worden alternatieve
afspraken gemaakt. Dit betreft met name Zeeland en de
Waddeneilanden. In voorkomende gevallen wordt gebruik gemaakt van
een beschikbaarheidstoeslag of worden afspraken gemaakt met
nabijgelegen ziekenhuizen of huisartsen die ook eerstelijns verloskundige
zorg leveren. Zoals bij fysiotherapie en logopedie aangegeven, willen
witte vlekken niet zeggen dat een norm wordt overtreden. Ook voor
eerstelijns verloskunde is geen concrete bereikbaarheidsnorm
vastgesteld.
Ook hebben wij op grond van onze eigen signalen geen knelpunten ten
aanzien van de zorgplicht bij de zorginkoop kunnen vaststellen.
Conclusies
Wij hebben bij ons onderzoek de inbreng betrokken van de
consumentenorganisaties, brancheorganisaties, onze eigen signalen en
de reistijdenanalyse. Op basis daarvan concluderen wij dat
zorgverzekeraars met de zorg die zij hebben ingekocht aan hun
zorgplicht kunnen voldoen. Wij hebben althans geen aanwijzingen
gevonden die op het tegendeel wijzen.
De Waddeneilanden komen een aantal keer naar voren als witte vlekken
waar geen gecontracteerde zorg is, maar in de praktijk blijken
zorgverzekeraars oplossingen te hebben gevonden. Zo houden
zorgaanbieders spreekuur op de eilanden (logopedie) of zijn er afspraken
gemaakt met huisartsen (verloskunde).
Ondanks de kleine verschillen in het gevoerde inkoopbeleid is bij geen
enkele zorgverzekeraar gebleken dat het beleid met betrekking tot de
inkoop van eerstelijns verloskunde, fysiotherapie en logopedie op dit
moment dusdanige beperkingen kent dat normen voor tijdigheid en
bereikbaarheid in het geding komen.
Wij zullen geen vervolgstappen nemen ten aanzien van de zorginkoop
van fysiotherapie, logopedie en eerstelijns verloskunde. We zullen
uiteraard wel de ontwikkeling op het gebied van inkoop blijven
monitoren.
Bij dit onderzoek konden we voor het beoordelen van de zorgplicht geen
gebruik maken van specifieke normen voor de bereikbaarheid van de
zorg, zoals normen voor acceptabele reisafstand. Alleen voor
paramedische zorg is er voor de tijdigheid een norm van een week.
Omdat het van belang is voor de consument om te weten waar hij aan
toe is, en inzichtelijker te maken in hoeverre zorgverzekeraars daarmee
aan hun zorgplicht voldoen, zal de NZa de komende periode in overleg

v a n

9

Nederlandse Zorgautoriteit

met het veld en met IGZ en ZINL onderzoeken in hoeverre hier bruikbare
normen voor vast te stellen zijn.
132546/187876
In dit onderzoek is enkel gekeken naar de vraag of zorgverzekeraars met Pagina
hun huidige zorginkoop voldoende zorg hebben ingekocht. Zoals eerder
in deze brief aangegeven bekijkt de NZa ten aanzien van het proces van
onderhandelen momenteel welke van de huidige Good Contracting
Practices voor de eerstelijnszorg omgezet kunnen worden in bindende
regels voor het zorginkoopproces, die zullen gelden voor de gehele Zvw.
Daarnaast is de NZa voornemens om zorgverzekeraars te verplichten om
uiterlijk op 1 april voorafgaand aan het kalenderjaar of de kalenderjaren
waarvoor de zorginkoop zal plaatsvinden het zorginkoopbeleid en de
procedure van de zorginkoop bekend te maken.
9

In het derde rapport gaan we in op de bevindingen uit het onderzoek
voor de curatieve GGZ. Uit signalen is gebleken dat de wachtlijsten in
sommige gevallen de normen overschrijden. Om die reden zullen wij in
die analyse ook de wachttijden betrekken. De uitkomsten van de
analyses, inclusief het antwoord op de vraag of zorgverzekeraars met
hun huidige contractering voldoende zorg inkopen om in het algemeen
aan hun zorgplicht voor curatieve GGZ te kunnen voldoen, verwachten
we in oktober te publiceren.
Wij vertrouwen erop u met deze brief voldoende te hebben
geïnformeerd.

Bijlage

Overzicht gecontracteerde locaties per zorgverzekeraar

v a n

9

Overzicht gecontracteerde

locaties per

Nederlandse Zorgautoriteit

zorgverzekeraar
Bijlage bij brief 29 juni 2015

In dit document wordt voor eerstelijns verloskunde, fysiotherapie en
logopedie per zorgverzekeraar in een kaart de bereikbaarheid
weergegeven van de locaties aangegeven waar zorg is gecontracteerd.
We hebben hierbij kaarten gemaakt op het niveau waarop de
zorgverzekeraar de zorg inkoopt. Dit is meestal het concernniveau. We
gaan in de kaarten uit van een reistijd van 30 minuten. De kleuring geeft
aan hoeveel gecontracteerde locaties binnen 30 minuten bereikbaar zijn
in 2015. De data is aangeleverd op vijfcijferig postcodeniveau. Peildatum
van de tabellen is 1 januari 2015.
De kaartjes zeggen niet iets over de feitelijke toegankelijkheid van de
locaties. Het kan zijn dat er op de betreffende locatie niet direct zorg
toegankelijk is. Ook zeggen de kaartjes niets over het totale aantal
aanbieders of het gecontracteerde volume. De kaarten geven enkel aan
hoeveel gecontracteerde praktijklocaties er binnen een reistijd van 30
minuten bereikbaar zijn.
1. Eerstelijns verloskunde
Figuur 1 Aantal aanbieders Verloskunde te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
VGZ

Kenmerk

132546/187876

Nederlandse Zorgautoriteit

Aantal aanbieders Verloskunde te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Menzis Zorgverzekeraar N. V.

Kenmerk
132546/187876
Pagina
2 v a n 16

Aantal aanbieders
0tot5
5 tot 10
10 tot 15
j § j l 5 tot 30
30 lol 50
I

50 tot 100

| 1 0 0 tot 250

Aantal aanbieders Verloskunde te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
OWM CZ Groep Zorgverzekeraar ua

Aantal aanbieders
0tot5
5 tot 10
10 tot 15
1 1 5 tot 30
| | 30 tot 50
1 5 0 tot 100
1 1 0 0 tot 250

Nederlandse Zorgautoriteit

Aantal aanbieders Verloskunde te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
De Friesland Zorgverzekeraar N. V '

Aantal aanbieders
0tot5
5 tot 10
10 tot 15
15 tot 30

Nederlandse Zorgautoriteit

De Friesland heeft aangegeven dat zij de contractering op 1 januari 2015 Kenmerk
nog niet geheel had afgerond. Hierdoor wijkt het beeld van het
132546/187876
gecontracteerde aanbod op 1 januari af van andere zorgverzekeraars.
Pagina
Inmiddels is de contractering wel afgerond.
4 van 16
Aantal aanbieders Verloskunde te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Zorgverzekeraar DSW UA

Nederlandse Zorgautoriteit

Aantal aanbieders Verloskunde te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Eno Zorgverzekeraar N V.

Nederlandse Zorgautoriteit
Aantal aanbieders Verloskunde te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
ASR Ziektekostenverzekeringen
132546/187876
Pagina

6 van 16

Nederlandse Zorgautoriteit

2. Fysiotherapie

Kenmerk
132546/187876

Aantal aanbieders Fysiotherapie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Coöperatie VGZ UA

Aantal aanbieders Fysiotherapie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Menzis Zorgverzekeraar N. V.

Aantal aanbieders
OtotS
5 tot 10
15 tot 30
30 tot 50
1 5 0 tot 100
| 1 0 0 tot 250
H meer dan 250

,
7 van 16

P a g l n a

Nederlandse Zorgautoriteit

Aantal aanbieders Fysiotherapie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
OWM CZ Groep Zorgverzekeraar ua

Kenmerk
132546/187876
Pagina

8 van 16

Aantal aanbieders
OtotS
5 tot 10
30 tot 50
50 tot 100
H 100 tot 250
I j meer dan 250

Aantal aanbieders Fysiotherapie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Zilveren Kruis Achmea Zorgverzekeringen NV

Aantal aanbieders
OtetS
5 tot 10
15 tot 30
I

30 tot 50

| 5 0 tot 100
| 1 0 0 tot 250
H meer dan 250

Nederlandse Zorgautoriteit

Nederlandse Zorgautoriteit
Aantal aanbieders Fysiotherapie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
OWM Zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid UA

Kenmerk

132546/187876
Pagina
10 v a n 16

Aantal aanbieders
QMS
5 tot 10
30 tot 50
f f | 50tot100
1 1 0 0 tot 250
|

meer dan 250

Aantal aanbieders Fysiotherapie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Eno Zorgverzekeraar N V.

Aantal aanbieders
0tot5
10 tot 15
30 tot 50
50 tot 100
H 100 tot 250
|

meer dan 250

Nederlandse Zorgautoriteit
Aantal aanbieders Fysiotherapie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
ASR Ziektekostenverzekeringen

Kenmerk

132546/187876
Pagina

11 van 16

Aantal aanbieders
QMS
10 tot 15
30 tot 50
50 tot 100
1 1 0 0 tot 250
|

meer dan 250

Nederlandse Zorgautoriteit

Aantal aanbieders Logopedie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Menzis Zorgverzekeraar N. V.

Aantal aanbieders
0tot5
5 tot 10
10 tot 15
§ 1 5 tot 30
30 tol 50
'fv'50 tot 100
1 1 0 0 tot 250
|

meer dan 250

Nederlandse Zorgautoriteit

<
Nederlandse Zorgautoriteit
Aantal aanbieders Logopedie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van De
Friesland Zorgverzekeraar N. V.

Kenmerk
132546/187876
Pagina

14 van 16

Aantal aanbieders
OtotS
5 tot 10
10 tot 15
. 15 tot 30
1 3 0 tot 50
H 50 tot 100
1 1 0 0 tot 250

Aantal aanbieders Logopedie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Zorgverzekeraar DSW UA

Aantal aanbieders
OU!
5tot10
10 tot 15
15 tot 30
| 3 0 tot 50
|

50 tot 100

1 1 0 0 tot 250
H meer dan 250

Nederlandse Zorgautoriteit

Aantal aanbieders Logopedie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
Eno Zorgverzekeraar N. V.

Nederlandse Zorgautoriteit
Aantal aanbieders Logopedie te bereiken op een afstand van 30 minuten voor verzekerden van
ASR Ziektekostenverzekeringen

Kenmerk

132546/187876
Pagina

16 van 16

Aantal aanbieders
OtotS
10 tot 15
15 tot 30
30 tot 50
H s O tot 100
B 100 tot 250
H meer dan 250