Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3104
Vragen van het lid Mohandis (PvdA) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over de toename van fraudemeldingen op hogescholen en
universiteiten en de wijze waarop instellingen hier mee omgaan (ingezonden
10 juni 2016).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 7 juli 2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht over de toename van het aantal
fraudemeldingen op hogescholen en universiteiten?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u deze toename vanuit de veronderstelling dat dit voort kan
komen uit de toegenomen scherpte en controle maar mogelijk ook door een
toename van het aantal fraudehandelingen?
Antwoord 2
De Inspectie van het Onderwijs laat mij weten dat het aantal meldingen van
fraude is toegenomen en dat het niet bekend is wat de oorzaak daarvan is. Ik
vind het niet wenselijk om te speculeren over de mogelijke oorzaak (of
oorzaken) van de toename van het aantal fraudemeldingen.
Vraag 3
Deelt u de in de berichtgeving weergegeven conclusie dat onderwijsinstellingen nog te weinig doen om fraude te voorkomen, onder andere doordat oude
tentamens hergebruikt worden, meldingen achterwege blijven of door dat
regelingen en procedures ontbreken of niet helder zijn?

1

ah-tk-20152016-3104
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.rtlnieuws.nl/nederland/cijfer-voor-niet-gemaakt-tentamen-zelfs-docent-werkt-meeaan-fraude

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De inspectie concludeert naar aanleiding van haar onderzoek «Verdere
versterking: onderzoek naar het functioneren van examencommissies in het
hoger onderwijs» dat de examencommissies zich de afgelopen jaren duidelijk
hebben versterkt. Zij staan steeds meer garant voor de waarde van het
diploma omdat zij – beter dan voorheen het geval was – de kwaliteit van de
tentaminering en examinering borgen. Zij richten zich steeds meer op
borgende taken, wijzen examinatoren aan en stellen richtlijnen op voor
tentaminering.2
Als het om fraude gaat komt uit genoemd onderzoek het positieve beeld naar
voren dat bijna alle examencommissies (94%) regelingen en/of richtlijnen
kennen die zij hanteren bij het vermoeden van fraude en dat alle examencommissies sancties opleggen als er fraude wordt geconstateerd. In dat licht
ben ik van mening dat instellingen maatregelen nemen om fraude te
voorkomen.
Waar ik nog wel mogelijkheden tot verbetering zie, is de borging van
fraudemaatregelen. Een ruime meerderheid (60%) van de examencommissies
houdt geen toezicht op de naleving en regelingen met betrekking tot fraude.
De inspectie geeft aan dat ze veel initiatieven heeft gezien om de preventie en
aanpak van fraude te versterken. Van belang is dat kennis en ervaring over
het borgen en naleving van fraudemaatregelen met elkaar gedeeld wordt,
zodat examencommissies daarvan kunnen leren. De komende jaren wordt
daarop ingezet. Ik zie dat daar al stappen in worden genomen. Zo hebben de
twee deskundigen die in het artikel worden genoemd, een bijdrage geleverd
aan de conferentie die de inspectie vorig jaar heeft georganiseerd naar
aanleiding van genoemd onderzoek. Bovendien verzorgt de inspectie
regelmatig presentaties over de taak van examencommissies. Ook de koepels
investeren in kennisdeling; zo zijn er conferenties georganiseerd in het kader
de uitkomsten van dit onderzoek door de VSNU en de Vereniging Hogescholen.
In mijn reactie op genoemd onderzoek heb ik uw Kamer toegezegd dat de
inspectie over enkele jaren opnieuw onderzoek zal doen naar examencommissies. Daarbij zal gekeken worden of de instellingen voldoende verbetering
hebben bereikt over de volle breedte.
Vraag 4
Acht u de werkwijze van de rijksuniversiteit, waarbij docenten niet verplicht
worden om constateringen of vermoedens van fraude te melden maar hier
zelf een inschatting mogen maken, strijdig met wetgeving op dit vlak? Zo ja,
op welke wijze gaat u de universiteit hierop aanspreken en de werkwijze daar
aanscherpen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik ben van mening dat een constatering of een redelijk vermoeden van fraude
altijd gemeld moeten worden. De Rijksuniversiteit Groningen deelt deze
opvatting eveneens. Ik vind de handelwijze van de Rijksuniversiteit Groningen
niet strijdig met de vigerende wetgeving op dit vlak. Constateringen en
redelijke vermoedens worden immers gemeld. De Rijksuniversiteit laat weten
dat de docent de afweging maakt of er sprake is van een redelijk vermoeden.
De docent lijkt mij bij uitstek degene die deze afweging kan maken, omdat hij
of zij de (vermeende) fraude constateert of vermoedt. Daarbij is scholing en
kennisdeling van groot belang zodat een docent de juiste inschatting kan
maken. Ik ga ervan uit dat in het geval van fraude of een redelijk vermoeden
daarvan de docent dit meldt.
Vraag 5
Bent u bereid om bestaande afspraken en verplichtingen over het voorkomen
en bestrijden van fraude en plagiaat weer onder de aandacht te brengen of
om eventueel hernieuwde afspraken te maken met de onderwijsinstellingen?
Zo nee, waarom niet?

2

Kamerstuk 31 288, nr. 434

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Zie antwoord op vraag 3 en 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3