Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 204

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 januari 2010
In antwoord op de brief van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat van 16 december 2009 (kenmerk 2009Z24676/2009D65032), informeer ik u in deze brief over de financiële situatie bij het CBR.
U heeft mij inzage gevraagd in de volgende punten:
1. De voorlopige jaarcijfers 2009.
2. De ontwikkeling van de pensioenen vanaf 2005.
3. De tariefverhogingen 2010.
4. De maatregelen die ik zal nemen.
Aanvullend op de beantwoording van uw vragen, geef ik een schets van
de stappen die worden genomen om het functioneren van het CBR verder
te verbeteren.
Ad 1: Voorlopige jaarcijfers CBR 2009
In december 2009 is in de media bericht over de financiële situatie bij het
CBR. Daarbij is aangegeven dat het CBR in het jaar 2009 naar verwachting
€ 8 miljoen verlies zou leiden. Uit navraag bij het CBR is mij gebleken dat
de berichtgeving gebaseerd is op informatie uit de derde kwartaalrapportage 2009 die betrekking had op de (verwachte) Verlies- en Winstrekening
over geheel 2009. Het betrof een prognose op basis van de inzichten van
dat moment. De directie van het CBR diende echter toen nog een aantal
belangrijke beslissingen te nemen. Deze beslissingen hebben grote
effecten gehad op het resultaat en het Eigen Vermogen ultimo 2009.
De directie van het CBR heeft, in overleg met de accountant, een inschatting gemaakt van het resultaat 2009 en de positie van het eigen vermogen
op peildatum 31 december 2009. Deze inschatting komt uit op een positief
resultaat van circa € 6 miljoen en een omvang van het eigen vermogen
van eveneens circa € 6 miljoen.

KST140444
0910tkkst29398-204
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 204

1

Ik benadruk dat dit voorlopige jaarcijfers betreffen. De definitieve cijfers
zullen in de jaarrekening 2009 worden vastgesteld. Deze jaarrekening zal
medio april 2010 zijn afgerond.
Ten opzichte van de in de media genoemde cijfers (over het derde kwartaal 2009) is er naast een aantal kleinere wijzigingen sprake van twee
belangrijke mutaties. De eerste mutatie betreft de vrijval van de reorganisatievoorziening van circa € 7 miljoen. Deze voorziening is niet langer
noodzakelijk, aangezien de directie besloten heeft om af te zien van
gedwongen ontslagen. De tweede mutatie betreft een technische aanpassing in verband met de verantwoording van de pensioenlasten op basis
van de nieuwe richtlijn voor de jaarrekening RJ271. Als gevolg van deze
mutatie is het resultaat met circa € 7 miljoen toegenomen ten opzichte
van de eerdere prognose. Hiermee komt het resultaat over 2009 naar
verwachting uit op circa € 6 miljoen positief.
Het verwachte resultaat van € 6 miljoen levert een positieve bijdrage aan
het eigen vermogen. Daarnaast moet als gevolg van de nieuwe RJ271regel een negatieve correctie op het eigen vermogen plaatsvinden met
voornamelijk incidentele pensioenlasten van €14,2 miljoen. Daarnaast is
sprake van een positieve correctie van € 0,9 miljoen. Het eigen vermogen
komt hierdoor ultimo 2009 naar verwachting uit op circa € 6 miljoen positief.
Het operationeel resultaat (het resultaat exclusief de hierboven genoemde
mutaties) zal op grond van de huidige inzichten in 2009 slechts € 0,3
miljoen lager uitvallen dan begroot. Ten opzichte van de begroting is
sprake van een circa € 2,9 miljoen hogere omzet doordat meer theorie en
praktijkexamens zijn afgenomen. Daartegenover stonden hogere kosten in
verband met de hogere productie. Daarnaast heeft het CBR hogere kosten
gemaakt om de prestaties te verbeteren.
In 2009 zijn de pensioenlasten hoger uitgevallen dan begroot. Dit heeft
een negatief effect gehad op het resultaat. Op dit onderwerp ga ik hieronder nader in.
Ad 2: De ontwikkelingen van de pensioenen
Het CBR heeft een eigen pensioenfonds en kent een complex stelsel van
pensioenregelingen. Voor een overzicht van de diverse regelingen verwijs
ik naar bijlage 1.
Naar aanleiding van de tegenvallende pensioenlasten in 2009 heeft de
directie CBR besloten om onderzoek uit te laten voeren naar de ontwikkeling van de pensioenlasten vanaf het jaar 2005 in relatie tot andere organisaties. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de reguliere als de
incidentele pensioenlast in de periode 2005–2009 weergegeven.
bedragen x € 1 000
Totaal reguliere pensioenlast
Incidentele pensioenlast
Totale pensioenlast

2005

2006

2007

2008

20091

€ 7 555
€ 7 722
€ 15 277

€ 7 002
€ 3 390
€ 10 392

€ 8 581
€ 5 313
€ 13 894

€ 11 937
€ 3 181
€ 15 118

€ 11 300
€ 14 200
€ 25 500

1

De cijfers 2009 zijn nog onder voorbehoud aangezien de jaarrekening nog niet is vastgesteld en
daarop nog geen controle van de accountant heeft plaatsgevonden.

Voor een uitgebreid overzicht verwijs ik u naar bijlage 2.
De directie CBR heeft op basis van een aantal benchmarks geconstateerd
dat de huidige regelingen van het CBR ruim en kostbaar zijn. Zo hanteert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 204

2

het CBR als één van de weinige werkgevers in Nederland nog een eindloonregeling in plaats van een middelloonregeling. De directie van het
CBR is van mening dat een eindloonregeling niet alleen kostbaar is, maar
ook slecht beheersbaar. Deze mening onderschrijf ik.
De directie van het CBR heeft geconstateerd dat de pensioenlasten bij het
CBR fors hoger zijn dan bij organisaties die zijn aangesloten bij het ABP.
Bij het CBR bedragen de pensioenlasten namelijk circa 30% van de loonkosten, terwijl dat voor organisaties die bij het ABP zijn aangesloten circa
20% bedraagt. Dit wordt onder andere veroorzaakt door hogere uitvoeringskosten en backservicelasten.
Gebleken is dat medewerkers van het CBR, afhankelijk van leeftijd en
salaris, ten minste 15% meer aan pensioenaanspraken opbouwen dan
ABP-deelnemers.
Op basis van de hiervoor genoemde constateringen heeft de directie CBR
besloten om in overleg te treden met de vakbonden om een oplossing te
zoeken voor de hoge pensioenlasten. Ik onderschrijf de noodzaak hiertoe.
Om die reden heb ik de directie CBR gevraagd om passende maatregelen
te treffen. Daarnaast heb ik de Raad van Toezicht gevraagd om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen. Vanuit het verscherpt toezicht, zal ik de
vinger aan de pols houden.
Ad 3: Tariefontwikkeling 2010
Over de tarieven 2010 heb ik uw Kamer onlangs geïnformeerd naar aanleiding van vragen van het kamerlid Roemer. Zoals ik daarin heb aangegeven zijn de tarieven 2010 voor het CBR gebaseerd op de Regeling goedkeuring tarieven CBR. Daarin is vastgelegd dat de tarieven jaarlijks met
een indexatieformule mogen worden verhoogd. Zolang het tarievenvoorstel binnen de indexatie blijft, is de goedkeuring daarvan voorbehouden
aan de Raad van Toezicht. Indien het tarievenvoorstel hoger is dan de
indexatie, is mijn goedkeuring vereist. Deze goedkeuringsbevoegdheid
betreft uitsluitend de wettelijke tarieven.
Ik benadruk dat de tariefstijgingen los staan van de financiële situatie.
Ad 4. Maatregelen
Zoals ik hiervoor heb aangegeven worden ten aanzien van de financiële
situatie en de pensioenen door de directie van het CBR aanvullende maatregelen getroffen. Over de voortgang houden Raad van Toezicht en ik de
vinger aan de pols.
Vervolg
De directie van het CBR is na overleg met de ondernemingsraad tot een
definitief besluit gekomen waardoor de reorganisatie van het CBR nog
vóór de zomer zijn beslag kan krijgen. Met de reorganisatie wordt een
belangrijke stap gezet op weg naar een hernieuwde start voor het CBR.
Met de reorganisatie wordt tevens het fundament gelegd voor een structurele borging van de prestaties.
De horizon van de opdracht van de interim directeur, die door de Raad
van Toezicht was aangesteld met het oog op de reorganisatie, komt
daarmee in zicht. Dit betekent dat een nieuwe directie zal worden aangetrokken. Tevens is per 31 december 2009 de benoemingstermijn van de
voorzitter van de Raad van Toezicht geëindigd. Thans ben ik op zoek naar
een opvolger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 204

3

Mede gelet op eerdere discussies in de Tweede Kamer, zal ik een onafhankelijk onderzoek starten naar de stappen die aanvullend op de reorganisatie verder gezet moeten worden om de publieke taakuitvoering van het
CBR structureel op een hoger niveau te brengen. Dit zal leiden tot een
verbeteragenda op basis waarvan ik concrete afspraken wil maken met de
nieuwe directie en Raad van Toezicht.
Totdat de organisatie en de prestaties van het CBR stabiel zijn, blijft het
CBR onder verscherpt toezicht.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Verkeer en Waterstaat
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 204

4

BIJLAGE 1

Overzicht pensioentoezeggingen CBR
Onderstaand worden de door het CBR gedane pensioentoezeggingen
besproken.
Prepensioen en aanvullingsregelingen
• Per 1 januari 1998 is de VUT-regeling afgeschaft en is er een prepensioenregeling ingevoerd welke in 2006 is gesloten voor nieuwe deelnemers als gevolg van de Wet Vut Prepensioen en Levensloop («Wet
VPL»). Tevens is er een tweetal aanvullingsregelingen afgesproken.
Onderstaand worden deze regelingen kort besproken.
De prepensioenregeling
• Vanaf 1 januari 1998 tot 1 januari 2006 bouwden alle CBR-werknemers
prepensioen op. Vanaf 1 januari 2006 bouwen deelnemers die een
actief CBR dienstverband hebben en geboren zijn voor 1950 nog
prepensioenrechten op (1,89% per jaar, eindloon, vanaf 62 tot 65). Voor
alle overige deelnemers zijn de aanspraken premievrij gemaakt.
• De prepensioenrechten voor deelnemers geboren na 1949 die ook
deelnemen aan Reglement-B worden onvoorwaardelijk geïndexeerd
met de prijsindex (maximum 3%). Ingegane prepensioenrechten
worden voorwaardelijk geïndexeerd op basis van beschikbare overrente.
• De prepensioenregeling wordt uitgevoerd door het Pensioenfonds.
Alle opgebouwde aanspraken zijn volledig herverzekerd bij Nationale
Nederlanden.
De aanvullingsregelingen
• De aanvullingsregelingen bestaan uit de Overgangsregeling en de
Garantieregeling.
• De Overgangsregeling is een regeling die nog niet volledig opgebouwde prepensioenrechten van deelnemers geboren voor 1950
aanvult tot 75%, 80% of 85% (afhankelijk van de leeftijd van de deelnemer op 1 januari 2006 en enkele aanvullende voorwaarden) van het
laatst verdiende salaris.
• De Garantieregeling is een regeling die nog niet volledig opgebouwde
prepensioenrechten van deelnemers geboren voor 1950 aanvult tot
70% van het laatst verdiende salaris (mits aan enkele voorwaarden
wordt voldaan welke minder stringent zijn dan die van de Overgangsregeling).
• De aanvullingsregelingen worden uitgevoerd door het Toeslagfonds en
lopen tot 1 januari 2011.
Ouderdomspensioen
• In samenhang met het afschaffen van de prepensioenregeling naar
aanleiding van de Wet VPL heeft het CBR een drietal ouderdomspensioenregelingen ingevoerd, die het oude basisreglement vervangen,
welke hieronder kort worden toegelicht.
• Alle ouderdomspensioenregelingen worden uitgevoerd door het
Pensioenfonds en zijn herverzekerd bij Nationale Nederlanden (overeenkomst van 1 januari 2001, voor tien jaar, wordt stilzwijgend
verlengd met tien jaar als deze niet twaalf maanden van te voren wordt
opgezegd, dat wil zeggen voor 1 januari 2010).
Reglement-A
• Reglement-A is een eindloonregeling voor deelnemers geboren voor
1950 (en enkele aanvullende voorwaarden) met een opbouwpercentage van 1,75% en een voorwaardelijke indexatie op basis van overrente voor slapers en gepensioneerden.
• Pensioengarantie (indien voor 1 januari 2004 deelnemer in het basisre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 204

5

glement), bestaande uit het verschil in verwachte toekomstige
aanspraak op 1 januari 2004 op basis van de oude en nieuwe franchise,
volgt gepensioneerdenindexatie.
Reglement-B
• Reglement-B is een eindloonregeling voor deelnemers geboren na
1949 (en enkele aanvullende voorwaarden) met een opbouwpercentage van 1,90% en een voorwaardelijke indexatie op basis van overrente voor slapers en gepensioneerden. Evenals Reglement-A kent
Reglement-B een pensioengarantieregeling.
• Voor deelnemers die per 5 november 2008 een actief dienstverband
hadden is het opbouw percentage met terugwerkende kracht verhoogd
naar 2,0% over de volledige diensttijd.
Reglement-C
• Reglement-C is een middelloonregeling voor nieuwe deelnemers (na
2005) met een opbouwpercentage van 1,90% en voorwaardelijke
indexatie op basis van overrente voor actieven, slapers en gepensioneerden.
Levensloop
• Medewerkers geboren na 1949 (en enkele aanvullende voorwaarden)
krijgen een levenslooptoeslag van 2,5% (pensioengevend).
• Voor medewerkers die per 5 november 2008 een actief dienstverband
hadden is de levenslooptoeslag met 4,3% verhoogd (niet pensioengevend) gedurende vier jaar van 2008 t/m 2011 (€ 1,4 miljoen per jaar,
aanvullende clausules).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 204

6

BIJLAGE 2

Overzicht ontwikkeling pensioenen CBR
bedragen x € 1 000

2005

2006

2007

2008

20091

Opbouwpercentage pensioenen per jaar voor deelnemers
B-regeling (eindloon):
Reguliere pensioenlast incl.
prepensioen
Vrijval netto passiefpost
RJ271
Amortisatie transitieverschil
RJ271 (’05 t/m ’08)
Totaal reguliere pensioenlast
Incidentele pensioenlast
Totale pensioenlast

1,75%

1,75%

1,90%

2,00%

2,00%

€ 5 069

€ 4 983

€ 6 095

€ 9 451

€ 11 300

€–

€ 467–

€–

€–

€–

€ 2 486

€ 2 486

€ 2 486

€ 2 486

€–

€ 7 555
€ 7 722
€ 15 277

€ 7 002
€ 3 390
€ 10 392

€ 8 581
€ 5 313
€ 13 894

€ 11 937
€ 3 181
€ 15 118

€ 11 300
€ 14 200
€ 25 500

€

€–

€ 725

€ 744

€ 737

€–

€–

€–

€ 1 400

€ 1 400

€–

€–

€ 725

€ 2 144

€ 2 137

Aanvullende kosten Levensloop
Bijdrage medewerkers 55-min
structureel
Bijdrage medewerkers 55-min
2008 t/m 2011
Totaal aanvullende kosten
regeling 55-min
1

De cijfers 2009 zijn nog onder voorbehoud; controle van de accountant in het kader van het
opstellen van de jaarrekening 2009 dient nog plaats te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 204

7