Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2012
Vragen van het lid Pechtold (D66) aan de minister-president, over de rol van
wijlen prins Bernhard bij de Lockheed-affaire en de toegankelijkheid van
verschillende archieven (ingezonden 10 februari 2012).
Antwoord van minister president Rutte minister van (Algemene Zaken)
(ontvangen 29 maart 2012).
Vraag 1
Hoe verhoudt uw stelling «Er is geen wettelijke uitzonderingspositie voor
archiefstukken met betrekking tot het koninklijk huis.»1 zich tot berichten dat
in de praktijk toch een uitzonderingspositie blijkt te bestaan?2
Antwoord 1
De verhouding is zodanig dat deze geen betekenis heeft voor het antwoord
van 23 januari jl. op de eerder gestelde vragen.
Vraag 2, 3, 4, 5 en 6
Op grond van welke in artikel 15, lid 1 Archiefwet genoemde beperkingsmogelijkheden worden de interne aantekeningen van de commissie-Donner
betreffende C.F.C. Meuser niet vrijgegeven voor 2050?1 Welke overwegingen
liggen hieraan ten grondslag?
Op grond van welke in artikel 15, lid 1Archiefwet genoemde beperkingmogelijkheden wordt het «verslag Meuser» (inventaris-nummer 12522) niet
vrijgegeven voor 2050? Welke overwegingen liggen hier aan ten grondslag?
Op grond van welke in artikel 15, lid 1 Archiefwet genoemde beperkingmogelijkheden wordt het deelrapport «De Meuser-Weisbrodconnectie in de
Northrop-zaak» niet vrijgegeven voor 2025? Welke overwegingen liggen hier
aan ten grondslag?
Op grond van welke in artikel 15, lid 1 Archiefwet genoemde beperkingmogelijkheden worden het dagboek van E.F. Hauser en de Amerikaanse onderzoeksrapporten naar Hauser tot 2025 niet vrijgegeven? Welke overwegingen
liggen hier aan ten grondslag?
Op grond van welke in Artikel 15, lid 1 Archiefwet genoemde beperkingmogelijkheden worden de «Stukken betreffende de finalisering van het rapport en
1
2

ah-tk-20112012-2012
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

TK 2011–2012 Aanh. Hand. nr. 1258.
Cf.: H.F. Veenendaal, «Het relatieve karakter van de absolute uitzonderingsgrond Eenheid van
de Kroon», Nederlands Juristenblad, 28-10-2005, pp. 1988–1990 en G. Aalders, «De WOB:
Breekijzer met zwakke plekken», De Republikein 7:1, Maart 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

de voorbereiding van daaraan te verbinden gevolgen» (inventarisnummer
12529) pas in 2050 vrijgegeven? Welke overwegingen liggen hier aan ten
grondslag?
Antwoord 2, 3, 4, 5 en 6
De beperkingen berusten op de drie gronden die zijn opgenomen in artikel
15, eerste lid, van de Archiefwet. Hieraan liggen overwegingen ten grondslag
met betrekking tot vertrouwelijk verkregen informatie, de persoonlijke
levenssfeer van personen en het intern beraad van de commissie. Deze
overwegingen sluiten aan bij de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van
11 april 2011.
Vraag 7
Is het waar dat de in artikel 15, lid 1, sub a Archiefwet genoemde beperking
op grond van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer vervalt bij
overlijden, zoals bijvoorbeeld vastgesteld in het zogenaamde «King-Kongarrest»?3
Antwoord 7
Nee, zie bijvoorbeeld de uitspraak van de voorzitter van de rechtbank
Dordrecht van 4 december 2007.
Vraag 8
Is het waar dat inventarissen staatsgeheim zijn tot ze beschikbaar komen in
het Nationaal Archief?4 Zo ja, deelt u de mening dat dit merkwaardig is
omdat – vanuit het perspectief van geheimhouding – een wezenlijk verschil
bestaat tussen de inhoud van documenten en een lijst waarop deze slechts
worden aangeduid? Is het mogelijk de inventarislijsten (deels) dusdanig aan
te passen, dat deze openbaar kunnen worden gemaakt zonder dat het belang
van de staat zou worden geschaad? Zo ja, bent u daartoe bereid? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 8
De inventaris met betrekking tot het archief van de commissie van drie is
gederubriceerd.
Derubricering is mogelijk indien de inventaris geen informatie bevat die
noopt tot handhaving van de rubricering.
Vraag 9 en 10
Wat is – naar aanleiding van de conclusies van de heer Aalders 4) – de
conclusie van het húidige kabinet met betrekking tot de vraag of de Tweede
Kamer in 1976 beschikte over volledige informatie m.b.t. de handel en wandel
van Prins Bernhard?
Acht het huidige kabinet het mogelijk dat zich in het Nationaal Archief en/of
het Koninklijk Huis Archief stukken bevinden, waarover de Tweede Kamer in
1976, gelet op de vragen die toen aan de orde waren, had moeten beschikken? Zo ja, ligt het dan in de rede dat met het openbaar maken van deze
stukken niet wordt gewacht tot zij voor openbaarmaking ingevolge de
Archiefwet «aan de beurt zijn», maar dat zij alsnog, zo spoedig mogelijk, met
toepassing van artikel 68 Grondwet aan de Kamer worden verschaft?
Antwoord 9 en 10
De Tweede Kamer beschikte in 1976 over het rapport van de commissie van
drie en de kabinetsreactie daarop. Er is, gelet op de grondigheid waarmee de
commissie haar werkzaamheden heeft verricht en op de zorgvuldig voorbereiding van de kabinetsreactie, geen reden aan te nemen dat de Tweede Kamer
over andere stukken diende te beschikken.
Vraag 11
Welke concrete afspraken bestaan er tussen directeuren van het Koninklijk
Huis Archief, het Nationaal Archief en het Kabinet van de Koningin? Hoe
wordt deze ingevuld? Welke afspraken hebben de directeuren in het bijzonder
gemaakt over stukken die zich in het Koninklijk Huis Archief bevinden, maar
3
4

A198/216.
Het Lockheedschandaal, 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

het belang van de staat raken, en derhalve eigenlijk thuis horen in het
Nationaal Archief?
Antwoord 11
De afspraken tussen de directeuren zijn nader omschreven in de beantwoording van vragen van de commissie door de minister-president in 2005
(Kamerstukken II 2004/5, 29 800 III, nr. 29), met name onder de punten 3, 4 en
7.
Vraag 12
Is het waar dat stukken in het Koninklijk Huis Archief zonder toestemming
van een van de leden van het kabinet vernietigd kunnen worden? Kunt u een
overzicht verschaffen van personen wier toestemming voldoende is om
stukken uit dit archief te vernietigen?
Antwoord 12
Ja. Het Koninklijk Huisarchief bevat een particulier archief waarop de
Archiefwet niet van toepassing is.
Vraag 13
Is het waar dat het Koninklijk Huis Archief rechtstreeks valt onder de
privaatrechtelijke rechtspersoon Stichting Historische Verzamelingen Huis van
Oranje?
Antwoord 13
Nee. De archieven in het Koninklijk Huisarchief zijn sinds 1968 ondergebracht
in de stichting Archief van het Huis Oranje-Nassau.
Vraag 14
Is het waar dat kosten van het Koninklijk Huisarchief – direct of indirect – ten
laste komen van de Rijksbegroting?
Antwoord 14
De kosten komen ten laste van de Koningin en de functionele uitgaven op
Hoofdstuk I van de rijksbegroting.
Vraag 15 en 16
Is het waar dat de Stichting Historische Verzamelingen Huis van Oranje
conform haar statutaire bepaling in artikel 2, lid 1, een algemeen doel dient,
te weten «het verkrijgen en beheren van roerende en onroerende zaken met
betrekking tot of verband houdende met het Huis van Oranje-Nassau [...]
teneinde die zaken [...] te doen dienen ten algemene nutte»? Is het waar dat
in de statuten van de Stichting is geregeld dat het bestuur bepaalt wie
toegang krijgt tot het archief middels een daartoe opgesteld reglement? Bent
u het eens met de conclusie dat het bestuur aldus een bevoegdheid uitoefent
die verbonden is met een openbaar belang: het historisch inzicht in het
functioneren van de Koning als Nederlandse staatsinstelling? Zo nee, waarom
niet?
Waarom is, terwijl het Koninklijk Huisarchief door u als een particulier archief
is aangeduid, in de statuten van de Stichting Historische Verzamelingen Huis
van Oranje aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een
substantiële en beslissende stem toegekend in de besluitvorming van de
Stichting met betrekking tot, onder andere, de benoeming van bestuursleden
(twee van de drie bestuursfuncties)?
Antwoord 15 en 16
De genoemde statuten kunnen volgens wettelijk voorschrift door een ieder
worden geraadpleegd bij de Kamer van Koophandel. Deze bevatten het
genoemde algemene doel maar geen bepalingen over een rol van het
bestuur bij de toegang tot de archieven en evenmin een toelichting op de
betekenis en de wijze van totstandkoming van afzonderlijke bepalingen. Zie
ook het antwoord op vraag 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Vraag 17
Deelt u de mening dat de Stichting met een dergelijke rechtstreekse
ministeriële invloed, mede gelet op de mate waarin de kosten van het
Koninklijk Huisarchief ten laste van de Rijksbegroting komen alsmede het feit
dat de Stichting een openbaar gezag uitoefent, aangemerkt dient te worden
als een bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1, eerste lid, onder b, van de
Algemene wet bestuursrecht, waardoor de archiefbescheiden onder de
reikwijdte van de Wet openbaarheid van bestuur en de Archiefwet komen te
vallen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 17
Nee. Zie ook het antwoord op vraag 13 en de uitspraak van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State van 1 november 2006.
Vraag 18
Deelt u de mening dat deze casus aanleiding is voor een herijking van het
beleid voor het Koninklijk Huis Archief waarbij het publieke karakter daarvan
nadrukkelijker – zoals reeds uitgesproken in o.a. de motie-Kalsbeek5 – in
beschouwing wordt genomen? Bent u bereid een aanzet te doen voor deze
herijking middels een schriftelijk voorstel aan de Kamer? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 18
De regeling in de Archiefwet 1995 biedt geen grond voor een herijking van
beleid.

5

Kamerstuk 29 800 III, nr. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4