Beheerplan 2009

Van
Auteur

Kenmerk

ProRail
Planning en Control ProRail
DOCS 20813443v1 / EDMS 20527937

Versie

2.0 (d.d. 9 december 2008)

Datum

December 2008

Bestand

Beheerplan 2009

Status

versie 2; 9 december 2008, definitief

Beheerplan ProRail 2009

1

Inhoudsopgave
Managementsamenvatting Beheerplan 2009 .............................................................................. 3
1

Strategie & Sturing ................................................................................................................. 5
1.1
1.2

2

Prestaties 2009........................................................................................................................ 8
2.1
2.2
2.3

3

CONSULTATIEPROCES ........................................................................................................ 22
REACTIES EN ACTIES UIT HET CONSULTATIEPROCES ............................................................ 22

Continue Verbeteren............................................................................................................. 24
4.1
4.2
4.3
4.4

5

KLANT ................................................................................................................................. 8
OPERATIONAL EXCELLENCE; KERNPRESTATIES IN DE BEHEERCONCESSIE ............................... 8
OPERATIONAL EXCELLENCE; VEILIGHEID EN MILIEU............................................................. 18

Consultatie van de prestaties.............................................................................................. 22
3.1
3.2

4

STRATEGIE .......................................................................................................................... 5
STURING: DOORONTWIKKELING PRESTATIEDASHBOARD ......................................................... 6

SCENARIO EN PRESTATIE ANALYSE .................................................................................... 24
RAILWAYBENCHMARK ......................................................................................................... 25
RISICOMANAGEMENT.......................................................................................................... 27
VERWACHTE TOEKOMSTIGE ONTWIKKELINGEN KPI’S ........................................................... 28

Financiële randvoorwaarden ............................................................................................... 30
5.1
ACTIVITEITEN ..................................................................................................................... 31
5.2
EXPLOITATIEOVERZICHT ..................................................................................................... 44
5.2.1 EXPLOITATIEREKENING EN KASSTROOMOVERZICHT ............................................................... 44
5.2.2 TOELICHTING OP DE BEDRIJFSOPBRENGSTEN ........................................................................ 45
5.2.3 TOELICHTING OP DE BEDRIJFSLASTEN ................................................................................... 48
5.3
OVERZICHT VAN WIJZIGINGEN EN RISICO’S ........................................................................... 53
5.4
NIET-CONCESSIE ACTIVITEITEN ........................................................................................... 55
5.5
HSL.................................................................................................................................. 56

2

Beheerplan ProRail 2009

Managementsamenvatting Beheerplan 2009
De afgelopen jaren stonden in het teken van het verbeteren van de prestaties op het spoor op
alle fronten: beschikbaarheid, betrouwbaarheid, veiligheid, capaciteitsverdeling,
informatievoorziening, etc. Door continue verbetering van prestaties en een betere beheersing
van de bedrijfsvoering was ProRail in staat per 1 januari 2008 over te gaan op outputsturing.
De komende jaren staat ProRail opnieuw voor grote uitdagingen: ruimte maken voor groei op het
spoor voor zowel personen- als goederenvervoer, met een grote mate van differentiatie en
maatwerk en een hoge betrouwbaarheid en veiligheid. Om dit waar te maken binnen een
bedrijfstak met veel verschillende spelers en belangen zal ProRail nog meer als voorheen op een
klantgerichte en zakelijke manier haar rol als publieke dienstverlener moeten invullen.
In het Beheerplan 2008 was deze transitie nog vertaald in meer algemene zoekrichtingen als
“groei” en “differentiatie”. In dit Beheerplan geeft ProRail concreet inhoud aan groei en
differentiatie met 5 strategische speerpunten:
Operational Excellence
Spoorboekloos reizen
Ruimte voor goederenvervoer
Leveren van maatwerk aan de regio
Publiek belang, zakelijk gediend
ProRail stelt zichzelf met deze speerpunten in staat om beter inhoud te geven aan de invulling
van de kerntaken uit de beheerconcessie: beschikbaarheid, betrouwbaarheid en veiligheid van
het spoor.
Over de volle breedte van deze strategische speerpunten staat veiligheid voorop. Het
beschermen van mens en milieu tegen de risico's die samenhangen met de bedrijfsvoering van
ProRail is een kernwaarde van ProRail. ProRail zorgt dat het treinverkeer binnen de normen voor
geluid en externe veiligheid past en gaat duurzaam om met energie en grondstoffen. Dit is
vastgelegd in de beleidsverklaring Veiligheid en Milieu van ProRail. Doel van ProRail is om reizen
en werken zonder ongevallen mogelijk te maken. ProRail streeft naar nul botsingen, ontsporingen
en arbeidsongevallen.
Dit vergt dat ProRail alle veiligheid- en milieurisico's kent en effectieve beheersmaatregelen treft.
De beheersing van deze risico's is verankerd in de processen onder de dagelijkse bedrijfsvoering.
Het borgen van veiligheid op het spoor is het dagelijks werk van ProRail.
Een belangrijke ontwikkeling is Programma Hoogfrequent Spoor (PHS). Diverse strategische
speerpunten zijn geïncorporeerd in dit programma waarmee het een aanzienlijke impact op de
bedrijfsvoering van ProRail heeft. Omdat ten tijde van het verschijnen van dit Beheerplan nog niet
alle consequenties bekend zijn, zal dit separaat terugkomen en worden verwerkt in het
Beheerplan 2010. Duidelijk is dat ProRail het komende jaar op een andere wijze en met hogere
intensiteit planstudies zal verrichten die een grote impact hebben op de investeringsplannen in de
periode 2012-2020.
In hoofdstuk 1 van dit Beheerplan wordt dieper ingegaan op wat deze strategische speerpunten
voor de sturing betekenen. Ook wordt hier ingegaan op het dashboard waarmee ProRail op de
prestaties stuurt. In dit nieuwe dashboard wordt ook invulling gegeven aan belangrijke
aanbevelingen van HCG en McKinsey.
Hoofdstuk 2 beschrijft de prestaties voor 2009 en de daarop volgende jaren. Daarbij wordt
ingegaan op de prestaties per zorggebied in de beheerconcessie en de wijzigingen van de
prestaties ten opzichte van 2008.
Beheerplan ProRail 2009

3

ProRail heeft het prestatieaanbod voorgelegd aan en besproken met de gerechtigden. De
reacties, acties, resultaten en afwijkingen worden conform artikel 4 van de beheerconcessie, in
hoofdstuk 3 beschreven.
In het hoofdstuk 4, “Continue verbeteren”, wordt aandacht geschonken aan belangrijke
professionaliseringsacties die ProRail uitvoert om de bedrijfsvoering en prestaties continue te
verbeteren.
Hoofdstuk 5 geeft de financiële onderbouwing voor de prestaties die ProRail in 2009 levert, met
een vooruitblik tot 2020.

4

Beheerplan ProRail 2009

1 Strategie & Sturing
1.1

Strategie
De afgelopen jaren stonden in het teken van het verbeteren van de prestaties op het spoor op
alle fronten: beschikbaarheid, betrouwbaarheid, veiligheid, capaciteitsverdeling,
informatievoorziening, etc. Door continue verbetering van prestaties en een betere beheersing
van de bedrijfsvoering was ProRail in staat per 1 januari 2008 over te gaan op outputsturing.
De komende jaren staat ProRail opnieuw voor grote uitdagingen: ruimte maken voor groei op het
spoor voor zowel personen- als goederenvervoer, met een grote mate van differentiatie en
maatwerk en een hoge betrouwbaarheid en veiligheid. Om dit waar te maken binnen een
bedrijfstak met veel verschillende spelers en belangen zal ProRail nog meer als voorheen op een
klantgerichte en zakelijke manier haar rol als publieke dienstverlener moeten invullen.
Voor de komende jaren heeft ProRail vijf strategische speerpunten geformuleerd:
•

•

•

•

•

Operational Excellence;
Het continu verbeteren van onze dagelijkse operatie op het spoor en stations en het
continu verbeteren van de kwaliteit en voortgang van de projecten die wij uitvoeren. Deze
verbetering wordt op verschillende manieren zichtbaar: (1) een stijgende prestatie op een
outputindicator (zoals de KPI Sociale Veiligheid), (2) het op peil kunnen houden van het
prestatieniveau bij groei van het treinverkeer (bijv. KPI Capaciteitsverdeling) en (3)
specifieke verbeteringen die niet of nauwelijks zichtbaar worden in de overall
outputindicator en apart benoemd worden (zoals de KPI Beschikbaarheid)
Spoorboekloos reizen;
Ruimte creëren op het spoor en op stations om spoorboekloos reizen mogelijk te maken
op corridors in de brede Randstad, op zo kort mogelijke termijn en met zo min mogelijk
investeringen door - in nauwe samenwerking met vervoerders - op een andere wijze om
te gaan met de capaciteit op het spoor (“Triple A aanpak”)
Meer ruimte voor goederen;
Meer ruimte, flexibiliteit en aanvullende diensten bieden voor het goederenvervoer door
een meer toegesneden capaciteitsplanning (toekomstvaste paden, last-minute
reserveringen, etc), meer acquisitie richting vervoerders/verladers/key clients, intensief
partnership met Havenbedrijven - in samenwerking met Keyrail - en meer aandacht voor
spooraansluitingen.
Maatwerk voor de regio;
Sneller en beter reageren en anticiperen op wensen van verschillende regionale klanten
en regionale overheden door het verbeteren van het klantcontact, meer differentiatie in
producten en diensten aanbrengen en het stroomlijnen van het verkoop- en
productieproces.
Publiek belang, zakelijk gediend;
Verdere verzakelijking en verhoging efficiency van de kernactiviteiten, goed
rentmeesterschap op het maatschappelijk kapitaal dat het spoor vertegenwoordigd en het
ontwikkelen van activiteiten die waarde kunnen toevoegen aan de kernactiviteiten. Dit
betekent sturen op maatschappelijk rendement en op een efficiënte en financieel
gezonde bedrijfsvoering.

Om de doelstelling in het kader van de strategische speerpunten te behalen is voor 2009 actie
ondernomen om het prestatiedashboard mee te laten groeien met de strategie. Voor 2009 is er
een belangrijke stap gezet in de doorontwikkeling van het dashboard. In de volgende paragraaf
worden de uitgangspunten van de wijzigingen toegelicht.

Beheerplan ProRail 2009

5

1.2

Sturing: doorontwikkeling prestatiedashboard
Bij de stap die ProRail nu zet hoort ook een ontwikkeling van het dashboard waarmee gestuurd
wordt op de prestaties voor onze klanten en op de invulling van onze zorgplicht. Dit komt ook
naar voren bij de aanbevelingen die door zowel Holland Consulting Group (HCG) 1 als McKinsey 2
zijn gedaan, voortkomend uit de audits die zij in opdracht van het ministerie van Verkeer en
Waterstaat hebben uitgevoerd.
Het nieuwe dashboard is opgebouwd uit vier elementen, die aansluiten bij de elementen van een
Balanced Score Card (BSC) ProRail is een bedrijf met een maatschappelijke functie. Daarom
moet zij zich meer nog dan andere bedrijven focussen op evenwicht in de belangen die zij dient.
Een eenzijdige focus op budget en financiële verantwoording kan contraproductief zijn. Het BSCmodel biedt een methode om een gebalanceerde sturing op de vier hoekpunten van onze
prestatie te verzekeren:
1.
ProRail levert waarde voor vervoerders, vervoersautoriteiten, verladers en reizigers, door:
2.
voortdurend te streven naar verbetering en intolerant te zijn voor fouten en afwijkingen en zo
een hoogwaardig en betrouwbaar product te maken,
3.
tegen lage kosten per kilometer spoor en een gunstige prijs-kwaliteitsverhouding,
4.
met gemotiveerde medewerkers en een sterke positie in de krappe arbeidsmarkt voor
hoogwaardig talent.
Deze vier hoekpunten zijn in onderstaand figuur vertaald als: Klant, ‘Operational Excellence’,
Omzet & Kosten en Medewerker. Omdat alle elementen (indirect) bijdragen tot het invullen van
de zorgplicht in de Beheerconcessie worden ze hieronder allen kort toegelicht.

Klant

Omzet & Kosten

Strategie

Operational Excellence

ProRail

Medewerker

Figuur 1.1

Klant
ProRail heeft in de afgelopen jaren steeds meer klanten gekregen. Deze klanten hebben een
groeiende behoefte aan capaciteit en diensten op het spoor en een groeiende behoefte aan
inpassing van het spoor in de omgeving. De verscheidenheid in de wensen van de klanten maakt
een meer gedifferentieerd aanbod in onze producten en diensten noodzakelijk.
De grotere klantgerichtheid komt tot uitdrukking in een aantal klant-KPI’s die de tevredenheid van
onze verschillende klanten weergeven. Niet alleen die van de verschillende personen- en
goederenvervoerders, maar ook die van de vervoersautoriteiten, lokale en regionale, publieke en
private partners en eveneens die van de reizigers op de onderdelen waar de zorgplicht de
reiziger direct raakt.

1

HCG: toetsingsrapport “Kan ProRail op 1 januari 2008 op output sturen en gestuurd worden?”, 31 oktober 2007

2

McKinsey: rapport “Evaluatie voortgang ‘Op de Rails’ ”, 6 mei 2008

6

Beheerplan ProRail 2009

‘Operational Excellence’
Op diverse prestatiegebieden heeft ProRail de afgelopen jaren significante verbetering laten zien.
De totale tijd dat het spoor niet beschikbaar was als gevolg van storingen in de infrastructuur is
bijvoorbeeld verder afgenomen met 20% tussen 2006 en 2007 3 . In internationaal opzicht zijn dit
goede prestaties 4 . Deze operationele prestaties zal ProRail ook in 2009 verbeteren of
consolideren ondanks het toegenomen aantal treinen. Een belangrijke volgende stap in
’operational excellence’ is preciezer bepalen waar verbeteringen mogelijk zijn en waar ProRail op
moet sturen om een verdere verbetering voor onze klanten te realiseren. Zo zal ProRail in 2009
bijvoorbeeld specifiek sturen op de informatievoorziening bij verstoorde situaties.
Omzet & kosten
Scherpe focus op omzet en op kosten in relatie tot de prestatie die ProRail levert. Daarnaast
ontwikkelt ProRail een indicator die ons in staat stelt nog beter te sturen op het
(maatschappelijke) rendement van onze investeringen en operationele kosten.
Medewerker
Onze mensen zijn de belangrijkste motor voor succes. Daarom stuurt ProRail op gezonde en
betrokken medewerkers en gaat nog actiever sturen op het binnenhalen van talent uit de
arbeidsmarkt.
Onder elk van deze resultaatgebieden zijn KPI’s gedefinieerd. Het totaal van de KPI’s en de
wijzigingen daarop ten opzichte van vorig jaar zijn weergegeven in onderstaande tabel.
Zorgtaken in de
Beheerconsessie

Kernprestaties in de
Beheerconsessie (V&W)

Nadere prestatie-indicatoren
(2008)
1.1) Klanttevredenheid vervoerders
1.2) Klanttevredenheid overheden

Waardering door klant

1.3) Klanttevredenheid Publiek

Kernprestatie-indicatoren (2009)
1.1) KPI Klanttevredenheid
1.2) KPI Contractopvolging Klanten

Klant

1.3) KPI Reizigerstevredenheid (Reinheid, Sociale Veiligheid,
Informatievoorziening)
2.1) Bijsturing conform afspraken

Leiden van het verkeer over de
spoorweginfrastructuur

De kwaliteit van
(bij)sturing

2.1) Bijsturing conform afspraken
2.2) Aantal onregelmatigheden in de
rijweginstelling

2.2) Aantal onregelmatigheden in de rijweginstelling
2.3) KPI Treinpad
2.4) KPI Herstelcapaciteit: Alternatief aangeboden treinpaden

De kwaliteit van de
informatievoorziening

2.3) Informatievoorziening conform
afspraken

2.5) KPI Reizigerstevredenheid: Reisinformatie in verstoorde sit

uaties

2.6) KPI Herstelcapaciteit: Informatievoorziening CTA melding bi

j verstoring

3.1) KPI Punctualiteit
De beschikbaarheid en
betrouwbaarheid van de
spoorweginfrastructuur

Betrouwbaarheid en
beschikbaarheid van de
spoorweginfrastructuur

3.1) Beschikbaarheid
3.2) Onderhoud

3.2) KPI Beschikbaarheid
- Geplande niet -beschikbaarheid (onderhoud)
- Ongeplande niet -beschikbaarheid (storingen)

3.3) Storingen

3.3) KPI Realisatie
Voortgang Infra-projecten
Projecten

Eerlijke, niet discriminerende
verdeling van de capaciteit van
de spoorweginfrastructuur

De reinheid, sociale
veiligheid en
toegankelijkheid van de
transfervoorziening

4.1) Reinheid

4.1) KPI Reizigerstevredenheid Reinheid (1.3)

4.2) Sociale veiligheid

4.2) KPI Reizigerstevredenheid Sociale Veiligheid (1.3)

4.3) Toegankelijkheid

4.3) KPI Toegankelijkheid Transfer

De kwaliteit van de
capaciteitsverdeling

5.1) Benutting

… binnen wettelijke kaders van veiligheid en milieu

… en op een zo efficiënt mogelijke wijze

5.2)Geslaagde beroepen NMA
6.1) Systeemveiligheid
6.2) Arbeidsveiligheid

Operational
Excellence

5.1) KPI Capaciteitsverdeling Treinpad
6.1) KPI Veiligheid: aantal botsingen trein -trein
6.2) KPI Veiligheid: Aantal ontsporingen
6.3) KPI Veiligheid: Aantal arbeidsveiligheidincidenten

7.1) Kosten per Treinkilometer

7.1) KPI Kosten per Treinkilometer

Omzet &

7.2) Overhead

7.2) KPI Kosten per Tonkilometer

Kosten

8.1) Ziekteverzuim
8.2) Medewerkertevredenheid
8.3) RGB afspraken over leiderschap en kennismanagement
Medewerker

8.4) Interne benoeming op sleutelposities

8.1) KPI Arbeidsmarktimago

8.5) Interne doorstroming ( employability )

8.2) KPI Medewerkersbetrokkenheid

8.6) Competentiegericht, resultaatgericht en omgevingsgericht op
(RGB)

Medewerker

/boven norm

8.7) Percentage werknemers dat binnen 3 jaar weggaat
9.1) Innovatie*
Innovatie

Tabel 1.1 Totaal van KPI’s
* Innovatie: in 2009 maakt innovatie integraal onderdeel uit van de bedrijfsvoering en is geen indicator benoemd.
3

McKinsey: rapport “Evaluatie voortgang ‘Op de Rails’ ”, 6 mei 2008

4

Benchmark ProRail 2008
Beheerplan ProRail 2009

7

2 Prestaties 2009
In dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij de prestaties van ProRail en met name bij de verplichte
prestaties uit de beheerconcessie.
2.1

Klant
Klanttevredenheid is een belangrijk onderdeel van ons dashboard. Het geeft de waardering aan
voor de prestaties en de producten en diensten die ProRail levert en de wijze waarop dat gebeurt.
Hoewel klanttevredenheid geen onderdeel uitmaakt van de prestaties die ter goedkeuring aan de
minister worden voorgelegd, willen we u hierover graag informeren.
ProRail wil bereiken dat de in de benchmark 2008 gesignaleerde lichte daling van 2006 naar
2007 wordt omgebogen naar een positieve trend. Het doel is dat de ‘magere voldoende’ uit 2007
een ‘echte voldoende’ wordt in 2009. De uitslag van het klanttevredenheidsonderzoek over 2008,
dat verschijnt in het eerste kwartaal in 2009, moet uitwijzen of ProRail op de goede weg is.
ProRail wil een stijgende trend vasthouden en voortzetten om in 2012 met een ‘ruim voldoende
tot goed’ gewaardeerd te worden op het gebied van klanttevredenheid. Concretisering van het
beoogde prestatieniveau zal plaatsvinden op basis van de introductie van het nieuwe
klanttevredenheidsonderzoek. In lijn met de aanbeveling van McKinsey wordt bij de ontwikkeling
specifiek aandacht besteed aan de differentiatie naar relevante klantgroepen.
ProRail heeft de afgelopen maanden het programma ‘Klantfocus’ uitgevoerd. ProRail heeft
daarmee de speerpunten gedifferentieerd naar klantgroepen. Voor het speerpunt ‘Maatwerk in de
regio’ zijn bijvoorbeeld de volgende acties concreet uitgewerkt en in gang ingezet:
•

•

•

2.2

Het oprichten van regionale accountteams. Inmiddels zijn in de vier regio’s deze
accountteams ingericht en van start gegaan. Ook zijn ten behoeve van deze
accountteams klantonderzoeken opgeleverd.
Het vereenvoudigen van de interne processen. Hiertoe heeft ProRail een intake team
Offerte – Order – Oplevering ingericht. Dit team ondersteunt de accountteams en voert
de interne regie ten aanzien van klantvragen op het gebied van functiewijziging. Ook
heeft ProRail in overleg met vervoerders ongeveer 14 pilots benoemd om deze
werkwijze te toetsen. De pilots zijn eind 2008 gestart.
Beschrijven, verbeteren en differentiëren van het dienstenaanbod richting klanten.
Inmiddels is een productmanager reis- en informatiediensten benoemd.

Operational excellence; kernprestaties in de beheerconcessie
Binnen ‘Operational Excellence’ wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds de 24/7 operatie en
anderzijds eenmalige maatwerk projecten. Onder de ‘24/7 operatie’ vallen de processen die
continu en daardoor standaard zijn, zoals treinpaden beschikbaar stellen, emplacementdiensten
en reisinformatie. Onder eenmalig maatwerk vallen bijvoorbeeld projecten als Hanzelijn, grote
stationsprojecten, Programma Toegankelijkheid en Programma Ruimte voor de Fiets.
24/7 Operatie
Voor de 24/7 operatie is de beschikbaarheid en leverbetrouwbaarheid van treinpaden cruciaal.
De beschikbaarheid is de afgelopen jaren toegenomen van 98,5% in 2005 tot 99,40% in 2008.
Deze score betreft een gemiddelde over het gehele netwerk. Om te verbeteren zal in 2009, meer
dan in voorgaande jaren, gedifferentieerde sturing op spoorlijnniveau plaatsvinden. Daar waar de
beschikbaarheid goed is, zal dit niveau moeten worden vastgehouden, maar er zal meer
aandacht zijn voor het verbeteren van de prestatie op specifieke achterblijvende lijnen.
Met vervoerders wordt in gezamenlijkheid de KPI Treinpad ontwikkeld. Deze indicator zorgt voor
sturing op het optimaliseren van vraag en aanbod en kent een nauwe verbinding met
8

Beheerplan ProRail 2009

beschikbaarheid. De KPI Treinpad geeft inzicht in de mate van leverbetrouwbaarheid aan de
aanbodkant (ProRail) en de mate van afnamebetrouwbaarheid aan de vraagkant (vervoerders) In
2009 wordt proefgedraaid met deze KPI. In lijn met de eerdere toezegging (McKinsey) wordt het
ministerie op de hoogte gehouden van de periodieke resultaten van beide ontwikkelingen en
wordt voor de KPI Treinpad in 2010 een grenswaarde vastgesteld.
Maatwerk projecten
Met betrekking tot de eenmalige maatwerk projecten ligt de focus op het sneller en meer
betrouwbaar realiseren van de infra-plannen. Om deze ontwikkeling te volgen wordt, in lijn met de
aanbeveling van McKinsey, de KPI Realisatie Infra-plannen ontwikkeld. In 2008 zijn toleranties
vastgesteld per werkstroom waarmee in 2009 wordt proefgedraaid. In 2010 wordt de KPI
toegevoegd aan het dashboard.
Met name de 24/7 prestaties houden direct verband met de zorgplicht in de Beheerconcessie en
de daarin genoemde prestaties. In artikel 6 van de Beheerconcessie zijn de prestaties “inzake de
kwaliteit van de hoofdspoorweginfrastructuur en het beheer daarvan” beschreven. Dit artikel
verwijst naar artikel 17 lid 1 van de Spoorwegwet, waarin is weergegeven dat bedoelde prestatieindicatoren in elk geval zijn:
a. de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de hoofdspoorweginfrastructuur;
b. de reinheid, toegankelijkheid en sociale veiligheid van de transfervoorzieningen;
c. de kwaliteit van de bijsturing;
d. de kwaliteit van de capaciteitsverdeling;
e. de kwaliteit van de informatievoorziening.
Deze prestaties zijn, met grijs gearceerd, opgenomen in de onderstaande tabel.

Beheerplan ProRail 2009

9

Zorgtaken in de
Beheerconsessie

Kernprestaties in de
Beheerconsessie (V&W)

Waardering door klant

De kwaliteit van
(bij)sturing

Nadere prestatie-indicatoren
(2008)

Kernprestatie-indicatoren (2009)

1.1) Klanttevredenheid vervoerders

1.1) KPI Klanttevredenheid

1.2) Klanttevredenheid overheden

1.2) KPI Contractopvolging Klanten

1.3) Klanttevredenheid Publiek

1.3) KPI Reizigerstevredenheid

Grenswaarde
2009
Klant

2.1) Bijsturing conform afspraken

V

2.1) Bijsturing conform afspraken

2.2) Aantal onregelmatigheden in de rijweginstelling

V

2.2) Aantal onregelmatigheden in de
rijweginstelling

2.3) KPI Treinpad

Leiden van het verkeer over de
spoorweginfrastructuur

2.4) KPI Herstelcapaciteit: Alternatief aangeboden
treinpaden
2.5) KPI Reizigerstevredenheid: Reisinformatie in
verstoorde situaties

V

De kwaliteit van de
informatievoorziening

2.3) Informatievoorziening conform
afspraken

De beschikbaarheid en
betrouwbaarheid van de
spoorweginfrastructuur

3.1) Beschikbaarheid

De reinheid, sociale
veiligheid en
toegankelijkheid van de
transfervoorziening

4.1) Reinheid

4.1) KPI Reizigerstevredenheid Reinheid

V

4.2) Sociale veiligheid

4.2) KPI Reizigerstevredenheid Sociale Veiligheid

V

4.3) Toegankelijkheid

4.3) KPI Toegankelijkheid Transfer

V

De kwaliteit van de
capaciteitsverdeling

5.1) Benutting

5.1) KPI Capaciteitsverdeling Treinpad

V

2.6) KPI Herstelcapaciteit: Informatievoorziening CTA
melding bij verstoring
3.1) KPI Punctualiteit

Betrouwbaarheid en
beschikbaarheid van de
spoorweginfrastructuur

3.2) KPI Beschikbaarheid

V

3.2) Onderhoud

- Geplande niet-beschikbaarheid (onderhoud)

V

3.3) Storingen

- Ongeplande niet-beschikbaarheid (storingen)

V

Operational
Excellence

3.3) KPI Realisatie Infra-projecten

Eerlijke, niet discriminerende
verdeling van de capaciteit van
de spoorweginfrastructuur

… binnen wettelijke kaders van veiligheid en milieu

… en op een zo efficiënt mogelijke wijze

5.2)Geslaagde beroepen NMA
6.1) Systeemveiligheid
6.2) Arbeidsveiligheid

6.1) KPI Veiligheid: aantal botsingen trein-trein
6.2) KPI Veiligheid: Aantal ontsporingen
6.3) KPI Veiligheid: Aantal arbeidsveiligheidincidenten

7.1) Kosten per Treinkilometer

7.1) KPI Kosten per Treinkilometer

Omzet &

7.2) Overhead

7.2) KPI Kosten per Tonkilometer

Kosten

Intern
8.1) Ziekteverzuim
8.2) Medewerkertevredenheid
8.3) RGB afspraken over leiderschap en kennismanagement
Medewerker

8.4) Interne benoeming op sleutelposities

8.1) KPI Arbeidsmarktimago

8.5) Interne doorstroming (employability)

8.2) KPI Medewerkersbetrokkenheid

Medewerker

8.6) Competentiegericht, resultaatgericht en omgevingsgericht op/boven norm
(RGB)
8.7) Percentage werknemers dat binnen 3 jaar weggaat
9.1) Innovatie

Tabel 2.1: matrix prestaties versus zorgtaken (laatste pagina van dit Beheerplan bevat een grote weergave van dit
schema)

In de volgende paragraaf worden de mutaties tussen 2008 en 2009 per zorggebied beschreven.
2.2.1

Wijzigingen in prestaties ten opzichte van het Beheerplan 2008

In het licht van de versterkte stuurvariabelen zijn een aantal KPI’s komen te vervallen of
vervangen. In deze paragraaf wordt ingegaan op de KPI’s waar in het Beheerplan 2008
afspraken over zijn gemaakt. Dit zijn de KPI’s in het grijs gearceerde gebied in tabel 2.1.
Bij wijzigingen in het dashboard is het van groot belang de vergelijkbaarheid van de prestaties
met voorgaande jaren te borgen. Daarom zijn vervallen KPI’s in een aparte bijlage opgenomen bij
dit Beheerplan. Over de realisatie van deze vervallen KPI’s zal in de kwartaalrapportages over
2009 ook worden gerapporteerd.
De in het vervolg van deze paragraaf gebruikte overzichten zijn onttrokken aan de tabel 2.1.

10

Beheerplan ProRail 2009

Belangrijke mutaties:
Zorgtaken in de
Beheerconsessie

Kernprestaties in de
Beheerconsessie (V&W)

De kwaliteit van (bij)sturing

Nadere prestatie-indicatoren
(2008)

Grenswaarde
2009

2.1) Bijsturing conform afspraken

V

2.1) Bijsturing conform afspraken

2.2) Aantal onregelmatigheden in de rijweginstelling

V

2.2) Aantal onregelmatigheden in
de rijweginstelling

2.3) KPI Treinpad
2.4) KPI Herstelcapaciteit: Alternatief aangeboden
treinpaden

Leiden van het verkeer over
de spoorweginfrastructuur
De kwaliteit van de
informatievoorziening

Kernprestatie-indicatoren (2009)

2.3) Informatievoorziening conform
afspraken

2.5) KPI Reizigerstevredenheid: Reisinformatie in
verstoorde situaties

V

2.6) KPI Herstelcapaciteit: Informatievoorziening CTA
melding bij verstoring

De zorgtaak “Leiden van het verkeer over de spoorweginfrastructuur” is opgedeeld in twee
prestatievelden. De kwaliteit van de bijsturing is volgens ProRail te beperkt. Het gaat immers om
de besturing van het verkeer over de spoorweginfrastructuur, daaraan zal in het dashboard
aandacht worden besteed. Daar waar bijgestuurd moet worden op het spoor geeft ProRail
invulling aan de wijze waarop zij het spoor optimaal heeft benut.
•

•

•

De KPI Bijsturing conform afspraken wordt vanaf 2010 vervangen door de KPI Alternatief
aangeboden treinpaden. Deze geeft inzicht in de mate waarin ProRail in staat is om een
afwijking van de geplande dienstregeling op te vangen door het leveren van alternatieve
treinpaden en zo de treindienst minimaal te vertragen. Omdat de werking van de nieuwe
KPI nu in samenwerking met onze klanten wordt geëvalueerd blijven we voor 2009 bij de
bestaande KPI.
De intentie van ProRail is om de KPI Onregelmatigheden in de Rijweginstelling te
vervangen door de KPI Treinpad. De KPI Treinpad gaat in op de daadwerkelijk geleverde
treinpaden en daarmee de besturing van de treindienst. De KPI Treinpad is het resultaat
van een intensieve samenwerking tussen ProRail en haar klanten, waarmee tegemoet
wordt gekomen aan een van de aanbevelingen van HCG. Met vervoerders is
overeengekomen dat gedurende 2009 geen grenswaarde wordt afgesproken, maar
periodiek de uitkomsten van de KPI worden besproken om tot een goede en betrouwbare
normstelling te komen. ProRail zal het ministerie betrekken bij de voortgang. Wanneer
gedurende 2009 met de vervoerders een norm overeengekomen wordt, wil ProRail deze
ook aan de minister voorleggen als corresponderende indicator krachtens de
beheerconcessie.
Op de KPI Informatievoorziening op CTA conform afspraken wordt een hoge norm van
dienstverlening gerealiseerd. Met de invoering van InfoPlus in 2009/2010 zal de kwaliteit
verder verbeteren. Sturen op een verbetering betekent sturen op een kleine marge. Juist
in die marge wil ProRail beter inzichtelijk maken wat haar ambities zijn. De KPI wordt
daarom vervangen door een al met vervoerders in de Toegangsovereenkomst
gecontracteerde KPI Reizigerstevredenheid: Reisinformatie in verstoorde situaties.
Verder wordt deze subjectieve KPI in combinatie gebruikt met de objectieve KPI Juiste
instelling van de CTA in geval van een verstoorde situatie, waarover geen grenswaarde
met het ministerie zal worden afgesproken. Omdat de publieke mening over het
functioneren en informeren belangrijk is wil ProRail juist een prestatieafspraak maken op
het subjectieve deel van de meting. De objectieve meting dient naast sturing als
analyseresultaat van de subjectieve resultaten.

Beheerplan ProRail 2009

11

Zorgtaken in de
Beheerconsessie

Kernprestaties in de
Beheerconsessie (V&W)

Nadere prestatie-indicatoren
(2008)

De beschikbaarheid en
betrouwbaarheid van de
spoorweginfrastructuur

3.1) Beschikbaarheid

Kernprestatie-indicatoren (2009)

Grenswaarde
2009

3.1) KPI Punctualiteit
Betrouwbaarheid en
beschikbaarheid van de
spoorweginfrastructuur

V

3.2) KPI Beschikbaarheid

3.2) Onderhoud

- Geplande niet-beschikbaarheid (onderhoud)

V

3.3) Storingen

- Ongeplande niet-beschikbaarheid (storingen)

V

3.3) KPI Realisatie Infra-projecten

•

•

Inhoudelijk wordt de KPI Beschikbaarheid niet gewijzigd. Om het dashboard, conform
aanbevelingen, nog meer relevantie te geven voor onze verschillende klanten zijn de
KPI’s (zonder grenswaarde) Punctualiteit en Voortgang Projecten opgenomen in het
dashboard. Hiermee conformeert ProRail zich aan de in de Spoorsector geldende
prestatie. Een grenswaarde op KPI Punctualiteit met ProRail creëert mogelijk
conflicterende belangen tussen vervoerders en ProRail met betrekking tot
aansprakelijkheid voor het resultaat en wijze van sturing. Om deze reden is gekozen voor
een doorontwikkeling van de KPI Train Delay Minutes naar 2010 toe (par. 2.4.1)
ProRail zal ook voor 2009 en 2010 afspraken maken over de prestaties op het gebied
van onderhoudstijd en verstoringen. De NPI verstoringen geeft vooral een goed beeld
van de betrouwbaarheid van de infrastructuur. ProRail streeft naar een stabiele prestatie
op deze NPI´s en wil graag de afspraak maken dat indien de KPI tot en met 2010 stabiel
presteert zij alleen een grenswaarde vaststelt op het niveau van beschikbaarheid.

Zorgtaken in de
Beheerconsessie

Kernprestaties in de
Beheerconsessie (V&W)

Nadere prestatie-indicatoren
(2008)

Betrouwbaarheid en
beschikbaarheid van de
spoorweginfrastructuur

De reinheid, sociale veiligheid
en toegankelijkheid van de
transfervoorziening

4.1) Reinheid

4.1) KPI Reizigerstevredenheid Reinheid (1.3)

V

4.2) Sociale veiligheid

4.2) KPI Reizigerstevredenheid Sociale Veiligheid (1.3)

V

4.3) Toegankelijkheid

4.3) KPI Toegankelijkheid Transfer

V

•

•

Zorgtaken in de
Beheerconsessie

•

12

Grenswaarde
2009

Om de subjectieve indicatoren voor Reinheid, maar ook Sociale Veiligheid, meer waarde
te geven wil ProRail de meting in eigen beheer nemen en de meting uitbreiden naar een
landelijke dekking. Op deze manier kan het onderzoek specifieker en meer in lijn met het
klanttevredenheidsonderzoek worden uitgevoerd. Dit zou moeten leiden tot een betere
normstelling en een goede basis voor verschilanalyse voor bijsturing bij afwijkende
waarde. Daarnaast zal in 2009 op basis van deze ervaring worden onderzocht of er
gedifferentieerde waarden per station, regio of klant kunnen worden gevoerd.Hierbij zal
tevens worden onderzocht hoe de meting kan worden verbeterd door verbeterde
enquêtering. Overleg met de NS is hierover opgestart.
De KPI Toegankelijkheid geeft inzicht in de realisatie van maatregelen zonder
daadwerkelijk inzicht te geven in de bijdrage aan de doelstelling Toegankelijkheid.
Daarom zal medio 2009 de definitie en de norm en de wijze van meten van de KPI
aangepast worden om te voldoen aan de programmadoelstelling Toegankelijkheid,
namelijk de toegankelijkheid van stations voor reizigers met een visuele of motorische
beperking. De KPI wordt toegelicht in bijlage 2 en zal in 2010 aan het dashboard worden
toegevoegd.
Kernprestaties in de
Beheerconsessie (V&W)

Eerlijke, niet discriminerende
verdeling van de capaciteit
van de
spoorweginfrastructuur

Kernprestatie-indicatoren (2009)

De kwaliteit van de
capaciteitsverdeling

Nadere prestatie-indicatoren (2008)
5.1) Benutting
5.2)Geslaagde beroepen NMA

Kernprestatie-indicatoren (2009)

Grenswaarde
2009

5.1) KPI Capaciteitsverdeling Treinpad

De KPI Benutting is een resultaat van de gehonoreerde jaarlijkse aanvraag van de
vervoerders en is voor ProRail zeer beperkt te sturen. Vervoerders vragen immers
capaciteit aan. In de KPI Geslaagde beroepen NMa wordt gemeten welk percentage
klanten in het gelijk wordt gesteld naar aanleiding van een klacht over de niet
transparante of neutrale vorm van de capaciteitsverdeling. Deze KPI geeft slechts
achteraf inzicht en is niet direct stuurbaar. ProRail gaat werken met een KPI die inzicht
Beheerplan ProRail 2009

V

geeft in de mate van gehonoreerde aanvragen, de KPI Capaciteitsverdeling Treinpad.
Deze geeft aan in welke mate ProRail aan de vragen van vervoerders kan voldoen.
Om de continuïteit en de trend in het dashboard zichtbaar te houden wordt de volgende regel
gehanteerd bij het vervangen van een KPI:
In het Beheerplan 2009 zullen wij de oude KPI met grenswaarde en de nieuwe KPI ter informatie
vermelden. In 2010 vindt er een omslag in accent plaats: de nieuwe KPI wordt met grenswaarde
vermeld en de oude KPI ter informatie. Daarna zal ProRail, naar aanleiding van een analyse, in
samenspraak met het ministerie bepalen of er een derde vermeldingsjaar nodig is.
Een nadere toelichting op de wijzigingen in het dashboard alsmede definities, meetmethoden en
meetsystemen is opgenomen in bijlage 2.
In de volgende paragraaf wordt ingegaan op de prestatieafspraken inclusief normen die ProRail
maakt met zijn klanten en het ministerie van V&W.
2.2.2

KPI’s met grenswaarde

In deze paragraaf zijn die prestatie-indicatoren opgenomen waarover ProRail met zijn klanten en
het ministerie van V&W afspraken maakt.
ProRail verzoekt instemming van de minister van Verkeer en Waterstaat (conform de
Beheerconcessie Hoofdspoorweginfrastructuur) met de in subparagraaf 2.4. opgenomen
kernprestatie-indicatoren (artikel 6 lid 2) en de in subparagrafen 2.5.1 opgenomen maatregelen
met betrekking tot veiligheid en milieu (artikel 5 lid 1c).
Deze prestaties zijn ondergebracht in de resultaatgebieden ‘Klant’ en ‘Operational Excellence’
van het nieuwe Dashboard.
KPI Kwaliteit van de bijsturing
Operational Excellence
Diensten & Proces
KPI Bijsturing conform afspraken

KPI Onregelmatigheden in de rijweginstelling

De wijze waarop ProRail verstoringen in de bijsturing door verkeersleiding afhandelt.
Realisatie

Grenswaarde

Grenswaarde

2007

2008

2009

2010

Ambitie
2011 e.v

98%

97%

98%

98%

98%

Het aantal onregelmatigheden dat bij het instellen van de rijwegen optreedt.
Realisatie

Grenswaarde

Grenswaarde

2007

2008

2009

2010

Ambitie
2011 e.v

5.476

4.900

3.700

3700

3700

De KPI Bijsturing conform afspraken en Onregelmatigheden in de Rijweginstelling zullen naar
verwachting in de loop van 2009 worden vervangen (dus voor het Beheerplan 2010) door de KPI
Treinpad en de KPI herstelcapaciteit: alternatief aangeboden treinpaden.
De KPI Onregelmatigheden maakt in 2008 al een zeer positieve daling door, die naar verwachting
in 2009 kan worden geconsolideerd. In 2008 is gezocht naar een wijze van sturing op beperking
van de onregelmatigheden in de rijweginstelling. Uit analyse is gebleken dat strakker sturen op het
beter en scherper adresseren van onregelmatigheden (TVTA’s) in het Monitoringssysteem door
onze treindienstleiders en op de naleving van de procesafhandeling leiden tot een aanzienlijke
verbetering van de prestatie. Hierdoor stelt ProRail deze KPI fors naar beneden bij, naar een
waarde van 3.700. De grenswaarde voor de KPI bijsturing conform afspraken stijgt eveneens van
97% voor 2008 naar 98% voor 2009.
Door middel van de KPI Kwaliteit van de bijsturing maakt ProRail inzichtelijk wat de prestatie is op
onderdeel c) kwaliteit van de capaciteitsverdeling van artikel 6 van de Beheerconcessie.
KPI Reizigerstevredenheid
Beheerplan ProRail 2009

13

Klant

omschrijving / prestatieniveau

Klanttevredenheid
KPI Reizigerstevredenheid over:
Realisatie

Grenswaarde

Grenswaarde

2007

2008

2009

Ambitie
2010

2011 e.v

Reinheid transfer

Het percentage NS-treinreizigers dat de reinheid van de transfervoorzieing waardeert met een cijf
of hoger

Sociale veiligheid transfer

Het percentage NS-treinreizigers dat de sociale veiligheid op transfervoorzieningen waardeert me
cijfer 7 of hoger

52%

Overdag
's Avonds

53%

55%

55%

55%

86%

86%

86%

86%

55%

58%

58%

58%

Het percentage NS-treinreizigers dat de informatievoorziening bij ontregelingen waardeert met ee
Klanttevredenheid over informatie tijdens ontregelingen
cijfer 7 of hoger
54%
55%
51%
53%

De KPI Reizigerstevredenheid maakt inzichtelijk wat de tevredenheid van reizigers is over de
producten en diensten die ProRail levert ten aanzien van b) reinheid en sociale veiligheid van de
transfervoorzieningen en e) kwaliteit van de informatievoorziening van artikel 6 van de
Beheerconcessie.
Inmiddels heeft NS in het kader van de voorbereiding op de Toegangsovereenkomst 2009
nieuwe wensen – op verzoek van de Rijksoverheid - voor grenswaarden aangegeven.
1. De KPI Reinheid aan te passen naar 55% i.p.v. 53% voor 2009 en 2010;
2. Sociale veiligheid overdag aan te passen naar 84% i.p.v. 86% in 2009 en 2010;
3. Sociale veiligheid ‘s avonds aan te passen naar 58% i.p.v. 55% in 2009.
Ad 1 en 3) Gezien vanuit de prognose 2008 (cijfers 1e half jaar) kan de vernieuwde ambitie van
NS in de concept Toegangsovereenkomst praktisch haalbaar zijn voor Reinheid en Sociale
veiligheid ‘s avonds. Voor de KPI’s Reinheid en Sociale Veiligheid ’s avonds past ProRail zijn
ambitie voor 2009 en 2010 aan het voorstel van NS aan. Echter, bij het vaststellen van de
grenswaarden is rekening gehouden met de grote hoeveelheid aan verbouwingen die de
komende jaren gaan plaatsvinden, met name op de NSP’s gaat dit grote impact hebben. ProRail
analyseert of hogere doelstellingen blijvend mogelijk zijn en wat de financiële consequenties
hiervan zijn.
Ad 2) Voor de Sociale Veiligheid overdag betekent het voorstel van NSR een verlaging van de
ProRail ambitie. Dit past niet in de ambitie van ProRail om continu te verbeteren.
De KPI Reizigerstevredenheid wordt gemeten door middel van een continu onderzoek onder
reizigers. Dit onderzoek voert NS Reizigers reeds vele jaren uit, zodat er robuuste en meerjarige
uitkomsten bekend zijn. Hiermee is het mogelijk ambitieuze, doch realistische doelen uit te zetten
voor continue verbetering. De objectieve meting van tevredenheid vindt plaats via de KPI
Reizigerstevredenheid: Contractopvolging Klanten. Deze is opgenomen in bijlage 2.
Voor de KPI’s Reizigerstevredenheid Reinheid en Sociale Veiligheid overweegt ProRail de meting
in eigen beheer uit te breiden naar een landelijke dekking. Dit zou moeten leiden tot een betere
normstelling en een goede basis voor verschilanalyse voor bijsturing bij afwijkende waarde. Op
basis van de ervaringen in 2009 zal onderzocht worden of gedifferentieerde waarden per station,
regio of klant kunnen worden gevoerd.
KPI Capaciteitsverdeling
Klant

omschrijving / prestatieniveau

Capaciteitsverdeling
KPI Capaciteitsverdeling Treinpad

14

Aangevraagd vs gehonoreerde treinpaden
Realisatie
2007

RealisatieBeheerplan
Grenswaarde
ProRail 2009

Ambitie

2008

2009

2010

2011 e.v

99,65%

99,50%

99,50%

99,50%

ProRail verdeelt de gewenste capaciteit (treinpaden) non-discriminatoir over de vervoerders.
Deze KPI geeft aan in welke mate ProRail in staat is tegemoet te komen aan de
capaciteitswensen van haar vervoerders. De KPI wordt eens per jaar gemeten, gericht op de
dienstregeling voor de jaardienst die medio december van dat jaar ingaat (in 2008 gaat het dus
over de dienstregeling 2009) De uitslag is bekend in Q3. Ten behoeve van de interne sturing
wordt deze KPI gedifferentieerd naar type vervoerder (HRN Reizigers, niet-HRN Reizigers en
Goederen) Vanuit het oogpunt van non-discriminatoir verdelen geldt per categorie dezelfde
grenswaarde. ProRail streeft naar het zoveel mogelijk honoreren van de aanvragen van
vervoerders, waarbij 99,5% de ondergrens is.
Op de realisatie van onze ambitie zijn enkele ontwikkelingen van invloed waardoor enige
voorzichtigheid in de vaststelling van de grenswaarde vereist is:
• De ontwikkeling van het aantal aanvragen:
Tussen 2006-2009 is het aantal treinbewegingen elk jaar met ca 4% (van 2,6 mln. naar
3,2mln. treinbewegingen) gegroeid. Op basis van de aanvragen van de vervoerders
wordt voor 2010 hetzelfde percentage verwacht. Dit wordt verder bevorderd door het
kabinetsbeleid (5% groei per jaar in deze kabinetsperiode en hoogfrequent spoor vanaf
2012);
• De aard van de aanvragen:
Er vindt steeds meer vervoer in de nachtelijke uren en het weekend plaats. Onder meer
door uitbreiding van de nachtnetten in Brabant en rondom Utrecht alsook nachttreinen
vanuit het oosten naar Schiphol. Hierdoor zijn minder logische - stille - momenten
beschikbaar om het onderhoud uit te voeren;
• De regelgeving ten aanzien van veiligheid:
Het percentage werken in persoonlijke waarneming (tussen de treinenloop door) is
gedaald van 30% naar 8%. Het streven vanuit IVW is verdere reductie naar 0%-4%. Dat
vraagt om meer buitendienstgesteld spoor waardoor het spoor minder lang beschikbaar
is voor treinverkeer;
• De sociale acceptatie bij de aannemers.
De aannemers geven aan dat het moeilijker is aan personeel te komen nu de
dag/nachtverhouding is gedaald van 60% naar 43%.
• De inzet van innovatieve oplossingen zoals Videoschouwtreinen, mobiele werkplaatsen
en Beheerste Toelating
Zonder inzet van deze innovaties en reductie van de dag/nachtverhouding zou het aantal
gehonoreerde aanvragen in de jaardienst 2008 ca 95% zijn geweest. Het is onduidelijk of
nieuwe innovaties op korte termijn operationeel zijn.
Door middel van de KPI Capaciteitsverdeling Treinpad maakt ProRail inzichtelijk wat de prestatie
is op onderdeel d) kwaliteit van de capaciteitsverdeling van artikel 6 van de Beheerconcessie.
KPI Beschikbaarheid
Operational Excellence
Diensten & Proces
KPI Beschikbaarheid

De beschikbaarheid van de infrastructuur binnen de openingstijden.
Realisatie

Grenswaarde

Grenswaarde

2007

2008

2009

2010

Ambitie
2011 e.v

99,40%

99,43%

99,49%

99,50%

99,50%

geplande onttrekkingen (onderhoud)

0,30%

0,30%

0,30%

0,30%

0,30%

ongeplande onttrekkingen (storingen)

0,30%

0,27%

0,21%

0,20%

0,20%

Beschikbaarheid is een van de resultanten van de operationele processen en een kernproduct
van ProRail. In 2008 is veel energie gestoken in het blijvend robuust maken van het meetsysteem
rond deze KPI. De KPI Beschikbaarheid houdt in: het percentage van de tijd dat het spoor
beschikbaar is voor de treindienst, als resultaat van de ongeplande en de geplande onttrekkingen
Beheerplan ProRail 2009

15

(verstoringen en onderhoud) De geplande daling van de storingstijd resulteert in een nieuwe
grenswaarde voor de KPI Beschikbaarheid ten opzichte van het Beheerplan 2008. Voor 2009
hanteert ProRail een grenswaarde van 99,49%.
De KPI-onderhoud
Voor de KPI-onderhoud stelt ProRail 2009 gelijk aan de waarde van 2008 op 0,30%. Het op een
stabiel niveau houden van de prestatie betekent dat de toegenomen werkzaamheden moeten
worden gecompenseerd door een evenredige efficiency in tijd.
Toename werk bij toenemende intensiteit:
ProRail ziet als ontwikkeling dat de hoeveelheid projecten ten behoeve van instandhouding
enigszins toeneemt (toename gebruik van infrastructuur leidt tot meer onderhoud) Daarnaast is er
de komende jaren een toename van de hoeveelheid projecten als gevolg van functiewijziging.
Denk daarbij alleen al aan het programma toegankelijkheid.
Efficiëntie:
ProRail werkt aan het optimaliseren van de onderhoudstijd. Daarbij zoeken we de balans tussen
hoeveelheid werk, productieoptimalisatie en minimaliseren hinder voor vervoerders. We passen
daarbij de volgende middelen toe:
• Werk uitvoeren in het beschikbare "nachtgat";
• Werk clusteren en zo tot productieoptimalisatie komen;
• Werk clusteren en uitvoeren in een éénmalige en grotere onttrekking (het zogenoemde
programma Tijd/Ruimte Slots)
De twee ontwikkelingen (toename werk, efficiëntie) hebben er toe geleid dat we de KPI
onderhoudstijd kunnen vasthouden op 0,30%. Het is overigens zo dat niet gebruikte
onderhoudstijd door bereikte efficiency altijd beschikbaar is voor treinverkeer. Vooralsnog is er
geen prestatie-indicator gedefinieerd om deze uitdaging zichtbaar te maken. In de bijlagen (2.2) is
de cijfermatige onderbouwing opgenomen.
KPI-verstoringen
Voor de KPI-verstoringen stelt ProRail voor 2009 een grenswaarde op van 0,21%. Deze waarde
daalt met ruim 20% en is daarmee ambitieuzer dan de ambitie van 2008 ( 0,27%) Deze wijziging
is onder andere het gevolg van de volgende ontwikkelingen in de Functie Herstel Tijd (FHT). In
de FHT is een licht dalende trend waar te nemen. ProRail treft de volgende maatregelen om de
storingstijd positief te beïnvloeden:
o Sturen om de aanrijdtijden van Proces Contract Aannemer (PCA) te beïnvloeden;
o Sturen op de reparatietijden van de PCA en op baanvakken met hoge waarden;
o Kwaliteit van de registraties verbeteren;
o Het voorkomen van recidive storingen.
De gedifferentieerde waarden van deze KPI per spoorlijn geeft ProRail, naast sturingsinformatie,
ook inzicht in waar de grenzen van de huidige mogelijkheden van het netwerk liggen. De klanten
van ProRail willen meer maatwerk en ProRail wil hen dat bieden door middel van differentiatie
van de KPI Beschikbaarheid. Dit betekent voor ProRail een toenemende mate van sturing op
spoorlijnniveau. Daar waar de beschikbaarheid goed is zal dit niveau moeten worden
vastgehouden, maar er zal met name aandacht zijn voor het verbeteren van de prestatie op
specifieke achterblijvende lijnen. In bijlage 2 worden de acties voor differentiatie voor 2009
toegelicht.
Door middel van de KPI Beschikbaarheid maakt ProRail inzichtelijk wat de prestatie is op
onderdeel a) de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de hoofdspoorweginfrastructuur van
artikel 6 van de Beheerconcessie.

16

Beheerplan ProRail 2009

KPI Toegankelijkheid Tranfer
Operational Excellence
Diensten & Proces

Nulmeting
2005

Einddoel
2020

1.535

3.603

Maatregelen

Realisatie
Ambitie
2007 2008 2009 2010 2015 2020
45%

50%

56%

72%

98% 100%

In het Implementatieplan Toegankelijkheid zijn in 2005 de volgende uitgangspunten gehanteerd:
220 stations worden voor alle reizigers volledig zelfstandig toegankelijk gemaakt in de
periode 2009-2020;
voor de overige stations volgen ook maatregelen, maar deze leiden niet tot volledig
zelfstandige toegankelijkheid voor alle reizigers;
op langere termijn (na 2020) is dat wel het geval, want bij technische aanpassingen worden de
ontbrekende maatregelen alsnog genomen.
In deze KPI wordt geen rekening gehouden met zwaarte van de maatregel en de situatie op de
individuele stations. Dit maakt dat de doelstelling van het programma Toegankelijkheid niet
voldoende meetbaar is met deze KPI.
Om vanaf 2009 de KPI de juiste sturing te borgen wordt in 2009 een nieuw ontwerp voor de KPI
Toegankelijkheid gemaakt. Hiervoor zijn een aantal uitgangspunten gedefinieerd:
•
De voortgang kan in lijn met de doelstelling van het programma toegankelijkheid gestuurd
met behulp van de nieuwe KPI
•
De KPI een gedifferentieerd inzicht geeft in realisatie per betrokken doelgroep.
•
De KPI geeft inzicht in de wijze waarop met de wens vanuit de Tweede Kamer (versnelde
afronding van het programma door middel van een andere aanpak en fasering) is
rekening gehouden
•
Geeft inhoud aan de relatie outputsturing door te sturen op output in plaats van op
maatregelen
Door hiermee rekening te houden meet de nieuwe KPI de voortgang van de doelstelling “Het
zelfstandig toegankelijk maken van onze stations voor 95% van alle reizigers” door aan te geven
welk percentage van onze stations voldoet aan de gestelde eisen van het Programma
Toegankelijkheid. Hierbij is onderscheid gemaakt naar de verschillende doelgroepen. In
onderstaande tabel is de opzet van de nieuwe KPI weergegeven.
O perational Excellence
Diensten & P roces
KP I Im plem etatieplanToegankelijkheid transfer
visueel

KP I Im plem etatieplanToegankelijkheid transfer
m otorisch

Aantal stations waar alle m aatregelen voor blinden en slechtzienden zijn
gerealiseerd (kom t overeen m et uitvoering pakket kleine m aatregelen)
Realisatie

G rensw aarde

Am bitie

-

-

-

Aantal stations waar alle m aatregelen voor reizigers m et een m otorische
beperking zijn gerealiseerd (kom t overeen m et uitvoering perronverhoging +
Realisatie

G rensw aarde

Am bitie

-

-

-

Door middel van de KPI Toegankelijkheid maakt ProRail inzichtelijk wat de prestatie is op
onderdeel b) de reinheid, toegankelijkheid en sociale veiligheid van de transfervoorzieningen van
artikel 6 van de Beheerconcessie.

Beheerplan ProRail 2009

17

2.3

Operational Excellence; Veiligheid en Milieu
2.3.1 Veiligheid: onderdeel van dagelijkse bedrijfsvoering
Het beschermen van mens en milieu tegen de risico's die samenhangen met de bedrijfsvoering
van ProRail is een kernwaarde van ProRail. ProRail zorgt dat het treinverkeer binnen de normen
voor geluid en externe veiligheid past en gaat duurzaam om met energie en grondstoffen. Dit is
vastgelegd in de beleidsverklaring Veiligheid en Milieu van ProRail. Het doel is om te reizen en te
werken zonder ongevallen. ProRail wil naar nul botsingen, ontsporingen en arbeidsongevallen.
Dit vergt dat ProRail alle veiligheid en milieurisico's kent en effectieve beheersmaatregelen
getroffen heeft. Deze beheersing van risico's is verankerd in de processen onder de dagelijkse
bedrijfsvoering. Het borgen van veiligheid op het spoor en het voldoen aan milieuwet- en
regelgeving is het dagelijks werk van ProRail. ProRail doet het pas goed als er excellent wordt
geopereerd
De aspecten veiligheid en milieu krijgen de extra aandacht die ze verdienen door het Veiligheid &
Milieu Management Systeem (VMS & MMS) De sturing van alle activiteiten, gericht op het
realiseren van de veiligheids- en milieudoelstellingen geschiedt op strategisch en tactisch niveau
conform het binnen ProRail geïmplementeerde Veiligheid Management Systeem (VMS) en
Milieumanagementsysteem (MMS) Sturing op operationeel niveau vindt plaats door integrale
sturing op bedrijfsprocessen.
2.3.2 Veiligheid Management Systeem
Het Veiligheid Management Systeem voldoet aan de Europese Veiligheidsrichtlijn 2004/49/EG.
Het VMS is op 24 april 2008 erkend door de minister van Verkeer & Waterstaat.
Via deze erkenning heeft ProRail de veiligheidsvergunning verkregen voor de maximale
geldigheidsduur van drie jaar conform de beheerconcessie. Door dit VMS geeft ProRail invulling
aan artikel 7 van de aan haar verleende beheerconcessie.
Volgens ons VMS stellen we jaarlijks bedrijfsdoelstellingen voor veiligheid vast.
Het uitgangspunt bij het vaststellen van die doelstellingen is dat tenminste wordt voldaan aan de
doelstellingen uit de tweede Kadernota Railveiligheid. ProRail heeft deze vertaald naar
bedrijfsdoelstellingen voor het maximum aantal trein-trein botsingen, ontsporingen en
arbeidsongevallen. Door te sturen op het voorkomen van deze ongewenste gebeurtenissen
voorkomen we letsel bij reizigers en mensen die werken aan het spoor.
Zoals omschreven in ons VMS voert ProRail jaarlijks een veiligheidstoets uit op de dienstregeling
als onderdeel van de reguliere bedrijfsvoering.
Arbeidsveiligheid
Arbeidsveiligheid betreft de veiligheid van diegenen die in of in de nabijheid van het
railverkeersysteem werken voor het uitvoeren van het beheer, ongeacht de werkgever.
Onderstaande tabel geeft inzicht in de targets voor de interne KPI Veiligheid: Aantal
arbeidsveiligheidincidenten (aanrijding en elektrocutie), geformuleerd volgens de Europese
definitie, d.w.z. aantal slachtoffers (doden en gewonden) per miljoen gerealiseerde
treinkilometers.
KPI Veiligheid: Aantal arbeidsveiligheidincidenten (aanrijding en elektrocutie)

Operational Excellence
Veiligheid
KPI Veiligheid: aantal arbeidsveiligheidsincidenten

18

Realisatie

Prognose

2007

2008

2009

2010

2011 e.v

n.v.t

3 (0,02)

3 (0,02)

2 (0,01)

2 (0,01)

Ambitie

Beheerplan ProRail 2009

ProRail streeft voortdurend naar het terugbrengen van het aantal incidenten tot nul.
De veiligheid van werknemers bij de uitvoering van werkzaamheden aan het spoor krijgt veel
aandacht binnen de spoorbranche.
In overleg met de Arbeidsinspectie (AI) en de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) werkt de
spoorbranche (aannemersbedrijven, ProRail, railAlert) voortdurend aan het verder verlagen van
de risico’s bij het werken aan het spoor. Belangrijke vorderingen die gemaakt zijn:
• er is een PW 5 -monitor ingevoerd om de afname van het werken in PW te kunnen volgen;
• het percentage werken in PW is teruggedrongen van 30% in 2007 tot ca. 10% in 2008;
• het werken met de ‘extra veiligheidsman’ is volledig uitgebannen;
• er wordt niet meer gewerkt in de beveiligingsklasse PW in de nacht.
De branche heeft de positieve ontwikkelingen van toegenomen arbeidsveiligheid in combinatie
met aanzienlijke verkeersgroei kunnen realiseren door:
• meer aandacht voor arbeidsveiligheid bij ProRail en opdrachtnemers;
• inzet van innovatieve middelen en methoden, zoals de videoschouwtrein en de mobiele
werkplaats op een aantal trajecten;
• lokale optimalisaties binnen het OHR; en,
• meer gebruik maken van het ‘nachtgat’.
In 2009 zet ProRail deze positieve ontwikkelingen door. Het werken in PW zal verder worden
gereduceerd tot maximaal 8%. Verdere uitrol dan wel implementatie van innovaties (schouwtrein,
mobiele werkplaats, beheerste toelating, blokschakelaars) zal veilig(er) werken aan het spoor
bevorderen. ProRail zal de aandacht voor arbeidsveiligheid binnen en buiten ProRail verhogen.
Systeemveiligheid
Systeemveiligheid betreft de veiligheid van diegenen die aanwezig zijn in het railverkeer, zoals
spoorwegpersoneel, (over)weggebruikers en overige passanten in de nabijheid van het spoor.
6
Ook hier geldt dat vanaf 2009 de targets voor de KPI’s aansluiten op de Europese definitie .
Onderstaande tabel geeft inzicht in de targets voor de interne KPI Veiligheid: Botsingen trein-trein
KPI Veiligheid: Botsingen trein-trein
Operational Excellence
Veiligheid
KPI Veiligheid: aantal botsingen Trein-Trein
Realisatie

Prognose

2007

2008

2009

2010

2011 e.v

n.v.t

3 (0,02)

3 (0,02)

3 (0,02)

2 (0,01)

Ambitie

ProRail volgt alle incidenten op het spoor, ook die buiten de Europese norm vallen. De
verwachting is dat het STS-programma (m.n. machinistenprogramma en invoering ATB Vv 7 )
zullen bijdragen aan afname van deze botsingen trein-trein.
Onderstaande tabel geeft inzicht in de targets voor de interne KPI Veiligheid: Aantal ontsporingen

5

PW: Persoonlijke Waarneming

6

Zoals die internationaal (UIC en ERA) zijn gedefinieerd. Incidenten waarbij doden of gewonden zijn gevallen of een

schade van meer dan EUR 150.000 is geleden,
7

ATB Vv: Automatische Trein Beïnvloeding Verbeterde versie, ingrijpen beneden de 40 km/u
Beheerplan ProRail 2009

19

KPI Veiligheid: Aantal ontsporingen
Operational Excellence
Veiligheid
KPI Veiligheid: aantal ontsporingen
Ambitie

Realisatie

Prognose

2007

2008

2009

2010

2011 e.v

n.v.t

5 (0,03)

5 (0,03)

3 (0,02)

2 (0,01)

Analyses hebben laten zien dat het overgrote deel van ontsporingen is gerelateerd aan
vervoersprocessen (wisselbediening niet centraal bediende gebieden, rangeerprocessen,
aanrijdingen met stootjukken) ProRail zet zich maximaal in om de prestaties te verbeteren.
Hiervoor zal nauw worden samengewerkt met de vervoerders om zo verbeteracties te realiseren
en daarmee ontsporingen te voorkomen. ProRail gaat er vanuit dat dit tot gewenst resultaat zal
leiden.
Verbeterprogramma’s
Programma Stoptonend Sein (STS)
De doelstelling van het programma is het aantal STS passages in 2009 met 50% ten opzichte
van het jaar 2003 te reduceren. Ook moet in 2009 het risico dat een passage STS met zich
meebrengt met 75% zijn gereduceerd ten opzicht van 2003. Bij recidive seinen wordt sinds 2008
standaard onderzocht of een instelvoorschrift mogelijk is als risicoreducerende maatregel.
In 2008 zijn circa 1000 geselecteerde seinen voorzien van ATB Vv. Ten aanzien van de
inbouwkasten in het materieel kan gemeld worden dat er van de 1795 kasten er eind 2008 1450
geplaatst zullen zijn.
Programma Verbeteren Veiligheid Overwegen (PVVO)
De realisatie van het PVVO zal conform separaat gemaakte afspraken met V&W onverminderd
worden voortgezet
Landelijk treinbeïnvloedingsysteem
Op de trajecten Maastricht-Visé en Roosendaal-Essen wordt een treinbeïnvloedingsysteem
geïmplementeerd/geïnstalleerd. Met de oplevering in 2010 zal heel Nederland voorzien zijn van
een treinbeïnvloedingsysteem.
Tot de maatregelen behoren ook de reguliere activiteiten zoals beschreven in het Veiligheids
Management Systeem. Zo wordt bijvoorbeeld ter voorkoming van suïcide en vandalisme de
huidige voorziening aan hekwerken en camera’s vervangen en uitgebreid.
2.3.3

Milieumanagementsysteem

Het MMS is eind 2006 door de Raad van Bestuur bekrachtigd en ingevoerd. Daarmee geeft
ProRail invulling aan artikel 7 van de aan haar verleende beheerconcessie. In navolging van het
VMS is ProRail nu bezig met een verbeterslag van het MMS: verdieping en concretisering.
Eén van de elementen van het MMS is het vaststellen van de bedrijfsdoelstellingen voor milieu.
De uitgangspunten daarbij zijn:
• Compliance (voldoen aan wet- en regelgeving), en;
• Vaststellen van een verdergaande ambitie voor:
- Natuur- en landschap;
- Energie.
Ook in 2009 loopt voor emplacementen het Uitvoeringsprogramma Geluid Emplacementen
(UPGE) om te kunnen voldoen aan de vereiste milieunormen.

20

Beheerplan ProRail 2009

Ter uitvoering van de ambitie voor natuur- en landschap zijn door de bedrijfseenheden in 2008
implementatieplannen geformuleerd voor de komende jaren. Voor energie heeft ProRail in 2008
het Energiebesparingsplan (EBP4) voor de periode 2009 – 2010 opgesteld. Dit plan behoeft de
goedkeuring van SenterNovem. Deze goedkeuring wordt voorzien eind 2008.
Het behalen van de milieuprestaties is onderdeel van het dagelijks werk. Het continu verbeteren
door het initiëren van verbeterprogramma's hoort daarbij.
Er kan in 2009 sprake zijn van een verzoek aan ProRail om de uitvoering van sanering van geluid
op zich nemen, samenhangende met de wijziging van de geluidswetgeving tot invoering van
geluidproductieplafonds. De wijze van opdracht geven is nog in onderzoek bij het ministerie van
V&W in overleg met het ministerie van VROM.

Beheerplan ProRail 2009

21

3 Consultatie van de prestaties
ProRail dient over de uitvoering van de KPI’s met de bijbehorende grenswaarden en
meetsysteem en de maatregelen op het gebied van toegankelijkheid, veiligheid en milieu overleg
te hebben gevoerd met de betrokken capaciteitsgerechtigden. Met betrokken gerechtigden
worden aanvragers van capaciteit bedoeld.
Verplicht is: “een weergave van de in het overleg, bedoeld in artikel 4, eerste lid, naar voren
gebrachte zienswijzen en, voor zover het Beheerplan afwijkt van die zienswijzen, een deugdelijke
motivering van die afwijking”. Dit gaat niet om beantwoorden van vragen, maar om aantoonbaar
samen met capaciteitsgerechtigden tot plan- en prestatieontwikkeling komen.
Dit jaar hebben alleen vervoerders capaciteit aangevraagd, daarom zijn uitsluitend vervoerders
benaderd (en geen concessieverleners) waarmee een Toegangsovereenkomst 2008 is gesloten.
3.1

Consultatieproces
De in dit Beheerplan vermelde prestaties en maatregelen op het gebied van o.a.
beschikbaarheid, toegankelijkheid, veiligheid en milieu zijn voorgelegd aan de vervoerders.
ProRail wil hiermee samen met vervoerders het fundament leggen voor afspraken in de sector.
Door wisselende reacties van vervoerders uit het verleden enerzijds en de verplichting vanuit de
Beheerconcessie om de prestaties van ProRail te consulteren bij gerechtigden anderzijds, is er
voor 2009 gekozen om de prestaties en maatregelen bondig te presenteren.
Ten behoeve van het overleg met vervoerders is een factsheet “Aanbod ProRail prestaties 2009
aan spoorwegondernemingen” opgesteld (zie bijlage 6) De factsheet houdt in dat naast de
prestaties voor 2009 en de ambities voor de jaren erna, gedifferentieerde realisatiecijfers 2007
per baanvak zijn opgenomen.
Nieuw in de informatievoorziening zijn de gedifferentieerde cijfers per reizigervervoerders voor de
benutting en beschikbaarheid.
In het aanbod zijn per prestatie de niveaus aangegeven van:
• de realisatie in het kalenderjaar 2007;
• de waarde in het model toegangsovereenkomst 2008;
• het aanbod voor 2009; en
• de ambitie voor 2010.
Voorafgaand aan de formele consultatie zijn de beoogde vorm en inhoud vroeg in het proces
getoetst aan de behoefte van de vervoerders.
Mede aan de hand van de factsheet is met vervoerders de dialoog aangegaan om afspraken te
maken ten behoeve van de nog te sluiten Toegangsovereenkomst 2009. Daarnaast is aan
vervoerders gevraagd om te reageren op de prestaties en maatregelen, zodat hun reacties
kunnen worden meegenomen in dit Beheerplan.

3.2

Reacties en acties uit het consultatieproces
Reacties
Een aantal vervoerders heeft schriftelijk gereageerd op het aanbod van prestaties en
maatregelen in de factsheet. Deze vervoerders hebben opbouwende opmerkingen geplaatst; een
totaal overzicht van de inhoud en de reactie van ProRail is opgenomen in bijlage 6.

22

Beheerplan ProRail 2009

Kern van de reacties:
• Vorm en wijze van consultatie past beter dan voorgaande jaren bij de behoefte van de
vervoerders, soms kunnen prestaties echter beter toegelicht worden;
• Niet alle prestaties en ambities passen volledig op de wens van de vervoerders;
• Op enkele gebieden wordt verzocht in de toekomst rekening te houden met een
specifieke dienst of product en deze te integreren in het prestatieaanbod.
Daarnaast hebben vervoerders opmerkingen gemaakt over de prestatieregelingen, de
toegangsovereenkomst of het Beheerplan in het algemeen; deze worden afzonderlijk behandeld
in het lopende overleg over de toegangsovereenkomst.
Acties
Concrete resultaten uit acties naar aanleiding van de consultatie 2008 zijn: de ontwikkeling van
de KPI Treinpad en het opnemen van de KPI Punctualiteit in het dashboard.
De KPI Treinpad komt tegemoet aan de vraag van de vervoerders om de prestaties van ProRail
op het spoor transparant inzichtelijk te maken. Met punctualiteit stelt ProRail zichzelf zichtbaar
mede verantwoordelijk voor de situatie op het spoor, door zich te conformeren aan de geldende
norm.
Om in de toekomst, in bijvoorbeeld de consultatie en de toegangsovereenkomst, beter inzichtelijk
te maken wat ProRail aan producten en diensten aanbiedt en onder welke voorwaarden, stelt
ProRail een productenboek op. Medio 2009 wordt een eerste versie ter consultatie aangeboden.
De producten en diensten moeten op den duur zichtbaar terugkomen in het prestatiedashboard.
Verder zet ProRail met de doorontwikkeling van het dashboard een grote stap in het mogelijk
maken van differentiatie van de KPI’s. In de consultatie 2009 is in het aanbod een inzicht
gegeven op basis van realisatiecijfers 2007 per vervoerder. Per 2009 zet ProRail in op een
differentiatie van elk van de KPI’s naar klant, product op spoorlijn. Voorlopig zal dit alleen
nacalculatorisch gebeuren om ProRail een basis te geven waarop er toekomstig een
gedifferentieerd aanbod kan worden gedaan. Dit is een nadrukkelijke wens van de klanten van
ProRail.
Resultaten
ProRail heeft in overleg over afzonderlijke bijdragen van ProRail en haar klanten aan de reinheid
en sociale veiligheid het verzoek gekregen om haar ambities bij te stellen. ProRail zal voor het
vaststellen van de prestaties voor reinheid en sociale veiligheid ’s avonds meegaan met de wens
van de vervoerders en een hogere ambitie vaststellen. Dit betekent:
-

De KPI Reinheid aan te passen naar 55% i.p.v. 53% voor 2009 en 2010;
De KPI Sociale veiligheid ‘s avonds aan te passen naar 58% i.p.v. 55% in 2009.

Afwijkingen ten opzicht van voorgestelde normen
Een ander verzoek tot aanpassing van de ambitie, echter ditmaal in een minder ambitieuze norm
zal door ProRail niet worden gevolgd. ProRail is van mening dat dit niet past in de cultuur van
continue verbetering. Dit betekent:
-

De KPI Sociale veiligheid overdag niet aan te passen naar 84% i.p.v. 86% in 2009 en
2010;

In bijlage 6 is ter informatie het volledige verslag van de consultatie opgenomen.

Beheerplan ProRail 2009

23

4 Continue Verbeteren
In dit hoofdstuk gaat ProRail in op het proces van continue verbeteren. In 2008 hebben met name
de volgende initiatieven bijgedragen aan dit proces:
•
Uitbreiding van de interne analyses op het gebied van scenario en prestatieanalyse
•
Railwaybenchmark 2008
•
Risicomanagement
•
Aanbevelingen vanuit uitgevoerde onderzoeken van o.a. Holland Consulting Group
(HCG) 8 en McKinsey 9
Voor zover deze initiatieven niet al in huidige sturing een plaats hebben wordt in de laatste
paragraaf van dit hoofdstuk stilgestaan bij de wijze waarop deze initiatieven een impact hebben
op de prestaties van ProRail.
4.1

Scenario en Prestatie Analyse
ProRail werkt continu aan het verbeteren van de sturing, beheersing en onderbouwing van kosten
en prestaties. In 2008 heeft ProRail hiervoor de derde prijs gewonnen als “Slimste organisatie”
van Nederland 2008. De prijswinnaars zijn gekomen uit ruim honderd en twintig organisaties die
gedurende twee maanden zijn onderzocht op aspecten die volgens de jury van doorslaggevend
belang zijn voor creëren van een intelligente organisatie. Volgens de jury behalen intelligente
organisaties betere (financiële) resultaten.
“De winnaars dienen als voorbeeld voor andere bedrijven. Het intensief gebruik van
relevante stuurinformatie voor analyse, actie en het volgen en uitvoeren van de
strategie, is nog lang geen gemeengoed in Nederland.”
Deze derde prijs heeft ProRail bereikt door in de afgelopen jaren te investeren in de
professionalisering van haar organisatie.
Voor de sturing op de kosten en prestaties zijn
• In fra s tru c tu u r
• G e b r u ik
twee elementen essentieel, te weten: de
• W e tg e v in g
activiteiten die hiertoe leiden en bepaalde
• B u it e n d i e n s t s t e l l in g e n
• … .
uitgangspunten of omstandigheden waaronder
UU iittggaannggss-ProRail zijn werkt doet, zoals wetgeving, het
ppuunntteenn
gebruik en de complexiteit van de infrastructuur,
zoals weergegeven in het figuur 4.1

PPrreessttaattiieess

KK oosstteenn

• F u n c t i o n a l it e it
• K w a lite it
• C a p a c ite it

AAccttiivviitteeiitteenn

Figuur 4.1

• O n d e rh o u d
• T r e in d i e n s t l e i d i n g
• … .

ProRail heeft als eerste voor transparantie van
de realisatiegegevens op kosten, prestaties en
deze twee elementen gezorgd. Dit is bereikt
middels een business intelligence applicatie
(Rail-Focus). Met deze applicatie is informatie
uit verschillende gegevensbronnen
gecombineerd. Met behulp van deze (combinatie
van) gegevens zijn relaties vastgesteld tussen de
vier elementen. Tot slot is een model ontwikkeld
waarmee deze opgedane kennis kan worden
toegepast: met het model kunnen prognoses en
scenario’s worden doorgerekend.

8

HCG: toetsingsrapport “Kan ProRail op 1 januari 2008 op output sturen en gestuurd worden?”, 31 oktober 2007

9

McKinsey: rapport “Evaluatie voortgang ‘Op de Rails’ ”, 6 mei 2008

24

Beheerplan ProRail 2009

Concrete resultaten in 2008:
Tot 1 januari 2008 lag de focus op de ontwikkeling van de systematiek en producten. Op 1 januari
zijn de drie producten opgeleverd en nu ligt de focus op het gebruik van de producten.
ProRail gebruikt sinds 2008 de prognoses waarin veranderingen van uitgangspunten zijn
doorgerekend bij het opstellen van haar jaarplannen. Enerzijds zijn de financiële consequenties
verwerkt in onze meerjarenreeksen 10 en anderzijds zijn deze prognoses voor ProRail reden om te
onderzoeken of extra maatregelen nodig zijn bij te sturen op zijn kosten en prestaties. Op deze
wijze houdt ProRail rekening met de verwachte vervoersgroei in de komende jaren en versterkt
dit de besluitvorming bij bijvoorbeeld investeringsvoorstellen.
Ook in 2009 zal ProRail deze systematiek verder doorontwikkelen met de focus op de volgende
punten:
1.
2.
3.

Koppelen van activiteiten aan bestaande analyses voor prestaties en kosten;
Analyses gericht op concrete besparingen, aantoonbare efficiency of beperking van risico’s;
Benchmarking. Door de prestaties en kosten van ProRail te vergelijken met die van onze
Europese collega’s wil ProRail op basis van de onderliggende activiteiten bepalen welke
effecten bijsturing op (één van de) activiteiten heeft op de behaalde resultaten;
4. Gedifferentieerd inzicht in opbrengsten, kosten en prestaties per spoorlijn, product en klant.
Resultaten van de analyses moeten leiden tot een betrouwbaar kosten en prestaties per
spoorlijn, product en klant. Doel is om het mogelijk te maken om per spoorlijn te gaan
differentiëren in gevraagde kwaliteit en prijs.

4.2

Railwaybenchmark
Benchmarking is een effectief middel om de eigen organisatie continu scherp te houden en te
verbeteren. Al ruim tien jaar benchmarkt ProRail jaarlijks met zijn Europese collega’s de kosten
van de railinfrastructuur. Daarnaast heeft ProRail in het eerste kwartaal van 2008 een benchmark
onder de Europese netwerkmanagers (en Japan) uitgevoerd waarin ook nadrukkelijk de
prestaties zijn meegenomen.
0,4

100

80

0,3

60

59,1

0,2
91,8
40

77,7
54,2

20

0,1

47,9

42,1

41,1

K

N

27,9

0,0

L

D

E

ProRail

Benutting 2006

10

J

Nederland

E

M

N

F

D

K

Totaal aantal doden per mln treinkm (2004-2006)

De opgestelde prognoses zijn aan de verschillende bedrijfseenheden van ProRail geleverd. Zij hebben hun plannen

mede hierop gebaseerd. Uiteraard zijn in de uiteindelijke plannen ook de effecten van nieuwe technieken of werkwijzen,
taakstellingen, organisatiekeuzes etc. meegenomen. Deze effecten zijn niet te modelleren in het Bedrijfsmodel dat is
gebaseerd op realisatiegegevens. Deze prognoses zijn daarom niet expliciet terug te vinden in dit Beheerplan, maar
vormen in het proces van planning en budgettering een belangrijke schakel.
Beheerplan ProRail 2009

25

10,00
9,00
8,00
7,00

140
2003

6,00

2004

5,00

120
100

2005
4,00

2006

80

3,00

60

2,00

40

1,00

20

125,7
107,5
57,8

49,7
34,8

23,4
-

0,00
D

E

ProRail

J

K

D

N

LCC per treinkilometer

E

ProRail

J

K

N

Verstoringen per treinkilometer 2006

Legenda: Overige onderzoekspeers zijn, in lijn met UIC grondslagen, geanonimiseerd

Uit de vergelijking blijkt dat ProRail één van de beter presterende netwerkmanagers van Europa is,
met name op de gebieden beschikbaarheid, benutting en veiligheid. Zie hiervoor bovenstaande
figuren.
De benchmark heeft bijgedragen aan het verbeteren van ons prestatiedashboard en de ambities
die hieruit voortvloeien. Concreet heeft dit op korte termijn geleid tot de aanscherping van onze
veiligheid-KPI’s. Het onderzoek naar Train Delay Minutes en de mogelijkheden voor onze sturing
komt ook voort uit de benchmark.
Verder is ProRail met een internationale werkgroep bezig met een inventarisatie waaruit moet
blijken welke beleidskeuzen hebben geleid tot specifieke scores. ProRail vervult een trekkende
rol in deze werkgroep. ProRail denkt uit de inventarisatie mogelijkheden tot verbetering te krijgen.
Onderstaand figuur geeft een beeld van de manier waarop rijksbreed wordt gekeken naar de
benchmarkcyclus.

Met wie en
hoe?
Evaluatie

Indicatoren
en
instrumenten

1
Verbeteren
eigen
situatie

2

7

3

6
Opsporen
verbeteringsmogelijkheden

26

4
5

Vergelijken
en
analyseren

Signaleren
verschillen

Met de uitgevoerde benchmark 2008
plaatst ProRail zich tussen fase 4 en 5,
namelijk het signaleren van verschillen
en op zoek gaan naar de juiste
leerpartners
Naar aanleiding van deze benchmark
zijn concrete acties ter verdere
verbetering genomen, deze acties
moeten leiden tot het doorgroeien naar
stap 7 bij het ingaan van de volgende
verplichte benchmark in 2011.

Op zoek naar
leerpartners

Beheerplan ProRail 2009

De ondernomen acties in 2008 houden in dat:
•

•

•

ProRail is toegetreden tot de ‘European asset management’ werkgroep waarin stil wordt
gestaan bij best practice KPI’s voor assetmanagement en optimalisatie van het
assetmanagementproces. Om optimaal te profiteren van de deelname vervult ProRail
een sterk trekkende rol binnen de werkgroep om deze tot een succes te maken.
Met de ontwikkelde applicatie Rail-Focus eenvoudig interne vergelijkingen zijn te maken
tussen bijvoorbeeld regio’s en contractgebieden. Een concrete toepassing hiervan is de
uitgevoerde analyse die leidt tot efficiëntere en effectievere onderhoudscontracten in
2009 met onze onderhoudsaannemers.
ProRail gebruikt benchmarking bij de doorontwikkeling van het ProRail
prestatiedashboard; in het dashboard zijn enkele internationale normen en trends
overgenomen.

Voor 2009 zullen de volgende activiteiten worden uitgevoerd:
• Naast van andere spoorbedrijven, kan ProRail leren van andere organisaties op meer
organisatorische aspecten. ProRail zal daarvoor actief deelnemen aan de Rijksbrede
Benchmark Groep (RBB) Hier denkt ProRail waardevolle bijdragen te krijgen van andere
deelnemende organisaties als Rijkswaterstaat en de Rijksgebouwendienst.
• Inrichten van een benchmarkbibliotheek ten behoeve van de inbedding van
benchmarking in de Planning & Control cyclus
• Voor het interne benchmarken gaat ProRail meer en meer prestaties gedifferentieerd
naar spoorlijnniveau beschikbaar maken.
4.3

Risicomanagement
ProRail beheerst de risico’s, die het realiseren van de doelstellingen van ProRail kunnen
bedreigen, effectief en efficiënt. Hiertoe heeft ProRail een systeem van risicomanagement
11
ingericht dat intern en extern is geaudit.
ProRail hanteert voor de opzet van risicomanagement een systeem dat gebaseerd is op het
Enterprise Risk Management Framework (ERMF) van het ‘Committee of Sponsoring
Organizations of the Treadway Commission’ (COSO). In 2006 is de implementatie van dit
systeem gestart waarmee ProRail op een effectieve manier de risico’s kan inventariseren,
rapporteren en beheersen. Daarmee is risicomanagement een integraal onderdeel van de
planning- en controlcyclus.
Om het risicomanagement proces te ondersteunen heeft ProRail een risicoregister
geïmplementeerd en heeft de Raad van Bestuur de risico acceptatiegraad vastgesteld.
De Raad van Bestuur heeft samen met de Directieraad vanuit het totale risicoregister de
toprisico’s voor ProRail bepaald.
De risico’s van ProRail worden voortdurend gemonitored via de kwartaalrapportages en integraal
besproken met de directie. Hierbij zijn voor deze risico’s, indien nodig, aanvullende
beheersmaatregelen getroffen, die mogelijke gevolgen kunnen beperken dan wel helemaal
kunnen voorkomen.
De afdeling audit draagt zorg voor een continue monitoring van de beheersing van risico’s.
Ontwikkelingen
Het is essentieel om voortdurend goed zicht te houden op gebeurtenissen en omstandigheden
die het behalen van de bedrijfsdoelstellingen kunnen bedreigen. Jaarlijks worden op verschillende
niveaus in de organisatie Risk en Control Self Assessments gehouden.
11

Audit Ernst & Young: Onderzoek naar de beheersing van de uitvoering van de concessie ( controleprotocol 2008; par

2.3)
Beheerplan ProRail 2009

27

4.4

Verwachte toekomstige ontwikkelingen KPI’s
Op basis van het proces van continue verbeteren zijn het volgende prestaties inclusief
bijbehorende systemen en processen die in 2009 getest en waar mogelijk gereed gemaakt
worden voor het maken van contractafspraken.
KPI Treinpad

Operational Excellence
Diensten & Proces

KPI Treinpad

De KPI Treinpad geeft inzicht in de wijze waarop ProRail in staat is de dagelijks geplande treinpaden
daadwerkelijk te leveren aan haar klanten. Daarmee is dit een KPI die een belangrijk deel van wat onze
klanten ons vragen en wat ProRail in staat is om te leveren, weergeeft. Deze KPI is een resultaat van
een nauwe samenwerking met NS en Syntus. De KPI geeft weer hoe ProRail voor haar vervoerders
relevante prestaties in haar dashboard vertaalt.
In 2009 zal ProRail in overleg met de vervoerders tot een grenswaarde voor 2010 komen.

Met betrekking tot de KPI Treinpad staat het systeem en zal ProRail met ingang van Q1 2009
gaan sturen op de realisatie op de KPI. Er zijn echter nog geen normen afgesproken welke
gehaald moeten worden, sturing vindt plaats op de resultaten uit de voorgaande periode. Dit is
ook in overeenstemming met de afspraken die met de betrokken vervoerders gemaakt zijn.
Vanaf Q3 2008 krijgen Syntus en NSR de realisatiecijfers. Via de kwartaalrapportages zal het
ministerie op de hoogte worden gehouden van de ontwikkelingen.
ProRail zal in overleg met de vervoerders tot acceptabele normen moeten komen. Deze zullen in
de consultatieronde 2010 worden gepresenteerd.
KPI Herstelcapaciteit
ProRail levert haar diensten tegen een optimale kwaliteit. Toch kan het voorkomen dat er
situaties ontstaan waarin rijwegen versperd raken. Ongeacht de reden stelt ProRail alles in het
werk om in deze situatie de vervoerders indien mogelijk een alternatief te bieden en de reiziger
van adequate reisinformatie te voorzien. Dit noemt ProRail haar herstelcapaciteit (‘Recovery
Power’) en deze prestatie komt tot uitdrukking in een tweetal KPI’s, te weten:
• KPI Herstelcapaciteit: Informatievoorziening CTA bij verstoorde situatie.(Deze KPI wordt
verder toegelicht in de bijlage, hoofdstuk 2.4)
• KPI Herstelcapaciteit: Alternatief aangeboden treinpaden
Voor de laatstgenoemde KPI wordt met de vervoerders een norm ontwikkeld in 2009. De
objectieve KPI Informatievoorziening CTA bij verstoorde situatie is een interne KPI.
KPI Herstelcapaciteit: Alternatief aangeboden Treinpaden
Operational Excellence
Herstelcapaciteit
Wanneer een verstoring optreedt, is het zaak dat het treinverkeer hier zo min mogelijk last van ervaart.
Toch kan het zijn dat door een verstoring een treinpad gedurende een periode niet bereden kan
worden. In deze situatie zorgt ProRail er door middel van bijsturing voor dat het dagplan beperkte
hinder ondervindt door het leveren van alternatieve treinpaden. In onze sturing meten wij de mate
KPI Herstelcapaciteit: Alternatief aangeboden treinpaden
waarin onze verkeersleiding in staat is een alternatief treinpad te bieden wanneer het geplande treinpad
niet leverbaar is. In 2009 zal ProRail in overleg met de vervoerders tot een grenswaarde voor 2010
komen.

Door middel van de KPI Herstelcapaciteit: Alternatief aangeboden treinpaden maakt ProRail
inzichtelijk wat de prestatie is op onderdeel c) kwaliteit van de (bij)sturing van artikel 6 van de
Beheerconcessie.
28

Beheerplan ProRail 2009

KPI Railsustainability index
Operational Excellence
Diensten & Proces

KPI Sustainability Index

Deze sustainability index beschrijft de verhouding tussen het theoretische vervangingsmoment van
onze infrastructuur en de gerealiseerde vervangingen. Te vroeg of te laat vervangen heeft beide
mogelijke negatieve effecten: indien de vervangingsinvesteringen hoger zijn dan de afschrijvingen
vervangen we de infra mogelijk te vroeg en is dit niet kostenefficiënt, indien de afschrijvingen hoger zijn
dan de vervangingsinvesteringen zijn we mogelijk onze infrastructuur aan het ‘uitwonen’. Derhalve is
sturing op de tijdige vervanging van onze assets noodzakelijk.
Met deze KPI maken wij tevens de match tussen de vergoeding van de afschrijvingskosten in de
financiële reeks en de gerealiseerde vervangingsinvesteringen.

KPI Train Delay Minutes
Operational Excellence
Diensten & Proces

KPI Train Delay Minutes

In de Nederlandse spoorsector wordt Punctualiteit gebruikt om het dienstverleningsniveau van de
sector uit te drukken. Punctualiteit staat voor het percentagetreinen dat binnen de gestelde norm ( < 3
of 5 min) arriveert op een meetpunt. Internationaal wordt echter de KPI Train Delay Minutes gebruikt.
ProRail zal in 2009 in samenwerking met Europese collega’s de KPI Train Delay Minutes gaan testen
op het Nederlandse spoor.

De punctualiteit is Nederland bevindt zich op een historische hoogtepunt. Om toch een stap
voorwaarts te kunnen maken betekent dit differentiatie op het gebied van dispunctualiteit. Bij
Train Delay Minutes draait het om het inzichtelijk maken van de veroorzaker van verstoringen en
de gevolghinder voor gerechtigden. Dit inzicht moet bij alle betrokkenen leiden tot het beperken
van storingsoorzaken. In eerste instantie zal ProRail deze KPI vooral op zichzelf betrekking laten
hebben.
KPI Lost Time Injuries (arbeidsveiligheid)
Operational Excellence
Veiligheid
KPI Lost Time Injuries

Onderzocht wordt of de in de industrie zeer gangbare KPI “Lost Time Injuries” door de branche wordt
geadopteerd (in samenwerking met Railalert).

Vanuit de in 2008 uitgevoerde Benchmark zijn op het gebied van veiligheid de bestaande KPI’s
aangescherpt. Een andere ontwikkeling die vanuit de benchmark is gebleken is de ontwikkeling
van Lost Time Injuries, welke ingaat op de arbeidsveiligheid. In 2009 zal worden onderzocht of
deze KPI van toegevoegde waarde is voor de sturing op veiligheid.
KPI Aandeel mobiliteit
Klant

omschrijving / prestatieniveau

Mobiliteit
KPI Aandeel mobiliteit

Bij het ontwikkelen van deze KPI wordt samenwerking gezocht met Rijkswaterstaat.

De voorlopige doelstelling van de KPI Mobiliteit is het meten van het aandeel in de mobiliteit van
de trein tijdens de spitsuren in de brede randstad. ProRail onderneemt, mede als invulling van de
aanbeveling van HCG, in 2009 actie door in samenwerking met Rijkswaterstaat te onderzoeken
of de benodigde gegevens hiervoor blijvend en stabiel beschikbaar zijn. Met deze KPI wil ProRail
sturen op een toename in de maatschappelijke waarde van het spoor. Ook zal gezamenlijk met
NS de permanente meting van het aantal reizigers worden vormgegeven.
Beheerplan ProRail 2009

29

5 Financiële randvoorwaarden
Inleiding
In de opzet van dit Beheerplan worden de verwachte productiecijfers weergegeven. Dit zorgt voor
een goede afstemming tussen de productie- en de financieringsbehoefte. Hiermee wordt naar
verwachting overloop beperkt en kan ProRail een subsidieaanvraag doen die aansluit bij de cashbehoefte in het jaar 2009. In de kwartaalrapportages zal op deze manier ook een betere
aansluiting worden gevonden met de realisatiecijfers. De impact is het grootst op de
vervangingsinvesteringen, geoormerkte programma’s en investeringen Kleine projecten.
ProRail groeit toe naar een reguliere opstelling van de balans en de resultatenrekening met een
strikte scheiding tussen kosten en uitgaven (investeringen) Deze opstelling is doorgevoerd in
hoofdstuk 5.2 van dit Beheerplan.
ProRail voorziet een toename in de kosten van uitbesteed werk en beheer. Dit wordt voor een
belangrijk deel veroorzaakt door de prijsstijgingen boven de indexatie van de inkomsten, maar
ook door een aantal andere belangrijke factoren:
• ProRail heeft meer en kwalitatief betere infrastructuur, waarbij bepaalde nieuwe
technologieën meer onderhoud vragen. Dit vertaalt zich in de mutaties infrastructuur.
Voornamelijk de nieuwe beveiligingstechnologie (‘interlocking’) heeft een hogere
onderhoudsintensiteit.
• Hogere (arbeids-)veiligheid in het spoorsysteem door het nieuwe onderhoudsrooster en
de implementatie van het Normenkader Veilig Werken. Het onderhoudsrooster is
natuurlijk ook een gevolg van de hogere intensiteit en betere benutting van het spoor.
• De extra beheerkosten van InfoPlus, ICT-licenties en het geïntensiveerde beheer van de
verkeersleidingsystemen (BNS)
Hiernaast probeert ProRail door slimmer contracteren de kosten structureel te verlagen. Hierin
slaagt zij steeds beter, mede met behulp van een nieuw ontwikkeld contract, het Prestatie Gericht
Onderhoud (PGO)-contract, dat wordt aanbesteed. In 2008 is het eerste contract (contractgebied
"Gelre") aanbesteed; in de komende jaren zullen meer contractgebieden volgen. In eerste
instantie verschuift een deel van de kosten naar interne lonen en salarissen door intensiever
contractbeheer. Uiteindelijk zal het tot een daling van de kosten voor kleinschalig onderhoud
leiden.
De lonen en overige kosten nemen structureel toe. Dit wordt met name veroorzaakt door hogere
personeelskosten die voor het vaste personeel CAO-gedreven zijn en voor het andere belangrijk
deel samenhangen met een relatief hoog inhuurpercentage. Vooral op het gebied van ICT beheer
en projectmanagement en -ondersteuning is het moeilijk om mensen in eigen dienst te krijgen en
blijft een substantieel deel van deze mensen ingehuurd, met hogere kosten. Tevens zijn de
kosten voor kantoorautomatisering en huisvesting gestegen in samenhang met het grotere
personeelsbestand.
Concluderend zien we dat de extra kosten in 2009 kunnen worden opgevangen binnen het totale
financiële kader. ProRail zal in het komende jaar een strategische analyse uitvoeren op eventuele
lange termijn verschuivingen in de financiële middelen. Hierin zal een mogelijke intensivering van
ICT beheer en investeringen worden meegenomen. De uitgangspunten die ProRail zal hanteren
in de strategische analyse betreffen:
•
Handhaven van minimaal het huidige prestatieniveau met gerichte verbeteringen;
•
Streven om meerjarig binnen de huidige financiële reeksen te blijven;
•
Uitwerking van de strategische analyse in een aantal scenario’s om een goede kosten-,
baten- en risicoafweging te kunnen maken;
•
Anticiperen op de sterk stijgende investeringsvolumes, die nog zullen worden versterkt
door het programma “Ruimte op de rails”.
30

Beheerplan ProRail 2009

In het eerste gedeelte van dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven op basis van activiteiten.
De activiteiten zijn in vier aparte overzichten weergegeven: functiehandhaving, functiewijziging,
geoormerkte projecten en verkenning en innovatie. In het tweede gedeelte wordt het
exploitatieoverzicht getoond, waarin de kosten, de opbrengsten en het bedrijfsresultaat worden
gepresenteerd. Tenslotte volgt een overzicht van de belangrijkste wijzigingen in wet- en
regelgeving, de randvoorwaarden en de financiële risico’s.
5.1 Activiteiten
In onderstaande tabel (tabel 5-1) is de verwachte productie voor 2009 en verder van de
activiteiten van ProRail weergegeven.
Activiteiten
(in EUR miljoen)
Functiehandhaving
Functiewijziging
Geoormerkte projecten
Verkenningen & Innovatie
Totaal Activiteiten (BHP 2009)

2008
959
667
47
4
1.676

2009
973
832
86
4
1.895

2010
1.038
1.182
212
4
2.436

2011
1.160
1.315
277
4
2.756

2012
1.223
1.153
250
4
2.629

2013
1.261
966
103
4
2.335

2014
1.286
720
47
4
2.058

2015
1.310
643
45
4
2.001

2016
1.260
647
35
3
1.946

2017
1.247
616
35
3
1.902

2018
1.254
602
35
3
1.895

2019
1.222
553
35
3
1.814

2020
1.229
397
40
3
1.669

2018
157
143
305
83
226
340
1.254

2019
157
144
304
83
214
320
1.222

2020
157
148
307
84
217
317
1.229

tabel 5-1: Activiteiten

5.1.1. Functiehandhaving
Functiehandhaving bevat een zestal categorieën:
• Beheer en calamiteitenorganisatie;
• Grootschalig onderhoud;
• Kleinschalig onderhoud;
• Onderhoud transfer;
• Vervangingsinvesteringen: Bovenbouw;
• Vervangingsinvesteringen: Overig.
De uitgaven voor functiehandhaving zijn weergegeven in tabel 5-2 (prijspeil 2009).
Functiehandhaving
(in EUR miljoen)
Beheer
Grootschalig Onderhoud
Kleinschalig Onderhoud
Onderhoud Transfer
Vervangingsinvesteringen: Bovenbouw
Vervangingsinvesteringen: Overig
Totaal Functiehandhaving (BHP 2009)

2008
135
120
279
63
204
159
959

2009
161
123
279
64
193
152
973

2010
159
128
284
71
196
200
1.038

2011
158
131
285
72
227
287
1.160

2012
156
137
292
75
226
338
1.223

2013
156
135
303
76
226
365
1.261

2014
156
137
304
79
227
385
1.286

2015
156
141
307
80
226
399
1.310

2016
156
142
307
81
217
358
1.260

2017
156
142
306
82
215
345
1.247

tabel 5-2: Functiehandhaving

Voor 2009 zullen de functiehandhavingactiviteiten binnen het beschikbare budget worden
uitgevoerd. Er zullen enkele verschuivingen plaatsvinden tussen de verschillende werkstromen,
die hieronder op hoofdlijnen en in de volgende paragrafen in meer detail worden toegelicht.
ProRail zal in de komende maanden een strategische analyse uitvoeren om te onderzoeken of er
12
ook op langere termijn verschuivingen of relevante veranderingen moeten plaatsvinden . Deze
zal ProRail separaat en ruim voor het Beheerplan 2010 communiceren.
Het werkpakket gerelateerd aan functiehandhaving ligt ruim (ca. EUR 75 miljoen) boven het
niveau van de Q2 prognose einde jaar 2008. Na 2009 zal het niveau verder gaan stijgen in lijn
met de reeksen in het Beheerplan. Ten aanzien van de overige vervangingsinvesteringen geldt
dat de productie hoger zal zijn dan in 2008, maar nog onder de aangegeven
financieringsbehoefte in het vorige Beheerplan. Middelen die in 2009 en 2010 ten opzichte van de
vorige Beheerplanopgaven niet zijn opgenomen, zullen worden ingehaald in de latere jaren.
Meerjarig blijft de investeringsreeks op hetzelfde niveau gehandhaafd.

12

Bijv. met betrekking tot het structurele niveau van Grootschalig Onderhoud, allocatie van middelen binnen

vervangingsinvesteringen, indexering uitbesteed werk en bestrijding RCF-gebreken (RCF: ‘Rolling Contact Fatigue’)
Beheerplan ProRail 2009

31

Binnen de vervangingsinvesteringen, ziet ProRail de ICT-component steeds belangrijker worden.
Dit wordt veroorzaakt door de bedrijfskritische rol die ICT-systemen vervullen in de planning en
be- of bijsturing van het railnetwerk. In 2009 en 2010 wordt rekening gehouden met een
verhoging van de ICT-gerelateerde investeringen van ongeveer EUR 12 miljoen ten opzichte van
2008. Deze toename is reeds in de verwachte productiereeksen overige vervangingen
opgenomen. Deze EUR 24 miljoen in totaal is in de latere jaren op de reeks in mindering
gebracht om op lange termijn het investeringsniveau nog stabiel te houden. De strategische
analyse zal duidelijkheid moeten verschaffen of hier een extra financieringsbehoefte uit zal
volgen.
De vervangingsinvesteringen voor verouderde beveiligingsinstallaties (als onderdeel van overige
vervangingen) hebben o.a. betrekking op het programma Mistral. Dit programma start met het
voorzien van drie corridors van elektronische interlocking die hiermee voorbereid zullen zijn op
migratie naar ERTMS. Er moet nog bepaald worden vanaf welke corridor de infra ook met
ERTMS wordt uitgerust. Dit leidt voor ERTMS en Mistral tot een integrale aanpak.
In onderstaande paragrafen is te zien dat ten opzichte van het Beheerplan 2008 als gevolg van
een nieuwe opstelling van de cijfers er enkele herrubriceringen hebben plaatsgevonden. Dat leidt
tot een reeks Beheerplan 2008 nieuw format. De bedragen conform Beheerplan 2008 nieuw
format sluiten per saldo aan op het Beheerplan 2008. In het vervolg van dit hoofdstuk wordt de
nieuwe reeks Beheerplan 2009 toegelicht ten opzichte van het Beheerplan 2008 nieuw format.
5.1.1.1 Beheer en Calamiteitenorganisatie
Onder Beheer en Calamiteitenorganisatie zijn de volgende uitgaven opgenomen:
• vergoeding beschikbaar stellen transportcapaciteit (TenneT);
• beheer regulier: uitgaven voor onder meer gas, water, elektra, belasting (OZB),
huurkosten en beleidsontwikkeling voor het primaire proces (o.a. productmanagement,
studies en onderzoek);
• verzekeringen: uitgaven ten behoeve van verzekeringspolissen voor
bedrijfsaansprakelijkheid, brand en bestuursaansprakelijkheid;
• beheer Post 21: het jaarlijkse beheer budget voor het softwareonderhoud van het
systeem Verkeersleiding (VKL) en van de Procesleidings- en Treinbeheersingssystemen
(PRL/TBS);
• beheer overig: de uitgaven ten behoeve van beheer voor verschillende netwerken,
camera’s op stations en de huur van verbindingen;
• calamiteitenorganisatie: uitgaven voor het zo snel mogelijk verhelpen van calamiteiten.
Beheer
(in EUR miljoen)
Beheerplan 2008 (excl. Indexatie)
Indexatie 2008
Beheerplan 2008 (oude format)
Mutaties intensiteit
HSL
Derdenwerken
Beheerplan 2008 (nieuwe format)

2008
128
128
0,1
0,2
6
135

2009
127
127
0,2
0,2
6
134

2010
128
128
0,2
0,2
5
134

2011
128
128
1
0,2
5
134

2012
128
128
1
0,2
5
134

2013
129
129
1
0,2
5
135

2014
129
129
1
0,2
5
135

2015
129
129
1
0,2
5
135

2016
129
129
1
0,2
5
135

2017
129
129
2
0,2
5
135

2018
129
129
2
0,2
5
135

2019
129
129
2
0,2
5
136

2020
129
129
2
0,2
5
136

Servicecontracten (verschuiving vanuit KO)
InfoPlus (verschuiving naar KO)
Functioneel (SAP) Beheer (verschuiving naar lonen)
Keyrail
Mutaties Beheer 2009
Indexatie 2009
Totaal Beheer (BHP 2009)

135

5
10,44
17
4
161

5
10,44
14
4
159

5
0,44
12
4
158

5
0,44
10
4
156

5
0,44
10
4
156

5
0,44
9
4
156

5
0,44
9
4
156

5
0,44
9
4
156

5
0,44
9
4
156

5
0,44
9
4
157

5
0,44
9
4
157

5
0,44
9
4
157

tabel 5-3: Beheer

Ten opzichte van de reeks “Beheerplan 2008 (nieuw format)” zijn de volgende wijzigingen
aangebracht:

32

Beheerplan ProRail 2009

Verschuivingen 13 :
• Servicecontracten (EUR 4,5 mln.)
ProRail heeft er voor gekozen bepaalde activiteiten, die tot 2008 onder KO vielen, onder
te brengen in diverse servicecontracten. Ten behoeve van de financiering van deze
servicecontracten vindt overheveling plaats van EUR 4,5 miljoen uit het KO-budget.
•

InfoPlus (-/- EUR 1,0 mln.)
ProRail zal in de eerste twee jaar (2009 en 2010) de exploitatiekosten van InfoPlus zelf
dragen en in de jaren daarna in rekening brengen aan vervoerders door hogere
gebruiksvergoeding. Deze activiteiten vallen onder kleinschalig onderhoud. In verband
met de budgettaire spanning binnen KO, vindt een overheveling van EUR 1 miljoen
plaats vanuit Beheer.

•

Functioneel (SAP) beheer (-/- EUR 0,4 mln.)
Deze verschuiving heeft betrekking op functioneel (SAP) beheer. Voor het
professionaliseren van het gegevensbeheer en het voeren van een pro-actief beleid is
extra capaciteit benodigd. Deze verschuiving betreft EUR 0,4 miljoen en wordt
overgeheveld naar lonen en overige bedrijfslasten.

•

Keyrail (EUR 3,9 mln.)
Dit betreft uitgaven beheer Keyrail (incl. GSMR) ad EUR 3,4 miljoen en verschuiving van
uitgaven van apparaatskosten naar beheer ad EUR 0,5 miljoen. De totale opbrengsten
hiervoor zijn onder overige bedrijfsopbrengsten verantwoord. De definitieve bepaling van
de extra scope ten aanzien van het beheer Keyrail (zogenaamde scope +’en) is nog
onderhanden. Dit wordt separaat van het Beheerplan opgelost.
14

Mutaties :
Daarnaast kent de reeks van Beheer en Calamiteitenorganisatie enkele mutaties waardoor de
hoogte van de begroting wijzigt:
• Kwaliteitsverhogende ICT-mutaties (ca. EUR 9 mln. structureel)
Voor komende jaren acht ProRail het noodzakelijk een aantal mutaties op ICT-gebied
door te voeren die leiden tot hogere beheeruitgaven. Het gaat dan met name om de huuren energiekosten van een Dubbel Nationaal Computer Centrum ad EUR 1 miljoen,
uitbreiding van licenties ad EUR 2,3 miljoen, versterking beheer BNS, die
verantwoordelijk is voor het onderhoud van de verkeersleidingsystemen, ad EUR 2,0
miljoen, versterken integrator rol ad EUR 1,4 miljoen en uitbreiding services ISVL
(InformatieSysteem VerkeersLeiding) en OCCR (Operationeel Controle Centrum Rail) ad
EUR 1,3 miljoen. De kosten van OCCR zullen na volledige in dienst name worden
doorbelast aan de gebruikers via de gebruiksvergoeding. De kwaliteitsverhogende
mutaties leiden tot een hogere beschikbaarheid doordat zowel operationeel beheer als
applicatiebeheer naar een hoger niveau worden getild. De huidige licenties zijn van een
te laag niveau om adequaat te kunnen reageren bij grote verstoringen.
•

13

Inbeheername Amsterdam-Utrecht (ca. EUR 4 mln. in 2009)
Voor het in beheer nemen van de spoorverdubbeling Amsterdam-Utrecht worden extra
activiteiten uitgevoerd, die niet zijn voorzien in het project zelf. Het betreft zowel tijdelijke
activiteiten voor de overdracht van tekeningen, documentatie en infragegevens, als ook
extra activiteiten ten behoeve van het (voorbereiden van) in onderhoud nemen. In het
Beheerplan 2009 is EUR 4,0 miljoen aan extra kosten opgenomen.

De reeksen in het Beheerplan kennen enkele verschuivingen tussen de uitgavenrubrieken binnen een jaar; de hoogte

van de begroting per jaar wijzigt hierdoor niet.
14

De reeksen in het Beheerplan kennen mutaties; hierdoor wijzigt de hoogte van de begroting.
Beheerplan ProRail 2009

33

•

NEN 3140 (EUR 2,5 mln. in 2009; totaal EUR 9 mln. in periode 2009-2011)
De elektrotechnische laagspanningsinstallaties op stations voldoen niet aan de
veiligheidseisen die wettelijk daaraan gesteld worden (NEN 3140) Na een aantal jaren
van gedoogbeleid wordt er nu strenger gehandhaafd om de installaties aan de NEN 3140
te laten voldoen. Daarom start ProRail samen met NS Poort een project. De uitgaven
bedragen in totaal EUR 9 miljoen, waarvan EUR 2,5 miljoen in 2009.

Indexering:
De uitgaven zijn ten opzichte van het Beheerplan 2008 naar prijspeil 2009 geïndexeerd met 2¾%
conform de verwachte prijsontwikkeling “consumentenprijsindex” (CEP 2008 15 )
5.1.1.2 Grootschalig onderhoud
Grootschalig onderhoud (GO) bestaat uit projectmatige activiteiten.
Grootschalig onderhoud
(in EUR miljoen)
Beheerplan 2008 (excl. Indexatie)
Indexatie 2008
Beheerplan 2008 (oude format)
Mutaties intensiteit
Mutaties nieuwe infra
Niet-concessieactiviteiten: onderhoud
Derdenwerken
Beheerplan 2008 (nieuwe format)

2008
99
99
11
5
2
3
120

2009
99
99
10
6
2
2
119

2010
102
102
12
7
2
2
125

2011
102
102
13
9
2
2
127

2012
102
102
14
13
2
2
133

2013
102
102
10
15
2
2
131

2014
102
102
11
16
2
2
133

2015
102
102
14
17
2
2
137

2016
102
102
14
18
2
2
138

2017
102
102
15
18
2
2
139

2018
102
102
15
18
2
2
139

2019
102
102
15
19
2
2
140

2020
102
102
19
19
2
2
144

Mutaties GO 2009
Indexatie 2009
Totaal Grootschalig Onderhoud (BHP 2009)

120

3
123

3
128

3
131

4
137

4
135

4
137

4
141

4
142

4
142

4
143

4
144

4
148

tabel 5-4: Grootschalig onderhoud

Ten opzichte van de reeks “Beheerplan 2008 (nieuw format)” is één wijziging aangebracht: De
uitgaven zijn met 2¾% geïndexeerd conform de verwachte prijsontwikkeling “consumentenprijsindex”.
5.1.1.3 Kleinschalig Onderhoud
Kleinschalig onderhoud (KO) bestaat uit procescontracten en uit projectmatige activiteiten.
Daarnaast wordt rekening gehouden met onderhoudskosten voor bestrijding van RCF 16 /
Ultrasoon en sanering schermen. In de reeks van kleinschalig onderhoud is een bedrag voor de
efficiency KO van EUR 40 miljoen per jaar (zie toelichting in 5.2.3.3 Efficiency) in mindering
gebracht.
Kleinschalig onderhoud
(in EUR miljoen)
Beheerplan 2008 (excl. Indexatie)
Indexatie t/m 2008
Beheerplan 2008 (oude format)
Mutaties intensiteit
Mutaties nieuwe infra
Niet Concessie - Fietsenstalling
Niet Concessie - Tankplaten
Niet Concessie - Transferruimte
Derdenwerken
Beheerplan 2008 (nieuwe format)
Indexatie t/m 2008 (niet toegekend door V&W)
Beheerplan 2008 (nieuwe format)

2008
235
22
257
2
11
2
1
2
5
279
16263

2009
225
22
248
2
12
2
1
2
5
271
16255

2010
229
22
252
1
14
2
1
2
5
276
16260

Servicecontracten (verschuiving naar Beheer)
InfoPlus (verschuiving vanuit Beheer)
Verschuiving van KO naar Apparaat
Mutaties KO 2009
Indexatie t/m 2008
Indexatie 2009
Totaal Kleinschalig Onderhoud (BHP 2009)

-

51
39
16
7
279

51
59
16
7
284

16
279

2011
229
22
252
0
17
2
1
2
5
277
16262

2012
229
22
252
024
2
1
2
5
284
16269

5-

2013
229
22
252
7
27
2
1
2
5
295
16279

5-

2014
229
22
252
6
29
2
1
2
5
296
16280

5-

2015
229
22
252
8
30
2
1
2
5
299
16283

5-

5-

2017
229
22
252
6
31
2
1
2
5
298
16282

5-

2018
229
22
252
6
31
2
1
2
5
297
16281

5-

2019
229
22
252
5
31
2
1
2
5
296
16281

5-

2020
229
22
252
7
31
2
1
2
5
298
16283

5-

5-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

510
16
7
285

510
16
7
292

510
16
8
303

510
16
8
304

510
16
8
307

510
16
8
307

510
16
8
306

510
16
8
305

510
16
8
304

510
16
8
307

tabel 5-5: Kleinschalig onderhoud

15

Centraal Economisch Plan 2008; Centraal Planbureau; april 2008

16

RCF: ‘Rolling Contact Fatigue’ (“Railcontactvermoeidheid”)

34

2016
229
22
252
7
31
2
1
2
5
299
16283

Beheerplan ProRail 2009

Ten opzichte van deze reeks ‘Beheerplan 2008 (nieuw format)’ zijn de volgende wijzigingen
aangebracht:
Verschuivingen:
• Businesscase KO (-/- EUR 7,8 mln.)
Begin 2008 heeft ProRail een businesscase met betrekking tot kleinschalig onderhoud
goedgekeurd. Deze businesscase voorziet onder andere in extra werkzaamheden bij
ProRail en in het onderbrengen van een aantal activiteiten in servicecontracten. De
hiermee samenhangende kosten kunnen worden gefinancierd uit de verwachte
besparingen op KO. In het Beheerplan is de reeks KO 2009 verlaagd met EUR 7,8
miljoen, zodat “beheer” en “apparaat” kunnen worden verhoogd met respectievelijk EUR
4,5 miljoen en EUR 3,3 miljoen. De correctie in latere jaren is EUR 1,5 miljoen hoger, per
saldo EUR 9,3 miljoen. Dit hangt samen met hogere “apparaatskosten”, die dan EUR 1,5
miljoen verhoogd worden tot EUR 4,8 miljoen. De besparing van EUR 1 miljoen die vanaf
2010 door de insourcingsoperatie wordt verwacht wordt vanaf 2010 in de
apparaatskosten meegenomen. Dit is (nog) niet in de reeksen voor operationele kosten
zichtbaar gemaakt maar wel geborgd in de organisatie. Deze besparing wordt als
invulling van de efficiencytaakstelling meegenomen.
•

InfoPlus (EUR 1,0 mln.)
Vanaf 2009 stijgen de onderhoudskosten binnen KO met EUR 1,0 miljoen. Dit wordt
veroorzaakt door de onderhoudskosten aan het systeem InfoPlus als vervanger van de
oude CTA-bakken op de perrons. Voor de jaren 2009 en 2010 worden de benodigde
middelen gefinancierd uit de beschikbare middelen. Vanaf 2011 dienen de kosten aan
vervoerders in rekening te worden gebracht. Deze kosten zijn vanaf 2011 dan ook
opgenomen onder de post “mutaties KO 2009”.

Mutaties:
• Onderhoudsrooster (EUR 3,0 mln.)
Het terugdringen van werk in Persoonlijke Waarneming (PW) is onderdeel van het NVWprogramma. ProRail heeft met het ministerie van V&W en het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid afspraken gemaakt, die onder andere betekenen dat de norm
voor onderhoudswerk in PW moet worden verlaagd van 10% in 2008 naar 8% in 2009.
Als gevolg hiervan moet het onderhoudsrooster worden aangepast. Dit betekent dat er
meer buitendienststellingen nodig zijn. De financiële gevolgen van deze wijziging
bedragen naar schatting EUR 3,0 miljoen voor 2009.
•

Operationeel Eigendomsbeheer (EUR 3,0 mln.)
Dit werkveld heeft betrekking op het beheren van wallen, bermen, hekwerken en
overhangende bomen. De noodzaak tot het intensiveren van het beheer wordt bevestigd
door de ontvangst van enkele claims van waterschappen. De oorzaak hiervan betreft
enerzijds prioritering in het verleden waar nu meer focus ligt op de omgeving van het
spoor en anderzijds dat bevoegde instanties in toenemende mate alert zijn op
handhaving en ProRail aanspreekt op haar verplichtingen. In de bestaande reeksen zijn
hiervoor onvoldoende middelen beschikbaar. De minimaal gewenste verhoging bedraagt
EUR 3,0 miljoen.

•

Nieuwe inframutaties (excl. InfoPlus) ad EUR 2,6 mln.:
Door uitbreidingen van voorzieningen aan het spoornet zijn vanaf 2009 extra
onderhoudsactiviteiten noodzakelijk. Hiermee correspondeert EUR 2,9 miljoen aan
kosten. Voor Inframutaties is op basis van het Beheerplan 2008 EUR 0,3 miljoen
beschikbaar binnen KO.

Beheerplan ProRail 2009

35

Indexering:
De uitgaven zijn ten opzichte van het Beheerplan 2008 naar prijspeil 2009 geïndexeerd met 2¾%
conform de verwachte prijsontwikkeling “consumentenprijsindex”.
5.1.1.4 Onderhoud Transfer
Onderhoud Transfer betreft de onderhoudsactiviteiten aan de stationsinfra. Dit bestaat op
hoofdlijnen uit het schoonmaken (graffiti, vandalisme), onderhoud (dagelijks en constructief
onderhoud en storingen) en centrale posten, zoals OZB (onroerende zaak belastingen), energie
en verzekeringen. ProRail realiseert binnen het onderhoud Transfer een substantiële
prestatieverbetering zonder dat dit leidt tot extra kosten ten opzichte van de bestaande reeks.
Mutaties in intensiteit en mutaties in nieuwe infrastructuur leiden echter wel tot hogere
exploitatiekosten in deze reeks.
Onderhoud Transfer
(in EUR miljoen)
Beheerplan 2008 (excl. Indexatie)
Indexatie 2008
Beheerplan 2008 (oude format)
Mutaties intensiteit
Mutaties nieuwe infra
Beheerplan 2008 (nieuwe format)
Mutaties Transfer 2009
Indexatie 2009
Totaal Transfer (BHP 2009)

2008
62
62
0,1
0,1
63

2009
61
61
0,3
0,4
62

2010
68
68
0,3
1
69

2011
68
68
1
1
70

2012
70
70
1
1
72

2013
70
70
1
3
74

2014
70
70
2
4
76

2015
71
71
2
5
78

2016
71
71
2
6
79

2017
71
71
3
6
79

2018
71
71
3
6
80

2019
71
71
3
7
80

2020
71
71
3
7
81

-

1
2
64

1
2
71

1
2
72

1
2
75

1
2
76

1
2
79

1
2
80

1
2
81

1
2
82

1
2
83

1
2
83

1
2
84

63

tabel 5-6: Onderhoud transfer

Ten opzichte van deze reeks ‘Beheerplan 2008 (nieuw format)’ zijn de volgende wijzigingen
aangebracht:
Mutaties:
• NVW (EUR 0,5 mln.)
Het invoeren van NVW (Normenkader Veilig Werken) heeft bij onderhoud stations
gevolgen voor een aantal kostenposten. Het betreft de posten glasbewassing, reinigen
perronsporen en wintermaatregelen. De extra kosten hiervan bedragen EUR 0,5 miljoen.
•

ATOS (EUR 0,1 mln.)
Voor het programma ATOS (Anti Terrorisme op Stations) is in 2008 extra geld toegekend.
Om activiteiten te kunnen continueren, dient deze post voor 2009 opnieuw te worden
aangevraagd. De kosten worden geraamd op EUR 0,1 miljoen.

Indexering:
De uitgaven zijn ten opzichte van het Beheerplan 2008 naar prijspeil 2009 geïndexeerd met
2,75% conform de verwachte prijsontwikkeling ‘consumentenprijsindex’.
5.1.1.5 Vervangingsinvesteringen: Bovenbouw
De vervangingsinvesteringen (Bovenbouw) zijn de daadwerkelijke uitgaven die samenhangen
met het instandhouden van de bestaande bovenbouwinfrastructuur op het prestatieniveau dat is
vastgesteld.
Vervangingsinvesteringen: Bovenbouw
(in EUR miljoen)
Beheerplan 2008 (oude format)
Effecten maakbaarheidsanalyse
Bovenbouw (BHP 2009)

2008
196
196

2009
219
34184

2010
212
27185

2011
219
219

2012
214
214

2013
212
212

2014
215
215

2015
215
215

2016
193
11
205

2017
195
10
205

2018
183
21
205

2019
196
8
205

2020
193
11
205

Betuweroute
Niet Concessie
Totaal Bovenbouw (BHP 2009)

3
5
204

4
5
193

7
5
196

4
5
227

7
5
226

9
5
226

6
5
227

6
5
226

7
5
217

6
5
215

17
5
226

4
5
214

7
5
217

tabel 5-7: Vervangingsinvesteringen (Bovenbouw)

36

Beheerplan ProRail 2009

De reeks voor bovenbouwvernieuwingen is gebaseerd op het 'Life Cycle Management en
Bovenbouwplan 2001”. Voor de jaren tot 2011 is rekening gehouden met het feit dat het
productieniveau ongeveer op het zelfde niveau zal liggen als in 2008. In vergelijking met de
voorgaande jaren treden verschillen op. De oorzaak voor die verschillen is terug te voeren op de
nieuwe methode voor het aanvragen van financiering voor de pakketten. Vorig jaar (Beheerplan
2008) vroeg ProRail nog alle financiering per pakket (jaarplak) aan. Vanaf heden (Beheerplan 2009)
vraagt ProRail alleen financiering aan voor de daadwerkelijke geplande productie en dus niet meer
voor het gehele pakket. Het effect hiervan is zichtbaar gemaakt in de correctieregel “effecten
maakbaarheidsanalyse”.
5.1.1.6 Vervangingsinvesteringen: overig
De vervangingsinvesteringen (overig) zijn de daadwerkelijke uitgaven die samenhangen met het
instandhouden van de bestaande overige infrastructuur op het prestatieniveau dat is vastgesteld.
Deze investeringen betreffen “andere systemen en objecten”. Dit zijn onder meer:
beveiligingsinstallaties, kunstwerken en trein- en procesleidingsystemen.
Vervangingsinvesteringen: Overige vervangingen
(in EUR miljoen)
Beheerplan 2008
MISTRAL
Effecten maakbaarheidsanalyse
ICT Investeringen
Totaal Overige vervangingen (BHP 2009)

2008
189

2009
244

2010
309

2011
293

2012
396

2013
392

2014
361

2015
365

2016
356

2017
248

2018
283

2019
262

2020
266

30-

772612
152

784212
200

6-

58-

27-

23

34

89

81
16

57

287

338

365

385

399

358

345

340

50
19
12320

39
24
12317

159

tabel 5-8: Vervangingsinvesteringen (Overige vervangingen)

De sprong in de reeks van vervangingsinvesteringen (overig) van EUR 152 miljoen in 2009 naar
EUR 396 miljoen in 2012 heeft hoofdzakelijk te maken met de opbouw van de Mistral-reeks.
Deze heeft geen effect op de korte termijn prestaties van ProRail. Om de risico’s op de
middellange termijn te beheersen wordt een strategische analyse van de benodigde middelen en
maakbaarheidanalyse uitgevoerd. Ook dan nog blijft er sprake van een sterke stijging (door
Mistral) van de reeks in de loop der jaren. De te realiseren werkzaamheden hangen samen met
de planning van Mistral. Daar waar het project zich nu in de opstartfase bevindt, zal de echte
cashflow komen na de aanbesteding en in de uitvoeringsfase. In de aanbestedingsplanning wordt
de gepresenteerde planning als uitgangspunt gebruikt.
In deze reeks is de 1e tranche van het Mistral-programma opgenomen. Tevens is de
grootschalige vervanging van het treindienstleidingsysteem in deze reeks opgenomen. Ook hier
wordt bij de aanvraag van de financiering, net als bij de bovenbouwvernieuwing, uitgegaan van
de financieringsbehoefte op basis van de geplande productie. Dit heeft tot gevolg dat de
financieringsreeksen voor de komende jaren naar beneden zijn bijgesteld ten opzichte van het
Beheerplan 2008. Dit is in de tabel zichtbaar gemaakt in de “effecten maakbaarheidanalyse”. In
latere jaren wordt de bijstelling rechtgetrokken.
Binnen de vervangingsinvesteringen, zien we de ICT-component steeds belangrijker worden. Dit
wordt veroorzaakt door de bedrijfskritische rol die ICT systemen vervullen in de planning en been bijsturing van het railnetwerk. In 2009 en 2010 wordt rekening gehouden met een verhoging
van de ICT-gerelateerde investeringen van ongeveer EUR 12 miljoen ten opzichte van 2008.
Deze toename is in de verwachte productiereeksen overige vervangingen opgenomen onder de
regel ICT investeringen.
De samenhang tussen ERTMS en Mistral:
• Doordat de beveiligingsinstallaties in het kader van Mistral voorbereid worden op migratie
naar ERTMS, wordt ERTMS tijdens de uitvoering van het Mistral-programma gaandeweg
geïmplementeerd;
• Er is afgesproken dat tussen het ministerie van V&W en ProRail regulier overleg zal
plaatsvinden specifiek gericht op de afstemming tussen ERTMS en Mistral.
Beheerplan ProRail 2009

37

5.1.1.7 Mutaties Nieuwe Infra & Intensiteit
De mutaties nieuwe infra & intensiteit zijn verwerkt in de reeksen van uitbesteed werk en de
apparaatskosten. Onderstaand overzicht (tabel 5-9) geeft het totaal weer van deze mutaties.
Mutaties Intensiteit en Infrastructuur
(in EUR miljoen)
Mutaties Intensiteit
Mutaties intensiteit Beheer
Mutaties intensiteit GO
Mutaties intensiteit KO
Mutaties intensiteit Transfer
Mutaties intensiteit apparaatskosten
Mutaties Intensiteit BHP 2008
Mutaties 2009
Mutaties Intensiteit BHP 2009
Mutaties Nieuwe Infra
Mutaties nieuwe infra GO
Mutaties nieuwe infra KO
Mutaties nieuwe infra Transfer
Mutaties Nieuwe infra BHP 2008
Mutaties 2009
Mutaties Nieuwe infra BHP 2009
TOTAAL Intensiteit & Nieuwe infra BHP 2009

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

0
11
2
0
0

0
10
2
0
0

0
12
1
0
0

1
13
0
1
0

1
14
01
0

1
10
7
1
0

1
11
6
2
0

1
14
8
2
0

1
14
7
2
0

2
15
6
3
0

2
15
6
3
0

2
15
5
3
0

2
19
7
3
0

13

15
15

26

26
26

26
26

9
17
1

18
31
6

19
31
7

14
14

13

14
14

5
11
0

6
12
0

7
14
1

-

-

16
16

20

20

26

26

26
26

13
24
1

15
27
3

16
29
4

17
30
5

18
31
6

18
31
6

-

20
-

20
-

26
-

-

32
32

19
31
7

16

18

22

26

38

45

50

53

54

55

56

56

57

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

16

18

22

26

38

45

50

53

54

55

56

56

57

30

31

36

41

54

65

70

78

80

81

81

82

89

2014
468
55
197
720

2015
420
55
168
643

2016
424
55
168
647

2017
393
54
168
616

2018
380
54
168
602

2019
331
54
168
553

2020
176
53
168
397

tabel 5-9: Mutaties Intensiteit en Infrastructuur

5.1.2. Functiewijziging
Functiewijziging (zie tabel 5-10) bevat een viertal categorieën:
MIRT 17 -projecten (zie 5.1.2.1);
Kleine projecten (zie 5.1.2.2);
Derdenwerken (zie 5.1.2.3);
FENS-projecten (zie 5.1.2.4).
Functiewijziging
(in EUR miljoen)
MIRT
Kleine projecten
Derdenwerken
FENS
Totaal Functiewijziging (BHP 2009)

2008
416
55
141
55
667

2009
536
40
197
60
832

2010
763
42
325
52
1.182

2011
890
48
331
46
1.315

2012
799
45
284
25
1.153

2013
638
45
240
43
966

tabel 5-10: Functiewijziging

5.1.2.1 MIRT-projecten
Bij de MIRT-projecten (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) speelt het
Beheerplan een beperkte rol in de planning en financiering. De planning van de MIRT-projecten
wordt gecommuniceerd via de jaarlijkse MIRT-opgave. De financiering van MIRT projecten loopt
via afzonderlijke beschikkingsaanvragen/beschikkingen.
MIRT
(in EUR miljoen)
MIRT (BHP 2008 )
Mutaties 2009
Totaal MIRT (BHP 2009)

2008
595
179416

2009
720
184536

2010
694
69
763

2011
652
238
890

2012
484
315
799

2013
422
216
638

2014
320
148
468

2015
298
122
420

2016
309
116
424

2017
288
106
393

2018
271
109
380

2019
189
142
331

2020
146
29
176

MIRT Personen
MIRT Goederen
Totaal MIRT (BHP 2009)

381
35
416

497
39
536

703
59
763

802
88
890

710
89
799

569
70
638

415
53
468

335
85
420

284
140
424

258
135
393

245
135
380

204
127
331

155
21
176

tabel 5-11: MIRT

In dit hoofdstuk zijn de MIRT-cijfers meegenomen om tot een financieel totaalbeeld te komen.
Hierbij zijn de MIRT-cijfers overgenomen uit de laatste MIRT-opgave. Dit betekent dat deze cijfers
de inzichten van januari 2008 weerspiegelen en de uitgavenraming niet in alle gevallen meer

17

MIRT: Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

38

Beheerplan ProRail 2009

geheel actueel is. De meest actuele inzichten worden door ProRail gecommuniceerd aan de hand
van de tot het kwartaalrapport behorende DVR 18 alsmede in de eerstkomende MIRT-opgave.
Overigens dient te worden opgemerkt dat bij MIRT projectvertragingen in de uitvoering niet tot
overloop leiden aangezien deze projecten worden afgerekend middels kwartaaldeclaraties.
Evenals voorgaand jaar maken de “Spoorse doorsnijdingen” geen onderdeel uit van de ProRail
MIRT-cijfers. Dit geld loopt via de gemeenten en wordt door ProRail geclassificeerd onder de
zogenaamde “Derdenwerken” (zie 5.1.2.3)
5.1.2.2 Kleine projecten
Het programma Kleine projecten wordt aangewend om capaciteitsknelpunten in het
vervoerssysteem op te lossen. ProRail draagt zelf knelpunten aan en daarnaast kunnen
vervoerders capaciteitsknelpunten aandragen voor het programma Kleine projecten. Deze
knelpunten dienen tevens door ProRail als knelpunt erkend te worden voordat deze opgenomen
worden in het programma. Prioritering vindt plaats middels de Maatschappelijke Kosten Baten
Analyse (MKBA) voor kleine projecten.
ProRail stelt hierbij de knelpunten vast, nadat vervoerders zijn geconsulteerd in het kwartaaloverleg
Infra. Op basis van knelpunten uit de volgende processen zal ProRail invulling geven aan het
programma Kleine projecten:
• Oplossingen voor knelpunten die voortkomen uit overbelastverklaringen vanuit het
verdeelproces;
• Oplossingen voor knelpunten die voortkomen uit het BasisUurPatroon-proces (BUP);
• Oplossingen voor knelpunten die voortkomen uit andere ontwerpprocessen, zoals
spoorboekloos reizen.
Kleine projecten
(in EUR miljoen)
Kleine projecten (BHP 2008 )
Mutaties 2009
Totaal Kleine projecten (BHP 2009)

2008
51
4
55

2009
66
2640

2010
58
1642

2011
56
848

2012
56
1145

2013
56
1045

2014
55
055

2015
55
055

2016
55
055

2017
55
054

2018
54
054

2019
54
154

2020
54
153

tabel 5-12: Kleine projecten

Het realiseren van het pakket dat in 2009 wordt opgestart zal enige jaren vergen. Alleen het deel
van dit pakket dat in 2009 wordt uitgevoerd, is (tezamen met de uitgavenplanning voor reeds
lopende pakketten) opgenomen in de cijferreeks voor kleine projecten. Voor de pakketten 20072010 worden de vrijgemaakte gelden uit het 2e fase herstelplan aangewend (in totaal EUR 208
miljoen). De grootte van pakket 2010 is afhankelijk van de uitgaven voor de eerdere pakketten
(huidige inschatting: EUR 9,5 miljoen) Vanaf 2011 zal op het niveau van de beschikbare middelen
worden gepland, zijnde EUR 57 miljoen per jaar.
5.1.2.3 Derdenwerken
Deze reeks toont globaal de projecten die ProRail uitvoert in opdracht en voor rekening van
decentrale stakeholders. De derdenwerken bestaan deels uit Nieuwe Sleutel Projecten (NSP’s)
en deels uit omgevingswerken. Door de opgelopen vertraging bij de NSP’s schuift de piek in deze
categorie naar achteren (-/- EUR 67 miljoen) Daarbij neemt het totale niveau aan NSP’s toe met
EUR 293 miljoen. Ook in de omgevingswerken, zoals tunnels en dergelijke, zien we in de
komende periode veel projecten in de opstartfase, waardoor de kans op vertragingen in de
productie en realisatie zeer reëel is. Het productieniveau is daarom aangepast en de kasbehoefte
wordt met 25% naar beneden bijgesteld. De kasbehoefte over de totale looptijd van de reeks blijft
echter ongewijzigd.

18

DVR: DGMo (Directoraat-Generaal Mobiliteit) VoortgangsRapportage
Beheerplan ProRail 2009

39

Derdenwerken
(in EUR miljoen)
Derdenwerken (BHP 2008)
Mutaties 2009
Totaal Derdenwerken (BHP 2009)

2008
211
70141

2009
272
75197

2010
297
28
325

2011
196
135
331

2012
107
177
284

2013
159
81
240

2014
158
40
197

2015
158
11
168

2016
158
11
168

2017
158
11
168

2018
158
11
168

2019
158
11
168

2020
158
11
168

tabel 5-13: Derdenwerken

Ten opzichte van het voorgaande Beheerplan is er niet alleen sprake van een kasschuif, maar
ook van een ophoging van de reeks. Naar verwachting zal het aantal derdenwerken, onder
andere ten gevolge van het strategische speerpunt “Maatwerk in de regio”, toenemen.
5.1.2.4 FENS-projecten
Deze reeks geeft een indicatie van de inspanningen die ProRail verricht voor projecten uit FENS
(Fonds Eénmalige bijdrage NS) Ten opzichte van het vorige Beheerplan zijn de uitgaven van met
name de programma’s InfoPlus en OVCP (OV-Chipkaart en Poortjes) naar achteren geschoven.
Deze verschuiving heeft als achtergrond de veiligheidsissues bij de ontwikkeling van de OV–
chipkaart. De mutaties in 2009 betreffen alleen een productieverschuiving naar latere jaren.
FENS
(in EUR miljoen)
FENS (Beheerplan 2008 )
Mutaties 2009
Totaal FENS

2008
131
7655

2009
76
1660

2010
39
13
52

2011
23
23
46

2012
11
14
25

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

43
43

tabel 5-14: FENS

5.1.3 Geoormerkte programma’s/projecten
Deze programma’s/projecten worden middels een vooraf vastgesteld budget uitgevoerd. In deze
paragraaf worden in het kort de programma’s/projecten beschreven en wordt de voortgang
toegelicht. De programma’s/projecten die alleen een exploitatiedeel in zich hebben, worden in
hoofdstuk 5.2 behandeld.
Geoormerkte projecten
(in EUR miljoen)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

8

29

68

158

145

54

11

9

6
4
30
7
9
2
1
1
15

2
1
9
20
7
4
6
1
20
2

8
1

7
1

3
1

1

2e fase herstelplan (Capaciteitsknelpunten + Startpakket
Benutten en Bouwen)

Hotspots
Security op het spoor
Stoptonend Sein
Toegankelijkheid stations
UPGE
Sneller Rijden
Beschikbaarheid in zicht
Online vervoer gevaarlijke stoffen
Ruimte voor de Fiets
Upgrade tankplaten
Tijdmutatie 2008
Trein-baan integratie Betuweroute
Forfaitaire aftrek 2009
Totaal Geoormerkte projecten (BHP 2009)

361
47

5
1986

-

-

-

38
27
19
5
0,1
24
3
19
212

38
22
24
2
0,1
24
1
277

41
19
16
8
0,1
17
0,4
250

-

-

43

35

-

-

5
103

-

1

47

2016

2017

2018

2019

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

35
-

35
-

45

35
-

35

35
-

35

35
-

35

2020

40
-

35

40

tabel 5-15: Geoormerkte projecten

5.1.3.1 Investeringsprogramma 2e fase herstelplan
Het investeringsprogramma 2e fase herstelplan bestaat uit capaciteitsknelpunten en het
startpakket benutten en bouwen.
Bij het ontwikkelen van de dienstregeling 2008 bleek dat er meer knelpunten bestaan voor
punctualiteit en capaciteit dan waarvan in 2003 werd uitgegaan. In overleg met NS en
goederenvervoerders is er voor deze knelpunten een pakket aan maatregelen ontwikkeld en
geprioriteerd met behulp van de op de OEI 19 -systematiek gebaseerde Maatschappelijke Kosten
Baten Analyse (MKBA)

19

OEI: Overzicht Effecten Infrastructuur

40

Beheerplan ProRail 2009

Het afgelopen jaar heeft verdere planvorming plaatsgevonden met betrekking tot het pakket. Op
individueel projectniveau zijn hierbij substantiële aanpassingen op de kostenramingen naar voren
gekomen die per saldo grotendeels tegen elkaar wegvallen. Het pakket is verder uitgebreid met:
• Een bijdrage aan de geluidsschermen Breda. Deze bijdrage, die reeds met V&W is
afgestemd, kan worden gefinancierd uit het restantbudget van het 3e perron;
• Aansluiting Transformatorweg. Dit betreft een overheveling van EUR 3,025 miljoen uit de
MIRT gelden voor BOR Regionet.
Het programma wordt voor een aantal projecten gefinancierd uit de reeks voor Startpakket
Benutten en Bouwen. Voor de overige projecten komt de financiering uit de reeks voor
e
Capaciteitsknelpunten 2 fase. Op basis van de huidige ramingen wordt voor de reeks
Startpakket Benutten en Bouwen een overschot voorzien, maar voor de reeks
Capaciteitsknelpunten 2e fase een tekort. Per saldo past het programma in de beschikbare
financiële ruimte. Het ministerie van V&W heeft ingestemd met het voorstel de bovengenoemde
reeksen samen te voegen tot één geheel.
5.1.3.2 Hotspots
V&W heeft verzocht extra aandacht te geven aan de veiligheidsknelpunten, de zogeheten
“hotspots”. Hiervoor is EUR 28 miljoen beschikbaar gesteld. De realisatie van deze projecten
vindt plaats in de periode 2008-2012.
5.1.3.3 Security
ProRail is in 2006 gestart met het programma “Security op het spoor”. Het programma vloeit voort
uit de projecten “bescherming Vitale Infrastructuur” en de aanstelling van de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) In dit programma zijn de risico’s op het vlak van
terrorisme en sabotage in kaart gebracht. Daarbij is de aansluiting op het Alerteringsysteem
Terrorismebestrijding gerealiseerd én zijn beheersmaatregelen geformuleerd voor verhoging van
het basisniveau van security en in dreigingsituaties. De risicoanalyses en de daarbij
geformuleerde maatregelen zijn getoetst bij de betrokken ministeries en afgestemd met andere
inframanagers in Europa.
Naast (inter)nationale wetgeving is ook de kadernota Security, die binnen het ministerie van
Verkeer en Waterstaat in ontwikkeling is en die in 2008 nog ter toetsing aan de spoorsector wordt
voorgelegd, hier van invloed op de te maken kosten.
De financiering van het programma vindt door middel van een separate beschikking van EUR 6
miljoen plaats, in het kader van “Security op het spoor”. Separaat is een beschikking ontvangen
voor het verhogen van het basisniveau op stations van EUR 3,5 miljoen. De besluitvorming over
het beleid, de ambitie, het formuleren van het instelniveau voor security en de benodigde
organisatie voor het beheersen van security risico’s wordt uiterlijk in 2009 afgerond.
ProRail heeft als penvoerder, namens samenwerkende partijen (NS, andere vervoerders,
politie en een zestal gemeenten) een subsidieaanvraag ingediend bij de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding (NCTb) Het betreft een totaal bedrag van EUR 25 miljoen. De
subsidieaanvraag betreft een zevental stations (Amsterdam Centraal, Den Haag Centraal, Den
Haag Holland Spoor, Eindhoven, Leiden Centraal, Rotterdam Centraal, Utrecht Centraal) en de
directe stationsomgeving à EUR 3 miljoen per locatie. Verder is voor het landelijk
samenwerkingsproject EUR 4 miljoen beschikbaar gesteld. De subsidieregeling heeft als doel
preventie van terroristische aanslagen, versnellen van het opsporingsproces, ondersteunen van
de hulpverlening bij calamiteiten en het verhogen van de kwaliteit van het cameratoezicht
algemeen.
De investering in cameratoezicht leidt tot een structurele stijging van de exploitatiekosten. Deze
stijging wordt op dit moment geraamd op EUR 2,2 miljoen per jaar.

Beheerplan ProRail 2009

41

5.1.3.4 STS
Stoptonend Sein (STS) is erop gericht het aantal passages STS in 2009 met 50% te verlagen en
het risico dat een STS met zich meebrengt met 75% te verminderen ten opzichte van het peiljaar
2003. Het programma bedroeg in totaal EUR 50 miljoen. In 2008 is daar EUR 5 miljoen
bijgekomen voor de Brabant-route, waardoor het totale budget EUR 55 miljoen bedraagt.
5.1.3.5 Toegankelijkheid
Het programma Toegankelijkheid loopt tot 2020 en bedraagt in totaal EUR 425 miljoen. In het
programma zit nog een spanning van EUR 25 miljoen aan hogere kosten. Het totaal is
opgebouwd uit de productie in de gepresenteerde reeks, de productie tot 2008 (EUR 4,5 miljoen)
en een post onvoorzien van EUR 5,5 miljoen, samen EUR 450 miljoen. Door de lange looptijd
wordt deze vooralsnog binnen het programma opgevangen. Door vertragingen bij de opstart van
het programma is ProRail in staat de productie 2009 te financieren uit reeds ontvangen bedragen.
De prognose voor 2009 is bijgesteld als gevolg van een meer realistisch beeld ten aanzien van
de uitvoeringsplanning bij perronaanpassingen (o.a. ten aanzien van het verkrijgen van
buitendienststellingen) en als gevolg van vertraging bij aanbesteding van een liftenproject
(Naarden-Bussum) Voor 2009 wordt dan ook geen aanvullende financiering aangevraagd.
Recentelijk is na overleg met de Tweede Kamer door de minister besloten het programma te
versnellen. Het programma had een oorspronkelijke looptijd tot 2030. ProRail streeft met de
herplanning van werkzaamheden naar een afronding van het programma in 2020.
5.1.3.6 UPGE
Na afronding van het programma UPGE voldoen alle emplacementen aan de geluidsnormen uit
de Handreiking Industrielawaai of aan de eisen uit de milieuvergunning, indien deze hogere
waarden dan de Handreiking toelaat.
De gevolgen van de instandhoudingkosten lopen op tot EUR 3,2 miljoen per jaar en zijn tot en
met 2012 vanuit het projectbudget gedekt.
5.1.3.7 Sneller Rijden
Het pakket “Sneller rijden” komt voort uit een onderzoek naar reistijdverbeteringen ten opzichte
van de dienstregeling 2007. Het pakket bestaat voor EUR 40 miljoen uit boogaanpassingen en
verhogen van de baanvaksnelheid en voor EUR 30 miljoen uit andere maatregelen. Volgens de
prognoses loopt de reeks door tot in 2013.
5.1.3.8 Beschikbaarheid In Zicht (BIZ)
Het programma Beschikbaarheid in Zicht heeft een omvang van EUR 22 miljoen. Met dit bedrag
worden de vernieuwing van de onderposten en de uitfasering van DECNet gefinancierd. Naar
verwachting zal met de uitfasering van DECNet begin 2009 worden gestart. Op dit moment
worden de kosten geanalyseerd die te maken hebben met de inspanningen om de infrastructuur
hoog beschikbaar/’disaster tolerant’ te krijgen. Zodra deze informatie bekend is, neemt ProRail
contact op met het ministerie van V&W.
5.1.3.9 Online Vervoer Gevaarlijke Stoffen (OVGS)
Binnen het programma externe veiligheid is nu het eerste project opgenomen: het Online Vervoer
Gevaarlijke Stoffen (OVGS) systeem. Door uitvoering van dit project kan ProRail een adequate
informatievoorziening inzake gevaarlijke stoffen garanderen aan de hulpdiensten in het geval van
een calamiteit. Tevens levert OVGS managementinformatie op het gebied van gevaarlijke stoffen.
De overige projecten binnen dit programma zijn nog niet opgenomen in de inkomsten en
uitgaven. Het budget voor dit programma is in 2008 door het ministerie van V&W verlaagd met
EUR 5,0 miljoen en overgeheveld naar het project Stoptonend Sein ten behoeve van de Brabantroute.

42

Beheerplan ProRail 2009

5.1.3.10 Ruimte voor de Fiets
De financiering voor de laatste tranche is inmiddels aangevraagd. Volgens de meest recente
prognoses loopt het huidige programma door tot in 2012. De vertraging van één jaar is reeds aan
het ministerie van V&W gemeld. Aangezien het aandeel van de fiets in het voor- en natransport
blijft toenemen, zijn inmiddels gesprekken gaande over een vervolg.
5.1.3.11 Upgrade Tankplaten
Dit programma, ook wel bekend onder het programma Upgrade Tankinstallaties, voorziet in de
upgrade van 20 tankinstallaties. De upgrade houdt in dat de installaties gaan voldoen aan de
vandaag geldende milieueisen. ProRail introduceert hiermee het morsvrij tanken. In 2008 wordt
tijd besteed aan de voorbereiding van de uitvoering hiervan waarna in 2009 met de
daadwerkelijke uitvoering van de upgrade begonnen zal worden.
5.1.3.12 Groei op het Spoor
Groei op het Spoor is een nieuw programma dat uit 29 concrete acties bestaat, die ProRail in
samenwerking met de NS, de vervoerders, de decentrale overheden en V&W gaat aanpakken.
Het totale programma bestaat uit 5 clusters voor ruim EUR 200 miljoen aan maatregelen. ProRail
gaat een deel van deze maatregelen uitvoeren. De vijf clusters zijn: “voor- en natransport”,
“informatievoorziening rond het spoor”, “treinaanbod”, “kennismaking en kaartjes” en “spreiding
van mobiliteit”. In 2009 zal de planning en oriëntatie ter hand worden genomen. In de jaren 2010,
2011 en 2012 zal het programma worden uitgevoerd. ProRail zal zich voornamelijk inzetten voor
de twee eerstgenoemde clusters. De daaronder vallende projecten zijn onder andere P+R
uitbreiden, fietsvoorziening uitbreiden, de overstappen veraangenamen, de aansluitingen
afstemmen en de reisinformatie op en rond de stations in topconditie brengen. Voor de toekomst
verwacht ProRail in het kader van het programma Hoogfrequent Spoorvervoer een sterke groei
van het investeringsniveau. De prognose van de investeringen met betrekking tot dit programma
zijn nog niet in de begroting meegenomen. Naar verwachting zal dit in het Beheerplan 2010 wél
gebeuren.
5.1.3.13 Tijdmutatie
In de beschikkingsaanvraag van 2008 is een tijdmutatie opgenomen van EUR 36 miljoen in
verband met twijfels over de maakbaarheid van de in het Beheerplan opgevoerde reeksen over
2008 voor de geoormerkte projecten. Dit jaar is de maakbaarheidtoets in het proces zelf
opgenomen en zou een afzonderlijke tijdmutatie derhalve niet langer noodzakelijk zijn. Op basis
van ervaringscijfers stelt ProRail toch voor om gebruik te maken van een forfaitaire aftrek ad EUR
19 miljoen voor 2009 en deze bij te tellen in 2010. De impact op de reeks 2009-2020 is hiermee
per saldo nihil.
5.1.4 Verkenningen en Innovatie
Onder Verkenningen en Innovatie vallen projecten en programma’s voor onderzoek naar
verbetering van het spoorsysteem. Dit vindt plaats door verkenningen van uitbreidingen en
optimalisaties van de infrastructuur.
Verkenningen & Innovatie
(in EUR miljoen)
Beheerplan 2008 (excl. Indexatie)
Indexatie 2008
Beheerplan 2008 (nieuwe format)
Mutaties Verkenningen & Innovatie 2009
Indexatie 2009
Totaal Verkenningen & Innovatie (BHP 2009)

2008
4
4

2009
3
3

2010
3
3

2011
3
3

2012
3
3

2013
3
3

2014
3
3

2015
3
3

2016
3
3

2017
3
3

2018
3
3

2019
3
3

2020
3
3

-

0,5
0,1
4

0,3
0,1
4

0,3
0,1
4

0,3
0,1
4

0,3
0,1
4

0,3
0,1
4

0,3
0,1
4

0,1
0,1
3

0,1
0,1
3

0,1
0,1
3

0,1
0,1
3

0,1
0,1
3

4

tabel 5-16: Verkenningen & Innovatie

Beheerplan ProRail 2009

43

5.2

Exploitatieoverzicht

5.2.1 Exploitatierekening en kasstroomoverzicht
In tabel 5-17 is de exploitatierekening weergegeven voor de periode 2008-2020, waarbij het
bedrijfsresultaat zonder belastingen is opgenomen. Deze opstelling van de exploitatierekening is
conform de gehanteerde opstelling in jaarrekening 2007. Deze opstelling wijkt af van de
exploitatierekening, zoals deze in het Beheerplan 2008 is opgenomen.
De toelichtingen op de categorieën van bedrijfsopbrengsten en -lasten zijn in de paragrafen 5.2.2
en 5.2.3 uiteengezet.
Exploitatierekening
(in EUR miljoen)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Exploitatiebijdragen RO
Amortisatie inv.bijdragen
Gebruiksvergoeding Gemengd Net
Gebruiksvergoeding Betuweroute
Bijdragen
Geactiveerde productie
Overige bedrijfsopbr.
Diverse bedrijfsopbr.
BEDRIJFSOPBR.

808
210
255
6
1.279
88
26
113
1.393

860
232
233
10
1.334
132
32
164
1.498

835
256
264
12
1.367
131
30
162
1.529

810
275
268
14
1.367
131
30
162
1.528

813
310
276
17
1.416
131
29
161
1.577

812
323
285
20
1.440
131
29
161
1.600

816
329
288
20
1.452
131
29
161
1.613

819
342
294
20
1.475
131
29
161
1.636

822
351
294
20
1.487
131
29
161
1.647

821
360
294
20
1.495
131
29
161
1.656

824
370
294
20
1.507
131
29
161
1.668

825
379
294
20
1.518
131
29
161
1.679

825
387
299
20
1.531
131
29
161
1.692

600
301
222
600
264-

631
377
225
603
274-

645
374
225
626
278-

649
376
7727
643
279-

663
375
7527
673
276-

674
374
7529
681
273-

679
374
7529
683
268-

688
374
7529
693
264-

689
374
7529
697
259-

690
374
7529
694
249-

691
374
7529
700
244-

691
374
7529
704
238-

699
374
7527
704
231-

102
1.359

104
1.465

104
1.495

104
1.443

104
1.491

105
1.515

106
1.527

106
1.550

106
1.562

107
1.570

107
1.582

108
1.593

108
1.606

BEDRIJFSRESULTAAT

34

34

33

85

85

85

85

85

85

85

85

85

85

BEDRIJFSRESULTAAT
correctie afschrijvingen
Operationele kasstroom

34
126
160

34
97
131

33
91
125

85
89
174

85
87
172

85
85
170

85
86
171

85
86
172

85
87
173

85
85
171

85
87
172

85
87
172

85
86
172

Kosten uitbest. werk
Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslst.
Efficiency
Betuweroute
Afschrijvingskosten
Vrijval herw.reserve
Financiële baten en lasten
BEDRIJFSLASTEN

tabel 5-17: Exploitatierekening

In tabel 5-18 is het kasstroomoverzicht voor de investeringen weergegeven voor de periode
2008-2020. De investeringen worden deels gefinancierd uit de operationele kasstroom (de som
van bedrijfsresultaat en afschrijvingen) en anderzijds uit de specifieke investeringsbijdragen.
Kasstroomoverzicht investeringen
(in EUR miljoen)
Uitgaven investeringen
Bovenbouwvernieuwing (incl. Betuweroute en Niet-Conc.)
Overige vervangingen
Kleine projecten
Investeringsprojecten
MIRT
FENS
Derdenwerken
Totaal investeringen

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2041595547416551411.076-

1931524086536601971.264-

19620042212763523251.790-

22728748277890463312.106-

22633845250799252841.967-

22636545103638432401.661-

22738555474681971.379-

22639955454201681.313-

21735855354241681.257-

21534554353931681.212-

22634054353801681.204-

21432054353311681.122-

2173175340176168970-

Financiering investeringen
Investeringsbijdragen
Vooruitontvangen investeringsbijdragen
Leenfaciliteit
MIRT
FENS
Derden
Totaal financiering

201
108
28
416
55
141
949

197
169
8
536
60
197
1.166

494
65
0763
52
325
1.698

746
4
890
46
331
2.017

771
0
799
25
284
1.879

655
638
43
240
1.576

628
468
197
1.293

639
420
168
1.227

577
424
168
1.169

565
393
168
1.127

570
380
168
1.118

536
331
168
1.036

540
176
168
884

Investeringskasstroom
Operationele kasstroom
Saldo

127160
33

98131
33

92125
33

89174
85

88172
85

85170
85

86171
85

86172
85

87173
85

85171
85

87172
85

87172
85

86172
85

tabel 5-18: Kasstroomoverzicht investeringen

44

Beheerplan ProRail 2009

ProRail heeft voor de periode 2007-2020 een sluitende meerjarenplanning waarbij inkomsten en
uitgaven in balans zijn. ProRail vindt echter dat, in het licht van de overgang naar outputsturing,
er een structurele jaarlijkse risico-opslag van 3,5% moet worden meegenomen. Om de integrale
kosten inclusief risico-opslag te dekken, zijn meer inkomsten nodig dan is opgenomen in de
planning. Dat is niet gedaan, omdat anders het evenwicht omslaat in een tekort. De risico-opslag
zou gemiddeld EUR 50 miljoen per jaar of 3,5% van alle kosten moeten zijn. ProRail kan door het
ontbreken van een risico-opslag niet zelfstandig een reservering opbouwen om mee- en
tegenvallers in projecten en werken zelf op te lossen, zonder hulp van het ministerie. Door de
3,5% risico-opslag op alle kosten niet op te nemen moeten de tegenvallers worden
gecompenseerd door minder activiteiten uit te voeren of door deze bij V&W in rekening te
brengen.
5.2.2 Toelichting op de bedrijfsopbrengsten
5.2.2.1 Bedrijfsopbrengsten
De bedrijfsopbrengsten bestaan uit:
• Exploitatiebijdragen Rijksoverheid;
• Amortisatie investeringsbijdragen;
• Gebruiksvergoeding;
• Geactiveerde productie eigen bedrijf;
• Overige bedrijfsopbrengsten.
Ad Exploitatiebijdragen Rijksoverheid
De exploitatiebijdragen Rijksoverheid betreffen de van de Rijksoverheid verkregen middelen voor
capaciteitsmanagement, verkeersleiding, onderhoud en kapitaallasten van het landelijke railnet.
Deze bijdragen bestaan uit een aantal componenten:
-Subsidieaanvraag gemengd net;
-Subsidieaanvraag Betuweroute;
-Verwachte overloop van jaar x-1 naar jaar x en verder;
-Financiering investeringswerken.
Exploitatiebijdragen Rijksoverheid
(in EUR miljoen)
Exploitatiebijdragen
Vooruitontvangen exploitatiebijdragen
Efficiency Aanbestedingen
Exploitatiebijdragen Rijksoverheid

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

766
24
18
808

803
39
17
860

817
1
17
835

809
1
810

812
1
813

811
1
812

816
816

819
819

822
822

821
821

824
824

825
825

825
825

tabel 5-19: Exploitatiebijdragen RO

Ad subsidieaanvraag gemengd net en Betuweroute
ProRail heeft als subsidie-inkomsten de verwachte bedragen voor kapitaallasten en onderhoud
van het landelijk spoorwegnet op basis van de afspraken rond de Beheerconcessie opgenomen.
Deze subsidie-inkomsten hangen samen met de door ProRail en V&W overeengekomen
efficiencymaatregelen, die taakstellend zijn verwerkt, oplopend tot een bedrag van EUR 150
miljoen per jaar vanaf 2011.
Ad verwachte overloop van jaar x-1 naar jaar x en verder
De verwachte overloop betreft de overloop van de investeringen van jaar x-1 naar jaar x en
verder. Er blijft met name een reëel risico bestaan op overloop in de uitvoering van de complexe
uitbreidingsinvesteringen.
Ad financiering investeringswerken
De financiering investeringswerken bestaat met name uit financieringsgelden onder andere voor
het opheffen van punctualiteits- en capaciteitsknelpunten, voor bovenbouwvernieuwingen, voor
toegankelijkheid op stations en voor Stoptonend Sein.
Beheerplan ProRail 2009

45

5.2.2.2 Amortisatie investeringsbijdragen
De amortisatie (tabel 5-20) betreft de vrijval van de door de Rijksoverheid of derden betaalde
vergoedingen voor investeringsbijdragen voor aanleg van vaste activa en vervanging van de
20
bovenbouw (OF-activa ). Deze vrijval vindt plaats naar rato van afschrijvingen op de door
genoemde partijen gefinancierde materiële vaste activa.
Amortisatie investeringsbijdragen
(in EUR miljoen)
Amortisatie inv.bijdragen

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

210

232

256

275

310

323

329

342

351

360

370

379

387

tabel 5-20: Amortisatie investeringsbijdragen

5.2.2.3 Gebruiksvergoeding
De gebruiksvergoeding betreft de van spoorwegondernemingen (personen- en goederenvervoer)
te innen bijdragen voor het gebruik van het landelijke railnet.
Gebruiksvergoeding
(in EUR miljoen)
Gebruiksvergoeding Gemengd net (BHP 2008)
Mutaties 2009
Gebruiksvergoeding Gemengd net (BHP 2009)

2008
264
264

2009
258
16241

2010
259
15
274

2011
261
15
276

2012
266
15
280

2013
272
15
287

2014
273
15
288

2015
279
15
294

2016
279
15
294

2017
279
15
294

2018
279
15
294

2019
279
15
294

2020
286
14
299

9-

Compensatieregeling goederenvervoer (BHP 2008)
Mutaties 2009
Compensatieregeling goederenvervoer (BHP 2009)

9-

438-

235-

-

-

22-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Gebruiksvergoeding Gemengd net (BHP 2009)
Compensatieregeling goederenvervoer
PROJ Stille treinen
Netto gebruiksvergoeding
Gebruiksvergoeding Betuweroute
Gebruiksvergoeding totaal

264
9255
6
261

241
81233
10
243

274
55264
12
276

276
26268
14
282

280
5276
17
293

287
2285
20
304

288
-

294
-

294
-

294
-

294
-

294
-

299
-

288
20
307

294
20
314

294
20
314

294
20
314

294
20
314

294
20
314

299
20
319

tabel 5-21: Gebruiksvergoeding

Gebruiksvergoeding
De netto gebruiksvergoeding die de vervoerders betalen voor het gemengde net is lager dan de
gebruiksafhankelijke kosten die ProRail in rekening kan brengen. De goederenvervoerders
betalen minder dan de gebruiksafhankelijke kosten als gevolg van een compensatieregeling. Het
contract met de goederenvervoerders heeft een looptijd t/m 2011. ProRail zal tot die tijd
compensatie aanvragen bij V&W voor de verstrekte korting op het tarief aan de
goederenvervoerders. Het effect van deze compensatieregeling bedraagt in de periode 20082011 EUR 24 miljoen voor het gemengde net.
Voor extra kosten van het onderhoudsrooster (OHR) is voor 2009 volgens de uitspraak van de
NMa 29,1% van de kosten meegenomen. De gebruiksvergoeding van 2008 is niet aangepast in
de reeks, maar ook hier geldt de uitspraak van de NMa dat de extra kosten niet voor 100%, maar
voor 29,1%, mogen worden meegenomen. Door de uitspraak van de NMa inzake de extra kosten
onderhoudsrooster krijgt ProRail EUR 20,3 miljoen minder binnen. In het Beheerplan 2008 wordt
uitgegaan van EUR 28,6 miljoen aan gerelateerde gebruiksvergoeding. Voor 2009 wordt
uitgegaan van 29,1% van EUR 28,6 miljoen, zijnde EUR 8,3 miljoen.
Het verschil in gebruiksvergoeding tussen 2008 en 2009, zijnde EUR 18 miljoen, wordt verklaard
door EUR 20,3 miljoen aan niet ontvangen vergoeding (i.v.m. NMa-uitspraak) en een stijging van
EUR 2,3 miljoen door prognose wijzigingen.
Voor de jaren 2010 en verder wordt voor de gebruiksvergoeding een wijziging van de methodiek
voorbereid waarin onder andere de gehele meerkosten (100% van de extra kosten van het OHR)
van het onderhoudsrooster aan de vervoerders in rekening zal worden gebracht. Dit verklaart de
toename in de gebruiksvergoeding van 2009 naar 2010.

20

OF-activa: activa gefinancierd door de Rijksoverheid, FENS-gelden en/of derden.

46

Beheerplan ProRail 2009

Stille treinen
Tijdens de uitvoering van het Innovatieprogramma Geluid is onderzoek gedaan naar
(bron)maatregelen om geluidsoverlast van spoorwegen te reduceren. Uit onderzoek is gebleken
dat het stiller maken van lawaaiig materieel de meest kosteneffectieve (bron)maatregel is. Om
deze meest kosteneffectieve maatregel toe te passen heeft ProRail een financieel instrument
ontwikkeld om vervoerders/wagoneigenaren te stimuleren om hun lawaaiig materieel om te
bouwen. Hiermee wordt beoogd dat er meer stille en minder lawaaiige kilometers in Nederland
worden gereden. De financiering van dit financieel instrument bedraagt EUR 19,0 miljoen voor de
periode 2009-2013.
Gebruiksvergoeding Betuweroute
ProRail hanteert voor de berekening van de gebruiksvergoeding Betuweroute de opgave van
Keyrail, zoals Keyrail deze verwacht te behalen op de Betuweroute.
5.2.2.4 Overige bedrijfsopbrengsten
De overige bedrijfsopbrengsten bestaan uit:
• Geactiveerde productie eigen bedrijf;
• Opbrengsten deelnemingen;
• Overige bedrijfsopbrengsten.
Ad geactiveerde productie eigen bedrijf
Onder geactiveerde productie eigen bedrijf zijn opgenomen de door het eigen personeel verrichte
werkzaamheden, die betrekking hebben op de vervaardiging van materiële vaste activa
(investering), zoals voorbereiding en toezicht. De geactiveerde productie wordt in mindering
gebracht op de bruto apparaatskosten (zie verder hiervoor toelichting op lonen en salarissen,
e.d.) De geactiveerde productie hangt sterk samen met het investeringsvolume. In de
financieringsaanvraag staat een bedrag opgenomen voor de netto apparaatskosten: het saldo
van de bruto apparaatskosten en de geactiveerde productie.
Geactiveerde productie
(in EUR miljoen)
Geactiveerde productie (BHP 2008)
Mutaties 2009
Geactiveerde productie (BHP 2009)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

84
4

82
51

80
52

80
52

80
52

80
52

80
51

80
51

80
52

80
52

80
52

80
52

80
52

88

132

131

131

131

131

131

131

131

131

131

131

131

tabel 5-22: Geactiveerde productie

De toename in de geactiveerde productie in de reeks heeft voornamelijk te maken met een forse
toename in MIRT-investeringen en een toename in investeringen voor decentrale stakeholders.
Ad overige bedrijfsopbrengsten:
Onder overige bedrijfsopbrengsten zijn met name opbrengsten van de voor derden uitgevoerde
werkzaamheden opgenomen voor:
• instandhouding werken van derden (lokale en regionale publieke partners);
• beheer SUNIJ 21 -lijn. In dit Beheerplan is geen mutatie in de kosten- dan wel
opbrengstenreeksen gedaan in verband met het voornemen door V&W tot intrekking van
de concessies van deze lijn. Dit zal opgelost worden middels een wijzigingsbeschikking;
• omroepcontract met NS Reizigers;
• beheer sectorbrede ICT-systemen (o.a. Vervoer Per Trein (VPT));
• verhuur van telecommunicatielijnen.
Daarnaast zijn de opbrengsten voor geleverde diensten aan Keyrail op de Betuweroute eveneens
in deze reeks verantwoord. De bedragen zoals genoemd in onderstaande tabel zijn niet ten

21

SUNIJ: Sneltram Utrecht-Nieuwegein-IJsselstein
Beheerplan ProRail 2009

47

behoeve van de Betuweroute. Keyrail voert een zelfstandig tariefbeleid en kent een aparte
subsidieregeling.
Overige bedrijfsopbrengsten
(in EUR miljoen)
Overige bedrijfsopbrengsten

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

26

32

30

30

29

29

29

29

29

29

29

29

29

tabel 5-23: Overige bedrijfsopbrengsten

5.2.3 Toelichting op de bedrijfslasten
De bedrijfslasten bestaan uit kosten van uitbesteed werk, lonen en salarissen, sociale lasten,
overige bedrijfslasten voor het gemengde net en kosten voor niet-concessieactiviteiten,
geoormerkte projecten, HSL, Betuweroute en derdenwerken. Daarnaast bestaan de bedrijfslasten
nog uit afschrijvingskosten en de financiële baten en lasten.
5.2.3.1 Uitbesteed werk
De kosten voor uitbesteed werk zijn weergegeven in tabel 5-24 (prijspeil 2009) De toelichting op
de individuele posten is in hoofdstuk 5.1 weergegeven.
Uitbesteed werk
(in EUR miljoen)
Beheer
Grootschalig onderhoud
Kleinschalig onderhoud
Transfer
Innovatie/verkenningen
Totaal Uitbesteed werk

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

135
120
279
63
4
600

161
123
279
64
4
631

159
128
284
71
4
645

158
131
285
72
4
649

156
137
292
75
4
663

156
135
303
76
4
674

156
137
304
79
4
679

156
141
307
80
4
688

156
142
307
81
3
689

156
142
306
82
3
690

157
143
305
83
3
691

157
144
304
83
3
691

157
148
307
84
3
699

tabel 5-24: Uitbesteed werk

5.2.3.2 Lonen, sociale lasten en overige bedrijfslasten
Lonen en salarissen, inclusief sociale lasten, en overige bedrijfslasten vormen tezamen de bruto
apparaatskosten. Onder de bruto apparaatskosten vallen alle personele lasten (inclusief
verkeersleiding en capaciteitsmanagement) en aanverwante kosten (zoals huisvesting,
automatisering en advisering). De wijziging ten opzichte van het Beheerplan 2008 is dat de
geactiveerde productie in dit Beheerplan als bedrijfsopbrengst is verantwoord conform de
herrubricering in jaarrekening 2007. De netto apparaatskosten zijn de resultante van de bruto
apparaatskosten minus de geactiveerde productie. In tabel 5-25 is een opstelling weergegeven
waarbij zowel de bruto als de netto apparaatskosten zichtbaar zijn.
Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslasten
(in EUR miljoen)
Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslst. (BHP 2008)
Functioneel (SAP) Beheer (verschuiving vanuit Beheer)
Verschuiving vanuit KO naar Apparaat
Mutaties 2009
Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslst. (BHP 2009)

2008
277
4
281

2009
276
0,4
3
76
356

2010
272
0,4
5
77
354

2011
272
0,4
5
78
356

2012
272
0,4
5
77
355

2013
272
0,4
5
77
355

2014
272
0,4
5
77
355

2015
272
0,4
5
78
355

2016
272
0,4
5
78
355

2017
272
0,4
5
78
355

2018
272
0,4
5
78
355

2019
272
0,4
5
78
355

2020
272
0,4
5
78
355

Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslasten
MUTATIE intensiteit
Niet Concessie - Toonbankvragen
Derdenwerken
Keyrail
BOA's
HSL
PROJ Security
PROJ Transmissie Betuweroute
PROJ Transmissie HSL-Zuid
PROJ Rotterdam-Genua
Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslasten

281
0,4
0,7
11
2
2
1
1
1
301

356
0,4
0,7
12
3
2
2
1
0,4
0,3
377

354
0,4
0,7
12
2
2
2
1
0,3
374

356
0,4
0,7
12
2
2
2
1
0,3
376

355
0,4
0,7
12
2
2
2
1
0,3
375

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

355
0,4
0,7
12
2
2
2
0,3
374

Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslasten [voorheen:
Bruto-apparaatskosten]
Geactiveerde productie
Netto-apparaatskosten

301

377

374

376

375

374

374

374

374

374

374

374

374

88213

132245

131243

131244

131243

131243

131243

131243

131243

131243

131243

131243

131243

tabel 5-25: Lonen (incl. soc. lst.) en overige bedrijfslasten

48

Beheerplan ProRail 2009

De apparaatskosten van de geoormerkte projecten, Betuweroute, HSL, niet concessieactiviteiten
en derdenwerken (overige activiteiten) zijn eveneens in deze reeks verdisconteerd. Een deel van
de apparaatskosten wordt gedekt door de gebruiksvergoeding (directe kosten van
capaciteitsverdeling en verkeersleiding), opbrengsten van derden (zoals het omroepcontract) of
separate projectbeschikkingen.
Verschuivingen:
• Businesscase KO (EUR 3,3 mln. in 2009; EUR 4,8 mln. vanaf 2010)
Uit oogpunt van efficiency heeft ProRail besloten middelen te verschuiven vanuit
Kleinschalig onderhoud naar “apparaat”. De reeks KO is in 2009 verlaagd met EUR 3,3
miljoen en in 2010 en verder met EUR 4,8 miljoen.
•

Functioneel (SAP) beheer (EUR 0,4 mln.)
Er is EUR 0,4 miljoen vanuit Beheer naar lonen en overige bedrijfslasten verschoven.
Deze verschuiving heeft betrekking op functioneel (SAP) beheer. Voor het
professionaliseren van het gegevensbeheer en het voeren van een pro-actief beleid is
extra capaciteit benodigd.

Mutaties 2009:
• Toename van de lonen en overige bedrijfslasten
De structurele toename van de lonen en overige bedrijfslasten wordt veroorzaakt door
een toename van de loonkosten vanwege het indexeren van de lonen conform de CAO
en het inlopen van de formatieve onderbezetting in onze operatie. Daarnaast nemen de
overige bedrijfslasten structureel toe door een toename van ICT- en huisvestingskosten
ten behoeve van een aanvullende locatie. ProRail zit met de huidige locaties aan de
maximale belasting.
•

Inbeheername Amsterdam-Utrecht (EUR 0,8 mln. in 2009)
Voor het in beheer nemen van de spoorverdubbeling Amsterdam-Utrecht worden extra
activiteiten uitgevoerd, die niet zijn voorzien in het project zelf. Het betreft zowel tijdelijke
activiteiten voor de overdracht van tekeningen, documentatie en infragegevens, alsook
extra activiteiten ten behoeve van het (voorbereiden van) het in onderhoud nemen. Naast
de kosten voor Beheer zijn er ook eenmalig extra apparaatskosten ad EUR 0,8 miljoen
nodig.

5.2.3.3 Efficiency
ProRail is met V&W een aantal efficiencymaatregelen overeengekomen die verwerkt zijn in de
reeksen van de bovenbouwvernieuwingen (BBV) en het uitbesteed werk voor Kleinschalig
Onderhoud (KO) Deze efficiencymaatregelen bestaan uit:
• Efficiencytaakstelling BBV (ingevuld door het uitvoeren van maatregelen op het gebied
van ‘Life Cycle Management’) ad EUR 25 miljoen per jaar;
• Efficiencytaakstelling KO ad EUR 40 miljoen per jaar.
Deze maatregelen dekken deels de NoMo-efficiency van EUR 150 miljoen per jaar vanaf 2011 af.
Daarnaast is ProRail met V&W een aantal efficiencymaatregelen overeengekomen, die ProRail
pas boekt aan het einde van het jaar na realisatie hiervan, maar die het ministerie van V&W
reeds inhoudt bij het verstrekken van de subsidiebeschikking. Deze efficiencymaatregelen
bestaan uit:
• Efficiencytaakstelling;
• Taakstelling gebruiksvergoeding;
• Aanbestedingsresultaten exploitatie;
• NoMo-efficiency.

Beheerplan ProRail 2009

49

Efficiency
(in EUR miljoen)
Efficiencytaakstelling BBV
Efficiency Kleinschalig onderhoud
Ingehouden efficiencytaakstelling
Efficiency goederenvervoer
Ingehouden aanbestedingsresultaten exploitatie
Extra NoMo-efficiency

2008
25
40
14
2
18
-

2009
25
40
14
2
17
-

2010
25
40
14
2
17
-

2011
25
40
8
2
75

2012
25
40
10
75

2013
25
40
10
75

2014
25
40
10
75

2015
25
40
10
75

2016
25
40
10
75

2017
25
40
10
75

2018
25
40
10
75

2019
25
40
10
75

2020
25
40
10
75

Totaal Efficiency

99

98

98

150

150

150

150

150

150

150

150

150

150

waarvan reeds in reeksen BBV, KO en apparaat
waarvan nog te realiseren aanbestedingsresultaten in
exploitatiebijdragen
waarvan nog te realiseren in de kosten/investeringen

79

79

79

73

75

75

18
2

17
2

17
2

77

75

75

75
-

75
-

75

75
-

75

75
-

75

75
-

75

75
-

75

75
-

75

75

tabel 5-26: Efficiency

Ad efficiencytaakstelling:
De efficiencytaakstelling bestaat uit een ZBO taakstelling van EUR 4,2 miljoen per jaar en een
generieke taakstelling van EUR 10 miljoen per jaar. Deze bedragen vallen vrij vanuit de
langlopende verplichting met de Rijksoverheid van EUR 96 miljoen conform de eind 2003
overeengekomen meerjarenreeks.
ZBO taakstelling
De ZBO taakstelling, die reeds op het budget in mindering is gebracht, is verwerkt in de
apparaatskosten. Deze taakstelling is gerelateerd aan de onderstaande generieke
taakstelling.
Generieke taakstelling apparaatskosten
De minister van V&W heeft in de brief d.d. 2 december 2003 aangegeven dat de
generieke taakstelling een totale omvang heeft van EUR 96 miljoen met een periode
lopende tot en met 2009. Hoewel de generieke taakstelling op de totale subsidieinkomsten betrekking heeft, past ProRail deze alleen toe op de apparaatskosten. ProRail
heeft dit bedrag voortgezet in de interne reeks vanaf 2010. De middelen die in de jaren
vanaf 2010 beschikbaar komen via bezuiniging, zet ProRail in om de ‘overall‘ taakstelling
ter hoogte van EUR 150 miljoen vanaf 2011 in te vullen.
Ad taakstelling gebruiksvergoeding (compensatie lagere GV)
ProRail draagt EUR 10 miljoen bij aan de financiering van de alternatieve
gebruiksvergoedingsystematiek voor de goederenvervoerders in de periode 2008-2011. Deze
bijdrage is taakstellend opgenomen, maar nog niet specifiek toegewezen.
Ad aanbestedingsresultaten exploitatie:
De aanbestedingsresultaten exploitatie bestaan uit meevallers, die naar verwachting zullen
optreden door het gebruik van nieuwe contractvormen bij aanbestedingen en door markteffecten.
ProRail heeft dit aangegeven in de brief d.d. 13 december 2004 aan de minister van V&W.
De verwachte meevallers voor de periode 2008-2010 zijn verminderd met EUR 160 miljoen,
omdat deze al in de reeks voor kleinschalig onderhoud waren verwerkt. Dit resulteert in lagere
kosten in de periode 2005-2010 ter hoogte van EUR 144 miljoen, maar die kunnen pas na
realisatie definitief worden geboekt.
Ad NoMo-efficiency:
ProRail is met V&W een extra efficiency- en effectiviteitreeks overeengekomen van EUR 75
miljoen per jaar in de jaren vanaf 2011. Deze reeks is nog niet verwerkt in de uitgaven, maar
staat nog taakstellend op het budget. ProRail zal in de jaren tot 2011 hard werken aan het
bereiken van deze extra efficiency in aanvulling op de al ingeplande taakstellingen. ProRail is een
kostenreductieprogramma gestart. Naar verwachting is het mogelijk om ongeveer EUR 15 miljoen
te besparen op alle uitgaven door activiteiten te schrappen, die niet aan de prestaties bijdragen.
Het toepassen van andere contractvormen, concurrentie op uitbesteed werk, verwijderen van niet
gebruikte wissels, levensduuroptimalisatie en optimalisatie in de projectuitvoering kan ongeveer
EUR 60 miljoen per jaar aan besparingen opleveren.
50

Beheerplan ProRail 2009

5.2.3.4 Betuweroute
In tabel 5-27 zijn de kosten voor de Betuweroute weergegeven. Deze kosten worden deels
gedekt door de gebruiksvergoeding Betuweroute (zie toelichting opbrengsten) Het resterende
saldo tussen deze kosten en de gebruiksvergoeding Betuweroute neemt ProRail mee in de
subsidieaanvraag. ProRail gaat ervan uit dat met een succesvolle exploitatie van de Betuweroute
door Keyrail het saldo vermindert of neutraal blijft. Vooralsnog is de reeks niet gewijzigd ten
opzichte van het Beheerplan 2008.
Betuweroute
(in EUR miljoen)
Betuweroute (BHP 2008)
Mutaties 2009
Betuweroute (BHP 2009)

2008
22
22

2009
25
25

2010
25
25

2011
27
27

2012
27
27

2013
29
29

2014
29
29

2015
29
29

2016
29
29

2017
29
29

2018
29
29

2019
29
29

2020
27
27

tabel 5-27: Betuweroute

In de tabel zijn tevens de kosten opgenomen voor de Havenspoorlijn, de doorgaande sporen van
de haven naar het tracé van de A15, het A15-tracé, de emplacementen in de haven en de
emplacementen Feyenoord en IJsselmonde. Het tracé Zevenaar-grens en het onderhoud van
emplacement Kijfhoek zijn niet aan de Betuweroute toegerekend, maar aan het gemengde net.
De definitieve bepaling van de extra scope ten aanzien van Keyrail (zogenaamde scope +’en) is
nog onderhanden. Dit wordt separaat van het Beheerplan opgelost.
De reeksen die verband houden met de bovenbouwvernieuwing van de Betuweroute voor de
periode 2008-2020 (totaal EUR 86 miljoen) zijn expliciet gemaakt in hoofdstuk 5.1 van dit
Beheerplan.
5.2.3.5 Afschrijvingskosten
Afschrijvingskosten
(in EUR miljoen)
Bestaande EF-activa (VVW)
Bestaande OF-activa (VVW)
Nieuwe EF-activa (VVW)
Nieuwe OF-activa (VVW)
Totaal afschrijvingskosten (VVW)
Vrijval herwaarderingsreserve
Afschrijvingskosten (HUP)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

225
375
600
264336

204
371
8
19
603
274329

196
370
18
42
626
278348

184
369
31
59
643
279363

173
366
46
89
673
276397

156
359
61
105
681
273408

146
344
76
118
683
268415

135
338
90
130
693
264429

125
333
104
135
697
259438

109
326
118
141
694
249445

101
318
133
148
700
244456

93
310
144
156
704
238466

86
302
156
160
704
231473

tabel 5-28: Afschrijvingskosten

Met het ministerie is afgesproken dat met ingang van 2011 de integrale kosten van ProRail
worden vergoed. Dit betekent dat vanaf dat moment de afschrijvingskosten op basis van
vervangingswaarde worden vergoed. Deze kosten zijn verwerkt in de NoMo-reeksen.
Vanaf jaarrekening 2007 is ProRail volledig overgegaan op afschrijving op basis van
vervangingswaarde, waarbij deze afschrijving is gecorrigeerd met de vrijval
herwaarderingsreserve (het verschil tussen afschrijvingskosten op basis van vervangingswaarde
[VVW] en afschrijvingskosten op basis van historische uitgaafprijs [HUP]) Kortom, de EF (activa
gefinancierd door Eigen Financiering) en OF (activa gefinancierd door OverheidsFinanciering)
afschrijvingen zijn hierdoor nog als afschrijvingen op basis van de historische uitgaafprijs te
volgen.
De jaarlijkse afschrijvingskosten op basis van de vervangingswaarde en de jaarlijkse geplande
vervangingen zijn in grote lijnen gelijk (ideaalcomplex)
Tot 2011 wordt met een ingroeiscenario gewerkt. ProRail vraagt slechts tot het niveau van de
daadwerkelijke vervangingsinvesteringen subsidie voor die afschrijvingskosten aan. Als de
vervangingsinvesteringen lager zijn dan de afschrijvingen, neemt de waarde van de bestaande
infrastructuur echter af.

Beheerplan ProRail 2009

51

5.2.3.6 Financiële baten en lasten
Naast rentelasten heeft ProRail ook rente-inkomsten over openstaande saldi. Deze baten zijn
afgetrokken van de lasten. Bij de herfinanciering van aflopende leningen is gerekend met een
interestpercentage van 5%.
Financiële baten en lasten
(in EUR miljoen)
Financiële baten en lasten

2008
102

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

104

104

104

104

105

106

106

106

107

107

108

108

tabel 5-29: Financiële baten en lasten

52

Beheerplan ProRail 2009

5.3

Overzicht van wijzigingen en risico’s

Risico’s
In hoofdstuk 4 is het risicomanagement van ProRail besproken. Ten aanzien van de financiën zijn
door ProRail o.a. de onderstaande risico’s onderscheiden:
• Het risico op onvolledige dekking van omgevingswerken of afspraken met vervoerders
door onvolkomenheden in het proces van offerte tot opdrachtverstrekking;
• Het risico op extra kosten Kleinschalig Onderhoud door mogelijk meerwerk of anderszins,
in relatie tot aanbesteding en contractering;
• Het mogelijk niet instemmen met de verhoging van de gebruiksvergoeding, waardoor
deze inkomsten tegenvallen;
• Boetes door NMa.
De bijbehorende beheersingsmaatregelen zijn in 2008 vastgelegd in het
risicomanagementsysteem (risicoregister) In de jaarlijkse ‘risk self assessments’ en ‘control self
assessments’ worden de risico’s verder geanalyseerd.

Wijzigingen in wet- en regelgeving
1. Veiligheidsregelgeving
ProRail hanteert het Normenkader Veilig Werken (NVW) en geeft hiermee invulling aan de
verantwoordelijkheid voor arbeidsveiligheid voor mensen en organisaties die voor en in opdracht
van ProRail werken. De eerste effecten van NVW zijn al verwerkt. Echter de effecten van NVW
blijven doorwerken in de kosten. ProRail voert permanent overleg in de sector over het
onderhoudsrooster waarbij de verhouding dag-, nacht en weekendwerk van groot belang is om
tot een financieel optimale oplossing te komen.
2. Externe veiligheid regelgeving
De risico’s die zich voordoen bij het vervoer van gevaarlijke stoffen kunnen ertoe leiden dat
ProRail extra maatregelen moet treffen om het rangeren met gevaarlijke stoffen te kunnen
voortzetten op sommige emplacementen. Deze maatregelen, zoals blusvoorzieningen en
bedrijfsbrandweer, zijn dermate kostbaar dat ProRail ze waarschijnlijk niet zelfstandig zal treffen.
Wel zijn hierover al procesafspraken gemaakt.
3. Geluid
Het uitblijven van de nieuwe Wet geluidhinder betekent dat ook in 2009 onder het bestaande
geluidsregime gewerkt moet worden. Bij een toenemende druk door de omgeving bestaat het
risico dat nog een aantal juridische trajecten moet worden doorlopen.
4. Strengere milieuwetgeving
Voor 2009 blijft het beleid van ProRail gecontinueerd met betrekking tot de gecreosoteerde
houten dwarsliggers. Dit beleid houdt in dat er geen gebruik mag worden gemaakt van deze
dwarsliggers.
5. Wet Informatie Voorzieningen Ondergrondse Netten (WION)
Per 1 juli 2008 is het eerste onderdeel van WION van kracht geworden. Dit betreft Melding
Beheerpolygonen aan het kadaster. ProRail staat klaar om het verzoek van het kadaster te
e
honoreren. Na 3 maanden (4 kwartaal 2008) wordt de analoge fase van de wettelijke
verplichtingen om informatie uit te wisselen van kracht.

Beheerplan ProRail 2009

53

Wijzigingen in randvoorwaarden
1. Indexering
Met V&W is het volgende afgesproken over indexatie:
• De huidige indexering op basis van IBOI blijft uitgangspunt bij de indexatie van de
beschikbare middelen van de rijksoverheid;
• ProRail spant zich in om de daadwerkelijke prijsstijgingen onder deze taakstellende
indexatie te houden en zal het verwachte verschil (zowel de plussen als de minnen)
tussen de werkelijke kostenontwikkeling en de taakstellende IBOI onderbouwen en
zichtbaar maken in het jaarlijkse Beheerplan en de jaarrekening;
• Periodiek, om de vijf jaar, wordt het cumulatieve verschil (balansstand) geëvalueerd en
wordt er een besluit genomen over de wijze van omgaan met het overschot of tekort;
• ProRail heeft voor dit Beheerplan een reële schatting van de van V&W te verwachten
indexatie 2009 gemaakt en doorgevoerd.
2. Gebruiksvergoeding
In de gedane uitspraak van de NMa in 2008 is de NS in het gelijk gesteld. NS voerde aan dat
ProRail zich niet gehouden heeft aan de in de Netverklaring vastgelegde tariefsystematiek. De
tarieven waren onder meer gestegen doordat er vaker in de nachten en weekenden aan het
spoor gewerkt wordt hetgeen hogere kosten voor het onderhoud van de spoorweginfrastructuur
met zich meebrengt. De consequentie van deze uitspraak is dat voor 2008 en 2009 niet alle
kosten voor onderhoud mogen worden doorberekend.
3. Capaciteit en kwaliteit inhuur
Het is in 2008 eveneens als in 2007 moeilijk gebleken om alle vacatures van ProRail in te vullen
met permanente posities. Om deze reden is vooral in de bedrijfseenheden InfraProjecten en ICTServices gebruik gemaakt van inhuur van personeel. In het komende jaar verwachten we dat de
meeste vacatures vervuld zullen worden, echter door krapte en verandering op de arbeidsmarkt
bestaat er een risico dat meer ingehuurd zal worden dan gepland. Hierdoor kunnen de
apparaatskosten hoger uitvallen dan gepland.
4. Overloop, planning en realisatie
In 2008 is er een substantieel bedrag overgelopen naar 2009 en verder. In 2007 is een pakket
aan beheersmaatregelen opgestart om de overloop terug te dringen. Een deel hiervan is reeds
gerealiseerd in 2008. Het streven is om een groot deel van de resterende overloop in te lopen in
2009. Met name in de uitvoering van de complexe uitbreidingsinvesteringen blijft een reëel risico
bestaan op overloop; bij MIRT-projecten op een te optimistische planning.

54

Beheerplan ProRail 2009

5.4
Niet-concessie activiteiten
ProRail voert een aantal activiteiten in opdracht van de minister van V&W uit, die geen onderdeel
vormen van de Beheerconcessie. Het beheer van tankplaten, fietsenstallingen en transferruimten,
het beheer van niet-concessielijnen en toonbankvragen, die niet in het Koninklijk Besluit
Hoofdspoorweginfrastructuur zijn opgenomen. De kosten zijn in diverse kostensoorten onder de
reeks niet-concessie activiteiten expliciet weergegeven.
Niet-concessieactiviteiten
(in EUR miljoen)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Tankplaten
Fietsenstallingen
Transferruimten
Onderhoud niet-concessielijnen
Vervanging niet-concessielijnen
Toonbankvragen
Totaal Niet-concessieactiviteiten (BHP 2008)

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

0,7
1,7
1,9
2,0
5,0
0,7
11,9

Mutatie 2009: Windwaarschuwingssysteem
Mutatie 2009: Langstransport HSL
Totaal Niet-concessieactiviteiten (BHP 2009)

11,9

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

0,3
0,3
12,6

tabel 5-30: Niet-concessieactiviteiten

•
Tankplaten
In de uitplaatsingovereenkomst (waarin ProRail onafhankelijk werd van NS) zijn afspraken
gemaakt over de tankinstallaties. Het eigendom van de tankinstallaties ligt bij ProRail. Vivens, de
inkoopcoöperatie van spoorwegondernemingen, verzorgt de exploitatie van de tankinstallaties.
Met Vivens zijn principeafspraken gemaakt over de exploitatie en het dagelijks beheer.
ProRail is belast met het beheer van tankplaten inclusief de onderhoudscontracten. Deze
beheertaak valt buiten de Beheerconcessie en wordt daarom hier apart behandeld. Tot deze taak
behoort het groot onderhoud aan tankinstallaties op emplacementen, het vervangen van
olieafscheider en pompen en het verwijderen, saneren of renoveren van kleine tankinstallaties
onder- en bovengronds.
•
Fietsenstallingen
NS Stations verzorgt het dagelijks beheer van alle rijwielstallingen: oud en nieuw, rekken en
kluizen, bewaakt en onbewaakt, inclusief de geautomatiseerde stallingen. De bewaakte stallingen
worden door de beheerder schoongehouden. ProRail verzorgt daar alleen het onderhoud aan het
casco en aan een eventueel aanwezig camerasysteem.
Voor de overige rijwielstallingen bestaat het beheer uit:
- technisch onderhoud: onder meer wettelijke keuringen van elektrische installaties, vervanging
van lampen, herstel van bestrating en het storingsherstel (bijvoorbeeld bij ruitbreuk);
- schoonmaak: onder meer glasbewassing, reinigen van goten, frames, klemmen,
hemelwaterafvoer en straatkolken, verwijderen van zwerfvuil en graffiti en gladheidbestrijding.
•
Transferruimten
NS Stations verzorgt het dagelijks beheer van de stationshallen. Het beheer bestaat uit technisch
onderhoud, veiligheid en schoonmaak. Technisch onderhoud bestaat onder meer uit
werkzaamheden die alleen de hal betreffen (bijvoorbeeld vervangen tegelvloer) en
werkzaamheden aan het gebouw die naar rato worden doorbelast aan de hal (bijvoorbeeld
groepsremplace) Storingen worden per object geregistreerd en niet per ruimte. De kosten voor
het verhelpen van storingen in de hal zijn daarom ingeschat. Veiligheid bestaat uit surveillance en
sluitrondes, camerabewaking en BHV. Ook deze kosten worden per object in het gehele station
geregistreerd en niet per ruimte. De kosten voor veiligheid in de hal zijn daarom eveneens
ingeschat. Schoonmaak bestaat vooral uit het reinigen van de vloer en glasbewassing, daarnaast
kan het verwijderen van graffiti van toepassing zijn.
•
Onderhoud en vervanging niet-concessielijnen
In het Besluit aanwijzing hoofdspoorwegen (Stb. 2004, 722) is bepaald welke spoorwegen als
hoofdspoorwegen zijn gekwalificeerd en welke niet. ProRail heeft een aantal spoorwegen in
Beheerplan ProRail 2009

55

beheer die in het genoemde Besluit niet als hoofdspoorweg zijn aangewezen, de zogeheten nietconcessielijnen. ProRail heeft elk jaar de kosten van het beheer en onderhoud van deze lijnen
verwerkt in de algemene subsidieaanvraag Kapitaallasten en onderhoud. ProRail is
rechthebbende ten aanzien van deze spoorwegen aangezien zij het beheer en onderhoud
verzorgt sinds 1995. De subsidie voor de kosten voor deze niet-concessielijnen zijn onderdeel
van de subsidieaanvraag. De kosten voor eventuele sanering zullen afzonderlijk worden
gefinancierd. De in dit Beheerplan gespecificeerde kosten betreffen de niet-hoofdspoorwegen uit
de Netverklaring 2009.
•
Toonbankvragen
Om zicht te krijgen op de infrastructuurcapaciteit die op lange termijn nodig is, voert ProRail op
verzoek van het ministerie van V&W, maar ook van derden, studies uit naar de (gewenste)
toekomstige functionaliteit van het spoorsysteem. Indien dit studies betreft naar uitbreidingen van
de railinfrastructuur die geen nauwe samenhang hebben met de bestaande
spoorweginfrastructuur, dan worden voor deze studies separate beschikkingen afgegeven. Deze
activiteiten en beschikkingen vallen niet binnen de activiteiten die ProRail in het kader van de
Beheerconcessie voor de Nederlandse hoofdspoorweginfrastructuur uitvoert.
5.5
HSL
ProRail beheert het contract met Infraspeed in opdracht van de Staat op basis van een
volmacht. Hiervoor is een beheerovereenkomst afgesloten met de Staat. De scope van deze
overeenkomst is de HSL-Zuid infrastructuur inclusief de door Infraspeed gebouwde
railaansluitsecties. ProRail loopt hierbij geen financieel risico. Alleen de beheerkosten van de
contracten zijn opgenomen in de uitgaven. Deze beheerkosten bestaan uit kosten voor
verkeersleiding en kosten voor het beheer van het contract met Infraspeed. De reeks is
gemuteerd ten opzichte van Beheerplan 2008 vanwege het Windwaarschuwingsysteem GSMR HSL ad EUR 0,3 miljoen, het Langstransport HSL ad EUR 0,3 miljoen (t/m 2008 contract in
beheer bij RWS) en een afname in de lonen (incl. sociale lasten) en overige bedrijfslasten ad -/EUR 0,1 miljoen. Deze mutaties zijn verwerkt in de reeksen van respectievelijk Beheer en lonen
en overige bedrijfslasten. ProRail voert ook de monitoring en registratie van gegevens met
betrekking tot beschikbaarheid en storingen van het HSL/HSA traject.
HSL-Zuid
(in EUR miljoen)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

PROJ HSL In apparaat
PROJ HSL in Beheer
HSL-Zuid (BHP 2008)

2,1
0,2
2,3

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

2,0
0,2
2,2

Mutatie 2009: Windwaarschuwingssysteem
Mutatie 2009: Langstransport HSL
HSL-Zuid (BHP 2009)

2,3

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

0,3
0,3
2,8

tabel 5-31: HSL-Zuid

56

Beheerplan ProRail 2009