Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet
meeprofiteren van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
Rapportage van Bevindingen

26 februari 2014

Consultancy

1

Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet meeprofiteren
van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
1. De toegang tot traditionele bankfinanciering is voor het MKB de afgelopen jaren
afgenomen
2. Innovatie op het gebied van ketenfinanciering vindt voornamelijk plaats binnen
financieringsvormen richting leveranciers
3. Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke
koper; Reversed Factoring is veruit de meest voorkomende vorm
4. Om verschillende redenen wordt Reversed Factoring slechts door een beperkt aantal
grote corporates ingezet
5. Nederland loopt in de pas met Europese landen met een vergelijkbaar betaalgedrag en
rentevoet
6. Momenteel bereiken ketenfinancieringsprogramma’s het Nederlandse MKB nauwelijks
tot niet
7. De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering versnellen

Consultancy

2

Het MKB in Nederland maakt verreweg het meeste gebruik van
banklening voor haar financiering
Opbouw en herkomst financiering MKB Nederland

§ Gebruik van eigen
vermogen neemt toe met
bedrijfsomvang

22%

32%

45%

34%

32%

34%

KB

MB

Eigen vermogen

24%
26%

§ Driekwart van het vreemd
vermogen van het MKB
wordt door banken
gefinancierd

50%
GB

Lang vreemd vermogen

Kort vreemd vermogen

28%
50%
67%
39%
17%

33%

Eigen vermogen

Consultancy

Lang vreemd
vermogen

Kort vreemd vermogen

Vreemd vermogen

Banken

Anders

Bron: De financiële positie van het MKB in 2013 en 2014, Financieringsmonitor 2013-1
Definitie MKB: omzet ≤EUR50 miljoen, balans ≤ EUR 43 miljoen, medewerkers ≤ 250 (EC)

3

De afgelopen 3 jaar is de verstrekking van met name kleine kredieten
terug gelopen
Verloop kredietverstrekking Nederlandse banken aan bedrijfsleven

105

100

• Het totaal aan kredietverlening aan het MKB is
met gemiddeld 2%
afgenomen in de periode
2010-2102

95

90
• In diezelfde periode lieten
kleine leningen een
grotere daling zien van 10
tot 12%

85

80
Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

2010
0-250.000

Consultancy

Q2

Q3

Q4

2011
250.000-1 miljoen

Bron:

1 miljoen-3 miljoen

Q1

Q2

Q3

Q4

2012
3 miljoen- 10miljoen

Verkenning MKB financiering ,Commissie Hoek, juli 2013
Krediet verlening aan het MKB, stuurgroep kredietverlening, mei 2013

4

Deze afname komt overeen met een teruglopend uitstaand krediet van
EUR 4 miljard aan het MKB versus 2010
Verloop kredietverstrekking Nederlandse banken aan bedrijfsleven

350

> 10mln

182

182

168
3mln - 10mln

49

1mln - 3mln

49

250k - 1mln
50k - 259k
< 50k

4

46
5

19

Zakelijke krediet
verlening NL 2012

Consultancy

172

Kredieten > 10mln

Schatting krediet
verlening MKB 2012

Krediet verlening
MKB 2010

Afname krediet
verlening MKB

Bron: Verkenning MKB financiering ,Commissie Hoek, juli 2013
5

Langere betaaltermijnen bij het MKB in Nederland legt juist daar
relatief meer beslag op het werkkapitaal
§ Het MKB kijgt later betaald dan
het landelijk gemiddelde van 34
dagen

Debiteurentermijn NL, dagen

Aanwending kapitaal
MKB NL

§ Onderhandelingsmacht is de
belangrijkste oorzaak voor dit
verschil

45

40

40
35

23%

Anders

32%

Bedrijfsmiddelen

45%

Werkkapitaal

30

30

§ Werkkapitaal is de
belangrijkste aanwending
van kapitaal binnen het
MKB

25
5
0
2005

2006

2007

2008

Landelijk gemiddelde
Consultancy

2009

2010

Grootbedrijf

2011

Totaal

MKB

Bron: Betaaltermijnen: CBS
Balans: De financiële positie van het MKB in 2013 en 2014, Financieringsmonitor 2013-1

6

Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet meeprofiteren
van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
1. De toegang tot traditionele bankfinanciering is voor het MKB de afgelopen jaren
afgenomen
2. Innovatie op het gebied van ketenfinanciering vindt voornamelijk plaats binnen
financieringsvormen richting leveranciers
3. Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke
koper; Reversed Factoring is veruit de meest voorkomende vorm
4. Om verschillende redenen wordt Reversed Factoring slechts door een beperkt aantal
grote corporates ingezet
5. Nederland loopt in de pas met Europese landen met een vergelijkbaar betaalgedrag en
rentevoet
6. Momenteel bereiken ketenfinancieringsprogramma’s het Nederlandse MKB nauwelijks
tot niet
7. De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering versnellen

Consultancy

7

Ketenfinanciering: vormen van financiering waarbij meerdere spelers
uit dezelfde waardeketen samenwerken
Kenmerken ketenfinanciering
Keten: Audi
11. Traditionele financiering
Gericht op één speler. Geen
relatie met andere spelers in de
keten. Voorbeelden:
• Lening;
• Hypotheek;
• Leasing;
• Factoring;
• Letter of Credit (Documentary
credit);
• Receivables Securitisation;
• Counter Trade

22. Horizontale financieringsoplossingen
gericht op een specifiek niveau
in de keten in een specifieke
branche. Voorbeelden:
• Retail Pay;
• Fa-med;

Consultancy

Keten: BMW

Keten: Aldi
3

Leverancier

Leverancier

Leverancier

Koper

Koper

Koper

1

2

Distributeur

Distributeur

Distributeur

Consument

Consument

Consument

33. Ketenfinanciering: verticale
financieringsoplossingen
Gericht op meerdere spelers in
dezelfde waardeketen.
Voorbeelden:
• Letter of Credit / BPO
• Reversed factoring;
• Purchase order financing;
• Shipment financing;
• Inventory financing (some);
• Payment term arbitration
(Flinqer);
Maar ook:
§ Vendor leasing / credit;
§ Consignment stock / VMI;
§ Aanbetaling / voorschot.

8

Richting afnemers is ketenfinanciering een vertrouwde manier om
afnemers te financieren
Ketenfinancieringsvormen richting afnemers
Product

Wat is het

Wie financieert

Trigger Point
(Trade Cycle)

Consignment stocks

Voorraad bij de distribiteur in eigendom van de leverancier (producent)
totdat deze is verkocht aan de eindgebruiker. Wordt eveneens gebruikt
in combinatie met Vendor Managed Inventory.

leverancier

Consumption
(at-shipment)

Distribution finance

Leverancier rekt de betaaltermijn op aan de afnemers, normaal gezien
via een distributie financieringsmaatschappij of onafhankelijk platform.
Vaak in combinatie met additionele financierende partij en afnemer risico
mitigatie

leverancier
/bank

Goedgekeurede
factuur
(post-shipment)

Forfaiting

Gestructureerd handelskrediet bijvoorbeeld financiering van machines en
dergelijke met behulp van bankfinanciering en documentair krediet

bank

Koop order
(pre- & postshipment)

Vendor credit

Krediet verstrekking direct aan de afnemer dat mee wordt geleverd bij
het product

leverancier
/bank

Goedgekeurde
factuur
(post-shipment)

Vendor leasing

Een leverancier biedt leasing aan zijn afnemers aan om verkopen te
stimuleren, vaak via financial services divisies

leverancier
/bank of leasing
maatschappij.

Goedgekeurde
factuur
(post-shipment)

§ Richting afnemers is er een duidelijke incentive om financiering te verstrekken: het stelt de afnemer instaat
(meer) af te nemen
§ Mede door deze reden worden deze vormen van ketenfinanciering breed toegepast
§ De focus van dit onderzoek zal zich dan ook liggen bij vormen van ketenfinanciering waarbij leveranciers
worden gefinancierd en niet afnemers
Consultancy

Sources: Team Analysis, SCF Study by the ACT, EBA market guide
9

Richting leveranciers is ketenfinanciering minder vertrouwd
Ketenfinancieringsvormen richting leveranciers
Product

Wat is het

Wie
financieert

Trigger Point (Trade
Cycle)

Dynamic
Discounting

Afnemer en leverancier komen op dynamische handelscondities (in plaats van
2/10 net 30 afspraken). Deze oplossing wordt gefinancierd door de afnemer of
onafhankelijke platforms in geautomatiseerde omgeving.

afnemers

Goedgekeurde factuur
(post-shipment)

Finetrading

Een intermediair financiert het werkkapitaal gerelateerd aan specifieke goederen
tussen afnemer en leverancier en maakt dynamische handelscondities mogelijk

banks/
investors

Goedgekeurde factuur
(post-shipment)

Inventory financing
(incl. warehouse
finance)

Financiering van specifieke voorraden of/en het leveren van een ‘warehouse’
faciliteit loopt vaak via de bank. Meestal gebruikt voor commodities.

leverancier /
bank

Order, handelsdocument
(pre-shipment)

Purchasing Cards
(incl. Fuel Cards,
Fleet Cards)

Afnemer creëert een purchasing kaart voor werknemers/ inkopers via
onafhankelijke partijen of leveranciers. Tankkaarten zijn specifiek gericht op
brandstof en sommige oliemaatschappijen of afnemers gebruiken deze kaarten
om leveranciers of afnemers te financieren.

Pcard Co.
/bank
/leverancier

Aankoopbevestiging
(at-shipment)

Purchase Orderbased financing

Een bank verstrekt financiering op basis van een purchase order van de afnemer

bank

Order
(pre-shipment)

Reversed Factoring
(Approved Payable
Finance)

Een bank of financiele instelling financiert uitstaande goedgekeurde facturen op
basis van een betaalgarantie van de afnemer

bank
/investors
/leverancier

Goedgekeurde factuur
(post-shipment)

Third-party logistics
provider purchasing
finance program
(IFLS)

Een logistieke dienstverlening (3PL) beheert de operationele inkoop, logistiek en
voorraadbeheersing en financiert tevens de werkkapitaalbehoefte en verstrekt ‘offbalance ‘ diensten

bank

Order
(pre-shipment)

Voorschot /
aanbetaling1

Een afnemer betaalt een deel van de kosten vooruit (a traditional form of finance/
risk arbitrage in new business relationships, international trade and long-term
projects, also faciliated by LCs)

leverancier
/bank

Order
(pre-shipment)

Consultancy

Sources: Team Analysis, SCF Study by the ACT, EBA market guide
10

Innovatie op het gebied van ketenfinanciering richt zich voornamelijk
op financieringsvormen richting leveranciers
Conclusies hoofdstuk 2
a. Ketenfinanciering onderscheidt zich doordat meerdere spelers uit dezelfde
waardeketen samenwerken
b. Richting afnemers is ketenfinanciering een vertrouwde manier om afnemers
te financieren
c. Richting leveranciers is ketenfinanciering minder vertrouwd

Conclusies
Consultancy

11

Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet meeprofiteren
van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
1. De toegang tot traditionele bankfinanciering is voor het MKB de afgelopen jaren
afgenomen
2. Innovatie op het gebied van ketenfinanciering vindt voornamelijk plaats binnen
financieringsvormen richting leveranciers
3. Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke
koper; Reversed Factoring is veruit de meest voorkomende vorm
4. Om verschillende redenen wordt Reversed Factoring slechts door een beperkt aantal
grote corporates ingezet
5. Nederland loopt in de pas met Europese landen met een vergelijkbaar betaalgedrag en
rentevoet
6. Momenteel bereiken ketenfinancieringsprogramma’s het Nederlandse MKB nauwelijks
tot niet
7. De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering versnellen

Consultancy

12

Een sterke koper stelt zijn kredietwaardigheid ter beschikking aan zijn
leveranciers
Schematische weergave traditionele versus ketenfinanciering
Traditionele financiering
§ Een financier neemt maar beperkt
kredietrisico op een zwakke partij;
§ Hoger kredietrisico leidt tot hoger
beslag van kapitaalbuffers;
§ Basel 3 heeft dit effect verstrekt.

Traditionele financier

Financiering

Krediet
risico hoog

Leverancier
(lage(re)
kredietwaardigheid)

supply chain

Koper
(hoge
kredietwaardigheid)

Voorwaarde
Ketenfinanciering
§ Met ketenfinanciering neemt een
financier kredietrisico op een sterke
partij terwijl ze een andere partij
financieren;
§ De kredietwaardigheid van de
andere partij is niet langer relevant;
§ De ketenfinancier en de koper
kunnen dezelfde zijn wanneer de
Koper eigen kapitaal inzet
Consultancy

Financiering

Afnemer stelt
kredietwaardigheid
ter beschikking

Krediet
risico laag

Ketenfinancier

13

Op deze manier gebruikt de sterke speler zijn eigen kredietwaardigheid om de totale financieringskosten in de keten te verlagen
Financieringskosten leverancier vs. koper vs. ketenfinancieringsprogramma,
Basispunten
§ Voor leveranciers zonder
toegang tot traditionele
financiering kan het
‘kostenvoordeel’ verder
oplopen dan pure
arbitrage;

900
tot 1300

600

§ Deze ‘opportunity cost of
capital’ is vergelijkbaar
met junior debt of equity.

§ Een ketenfinancieringsprogramma financiert de
leverancier tegen het
voordeliger rente percentage
van de koper

-50%

600

240

Dit zou bijvoorbeeld een
rekeningcourant-krediet
kunnen zijn (tegen 6%).

300
60

§ Vaak geldt een opslag welke
gerekend wordt door de
uitvoerende financiële instelling

240

Leverancier

Koper

Keten Financierings Fee
Consultancy

ILLUSTRATIEF

Ketenfinancierings
programma
Financieringskosten

14

De bespaarde financieringskosten kunnen op verschillende manieren
worden verdeeld tussen ketenspelers
Verdelingsmogelijkheden van voordelen ketenfinanciering
De Koper stelt additionele financiering
tegen een aantrekkelijk tarief
beschikbaar aan zijn leverancier om..

De Koper kan een kosten voordeel
realiseren door..

§ .. zijn leverancier en daarmee zijn
supply chain te stabiliseren

§ .. zijn eigen financieringskosten te
optimaliseren door betaaltermijnen te
verlengen1;

§ .. zijn leverancier in staat te stellen om
te gaan met sterke groei of
schommelingen in vraag

§ .. een prijskorting te onderhandelen in
ruil voor toegang tot het programma;

§ Dergelijke ondersteuning wordt
doorgaans enkel aan strategische
leveranciers gegeven

Leverancier
(lage(re)
kredietwaardigheid)

Richting
deelnemers

Richting
Koper

Koper
(hoge
kredietwaardigheid)

Deze verdeling is “zero-sum”; Koper bepaalt de verdeling: het is immers zijn
kredietwaardigheid die wordt verwaard
Consultancy

1 Leverancierskrediet middels SCF heeft geen invloed op financiële ratio’ wat een additioneel voordeel

kan zijn afhankelijk van de specifieke situatie van de koper

15

In de praktijk zal de koper in veel gevallen het voordeel vrijwel
volledig naar zich toe trekken
Samenvatting ketendynamiek

De supply chain van BMW

BMW

Dealers

Suppliers

§

Ketenmanagers managen hun keten door
gebruik te maken van hun (inkoop)macht
over andere spelers

§

De ketenmanager heeft de controle over alle
aspecten in zijn keten en is continue opzoek
naar verbeteringen

§

De afgelopen jaren hebben ketenmanagers
vele innovaties doorgevoerd in de goederen
en informatie stromen, maar relatief weinig
op de geldstromen binnen hun keten

§

Ketenfinanciering is het laatste domein
waarmee een ketenmanager concurrentie
voordeel kan realiseren voor zijn keten

Manufacturer Dominated

In supply chains met een duidelijke manager vloeien alle voordelen (uiteindelijk)
naar de ketenmanager
Consultancy

16

De koper kan (een deel van) het voordeel naar zich toe trekken door
betaaltermijnen op te rekken
Rekenvoorbeeld1:
§ Een factuur van 10.000
§ Huidige betalingstermijn van 30 dagen
§ Financieringskosten Koper / Leverancier: 3% / 6%
Financieringskosten factuur, euro

Besparing financieringskosten koper
door verlengen betalingstermijn,
euro

-25

50

Gevolgen financieringskosten
leverancier bij condities koper plus
verlenging betalingstermijn tov 30
dgn, euro

25

50

25

0

25
12,5

12,5

-25
Leverancier

Koper

+15dgn

Bij gelijkblijvende betaaltermijnen wordt
25 euro bespaard wanneer leverancier
gebruik kan maken van de
financieringscondities van de koper
Consultancy

+30gn

+60dgn

Verlenging van betaaltermijnen trekt
een deel van dit voordeel naar de koper
middels extra leverancierskrediet wat
de Koper financieringskosten bespaart

30dgn

+15dgn +30dgn +60dgn

Verlenging gaat echter ten koste van
het financieringsvoordeel voor de
leveranciers. In dit voorbeeld kan koper
‘neutraal’ naar 60 (+30) dagen gaan

1 effecten van goedkeuringsperiode bij Koper en eventuele opslagen op rente percentage Koper zijn

buiten beschouwing gelaten

17

Of er kan een prijskorting worden gevraagd aan leveranciers
Rekenvoorbeeld1:
§ Een factuur van 10.000
§ Financieringskosten Koper / Leverancier: 3% / 6%

Rentearbitrage leverancier en Koper, bps

Potentiële prijskorting op inkoop, euro (%)

Voor leveranciers zonder
toegang tot additionele
financiering ligt de effectieve
rente aanzienlijk hoger

50
tot 125
(0,5% 1,5%)

900 tot
1350 bps

75
tot 185
(0,8% 1,9%)

Niveau waarop
prijskorting exact
gelijk is aan besparing
financieringskosten
600

600

Potentiële
prijskorting2
die koper
kan onderhandelen
0,5% tot 3,5%

100
(1,0%)
75
(0,75%)

Indifferentie niveau
50
(0,5%)

300

100
50
(0,5%)

Koper

100
tot 250
(1,0% 2,5%)

Leverancier

60d

75
(0,75%)

(1,0%)

90d

120d

1 effecten van goedkeuringsperiode bij Koper en eventuele opslagen op rente percentage Koper zijn buiten

Consultancy

beschouwing gelaten. 2 Principe bestaat reeds lang: In bepaalde bedrijfstakken staat 2/10- net 30 op facturen:
indien binnen 10 dagen betaald wordt kan 2% van het factuurbedrag in mindering worden gebracht.
18

Alhoewel ketenfinanciering een ketenmanager in staat stelt vrijwel al
het werkkapitaal in zijn keten te optimaliseren..
Ketenbrede mogelijkheden ketenfinanciering
§ Een ketenmanager zou de debiteuren
positie van zijn leveranciers kunnen
financieren
§ Leverancier hoeft nu minder
werkkapitaal te financieren

Financiering

Financieel
dienstverlener

Commitment

Financiering

Financiering

3
Cash

Grondstoffen

Grondstoffen

1

Cash

Leverancier

§ Een ketenmanager zou de grondstoffen
van zijn keten kunnen inkopen
§ En deze ter beschikking stellen aan zijn
leveranciers
§ Leverancier hoeft de grondstoffen niet
langer te financieren en krijgt betaalt voor
enkel zijn toegevoegde waarde wat zijn
debiteuren post verlaagt

Consultancy

Gereed product

2

Cash

Koper

Voorraden

§ Een ketenmanager zou
de voorraad gereed
product kunnen kopen
zodra deze beschikbaar
komt
§ Leverancier hoeft deze
voorraad niet langer te
financieren

4

Cash

Distributeurs

Aankopen

4

Consumenten

§ Een ketenmanager zou de
voorraad gereed
voorraad
van zijnproduct
afnemers
kunnen financieren
kopen zodra deze
beschikbaar komt
(consignment
stocks)
§ Of
Leverancier
de aankoop
hoeft
van
deze
een
voorraad nietkunnen
eindafnemer
langer te
financieren (afbetaling)

19

..blijkt het in de praktijk nog moeilijk om alle bijkomende risico’s
voldoende af te dekken..
Risico’s bij verschillende vormen ketenfinanciering
Ketenrisico’s
- Fluctuaties in de prijs van
grondstoffen
- Valutaprijs fluctuaties
- marktveranderingen
- Brandstofprijzen fluctuaties
- Milieurampen
- Schaarste aan grondstoffen
- Stijgende kosten van arbeid
- Geopolitieke instabiliteit
- Leverancier/ partner
faillissement
- Veranderingen in technologie
- IT storingen
- Vervalsingen
- Fraude
- Telecom storingen
- Etcetera

§ In de praktijk zijn nauwelijks
ketenfinancieringsinstrumenten die verder
stroomopwaarts de keten financieren;
§ Dergelijke programma’s zijn maatwerk en in
hoge mate ‘gestructureerd’;
§ Basel III beperkt financiering stroomopwaarts
door banken1

Commodity risico

Af te dekken risico’s

Prestatie risico
Markt risico
Fraude risico
Dispuut risico
Tegenpartij risico

1

Grondstoffen van
leverancier

2

Eindvoorraad van
leverancier

3

Debiteuren van
leverancier

Risico’s nemen toe naarmate dieper in de keten wordt gegaan

Consultancy

4

Voorraden / aankopen van
afnemers
Risico’s richting afnemers

1 zie bijlage ii voor impact Basel III

20

..waardoor ketenfinanciering momenteel beperkt blijft tot debiteurenfinanciering middels Reversed Factoring
Schattingen omvang en aandeel Ketenfinanciering in Europa, mld. Euro
Schattingen omtrent de markt voor
ketenfinanciering zijn lastig vanwege:
- Niet eenduidige definities;
- Daarmee geen afgebakende markt;
- Een gebrek aan gepubliceerde cijfers.

844

Ketenfinanciering is
goed voor circa een
derde van de
werkkapitaalfinanciering

Zie voorbeeld Simon
Hegele, bijlage iii
Het aandeel Reversed
Factoring wordt geschat op
70% van alle
ketenfinanciering

1,299
130
455

325

Debiteuren financiering
Europa

Traditionele
financieringen

Keten financiering

Pre-shipment &
inventory finance

Reverse factoring

100%

65%

35%

10%

25%

Consultancy

Bron: EBA Market Guide for supply chain finance
Factor Chain International

21

Reversed Factoring: een financier financiert de uitstaande
leveranciersfacturen van een sterke koper
Schematische weergave Reversed Factoring proces
3
Bank betaalt de
leverancier zodra de
goedkeuring binnen is
Bank rekent een
vergoeding gebaseerd
op de RF kosten

2

1

Koper controleert levering en communiceert
goedkeuring factuur
aan bank.
Goed-

Leverancier verstuurt
factuur voor geleverde
goederen of diensten.

Leverancier

gekeurde
facturen

Koper

Bank

4
Koper betaalt de bank
100% van de factuur bij
einde betaaltermijn
Betaaltermijn

Consultancy

22

Zonder sterke speler neemt het potentieel van ketenfinanciering af; al
zijn er initiatieven die hier gedeeltelijk aan tegemoet komen
Voorbeeld ketenfinanciering zonder sterke speler
§

Zonder sterke speler ontbreekt de mogelijkheid tot rente-arbitrage
en komt er geen additionele liquiditeit beschikbaar binnen de
keten als geheel

§

Wel kan de beschikbare liquiditeit beter worden verdeeld wat leidt
tot een verlaging van de totale financieringsbehoefte in de keten

§

Voorwaarde is dat een partij in de keten daadwerkelijk over
overtollige liquiditeit beschikt

Cash
Factuur

Leverancier

$

Koper

$

$

Een voorbeeld: Flinqer

match

§ Leveranciers bepalen welke korting zij bereid zijn te geven voor
eerdere betaling van hun factuur

technology

§ De Koper bepaalt hoeveel korting hij minimaal wil ontvangen voor
het eerder betalen van een factuur
§ Als Koper en leverancier het eens worden wordt de factuur, minus
de overeengekomen korting, eerder betaald
NB:

(Dynamic
Discounting)
Consultancy

§

Ook dynamic discounting werkt beter wanneer de Koper een
betere kredietwaardigheid heeft: de mogelijkheid tot rente
arbitrage maakt dat Koper en leverancier eerder een match zullen
vinden
23

Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke koper
Conclusies hoofdstuk 3
a. Bij ketenfinanciering richting leveranciers stelt een sterke koper zijn
kredietwaardigheid ter beschikking aan zijn leveranciers
b. Op deze manier gebruikt de sterke speler zijn eigen kredietwaardigheid om de
totale financieringskosten in de keten te verlagen

Conclusies

c. De bespaarde financieringskosten kunnen op verschillende manieren worden
verdeeld tussen ketenspelers
d. In de praktijk zal de koper in veel gevallen het voordeel vrijwel volledig naar zich
toe trekken
e. Alhoewel ketenfinanciering een sterke ketenspeler in staat stelt vrijwel al het
werkkapitaal in zijn keten te optimaliseren..
f.

..blijkt het in de praktijk nog moeilijk om alle bijkomende risico’s voldoende af te
dekken..

g. ..waardoor ketenfinanciering momenteel beperkt blijft tot debiteurenfinanciering,
hoofdzakelijk Reversed Factoring

Consultancy

24

Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet meeprofiteren
van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
1. De toegang tot traditionele bankfinanciering is voor het MKB de afgelopen jaren
afgenomen
2. Innovatie op het gebied van ketenfinanciering vindt voornamelijk plaats binnen
financieringsvormen richting leveranciers
3. Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke
koper; Reversed Factoring is veruit de meest voorkomende vorm
4. Om verschillende redenen wordt Reversed Factoring slechts door een beperkt aantal
grote corporates ingezet
5. Nederland loopt in de pas met Europese landen met een vergelijkbaar betaalgedrag en
rentevoet
6. Momenteel bereiken ketenfinancieringsprogramma’s het Nederlandse MKB nauwelijks
tot niet
7. De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering versnellen

Consultancy

25

Reversed Factoring is in Nederland een relatief nieuwe ontwikkeling,
maar lijkt de laatste jaren aan een inhaalslag te zijn begonnen
‘Product life cycle’ of Supply Chain Finance
Sales
volume

ILLUSTRATIVE

Development

Introduction

Growth

Maturity

TODAY

1995

2000

Versnelde uitrol van
ketenfinanciering door push van
aantal grote banken
Consultancy

2007
“Vernieuwde” aandacht voor
ketenfinanciering als gevolg
van de financiële crisis

Bron: Team analyses

2013

Time

Ketenfinanciering in ontwikkelde landen
groeit komende jaren naar verwachting
met 10% -25%, in BRIC en
ontwikkelingslanden met 20%-35%
26

Dit leidt regelmatig tot onbegrip, wat invoering in de weg staat

Belang

Weinig vertrouwen tussen de (grote) inkoper en de leverancier
§ Start van de meeste programma’s ligt in de aankondiging om de betalingstermijn te
verhogen met minimaal 30 dagen;
§ SCF wordt vervolgens als oplossing gepresenteerd en dus ervaren als ‘take it or leave it’;
SCF vergroot de afhankelijkheid van de leverancier
§ Door gebruik te maken van SCF, heeft een leverancier minder werkkapitaalfinanciering
nodig. Als een leverancier daarna uit een programma stapt of wordt gezet, dan kan het lastig
zijn om dezelfde leningsfaciliteit bij de (huis)bankier terug te krijgen;
§ Leveranciers doen liever eenmalig factoring op al hun facturen, dan een aantal keren
‘onboarden’ op verschillende SCF programma’s;
Binnen de koper: onbekendheid
§ SCF vraagt van de Koper een goede samenwerking tussen de financiële afdeling en de
inkoopafdeling (procurement heeft contact met leverancier). In veel bedrijven zijn dit nog
redelijk gescheiden werelden die operationeel niet optimaal samenwerken;
Binnen de koper: voorzichtigheid met eigen bankafspraken
§ SCF op internationale schaal wordt maar door enkele banken op goede wijze aangeboden/
gerealiseerd, dus vaak zal een SCF programma een extra bank naast de (huis)bankier
betekenen. Niet alle CFO’s willen dat;
§ Ten onrechte wordt soms gedacht dat SCF ten koste gaat van de huidige convenanten met
de (huis)bankier. Maar boekhoudkundig verandert een betalingsverplichting niet, ook al is
deze opgenomen in een SCF programma van een bank.
Consultancy

27

De potentiële financiële voordelen voor een koper hangen sterk af
van de samenstelling van zijn leveranciersportefeuille
Arbitrage potentieel bij verschillende rentes en betaaltermijnen1,
% van gemiddelde jaarlijkse inkoopwaarde Koper

Bij leveranciers die hoge rentes
betalen zijn de arbitrage
mogelijkheden groter en zo ook
het te realiseren voordeel voor
de koper

Bij leveranciers die zichzelf
goedkoop kunnen financieren is
minder mogelijkheid tot
arbitrage en dus minder
voordeel te behalen voor de
koper

0,5% 0,7%
0,3%
2,50%

3,1%

2,9%
2,2%

1,4%
1,0%
0,6%

5,00%

1,5%
0,9%

7,50%

2,1%

4,3%

60-days
90-days
120-days

1,9%

1,2%

10,00%

15,00%

Gemiddelde financieringsrente betaald door leveranciers, %
Consultancy

1 Goedkeuringstermijn buiten beschouwing gelaten

28

Door gebrek aan standaardisatie zijn operationele kosten van
Reversed Factoring momenteel relatief hoog
Overzicht kosten Reversed Factoring programma’s

Hoge implementatiekosten bij
Koper belangrijke barrière

Hoge aansluitkosten bij
Leverancier beperkt toegang

Hoge transactiekosten beperkt
toegang eveneens

§ Vereist een wijziging van de
factuurafhandeling binnen de
Purchase-to-Pay processen van
leverancier. Tijd gaat zitten in het
wijzigen van procedures, auditen
en intern goedkeuren

§ Banken zijn verplicht om iedere
partij met wie zij een contractuele
relatie hebben te screenen
(Know Your Customer)

§

Binnen banken zijn de
transactiekosten van RF nog
relatief hoog

§

Dit maakt RF vooral geschikt
voor facturen vanaf een
bepaald bedrag

§ Dit kost tijd om procedures te
wijzigen en intern goed te
keuren, medewerkers te trainen
en systemen aan te passen;

§ Veel tijd gaat zitten in het
uitleggen van het instrument aan
de leverancier
§ Juristen en accountants van de
leverancier zijn eveneens vaak
onvoldoende bekend met RF

§ Daarnaast ondersteunen banken
hun RF programma’s met
verschillende IT systemen
§ Ontbreken van standaarden
maakt bovenstaande een
kostbare zaak

Consultancy

29

Het tijdig kunnen goedkeuren van facturen is vaak een probleem
Issues die tijdige goedkeuring in de weg staan
Laag percentage automatische goedkeuring:
§ Als bestelling, gereedmelding en factuur in overeenstemming zijn kan automatisch worden goedgekeurd
(3-way matching);
§ In de praktijk blijkt m.n. het inrichten van de gereedmelding lastig door de grote verscheidenheid aan
inkoop categorieën (inhuur, kantoorartikelen, software licenties, etc);
§ Per categorie dient een passend gereedmeldingsproces te worden ingericht (vb self billing voor inhuur);
§ Echter binnen veel bedrijven wordt nauwelijks onderscheid gemaakt, waardoor een groot deel van
goederen en diensten handmatig gereed wordt gemeld.

Koper

Bestellen:
plaatsen
bestelling

Gereedmelding:
goederen/diensten
in goede orde
ontvangen

Goedkeuring:
Goedkeuren van
factuur: prijs en
kwantiteit

Betalen:
na verstrijken
betaaltermijn
uitbetalen factuur

Purchase to Pay process
betaaltermijn
Leveren: leveren
goederen/diensten
Leverancier
Factureren:
Versturen factuur

Consultancy

Potentiële arbitrage periode: hoe later wordt
goedgekeurd, hoe kleiner de periode en dus
de financiering

30

Juridische en accounting aspecten lijken echter nauwelijks van
invloed op de potentiële uitrol van Reversed Factoring
Juridische en accounting aspecten Reversed Factoring
Facturatie

Goedkeuring

Betaaltermijn

Oorspronkelijke
Betaling

Nieuwe
Betaling

Opgerekte betaaltermijn

§ Veel overeenkomsten kennen een verpandingsverbod: een bepaling in de contractvoorwaarden
dat de betalingsverplichting niet verhandeld mag
worden zonder goedkeuring van de koper
§ In theorie belemmert dit de inzet van debiteuren
voor financiering;

§ Het oprekken van betaaltermijnen verder dan in de
industrie gebruikelijk is, verandert een crediteur in
kortlopende financiering;

§ In de praktijk blijkt dat dit verpandingsverbod vaak
wordt weg gewuifd door de afnemer;

§ In veel gevallen kan de termijn nog opgerekt worden
zonder uit de pas te lopen met de industrie;

§ Of door de leverancier / financier wordt genegeerd;

§ In overschrijdende gevallen is de looptijd van de
‘financiering’ dusdanig kort dat deze acceptabel is.

§ In het geval van ketenfinanciering komt het initiatief
vanuit de afnemer en deze zal daarom verpanding
of subrogatie zonder meer toestaan.

Consultancy

§ Dit heeft een negatieve invloed op de financiële
ratio’s van de koper;

NB: bijlage iv geeft voorbeelden van ongewenste gevolgen van de huidige wetgeving
31

De wijze waarop Reversed Factoring momenteel wordt aangeboden
door de banken kent een aantal inherente risico’s
Problemen in de wijze waarop Reversed Factoring wordt aangeboden
Koper
Koop/
levering

§ Een Reversed Factoring programma geeft krediet
aan leveranciers van een Koper…
§ …onder ‘borgstelling’ op basis van betaalverplichting en kredietwaardigheid

Ongecommitteerde kredietfaciliteit

Bank

Leveranciers
§ Vanwege een gunstiger behandeling onder Basel III zijn deze faciliteiten ongecommitteerd
§ Een ongecommitteerde faciliteit is onconditioneel opzegbaar door de financier
§ Redenen voor opzeggen zijn bijvoorbeeld een significante verslechtering van de kredietwaardigheid van
de koper, of van de aanbiedende bank
§ Het risico bestaat dat bij verslechterde omstandigheden het plotseling stopzetten van het programma de
situatie kan verergeren (spiraal) vanwege de afhankelijkheid van leveranciers van de programma
eigenaar

Consultancy

32

Om verschillende redenen wordt ketenfinanciering slechts door een
beperkt aantal grote corporates ingezet
Conclusies hoofdstuk 4
a. In Nederland is Reversed Factoring relatief nieuw voor alle schakels in de
keten;
b. Dit leidt regelmatig tot onbegrip wat invoering in de weg staat
c. De potentiële financiële voordelen voor een koper hangen sterk af van de
samenstelling van zijn leveranciersportefeuille

Conclusies

d. Door gebrek aan standaardisatie zijn operationele kosten van Reversed
Factoring hoog
e. Het tijdig goedkeuren van facturen is vaak een probleem
f.

Juridische en accounting aspecten lijken echter nauwelijks van invloed op de
potentiële uitrol van Reversed Factoring

g. De wijze waarop Reversed Factoring momenteel wordt aangeboden door de
banken kent een aantal inherente risico’s

Consultancy

33

Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet meeprofiteren
van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
1. De toegang tot traditionele bankfinanciering is voor het MKB de afgelopen jaren
afgenomen
2. Innovatie op het gebied van ketenfinanciering vindt voornamelijk plaats binnen
financieringsvormen richting leveranciers
3. Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke
koper; Reversed Factoring is veruit de meest voorkomende vorm
4. Om verschillende redenen wordt Reversed Factoring slechts door een beperkt aantal
grote corporates ingezet
5. Nederland loopt in de pas met Europese landen met een vergelijkbaar betaalgedrag en
rentevoet
6. Momenteel bereiken ketenfinancieringsprogramma’s het Nederlandse MKB nauwelijks
tot niet
7. De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering versnellen

Consultancy

34

Reversed factoring is met name verder ontwikkeld in landen waar de
potentie hoog is door lange betaaltermijnen en een hogere rente
Ontwikkeling SCF in verschillende landen als functie van rente en betaaltermijn
Rente tarieven
(% jaarlijks)
Stress zone
(hoog werkkapitaal beslag voor
leveranciers)

7.0%

SCF
Marktontwikkeling

6.0%

ES

5.0%

UK

4.0%

Land

Leading

IT
NL

Following

3.0%
DE
BE

FR

2.0%

CH
Lagging

1.0%
30 dagen

45 dagen

60 dagen

75 dagen

90 dagen

Jaarlijks gemiddelde debiteurenbetaaltermijn (DSO)

Consultancy

Bronnen: Interest rates on floating rates loans up to EUR 1m with >1yr fixation period (ECB MIR
statistics, August 2013); Average DSO (Atradius Payment Barometer 2013); SCF
Market Development (market insights from SCF Community interviews)

35

Nederland loopt hierbij achter op landen als het VK en Spanje maar
loopt in algemene zin niet verder achter op andere landen in Europa
Een kwalitatieve vergelijking van verschillende Europese markten
Spanje

Verenigd Koninkrijk

Nederland

Andere markten

Relatief gebruik van SCF ten
opzichte van de totale
financieringsmarkt

Relatief gebruik van SCF ten
opzichte van de totale
financieringsmarkt

Relatief gebruik van SCF ten
opzichte van de totale
financieringsmarkt

Relatief gebruik van SCF ten
opzichte van de totale
financieringsmarkt

Frankrijk

Ontwikkeling SCF:
Hoog

§ Gebruik van Confirming
eerder als een
betaalmethode dan een
financieringsinstrument ;
§ (Semi-) Overheid
gebruiken reeds lange tijd
Confirming;
§ Corporates en MKB zijn
zeer bekend met het
concept;
§ MKB verzoekt corporates
zelf om onboarding.
Consultancy

Ontwikkeling SCF:
Gemiddeld

Ontwikkeling SCF:
Laag

§ Overheid gesteunde

§ Relatief korte

platforms voor factuur
discounting;
§ Groeiende publiek besef
van de sociale dimensies
van duurzame supply chain
management;
§ Gemiddeld betaalmoraal,
maar gemiddeld hogere
rentetarieven voor kleine
bedrijven dan in Nederland.

betaaltermijnen;
§ Behoorlijk betaalmoraal;
§ Relatief lage rentetarieven;
§ Relatief lage spread tussen
investment grade en subinvestment grade
rentetarieven.

Duitsland

Italië 1

Zwitserland

Bron: interviews, team analysis. 1 Italië voldoet aan de condities, maar de SCF markt is veel minder
ontwikkeld dan verwacht. Italië viel grotendeels buiten scope, nader onderzoek aanbevolen.

36

De SCF markt in Spanje is gedreven door een lange geschiedenis van
‘confirming’ waardoor de bekendheid van het instrument zeer groot is
Marktontwikkeling en CAGR voor factoring en confirming Spanje,
2005-20011, mld. Euro

§ Het Spaanse reversed factoring (“confirming”) overstijgt
als markt sinds 2009 de binnenlandse factoring markt;

§ Corporates en MKB zijn goed bekend met het concept
van reversed factoring (confirming), mede gedreven
door de (semi-) overheid die tevens (deels) haar eigen
facturen ‘confirmed’

+16%
60

+8%

50

48 49

45

40
30

58
53

36

33

49

46

48

51

§ Top 5 banken hebben 80% van de reversed factoring
markt;

§ Confirming wordt meer gebruikt als een betaalmethode

33

(confirmatie/ zekerheid van betaling) dan als een
financieringsmethode;

28
23

20

§ MKB verzoekt zelf corporate kopers om opname in hun

10

confirming programma’s;

0
2005

2006

2007

Confirming

Consultancy

2008

2009

2010

Factoring (Domestic)

2011

§ Implementatie van de EU payment directive kan
potentieel de markt voor confirming doen afkoelen, maar
de directive biedt in de praktijk voldoende mogelijkheden
voor langere betaaltermijnen

Bron: Asociacion Espanola de Factoring (growth rate: CAGR 2005-2011)
37

In het VK wordt SCF nu op de kaart gezet door verschillende
belanghebbers waaronder de overheid en industrie bonden
Ontwikkeling SCF markt in Verenigd Koninkrijk
De overheid stimuleert de
ontwikkeling van SCF
nadrukkelijk
Overheid

§ De overheid van het VK heeft verschillende industrie
taakgroepen (bijvoorbeeld ACT1, SMMT2, Smith Insitute)
opdracht gegeven voor onderzoek naar en opinies over
SCF

§ Daarnaast ondersteunt het BIS3 actief nieuwe nietbancaire (reversed factoring) platforms zoals
MarketInvoice, Urica and Crossflow Payments

Instituten

Bedrijven

Supply
Chain
Finance

SCF Platformen

Consultancy

§ Grote corporates zoals Vodafone en Sainsbury’s
promoten SCF initiatieven als een actieve rol in sociaal
ondernemen

§ Een Prompt Payment Code4 is in het leven geroepen door
de overheid bedoeld om deze sociale
verantwoordelijkheid verder te ontwikkelen …

§ …alhoewel de PPC meer een confirmatie is tot het
gestand doen van de reeds overeengekomen
betaalcondities (betaal op tijd) zal het mogelijk wel het
aantal betalingen dat gemaakt wordt na het verstrijken
van de contractuele betaaltermijn doen verkleinen
Note: 1The Association of Corporate Treasurers, 2Society of Motor Manufacturers and Traders,
3Department for Business, Innovation & Skills, ICM: Institute for Credit Management
4 zie ook bijlage vii

38

Nederland loopt in de pas met in de ontwikkeling van haar SCF markt
met de rest van Europa
Conclusies hoofdstuk 5
a. Reversed factoring is met name verder ontwikkeld in landen waar de
potentie hoog is door lange betaaltermijnen en een hogere rente
b. Nederland loopt hierbij achter op landen als het VK en Spanje maar loopt
in algemene zin niet verder achter op andere landen in Europa

Conclusies
Consultancy

c. De SCF markt in Spanje is gedreven door een lange geschiedenis van
‘confirming’ waardoor de bekendheid van het instrument zeer groot is
d. In het VK wordt SCF nu op de kaart gezet door verschillende
belanghebbers waaronder de overheid en industrie bonden
e. Door SCF beter voor het voetlicht te brengen kan het gebrek aan
bekendheid met instrument weggenomen worden

39

Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet meeprofiteren
van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
1. De toegang tot traditionele bankfinanciering is voor het MKB de afgelopen jaren
afgenomen
2. Innovatie op het gebied van ketenfinanciering vindt voornamelijk plaats binnen
financieringsvormen richting leveranciers
3. Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke
koper; Reversed Factoring is veruit de meest voorkomende vorm
4. Om verschillende redenen wordt Reversed Factoring slechts door een beperkt aantal
grote corporates ingezet
5. Nederland loopt in de pas met Europese landen met een vergelijkbaar betaalgedrag en
rentevoet
6. Momenteel bereiken ketenfinancieringsprogramma’s het Nederlandse MKB nauwelijks
tot niet
7. De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering versnellen

Consultancy

40

Voor het MKB is de potentie van ketenfinanciering in NL op lange
termijn substantieel
Afzet MKB Nederland verdeeld naar afnemer, 2009, mld Euro

Investeringen

561
9%

51

Consumenten

24%

132

Export

26%

Geschatte potentie
ketenfinanciering aan
MKB: 16,6 mld1
Geschatte potentie
ketenfinanciering aan MKB op
basis van kredietwaardigheid
sterke koper: 8,9 mld1

147
231

MKB

19%

104

Grootbedrijf

20%

111

111

3%

16

16

Overheid

Totale afzet
MKB NL

104

Ongeschikt
Buiten directe
Geschikt voor Beperkt aantal
ketenfinanciering invloedsfeer ketenfinanciering instrumenten
overheid

127

Geschikt
voor SCF

Echter, op korte termijn heeft het MKB nauwelijks toegang tot
ketenfinancieringsprogramma’s, doordat..
Consultancy

1 Aanname: goedkeuring factuur na 15 dagen

Bron : CBS, input/ output tabellen Nederland, ondernemerschap.nl

41

De voordelen voor een Koper hangen direct samen met de omvang
van de inkoopwaarde
Typische corporate supply base, cumm. inkoopwaarde
ILLUSTRATIEF

Inkoopwaarde
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%

§ De supply base van
veel ondernemingen
vertonen een 80:20
verdeling

§ MKB leveranciers zullen veelal in de
‘staart’ zitten

§ Een programma zal
zich primair richten op
de 20% leveranciers
die de grootste benefit
realiseren

§ Ook voor aanbieders van RF hangen
verdiensten vaak samen met de
omvang van de inkoopwaarde, terwijl
de onboarding kosten per
leverancier vast zijn

§ Hierdoor komen zij pas laat, of
helemaal niet in beeld

10%

Leveranciers

0%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Veel programma’s richten zich hierdoor (uitsluitend) op de grootste leveranciers

Consultancy

42

Hierdoor komt het MKB regelmatig niet eens in aanmerking voor
deelname
Aantal ondernemingen in Nederland per omzetklasse, 2011

90% van alle
ondernemeningen heeft
een omzet < 4 mln

205 203

“Onder de EUR 1 miljoen spend bij een koper zijn de
marginale kosten voor opname in een
financieringsprogramma te hoog” *

90%

“Bij het on-boarden beginnen we bij de 20 grootste
leveranciers“

10%

200
30

“Het is niet de vraag waarom het Nederlandse MKB
niet wordt opgenomen in ketenfinancieringsprogramma’s. De vraag is waarom wel ….”

26

25
20

1

0

0

Consultancy

11 t/m 12

12 t/m 13

13 t/m 14

14 t/m 15

15 t/m 16

4 t/m 5

3 t/m 4

2 t/m 3

1 t/m 2

0 t/m 1

0

Bron: CBS

0

0

0

0

2

1

1

<1%

2
GB

1

40 t/m 50

1

30 t/m 40

1

20 t/m 30

1

19 t/m 20

1

18 t/m 19

2

10 t/m 11

2

9 t/m 10

3

8 t/m 9

4

7 t/m 8

5

6 t/m 7

7

5 t/m 6

10

17 t/m 18

“Niet–strategische leveranciers komen niet in
aanmerking bij ons voor dergelijke programma’s”

11

16 t/m 17

15

Omzetklasse, mln Euro
* Bij een grote brouwer geldt een grens van € 0,2 mln

43

Veel SCF programma’s richten zich (initieel) op buitenlandse
leveranciers vanwege de aanzienlijke hogere arbitragevoordelen
Central bank benchmark interest rate*
(rente die bedrijven betalen ligt doorgaans aanzienlijk hoger)

1% - 2,5%
2,5% - 5%
5% - 10%
> 10%
Geen data

Consultancy

Potentie
ketenfinanciering

0% - 1%

Veel SCF programma’s in NL
richting zich op leveranciers uit
Azie…

En Latijns-Amerika vanwege de
grote rente arbitrage
mogelijkheden en dus te behalen
voordelen voor de Koper
* Centrale Bank benchmark rentevoet. De Centrale Bank benchmark rentevoet is hier de Overnight
Rate waartegen centrale banken leningen geven aan commerciele banken in hun jurisdictie.
Bron: Trading Economics & central banks

44

Momenteel bereiken de bestaande ketenfinancieringsprogramma’s
het MKB nauwelijks tot niet
Conclusies hoofdstuk 6
a. Voor het MKB is de potentie van ketenfinanciering op lange termijn
substantieel
b. Echter, op korte termijn heeft het MKB naar verwachting nauwelijks
toegang tot ketenfinancieringsprogramma’s, doordat

Conclusies
Consultancy

c. De voordelen voor een programma eigenaar hangen direct samen met de
omvang van de inkoopwaarde
d. Hierdoor komt het MKB regelmatig niet eens in aanmerking voor
deelname
e. Veel SCF programma’s richten zich (initieel) op buitenlandse leveranciers
vanwege de aanzienlijke hogere arbitragevoordelen

45

Zonder interventie zal het MKB op korte termijn niet meeprofiteren
van de groeiende ketenfinancieringsmogelijkheden in Nederland
1. De toegang tot traditionele bankfinanciering is voor het MKB de afgelopen jaren
afgenomen
2. Innovatie op het gebied van ketenfinanciering vindt voornamelijk plaats binnen
financieringsvormen richting leveranciers
3. Ketenfinanciering richting leveranciers gebruikt de kredietwaardigheid van een sterke
koper; Reversed Factoring is veruit de meest voorkomende vorm
4. Om verschillende redenen wordt Reversed Factoring slechts door een beperkt aantal
grote corporates ingezet
5. Nederland loopt in de pas met Europese landen met een vergelijkbaar betaalgedrag en
rentevoet
6. Momenteel bereiken ketenfinancieringsprogramma’s het Nederlandse MKB nauwelijks
tot niet
7. De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering versnellen

Consultancy

46

Zonder interventie zal ketenfinanciering het Nederlandse MKB op
korte termijn nauwelijks bereiken
Belangrijkste knelpunten voor toegang MKB tot ketenfinanciering in NL
1
SCF is onbekend

2
Incentive niet
altijd aanwezig bij
grote Kopers

3
Transactie kosten
relatief hoog

4
Tijdig goedkeuren
is probleem

Consultancy

Beschrijving knelpunt:

Voor het MKB in Nederland betekent dit..

• SCF is momenteel relatief onbekend. Dit maakt

• ..dat er een grote kans is dat klanten geen

onbemind en zorgt dat er misverstanden
bestaan.
• Hierdoor zijn er nog maar een beperkt aantal
programma’s in de Nederlandse markt

• SCF levert meer op voor de Koper wanneer
ingezet bij grote leveranciers, die zelf hoge
rentes betalen en lange betaaltermijnen
accepteren

programma hebben om aan deel te nemen

• ..dat MKB’ers niet zelf proactief vragen om in
een programma deel te mogen nemen

• ..dat Kopers zich niet richten op NL MKB, maar
op buitenlandse leveranciers waar de krediet
situatie nog nijpender is (en de te behalen
voordelen groter)

• Gebrek aan standaardisatie zorgt voor hoge

• ..dat Kopers zich richten op grote leveranciers

implementatie-, on boarding- en
transactiekosten. Dit beperkt de toegang van
het MKB tot RF programma’s

waarvoor grote voordelen te behalen zijn die
de (hoge) transactiekosten ruimschoots
goedmaken

• Het tijdig kunnen goedkeuren van facturen is in

• ..dat met gemiddelde betaaltermijnen van 40

veel organisaties een probleem

dagen1 het potentiële voordeel afneemt
naarmate de goedkeuringsperiode toeneemt

1 betaaltermijn van Grootbedrijf

47

De overheid kan de toegang van het MKB tot ketenfinanciering
versnellen
Aanbevelingen

Aanbevelingen

I.

Brede informatie verstrekken en het goede voorbeeld geven: Ketenfinanciering
is nog redelijk onbekend en daardoor onbemind. Gerichte voorlichting is nodig om
ketenfinanciering onder het bedrijfsleven te stimuleren en kan versterkt worden door
voorbeeldwerking vanuit de verschillende overheden;
a. Verschaf informatie over werking ketenfinanciering;
b. Laat lokale overheden, net als het rijk, ook binnen 30 dagen betalen;
c. Laat in een pilot zien dat de overheid snel kan accorderen en betalen,
vergelijkbaar met ketenfinanciering in het bedrijfsleven.

II.

Laat dit voorbeeld terugkomen in de keten: Het nu reeds bestaande
voorbeeldgedrag van de (rijks) overheid kan vele malen versterkt worden als de
overheidsleveranciers deze korte betaaltermijnen ook doorzetten naar hun
leveranciers, onder wie veel MKB bedrijven;

III. Standaardiseren via een werkend platform: Verken samen met banken en
bedrijfsleven of en hoe met een bank-onafhankelijk reversed factoring platform de
toegankelijkheid van ketenfinanciering –en specifiek reversed factoring- voor het
MKB bevorderd kan worden en hoe dit kan worden bekostigd en gefund;
Geen ketenfinanciering, maar wel een mogelijke oplossing voor het MKB:
IV.

Consultancy

De overheid zou het opzetten van een debiteurenfinancieringsprogramma
specifiek gericht op het MKB kunnen ondersteunen.
48

Ia. Brede informatie verstrekken...
Aanbeveling Ia
Informatie verschaffen vergelijkbaar met de oproep in
het VK

Prompt Payment Code
1. Pay suppliers on time
§ within the terms agreed at the outset of the contract
§ without attempting to change payment terms
retrospectively
§ without changing practice on length of payment for
smaller companies on unreasonable grounds

§

De overheid kan corporates informeren over de EU richtlijn1
en de bepalingen over betaaltermijnen;

§

Hierbij kan worden gewezen op de mogelijkheden van
ketenfinanciering als instrument voor grote corporates om
aan de richtlijn te voldoen en langere betalingstermijnen te
hebben

§

Daarbij mogelijk verwijzend naar standaardisatie initiatief
overheid (zie aanbeveling III).

2. Give clear guidance to suppliers
§ providing suppliers with clear and easily accessible
guidance on payment procedures
§ ensuring there is a system for dealing with complaints
and disputes which is communicated to suppliers
§ advising them promptly if there is any reason why an
invoice will not be paid to the agreed terms

3. Encourage good practice
§ by requesting that lead suppliers encourage adoption
of the code throughout their own supply chains

Consultancy

1

Voorbeeld Verenigd Koninkrijk
§

In het Verenigd Koninkrijk heeft de overheid bedrijven
opgeroepen de ‘Prompt Payment Code’ te ondertekenen

§

Ondertekenaars zijn te vinden op een openbare website:
http://ppc.promptpaymentcode.org.uk/ppc/
signatory_paged.a4d)

§

Op 11 december 2013 hadden 1515 bedrijven de code
ondertekend

§

Op de website kunnen leveranciers het betaalgedrag van
ondertekenaars ‘challengen’

§

Er zijn geen cijfers bekend over de daadwerkelijke impact van
de code in het VK

In het Verenigd Koninkrijk wordt opgeroepen tot navolging van afgesproken betaaltermijnen, niet om de
termijn te verkorten of in lijn te brengen met de EU richtlijn

49

Ib. ...en het goede voorbeeld geven door sneller te betalen...
Aanbeveling Ib
Lokale overheden dienen het voorbeeld van het Rijk te
volgen:

60
55
50
45
40
35
30
25
20
15
10
5

48 47

47

46

49

49

47

44

43

30
Verlaging naar 30 dagen

§

De gerapporteerde 43 dagen1 geldt gemiddeld voor Rijk en
Lokale overheden...

§

...terwijl het Rijk in 84% tot 96% van de gevallen binnen 30
dagen betaalt2

§

Ergo: de lokale overheden betalen na gemiddeld 47 dagen

§

Die huidige gemiddelde betaaltermijn van 47 dagen is het
gevolg van administratieve vertragingen

§

Corporates slagen er steeds beter in om hun betaaltermijn
terug te brengen naar enkele dagen

§

De lokale overheid zou hun betaaltermijn versneld kunnen
reduceren door de Purchase-to-Pay processen onder de
loep te nemen

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
§ Rijk presteert door naleving Crisis en Herstel wet
aanzienlijk beter dan lokale overheden2
§ De ombudsman kondigt op 11 december 2013 aan de
trage overheidsbetaling te onderzoeken3

Consultancy

§

Direct additionele liquiditeit voor het NL bedrijfsleven

§

Voorbeeldfunctie richting de NLse economie

§

Nader onderzoek naar directe toepasbaarheid en
kosten van een dergelijk programma gewenst

1 Analyse Intrum Justitia
2 Jaarrapportage bedrijfsvoering Rijk 2012

3 Zie literatuurlijst voor URL

50

Ib. … levert een directe impact op door het verkorten van de
betaaltermijn van de gehele overheid tot 30 dagen van € 1,3 mld
Geschatte impact verkorting betaaltermijn overheid, mld Euro
Aanname: huidige
betaaltermijn overheid
volgens Interim Justitia
en Rijksrapportage
Buitenland

38
2

MKB

16

4,2

-1,3
0.6

1.8

0.7

20

2.4

Inkoopwaarde
overheid

Crediteuren
overheid (~43dgn)

Consultancy

2,9
0.7

X 43 dgn
/ 365 dgn
GB

Aanname: verkorting
betaaltermijn naar
30 dagen

2.3

Impact verkorte
betaaltermijn
overheid

Crediteuren
overheid (~30dgn)

51

Ic. Een stap verder: pilot waarin nog sneller betalen centraal staat
Aanbeveling Ic

Betaaltermijnen Nederlandse overheid1, dagen
60
55
50
45
40
35
30
25
20
15
10
5

48 47

47

46

49

49

47

44

§

Verdere verlaging van betaaltermijn is enkel
afhankelijk van versnelde administratieve
afhandeling (overheid werkt met een kassysteem)

§

De rijksoverheid betaalt momenteel reeds binnen
30 dagen. Iedere 5 dagen verdere verlaging
levert naar schatting € 150mln additionele
liquiditeit op. Voor de overheid als geheel is de
impact € 500mln / 5 dgn

§

Versnelde administratieve afhandeling vereist
stroomlijning van de ‘purchase-to-pay’ processen
binnen de overheid. Hieraan zijn kosten
verbonden.

§

Versnelde afhandeling (=goedkeuring) van
facturen is goed mogelijk..

43

Huidige doelstelling overheid

30
Verdere
verlaging
betaaltermijn

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

§

Direct additionele liquiditeit voor het NL
bedrijfsleven

§

Voorbeeldfunctie richting de NLse economie

Consultancy

§

..bedrijven met een Reversed Factoring
programma keuren reeds na 5 tot 15 dagen
goed

§

..binnen de overheid zelf zijn voorbeelden
van goedkeuring sneller dan 30 dagen

1 Analyse Intrum Justitia

52

II. De overheid kan van haar leveranciers verlangen hun eigen betaaltermijnen gelijk te trekken met die van de overheid
Aanbeveling II

Overheid betaalt met <30 dgn
relatief snel1

§

De overheid eist van haar leveranciers dat zij de relatief
korte betaaltermijnen van de overheid ‘doorzetten’ naar
hun eigen leveranciers

§

De juridische en organisatorische mogelijkheid om dit
als selectiecriteria of contractuele eis op te nemen moet
worden onderzocht

§

De overheid kan haar leveranciers actief informeren
over ketenfinanciering als een mogelijk instrument om
aan de nieuwe eis te voldoen

§

Wanneer leveranciers Reversed Factoring programma’s
opzetten hiervoor wordt de impact vergroot als al hun
leveranciers hieraan kunnen deelnemen (en niet alleen
leveranciers in de overheidsketen)

§

Deze liquiditeit kan in principe neutraal, zonder extra
kapitaalbeslag, door de keten heen doorgezet worden

§

Het onafhankelijk RF platform (aanbeveling III) is
hiervoor zeer geschikt

Tier 1 leveranciers

Leveranciers zetten deze snelle betaling
door naar hun eigen leveranciers
Tier 2 leveranciers

Consultancy

1 Rijksrapportage bedrijfsvoering 2012, totale overheid is minder snel

53

II. De directe impact van het het cascaderen van de betaaltermijn door
leveranciers (aanbeveling II) wordt geschat op Euro 200 mln
Inschatting maximale impact cascaderen betaaltermijnen, mld Euro
Van de € 38 mrd is
€ 11 mrd van het Rijk
en € 27 mrd van Lokale
overheden

In de praktijk zullen niet alle
inkoopcategorieen in
aanmerking komen.

1,7

Buitenland

38
2

MKB

16

0,9

Wanneer voor alle leveranciers
(niet enkel indirect overheid gelinkt)
de betaaltermijnen worden verkort,
is de impact
impact vele
velemalen
malengroter
groter

-0,2

23

1,5

-0,2
0,1
0,1

0,7
0,7

6

GB

20

X COGS1
(65%)

8
X 35dgn2
/ 360dgn

0,8

0,8

0,6

9
Inkoopwaarde
overheid

Consultancy

1,2

Inkoop
leveranciers
bij Tier 2

Crediteuren
leveranciers
(~35dgn)2

Impact
cascade
30 dgn

1 Cost of Goods Sold (Inkoopwaarde)
2 40 dagen voor MKB, 30 dagen voor GB

Crediteuren
(~30dgn)

Impact
verdere
reductie
met 5dgn

Crediteuren
leveranciers
(~25dgn)
54

III. Stimulering van een bank-onafhankelijk Reversed Factoring
platform verlaagt transactiekosten door standaardisatie
Aanbeveling III
Bank-onafhankelijk Reversed Factoring
platform
Bank Leverancier

Bank Koper
RF
agreement

RF
agreement

Prepayment

a. Platform met standaard juridisch kader

§ Ontwikkeling van standaard juridische voorwaarden
verlaagt de implementatie- en aansluitkosten

§ Juridische standaarden vormen de basis voor alle
deelnemers van platform en worden ter beschikking
gesteld aan het NL bedrijfsleven (incl. Legal opinion
en accounting opinion)

Approved
invoice

b. Platform met standaard gegevensuitwisseling
RF
agreement

§ Ontwikkeling van een bank-onafhankelijk platform
met standaard elektronische berichten-uitwisseling en
betaalprocessen1

§ Verschillende banken kunnen gebruik maken van dit
platform om RF versneld aan te bieden aan hun
klanten

Invoice

§ Verlaagt transactiekosten doordat ‘het wiel maar één
Leveranciers

RF
agreement

keer wordt uitgevonden’

Kopers

standaarden
1 Zie bijlage vi voor huidige

Consultancy

§ Verlaagt implementatiekosten door werken met

ontwikkelingen op het gebied van
standaarden

Standaard
Juridisch kader

Standaard
electronisch platform

55

IV. Op leveranciers gerichte platforms die (institutionele)
investeerders toegang geven tot debiteuren leveren een oplossing
Aanbeveling IV

§ MarketInvoice is een platform waar leveranciers (vanaf

Voorbeeld MarketInvoice (VK)

GBP 250k omzet ) facturen aan grote afnemers kunnen
verkopen (enkel in OECD landen)

§ Investeerders kopen specifieke facturen (tot 90%

Investeringen in
specifieke facturen

UK government
(BIS)

Gekwalificeerde
beleggers

factuurwaarde) en verstrekken directe liquiditeit aan de
verkopers

§ Het kan worden gezien als ‘factoring’-lite (geen full-turnover
commitments, etc). Leveranciers houden controle over
het proces: liquiditeit op aanvraag (vaak binnen 24u)

Verkoop factuur/ Ontvangst
cash / terugbetaling bij
ontvangst cash van Kopers

§ Het principe is hetzelfde als dat van Reversed Factoring.
Echter, de corporate speelt geen rol

§ Een dergelijk platform biedt liquiditeit aan MKBers met

Leveranciers

Aankoop/
verscheping/
factuur/
betaling

grote corporates als klant zonder dat de corporate een RF
programma hoeft op te zetten of de MKBer toegang hoeft
te verlenen
Kopers

§ De bestaande platformen in Europa bieden echter nog
geen oplossing voor facturen tussen MKBers onderling
(zie volgende pagina)

Consultancy

Bron: 1MarketInvoice
56

IV. De overheid zou met gerichte ondersteuning een dergelijk platform
geschikt kunnen maken voor facturen van het MKB onderling
Aanbeveling IV (vervolg)
1

Heeft beperkte effectiviteit:

Knelpunt:

§ Het MarketInvoice initiatief biedt geen liquiditeit

§ Het risicoprofiel van het MKB is veelal te hoog

voor facturen tussen het MKB onderling
Probleem
debiteuren
platforms zoals
MarketInvoice

§ Terwijl opname van onderlinge MKB facturen
in een dergelijk platform zal het MKB in
Nederland kunnen ontsluiten voor deze vorm
van financiering

en factuurbedragen te laag voor institutionele
investeerders, waardoor interesse beperkt is

§ Alle andere bekende initiatieven (bv.
Receivables Exchange) richten zich op
facturen van grote ondernemingen

§ Securitisatie biedt geen oplossing omdat deze
programma’s meestal gericht zijn op het
overnemen van portefeuilles, geen individuele
facturen

2

Een aangepast
programma kan
uitkomst bieden

Waarbij de politiek kan ondersteunen…

Dit betekent voor het MKB:

§ …bij het opzetten van een aangepast platform
§ …door het (mee) investeren en/of een garantie

§ Een debiteurenfinancieringsprogramma

afgeven gericht op het mitigeren van het MKB
risicoprofiel (first loss, garanderen principal,
etc)

§ .. en de Nederlandse overheid bilaterale
discussies ondersteunt bij het verkrijgen van
garanties of gelden vanuit Europa

Consultancy

waarvan het MKB gebruik kan maken voor
facturen tussen MKBers onderling

§ Goedkopere financiering doordat het risico
wordt verlaagd door een overheidsgarantie

§ Toegang tot kapitaal buiten banken om

57

Samen pakken de aanbevelingen de grootste knelpunten aan
Belangrijkste knelpunten voor toegang MKB tot ketenfinanciering in NL
I. Brede informatie
verstrekken en het
goede voorbeeld
geven

II. Laat dit
voorbeeld
terugkomen in de
keten

III. Standaardiseren
via een werkend
Bank-onafhankelijk
platform

ü

ü

ü

1
SCF is onbekend

2

ü

Incentive niet
altijd aanwezig bij
grote Kopers
3
Transactie kosten
relatief hoog

ü

Tijdig goedkeuren
is probleem

ü

4

Consultancy

IV. Leverancier
gericht
debiteuren
platform

ü
ü

ü

ü
58

Appendix

END

Consultancy

BACKUP

59

Bijlagen

i.

Overheidsinkopen bij het MKB

ii. Impact van financiële regelgeving op de inrichting van de financiële markten
iii. Case Study Simon Hegele 3PL services
iv. Regelgeving en (ongewenste) gevolgen
v. Methodologie voor benadering potentie ketenfinanciering voor MKB NL
vi. Voorbeelden van initiatieven gericht op standaardisatie
Glossary

Consultancy

60

i. De overheid koopt voor ruim € 20 mld bij het grootbedrijf

Inkopen overheid 2012, mld. Euro
65,5

Niet adresseerbare
uitgaven
20,0

3,9
3,6

38,0

38,0
Rijksoverheid*

Lokale
overheid

11,0

38,0
4,6

MKB

5,9
0,5

Grootbedrijf

11,0

MKB

20,4

1,4
Bruto
investeringen

Consultancy

Overige
Centrale
Overheid

Wett. Soc.
Verz.
Instellingen.
*)

Label

Inkopen
Overheid

MKB

15,6

Buitenland

27,0
14,5

Uitgaven
overheid

38,0

Inkopen
Overheid

Grootbedrijf

Grootbedrijf
Buitenland

2,0

Buitenland

Inkopen
Overheid

Bron CBS
61

i. De rijksoverheid koopt voor ruim € 6 mld bij het grootbedrijf.
Inkopen overheid 2012 (x mld. Euro)

38,0
Rijksoverheid*

Lokale
overheid

11,0

27,0

Inkopen
Overheid*)

11,0
Boven
bestedings
-grens

Onder
bestedings
-grens

4,0

7,0

Inkopen
Rijksoverheid

*)
**)

Consultancy

4,0
MKB
(<250 FTE)

1,2

Grootbedrijf

1,5

Buitenland

0,1

Onbekend

1,2

4,0

Categorie
‘onbekend’
verdeeld
naar rato

Boven
bestedingsgrens

1,7

11,0

Categorie
‘Onder
bestedings
-grens’
verdeeld
naar rato

4,6

2,1

5,9

0,2

0,5

Boven
bestedingsgrens

Inkopen
Rijksoverheid

Totaal inkoop in 2012, incl Overige Centrale Overheid (€ 3,9 mrd) en Wettelijke Sociale Verzekerings
Instellingen (€ 3,6 mrd) bedraagt € 45,5 mrd. Bron CBS
2587 aanbestedingen in totaal. Bron: Brief aan Tweede Kamer ‘Onderzoek MKB en Aanbesteden’ d.d.
02-07-2008

62

ii. Nieuwe financiële regelgeving heeft impact op de werking en
inrichting van de financiële markt en de reëel economie

5
Het voorstel voor Shadow Banking
Rules (SBR) kan invloed hebben op de
interesse van ondernemingen en
andere investeerders overtollige
middelen tijdelijk bij (geldmarkt)
fondsen te stallen

(Geldmarkt) Fondsen

Alternatieven worden
gezocht voor opvangen
van tekorten

3 Geldmarkt fondsen
1

Onder invloed van
Basel III (CRD IV)
worden leningen
duurder en schaarser

Bank
Onderneming

financieren voor een
belangrijk deel banken, en
zullen interbankmarkt
deels verder moeten
overnemen, terwijl inflow
wellicht sterk beperkt
wordt door SBR

2

Bank

Consultancy

Als gevolg van Basel III
zal er minder short term
interbank lending (< 30
dagen) beschikbaar
zijn, andere financiers
zullen moeten
instappen

Geldmarkt
fonds

4

Sponsor

Dekking voor
fluctuaties in de
activa waarde, die
mogelijk verdwijnt
onder het voorstel
voor Shadow Banking
Rules

bron: Capiral Requirements Directive IV (EC), Basel III Framework (Bank of International Settlements),
Working document Proposal on regulation for Money Market Funds 4 september 2013 (EC)

63

iii. Door inzicht in de fysieke keten zijn logistieke dienstverleners goed
gepositioneerd in de markt voor ketenfinanciering
Het bieden van ketenfinanciering capaciteiten in samenwerking met de Landesbank BadenWürttemberg was een natuurlijke progressie in de groei van de value-added logistics
services van Simon Hegele (Duitsland)
Landesbank
Baden-Württemberg

Simon Hegele
Group

Funding & CoOwnership 51%

Simon Hegele
SCS

Purchase/Invoice/
Shipment/Payment

Funding & CoOwnership 49%

§ Simon Hegele koopt en verkoopt specifieke voorraden
onder een overeenkomst met grote afnemers (vanaf
EUR 3mln voorraad aan goederen)

§ SCS ontvangt een vergoeding op value-added logistics
services en de rente marge op
werkkapitaalfinanciering

§ Voordelen afnemers
§ Overhead and variable kosten voordeel uit outsourcing
van operationele inkoop en logistieke diensten
Purchase/Invoice/
Shipment/Payment

§ Off-balance sheet werkkapitaalfinanciering (vereist
overeenstemming met accountants)

§ Voordelen leveranciers
§ Optimalisatie van werkkapitaal door onmiddellijke
ontvangst van cash na goedkeuring factuur

Suppliers

Purchasing
Framework
Agreement

§ Voordelen bank
§ Werkkapitaalfinanciering gebaseerd op het kredietrisico

Buyer

van de grote afnemer (en eventueel ‘kredietverbetering’)

§ Controle op de fysieke keten door Simon Hegele SCS
verlaagd het prestatie risico

Consultancy

64

iv. De huidige regelgeving geeft soms aanleiding tot het opzoeken
van het grijze gebied
Extreme situaties kunnen gebruikt worden als pressiemiddel
Gebruik van het recht op Verpandingsverbod

Terugdringen van betaaltermijnen

§ Het recht op verpandingsverbod wordt veelal
gehanteerd omdat in een extreem geval bij
faillissement van de leverancier de curator beslag
kan leggen op de goederen die zijn geleverd

§ DIRECTIVE 2011/7/EU van de Europese Unie is er op gericht om
de overschrijding op de contractuele betaaltermijnen terug te
dringen in de EU

§ In een default situatie zal de koper ook de betaling
achterhouden totdat duidelijk is wat er met het
faillerend bedrijf gaat gebeuren
§ Een beslaglegging zal de goederen beklemmen
wat dus direct invloed heeft op de koper, omdat
deze die producten ook niet kan verkopen
§ Dit betreft een meer hypothetisch geval omdat de
prestatie is geleverd en men vrijwarend kan
betalen

§ Voor bedrijven die een ketenfinancieringsprogramma hebben, zal dit een drukmiddel kunnen
zijn om strategische financiers in hun programma’s
op te nemen, daar het verpandingsverbod
daarmee direct vervalt

Consultancy

§ Publieke instellingen zullen binnen 30 dagen moeten gaan betalen
en bij uitzondering in 60 dagen
§ Bedrijven zullen binnen hun contractuele vrijheid wel in 60 dagen
moeten betalen tenzij zij expliciet bezwaar aantekenen dat dit
onredelijk is
§ Bij overschrijding mag automatisch een claim ingediend worden
ter compensatie voor recovery kosten en wordt de wettelijke rente
op late betalingen verhoogd

§ Deze harmonisering zal voor Zuid-Europa een krimp van de
ketenfinanciering markt kunnen betekenen
§ Voor de Noord Europese markten zal dit aanleiding kunnen geven
tot het verder oprekken van de termijnen naar de maximum
toelaatbare 60 dagen voor bedrijven die geen RF programma’s
hebben 1

§ Daarbij betekent dit dat de accountant aanleiding kan hebben om
het oprekken van termijnen in een RF programma al vanaf 60
1 zie tevens illustratie p69
dagen als korte termijn schuld te bestempelen
65

iv. De EU heeft in 2011 een richtlijn aangenomen om het aantal
betalingsdagen te maximeren
Maar deze richtlijn laat voldoende ruimte voor oplopende betalingstermijnen

§ Sinds 16 maart 2013 is nieuwe richtlijn betalingsachterstand bij handelstransacties (2011/7/EU) in nationale wetgeving
geïmplementeerd
§ De betalingstermijnen bij overeenkomsten tussen bedrijven (60 dagen) en bij overeenkomsten tussen bedrijven en overheden (30
dagen) zijn daarmee wettelijk vastgelegd. Voorheen stond in de wet alleen dat de betalingstermijn niet onredelijk mag zijn.
§ Een betalingstermijn die langer is dan wettelijk is vastgesteld, is toegestaan als aangetoond kan worden dat dit voor geen van beide
partijen nadelig is.

Consultancy

Bron: Agentschap NL
66

v. Methodologie voor benadering van de afzetcijfers voor het MKB NL
aan bedrijfsleven (GB/ MKB) en overheid
Ø Algemene definities: KB is kleinbedrijf tot en met 9 werknemers, MB is middenbedrijf van 10 tot en met 99 werknemers en GB is grootbedrijf met
100 en meer werknemers. Wegens gebrek aan cijfers met een MKB definitie volgens EC zijn bovenstaande definitie gehanteerd.
Ø IO-tabel 2009 met onderscheid tussen kb, mb en gb wordt als basis gebruikt voor deze analyse (bron: ondernemerschap.nl) .
Ø Meest recente IO-tabel met onderscheid in grootteklasse.
Ø Totaal bruto productie tegen basisprijzen(excl. invoer) van EUR 1064 miljard komt overeen met cijfers CBS opbouw BBP waarin productie
basisprijzen EUR 1096 miljard is en leidt tot een BBP van EUR 573 miljard.
Ø Om van afzetbasis naar omzetbasis te gaan zijn multipliers berekend per grootteklasse en sector (door totale opbrengst te delen door totale afzet)
(bron: ondernemerschap.nl)
Ø Omzetting naar omzetbasis wordt gedaan om te handelsactiviteit mee te nemen; prijsverhoging bij handelsactiviteit terwijl geen waarde aan
product wordt toegevoegd. Daarom worden bij detailhandel en groothandel de hoogste multipliers waargenomen.
Ø Aanname constante multipliers naar omzetbestemming.
Ø Aanname dat export, consumptie, en investeringen met zelfde multipliers verrekend moeten worden om van afzetbasis naar omzetbasis te
gaan.
Ø De omzetverdeling vanuit MKB NL (kb + mb) is gesommeerd naar bestemming MKB (KB + MB), GB, overheid, export, consumptie en
investeringen. Hier komt een totaal van EUR 560 miljard uit.
Ø Omzet naar gb en overheid zijn geschikt voor ketenfinanciering.
Ø Investeringen kunnen onderverdeeld worden naar MKB, GB en overheid.
Ø Aanname dat investeringen geen continue geldstromen zijn, waardoor ze niet worden meegenomen in een ketenfinancieringsprogramma.
Ø Totale omzet vanuit MKB wat geschikt is voor ketenfinanciering wordt opgeteld (omzet naar gb en overheid), daar wordt 24,3% van genomen.
24,3% is het percentage van MKB bedrijven die boven een jaarlijkse omzet van EUR 1 miljoen zitten. (bron: CBS maatwerk)
Ø Voor een opname in een huidig ketenfinancieringsprogramma is een jaarlijkse continue geldstroom van minimaal EUR 1 miljoen vereist
Ø Aanname dat 100% van omzet van MKB bedrijf naar 1 grootbedrijf of naar de overheid gaat; in werkelijkheid zal potentie van
ketenfinanciering voor MKB NL lager liggen.
Ø De gemiddelde verbetering in betaaltermijn (dagen) is gezet op 30 dagen (van 45 dagen naar 15 dagen). De totale omzet van MKB bedrijven met
omzet boven de EUR 1 miljoen per jaar wordt vermenigvuldigd met 30/360ste om op de totale potentie van ketenfinanciering van MKB NL uit te
komen.
Consultancy

67

vi. Voorbeelden van initiatieven gericht op ontwikkelen van
standaarden op het gebied van ketenfinanciering
Initiatieven gericht op standaardisatie in het betalingsverkeer
Initiatieven

§

Beschrijving

Bank Payment
Obligation (BPO)

§

Standaardisatie van handelscondities in elektronische vorm
(complementair aan fysieke documenten)
Swift Trade Services Utility (TSU) is tot nu toe het enige platform voor
het uitwisselen en matchen van BPOs
BPO is een enabler voor reverse factoring in internationale handel

§
§
eInvoicing

§
§
§

§

Single European
Payment Area
(SEPA)

§
§

Standaardisatie van betaalstandaarden op Europees niveau
SEPA verlaagt transactiekosten en bouwt een basis voor verdere
automatisering en integratie met eInvoicing

SME Funding
Platforms

§

Standaardisatie van MKB kredietrisico analyses en
kredietverleningsprocessen en crediteuren management
Focus op leningen tot EUR 1mln en looptijd 0.5 – 5 jaar

§
Consultancy

Voorbeeld

Standaardisatie van factuur formaten, idealiter op EU niveau
Europese Commissie steunt eInvoicing initiatieven, nationale en
private initiatieven zijn in ontwikkeling
eInvoicing is een ‘game changer’ op micro niveau (procurement
processen) and macro niveau (jaarlijkse besparing voor bedrijven op
Europees niveau )

Local Exchange
Trading Schemes
(LETS)

§

§

Standaardisatie van handelscondities en ruilmiddelen binnen een
gesloten systeem van leveranciers en afnemers
Traditionele vormen bestaan, waar nieuwe initiatieven meer
dynamische marktplaatsen kunnen doen ontstaan (termijneuro’s)
inclusief discounting

68

vii. Overheid VK heeft een oproep aan het bedrijfsleven gedaan
omtrent betaaltermijnen; de effectiviteit van deze oproep is onduidelijk
Samenvatting oproep Britse overheid
Voorbeeld Verenigd Koninkrijk

Prompt Payment Code

§

In het Verenigd Koningrijk heeft de overheid
bedrijven opgeroepen de ‘Prompt Payment Code’ te
ondertekenen

§

Ondertekenaars zijn te vinden op een openbare
website:
http://ppc.promptpaymentcode.org.uk/ppc/
signatory_paged.a4d)

§

Op 11 december 2013 hadden 1515 bedrijven de
code ondertekend

§

Op de website kunnen leveranciers het
betaalgedrag van ondertekenaars ‘challengen’

§

Er zijn echter geen cijfers bekend over de
daadwerkelijke impact van de code in het VK

1. Pay suppliers on time
§ within the terms agreed at the outset of the contract
§ without attempting to change payment terms
retrospectively
§ without changing practice on length of payment for
smaller companies on unreasonable grounds

2. Give clear guidance to suppliers
§ providing suppliers with clear and easily accessible
guidance on payment procedures
§ ensuring there is a system for dealing with complaints
and disputes which is communicated to suppliers
§ advising them promptly if there is any reason why an
invoice will not be paid to the agreed terms

3. Encourage good practice
§ by requesting that lead suppliers encourage adoption
of the code throughout their own supply chains

Consultancy

1

In het Verenigd Koninkrijk wordt opgeroepen tot navolging van afgesproken betaaltermijnen, niet om de
termijn te verkorten of in lijn te brengen met de EU richtlijn

69

Glossary
Afkorting

Definitie

ACT

Association of Corporate Treasures, United Kingdom; Britse vereniging van register treasurers

(Sub)investment grade

Investment grade is alles tussen AAA en BBB-, alles onder BBB- wordt als subinvestment grade beschouwd. Hoe hoger de rate hoe
veiliger het bedrijf wordt geacht. De rate is gekoppeld aan de kans op faillissement
Basel III
Regelgeving van het Basel committee op banktoezicht die als doel heeft bank balansen sterker te maken via het doorvoeren van
eisen (bijvoorbeeld kapitaalbuffer).
Bank Payment Obligation (BPO) Gestandaardiseerde wijze van documentair krediet op basis van handelsdocumenten. BPO is een enabler voor reverse factoring in
internationale handel
bps

Basispunten. Gebruikt in de financiële markt voor de het uitdrukking van rentemarges boven een bepaalde referentie rente

BRIC

Brazilië, Rusland, India en China. Verzamelnaam voor snelgroeiende opkomende landen

CAGR

Commodity risico

Compound Average Growth Rate. Gemiddelde jaar-op-jaar groeivoet van een investering of prestatie-indicator over een bepaalde
periode
Centraal Bureau voor Statistiek. Instantie waar de verzameling, bewerking en publicatie van de statistieken ten behoeve van
overheid, wetenschap en bedrijfsleven zijn gecentraliseerd
Het risico van fluctuaties in grondstoffenprijzen

Counter trade

Het gedeeltelijk of geheel terug betalen met goederen en/of diensten

Debiteurentermijn

De gemiddelde doorlooptijd van de debiteuren, uitgedrukt in dagen. Gedurende deze periode moet de onderneming over (vreemd)
vermogen beschikken om het debiteurensaldo te financieren.
Het risico dat er een dispuut over de factuur is terwijl die snel goedgekeurd moet worden (bijvoorbeeld voor een
ketenfinancieringsprogramma)
European Banking Authority. Reguleringsorgaan voor de bank industrie in Europa.

CBS

Dispuut risico
EBA
EC

Europese Commissie. Uitvoerend lichaam van de Europese Unie verantwoordelijk voor de wetgeving, implementatie van
beslissingen, bewaken van de verdragen en uitvoering van dagelijks beleid
Europese Centrale Bank. Centrale bank voor de eurozone en verantwoordelijk voor het monetaire beleid

ECB

Consultancy

70

Glossary (vervolg)
Afkorting

Definitie

EU payment directive

Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij
handelstransacties

Factoring

Financieringsmethode waar debiteuren tegen een korting worden verkocht aan een financier

Fa-med

Een initiatief gericht op de zorgsector, waarbij het gehele beheer van de debiteuren uit handen wordt genomen

Fraude risico

Het risico dat de tegenpartij fraudeert

Hypothecaire lening

Het verstrekken van een lening met onderpand (meestal vastgoed)

Junior Debt & Equity

Junior debt is schuld met doorgaans hogere rentevergoeding omdat bij faillissement deze schuldeisers pas, nadat alle overige
schuldeisers betaald zijn, geld ontvangen. Equity is het geld van de aandeelhouders, zij krijgen bij faillissement als allerlaatste een
vergoeding, daarom is doorgaans het vereiste rendement voor aandelen ook hoger dan voor schuldfinanciering.
Het kapitaal wat de bank moet aanhouden voor het uitlenen van geld

Kapitaalbuffer
Kredietrisico

KYC

Investeringsrisico van een verlies dat optreedt als een kredietnemer zijn beloofde betalingen niet na komt of na kan komen. Een
andere term voor kredietrisico is debiteurenrisico. De investeringsverliezen kunnen de rente, de hoofdsom, een verminderde
kasstroom en gestegen incassokosten betreffen.
Know your customer. Verplicht antecedentenonderzoek voor banken naar hun klanten

Leasing

Financieringsmethode waarbij direct een lening wordt afgesloten bij de aankoop van vaste activa (bv een machine)

Letter of Credit (Documentary
Credit)
Marktrisico

Financieringsmethode waarbij de bank van de koper verplicht is om aan de exporteur een bepaald bedrag op een bepaalde datum
uit te betalen
Het risico in fluctuaties in valuta en rentestanden en het risico van fluctuaties in vraag en aanbod van aangeboden/gevraagde
producten en diensten
Midden en Klein Bedrijf; omzet ≤EUR50 miljoen, balans ≤ EUR 43 miljoen, medewerkers ≤ 250 (EU definitie)

MKB
Ongecommitteerde
kredietfaciliteit

Consultancy

Faciliteit die onconditioneel opzegbaar is door de financier

71

Glossary (vervolg)
Afkorting

Definitie

Opportunity cost of Capital

De opbrengsten die je gehad zou hebben als je het geïnvesteerde kapitaal in een alternatief project had geïnvesteerd

Payment term arbitration

Financieringsmethode die mogelijk wordt gemaakt door verschil in gewenste betalingstermijn van koper met leverancier

PPC

Prompt Payment Code. Code omtrent betaalgedrag in het bedrijfsleven ingevoerd door het Verenigd Koninkrijk in 2008-2013.
Publieke oproep en start van ‘naming and shaming’ mogelijkheid in 2012.
Het risico dat de gemaakte afspraken niet (volledig) naar afspraak worden uitgevoerd

Prestatie risico
Purchase to pay process

Rekening Courant krediet

Het proces van aankoop tot ontvangst en vervolgens goedkeuring tot betaling. Bij een efficiënt opgezet proces zullen de voordelen
voor ketenfinanciering groter zijn
Financieringsmethode waarbij gebundelde debiteuren worden verkocht aan investeerders. Door de bundeling wordt het algehele
risico verminderd
Een vorm van kortlopende financiering bij de bank waar tot een bepaald bedrag het bedrijf rood mag staan

Retail Pay

Een initiatief gericht op detailhandel waar betalingen elektronisch gecentraliseerd uitgevoerd worden

Reversed Factoring

Een financieringsinstrument waarbij gefinancierd wordt op de goedkeuring en daarmee afgegeven betaalverplichting van grote
onderneming op facturen van hun leveranciers. Ook bekend als supplier finance (leveranciersfinanciering) en Supply Chain Finance

SCF

Supply Chain Finance. Een algemeen begrip omtrent ketenfinanciering. In feite omvat het verschillende financieringsinstrumenten
en begrippen, maar wordt veelal gebruikt ter aanduiding van reversed factoring.
Regulering door EU opgesteld om te voorkomen dat geldfondsen (money market funds) aan dezelfde risico’s worden blootgesteld
als banken. (regulering op waardering en liquiditeit van die fondsen)

Receivables Securitisation

Shadow Banking regulations
Supply chain

De toegevoegde waardeketen waarin het bedrijf actief is

Tegenpartij risico

Het risico dat de tegenpartij failliet gaat

Zakelijke kredietverlening

Lening aan het bedrijfsleven ter financiering van bedrijfsmiddelen en exploitatie van ondernemingen

Consultancy

72

Interviewlijst
Omschrijving

Organisatie

Persoon

1

NGO

MKB NL

Rob Wolthuis

2

Bank

Rabobank

W. Sleegers

3

Corporate

FrieslandCampina

Dirk van Breen

4

Corporate

Maxeda

Arjan Kaaks

5

Exchange

Flinqer

Reinier Weerman

6

MKB

Stegeman

Erik Dijkstra

7

Private MKB Financing platform

Alpha Commercial Finance

Louis Hofmeier

8

Private MKB Financing platform

Transparent

Kris Wielens

9

MKB

Vlisco

Wiljan vd Brand, Dennis Baljieu

10

Corporate

Philips

Beate Wandachowicz

11

MKB

Mediq

H. Janssen

12

Corporate

Siemens

Godert vd Poel

13

MKB

Luijten

Ronald van Elleswijk

14

Bank

ING

Tjarco Timmermans

15

Italy

Polimi

Luca Gelsomino, Alessandro Perego

16

Switzerland

FHNW, C-FISH ETH

Robert Alard

17

Advisory

TAXend

Georg van Daal

18

Corporate

Bavaria

Sandra van Vooren

19

France

SAY Partners

Herve Hillion

Consultancy

73

Interviewlijst (vervolg)
Omschrijving

Organisatie

Persoon

20

Italy

UNCEFACT, Consultant

Enrico Camerinelli

21

UK

Friendly Technologies

Charles Findlay

22

Switzerland

LOG-HSG

Erik Hofmann

23

Spain

Zaragoza Logistics Center

Spyridon Lekkakos (Carolina Cipress, Alejandro)

24

Netherlands/UK

Involvation/ACT

Martin O Donovan

25

UK

Cranfield

Simon Templar

26

vendor

innopay

Douwe Lycklama

27

NGO

NL verening creditmgt

Mannes Westhuis

28

Germany

EBS, Fraunhofer

Michael Henke

29

Exchange

The Receivables Exchange (euronext)

Polde de Minico

30

Universiteit

RUG

J. Wijngaard

31

Europe

Demica / Lindsell Marketing

Paul Lindsell

32

Netherlands

CBS

Ruby de Wilde

33

Netherlands

Intrim Justitia

Madeleine Bosch

34

MKB

adviseur MKB onderneming

Chris Boven

35

Universiteit

RUG

J. Wijngaard

36

Log service provider

Simon Hegele

M. Schimke

37

Corporate

Damco

Marcel Bernards

Consultancy

74

Literatuurlijst
Slides

Bronnen

38

Asociaciòn Espanola de Factoring, “Estatisticas”, 2005-2011

10, 11, 39

Association of Corporate Treasurers (ACT), “Supply Chain Finance working group report”, 2010

36

Atradius, Payment Practices Barometer, verschillende rapporten

61

Brief aan Tweede Kamer ‘Onderzoek MKB en Aanbesteden’ d.d. 02-07-2008
Business Bank Advisory Group, “Overview Paper”

62
7, 45, 50, 51, 60, 61

Capiral Requirements Directive IV (EC), Basel III Framework (Bank of International Settlements), Working document
Proposal on regulation for Money Market Funds 4 september 2013 (EC)
CBS, “kerncijfers”, 2013

43

CBS, “omzetklasse en ondernemingengroep” (customized data), 2013

5, 6

Commissie Hoek, “verkenning van MKB financiering”, 2013
Demica, “The hidden player – Sizing the invoice market”, 2012
Department for Business, Innovation and Skills, “Boosting finance options for business - Report of industry-led working
group on alternative debt markets”, 2012
Department for Business, Innovation and Skills, “Boosting finance options for business: Government response to the
industry taskforce”, 2012
Department for Business, Innovation and Skills, “SME access to finance schemes”,2013

36

ECB MIR statistics
ECB SURVEY, “THE ACCESS TO FINANCE OF SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES IN THE EURO AREA
OCTOBER 2012 TO MARCH 2013”, 2013
EIM, “Financieringsmonitor 2012”, 2012
EIM, “Financieringsmonitor 2013-1”, 2013

4, 7

Enrico Camerinelli and Charles Bryant, “Supply Chain Finance: are we there yet?”
10, 11, 22
Consultancy

Euro Banking Association, “Supply Chain Finance – EBA European market guide”, 2013

75

Literatuurlijst (vervolg)
Slides

Bronnen
European Central Bank, “Challenges and feasibility of diversifying the financing of EU corporates and SMEs”, Presentation,
11.04.2013
European Central Bank, “Corporate finance and economic activity in the Euro area – structural issues report 2013”, 2013

22

Factor Chain international
GT News Supply Chain Finance survey 2011
Hofmann, E. & Belin, O., “Supply Chain Finance Solutions”, 2011

51

interview Mannes Westhuis BNR 4/11/2013
International Chamber of Commerce, brochure on BPO, “A Banking Commission Supply Chain Finance project”
Intrum Justitia, “European payment index 2012”, 2013
Intrum Justitia, “Payment behaviour” (customized data), 2013
Leora Klapper Development Research Group, The World Bank, “The Role of Factoring for Financing Small and Medium
Enterprises”
Letter Dr. Vince Cable to Secretary of State UK, “Business Bank Advisory Group Recommendations”, 2013

56

market invoice
McKinsey Global Institute, “Unlocking innovation and performance with liquid information”, 2013
Merisa Lee Gimpel, Citi Bank, “ Key Payment Strategies for Procure to Pay Optimisation”
Merisa Lee Gimpel, Merisa Lee Gimpel, Citi Bank, article Treasury Management International (TMI), “Leveraging Strategic
Supplier Spend Solutions”
Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijk relaties, “Jaarrapportage bedrijfsvoering Rijk”, 2012

45

Ondernemerschap.nl, “IO-tabel”, 2009

45

Ondernemerschap.nl, “Resultatenrekeningen MKB sectoren”, 2009
Panteia, “De rekening betalen, Betalen zakelijke afnemers en overheden hun MKB leveranciers op tijd?”, 2012

Consultancy

76

Literatuurlijst (vervolg)
Slides

Bronnen
Panteia, “Leasing en factoring: kansrijke financieringsinstrumenten”, 2013
RBS, “EU payment regulation shake-up could boost supply chain finance in certain countries”, 2013
Rob Wolthuis, “Late Betalingen, effect op MKB”, 2012

51

Snellerbetalen.nl, “onderzoek Dun & Bradstreet”, 2012

5

Stuurgroep krediet verlening, “krediet verlening aan het MKB”, 2013

39

The Smith Institute, “give them some credit! a survey to the barriers to funding the UK’s automotive supply chain”, 2012

39

SMMT supported by Society of Motor Manufacturers and Traders, "Let’s give them some credit"

44

Trading Economics and central banks

54

Aankondiging Ombudsman: http://www.nationaleombudsman-nieuws.nl/nieuws/2013/ombudsman-onderzoekt-traagbetalende-overheid

Consultancy

77