Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 066

Belastingdienst

Nr. 188

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 16 januari 2014
De vaste commissie voor Financiën heeft op 20 november 2013 overleg
gevoerd met Staatssecretaris Weekers van Financiën over:
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 17 september 2013 met aanbieding van de 12de halfjaarsrapportage
Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 176);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 11 oktober
2013 met antwoord op vragen van de commissie over de 12de
halfjaarsrapportage Belastingdienst (Kamerstuk 31 066,
nr. 179);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 20 september 2013 inzake uitbetaling toeslagen (Kamerstuk 31 066,
nr. 177);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 11 oktober
2013 inzake stand van zaken van de opvolging van de aanbevelingen door de AR m.b.t. de aanpak van intracommunautaire
btw-fraude (Kamerstuk 31 880, nr. 8);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 8 oktober
2013 inzake tussenevaluatie initiatief wetsvoorstel Dezentjé
Hamming-Bluemink en Groot inzake wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Kamerstuk 33 772, nr. 1);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën d.d. 15 november 2013 inzake Fiscale monitor 2013 en evaluatie bodem(voor)recht (Kamerstuk 31 066, nr. 181).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

kst-31066-188
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

1

Voorzitter: Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
Griffier: Maas
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Bashir, Groot, Koolmees,
Neppérus, Van Nieuwenhuizen-Wijbenga, Omtzigt, Van Vliet,
en Staatssecretaris Weekers van Financiën, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van zijn ministerie.
Aanvang 14.00 uur
De voorzitter: Ik heet iedereen van harte welkom bij dit algemeen
overleg over de Belastingdienst. Ik heb net met de leden afgesproken dat
de spreektijd in eerste termijn zes minuten per fractie bedraagt, met twee
onderlinge interrupties.
De heer Van Vliet (PVV): Voorzitter. Ik denk dat zes minuten ruim is voor
dit periodiek terugkerende algemeen overleg. Het is voor mij wel een heel
bijzonder algemeen overleg, want het is voor de komende tien tot elf
maanden mijn laatste met deze Staatssecretaris doordat ik mij ga
bezighouden met de parlementaire enquête over de woningcorporaties.
Hij moet mij dus een tijdje missen. Ik zal hem misschien soms ook een
heel klein beetje missen. We zullen zien.
De voorzitter: Wij zullen u in ieder geval ook missen.
De heer Van Vliet (PVV): Dank u wel.
Wij hebben vandaag het repeterende algemeen overleg over de organisatie van de Belastingdienst. Laten wij vooral voor ogen houden hoe
belangrijk de Belastingdienst is voor de Nederlandse samenleving. Het is
dé dienst die de centen int die uiteindelijk nodig zijn om alle begrotingen
in Nederland te kunnen betalen. Daarom is het wel belangrijk dat wij dit
debat hebben. Daar blijf ik ook waarde aan hechten.
Ik heb al eerder en vaker gezegd in dit verband dat ik zelf als burger van
Nederland en als fiscalist vind dat wij een zeer betrouwbare Belastingdienst hebben. Het is een dienst die goed is georganiseerd en waar
toegewijde ambtenaren werken. Uit mijn ervaring weet ik dat er geen rare
deals te sluiten zijn met de Belastingdienst. Dit onderwerp keert om de
zoveel tijd terug in de pers. Het irriteert mij eigenlijk behoorlijk dat wel
eens de indruk wordt gewerkt dat Nederland een soort bananenrepubliek
is waar je deals kunt sluiten met de Belastingdienst. Dat is niet zo. Ik weet
dat en daarom begin ik daar niet over. Ik heb er het volste vertrouwen in
dat de Belastingdienst in Nederland geen deals sluit die buiten de wet
vallen. Dat wil ik vooraf meegeven, ook aan de ambtenaren.
Ik vind als belastingplichtige burger van Nederland wel dat wij met een
betrouwbare Belastingdienst te maken moeten hebben die ook bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn afhandelt. Wij hebben daar al een
paar jaar met elkaar over van gedachten gewisseld. Uiteindelijk komen wij
op een score van 90 tot 94% wat betreft de afhandeling van bezwaarschriften binnen de wettelijke afhandelingstermijn. Dat betekent dat
minimaal 6% van de Nederlandse belastingplichtigen langer moet
wachten dan de wettelijk voorgeschreven termijn. Als je dat dat sec op
tafel legt, is dat een onmogelijke situatie. Ik zei net dat de Belastingdienst
in Nederland zich altijd netjes aan de wet houdt. Dat moet hij in de
uitvoeringssfeer dus ook doen, waar het gaat om de afhandeling van
bezwaarschriften. Ik hoor graag nog eens van de Staatssecretaris hoe de
Belastingdienst gaat proberen om dat gat tussen ongeveer 94% en 100%
te dichten. Worden er wel serieuze pogingen ondernomen om dat
percentage verder omhoog te krijgen, zodat nog meer Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

2

belastingplichtigen kunnen vertrouwen op afhandeling van hun bezwaarschrift binnen de daarvoor voorgeschreven wettelijke termijn?
Mijn fractie juicht het toe dat er meer en meer online wordt gewerkt en
dat het systeem van de vooringevulde aangifte een succes is. Het
percentage zit nu op 51, meen ik. Ik heb er zelf als belastingplichtige
burger ook mee gewerkt. Toen bleek dat er twee foutjes zaten in die
vooringevulde aangifte. Ik hoop wel dat de Belastingdienst zich ook
bewust blijft van het feit dat een vooringevulde aangifte niet altijd de
ultieme waarheid behelst, maar dat ook de belastingplichtige serieus
wordt genomen als hij zelf nog met aanvullingen of verbeteringen komt
op die vooringevulde aangifte.
Om het nog even in de positieve sfeer te houden: de versterkte incasso via
die twee landelijke incassobureaus spreekt mij zeer aan. Iedereen moet
datgene lappen wat hij of zij volgens de wet verschuldigd is. Daar kan
geen enkele millimeter ruimte tussen zitten. Dat vindt zeker ook mijn
fractie. Dat is dus een goede zaak. Mijn vraag aan de Staatssecretaris is
hoe het zit met de geruchten die van tijd tot tijd opploppen in de pers dat
de Belastingdienst nog steeds plannen heeft om zaken te doen met
externe deurwaarders. Kunnen wij nu een einde maken aan die geruchten
of zijn er nog steeds plannen op dat vlak? Als dat laatste het geval is, hoe
zien die er dan uit en waarom is dat nodig? Incasso van belastingschulden
vind ik per definitie en bij uitstek een overheidstaak.
Ik kom nu op de organisatie van de Belastingdienst zelf. Wij hebben er
inmiddels duidelijkheid over dat in een aantal plaatsen, zoals Venlo en
Emmen, de vestiging van de Belastingdienst behouden blijft. Kan de
Staatssecretaris een update geven over hoe het zit met het huisvestingsbeleid? Ik hoop zelf dat er met name voor een plaats als Heerlen, in
Limburg toch extreem belangrijk voor de werkgelegenheid, ook snel
duidelijkheid komt en dat men niet gaat tornen aan die vestigingsplaats.
Kan er meer gezegd worden over de vestigingsplaatsen van de eenheden
van de Belastingdienst?
Kan de Staatssecretaris bevestigen dat er bij de Belastingdienst geen
grens meer wordt gehanteerd waaronder geen inning van belastingschulden plaatsvindt? Met andere woorden: worden alle belastingschulden van belastingplichtigen geïnd? Daar hoor ik graag een duidelijke
reactie op van de Staatssecretaris.
Ik heb ook al een tijdje niets gehoord van het verhaal over de auto’s met
chauffeur van de ambtelijke top. Wij hebben indertijd beelden op televisie
gezien van ambtenaren van de Belastingdienst die door het hele land
werden gereden. Dat geschiedde met een auto met chauffeur op kosten
van de belastingbetaler. Wij hebben toen met elkaar afgesproken dat er
een inspanningsverplichting was voor de Staatssecretaris en zijn
Belastingdienst om het aantal auto’s af te bouwen. Ik hoor graag wat de
stand van zaken is op dit punt.
Kan de Staatssecretaris nog een korte reactie geven op de geluiden die ik
nog steeds her en der hoor, onder andere van de Vereniging van Hogere
ambtenaren bij het Ministerie van Financiën (VHMF), over de geplande
aanpassing van termijnen voor discutabele belastingplichtigen en correcte
belastingplichtigen?
De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Volgens mij stond in de antwoorden dat
er nog vier managers zijn met een auto met chauffeur, maar dat zal de
Staatssecretaris zo wel nader toelichten.
Er is al heel veel aan de orde gekomen in de beantwoording van de
schriftelijke vragen. Ik kan het dus ook kort houden. Er is veel in gang
gezet met de Wet aanpak fraude toeslagen en fiscaliteit 2014. Dank
daarvoor. Het succes van de nieuwe aanpak valt en staat echter met de
capaciteit van de Belastingdienst. Ik ben blij met de extra middelen die
daarvoor zijn uitgetrokken in het regeerakkoord, maar de eerlijkheid
gebiedt te zeggen dat het feitelijk een vermindering betreft van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

3

voorgenomen bezuinigingen. Het gaat dus om minder mensen minder,
niet om meer mensen. Daar houdt de PvdA haar zorgen over.
Ik heb een paar vragen over het beheersverslag. Allereerst een
compliment voor de nieuwe procedure om fiscale dienstverleners die
voortdurend onjuiste aangiften doen af te sluiten van het digitale kanaal.
Het lijkt me ook belangrijk omdat in de berichtgeving over de Bulgarenfraude bleek dat het heel vaak om louche financiële intermediairs ging.
Mijn vraag is nog wel wat «voortdurend onjuiste aangiften indienen»
betekent? Waar ligt de grens voor het opzeggen van het contract met zo’n
financiële intermediair? Is dat bij herhaling vele jaren of is dat al als
binnen een jaar een aantal onjuiste aangiften wordt ingediend? Hoe snel
komt de Belastingdienst in actie? Wat de PvdA betreft kunnen die regels
niet streng genoeg zijn. Financiële intermediairs moeten zorgvuldig
handelen.
Wat betreft de toeslagen, is het toch schrikken als je de terug te vorderen
bedragen ziet. Over 2009 gaat het in totaal om 1,2 miljard, over 2010 om
1,1 miljard en over 2012 om 850 miljoen. Dat klinkt al wat minder
dramatisch als je ziet hoeveel er feitelijk is terugbetaald. Ik begrijp uit de
antwoorden op de schriftelijke vragen dat dit over 2009 87% was en dat
3% oninbaar is. Als 87% is terugbetaald en 3% oninbaar is, staat dus 10%
nog open. Als nog 10% over 2009 openstaat – dat is 120 miljoen – is de
vraag hoe realistisch het is om dat nog als een terug te vorderen bedrag
te beschouwen. Het is vier jaar geleden, dus wat haal je daar nog van
binnen? Wat zijn de ervaringen van de Belastingdienst? Is het niet
realistischer om die 10% maar gewoon af te boeken en dat aan de Kamer
te melden?
De heer Van Vliet (PVV): Het verhaal van de heer Groot liep lekker
vloeiend, tot hij begon over het afboeken van zaken. Volgens mij zitten wij
in een tijd van crisis. De mensen staan voor de voedselbanken en her en
der moeten mensen de broekriem aanhalen. Het is dan toch onlogisch als
mensen plotseling hun belastingschuld niet meer hoeven terug te betalen
in tijden van felle bezuinigingen?
De heer Groot (PvdA): Dank voor deze vraag. Misschien heb ik me
onzorgvuldig uitgedrukt. Ik doelde uiteraard niet op kwijtschelden. Ik
bedoel het meer in de zin van zorgvuldig boekhouden. Wat is een
realistische schatting van wat er nog binnenkomt? Ik wil dus niet de
belastingplichtige zijn schuld kwijtschelden. Het bedrag moet binnen de
volledige wettelijke termijn nagevorderd kunnen worden. Als verstandig
boekhouder moet je echter op een gegeven moment wel je verlies nemen.
Wat je daarna nog binnenhaalt, is meegenomen. In die zin bedoelde ik
het. De vraag is wat wij realistisch gezien nog kunnen terugverwachten en
of die 3% oninbaar niet een te mooie voorstelling van zaken is.
De voorzitter: Vervolgt u uw betoog, mijnheer Groot.
De heer Groot (PvdA): De informatie over hoeveel er daadwerkelijk was
teruggevorderd, kwam pas in antwoord op de schriftelijke vragen. Kan
voortaan niet standaard in het beheersverslag worden opgenomen
hoeveel er daadwerkelijk is teruggevorderd en hoeveel er oninbaar is
gebleken? Nu moeten wij dat lezen in antwoord op vragen die over het
beheersverslag zijn gesteld.
Ik heb een vraag over de Bbz-regeling (Besluit bijstandverlening zelfstandigen), op grond waarvan zelfstandigen aanvullende bijstand kunnen
krijgen van de gemeente. Ik begrijp dat zich hierbij een soort kafkaësk
probleem kan voordoen. Als je langdurig niets verdient, hoef je die
aanvullende bijstand niet terug te betalen. De gemeente vraagt daarvoor
een aangifte van de Belastingdienst, terwijl de Belastingdienst voor de
aangifte een omnietverklaring nodig heeft. De Belastingdienst vraagt dus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

4

iets wat je van de gemeente moet krijgen en de gemeente vraagt iets wat
je van de Belastingdienst moet krijgen. Zo kunnen de betreffende
zelfstandigen in de bijstand geen kant op. Kan de Staatssecretaris hier
opheldering over geven en er het liefst een oplossing voor bieden?
Wat betreft de vestigingen van de Belastingdienst en Venlo en Heerlen
sluit ik mij geheel aan bij de vragen van de heer Van Vliet. Ik begrijp dat
het totale aantal banen voor Limburg al bepaald is, maar de verdeling nog
niet. Met name voor Parkstad Limburg is dit een heel belangrijke kwestie.
Ik denk dat het in elk geval belangrijk is om duidelijkheid te geven. Dat zou
al heel veel helpen. Ik hoor graag een update over de stand van zaken.
Het voornemen was om te komen tot een centraal aandeelhoudersregister
in verband met de btw-carrouselfraude. Wanneer komt dat er? Is de
Staatssecretaris bereid om op dit punt Minister Opstelten flink achter te
broek te zitten?
Gisteren was op Nieuwsuur een item over bestrijding van bijstandsfraude
en andere socialezekerheidsfraude. Wij zagen het geval van een man die
drie jaar een ziektewetuitkering kreeg en tegelijkertijd een baan bij een
ander bedrijf had. Blijkbaar komt zoiets pas na drie jaar aan het licht. De
vraag is hoe er wordt gecommuniceerd tussen de uitkeringsinstanties en
de Belastingdienst. Dit had toch veel eerder opgemerkt moeten worden?
Hoe kan het dat zoiets drie jaar lang kan doorlopen voordat ergens aan
een bel wordt getrokken, bij de Belastingdienst of bij een uitkeringsinstantie?
De heer Bashir (SP): Voorzitter. De Staatssecretaris belooft in antwoorden
op vragen van de SP dat het aantal boekenonderzoeken fors omhoog zal
gaan, namelijk van 27.000 naar 42.000. Tegelijkertijd daalt echter wel het
aantal fte’s dat de Belastingdienst tot zijn beschikking heeft met maar
liefst 1.000. Het is gek om aan de ene kant te zeggen dat je het aantal
boekenonderzoeken fors gaat opvoeren, terwijl je aan de andere kant
minder mensen hebt. Gelooft de Staatssecretaris dat dit kan? En gelooft
de Belastingdienst dit ook?
Als wij kijken naar de realisatiecijfers, zien wij in de productietabellen dat
het aantal boekenonderzoeken in 2012 flink gedaald is ten opzichte van
2011, namelijk van 37.000 naar 27.000. Dat is een grote daling. De
verklaring van de Staatssecretaris is dat er extra capaciteit nodig was voor
de afhandeling van bezwaren. Dat kan ik begrijpen. De vraag is echter wel
of in die 10.000 gevallen boekenonderzoek nodig was. Dat zou immers
betekenen dat de criteria voor een boekenonderzoek zijn gewijzigd. Ik
denk dat hier uitleg over nodig is: waren er minder boekenonderzoeken
nodig of zijn er boekenonderzoeken die wel nodig waren niet uitgevoerd?
De Staatssecretaris schrijft in antwoord op vragen van de SP dat het
vrijmaken van meer geld meer belastinginkomsten zal genereren. Als dat
het geval is, betekent dit dat het loslaten van die 1.000 fte’s tot gevolg zal
hebben dat er minder belastinginkomsten zullen zijn? Kan de Staatssecretaris dat uitleggen?
Ik heb vragen over de APA- en ATR-verzoeken. Dit zijn fiscale maatwerkafspraken over internationale ondernemingsverhoudingen, gemaakt door
de Belastingdienst. Deze zijn de laatste tijd flink in aantal toegenomen. Ik
ben benieuwd naar de afhandeling hiervan. Weet de Staatssecretaris welk
percentage van de gedane verzoeken wordt gehonoreerd? Hoe wordt
voorkomen dat de inspecteur willekeur toepast ten opzichte van
niet-internationale ondernemingen?
Belastingkantoren zijn niet alleen voor grote ondernemers, maar ook voor
kleine ondernemers en burgers. Die betalen immers ook belasting. Het is
dan wel zo handig als er een belastingkantoor is waar je met je vragen
terechtkan. Daarnaast is de aanwezigheid van een belastingkantoor goed
voor de regionale werkgelegenheid en de zichtbaarheid van de Belastingdienst, die natuurlijk ook van belang is voor de belastingmoraal. Ik vraag
de Staatssecretaris daarom het belastingkantoor in Heerlen te sparen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

5

want dat zal in de voorstellen als enige in Limburg krimpen. Is de
Staatssecretaris bereid behalve Venlo ook Heerlen te sparen?
De Belastingdienst heeft er een probleem bij gekregen in de vorm van een
fiscale truc met oppasgrootouders. Deze grootouders passen op hun
kleinkinderen en de tegemoetkoming die zij daarvoor krijgen, geven zij als
gift terug aan hun kinderen, de ouders van de kleinkinderen. Dat kan
volgens mij niet de bedoeling zijn. De opvang is dan namelijk niet alleen
gratis, maar levert zelfs geld op. Kan de Staatssecretaris aangeven
hoeveel gezinnen van deze constructie gebruikmaken en hoeveel geld op
deze manier onterecht wordt uitgekeerd? Is hij bereid om dit gat in de wet
te dichten?
De anbi’s (algemeen nut beogende instellingen) moeten online gegevens
publiceren over het bestuur, het beleidsplan, het beloningsbeleid
enzovoorts. Deze transparantie is mede op verzoek van de SP tot stand
gekomen. Hierdoor weten mensen die geld doneren hoe dat wordt
besteed. Kleine stichtingen als bijvoorbeeld de protestante steunstichting
die alleen de rente van het beheerd vermogen inzet om ondersteuning te
bieden, hebben echter geen geld om een beleidsplan en een beloningsbeleid op te laten stellen. Hoe wordt in dit soort gevallen omgegaan met
de verplichting om een beleidsplan en een beloningsbeleid te publiceren?
Ik neem aan dat de Staatssecretaris zich kan voorstellen dat niet iedereen
in de gelegenheid is om een beleidsplan te laten opstellen door bijvoorbeeld KPMG. Kan hij duidelijk maken wat precies wordt verwacht van
anbi’s?
Onlangs heeft de Ombudsman uitgesproken dat de Belastingdienst de
beslagvrije voet niet heeft willen garanderen. De uitspraak betreft maar
één geval, maar de vraag rijst of er meer gevallen zijn waarin de Belastingdienst de beslagvrije voet te laag heeft vastgesteld. Ik wijs erop dat
mensen niet in armoede mogen belanden doordat de Belastingdienst, een
uitvoeringsorgaan van de rijksoverheid, zich niet aan de wettelijke regels
houdt. Is de Staatssecretaris dat met mij eens? Zijn er meer gevallen
bekend waarin de Belastingdienst de beslagvrije voet niet heeft
toegepast? Hoe gaat hij voorkomen dat dit gebeurt?
Ik heb onlangs de wijze waarop de Belastingdienst met privacy van
mensen omgaat plenair aan de orde gesteld. De fiscus heeft bijvoorbeeld
gegevens van huurders in de vrije sector verstrekt aan woningcorporaties,
terwijl zij die niet hoefden te weten. Die mensen hebben bij de Belastingdienst geklaagd, maar kregen geen gehoor. Zij moesten zich tot de
Nationale ombudsman wenden. De fiscus mag veel. Dat is logisch, want
er moet belasting geïnd worden en fraude worden aangepakt. Toch leidt
dit soort dingen tot veel maatschappelijke ophef. De Belastingdienst en de
Staatssecretaris moeten zich realiseren dat als zulke gegevens worden
verstrekt – ik doel ook op het opvragen van kentekengegevens bij
parkeerbedrijven – dit tot maatschappelijke onrust leidt. Er moet dus
zorgvuldig met dit soort gegevens worden omgegaan, zodat mensen
zeker weten dat de gegevens die er bij de Belastingdienst zijn, alleen daar
terechtkomen waar zij wettelijk terecht mogen komen. Als mensen klagen,
moeten zij met open armen worden ontvangen. Zij moeten daar gehoor
krijgen en zich niet eerst tot de Nationale ombudsman of de Tweede
Kamer hoeven wenden. Is de Staatssecretaris bereid om nog zorgvuldiger
met dit soort dingen om te gaan? Hoe gaat hij dit intern regelen bij de
Belastingdienst?
De heer Koolmees (D66): Voorzitter. De afgelopen weken hebben wij als
commissie vele uren over het Belastingplan gesproken, en over een wet
over de aanpak van fraude. Vandaag spreken wij over een organisatie die
deze zaken allemaal moet gaan uitvoeren: de Belastingdienst. Dank voor
de halfjaarsrapportage en voor de uitgebreide beantwoording van de
gestelde vragen. Ik heb over de halfjaarsrapportage niet zo heel veel
vragen meer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

6

Ik sluit mij wat betreft de invorderingen aan bij de vragen van de heer Van
Vliet en de heer Groot over wat nu als oninbaar wordt beschouwd en hoe
de Belastingdienst daarmee omgaat. Daar is wat verwarring over geweest
de laatste maanden. Naar aanleiding daarvan heeft de heer Omtzigt er
aanvullende vragen over gesteld. Ik zag gisteren in een artikeltje in De
Telegraaf over de opening van het Landelijk Incasso Centrum in
Amsterdam dat de Staatssecretaris heeft gezegd dat hij op jacht gaat naar
wanbetalers. Ik ben daarom zeer benieuwd wat het antwoord is op deze
vragen.
Ik heb nog drie punten die nog niet aan de orde zijn geweest, namelijk de
inkeerregeling, privacy en een app. Vooral die laatste vraag moet ik stellen
van mijn medewerkers. Het eerste punt is de inkeerregeling. De Staatssecretaris zet sinds de Bulgarenfraude stappen die mijn fractie toejuicht.
Daarom hebben wij voor het wetsvoorstel gestemd dat gisteren in
stemming is gebracht. Mensen die willens en wetens de wet overtreden,
moeten kunnen worden aangepakt. Zij moeten hard worden aangepakt
om te voorkomen dat fraude normaal wordt. Als dat niet gebeurt, zal het
draagvlak voor het betalen van belasting eroderen. De belastingmoraal is
voor ons allen een groot goed. Ik was er een beetje verbaasd over dat de
inkeerregeling weer is versoepeld. In mijn beleving is er een aantal jaren
geleden tijdelijk sprake geweest van een versoepeling. Welk signaal gaat
daar nu van uit als je eens in de zoveel jaar de inkeerregeling voor
zwartspaarders versoepelt? Dan kan het immers bijna iets worden waar
mensen rekening mee gaan houden: over vier jaar komt er vast weer een
versoepeling en dus dan wacht ik daarop. Ik zie de Staatssecretaris met
zijn hoofd schudden. Ik wil er toch een reactie op. Het levert op korte
termijn natuurlijk geld op, dus het is een aantrekkelijk perspectief voor de
korte termijn. Op de langere termijn gaat het echter juist over die
belastingmoraal. Kan die versoepeling leiden tot erosie daarvan? Vindt de
Staatssecretaris de inkeerregeling rechtvaardig tegenover mensen die wel
netjes hun belasting betalen? Hoe past deze regeling eigenlijk bij de
bredere inzet om fraude en belastingontwijking hard aan te pakken?
Mijn tweede punt is privacy. De gemeenten gaan slordig om persoonsgegevens, bleek vorige week uit een onderzoek. Slechts 4% van de
gemeenten scoort 100% op de norm met betrekking tot de bescherming
van privacy. Gemeenteambtenaren hebben veelvuldig gegevens van
bekende Nederlanders opgezocht – dat gebeurde in maar liefst 18% van
de gemeenten – terwijl zij die informatie eigenlijk niet nodig hadden voor
het uitvoeren van hun taak. De Belastingdienst verzamelt natuurlijk ook
ontzettend veel gegevens en heeft ontzettend veel databestanden
beschikbaar. Vrijwel alles is bekend. Hoe gaat de Belastingdienst om met
het beschermen van de privacy en de toegang tot al die systemen van zijn
medewerkers? Gebeurt wat volgens dat onderzoek bij gemeenten gebeurt
ook bij de Belastingdienst? Hoe wordt voorkomen dat mensen onnodig
rondsnuffelen in privacygevoelige gegevens? Wat doet de Belastingdienst
om het grasduinen in persoonsgegevens te voorkomen? Hoe wordt hier
toezicht op gehouden? Is bij de Belastingdienst recent een vergelijkbaar
onderzoek gedaan als bij de gemeenten is gedaan? Is er bijvoorbeeld wel
eens een steekproef gedaan waarbij is gekeken welke personen in welke
dossiers kunnen kijken? Ik hoor hier graag een reactie op.
Mijn derde punt is de app, zoals ik al zei vooral ingebracht door mijn
medewerkers. Leuker kunnen wij het niet maken, wel makkelijker. Ik krijg
klachten dat er nog geen app is en dat het heel ingewikkeld is om met een
tablet aangifte te doen. Ik zie een aantal mensen vertwijfeld kijken, dus
misschien heb ik iets gemist. Is de Belastingdienst bezig met het ontwikkelen van een app om het nog makkelijker te maken om aangifte te doen?
Dat moet natuurlijk altijd gebeuren via de randvoorwaarden van veiligheid
en privacy. Signaleert de Staatssecretaris ook dat er behoefte is aan een
app voor de belastingaangifte en, zo ja, ziet hij mogelijkheden om die te
ontwikkelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

7

Dit waren mijn openstaande punten. Ik kijk uit naar de antwoorden van de
Staatssecretaris. Ik wil de heer Van Vliet veel succes wensen bij het
uitvoeren van zijn belangrijke taak. Ik wens de twee andere leden van de
enquêtecommissie die hier vandaag zijn, de heer Groot en de heer Bashir,
natuurlijk ook succes. De heer Van Vliet is voorzitter, dus die gaan wij tien
maanden missen. Ik wens hem veel succes bij het uitvoeren van zijn
belangrijke taak als voorzitter van een de Parlementaire Enquêtecommissie Woningcorporaties.
De heer Van Vliet (PVV): Hartelijk dank hiervoor.
De voorzitter: Dan gaan wij nu verder met de inbreng van de VVD-fractie
door mevrouw Neppérus.
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. De enquêtecommissie waarvan ik
lid ben geweest, heeft haar werk afgerond. Ik kan tegen mijn collega’s
zeggen dat het heel leuk is om lid te zijn van een enquêtecommissie en
dat je belangrijk en goed werk kunt doen, maar dat het wel veel tijd kost.
Niet alleen hier, maar ook thuis moet je werk doen. Laat ik dat er ook bij
zeggen. Ik wens de leden van de enquêtecommissie alvast succes.
Ik kom nu bij het onderwerp van dit algemeen overleg. Zoals gezegd,
hebben wij al veel met elkaar gesproken. Er zijn al veel vragen gesteld en
er zijn er veel beantwoord. Ik wil toch nog een aantal onderwerpen
bespreken.
Uit de stukken wordt duidelijk dat de Staatssecretaris prioriteit wil geven
aan de aanpak van fraude. Dat is belangrijk, dus dat ondersteunt mijn
fractie heel duidelijk. Wij hebben al gesproken over toeslagen, maar ook
over andere vormen van belastingfraude. De btw-carrouselfraude is al
genoemd. Gezien de rapporten en het onderzoek van de Rekenkamer,
doen wij het heel behoorlijk. Je moet echter wel altijd kijken of het nog
beter kan. Er moet ook worden samengewerkt op Europees niveau, want
fraude kent helaas geen grenzen. Ik zou graag van de Staatssecretaris
horen hoe dat nog scherper kan, ook internationaal.
De ICT-systemen worden al jaren hervormd. Ik hoor hier nu al een verzoek
om een app. Dat gaan wij dan doen. Die moet dan ook weer worden
gemaakt. Dat zijn allemaal wensen die leven. Het punt is dat wij heel veel
verschillende dingen willen. De vraag is dan hoe de druk op de
ICT-afdeling is. Daar maak ik mij wel eens zorgen over. Wij zijn er zelf bij,
als politici. Wij willen best veel en het kabinet wil ook veel. Is de druk op
de ICT-afdeling niet te groot? Er gaat een heleboel goed en er gaat af en
toe iets fout. Als het fout gaat, gaat het echter gelijk om grote aantallen. In
hoeverre heeft de Staatssecretaris daar grip op? Hoe zit het met steekproeven erop?
Er is door eerdere sprekers al gesproken over de invordering. Wat betreft
de definitie van «oninbaar» sluit ik mij aan bij vragen die eerder zijn
gesteld. Invordering is voor de VVD een kerntaak van de Belastingdienst.
Die moet heffen én innen. Innen hoort erbij, dus er moet deskundigheid
zijn in de eigen organisatie. Bij het inhuren daarvan krijg ik geen goed
gevoel, omdat het innen een kerntaak is van de Belastingdienst. Wij
zeggen allemaal dat wij zo veel mogelijk binnen willen halen. De
Staatssecretaris heeft gisteren gelukkig krachtige taal gesproken. Men is
nu goed bezig, maar het moet wel waargemaakt kunnen worden.
Wij hebben gelukkig veel meer informatie gekregen over terugvordering
van toeslagen. Die is niet altijd om even vrolijk van te worden. Het zijn
kleine stukjes, maar je moet kijken naar het totaal. Hoe zit het nu met de
teruggave van aftrekposten bij de belastingheffing zelf, bij de inkomstenheffing? Daar zou ik ook wel eens gegevens over willen ontvangen. Op
welke termijn is dat mogelijk?
Ik woon in Nederland. Dat geldt voor allen aan deze tafel. Ik weet niet hoe
het met de mensen in de zaal zit. Je hoort wel eens van mensen die in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

8

buitenland wonen dat zij aangifte moeten doen via formulieren, omdat zij
niet beschikken over een digitale handtekening. De Belastingdienst moet
altijd controleren, of de aangifte nu op papier wordt gedaan of digitaal. De
vraag is wanneer er stappen worden gezet zodat voor die mensen – er zijn
erbij die graag aan de verplichting willen voldoen – ook een digitaliseringsslag wordt gemaakt. Is daar iets aan te doen? Ik begrijp dat dit niet
alleen bij de Staatssecretaris ligt. Het schijnt in de digitale handtekening te
zitten. Hoe gaan wij dat doen? Dat probleem moet toch vroeg of laat van
tafel kunnen? Wellicht is de app van de heer Koolmees er eerder. Dit zijn
terreinen waarop je toch slagen zou willen maken.
Ik kom nu op het vestigingsklimaat. Wij spreken hier vaak over de vraag
wat bedrijven hier echt doen, wat zij hier gaan doen en of zij substance,
inhoud, hebben. Ik begin mij wel een beetje zorgen te maken. Ik hoor het
ook van bedrijven die echt wat willen gaan doen, van wie het kraakhelder
is dat zij voor werkgelegenheid zouden kunnen zorgen. Wij hebben
gelukkig zulke bedrijven, met al tienduizenden werknemers. Er zitten
bedrijven te kijken hoe het gaat. Natuurlijk moet de Belastingdienst goede
afspraken maken en zorgvuldig zijn. Ik wil hier toch aandacht voor vragen.
Het Verenigd Koninkrijk heeft zelfs geadverteerd, met de Minister voorop
in de advertentie. Ook Scandinavië maakt wat dat betreft een enorme
tussensprint. Ik wil hier dus aandacht voor vragen, juist waar het gaat om
bedrijven die werkgelegenheid bieden en die echt dingen willen doen.
Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat die weer naar Nederland willen komen
en niet schrikken van dingen die moeten gebeuren? Het is op zich terecht
om de vraag te stellen of de vestiging van een bedrijf echt iets voorstelt.
Wij moeten er echter voor zorgen dat bedrijven die echt wat willen hier
gewoon kansen krijgen. Zij moeten afspraken kunnen maken en daar
moet wat tempo in zitten. Ik vraag de Staatssecretaris of hij dat duidelijk
wil uitstralen.
De heer Groot (PvdA): Als die zorgen er zijn, dan deel ik die. Ik zou graag
wat meer horen over welke knelpunten mevrouw Neppérus misschien
signaleert.
Mevrouw Neppérus (VVD): Er stond gisteren iets over in de krant. Ik heb
ook werkbezoeken afgelegd waarin ik dingen hoorde waardoor ik mij
afvroeg of het tempo waarin vragen worden beantwoord hoog genoeg
was. Wat kun je afspreken en wat kun je niet afspreken? Er dreigt een
beeld te ontstaan dat Nederland aarzelend is geworden. Er moet tempo
komen in het maken van afspraken over wat precies wel en niet kan. Er
moet weer een elan komen dat Nederland werkgelegenheid wil hebben.
De heer Van Vliet (PVV): Voor alle duidelijkheid: mijn fractie maakt zich
zeker grote zorgen over het fiscale vestigingsklimaat. Volgens mij zit er op
dit punt amper ruimte tussen de mening van mevrouw Neppérus en die
van mijzelf, maar ik weet ook dat we er met elkaar nog een debat over
gaan voeren, naar ik hoop voor de kerst, en dat we bij die gelegenheid
hierover nog uitgebreid zullen komen te spreken.
De voorzitter: Dat was niet echt een vraag, maar meer een opmerking.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik wacht de reactie van de Staatssecretaris af.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Dank voor de uitgebreide rapportages
die we hebben ontvangen. Mijn eerste vraag is welk ritme van rapportages de Staatssecretaris wil aanhouden. Het beheersverslag is vervallen.
Bovendien is voor de halfjaarsrapportages een periode van driekwart jaar
genomen. Ik neem aan dat dit een verschuiving betekent van 1 juli naar
1 januari. Tevens is mijn vraag welke zaken daarin dan worden verwerkt.
Aangezien de tabellen die wel in het beheersverslag stonden, nu niet in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

9

halfjaarsrapportage zijn opgenomen, heb ik er wel behoefte aan om op
enig moment te weten wanneer welke informatie in een cyclus naar de
Kamer komt. Hetzelfde geldt voor de fiscale monitor. Voor mij zijn die
kwantitatieve zaken wel degelijk van belang, omdat je aan de hand
daarvan goed kunt controleren wat er gedaan wordt.
Ik sluit mij aan bij de vragen die zijn gesteld over de Ombudsman en de
beslagvrije voet. Over de zorg- en de huurtoeslag hebben we het de
afgelopen dagen tijdens de bespreking van het Belastingplan al gehad,
maar van bijvoorbeeld de zorgverzekeraars krijgen we signalen dat tot en
met 1 december alles kan maar dat vanaf halverwege volgend jaar de
zorgtoeslag automatisch overgemaakt wordt aan de zorgverzekeraar. Dit
kan voor een aantal mensen die er op dit moment gebruik van maken,
heel vervelend overkomen. Dus loopt het automatisch beheer van de
zorg-, de huur- en de kinderopvangtoeslag gewoon door en kan dit wat
betreft de kinderopvangtoeslag ook nog een beetje vereenvoudigd
worden, daar op dit moment slechts 5% van de instellingen meedoet? Wij
denken dat dit tot zeer veel voordelen zal leiden, zowel voor de personen
die het betreft als voor de kinderopvanginstellingen en de Belastingdienst.
Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Koolmees over de inkeerregeling. Ik refereer in dit verband ook aan het amendement van het CDA en
de PvdA dat ertoe strekt gedurende enige tijd de inkeerregeling te
hanteren en daarna tot vrij hoge boetes over te gaan. Wij zouden dus
graag zien dat naast de inkeerregeling – een eenmaal genomen beleidsbesluit is moeilijk terug te draaien – de boete vervolgens fors omhooggaat.
Ik zou graag van de Staatssecretaris vernemen welke tipgeld- en toongeldregeling er op dit moment van kracht is en of die voldoet aan de aanbevelingen die de commissie-Van Traa destijds gedaan heeft. Zijn de besluiten
van voor die tijd nog steeds van kracht of zijn ze daarna van kracht? Kan
de Staatssecretaris in algemene zin aangeven hoeveel tipgeldzaken er op
dit moment nog spelen? Onder de Wet openbaarheid van bestuur zijn een
aantal overeenkomsten naar boven gekomen, maar daar is zelfs de datum
van weggelakt. Bepaalde informatie was dus niet beschikbaar.
Verder sluit ik mij aan bij de vragen van voorgaande sprekers over de
toeslagen en met name de vraag hoeveel de afgelopen jaren is
afgeschreven en wat de oorzaken ervan zijn dát er afgeschreven wordt.
Het maakt nogal een verschil of iemand overleden is en nog € 200 moest
terugbetalen waarbij de erfenis negatief is. Ik snap dan ook heel goed dat
in zo’n situatie niet overgegaan wordt tot invordering en dat het ook nooit
zal lukken om in alle gevallen 100% terug te vorderen, maar ik zou wel
enig inzicht willen hebben in het waarom, want dan weten we ook of er
nog aanvullende beleidsmaatregelen in dezen genomen moeten worden.
De Staatssecretaris heeft eerder toegezegd dat hij op de Bulgarenfraude
nader terug zou komen in de halfjaarsrapportage. Kan hij aangeven
hoeveel er uitbetaald is en hoeveel er teruggevorderd en geïnd is? Wat
wordt er aan gedaan om alle bedragen die teruggevorderd zijn, ook
daadwerkelijk te innen? Ik snap dat het wellicht wat langer duurt met de
Bulgaarse autoriteiten – dan druk ik mij nog diplomatiek uit – maar de
vraag is wel of er ook wat terugkomt. Dat is namelijk ook zeer belangrijk
voor het draagvlak onder fraudebestrijding. Ook als mensen een kleine
fout begaan hebben en ze moeten terugbetalen, zullen ze daarnaar
verwijzen.
Dezelfde soort vraag heb ik over de botenlijst inzake Griekenland. Die is
inmiddels twee keer met veel aplomb naar Griekenland gestuurd. Heeft
Griekenland ooit teruggekoppeld of de mensen die hier een grote boot
hebben, daarover ook belasting betaald hebben? Oftewel: doet
Griekenland er wat mee? Het doet in ieder geval niets met de Lagardelijst. Ik zie de Staatssecretaris nu wat glimlachen. Als plaatsvervangend
Minister van Financiën weet hij heel goed hoe het gaat in de Ecofin, maar
als Nederland fiscale informatie naar Griekenland stuurt en het dat land
tegelijkertijd helpt, wil ik wel weten of die informatie ook gebruikt wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

10

en hoeveel mensen uiteindelijk een naheffing gehad hebben en hoeveel
daarvan geïnd is.
Verder zou ik graag willen weten wanneer de Staatssecretaris iets kan
melden over het VK-overleg over de offshore leaks.
Ten aanzien van de ICT zou ik graag vernemen of er gegevens van de
Nederlandse Belastingdienst op buitenlandse computers dan wel in
clouds opgeslagen worden en beschikbaar zijn voor buitenlandse
grijpgrage vingers dan wel voor NSA-achtige constructies. Staan die
gegevens echt op Nederlandse computers op Nederlands grondgebied?
Hebben wij belastinggegevens in clouds?
Tot slot nog dit. Er is een voor Nederland wat ongelukkig onderzoek
verschenen waarbij een internationale vergelijking is gemaakt tussen
landen met betrekking tot de vraag hoe gemakkelijk het is om aangifte te
doen voor de inkomstenbelasting en waaruit blijkt dat Nederland
helemaal onderaan de lijst staat. Herkent de Staatssecretaris zich in dat
beeld en wil hij op dat onderzoek reageren?
De vergadering wordt van 14.43 uur tot 14.55 uur geschorst.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. Het doet me bijzonder veel verdriet
dat de heer Van Vliet deze commissie de komende tien tot elf maanden
gaat verlaten en dat dit voorlopig het laatste debat is dat ik met hem mag
voeren, tenzij de Kamer het debat over het SEO-onderzoek nog voor het
kerstreces wil afhandelen. De voorzitter voegt mij nu toe dat dit debat al
gepland wordt. Ik ben blij dat te horen. Ik denk overigens dat het geen
toeval is dat er zo veel leden uit deze commissie zijn gerekruteerd voor het
uitermate belangrijke werk van de parlementaire enquêtecommissie
inzake de corporatiesector.
Ik ben het zeer met de heer Van Vliet eens dat de Belastingdienst een
buitengewoon belangrijke dienst is, zo niet de belangrijkste dienst van de
overheid. Uiteindelijk zorgt deze dienst ervoor dat scholen worden
gefinancierd, ziekenhuizen worden gebouwd, wegen worden aangelegd,
uitkeringen worden verstrekt et cetera. Dus als de Belastingdienst zou
haperen, zou eigenlijk de hele Nederlandse overheid en daarmee ook de
hele Nederlandse samenleving haperen. Ik vind het dan ook een groot
voorrecht om politiek leiding te mogen geven aan deze belangrijke dienst
van goed gemotiveerde en loyale ambtenaren.
De heer Van Vliet heeft ingezoomd op de bezwaarschriften, waarbij hij
heeft gezegd dat 94% ervan binnen de wettelijke termijn wordt
afgehandeld en dus 6% niet. Hiervoor geldt dat we de afgelopen jaren al
een behoorlijke verbetering hebben bewerkstelligd. De tijdige afdoening
van bezwaarschriften is ten opzichte van 2010 gestegen van 87% naar 94%
in 2012. Kijkend naar de eerste helft van 2013 bedraagt de score eveneens
94%. Ik kan er nog aan toevoegen dat dit percentage bij de toeslagen nog
hoger ligt. Uiteraard willen we het percentage binnen de brandbreedte
van de doelstelling krijgen en worden er ook onorthodoxe acties
ondernomen, zoals bellen bij bezwaar; mensen vinden het namelijk
uitermate plezierig als ze zich gehoord weten en als ze merken dat er
ingespeeld wordt op hun bezwaren. Op die manier proberen we zaken te
dejuridiseren. Met het wetsvoorstel vereenvoudiging formeel verkeer
Belastingdienst tracht ik het aantal bezwaren zeer fors te reduceren. Een
groot deel van de bezwaren betreft verzoeken tot bijstelling van de
aangifte en betreft dus niet zozeer bezwaren zoals die in het normale
spraakgebruik gelden. Met genoemd wetsvoorstel, waarover we met
elkaar nog uitvoerig komen te spreken, proberen we te komen verdere
dejuridisering. Datgene wat eenvoudig aangepast kan worden door de
belastingplichtige en wat ook eenvoudiger door de Belastingdienst
geaccordeerd kan worden, blijft dan buiten de hele bezwaarstroom. De
afdeling Bezwaar en beroep kan zich daardoor meer richten op de
daadwerkelijke bezwaren. Dan spreek je over slechts een fractie van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

11

aantal bezwaren dat de dienst nu te verwerken heeft. In samenhang met
de concentratie van werkprocessen, zijn we verder bezig met het indikken
van het aantal kantoren. In dat kader zijn we ook doende om het bezwaarproces te concentreren om daarmee ook een verdere professionalisering
en vooral een versnelling in behandeling te realiseren.
Een deel van de oorzaak van het niet halen van de termijn bij bezwaren
ligt bij de klantvriendelijkheid. Het klinkt misschien raar maar de Belastingdienst gaat mensen niet onnodig met een gang naar de rechter
opzadelen als er een proefprocedure loopt of wordt gezocht. Mensen
krijgen in dat geval bericht dat hun bezwaar even op de plank wordt
gelegd in afwachting van het oordeel van de rechter, waarna het bezwaar
kan worden afgedaan en het oordeel van de rechter kan worden meegenomen. Bezwaar zou ook kunnen worden afgewezen. Dan ben je wel tijdig
maar dwing je mensen vervolgens beroep aan te tekenen bij de rechter,
wat mij uiteindelijk niet erg klantvriendelijk lijkt en bovendien niet efficiënt
is, niet voor de burger, niet voor het bedrijfsleven maar ook niet voor de
overheid.
De heer Van Vliet heeft de VIA, de vooraf ingevulde aangifte, een succes
genoemd. Daar heeft hij gelijk in. Uiteraard zijn we nog wel bezig met
nadere aanvullingen en verbeteringen. Dat brengt mij meteen op de app
van de heer Koolmees. We zijn inderdaad bezig met het ontwikkelen van
een app. Of die het komend jaar al live kan gaan wat betreft het
aangiftejaar 2013, durf ik nog niet 100% te beloven, want we willen eerst
zeker weten dat die app goed werkt; er zal dus goed getest moeten
worden. Bij twijfel hanteer ik de leus «niet oversteken», maar als de app
wel op tijd goed bevonden wordt, dan zou die komend jaar weleens
gelanceerd kunnen worden. Daarvoor geldt dan wel dat we dat niet voor
alles en iedereen kunnen doen, maar dat we dan beginnen met de
eenvoudiger zaken. Als de vooraf ingevulde gegevens kloppen, kan met
één druk op de knop de aangifte worden gedaan. Als de gegevens niet
kloppen of als er nog allerlei gegevens moeten worden ingevuld,
verwijzen we de mensen naar de mogelijkheid om elektronisch aangifte te
doen. Op die manier proberen we in ieder geval buitengewoon actueel te
zijn, niet alleen ten aanzien van de fiscaliteit maar ook ten aanzien van de
techniek die bepaalde mogelijkheden biedt.
Verder heeft de heer Van Vliet gezegd dat hij de creatie van landelijke
incassobureaus een goede zaak vindt. Ik ben dat zeer met hem eens.
Afgelopen maandag heb ik in Amsterdam het Landelijk Incasso Centrum
geopend. Dat kantoor kent twee vestigingen, één in Amsterdam en één in
Groningen. Bij de gelegenheid heb ik met heel veel mensen gesproken en
heb ik bovendien een aantal nieuwe ontwikkelingen met ze besproken.
Een van die nieuwe ontwikkelingen is dat de polisadministratie van
Suwinet nu ook echt goed gebruikt kan worden. Waar we wat betreft
loonbeslagen voordien in de helft van de gevallen raak schoten, halen we
dankzij Suwinet wellicht wel bijna 98%. Dat heeft heel grote voordelen. Bij
bedrijven heb je dan niet meer de frustratie dat er sprake is van allerlei
loonbeslagen ten aanzien van mensen die er niet meer werken. Bij de
Belastingdienst is er niet meer de frustratie van ongelofelijke aantallen die
retour komen. Het werkt dus een stuk efficiënter. Waar de mensen van de
incassoafdeling minimaal een kwartier bezig waren met zo’n loonbeslag
kan het nu in vier minuten gepiept zijn. Daarmee wordt een enorme
efficiencyslag gemaakt.
Zoals de Kamer bekend is, waren er oorspronkelijk dertien regio’s waarbij
ook de incasso regionaal georganiseerd was. Dat alles gaat straks
uiteindelijk allemaal op in het Landelijk Incasso Centrum. Inmiddels zijn er
vier regionale kantoren in ondergebracht en het is de bedoeling om dit
jaar of volgend jaar en misschien ook nog de kop van 2015 te gebruiken
om de overige onderdelen er in onder te brengen. Dit leidt tot veel meer
efficiency en effectiviteit en tot een hoger percentage dat daadwerkelijk
ingevorderd zal worden. Sinds jaar en dag is ongeveer 1% oninbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

12

Overigens was dat percentage het afgelopen jaar 0,9, dus er is al sprake
van een verbetering, maar wat mij betreft zouden we naar een situatie
moeten dat wat oninbaar is zuiver en alleen betrekking heeft op faillissementen, op schuldhulpverlening of op toepassing van de Wet schuldsanering natuurlijke personen. Dat bereiken we niet van vandaag op
morgen, maar met de bewegingen die in gang zijn gezet, gaan we ons wel
in die richting begeven.
Mevrouw Neppérus en de heer Van Vliet hebben gezegd niets te voelen
voor externe incassobureaus of externe deurwaarders. De incasso is een
kerntaak van de overheid en in elk geval van de Belastingdienst. Toch
loopt er op dit moment een pilot met een extern incassobureau om te
kijken of we er verder van kunnen leren en of we bepaalde zaken kunnen
laten incasseren door zo’n extern bureau waar we als dienst zelf niet aan
toekomen, zodat de eigen expertise op de wat zwaardere en moeilijker
gevallen kan worden ingezet. Een dergelijke pilot is dus niet «ter
vervanging van», maar is altijd «in aanvulling op». Sterker nog, de
incassoafdeling en de deurwaarderij vallen onder spoor 3, zijnde gerichte
investeringen om uiteindelijk extra opbrengsten te genereren, wat in het
regeerakkoord is geregeld. Afgelopen voorjaar zijn er heel wat nieuwe
incassomedewerkers in dienst getreden.
De heer Bashir (SP): De ervaring leert ook dat in de meeste gevallen het
aantrekken van externe medewerkers duurder is dan het werk intern zelf
te doen. Is de Staatssecretaris bereid om uiteen te zetten wat de kosten
zijn van externe inhuur? Is het niet beter en goedkoper om mensen zelf
intern op te leiden voor deze permanente taak van de Belastingdienst?
Staatssecretaris Weekers: Zoals ik heb aangegeven, ben ik het zeer eens
met de Kamerleden dat de incasso en de deurwaarderij kernonderdelen
van de Belastingdienst zullen zijn in de toekomst. In aanvulling daarop is
het interessant om ook ervaring op te doen met datgene wat door private
partijen wordt aangeboden. Die kunnen bijvoorbeeld activiteiten plegen
die wat moeilijker liggen in een ambtelijke organisatie, bijvoorbeeld het
’s avonds en in het weekend werken. De vraag van de heer Bashir om de
kosten van externe inhuur af te zetten tegen de kosten wanneer alles in
eigen beheer wordt gedaan, zal ik meenemen in de evaluatie. Na afloop
van de pilot zal ik de Kamer uiteraard ook informeren over de resultaten
ervan. Daarnaast loopt er nog een pilot bij Domeinen Roerende zaken,
zijnde een onderdeel van het Ministerie van Financiën. Deze dienst
verzorgt de openbare verkoop van onder meer in beslag genomen
goederen, behalve door de Belastingdienst in beslag genomen goederen.
Genoemde pilot loopt nu om te bezien of het laten verzorgen van
bepaalde taken door dit onderdeel van Financiën efficiënter is in plaats
van die taken te laten verzorgen door de Belastingdienst en de deurwaarderij. Ook daarover zijn uiteraard nog geen beslissingen genomen. Aan de
hand van de pilot kijken we op welke wijze we dit werk het meest efficiënt
en het meest effectief kunnen doen. Uiteindelijk gaat het er om dat het
allemaal gefinancierd moet worden met de euro’s die de belastingbetaler
moet ophoesten. Bij de incasso en de invordering willen we in ieder geval
zo veel mogelijk recupereren waar de Staat recht op heeft.
De heer Bashir (SP): Ik vraag mij af wanneer we dan de resultaten van
beide pilots kunnen verwachten.
Staatssecretaris Weekers: De pilots lopen nu. Die moeten dus eerst nog
worden afgerond. In de tweede helft van het komende jaar krijgt u de
resultaten van de evaluaties. Dus binnen een jaar kunnen we daarover
met elkaar spreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

13

De heer Van Vliet (PVV): Hoe geschiedt de selectie van de externen die
meedoen aan de pilot en hoe verloopt het toezicht op deze externe clubs,
aangezien het hierbij zuiver om een overheidstaak gaat?
Staatssecretaris Weekers: Er heeft een aanbesteding plaatsgevonden die
onder de gebruikelijke waarborgen en voorwaarden in de markt is gezet.
De heer Van Vliet (PVV): Hoe worden de inspanningen van die clubs in
de gaten gehouden?
Staatssecretaris Weekers: Dat wordt natuurlijk goed begeleid en
gemonitord. Het is niet zo dat daar wildwesttaferelen zullen ontstaan,
zoals die je in de Verenigde Staten weleens ziet. Dit wordt uitermate
zorgvuldig begeleid door de dienst. We willen daar geen ongelukken mee.
Een belastingschuld is niet zomaar een schuld, maar heeft ook een
preferente status. Daar zal dus zorgvuldig mee moeten worden
omgesprongen. Ik zou met de Kamer willen afspreken dat ik in elk geval
heel goed rapporteer over de evaluatie. Mochten de Kamer tussentijds
bepaalde signalen of zorgen bereiken, dan hoor ik dat graag zodat ik ze
van een adequate reactie kan voorzien.
Dan kom ik te spreken over het huisvestingsbeleid. De Belastingdienst
heeft zelf een inventarisatie gemaakt. Ongeveer twee jaar geleden is dit
hele proces gestart: wat hebben we uiteindelijk nodig en waar willen we
ongeveer zitten? De Belastingdienst heeft niet aangegeven per se in
gemeente X of gemeente Y te willen zitten, maar heeft wel bepaalde
voorkeuren uitgesproken. Dan gaat het met name om regio’s. Als
uitzondering gelden daarbij de plaatsen waar de douane moet zijn in het
kader van de controle op Schiphol en in de Rotterdamse haven en de
belangrijkste invalplaatsen vanuit het oosten van het land. Dat zijn
plaatsen waar de douane altijd moet zijn. Daarnaast heeft de Belastingdienst nagegaan wat een logische plek is voor vestiging. Dat betreft dan
sowieso de grote steden. De heer Bashir wees er overigens terecht op dat
je belastingkantoren verspreid over het land moet hebben waar het gaat
om mensen die met vragen zitten. In het kader van bijvoorbeeld de
toeslagen laten we mensen al in toenemende mate langskomen met
stukken om te verifiëren of ze in aanmerking komen voor een toeslag. Het
is dan dus van belang dat zo’n kantoor binnen een bereisbare afstand is
gesitueerd. Ook is nagegaan waar in de toekomst goed gekwalificeerd
personeel kan worden geworven. Dat alles heeft geleid tot een soort
vlekkenplan dat is ingebracht bij de Minister voor Wonen en Rijksdienst
die de plannen voor alle rijksdiensten die gedeconcentreerd worden,
beoordeelt om uiteindelijk een plan te maken voor heel Nederland.
Collega Blok heeft dit alles ook al besproken met de diverse commissarissen van de Koning. Mij heeft hij aangegeven nog te zitten met een
probleem in het noorden van het land, meer specifiek Emmen, met daarbij
de vraag of de Belastingdienst niet wat meer medewerkers daar zou
kunnen onderbrengen om de regionale werkgelegenheid aldaar goed in te
vullen. Het huisvestingsplan dat we nu uitvoeren, is eerder door de Kamer
en door de centrale ondernemingsraad van de Belastingdienst geaccordeerd. Uiteraard is het voor medewerkers niet plezierig dat kantoren
worden gesloten en dat ze straks misschien wat langere afstanden
moeten reizen naar hun werk. Bijvoorbeeld in het kader van het Landelijk
Incasso Centrum kan het zijn dat op termijn mensen zich niet meer in
Limburg of Gelderland bezig kunnen houden met incasso; ze kunnen dan
kiezen; als ze ervoor kiezen om het werk te volgen, zullen ze naar de plek
verhuizen waar het werk wordt gedaan. En anders hebben we ander werk
voor ze op het niveau waarvoor ze in dienst zijn genomen.
Over Limburg zijn een aantal concrete vragen gesteld. Limburg staat vast,
evenals de verdeling over de drie steden Venlo, Heerlen en Maastricht.
Daar kan en wil ik ook niet meer aan tornen. Als ik daar wel aan zou gaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

14

tornen, haal ik het hele bouwwerk onderuit dat nu juist ook samen met de
medezeggenschap goed is neergezet. Ook Emmen staat vast. De
medewerkers zijn geïnformeerd. Bij alle plannen is er zorg voor gedragen
dat de krimp van de dienst evenredig over het land verspreid is. Ook ik
hoor het signaal dat men in Heerlen vraagt om wat meer werkgelegenheid. Het is ook legitiem dat vanuit de lokale politiek zo’n geluid komt,
maar het betekent wel dat als je daar gehoor aan zou geven, het dan bij
Venlo weggehaald moet worden, waarop vervolgens de lokale politiek in
Venlo zich zal laten horen, evenals de Roermondse lokale politiek. Kortom,
de plannen staan wat mij betreft vast. Heerlen, Maastricht en Venlo
worden goed bediend in Limburg en daar zullen we het verder mee
moeten doen.
De heer Bashir (SP): Maar het is ook zo dat Heerlen een krimpregio is. Als
er werkgelegenheid verplaatst gaat worden, lijkt het mij goed om ook te
kijken naar een krimpregio als Heerlen waar men wat extra werkgelegenheid goed kan gebruiken. Ik wijs dan tevens op de aangenomen
motie-Albert de Vries, die ertoe oproept krimpregio’s voorrang te geven
bij dit soort ontwikkelingen. Mijn vraag aan de Staatssecretaris is dan ook
of hij hier alsnog rekening mee wil houden.
Staatssecretaris Weekers: Ik weet niet van welke datum die motie-De
Vries is. Ik kan mij in ieder geval een andere motie herinneren op dit
terrein, die was ingediend door mevrouw De Pater van het CDA. Oh, het
gaat om de motie van Jan de Vries, hoor ik nu. Die motie kan ik mij zeer
goed herinneren. Ik kan mij zelfs nog een motie van een vergelijkbare
strekking herinneren die dezelfde naam draagt als die welke ik draag. Het
kabinet heeft er met genoemde masterplannen ook invulling aan gegeven.
Er zijn ook debatten over gevoerd met Minister Blok als gevolg waarvan er
hier en daar nog wat verschuivingen hebben plaatsgevonden. De
Belastingdienst is instrumenteel geweest aan de wensen van de Kamer in
overleg met de heer Blok, dit alles binnen de mogelijkheden die de
Belastingdienst heeft. In ieder geval zie ik geen mogelijkheden om nu nog
te gaan tornen aan de gemaakte afspraken.
De heer Bashir (SP): Luisterend naar de eerste termijn van de Kamer,
hoor ik daarin zeker geen gejuich. We willen wel degelijk dat er nog
veranderingen worden aangebracht. Zo zouden we graag zien dat er meer
nadruk wordt gelegd op de positie van Heerlen. Is de Staatssecretaris
bereid gehoor te geven aan deze wens vanuit de Kamer?
Staatssecretaris Weekers: Als ik de Kamer op onderdelen ter wille kan
zijn, zal ik dat zeker doen, maar op dit punt doe ik dat niet. Heel simpel. De
Limburgse ondernemingsraad van de Belastingdienst is ermee akkoord
gegaan, evenals de centrale ondernemingsraad. Collega Blok heeft ook
uitvoerig overleg gehad met de Limburgse commissaris van de Koning.
Als ik, nadat al die trajecten zijn doorlopen, er vervolgens weer aan ga
rommelen, trek ik draadjes uit het bouwwerk dat collega Blok eerder met
de Kamer is overeengekomen.
Of ik trek draadjes uit het bouwwerk dat de Belastingdienst in elkaar heeft
gezet om de serviceverlening aan de burger goed te laten zijn, om de
werkprocessen goed, efficiënt en effectief te laten zijn en om overal in het
land te doen wat nodig is.
De heer Groot (PvdA): Ik ben het er helemaal mee eens dat je gemaakte
afspraken niet zomaar kunt openbreken. Ik heb echter mails ontvangen
waaruit blijkt dat er voor de provincie Limburg duidelijkheid is over het
aantal banen voor de Belastingdienst, maar dat de verdeling tussen Venlo
en Heerlen nog niet helder was. Ik hoor de Staatssecretaris zeggen dat dat
wel zo is. Kan hij daar wat getallen aan ophangen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

15

Staatssecretaris Weekers: De verdeling is opgenomen in de masterplannen. Noord-Limburg en Zuid-Limburg liggen nog wel een eind uit
elkaar. Na masterplannen ga je niet grote schuiven aanbrengen. Hooguit
zou het voor Heerlen en Maastricht anders zijn. De verdeling staat vast. Ik
heb de getallen niet paraat, maar ik zal bezien of ik ze nog voor de tweede
termijn kan krijgen. Zodra ik de concrete getallen heb, zal ik ze noemen.
Anders zal ik de Kamer er bij gelegenheid over informeren.
De heer Van Vliet vraagt of ik kan bevestigen dat er geen grens is
waaronder geen inning plaatsvindt. Zo’n grens is er niet. In antwoord op
vragen van de heer Van Vliet heb ik dat al aangegeven. Er is geen landelijk
beleid op grond waarvan onder bepaalde grenzen niet meer wordt
ingevorderd. Zolang wij nog binnen regio’s werken, waarvan er vier zijn
opgegaan in het Landelijk Incasso Centrum, kan men in het geval dat men
met heel werk zit, misschien meer prioriteit geven aan het ene dossier dan
aan het andere dossier. Ik heb een- en andermaal aangegeven dat het niet
zo kan zijn dat wij onder een bepaald bedrag niet incasseren of dat wij
vorderingen zouden afschrijven. Dat zou er namelijk toe leiden dat
burgers gaan calculeren en denken: dat heb ik lekker binnen. Zo wordt
niet gewerkt. Ik denk dat ik hiermee de belangrijkste vragen rondom de
incasso heb beantwoord.
De heer Van Vliet heeft gevraagd naar de auto met chauffeur bij het
managementteam van de Belastingdienst. Ik heb de stand van zaken in de
stukken aangegeven. Wij zijn teruggegaan van negen naar vier. Dat is ook
hetgeen op dit moment nodig is. Dat hangt niet samen met status of iets
dergelijks. Dit hangt louter samen met het feit dat er enkele leden van het
managementteam zijn die echt over het hele land moeten werken. Zij
moeten vele kantoren af en ook andere stakeholders bezoeken. Steeds
hebben zij dan een aantal vertrouwelijke dossiers bij zich. Dan is dit de
veiligste en meest efficiënte manier. Het signaal dat de Kamer eerder heeft
afgegeven dat negen rijkelijk veel is, heb ik uitermate serieus genomen.
Het heeft geresulteerd in vier.
De heer Van Vliet vraagt naar de VHMF, de vereniging van hogere en
middelbare ambtenaren bij het Ministerie van Financiën. Het is een soort
vakbond binnen de Belastingdienst. Er zijn op de 30.000 ambtenaren
ongeveer 1.500 mensen lid van. Het is een heel oude club binnen de
dienst. Ik probeer jaarlijks met ze om de tafel te zitten; nog niet zo lang
geleden heb ik dat nog gedaan. Natuurlijk hebben ook deze mensen
bepaalde ideeën over de fiscaliteit. Wat zouden wij kunnen verbeteren? In
reactie op het wetsvoorstel tot vereenvoudiging van het formele verkeer
heeft men aangegeven dat men liever een alternatief ziet: een aangiftebelasting. Men wil de aanslagbelasting vervangen door een aangiftebelasting. Daar voel ik op dit moment niet voor, want dan leg je wel heel
veel druk op de eenvoudige particulier. Er wordt dan echt een plicht
opgelegd. De belastinginspecteur hoeft zich dan niet meer te bekommeren om een aanslag, maar hij kan wel nog een heel lange tijd nadien
iets doen met zo’n aangifte. Ik vind het in het belang van de bonafide
burger dat hij binnen een bekwame tijd uitsluitsel krijgt over zijn belastingaanslag. In het wetsvoorstel dat ik heb ingediend en dat wij nog nader
met elkaar bespreken – de Kamer krijgt binnenkort de nota naar
aanleiding van het verslag – heb ik een duidelijk onderscheid willen
maken tussen de bonafide belastingplichtige, die snel duidelijkheid krijgt,
en de malafide belastingplichtige, die in plaats van vijf straks twaalf jaar
navordering kan krijgen. Wanneer er sprake is van (voorwaardelijke) opzet
of grove schuld kun je met langere termijnen gaan werken. Die discussie
wil ik graag met de Kamer aangaan, maar voor het onorthodoxe en
rigoureuze alternatief van een aangiftebelasting voel ik op dit moment
niets. Maar het staat de vereniging natuurlijk vrij om gedachten te
lanceren.
De heer Groot heeft erop gewezen dat gesproken wordt van extra
investeringen in de Belastingdienst, maar dat het eigenlijk gaat om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

16

minder minder. Dat klopt. Ook de heer Bashir heeft er vragen over gesteld.
Het is bekend dat ik bij mijn aantreden ruim drie jaar geleden werd
geconfronteerd met een taakstelling van 400 miljoen. 270 miljoen daarvan
stamde nog uit Balkenende IV. Uiteindelijk hebben wij daar via twee
sporen plannen opgezet. Het ene spoor is dat van veel meer efficiency in
de organisatie. Zo is het aantal kantoren gehalveerd en zijn werkprocessen gestroomlijnd. De incasso is geconcentreerd en gebeurt niet
langer op dertien plekken. Datzelfde geldt voor bezwaarschriften. Zo
hebben wij een heel groot deel van de taakstelling via die route kunnen
inzetten. Een ander deel van de taakstelling wordt ingezet door vereenvoudiging van wet- en regelgeving. Daar heb ik de Kamer bij nodig. Voor
een belangrijk deel is het gelukt, maar nog niet voor het geheel. Ik hoop
dat wij met elkaar in het resterende deel van deze kabinetsperiode het
commitment hebben om verdere vereenvoudigingen door te voeren. Dat
staat overigens soms haaks op politieke wensen. Wij hadden een
vereenvoudiging in de fiscaliteit te pakken met het schrappen van de
zorgaftrek. Dat zou ertoe leiden dat dit via de vooraf ingevulde aangifte
voor veel meer mensen geregeld zou kunnen worden. Dat zou het
systeem een stuk fraudebestendiger maken. De Kamer heeft echter
gevraagd om handhaving van de regeling. Wat de zorgkosten betreft
wilde de Kamer vasthouden aan een landelijke regeling. Zij wilde dat het
niet allemaal gemeentelijk maatwerk was/werd. Uiteindelijk worden dan
compromissen gevonden die afbreuk doen aan de eenvoud.
De corebusiness van de Belastingdienst is dienstverlening aan de
belastingplichtigen. Op de controle en invordering wil ik dus niet
besparen. Wel als er efficiënter gewerkt kan worden, maar niet door het
aantal boekenonderzoeken verder omlaag te brengen. Ik wil evenmin
uiteindelijk minder deurwaarders hebben om het vlakscherm van de muur
te halen als iemand niet wil betalen. Gezien de omstandigheden slagen
wij daar redelijk goed in. Ik ben er erg blij mee dat wij bij het regeerakkoord die 157 miljoen extra hebben gekregen voor gerichte investeringen.
Afgelopen zomer is er in het kader van de fraudewetsvoorstellen
25 miljoen extra gekomen voor de Belastingdienst/Toeslagen om
uiteindelijk die handhaving ook echt handen en voeten te kunnen geven.
Ik ben ervan overtuigd dat wij met de middelen die wij nu hebben, met
nog wel een taakstelling in de vereenvoudiging, een heel eind moeten
kunnen komen.
De heer Bashir heeft geconstateerd dat het aantal boekenonderzoeken is
teruggelopen van 37.000 naar 27.000. Hij begrijpt dat er in 2012 even wat
minder is gedaan omdat er een hausse aan bezwaarschriften moest
worden weggewerkt, maar vroeg of er in 10.000 gevallen geen boekenonderzoek nodig was. Als dat laatste het geval was, zou ik zeggen: dan
kunnen er wat meer belastingambtenaren uit. Ik ben van mening dat er
meer boekenonderzoeken moeten plaatsvinden. Dat wil niet zeggen dat
uit elk onderzoek een correctie moet volgen. Waar komen wij vandaan?
Een kleine tien jaar geleden, misschien acht jaar geleden, is het
horizontaal toezicht ingezet. Belastingplichtigen die compliant zijn, die aan
de maat zijn, die vooraf goed getoetst en doorgelicht zijn, worden op een
andere wijze behandeld dan belastingplichtigen die wij niet op voorhand
hebben gescreend. Wij hebben de commissie-Stevens gehoord. Die
commissie was ingesteld om het horizontaal toezicht te evalueren.
Stevens bevestigde signalen die ik al van de Kamer had ontvangen en die
ik ook zelf zo voelde: horizontaal toezicht is hartstikke goed, maar verticaal
toezicht is de andere kant van dezelfde medaille. Verticaal toezicht moet
aan de maat zijn. Je kunt niet iedereen onder horizontaal toezicht
brengen. Dat betekent dat wij het aantal boekenonderzoeken de komende
jaren verder gaan opvoeren en dat ik 2012 echt als een dip zie. De cijfers
van het eerste halfjaar van 2013 geven aan dat het aantal boekenonderzoeken alweer fors is toegenomen. Dat zal zo verdergaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

17

De heer Groot vraagt heel concreet of ik in het beheerverslag meer inzicht
kan geven in de incasso. Wat blijft er uiteindelijk liggen? Waar is heel
moeilijk aan te komen? Waar denk ik op een later moment nog achteraan
te kunnen gaan? Ik was het eens met het interruptiedebatje. Wij moeten
goed onderscheid maken tussen mensen die niet kunnen betalen en
mensen die niet willen betalen. Met mensen die niet kunnen betalen,
zullen wij goede betalingsregelingen moeten treffen. Als er bij hen totaal
niks te halen valt, dan zijn er uiteindelijk twee smaken: je laat de vordering
op de plank liggen en je gaat daarna kijken of er misschien niet toch iets te
halen is, of betrokkene komt in de schuldsanering terecht en dan boek je
daadwerkelijk af.
Degenen die niet willen betalen, zul je hinderlijk moeten volgen. Wij zijn
net gestart met een zogenaamde watchlist dubieuze debiteuren. Hoe lang
die lijst uiteindelijk moet worden, zullen wij de komende tijd bezien. Het
signaal moet zijn dat mensen geen lange neus kunnen maken in de
richting van de Belastingdienst. De heer Groot vroeg om meer inzicht in
de invordering en incasso in de halfjaarsrapportage. Dat zeg ik graag toe.
De heer Groot (PvdA): Voor de duidelijkheid wil ik ook een soort taxatie
van wat de Belastingdienst feitelijk nog aan inkomsten kan verwachten.
Wat is het realiteitsgehalte van die nog openstaande invorderingen?
Staatssecretaris Weekers: Zo’n taxatie zeg ik graag toe. De heer Omtzigt
heeft een tijdje geleden vragen gesteld over de toeslagvorderingen. Daar
is nog een WOB-verzoek van RTL overheen gekomen dat nog een paar
jaar verder terugging. Het bedrag van terugvordering wordt daarmee
hoger. Toeslagen die in 2006 zijn gestart en die een paar jaar later
definitief zijn toegekend, lopen nu zo zoetjesaan tegen de verjaringstermijn van vijf jaar aan. Als je niks zou doen, zouden oude vorderingen
verjaren. Daar waar nodig wil ik verjaringstermijnen stuiten. Daar waar je
totaal niks hebt aan het stuiten van verjaringstermijnen – de heer Omtzigt
noemde enkele duidelijke voorbeelden – dan moet je je verlies maar
nemen. Die acties worden uitgevoerd. Dan gaan wij uiteindelijk in de
halfjaarsrapportages opnemen.
Mevrouw Neppérus voegde daar een vraag aan toe. Kan de Belastingdienst in het verlengde van de verstrekte gegevens over de toeslagvorderingen ook dergelijke informatie in het vooruitzicht stellen over voorlopige
teruggave voor aftrekposten bij inkomstenheffingen? Ik wil natuurlijk de
Kamer graag ter wille zijn. Als de Kamer informatie wil hebben en ik kan
die produceren, dan leg ik die graag op tafel, maar dat kan niet vandaag.
Bij de toeslagen hebben wij dit soort informatie met een paar drukken op
de knop beschikbaar. Dat hangt ermee samen dat je pas een toeslag kunt
krijgen als je eerst een voorlopige toeslag hebt aangevraagd. Bij de
inkomstenbelasting kun je wel een voorlopige teruggave krijgen, maar het
aangiftesysteem, het aanslagsysteem is de kern waar alles om draait. Bij
het een heb je alles wat met bevoorschotting heeft te maken standaard in
je database. Bij het ander is dat niet het geval. Ik ga mijn best doen om in
elk geval aan de hand van query’s enige informatie op tafel te krijgen. De
Kamer zal mij daarvoor enige tijd moeten gunnen. Ik stel voor dat wij
daarop in de komende halfjaarsrapportage terugkomen. Dan hebben wij
met elkaar een beter beeld van wat er allemaal nog openstaat en wat wij
nog kunnen terugkrijgen. Kunnen wij hier en daar nog extra beleid
maken? Het lijkt mij goed om die discussie voort te zetten aan de hand
van de volgende halfjaarsrapportage. Dan zijn wij ook wat verder met die
watchlist dubieuze debiteuren. Binnen het Landelijk Incasso Centrum is
men dan hopelijk ook wat verder.
Mevrouw Neppérus (VVD): Het is een belangrijk punt dat je echt meer
informatie krijgt over het precieze verloop rond die aftrekposten. Ik heb
eerder gezegd dat wij de ICT niet te veel onder druk moeten zetten. Het is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

18

echt een punt van aandacht omdat wij willen zien waar wellicht te veel is
betaald. Ik heb enig geduld, zo zeg ik erbij.
Staatssecretaris Weekers: Dank aan mevrouw Neppérus. Wij hebben
elkaar hierin gevonden.
De heer Groot vraagt hoe een ziektewetuitkering drie jaar kan doorlopen
terwijl de desbetreffende burger een inkomen heeft. De overheid werkt
beter samen om fraude te bestrijden. De algemeen directeur Belastingdienst is voorzitter van de zogenaamde Manifestgroep, waar ook grote
uitkeringsinstaties als het UWV en de Sociale Verzekeringsbank in zitten.
Wij hebben daarnaast een ministeriële commissie fraude ingesteld, zodat
de meest betrokken bewindslieden, onder wie ikzelf, van tijd tot tijd
samenkomen. Minister Opstelten van Veiligheid en Justitie zal namens het
kabinet de Kamer een brief sturen over de verdere intensivering van de
fraudeaanpak. Daarin zal met name worden ingegaan op de manier
waarop je kruiselings tussen diverse overheidsinstelingen en uitvoeringsorganisaties slagen kunt maken. In het kader van het Landelijk Incasso
Centrum heb ik al aangegeven hoe Suwinet wordt gebruikt bij de
invordering. Dat is een heel mooi voorbeeld van de manier waarop je met
informatie uit de ene database, bedoeld voor de polisadministratie en
voor het vaststellen van uitkeringsrechten, ook aan invordering en zo
nodig fraudebestrijding kunt doen.
De heer Omtzigt (CDA): Dit is gewoon goed nieuws. Die database bestaat
nu al een aantal jaren en omvat up-to-date informatie over alle inkomensgegevens van alle werknemers en gepensioneerden in Nederland. Dat zeg
ik expliciet, want er zijn ook nog een miljoen zzp’ers. Goed dat die
database nu ook ingezet wordt voor fraudebestrijding, maar je zou hem
ook nog eerder kunnen inzetten, namelijk om te kijken of de voorschotten
bij de toeslagen enigszins overeenkomen met het uiteindelijke recht op de
toeslagen. Als je halverwege het jaar even kijkt of het een beetje strookt,
zou je een hele hoop terugvorderellende kunnen voorkomen. Zit dat ook
in de pijplijn?
Staatssecretaris Weekers: Zeker. Inderdaad is, zoals de heer Omtzigt zegt,
de polisadministratie heel erg mooi en up-to-date, maar tegelijkertijd zit
niet iedereen erin. Zzp’ers zitten er niet in, maar er zitten ook mensen wél
in die daarnaast nog inkomsten hebben. Dat gegeven kun je er dan ook
niet uithalen. Er zitten dus wel wat beperkingen aan wat wij met deze
informatie kunnen doen. Wij hadden een project om de polisadministratie
te gebruiken voor slechte schatters bij de huurtoeslag. Dat is een
buitengewoon goed geslaagd project geweest en het is uiteindelijk een
standaardonderdeel van het proces geworden. Wij bekijken of wij dit ook
voor andere onderdelen kunnen inzetten. Dat zullen wij met pilots en
dergelijke moeten doen. Er zit natuurlijk die keerzijde aan van mensen die
nog extra inkomsten hebben. Met name bij de kinderopvangtoeslag heb je
vaak te maken met zzp’ers en mensen die misschien ook overige
inkomsten hebben. Daar waar wij informatie waar de overheid al over
beschikt kunnen gebruiken en het binnen de systemen te matchen is – die
kanttekening moet ik ook plaatsen – wordt die informatie gebruikt. Het zou
mij een lief ding waard zijn als wij die enorme berg terugvorderingen zeer
fors zouden kunnen reduceren. Je ziet het nu ook wel teruglopen. Het was
rond de 1,2 miljard, het is nu volgens mij onder het miljard beland, maar
het is dus nog steeds een enorm bedrag. Wij hebben er ook andere acties
op gezet. Tot voor kort kraaide er geen haan naar wanneer mensen een te
hoge toeslag aanvroegen op basis van verkeerde gegevens. De gedachte
was: dat corrigeren wij later wel. Ik heb doorgevoerd dat je rente moet
betalen als je leent bij de overheid. Met andere woorden, als je te veel
aanvraagt, dan moet je terugbetalen met rente. Dat vormt voor mensen
een prikkel om zelf goed te schatten. Er zullen boetes uitgedeeld worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

19

wanneer mensen ook echt moedwillig slecht schatten. Als er sprake is van
een vergissing, moeten wij mensen niet gaan pesten, maar wij zullen
mensen wel bij de hand moeten nemen.
De heer Omtzigt (CDA): Er is dus veel mogelijk. Is het ook mogelijk om
een pilot te starten waarin je voor een aantal mensen halverwege het jaar,
bijvoorbeeld in augustus wanneer alle gegevens tot juli binnen zijn, checkt
of het matcht? Als mensen zzp’er zijn, hebben zij een btw-nummer en kun
je gewoon even in de btw-administratie kijken. Misschien biedt dat
soelaas om die voorschotten heel flink naar beneden te krijgen. Er blijft
altijd een kleine groep over die niet bereikt wordt, maar 90% van de
Nederlanders is werknemer of gepensioneerde en 10% is ondernemer. Die
zijn over het algemeen beter in staat om met onzekerheid om te gaan,
want dat is wat meer inherent aan het ondernemer zijn.
Staatssecretaris Weekers: Als ik nu al iets toezeg, dan zou ik iets
toezeggen wat ik niet kan waarmaken, en dat wil ik niet. Ik wil wel graag
toezeggen dat ik dit voorstel constructief bekijk. Als wij met zo’n pilot
zouden voorkomen dat wij veel moeten terugvorderen, dan hebben wij
met elkaar veel gewonnen. Het past ook wel als vervolg op de eerdere
stappen en pilots die wij hebben gedaan. Wij gaan bekijken wat mogelijk
is. Ik zal de Kamer in de volgende rapportage verslag doen. Misschien
hebben wij het dan al in gang gezet of gaan wij het starten, misschien
moeten wij concluderen dat het niet kan. In dat laatste geval zullen wij
aangeven waarom het niet kan.
De voorzitter: Ik kijk met één oog op de klok. De Staatssecretaris is nog
bezig met de beantwoording van de vragen van de heer Groot. Ik vraag de
Staatssecretaris om zijn enthousiasme om al te uitgebreid te antwoorden
wat te beteugelen.
Staatssecretaris Weekers: Dat enthousiasme hangt samen met de honger
naar informatie bij de Kamer, maar ik ben ook echt enthousiast over een
aantal ontwikkelingen in de dienst, die ik graag met de Kamer deel. Maar
ik geef graag gevolg aan uw oproep, voorzitter.
Het centraal aandeelhoudersregister komt er snel. Ik hoef collega
Opstelten niet meer achter de broek te zitten. Een week of twee geleden
hebben wij er nog met elkaar over gesproken. Het Handelsregister gaat dit
uitvoeren. In de loop van het komende jaar zal het worden opgezet. Het
zal geen openbaar register worden, maar het zal wel raadpleegbaar zijn
voor betrokken diensten in het kader van de uitoefening van hun vak en
de fraudeaanpak. Voor de Belastingdienst is dit heel belangrijk. Het was
overigens een van de aanbevelingen van de Rekenkamer in het kader van
de btw-fraudeaanpak.
De heer Groot heeft ook gevraagd naar het Besluit bijstandverlening
zelfstandigen. Zo’n kafkaëske situatie willen wij natuurlijk niet. Eerder heb
ik problemen gezien rondom dat Bbz en die leenbijstand. Die zijn
inmiddels opgelost. Het probleem dat de heer Groot oppert zit vooral in
wetgeving van Sociale Zaken. Ik zal dit punt aankaarten bij collega
Asscher en hem vragen om de Kamer hierover te berichten.
Ik ben al ingegaan op de vragen van de heer Bashir over meer controleren
met minder mensen.
De heer Bashir (SP): Allereerst is de SP-fractie het er niet mee eens dat er
straks 1.000 man minder bij de Belastingdienst werken. Dat zal namelijk
grote gevolgen hebben voor de dienstbaarheid van de Belastingdienst. Ik
wil daar een motie over indienen. Wat de boekenonderzoeken betreft
vraag ik mij af hoe het mogelijk is om 15.000 meer onderzoeken te houden
met 1.000 man minder. Welke criteria zijn er gebruikt om het aantal
boekenonderzoeken in 2012 flink te reduceren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

20

Staatssecretaris Weekers: Met alle plezier wil ik herhalen wat ik hier
eerder over heb gezegd. Ik heb gesproken over de drie sporen. Ik heb het
gehad over de efficiency. Ik heb gesproken over de vereenvoudiging van
wetgeving. Daarin realiseren wij de taakstelling. Daar zitten deze mensen
in. Handhaving, invordering en dienstverlening ontzie ik zo veel mogelijk.
Met het extra geld dat beschikbaar is gekomen zijn wij in staat om het
aantal boekenonderzoeken fors op te voeren. Ik heb de getallen genoemd.
De heer Bashir kan mij daar de komende jaren op aanspreken.
De heer Bashir (SP): Uiteraard moet er waar het mogelijk is altijd
efficiënter worden gewerkt, maar in 2012 zijn er 10.000 minder boekenonderzoeken uitgevoerd. Blijkbaar worden er criteria gebruikt om mensen
wel of niet aan een boekenonderzoek te onderwerpen. Hoe kan het dat er
opeens 10.000 onderzoeken minder nodig zijn? Je doet om preventieve
redenen boekenonderzoeken, maar je wilt ook bekijken of de aangeleverde gegevens kloppen. Blijkbaar zijn de criteria halverwege het jaar
aangepast om tot minder boekenonderzoeken te komen.
Staatssecretaris Weekers: Je kunt niet meer doen dan de capaciteit
inzetten die er op enig moment is. Ik heb al aangegeven waarom het
aantal boekenonderzoeken in een bepaalde trend tot op een zeker
moment omlaag is gegaan.
Dat is in verband met het horizontaal toezicht. Daarnaast heb ik aangegeven dat we in 2012 een stuk van de capaciteit hebben moeten inzetten
om een stuwmeer aan bezwaarschriften weg te werken. Die mensen kun
je dan niet inzetten voor boekenonderzoeken. Ik had dat graag anders
gedaan, maar met de mensen die we hebben is dat niet gelukt. Ik meen
dat de heer Bashir daar begrip voor had. Kijkend naar 2013, moet ik tot
mijn vreugde constateren dat het aantal boekenonderzoeken fors
toeneemt en dat er na de jarenlange personeelsstop bij de Belastingdienst
weer veel mensen zijn aangenomen; ik meen in totaal 1.600. Dit is
gebeurd in het kader van spoor 3. Wij zijn ervan overtuigd dat wij hiermee
de belastingplichtige de behandeling kunnen geven die hij verdient. De
ene «compliant» belastingplichtige heeft weinig aandacht nodig, de
andere veel, tot aan inspanningen van de afpakteams in bijvoorbeeld
Brabant, waaraan de FIOD en de Belastingdienst ook meedoen en waarbij
zelfs het leger optreedt. Er is dus een heel scala aan mogelijkheden en
maatregelen. We hoeven echt niet elke ondernemer elk jaar op een
boekenonderzoek te trakteren.
Het aantal APA-/ATR-verzoeken is toegenomen. De heer Bashir vroeg welk
percentage van de afgedane verzoeken wordt gehonoreerd. Het aantal in
2012 afgehandelde verzoeken was 878. Het aantal toegewezen verzoeken
was 715. 81% is dus toegewezen. Wil het verschil tussen 81% en 100%
zeggen dat dit precies het aantal is dat zich heeft gemeld en daarna is
afgedropen? Nee, want er zijn natuurlijk bedrijven die komen praten met
het steunpunt voor buitenlandse ondernemingen en het APA-/ATR-team.
Zij bekijken of zij zich in Nederland willen vestigen of bijvoorbeeld in het
VK, in Zwitserland of in Scandinavië. Er zullen dus verzoeken binnenkomen die uiteindelijk niet zullen leiden tot een formeel verzoek. Het
percentage dat ik net noemde, zegt dus niet alles. De kern van het werk
van het APA-/ATR-team is dat zekerheid vooraf wordt verschaft over de
fiscale situatie van ondernemingen die zich in Nederland vestigen. Dat is
een heel groot goed. Het is een van de belangrijkste onderdelen van ons
internationale vestigingsklimaat, naast de deelnemingsvrijstelling, de
bijna 100 belastingverdragen en alle andere, meer algemene, zaken die
Nederland tot een mooi en interessant land maken.
Dit brengt mij bij de vraag van mevrouw Neppérus. Zij heeft er kennelijk
signalen over ontvangen dat het voor buitenlandse bedrijven lastiger is
om de Belastingdienst te bereiken. Die signalen herken ik niet. Als deze
signalen heel concreet zijn, hoor ik ze graag na afloop van deze verga-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

21

dering; dan kan ik ze ook concreet laten onderzoeken. Ik neem aan dat ik
het wel had gehoord als het steunpunt of aanspreekpunt buitenland
capaciteitsproblemen heeft. Ik zou dan zeggen dat we dat steunpunt
moesten uitbreiden om de rode loper uit te leggen voor alles wat in
Nederland wil investeren. Gisteren brachten PricewaterhouseCoopers
(PwC) en de Wereldbank het rapport «Paying Taxes 2014» uit. De
berichtgeving erover vond ik negatiever van toon dan de inhoud van het
rapport rechtvaardigt. We stijgen namelijk een plek en dalen niet, dus we
zijn erop vooruitgegaan. En wat de benchmarks betreft: we zullen vooral
moeten kijken naar de Europese benchmarks. Ik geloof dat we nu op 27
staan, terwijl we eerst op 28 stonden. De eerste tien landen liggen
buitengewoon ver weg en hebben een fiscaal regime waarvoor ik volgens
mij geen enkel Kamerlid zou kunnen vinden om het in Nederland te
introduceren. We zullen dus naar de Europese benchmarks moeten kijken.
Mevrouw Neppérus zei terecht dat mijn collega uit het Verenigd Koninkrijk
een glossy brochure heeft waarin hij het VK als het meest attractieve
vestigingsland aanprijst. De vennootschapsbelasting gaat daar terug in de
richting van 20%. Denemarken en Zweden doen hetzelfde. Als we niet
oppassen, dreigen we dus de voorsprong, die we al jarenlang hebben,
kwijt te raken. Zo ver is het nog niet, maar samen met de Kamer wil ik
bekijken hoe we het fiscale vestigingsklimaat in de komende tijd verder
kunnen verbeteren. Dat kost altijd geld, dus we zullen buitengewoon
creatief moeten zijn om ervoor te zorgen dat Nederland echt in de
voorhoede blijft.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik ben blij om dat te horen, want dit is iets
tweeledigs. In de afgelopen maanden hebben wij hier terecht veel
gesproken over wat er eigenlijk aan de hand was en of er wel sprake was
van enige inhoud. Het gaat juist om de bedrijven die wél wat willen met
de werkgelegenheid. Ik wil daar graag over meedenken met de Staatssecretaris en ik denk de collega’s ook. Als Engeland en Scandinavië ons
voorbij dreigen te gaan, is dat echt een punt van zorg. Ik ben blij met het
antwoord van de Staatssecretaris.
Staatssecretaris Weekers: Zo is het maar net. Ik ben vooral geïnteresseerd in werkgelegenheid en in activiteiten in Nederland. Ik ben niet zo
geïnteresseerd in zaken doorschuiven zonder dat er enige substantie is.
Daarom ben ik ook niet zo onder de indruk van bijvoorbeeld een belastingadviseur in de berichtgeving van gisteren, die zei dat Nederland in de
internationale context eenzijdig maatregelen heeft getroffen. Met de
maatregelen in de sfeer van de vergroting van de transparantie die ik in
de SEO-brief heb aangekondigd, evenals de substance-eisen die worden
doorgetrokken naar bepaalde andere entiteiten, hebben we volgens mij
geen enkele reële investering in Nederland ontmoedigd. Wij geven er wel
een positief signaal mee af aan de internationale gemeenschap, namelijk
dat wij met die internationale gemeenschap de strijd tegen belastingontwijking en -ontduiking willen aangaan. Misschien ten overvloede nog het
volgende over het vestigingsklimaat. Ik ga zelf van tijd tot tijd op pad om
investeringsseminars te geven, om uitleg te geven over ons vestigingsklimaat. Zo was ik in het voorjaar in Azië. Dit najaar had ik in de Verenigde
Staten moeten zijn, maar de Kamer had mij ontboden en die gaat
uiteraard altijd voor. Ik hoop dat werk na de jaarwisseling te kunnen
voortzetten. De mensen van het NFIA (Netherlands Foreign Investment
Agency) van Economische Zaken en de mensen van de fiscaliteit en de
belastinginspecteur die met buitenlandse bedrijven om de tafel zit, zijn
wél op pad gegaan naar het land waarnaar ik van plan was te gaan.
Op de vraag van de heer Bashir over het belastingkantoor ben ik al
ingegaan. Nu de vraag over de uitspraak van de Raad van State over de
oppasgrootouder. Uiteraard moeten we altijd groot respect hebben voor
de uitspraken van onze hoogste bestuursrechter, maar volgens mij is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

22

bedoeling van de wetgever geweest dat de overheid een bijdrage levert
als de oppasgrootouder daadwerkelijk zelf een bijdrage levert. Er moeten
dus geen constructies worden verzonnen waarin eerst een bijdrage wordt
geleverd, om deze daarna per kerende post terug te ontvangen. De
Belastingdienst voert de toeslagen uit, maar voor het beleid en de
wetgeving zal de Kamer echt collega Asscher moeten aanspreken.
Gisteren is hij hierover in het vragenuurtje al aan de tand gevoeld. Hij
heeft een brief aangekondigd die begin volgend jaar naar de Kamer komt.
Dit debat gaat dus verder met collega Asscher.
De heer Bashir had een vraag over de anbi’s. Ik vind het aardig dat hij
begon met de hand in eigen boezem te steken. Hij zei dat de Kamer bij mij
had afgedwongen dat de anbi’s over een aantal zaken transparant zijn.
Zouden we een uitzondering kunnen maken voor de wat kleinere anbi’s,
die bijvoorbeeld niet een prestigieuze belastingadviseur kunnen inschakelen om een plan op te stellen? Dat hoeft volgens mij niet. Volgens mij
zijn de transparantie-eisen vrij duidelijk. We hebben ze ook in de Kamer
besproken. Ook een kleine stichting of een stichting die niet echt veel
activiteiten onderneemt kan gewoon opschrijven wat haar beloningsbeleid is. Als zij niets doet, neem ik aan dat er niemand beloond hoeft te
worden. Dat kan allemaal vrij simpel worden opgeschreven. Ik wil
natuurlijk kijken naar evidente knelpunten, maar ik zou niet willen
beginnen met tal van uitzonderingen toe te staan. Ik wil nu gewoon
inzetten op die transparantie. Als die algemeen nut beogende instellingen
die willen profiteren van fiscale faciliteiten, zelf uitleg geven over de zaken
die de Kamer belangrijk vindt, is er geen centje pijn.
De heer Omtzigt (CDA): Dat is helder. Overigens hadden we bij de
toelichting op dat wetsvoorstel gevraagd om een onderscheid te maken
tussen de wat kleinere en de grotere anbi’s. De heer Bashir is dus
buitengewoon consequent in zijn vragen. Maar begrijp ik de Staatssecretaris goed dat één regel voldoende is als het beloningsbeleid is dat
niemand een beloning ontvangt, en dat als het beleidsplan is om de rente
uit te keren voor een bepaald doel, drie regels daarover voldoende zijn?
Dat is wat de Staatssecretaris feitelijk zegt. En als het gaat om een
uitgebreide anbi, waarin jaarlijks tienduizenden euro’s omgaan, verwacht
hij een beleidsplan dat wel een of twee kantjes omvat? Ik neem aan dat de
Staatssecretaris dat aan het vertellen is.
Staatssecretaris Weekers: Heel kort door de bocht geformuleerd wel.
Maar er worden beleidsplannen gevraagd omdat een anbi iets zou
moeten kunnen opschrijven over het algemene nut dat zij beoogt na te
streven. Ik neem aan dat zoiets al in de statuten van de anbi staat. Men
hoeft geen boekwerk vol te schrijven, maar ik neem aan dat men wel in
een aantal regels kan aangeven welke activiteiten er worden ondernomen.
Als er geen activiteiten worden ondernomen, wordt dat ook gemeld. Als
een anbi alleen maar rente-inkomsten heeft, wordt gemeld waaraan deze
worden besteed et cetera. Als de activiteiten eenvoudig zijn, volstaat een
eenvoudige verantwoording. Zijn de activiteiten complex, dan is wat meer
werk vereist.
De heer Bashir (SP): Het gaat mij niet om een uitzondering. Bij ons komen
brieven binnen van mensen die vraagtekens zetten bij de huidige regels.
De heer Omtzigt zei net: als er geen beloningsbeleid is, kan men gewoon
opschrijven dat mensen niet betaald krijgen. In een beleidsplan kan ook in
gemakkelijke bewoordingen worden opgeschreven wat men van plan is.
Klopt dit zo?
Staatssecretaris Weekers: Ja, dat klopt. Overigens moet de koepel van de
filantropie hierbij een goede, faciliterende rol spelen. Deze komt met een
databank. In het eerstvolgende bestuurlijk overleg zal ik dit aankaarten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

23

Wellicht kan men bepaalde formats aanbieden, omdat men natuurlijk
beschikt over inzicht in het een en ander. Maar bij de uitvoering van de
wet is het natuurlijk wel de Belastingdienst die controleert wat de Kamer
heeft geaccordeerd en wat ikzelf heb geschreven in lagere regelgeving.
De heer Omtzigt (CDA): Ik heb nog een vraag over die koepel. De
Staatssecretaris en de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie hebben
inmiddels onze vragen over de Samenwerkende Brancheorganisaties
Filantropie (SBF) beantwoord. Hoeveel subsidie hebben zij gehad om dit
format te ontwikkelen, wanneer is het klaar en kan iedereen ervan
gebruikmaken?
Staatssecretaris Weekers: Dat heb ik niet paraat. In ieder geval hebben zij
geen subsidie van Financiën gehad. Er zal ongetwijfeld subsidie aan de
orde zijn geweest, maar niet via mijn ministerie.
De heer Omtzigt (CDA): Wij krijgen signalen dat het niet voor 1 januari
klaar is. Iedereen wordt verplicht om het dan klaar te hebben. Er zat een
vrij forse subsidie aan vast. Ik zou hier dus graag op een of andere wijze
opheldering over krijgen. Ik kan het ook via schriftelijke vragen doen, want
ik snap dat ik de Staatssecretaris hiermee voor het blok zet.
Staatssecretaris Weekers: Ik ken de heer Omtzigt als een zeer precieze
vragensteller en ik wil graag een precies antwoord geven. Collega Teeven
van Veiligheid en Justitie is hiervoor verantwoordelijk. Ik denk dat het het
ordentelijkst is als de heer Omtzigt hierover schriftelijke vragen stelt aan
collega Teeven en aan mij. Hij zal dan binnen de gebruikelijke tijd een
precies antwoord krijgen.
Dat brengt me bij de vraag van de heer Bashir over de Ombudsman. Deze
heeft iets gezegd over de beslagvrije voet. Ik vond het wel aardig dat de
heer Bashir de relativering maakte dat het maar om één geval ging, dus
dat de Ombudsman geen grote trend is opgevallen. Juist om de beslagvrije voet nog beter te kunnen waarborgen, heb ik de Leidraad Invordering
op 1 november jongstleden aangepast. Sinds 1 november wordt de
beslagvrije voet ook achteraf toegepast bij de overheidsvordering. Bij de
verrekening van toeslagen gebeurde dit al. De vaststelling van de
beslagvrije voet gaat volgens strikte richtlijnen, die zijn terug te vinden op
de website van de Belastingdienst. Alleen voor notoire wanbetalers of
mensen die niet willen maar wel kunnen betalen, wordt de beslagvrije
voet verlaagd tot 81%. Gelet op de interruptiedebatjes neem ik aan dat de
Kamer mij steunt bij een dergelijke stevige aanpak van notoire wanbetalers.
De heer Bashir heeft ook nog een vraag gesteld over privacy en parkeergegevens. Volgens mij betrof dit een kwestie in Amsterdam. De belastinginspecteur die de gegevens heeft opgevraagd, heeft uitermate zorgvuldig
gehandeld, binnen de bestaande jurisprudentie. De rechter heeft zich in
het verleden uitgelaten over vergelijkbare vraagstukken. De belastinginspecteur heeft deze bevoegdheid en ik ga hem daarbij niet voor de voeten
lopen. Sterker nog, de Kamer zou mij zeggen dat ik dat niet behoor te
doen. De inspecteur heeft gebruikgemaakt van zijn bevoegdheden. Meer
in het algemeen vind ik het belangrijk dat de dienst gegevens die hij bij
administratieplichtigen kan opvragen, ook opvraagt, teneinde fiscale
verplichtingen van mensen te kunnen beoordelen en fraude te kunnen
aanpakken. De Algemene wet inzake rijksbelastingen geeft in bepaalde
artikelen precies aan wie wat moet bewaren en stelt dat de Belastingdienst deze gegevens kan opvragen. In dit geval ging het heel concreet
over mogelijke fraude met bijtelling. Als mensen na afloop van het jaar
onder de kerstboom hun kilometeradministratie maken en voorwenden
dat zij minder dan 500 kilometer privé hebben gereden, zijn parkeergegevens of ANPR-gegevens (Automatic NumberPlate Recognition) heel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

24

handig om daardoorheen te prikken. De dienst zorgt er met dit soort acties
voor dat mensen worden aangepakt die frauderen, dus mensen die
moeten betalen maar dat niet doen. Ik vind dat een goede zaak. Gegevens
van mensen die geen enkele fiscale relevantie hebben, worden niet alleen
niet gebruikt, maar door de dienst ook niet opgeslagen. Mensen die niets
fouts doen, hebben hier ook geen probleem.
Met betrekking tot de vraag over de privacy van huurders wil ik volstaan
met de opmerking dat collega Blok hierover al een toezegging heeft
gedaan. Dit hangt echt samen met het huurbeleid van Minister Blok. De
Belastingdienst zorgt alleen voor bepaalde gegevens. Wij staan altijd open
voor suggesties van de Ombudsman die nuttig kunnen zijn om de
processen te verbeteren. Collega Blok heeft hierover dus al een
toezegging aan de Kamer gedaan.
De heer Bashir (SP): Ik ben het helemaal eens met de Staatssecretaris dat
dit volgens het boekje is gegaan. Ik zeg dan ook niet dat het met die
parkeergegevens niet volgens het boekje is gegaan, maar ik wijs er wel op
dat er veel maatschappelijke onrust is ontstaan omdat de Belastingdienst
die gegevens had opgevraagd. Het is goed om je te realiseren dat het
misschien niet goed is om er nog een schepje bovenop te doen als het
gaat om belastingen en er maatschappelijke weerstand ontstaat. Ik vraag
de Staatssecretaris daarom om nog een keer naar de opgevraagde
gegevens te kijken. Had het, achteraf gezien, enig nut om die gegevens op
te vragen? We zouden daaruit voor de toekomst lering kunnen trekken.
Het imago van de Belastingdienst en de belastingmoraal moeten
natuurlijk bovenaan staan. Er mag geen enkele twijfel ontstaan over nut
en noodzaak van het opvragen van gegevens.
Staatssecretaris Weekers: Ik ga dat niet doen, en ik zal vertellen waarom.
Dit speelde ergens in het voorjaar. Ik ben hier zelf buitengewoon diep in
gedoken en ik ben tot de conclusie gekomen dat in dit geval buitengewoon goed en zorgvuldig is gehandeld. Ware dit anders geweest, had ik
het beleid moeten bijstellen of had ik de Kamer moeten vragen om meer
mogelijkheden, dan had ik dat gedaan. Dit is echt goed bekeken en in deze
zaak is prima gehandeld. Volgens mij heeft het geen toegevoegde waarde
om dit nog een keer te bekijken. Meer in het algemeen zeg ik dat ik
natuurlijk niet de Kamer kan informeren over elke actie van de Belastingdienst waarbij iets is gecontroleerd of waarbij bepaalde gegevens zijn
opgevraagd. Ik kan de Kamer informeren over het beleid en ik kan haar
ervan overtuigen dat er goed wordt bekeken of er binnen het kader van de
wet- en regelgeving wordt gehandeld. Als dat laatste niet het geval is,
hebben we inderdaad een andere discussie.
De voorzitter: De heer Bashir in tweede instantie. Ik roep iedereen op om
vaart te maken en zo puntig mogelijk te formuleren.
De heer Bashir (SP): Volgens mij praten de Staatssecretaris en ik langs
elkaar heen. Het gaat mij niet om de rechtmatigheid. Ik heb gezegd dat er
goed is gehandeld, dat er niks fouts is gedaan. Mij gaat het erom dat er
maatschappelijke weerstand ontstond na de berichtgeving hierover. Ik
vraag de Staatssecretaris niet om te bekijken of het legitiem was, maar
om te bekijken of het opvragen van deze gegevens enig nut had voor de
dienst, en of dit in balans was met de fraude die moest worden
aangepakt.
Staatssecretaris Weekers: Die vraag betekent dat ik moet gaan onderzoeken wat het in een concreet geval heeft opgeleverd. Ik denk dat de heer
Bashir duidt op de commotie die even was ontstaan. Die was overigens
niet zodanig dat er meteen Kamervragen over werden gesteld. Misschien
kan ik deze vraag zo verstaan dat wij meteen reageren als zo’n bericht in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

25

de krant komt te staan, en uitleggen waarom bepaalde acties worden
ondernomen en waarop deze zijn gebaseerd. We zouden kunnen
aangeven dat dit gewoon een van de controlemethoden van de Belastingdienst is en dat we daarmee effect sorteren.
De heer Groot (PvdA): Ik ben een beetje verbaasd over de opmerkingen
van de heer Bashir. Als de Belastingdienst actief fraude moet bestrijden en
daartoe in actie komt, kan maatschappelijke ophef daarover toch geen
reden voor de Belastingdienst zijn om meteen de handdoek in de ring te
gooien?
De heer Bashir (SP): Nee, maar het gaat mij niet zozeer om de aanpak van
fraude; uiteraard moet fraude worden aangepakt. Er werden echter
parkeergegevens opgevraagd van mensen die helemaal niets verkeerds
hadden gedaan. Zoiets vraagt om zorgvuldigheid, want als we duizenden
parkeergegevens ophalen om maar één persoon op fraude te kunnen
betrappen, vind ik de zaak niet in balans. Ik vraag me in zo’n geval af of
het opvragen van die gegevens wel nuttig is geweest.
De voorzitter: Ik stel voor dat de Staatssecretaris zijn beantwoording
voortzet, want anders komen we in tijdnood.
Staatssecretaris Weekers: De Belastingdienst vraagt ook massaal de
bankgegevens van mensen op.
De voorzitter: Ik wil voorstellen dat de Staatssecretaris nu echt ingaat op
de volgende punten, want ik vrees dat we dit debat anders gaan
heropenen. Ik zie al een smile bij de heren en dat moeten we niet hebben.
Dus als de Staatssecretaris de volgende onderwerpen wil oppakken,
graag.
Staatssecretaris Weekers: Dat doe ik heel graag. De heer Koolmees
begon over de inkeerregeling. Dat ik die afgelopen zomer opnieuw heb
ingesteld, wekte bij hem en enige andere sprekers verbazing. Ik heb er
lang over nagedacht of ik dat überhaupt moest doen. Ik heb dit gedaan in
samenhang met het wetsvoorstel vereenvoudiging formeel verkeer
Belastingdienst, en ben er op exact hetzelfde moment mee naar de Kamer
gekomen. In dat wetsvoorstel wordt de navorderingstermijn bij opzet en
fraude verlengd van vijf naar twaalf jaar. Ik wil in deze wet geen
overgangsregeling, bijvoorbeeld kleine stapjes van die vijf naar twaalf
jaar; ik wil dit eigenlijk in één big bang doen. Dat vereist dat je mensen
eenmalig in staat stelt om nog schoon schip te maken. Dat is met die
inkeerregeling gebeurd. Ze is overigens behoorlijk effectief; mensen
hebben zich in de afgelopen maanden massaal gemeld.
Daarbij komt een interessante ontwikkeling in het buitenland: Luxemburg
gaat zijn bankgeheim opgeven en in Zwitserland komt het bankgeheim
onder druk te staan. Die inkeerregeling zou de trigger kunnen zijn om juist
nu snel schoon schip te maken. Ik heb aangegeven dat per 1 juli volgend
jaar deze inkeerregeling vervalt, dat de boetes die tot 1 juli golden dan
opnieuw hun intrede zullen doen en dat een jaar later de boetes worden
verdubbeld. Daarmee voldoe ik precies aan wat mij in het debat is
gevraagd: ervoor zorgen dat die boetes uiteindelijk nog hoger zouden
worden. Een en ander maakt inkeer voor mensen aantrekkelijk. Is dit
rechtvaardig ten opzichte van de mensen die vóór 1 juli tot inkeer zijn
gekomen en wel een boete hebben betaald? Tja, er zijn weleens wijzigingen van de wet- en regelgeving. Daarnaast hebben die mensen het
voordeel gehad dat zij met een goed gemoed naar bed konden.
Past dit in een breder verhaal over de aanpak van belastingfraude?
Volgens mij zeer. Wat mij betreft is het de laatste inkeerregeling en zal die
boete steeds verder omhooggaan. Dit past heel mooi in de internationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

26

ontwikkeling van de aanpak van belastingontwijking, met de uitwisseling
van gegevens en het opgeven van het bankgeheim.
Ik ben ingegaan op de app waarover de heer Koolmees sprak. Hoe wordt
de aanpak van de btw-fraude internationaal aangescherpt? Volgende week
is er op Nyenrode een expertmeeting waar de FIOD, de Belastingdienst,
de banken en de FIU (Financial Intelligence Unit) allerlei ervaringen met
elkaar delen. Er wordt met name informatie gedeeld tussen de diverse
publieke en private partijen. In de Ecofin-Raad van juni is afgesproken dat
het quick reaction mechanism er komt, dat we veel sneller dan voorheen
een verleggingsregeling kunnen introduceren en dus echt effectief te werk
zullen kunnen gaan. De aanpak van de btw-fraude staat zeer scherp op het
netvlies van de dienst. Ik zal binnenkort spreken met de collega’s in de
Benelux die fraudeaanpak in hun portefeuille hebben, over de mogelijkheden om in Beneluxverband nadere stappen te zetten. Het aandeelhoudersregister zal ons daarbij in de loop van het volgend jaar ook ten
dienste kunnen zijn.
Mevrouw Neppérus vroeg naar de druk op de ICT-afdeling van de
Belastingdienst. Die is heel groot. Dat leidt ertoe dat er voortdurend moet
worden afgewogen wat voorrang krijgt. In ieder geval heeft continuïteit de
hoogste prioriteit, dus er gewoon voor zorgen dat de belastingaanslagen
worden opgelegd en de inningssystemen functioneren, zodat er uiteindelijk belasting binnenkomt. Daarna heeft prioriteit wat in het kader van
het belastingplan wordt gewijzigd. In de afgelopen paar jaar is dat
behoorlijk veel geweest. Vorig jaar hadden we met het Lenteakkoord twee
belastingplannen. Dit jaar hadden we met het Herfstakkoord in feite ook
twee belastingplannen en eigenlijk was er nog een derde met het
regeerakkoord. Zoiets zorgt voor een enorme druk. Tegelijk zijn bepaalde
onderdelen van bepaalde systemen en middelen al heel oud en daarom
aan vervanging toe. Wij proberen daar ook ruimte voor te vinden. Een en
ander leidt ertoe dat ik af en toe nee moet verkopen als de Kamer wensen
heeft over verfijningen hier of daar. Het is te doen, maar ik hoop dat we
een tijdje wat rust op het front zullen hebben om een aantal grote
vervangingsoperaties beheerst te kunnen doorvoeren.
Ik ben ingegaan op de vragen over de invordering. Volgens mij heb ik nu
alle vragen van mevrouw Neppérus beantwoord, op een na: die over de
aangifte in het buitenland. Als ik het goed heb, gaat dit over het
M-formulier. Voor de groep emigranten die elektronisch aangifte wil doen,
is dit naar verwachting begin 2015 beschikbaar. Het gaat dan over het
belastingjaar 2014. Voor het gebruik van deze voorziening moet men wel
beschikken over een DigiD.
Het komt ook beschikbaar voor fiscale dienstverleners die via SBR/XBRL
aangifte willen doen, zeg ik voor de fijnproevers. De specificaties daartoe
worden medio 2014 aan de commerciële softwareleveranciers aangeboden. Natuurlijk geldt ook hiervoor dat ik dit het liefst al het komend jaar
zou hebben gehad, maar gelet op het eerdere antwoord zal mevrouw
Neppérus begrijpen dat niet alles tegelijkertijd kan. Wij denken er
natuurlijk ook in dit soort situaties wel eens aan om een downloadbaar
formulier op de te zetten, maar dat is fraudegevoelig. Daarom moeten
formulieren op naam, adres en sofinummer worden uitgereikt. Dat kan
overigens heel eenvoudig met een telefoontje naar de Belastingtelefoon.
Dan kom ik bij de heer Omtzigt en de resterende vragen.
De heer Omtzigt heeft gevraagd in welk ritme ik de Kamer wil informeren,
omdat ik het ritme ietwat heb aangepast. Ik wil niet dat de Kamer minder
informatie krijgt dan waar zij behoefte aan heeft, dus naar aanleiding van
vragen van de heer Omtzigt heb ik producties die in het verleden bij het
beheersverslag zaten vanaf nu weer bij de halfjaarsrapportage gevoegd. Ik
wil daarin dus niets weglaten. Wat ik wel heb gedaan, is logica
aanbrengen door gewoon over een een half kalenderjaar te rapporteren.
Dus u ontvangt twee keer per jaar een halfjaarsrapportage, een over de
eerste helft en een over de tweede helft van het jaar. Dat zal ik blijven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

27

doen op de manier zoals u van mij gewend bent. Het beheersverslag hebt
u niet meer gekregen omdat dat is geïntegreerd in de verantwoording van
hoofdstuk IXB van de begroting van het Ministerie van Financiën, wat
uiteindelijk in de hele verantwoording van het Rijk beter past.
Bij de wetgeving heeft de heer Omtzigt destijds de vraag gesteld of wij
niet toch een uitzondering kunnen maken op het ene bankrekeningnummer voor kinderopvangorganisaties. Later is dit ook uitgebreid naar
woningcorporaties en zorginstellingen. Daaraan heb ik de voorwaarde
verbonden dat ik er zeker van moet zijn dat ik een ten onrechte uitgekeerde toeslag terugkrijg. Als de dienst toeslagen overmaakt aan een
kinderopvanginstelling, dan is die instelling wat mij betreft aansprakelijk
en zal zij mij ook de informatie moeten verschaffen. De aanvankelijke
voorwaarden die ik had gesteld, stuitten op bezwaren. Daardoor heeft het
zo lang geduurd voordat wij eruit waren. Uiteindelijk zijn hieraan
voorwaarden verbonden waarmee de kinderopvangorganisaties
instemmen, in het kader van een convenant met de Belastingdienst
waarin zij zich ertoe verplichten om bepaalde informatie te leveren.
Daarbij zijn ze niet hoofdelijk aansprakelijk daar waar zij volstrekt te
goeder trouw handelen. Wanneer ze echter niet te goeder trouw zijn, zijn
ze wat mij betreft ook aanspreekbaar. De afspraken die mensen in dit
kader hebben gemaakt, zijn zowel voor hen goed als voor de dienst
Toeslagen, die al in een veel vroeger stadium een aantal controles kan
uitvoeren. Dat komt ook precies overeen met wat de heer Omtzigt mij al
vaker heeft gevraagd.
Kun je dit uitbreiden naar de huur of de zorg? Dat kan, maar op grond van
dezelfde uitgangspunten: het moet fraudebestendig en goed uitvoerbaar
zijn. Uiteindelijk heeft Aedes, de koepel van de woningcorporaties, gezegd
hier niet voor te voelen. Wij beginnen over een paar jaar met de huishoudentoeslag die uiteindelijk, na de eerste stap in 2015, in 2017 gereed moet
zijn. Aedes heeft daarvan, net als de zorgverzekeraars, gezegd er weinig
voor te voelen om de administratieve processen nu helemaal te veranderen om uiteindelijk in een handhavingsarragement met de Belastingdienst dat geld rechtstreeks te krijgen, in plaats van via de toeslaggerechtigde, waarna dat over een paar jaar weer anders wordt met de
huishoudentoeslag omdat er dan geen aparte huur- of zorgtoeslag meer
is. Daarom hebben zij hiervan afgezien.
Ik sta er nog steeds voor open, niet onder slappe voorwaarden maar
onder reële voorwaarden. Dat ene bankrekeningnummer heb ik geïntroduceerd om het systeem fraudebestendig te maken. Dit loopt al per
1 november. Wij hebben hiervoor een bepaalde overgangstijd in acht
genomen. Dit moet op zijn laatst op 1 juli zijn afgerond, wat de komende
maanden best nog met wat hickups gepaard zal gaan. Mensen zullen
zeggen dat er iets verandert. Inderdaad, dan moeten zij in actie komen. Ik
sta nog steeds open voor arrangementen. Men weet wat ik vraag en men
is welkom.
Op de inkeerregeling ben ik ingegaan.
Over de tipgeldregelingen vraagt de heer Omtzigt of zij nog steeds
gebaseerd zijn op de oude richtlijnen. Dat kan ik bevestigen. Volgens mij
zijn zij nog onder mijn ambtsvoorganger Koning uitgebracht in 1985. Dat
is juridisch getoetst en is nadien ook nog eens gebeurd. Mijn ambtsvoorganger De Jager heeft naar ik meen begin 2010 de Kamer ook nog heel
specifiek geïnformeerd naar aanleiding van een bijzonder tipgeversgeval.
Hij is daarbij ook nog wat uitvoeriger ingegaan op de regeling die al sinds
jaar en dag bestaat. Het loopt daarmee niet storm, zo kan ik de heer
Omtzigt melden. Er wordt slechts zeer incidenteel gebruik van gemaakt.
Dan wordt er gehandeld binnen de kaders die eerder ook met de Kamer
zijn gedeeld.
De heer Omtzigt (CDA): Kan de Staatssecretaris precies aangeven welke
regelingen uit 1985 gelden en of die gepubliceerd zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

28

Staatssecretaris Weekers: Wat mij bijstaat is dat mijn ambtsvoorganger
De Jager daarnaar in een brief heeft verwezen. Als ik de heer Omtzigt
hiernaar vrij gemakkelijk kan verwijzen, zal ik dat onderhands doen. Kan ik
dat niet, dan zal ik hierop in de volgende halfjaarsrapportage gewoon
terugkomen. Laten wij dat afspreken.
De voorzitter: Prima. Dan kunt u nu verder met de beantwoording van de
laatste vragen.
Staatssecretaris Weekers: Dat kan ik zeker.
De heer Omtzigt heeft nog gevraagd of er iets gedaan wordt met Griekse
jachten. Het is aan de Griekse overheid om te bepalen wat zij met de lijst
doet. Daarover heeft Nederland geen zeggenschap. Wij hebben ook geen
terugkoppeling ontvangen, maar ik kan mijn Griekse collega Stournaras
natuurlijk wel eens aanschieten om te vragen wat hiervan is geworden,
want ik snap dat dit punt wordt opgebracht. Wisselen wij bepaalde
gevoelige informatie met elkaar uit en wordt daar iets mee gedaan? Daar
zal ik eens even achteraan gaan. In het algemeen vind ik dat het als je aan
informatie-uitwisseling doet, goed is om terug te koppelen. Het kost
degene die de informatie levert altijd een hoop moeite. Dan wil je toch
ook graag resultaat zien.
Dan de stand van zaken met betrekking tot offshore leaks. Ik ga u niet met
de hele geschiedenis vermoeien. Die kent u heel goed. Er zijn in in elk
geval één miljoen records voor verdere analyse bij de landelijke toezichtsorganisatie van de Belastingdienst uitgezet, die een eerste oriënterende
analyse heeft uitgevoerd. Dat was een heel tijdrovende aangelegenheid.
Die analyse leverde 82 posten op die kwalificeerden voor nader onderzoek
naar de aanwezigheid van een Nederlands heffingsbelang. Van deze
82 posten zijn er 21 ter beoordeling opgestuurd naar het bankenteam van
de Belastingdienst. De eerste indruk is dat er geen hoge verwachtingen
zijn ten aanzien van het fiscaal belang. Verder zijn er 41 posten binnen de
Belastingdienst uitgezet voor intensieve behandeling. Vanwege de
complexiteit en het vergaren van aanvullende informatie zal dat de nodige
tijd vergen. Uiteraard is de FIOD aangesloten om ingeval van fraude
onmiddellijk in te haken.
Dan kom ik bij de Bulgaren. Op het aantal concrete gevallen ben ik al
schriftelijk ingegaan. Er zijn in elk geval 493 poststukken waarbij geen
adres bekend is en 17 die onbestelbaar retour zijn gekomen. Zij zijn in
handen gegeven van het Central Liaison Office CLO, onderdeel van de
Belastingdienst bij de heer Omtzigt in de buurt, namelijk in Almelo. 367
brieven zijn in handen gegeven van de Bulgaarse autoriteiten, waar mijn
directeur-generaal in de vroege zomer op bezoek is gegaan om daar over
deze zaak te spreken. De overige post kon niet in handen worden gegeven
van de Bulgaarse autoriteiten omdat een Europese rechtsgrond ontbreekt.
Dat betreft dan de huurtoeslag, omdat het drempelbedrag op de terugvordering te laag is. De Europese verordening kent een doelmatigheidsdrempel. De Bulgaren willen doen wat kan op basis van de Europese
verordening en wat daarin geregeld is, maar willen niet in de bagatels
betrokken raken.
Overigens gaat het hier niet om de groep die betrokken is in de strafzaak
rond de Bulgaarse fraude. Ik spreek met u af dat ik hierover sowieso
rapporteer in de volgende halfjaarsrapportage. De zaken die nog onder de
rechter zijn, zal ik dan ook melden. Ik zal de Kamer ook rapporteren over
de stand van zaken ten aanzien van de terugvordering. Tegen een aantal
facilitators is een civiele procedure gestart teneinde hen aan te spreken
voor de door de Staat geleden schade. U weet dat ik op basis van het
fiscaal recht nog niet kon optreden tegen facilitators. Dat hebben wij nu
met het fraudewetsvoorstel wel aangepakt. Ik vond het onbevredigend om
dit in een aantal bekende gevallen uit het afgelopen jaar niet te kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

29

doen, Dus hierbij worden gewoon civiele mogelijkheden benut. Uiteraard
is Justitie in the lead, ook als het gaat om het strafrechtelijk afpakken.
De heer Omtzigt (CDA): De Staatssecretaris zei dat hij terugrapporteert,
maar ik ben toch benieuwd of er al een terugvordering is binnengekomen.
We zijn nu dik een halfjaar bezig. Ik snap dat echt niet alles binnen is,
maar zijn er nu bedragen die niet alleen zijn ingevorderd maar ook geïnd?
Of we zijn met een heel moeilijk traject bezig waardoor dit niet kan?
Staatssecretaris Weekers: Jammer genoeg gaat het niet heel erg snel. De
Bulgaren hebben een klein apparaat. Ik heb u zojuist gezegd dat de
directeur-generaal niet voor niets hoogstpersoonlijk naar Bulgarije en ook
naar Roemenië is afgereisd. Tot mijn grote verdriet zijn daar nog geen
harde euro’s van binnengekomen.
De voorzitter: Dan kunt u de allerlaatste vraag nog beantwoorden.
Staatssecretaris Weekers: De Belastingdienst werkt niet in de cloud en is
wat dat betreft als een burcht te beschouwen. Wij monitoren 24 uur per
dag en zeven dagen per week inkomende en uitgaande stromen. Er zitten
ook gespecialiseerde teams op als een bok op de haverkist.
Volgens mij heb ik daarmee de vragen beantwoord.
De voorzitter: Dan gaan we heel snel over naar een korte tweede termijn.
U hebt allemaal één minuut, want er is door de heer Bashir ook al een
VAO aangevraagd. Wellicht kunt u daar ook nog iets in kwijt.
De heer Van Vliet (PVV): Voorzitter. Een burcht in de cloud is een
luchtkasteel. Daar zullen wij ons maar niet aan wagen!
Ik heb nog een vraag, namelijk over het horizontaal toezicht. Kan de
Staatssecretaris kort aangeven wat de plannen zijn voor de verdere uitrol
van het horizontaal toezicht? Tot welke ondernemingslagen, c.q. belastingplichtigen gaan wij uiteindelijk?
De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Dank voor de antwoorden.
Er was nog één vraagje blijven liggen over de fiscale dienstverleners die
zich bij voortduring schuldig maken aan het inzenden van onjuiste
aangiften en verzoeken. Zij worden dan uit het systeem gekukeld. Ik had
gevraagd wat «voortdurend» betekent en hoe snel dit gebeurt. Want juist
bij de louche financiële intermediairs gaat het vaak om heel grote
fraudebedragen.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. De SP-fractie maakt zich grote zorgen over
het toezicht van de Belastingdienst en over de capaciteit om de zaken op
te pakken en snel te behandelen. Daarom vinden wij het geen goede zaak
dat er straks 1.000 man minder bij de Belastingdienst werkt. Wij willen
juist dat het toezicht versterkt wordt en dat de Belastingdienst snel en
daadkrachtig kan werken. Dus wij willen hierover graag een uitspraak van
de Kamer.
De voorzitter: Dat had ik begrepen. Wij zullen zo een VAO aanmelden
met u als eerste spreker.
De heer Bashir (SP): Misschien kan ik u nog vragen, voorzitter, om ervoor
te zorgen dat dat VAO nog volgende week plaatsvindt zodat wij drieën de
week daarop rustig met de enquête aan de slag kunnen.
De voorzitter: Dat kan ik natuurlijk niet beloven, maar we zullen vragen
of dit met spoed kan. Wellicht kunt u zich nog een paar minuten uit de
enquête losrukken, maar dat is uw inschatting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

30

Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Het wordt pas veel moeilijker in de
enquêtecommissie als je tussendoor moet stemmen. Ik waarschuw de
heer Bashir maar!
Ik dank de Staatssecretaris voor de beantwoording en voor de toezegging
om ook te kijken naar de teruggave van aftrekposten bij de inkomstenheffing. Dat lijkt mij echt van belang.
Ook op het punt van het vestigingsklimaat, waarbij je het zegt wanneer
het weinig of niets voorstelt, moet je heel hard zijn. En met het buitenland
moet je meer inlichtingen uitwisselen. Maar zorg wel dat het vestigingsklimaat als het gaat om werkgelegenheid wel gewoon aantrekkelijk wordt.
Collega’s hebben gesproken over de anbi’s. Ik heb zelf altijd gepleit voor
transparantie, maar als zij heel weinig doen, moet de werking ook vrij
beperkt kunnen zijn.
Voor ons is fraudebestrijding echt van groot belang. Als er eens iemand te
veel wordt gecontroleerd of er ruim informatie wordt aangevraagd,
moeten wij echt met elkaar zeggen dat wij dat dan ook accepteren, want
anders belijden wij de fraudebestrijding alleen maar met de mond zonder
dat in werkelijkheid te willen doen.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Dank voor de heldere en uitvoerige
beantwoording. Ik stel ook altijd vroege vragen, dus daar ben ik kennelijk
mede schuldig aan.
Ik zou graag nog een kleine verheldering krijgen over de zorgtoeslag, de
huurtoeslag en de kinderopvangtoeslag, namelijk of er niet een gat
bestaat doordat een aantal mensen niet meer gesedeerd wordt en vanaf
juli weer wel. Dat is wat in het bijzonder de zorgverzekeraars ons
vertelden. Het zou fijn zijn als hierbij een manier wordt gevonden zodat dit
kan doorlopen, want het gaat hier toch om een groep redelijk kwetsbare
mensen.
Ik wacht met belangstelling de brief over de tipgeldregeling af. Ik hoop
ook een terugkoppeling te krijgen van de botenlijst. Ik ben blij dat de
Staatssecretaris, die daarbij overigens niet Staatssecretaris maar Minister
van Financiën is, zijn collega-Minister van Financiën van Griekenland
daarop kan aanspreken.
Dan hoop ik dat hij ook zijn collega uit Bulgarije eens aanspreekt. Als hier
nu blijkt dat Bulgarije bij meer dan 100 van die toeslagen vindt dat voor
het terugvorderen van de huurtoeslag in Nederland geen rechtsgrond
bestaat, dan moet er maar gewoon een verzoek om ordinaire rechtsbijstand gedaan worden. Dan gaat het dus niet via de fiscale weg, maar via
de strafrechtelijke weg. Dan is er ten onrechte subsidie uit Nederland
ontvangen, namelijk huurtoeslag waarop geen recht bestond. Die kan
naar Nederlands recht worden ingevorderd. Dan kan er desnoods een
Europees arrestatiebevel uitgaan. Anders zitten wij hier voor gekke Henkie
in Nederland. Dat wilde ik toch maar even niet doen. Wil de Staatssecretaris dit aan zijn Bulgaarse collega heel helder maken en ons terugkoppelen of hij de mensen die hij nu niet wil terugvorderen voor volstrekt ten
onrechte ontvangen toeslagen wil vragen om daarmee wel te starten? Wij
hebben hier per slot van rekening ook nog wat besluiten te nemen,
bijvoorbeeld of Bulgarije mag toetreden tot het Schengenverdrag. Mijn
partij zal dit soort medewerking wel degelijk meewegen bij volgende
stappen in de samenwerking met de staat Bulgarije.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. Laat ik beginnen met de vraag van
de heer Van Vliet over de verdere uitrol van het horizontaal toezicht. Er
wordt nu scherper dan in het verleden een onderscheid gemaakt tussen
enerzijds de grote ondernemingen en anderzijds het mkb, waarbij voor de
grote ondernemingen het horizontaal toezicht net als in het verleden
bereikbaar is. Van het mkb zullen met name de middelgrote ondernemingen nu minder snel worden toegelaten tot een individueel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

31

ht-convenant maar zij zullen in toenemende mate via de dienstverlener
worden bediend.
Op een zeker moment is deze aanscherping gepleegd om niet uiteindelijk
alles met individuele convenanten te regelen, maar met een aantal
bedrijven was de Belastingdienst al heel ver. Dan zou het wel heel
frustrerend zijn voor die bedrijven om de besprekingen verder af te
breken. In merendeel van de gevallen worden zij hetzij via het individuele
convenant nog afgerond, dan wel ordentelijk via een convenant met de
fiscale dienstverlener geregeld.
Ik denk dat het goed is dat ik in een van de volgende halfjaarsrapportages
– ik weet niet of dat de volgende is maar misschien de daaropvolgende –
hier nog eens even de stand van zaken weergeef, zeker ook omdat wij dan
alweer wat langer ervaring hebben opgedaan naar aanleiding van de
aanbevelingen van Stevens.
De heer Bashir vindt dat de Belastingdienst meer mensen moet hebben.
Je kunt zorgen dat je achter elke belastingplichtige een belastinginspecteur zet. Dat is in elk geval niet wat ik wil. Wat ik wel wil, is een dienst
die goed geëquipeerd is om de belastingwetgeving uit te voeren,
belasting te innen en fraude goed te bestrijden. Als ik kijk naar de
pleidooien vanuit de hele Kamer om de ambtelijke organisaties kleiner te
maken, om te snijden in eigen vlees, en als ik ook naar de verhalen van de
SP luister, dan ben ik op zeker moment het spoor echt bijster. De overheid
geeft relatief weinig geld uit aan beleidsambtenaren, en geeft veel geld uit
aan belangrijke uitvoeringsdiensten zoals de Belastingdienst, het UWV en
de politie. Verder zit het geld dat de overheid uitgeeft heel veel in
overdrachten en in uitkeringen aan mensen. Dus ik zou wel willen weten
waar de heer Bashir het geld vandaan zou willen halen. Ik ben in elk geval
blij dat ik, ondanks de enorme taakstelling waarmee ik te maken heb
gekregen, toch in dit regeerakkoord 157 miljoen extra voor de Belastingdienst erbij kreeg, en afgelopen zomer nog 25 miljoen voor de dienst
Toeslagen. Als ik merk dat er hier of daar echt problemen dreigen te
ontstaan, dan zal ik zorgen dat ik een goede business case opstel om de
Belastingdienst toe te rusten voor datgene waarvoor zij moet worden
toegerust.
De heer Bashir (SP): Als er bezuinigd moet worden bij de rijksoverheid,
dan hebben wij nooit gezegd dat dat bij de Belastingdienst moet
plaatsvinden. Sterker nog, ook wij hebben fors meer geld uitgetrokken
voor de Belastingdienst boven de oude budgetten. De Staatssecretaris
zegt nu wel dat er meer geld voor de Belastingdienst beschikbaar komt,
maar per saldo wordt er nog steeds bezuinigd, waardoor straks 1.000 man
overbodig wordt bij de Belastingdienst. Ik kan mij niet anders voorstellen
dan dat dit ten koste gaat van de dienstverlening van de Belastingdienst
en ook van het toezicht. Waar moet het geld vandaan worden gehaald?
Dat is heel logisch. De Belastingdienst zorgt voor de inkomsten. Als er wat
meer geld voor wordt uitgetrokken, kunnen er ook meer inkomsten
worden binnengehaald. Dan kunnen wij ook proactief opereren. Zo had
bijvoorbeeld het toeslagenverhaal wellicht niet hoeven plaatsvinden als
wij tijd hadden om te kijken wat er nu allemaal bij de Belastingdienst
gebeurt. Dan had er ook eerder kunnen worden ingegrepen.
De voorzitter: Met het oog op de tijd stel ik voor dat u deze discussie,
waarover u al een VAO hebt aangekondigd, vooral daar voortzet en dat de
Staatssecretaris nu nog even ingaat op de andere vragen.
Staatssecretaris Weekers: Ja, want ik vrees dat ik in herhaling verval.
De heer Groot had geen nadere vragen meer, maar wel dank ik hem voor
zijn steun. Hij vindt het goed dat de financiële dienstverleners worden
aangepakt en zo nodig uit het systeem worden geknikkerd als zij zich niet
goed gedragen. Het kan dan zowel gaan om een intermediair die vele,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

32

soms duizenden foutieve aangiften doet om uiteindelijk echt geld uit de
schatkist te trekken, alsook om intermediairs die niet massaal foutieve
aanvragen doen maar wel over een bepaalde periode niet helemaal juist
handelen. Dat is afhankelijk van de situatie. Wij spreken dus in elk geval
de fiscale adviseurs aan. Als wij bepaalde problemen zien, dan kaarten wij
dat ook aan in het zogenaamde Beconoverleg, het periodieke overleg met
de belastingadviesbureaus. Als de Eerste Kamer instemt met het
fraudewetsvoorstel, zullen kantoren zich ook achter de oren moeten
krabben wanneer zij te maken krijgen met het amendement van mevrouw
Neppérus waarin staat dat helpers bij fraude, wat dus ook fiscale
intermediairs kunnen zijn, ook met vergrijpboetes kunnen worden geraakt.
Maar ik beklemtoon wel dat het overgrote deel van de fiscale dienstverleners gewoon bonafide is en dat de Belastingdienst daar ook buitengewoon goede ervaringen mee heeft.
Dan kom ik bij de heer Omtzigt die sprak over de Grieken en Bulgaren.
Mijn Griekse collega zie ik aanstaande vrijdag in Brussel in het kader van
de eurogroep. Mijn Bulgaarse collega zie ik niet zo vaak omdat hij niet in
de eurozone zit. Ik woon wel elke eurogroepvergadering bij als plaatsvervangend Minister om de Nederlandse stoel te bezetten, maar de Ecofin
bezoek ik alleen als er fiscale discussies plaatsvinden. Die vinden de
laatste tijd hoogst zelden plaats. De laatste keer was afgelopen juni in
verband met het quick reaction mechanism. Dus als er fiscale onderwerpen zijn, dan ben ik er. Ik zeg de Kamer toe, omdat ik denk dat dat het
beste is, dat ik mijn Griekse collega persoonlijk aanspreek en dat ik zodra
er een fiscaal onderwerp aan de orde is en mijn Bulgaarse collega ook
aanwezig is, probeer een bilateraal met hem te houden om de wat
bredere kwestie te bespreken.
De heer Omtzigt (CDA): Dank dat de Staatssecretaris zowel zijn Griekse
als zijn Bulgaarse collega zo snel mogelijk zal spreken. Krijgen wij dan ook
in beide gevallen een terugkoppeling van de uitkomsten, dus of de
Bulgaren bereid zijn om gewoon iedereen te vervolgen en als dat niet zo
is, of Nederland dan bereid is dat via het strafrechtelijk traject te doen? En
bij de Grieken of er al wat boten belast zijn?
Staatssecretaris Weekers: Ja, ik zal daar zeker over rapporteren. Dat lijkt
me heel goed. Maar ik wil dat wel in de volgende halfjaarsrapportage
doen in het kader van de goede traditie die wij met elkaar hebben dat ik
niet over alles aparte brieven schrijf, maar over diverse onderwerpen
ordentelijk rapporteer. Als de heer Omtzigt daarmee kan leven, lijkt mij dat
een goede afspraak, waarbij ik overigens ten aanzien van het punt
huurtoeslag zijn suggestie van de Europese strafrechtelijke bijstand eens
even meeneem en ook door mijn mensen zal laten uitzoeken of dat
wellicht soelaas biedt.
De heer Omtzigt (CDA): In dit geval heeft de CDA-fractie een voorkeur om
dat zo spoedig mogelijk te horen, in ieder geval in het kader van de
Bulgarenfraude. Dat komt echt doordat de Bulgaren op dit moment een
aantal zaken van ons land willen. Die willen zij dan wel altijd op stel en
sprong. Dan weet de ambassadeur ons haarfijn te vinden. Het hoeft niet
per ommekomst – er mag best een week overleg over worden gepleegd
wat de regering wil met het antwoord – maar ik zou het buitengewoon op
prijs stellen om dat antwoord hier te ontvangen.
Staatssecretaris Weekers: Ik snap dit punt. Ik zet het in elk geval ambtelijk
uit. Als daarbij al de nodige informatie kan worden verkregen, dan wel
bijvoorbeeld door tussenkomst van de Nederlandse ambassadeur in
Bulgarije, die natuurlijk ook het nodige voorwerk zou kunnen doen, zal ik
de Kamer daarover rapporteren. Verder zal ik de Kamer ook informeren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

33

als ik de collega zelf weet te spreken. Ik neem niet aan dat de heer Omtzigt
mij morgen op het vliegtuig naar Bulgarije wil zetten.
Dan kom ik bij het allerlaatste punt. De heer Omtzigt heeft gesproken over
kwetsbare mensen en heeft gevraagd hoe het nu zit met het ene rekeningnummer. Daarvoor geldt dat sederen gewoon niet meer kan. Nu, in de
overgangstijd, wordt er nog wel uitbetaald maar na 1 juli is dat echt
afgelopen. Dus tussen nu en dan moeten mensen ook echt in beweging
komen. Ik leg maar vast de waarschuwing op tafel dat straks mensen gaan
klagen bij u en in de media dat zij geen toeslag krijgen. Dat komt dan
simpelweg doordat zij niet één bankrekeningnummer hebben doorgegeven aan de Belastingdienst dat ook op hun eigen naam staat. De
zorgverzekeraars en de woningcorporaties kunnen alsnog met de
Belastingdienst zo’n convenant maken. Voor de schuldhulpverlening heb
ik ook een uitzondering gemaakt, want dat zou ook leiden tot kwetsbare
gevallen. Dan heb je nog een heel beperkte groep van kwetsbare mensen
die totaal niets kunnen regelen, bijvoorbeeld doordat zij in een
verpleeghuis zitten. Daar waar er echt sprake is van evident kwetsbare
situaties, kan er altijd een oplossing op maat worden gemaakt. Daar heb ik
in de uitvoeringsregeling ook een uitzondering voor gemaakt. Ten aanzien
van de wanbetalers bij de zorgtoeslag gaat de toeslag naar het CVZ.
De voorzitter: Dank u. Dan is met dank aan ieders inspanning dit
algemeen overleg net binnen de tijd afgerond.
De heer Bashir heeft een VAO aangevraagd waarvoor wij een poging
zullen wagen om dat zo snel mogelijk op de rol te krijgen. Ik dank u allen
voor uw aanwezigheid en interesse. Graag tot een volgende keer, wellicht
morgen bij de rondetafelbijeenkomst over de toekomst van de
bankensector.
Sluiting 17.00 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 066, nr. 188

34