Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 IV

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2012

Nr. 58 HERDRUK1

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 13 februari 2012
De vaste commissie voor Koninkrijksrelaties2 en de vaste commissie voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid3 hebben op 30 januari 2012 overleg
gevoerd met minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over:
– BES-aangelegenheden op het terrein van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid;
– de brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 15 december 2011 over de stand van zaken
met betrekking tot de aangenomen moties in de begrotingsbehandeling van het BES-fonds (33 000-IV) op 25 en 26 oktober
2011 en over de consultatie met de eilandbesturen (33 000-IV,
nr. 43);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 23 januari 2012 inzake Caraïbisch Nederland (33 000IV, nr. 54).
Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Koninkrijksrelaties,
Van der Burg
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Van Gent
De griffier van de vaste commissie voor Koninkrijksrelaties,
De Lange

1
I.v.m. het toevoegen van de juiste commissiesamenstelling van de commissie
Koninkrijksrelaties.

kst-33000-IV-58-n1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

1

Voorzitter: Van der Burg
Griffier: De Lange
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Bosman, Van Raak,
Lucassen, Van Bochove, Hachchi, Van Gent, Ortega-Martijn en Van der
Burg,
en minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die vergezeld is
van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Wij voeren een gesprek met de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid. Ik heet hem, zijn ambtenaren en de Kamerleden van
harte welkom. Iedereen heeft twee minuten spreektijd en twee interrupties. Ik geef het woord aan de heer Van Raak.
De heer Van Raak (SP): Voorzitter. Ik ben blij dat de minister er is. We
hebben in twee dagen negen ministers uitgenodigd. Volgende week
maandag komen er nog een paar. We hebben namelijk erg veel wetten
gemaakt. We hebben erg veel rijksambtenaren naar Saba, Sint-Eustatius
en Bonaire gestuurd, maar de zaken liggen daar echt anders. Je kunt
problemen op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius niet oplossen met regels en
met rijksambtenaren. Is de minister bereid om binnen zijn verantwoordelijkheid voor de eilanden niet alleen een ministerspet, maar ook een soort
wethouderspet op te zetten? Is hij bereid te kijken naar praktische
problemen en daarvoor praktische oplossingen te bedenken?
De onderstand op Saba en Sint-Eustatius is $170. De prijzen zijn verschrikkelijk hoog. Als je met een tientje naar de supermarkt gaat, kun je een
brood en een pak melk kopen en dan is het wel klaar. Voor $170 in de
maand kun je één keer naar Sint-Maarten vliegen. Dan is het geld op. Het
is niet zo dat de prijzen op Saba, Sint-Eustatius en Bonaire laag zijn. De
levensstandaard is qua prijzen niet laag, maar juist heel hoog. Alles, maar
dan ook alles moet op de eilanden worden ingevoerd. We zullen met de
staatssecretaris van Financiën nog spreken over de mogelijkheid om de
invoerrechten te verlagen. Dat zal ik niet aan deze minister vragen, maar ik
heb wel een andere vraag. Is het mogelijk iets aan die onderstand te
doen? Ik besef heel goed wat het probleem is. Je moet daar geen sociale
voorzieningen maken zoals in Nederland, want dan zitten er zo duizenden
of tienduizenden mensen op de eilanden. Het moet wel mogelijk zijn om
met een onderstand iets van een eigen leven te leiden op Saba,
Sint-Eustatius en Bonaire. De familiebanden zijn sterk. Als je geen werk
hebt, kun je daar alleen met je familie overleven. Hoe je er ook naar kijkt,
$170 is gewoon weinig. Ik hoor graag de ideeën van de minister hierover.
Hetzelfde geldt voor de gepensioneerden. Is de minister bereid te kijken
naar de koopkracht van gepensioneerden met onderstand? De kosten
stijgen en de inflatie is ook dit jaar weer ontzettend hoog. Is de minister
bereid om jaarlijks met open vizier en met een praktische blik te bekijken
of aanpassingen nodig zijn?
De heer Bosman (VVD): Voorzitter. We hebben deze overleggen aangevraagd, ook om te kijken wat er aan kennis aanwezig is bij de ministers. Ik
denk echter dat we deze minister daarover niet hoeven te bevragen. Hij is
er een tijdje nauw bij betrokken geweest.
Ik heb wel een aantal vragen over zijn rol als minister van Sociale Zaken
voor de BES-eilanden. Wat is de stand van zaken van het sociaal activeringsbeleid, in vergelijking met de stand van zaken in Nederland? Is er een
vergelijking te trekken in kwaliteit en dat soort zaken? Hoe wordt de
driehoek onderwijs-bedrijfsleven-overheid ingezet zodat iedereen kan
participeren, in het kader van het motto «iedereen aan het werk»? Is er
een samenwerkingsverband? Hoe krijg je mensen aan de slag?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

2

Hoe is het organiserende vermogen van eilandsbesturen om de integrale
aanpak te verbeteren? Deze besturen zijn tenslotte in eerste instantie zelf
verantwoordelijk voor die aanpak. Ligt er in dit kader een risico in het
ontschotten van budgetten? Wat gebeurt er als je niet gewend bent met
dit soort problematiek om te gaan en ineens een zak met geld krijgt? Hoe
gaat dat verder in zijn werk?
Wat wordt er bedoeld met het gezamenlijke streven om het
minimumloon, de AOV en de onderstand te verbeteren binnen de
randvoorwaarden van budgettaire mogelijkheden binnen Nederland? Kan
de minister dat toelichten?
De heer Lucassen (PVV): Voorzitter. Wij kennen deze minister als iemand
die de mensen graag aan het werk helpt. We zouden dan ook graag
bekijken hoe dat op de eilanden uitpakt. Ik heb gelezen over een gezamenlijke aanpak op sociaaleconomisch terrein. Welke concrete doelstellingen
zijn er in dat verband? Wat kosten al die werkgelegenheidsprojecten? Kan
de minister ook een overzicht geven van de uitkeringsafhankelijkheid?
Dan kunnen we zien of die verbetert.
Het totale beslag van de uitkeringen wordt in de brief van de minister
gesteld op 20 mln. Is dat inclusief of exclusief de AOV? De AOV is laatst
met een aantal procenten verhoogd. Wat lag er aan die verhoging ten
grondslag? Als ik mij niet vergis, moet er nog een onderzoek door de
staatssecretaris van Financiën plaatsvinden. Hoe zit dat precies in elkaar?
Wij waren een tijdje geleden op de eilanden. Wat ik al dacht, dat gebeurde
natuurlijk. Eén van de bestuurders vroeg: wij zijn nu deel van Nederland,
wij zijn natuurlijk geen tweederangsburgers, dus hoe zit het onze
huurtoeslag en kinderbijslag, wanneer krijgen wij dezelfde uitkeringen als
in Nederland? Ik weet dat de kinderbijslag en de huurtoeslag bij Financiën
zitten, maar dit is een algemeen punt. Ik heb hem uiteraard meteen
gevraagd: wilt u dan ook net zo veel belasting als in Nederland? Dat was
dan weer niet het geval. Kan de minister toezeggen dat van uitkeringen op
Nederlands niveau geen sprake zal zijn, tenzij de belastingen ook op
Nederlands niveau komen?
Mevrouw Hachchi (D66): Voorzitter. Het werd al genoemd door collega’s:
de AOV, ofwel onze AOW-leeftijd, wordt op de BES-eilanden verhoogd; in
2015 van 60 naar 62 jaar en stapsgewijs in 2021 naar 65 jaar. In Nederland
is die verhoging ook nodig, waar wij wachten tot 2020 met een eerste
verhoging. Ik ben daarom benieuwd of de minister vandaag goed nieuws
kan brengen door te zeggen dat wij in Nederland ook eerder beginnen
met die verhoging. Sommige collega’s worden hier een beetje onrustig
van.
Mijn tweede vraag. Ik heb de brief van de minister gelezen, waarvoor
dank. Hij raakt daarin een aantal zorgpunten. Ik lees er eigenlijk één
algemeen antwoord in: «In dit bestuurlijk overleg is een gezamenlijk
streven uitgesproken om het minimumloon, de AOV (het wettelijk
ouderdomspensioen) en de onderstand (vorm van bijstand) in de
toekomst verder te verbeteren.» Als ik dat, naast alle genoemde
zorgpunten, lees, spat daar niet echt actie en daadkracht van af, maar
misschien lees ik het verkeerd. Ik zou graag van de minister het verhaal
achter deze zin willen horen, in hoeverre dus het minimumloon, de
onderstand en alle verbeteringen hierbij ook echt voortgang laten zien en
er dus echt actie is.
Wat de sociale voorzieningen betreft, verwijst de minister naar de
memorie van toelichting als het gaat om het overzicht, maar ook daar mis
ik nu juist de informatie als het erom gaat wanneer mensen er recht op
hebben, wat de hoogte is en hoe vaak er een beroep op wordt gedaan.
Tot slot wil ik de kinderopvang nog naar voren brengen. Ik heb daarover
schriftelijke vragen gesteld met mijn collega. Uit de antwoorden haal ik
ook nog steeds geen inzicht in het voorzieningenniveau en in de projecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

3

die lopen. Als wij over vijf jaar willen evalueren, moeten wij natuurlijk wel
weten hoe nu de vlag erbij hangt. Kan de minister dat inzicht geven? Ik
lees wel dat Nederland ondersteuning geeft aan de zogeheten vormgevingsprojecten. Kan de minister aangeven hoe dat er concreet uitziet? Hoe
zit het eigenlijk met de arbeidsparticipatie van vrouwen op Bonaire, Statia
en Saba? Hoeveel kinderopvangplaatsen zijn er en hoeveel zijn er nodig?
Dat soort informatie is nodig, willen wij nu weten waar wij staan en waar
wij over vijf jaar de verbeteringen kunnen zien.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Ik sluit mij bij de vragen
over de onderstand en werk van mijn collega’s aan.
Als het gaat om de koopkracht, is de situatie niet te best op de
BES-eilanden. Wij hebben ook gezien dat de prijzen stijgen maar dat de
inkomens niet evenredig stijgen. Ik ben toch ook benieuwd hoe de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid daartegen aankijkt, ook
als het gaat om de arbeidsmarkt. Vindt op de BES-eilanden ook controle
plaats op illegale arbeid en illegalen? Ik ben niet op zoek naar een hetze
maar deze mensen worden wel vaak uitgebuit op de arbeidsmarkt omdat
zij hun mond dichthouden vanwege het feit dat zij bang zijn dat ze anders
worden uitgezet.
Dan heb ik ook een vraag over de kinderbijslag, de huurtoeslag en de
kinderopvang, natuurlijk gerelateerd aan het welvaartsniveau daar. Ik vind
het eigenlijk wel volstrekt logisch dat voor dit soort voorzieningen mensen
op de BES-eilanden in aanmerking kunnen komen.
Bij de kinderopvang kan ook de combinatie met de brede school heel
goed worden gemaakt.
Ik heb nog een vraag over de schooltijden en de combinatie van arbeid en
zorg, want daarover gaat deze minister ook. Het is mij op de eilanden
opgevallen dat de scholen heel vroeg beginnen en dan rond 12.30 uur of
13.00 uur uitgaan. Ouders werken allebei; dat is ook absolute noodzaak en
daar is ook eigenlijk niets mis mee, maar kinderen kunnen dan eigenlijk de
hele middag nergens terecht en er is niets voor hen geregeld. Ze hangen
dan een beetje op straat rond en komen met de meest vreselijke dingen in
aanraking waarmee ze beter niet in aanraking kunnen komen. Kan de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat eens met zijn collega
van Onderwijs bespreken? Ik maak mij daarover grote zorgen en wellicht
zou goede buitenschoolse opvang al een start kunnen zijn om een deel
van dit probleem op te lossen.
De heer Van Bochove (CDA): Voorzitter. Op heel veel terreinen hebben
wij in de periode rondom 10-10-10 nagelaten om een goede draagkrachtmeting te doen op de eilanden. Dat leidt ertoe dat wij ook niet voldoende
inzicht hebben, zo ben ik van mening, in hoe het nu precies staat met de
hele inkomensproblematiek van de mensen daar. In de afgelopen periode
is er sprake geweest van forse prijsstijgingen. Laat ik nu op de oorzaken
niet ingaan.
Die prijsstijgingen hebben de kosten van levensonderhoud enorm doen
toenemen. De minister stelt dat als gevolg daarvan per 1 januari jl. per
eiland verschillende tarieven gelden voor de uitkeringen. Dat blijkt ook uit
documenten. Het tarief is afhankelijk van de omstandigheden op elk van
de drie eilanden. Is dit nu het antwoord op de enorm gestegen kosten
voor levensonderhoud? Ik heb de indruk dat dit niet het geval is. Ik zal
geen pleidooi houden voor het op Nederlands niveau brengen van alle
uitkeringen op de eilanden. Ik heb immers zelf ook deelgenomen aan de
debatten ter voorbereiding van de staatkundige veranderingen. Ik weet
dus voor welke uitgangspunten er op dit vlak is gekozen. Dat laat onverlet
dat er in de toekomst moet worden gekeken naar diverse uitkeringen en
naar het verbeteren daarvan. Dat schrijft de minister zelf ook. Dat zal
moeten gebeuren binnen de randvoorwaarden en dergelijke zaken; de
minister formuleert dit zorgvuldig. De randvoorwaarden staan in zijn brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

4

keurig opgesomd. Waar ligt echter die toekomst? Wij hebben tijdens ons
bezoek aan de eilanden vastgesteld dat er sprake is van een nijpende
situatie, zeker bij de mensen die moeten leven van onderstand of van een
AOV-uitkering. Het lijkt mij goed als Nederland de kosten van levensonderhoud beziet en een goed beleid voert ten behoeve van de bevolking
van de eilanden.
Werkloosheid betekent niet dat mensen direct een WW-uitkering krijgen.
Werkloosheid betekent uiteindelijk dat zij in de onderstand komen.
Belangrijker is echter uiteraard dat wordt gewerkt aan de sociaaleconomische ontwikkeling van deze eilanden, waardoor mensen meer kans
krijgen om werk te vinden. Dat is een geweldige opgave. Daarvoor staat
niet alleen de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maar
daarvoor staan ook andere ministers zoals de minister van Economische
Zaken. Daarbij moet aan de randvoorwaarden worden voldaan om dat
werk daar ook te brengen. Heeft het kabinet daarvoor kabinetsbreed
aandacht?
Ik sluit mij aan bij de vragen van collega’s over de naschoolse kinderopvang. Die naschoolse opvang is van essentieel belang bij het werken
aan de toekomst van kinderen op de eilanden. Na schooltijd, als de ouders
nog werken, moeten deze kinderen op een goede manier worden
opgevangen. Als dat goed gebeurt, geven we deze kinderen op die manier
ook nieuwe ontwikkelingskansen. Heeft de minister hiervoor aandacht?
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter. Ik sluit mij helemaal
aan bij wat de heer Van Bochove heeft gezegd over draagkrachtonderzoek. Wij worden inderdaad nu geconfronteerd met een aantal
problemen die verband houden met dat onderzoek. Er is namelijk ook
sprake van stille armoede. Tijdens de «meet and greet»-bijeenkomst
hebben verschillende mensen mij gezegd dat er sprake is van stille
armoede. Mensen zitten inderdaad zonder stromend water en elektriciteit.
Ik heb recentelijk nog een interview gelezen met een ex-ambtenaar. Je
vraagt je af: hoe is het mogelijk dat dit anno 2012 in Nederland voorkomt?
Wij hebben het immers over Nederland. Er zijn mensen die zeggen dat zij
de boer nu opgaan met allerlei voedselpakketten omdat in bepaalde
wijken mensen gewoon niets te eten hebben. Ook worden kinderen nu
vaker dan ooit zonder een lunchpakket naar school gestuurd. Is de
minister het met mij eens dat er inderdaad sprake is van stille armoede?
Hoe kunnen wij dit oppakken?
De minister schrijft in een reactie op een vraag die ik heb gesteld in mijn
notitie dat er een mogelijkheid is in het Besluit onderstand BES om
bijzondere bijstand toe te kennen. Ik hoor graag van de minister op welke
manier dit kan. Ik weet namelijk dat het nu niet gebeurt. Mensen kunnen
nergens terecht.
De minister zegt ook dat hij geen voorstander is van het verhogen van
uitkeringen. Ik begrijp dat. Hij zoekt de oplossing in werk, werk, werk. Hij
zegt ook dat hij daarvoor twee werkgelegenheidsprojecten heeft
opgestart. Wat is de stand van zaken rond deze werkgelegenheidsprojecten? Hoeveel mensen hebben op deze manier al werk gevonden? Hoe
hoog is de werkloosheid op de eilanden? Hoe groot is de jeugdwerkloosheid?
Zijn er mogelijkheden voor leerwerkplekken op dit moment, in samenwerking met Onderwijs? Dit is heel erg belangrijk. De koopkracht is
meegenomen in interdepartementaal onderzoek. De uitkeringen zijn
gerelateerd aan de inflatiecijfers, maar er is nog steeds geen zicht op
allerlei vormen van sociale zekerheid, zoals een arbeidsongeschiktheidsuitkering, een Wajong, en een WW. De minister gaat daar in de toekomst
naar kijken, maar wanneer dan? Wij hebben namelijk wel aangegeven dat
er sprake moet zijn van een in Nederland geaccepteerd voorzieningenniveau. Dan nog iets over de AOV en de pensioenen. Er is nog niet echt
sprake van een verbetering. De maatregelen die inmiddels zijn genomen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

5

zijn alleen maar gebaseerd op die 31 dollar. Ik wijs met name op een heel
specifiek probleem dat naar voren kwam tijdens een meet and greet. Het
betreft de AOV. Er is sprake van fictieve opbouwjaren in Nederland.
Iemand is in 1937 geboren. De AOV is daarna ingevoerd. Deze persoon
heeft vervolgens een aantal jaren meegekregen. Hij is verhuisd naar
Bonaire, maar nu raakt hij de fictieve jaren kwijt, dus krijgt hij minder AOV.
Deze persoon is inmiddels boven de 70. Hoe staat het daarmee? Is er een
oplossing mogelijk?
Minister Kamp: Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun
opmerkingen en vragen. De heer Van Raak vroeg of ik mijn wethouderspet
wilde opzetten en mij wilde verplaatsen in de mensen op de eilanden. Ik
ben acht jaar wethouder geweest, dus die wethouderspet heb ik altijd nog
in mijn tas bij me. Wat betreft het je verplaatsen in de mensen op de
eilanden wijs ik erop dat ik het voorrecht heb gehad om twee jaar op de
eilanden te mogen werken. Ik kan mij dus heel goed in de mensen daar
verplaatsen. De commissieleden zijn er ook diverse malen geweest. Het
zijn heel mooie eilanden met trotse mensen die voelen dat het hun eiland
is. Ze hebben hun eigen cultuur en hun eigen bestuur. Ze willen met een
andere overheid samenwerken, maar ze hebben de ambitie om het vooral
zelf te gaan doen. Toen de eilanden van de Nederlandse Antillen
weggingen en een openbaar lichaam werden, hebben wij lang met de
eilanden gesproken over de taken die zij zouden doen en de taken die
Nederland zou doen. Wat mij heel sterk is bijgebleven, is dat de eilanden
sterk de ambitie hadden om zoveel mogelijk zelf te doen. Een aantal
andere, noodzakelijke dingen zou Nederland gaan doen. Dat betekent dat
wij het ook moeten respecteren dat de eilanden bepaalde zaken zelf willen
doen. Dat is hun eerste verantwoordelijkheid. Zij willen die zaken en ze
moeten die zaken aanpakken. Wij kunnen aanbieden om daarbij te helpen
als de eilanden dat op prijs stellen. Dat zullen wij dan ook graag doen.
Op het punt van sociale zaken liggen de uitkeringen bij ons, maar een
aantal dingen ligt bij de eilanden zelf. Vanuit de gedachte dat zij hun
verantwoordelijkheid hebben en wij de onze en dat wij vervolgens kunnen
samenwerken, doen wij ons werk.
De commissie stelt als geheel dat het kleinschalige eilanden zijn. Dat is
heel sterk het geval. Saba heeft 1800 inwoners, heel erg weinig dus. Dat
betekent dat alle kinderen die een beetje een opleiding willen volgen van
het eiland afgaan. Slechts een klein deel komt weer terug. Er is ook een
bepaalde hoeveelheid werk op het eiland, maar daar valt niet veel meer
van te maken. Hetzelfde geldt in iets mindere mate voor Statia,
Sint-Eustatius. Sint-Eustatius heeft meer werkgelegenheid, omdat er een
groot olieoverslagbedrijf is dat ook nog uitbreidingsplannen heeft. Er is
ook iets meer activiteit op het punt van toerisme. Men heeft daar dus iets
meer mogelijkheden. Op Sint-Eustatius is ook sprake van een aantal
mensen, dat er niet echt bijhoort, en die via projecten wat meer naar werk
moet worden toegetrokken. Ik kom daar nog op terug.
Op Bonaire is de situatie heel anders. Daar is meer werk dan er mensen
zijn. Dat betekent dat er voortdurend mensen uit Zuid-Amerika naar het
eiland worden gehaald om daar werk te verrichten in de horeca of wat
breder in de toeristische voorzieningen. Ook in de bouwsector en in de
persoonlijke dienstverlening gaan zij aan het werk. Er komen voortdurend
mensen uit Zuid-Amerika die een aantal jaren op Bonaire verblijven en
dan weer teruggaan, waarna er meer nieuwe komen. Het probleem op
Bonaire is dus niet dat er te weinig werk is. Er is eerder te veel werk.
Daarbij gaat het erom, de mensen op de eilanden de kansen te laten
benutten.
Voor het benutten van die kansen is het nodig dat er een goede
verhouding is tussen de uitkeringen en de lonen. Als de uitkeringen hoger
zijn dan de lonen, is het niet nodig en niet interessant om te gaan werken.
Vooral het wat minder prettige werk blijft dan liggen. De eilanden zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

6

gelegen vlak voor de kust van Venezuela, ze zijn een onderdeel van
Zuid-Amerika en moeten in die regio concurreren. Wij moeten die situatie
op de eilanden vooral respecteren en in stand laten, voor zover de
mensen op de eilanden dat willen. Wij moeten ervoor zorgen dat we met
de uitkeringen daarbij redelijk aansluiten. Uitkeringen die uit de pas lopen
met de sociaaleconomische ontwikkeling daar, zullen ertoe leiden dat
steeds meer mensen niet actief worden en dat er steeds meer mensen van
buiten moeten worden gehaald die wel bereid zijn om tegen lage lonen te
werken omdat zij geen uitkering kunnen krijgen. Dat zou die samenleving
echt uit elkaar trekken. Nu vinden mensen op de eilanden werken
gewoon. Werken is ook gewoon; wij moeten dat dus vooral zo houden.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de verantwoordelijkheid voor de uitkeringen overgenomen. Ik denk dat wij ons
zeker niet hoeven te schamen voor de manier waarop wij dat hebben
gedaan. Om te beginnen hebben wij bekeken wat de mensen op de
eilanden in de laatste jaren voorafgaand aan 10 oktober 2010 hebben
misgelopen doordat zij over een aantal jaren geen indexatie hebben
gekregen. Dat hebben wij vastgesteld en vervolgens hebben wij dat
ingehaald.
Ten tweede hebben wij de AOV verhoogd. Vervolgens hebben wij alle
uitkeringen geïndexeerd. Die zijn dus ook per 1 januari 2012 geïndexeerd
over de prijsontwikkeling in het afgelopen jaar. Wij hebben per eiland de
prijsontwikkeling vastgesteld. Dat percentage hebben wij op de uitkeringen losgelaten, zodat de uitkeringen met dat percentage zijn verhoogd.
De groei van de inflatie was het hoogst op Sint-Eustatius. Daar bedroeg
de inflatie vorig jaar 11,2%. Op Saba was de inflatie 6,6% en op Bonaire
5,9%. De geldontwaarding zat op de eilanden vooral in het vervoer, door
de duurder geworden benzine evenals door de duurdere vliegtickets; de
heer Van Raak noemde die al. Ook de prijzen in de horeca zijn er
behoorlijk gestegen. Die percentages hebben wij dus op de uitkeringen
losgelaten.
Ten slotte hebben wij ervoor gezorgd dat mensen in de onderstand, van
wie sommigen inderdaad een laag inkomen hebben, de gelegenheid
krijgen om werkend bij te verdienen tot het niveau van het minimumloon.
Mensen die niet kunnen bijverdienen, krijgen een hogere uitkering. Op de
hoogte van de uitkeringen kom ik zo terug. Mensen die kunnen werken en
op een eiland wonen waar werk is – de meeste mensen wonen op Bonaire
– krijgen, als zij gaan werken, de gelegenheid om met behoud van de
onderstand tot het minimumloon bij te verdienen.
Het is misschien goed om de bedragen van de uitkeringen toch even
langs te gaan. De uitkeringen zijn niet over de hele linie slecht. Ik begin
met een voorbeeld van de onderstand. Voor een gehuwd stel met twee
kinderen, dat niet zelf voor zijn inkomen kan zorgen omdat er sprake is
van arbeidsongeschiktheid, is een jaarlijkse uitkering beschikbaar tussen
de $7600 en $8000. Dat is toch een bedrag van enige omvang. Vervolgens
geef ik een voorbeeld van de AOV-uitkering, voor mensen die wat ouder
zijn. Twee gehuwde partners die beiden 60 jaar of ouder zijn, hebben een
inkomen van $1110 per maand. Dan praat ik dus over een netto-inkomen
van $1110 per maand. Het is dus niet zo dat de AOV heel erg slecht is. Een
60-plusser met een jongere partner – dat komt ook nog wel eens voor op
de eilanden – heeft, als ze een volledige opbouw hebben en geen ander
inkomen – ik spreek steeds over volledige opbouw – een inkomen van
$935 per maand netto. Dat is ook een behoorlijk inkomen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): We hebben vaak discussies over de
bijverdienregeling in de bijstand. Het mag volgens mij maximaal zes
maanden voor ook een maximaal bedrag. Ik begrijp goed dat die
maximaal zes maanden op de BES is losgelaten en dat je gewoon langer
mag bijverdienen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

7

Minister Kamp: Het was zoals ik zei. We hebben het zo geregeld dat
mensen in de onderstand die niet kunnen werken, een hogere onderstand
krijgen. Mensen die wel kunnen werken, mogen bijverdienen tot aan het
minimumloon. Dat is een permanente regeling. Hun onderstand wordt
dan niet gekort. Als je meer gaat verdienen dan het minimumloon, heb je
de onderstand niet nodig en die vervalt dan.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat lijkt me een heel praktische
regeling, gezien soms ook de moeite op die kleine eilanden om totaal je
uitkering te kunnen verdienen. Deze oplossing lijkt mij heel pragmatisch.
De heer Van Raak (SP): Mijn collega Karabulut zegt altijd «pas op als de
minister met voorbeelden komt!». Zij heeft altijd heel veel tegenvoorbeelden die ze zo uit haar mouw schudt. Ik heb die hier wat minder, maar
ze zijn er ongetwijfeld. De vraag is niet of de minister te knieperig is
geweest. Hij wil indexeren, hij heeft met terugwerkende kracht een aantal
dingen gedaan; dat geloof ik allemaal best. Hij weet ook hoe de eilanden
in elkaar zitten, in tegenstelling tot veel andere ministers, dus hij kan ook
met een wethouderspet op kijken. Er is echter veel armoede op de
eilanden, ook op Bonaire. Ook al is er werk, blijkbaar niet voor deze
mensen. Er is veel armoede en dat wordt nu meestal opgevangen door de
familie. Pas als de familie dat niet meer kan of als de banden verbroken
zijn, komt de echt diepe armoede. De minister weet dat er veel armoede
op de eilanden is. Dan is een onderstand van $170 toch niet veel? Ik vraag
de minister om vanuit de andere kant te redeneren. Wat is voor mensen
nodig om op deze eilanden met enig fatsoen te kunnen overleven? Dus
niet alleen indexeren, maar bekijken wat iemand nodig heeft om op zo’n
duur eiland met die beperkte mogelijkheden te kunnen leven. Komt de
minister dan bij dezelfde cijfers uit?
Minister Kamp: Het is daar op de eilanden niet anders dan hier in
Nederland. Het is niet zo dat je gaat kijken wat je nodig hebt als je daar
een woning moet huren en je zelf voor dit en dat moet zorgen en je op
jezelf bent aangewezen, om op grond daarvan de hoogte van de uitkering
te bepalen. Dat doen we in Nederland niet en dat doen we daarginds ook
niet. Je hebt in Nederland een bepaald uitkeringsniveau en op basis
daarvan werken we verder. Er is in Nederland een bepaalde verhouding
tussen de uitkeringen en de lonen. Zo is het op de eilanden ook. U noemt
het voorbeeld van $170, maar het is, met alle respect, niet reëel om het
bedrag te nemen van iemand die inwonend is en dan vervolgens te
zeggen: als je helemaal op je eentje bent, kun je daar niet van leven. Als je
helemaal op je eentje bent, krijg je meer. Als je kunt werken, werk je. Als
je niet kunt werken, omdat je arbeidsongeschikt bent, krijg je meer. Kun je
niet werken omdat je boven de 60 bent, dan krijg je ook meer.
Mijn voorbeelden zijn niet willekeurig. Ik neem gewoon twee gehuwde
partners die van de eilanden afkomstig zijn, allebei 60-plus, geen ander
inkomen. Die krijgen $1110 per maand netto aan AOV. Dat is niet slecht.
Een 60-plusser met een jongere partner zonder inkomen hebben samen,
als ze altijd op de eilanden hebben gewoond en geen ander inkomen
hebben, $935 per maand. Dat zijn redelijke bedragen. Als je inwonend
bent, krijg je minder. Sta je alleen, dan krijg je meer. Kun je niet werken
omdat je arbeidsongeschikt bent, dan krijg je ook meer. Ben je 60-plus,
dan krijg je meer. Er is dus een redelijk stelsel door ons in gang gezet,
waarbij wij als basis hebben genomen wat er was. Dat hebben wij
verbeterd op de punten die ik net heb genoemd.
Vervolgens hebben we een algemene afspraak met de eilanden. Die
behelst twee dingen. Het eerste is een periode van vijf jaar rust op
wetgevingsgebied. We gaan dus niet meteen nadat ze onderdeel van
Nederland zijn geworden, weer al die wetten op de kop zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

8

In de tweede plaats hebben we afgesproken dat we binnen een aantal
randvoorwaarden gaan bekijken of er verbeteringen mogelijk zijn. Dat
doen we dus ook, maar de randvoorwaarden houden met name in dat het
evenwicht tussen werken en niet werken in stand wordt gehouden. Als we
verbeteringen willen voor de mensen die niet werken, dan moeten we die
verbeteringen eerst realiseren voor de mensen die wel werken, omdat we
in verhouding daarmee ook aan de gang kunnen met de uitkering. We
moeten de uitkeringen niet laten groeien, terwijl we de lonen zo laten. Dan
maak je deze samenlevingen namelijk kapot.
De heer Van Raak (SP): Ik vraag niet om nieuwe wetten en allerlei
toeslagen. Daar zijn we allemaal nog niet aan toe. De minister noemt
echter het voorbeeld van het gezin met vier personen en $7500 à $8000
per jaar. Ik kan dat op geen enkel eiland veel vinden, laat staan genoeg. Is
de minister bereid om hier ook eens een externe onderzoeker naar te laten
kijken? Ik hoorde net al iemand het Nibud noemen. Is de minister bereid
die eens te laten bekijken of de bestaande onderstand en de bestaande
voorzieningen een beetje fatsoenlijk en uit te leggen zijn? Volgens mij
hoeft dit niet met een extra onderzoek en bureaucratie. Het Nibud doet dit
al voortdurend in Nederland. Als de minister hiertoe bereid is, hoeft hij
het niet te bedenken, maar dan kan het Nibud hier eens naar kijken.
Minister Kamp: Het voorbeeld dat ik noemde, was niet voor vier kinderen,
maar het waren gehuwden, met twee kinderen, die niet in staat waren om
te werken en arbeidsongeschikt waren. Zij kwamen dus uit op $7600 à
$8000 per jaar. Ik laat het Nibud hier niet naar kijken, omdat de hoogte van
de uitkeringen daar niet op basis van het Nibud wordt bepaald. Ook in
Nederland gebeurt dat niet. Het zijn aparte trajecten. De uitkeringen in
Nederland en daarginds zijn een gegeven. Op dat gegeven bouwen we
voort. Op de vraag van de heer Van Raak moet mijn antwoord dus nee
zijn.
Mevrouw Hachchi (D66): Ik stel het op prijs dat de minister heel concreet
met cijfers komt, maar het gaat er uiteindelijk om of mensen met dat
inkomen of met die uitkering kunnen leven. We weten uit de discussie die
we met staatssecretaris Weekers voeren, dat er een koopkrachtverliesonderzoek gaande is. Ik mag toch hopen dat de uitkomsten daarvan
betrokken worden bij het verhaal van de minister. Natuurlijk zie ik de
relatie tussen lonen en uitkeringen, maar simpelweg roepen dat $1100
niet slecht is, vind ik niet genoeg. Het gaat er immers uiteindelijk om dat
mensen moeten kunnen leven van dat bedrag. Nog los van de opmerking
van de collega’s over het Nibud, zie ik ook een relatie met het onderzoek
waar de staatssecretaris zich over buigt. Of zie ik dat verkeerd?
Minister Kamp: Ik wil niet simpelweg iets roepen. Ik wilde aangeven dat
wij een uitkeringstelsel hebben overgenomen, daar een aantal verbeteringen in hebben aangebracht, vervolgens met onmiddellijke ingang
hebben geïndexeerd, na afloop van het jaar heel snel het inflatiepercentage van het afgelopen jaar hebben vastgesteld en dit onmiddellijk
hebben doorvertaald in de uitkeringen. Dit doen we per eiland. Bijvoorbeeld voor Statia leidt dit ertoe dat de uitkering met ruim 11% is
verhoogd. Het onderzoek van staatssecretaris Weekers naar de achtergronden van de prijsstijging lijkt me heel erg nuttig. We zullen daar ook
zeker ons voordeel mee doen, maar wij gaan ieder jaar aan het einde van
het jaar kijken wat in dat jaar de prijsontwikkeling was. Daar compenseren
wij de mensen dan voor. Dat is daar in het verleden niet gebeurd. Dat is
een van de elementen waarin Nederland verbetering heeft kunnen
aanbrengen.
De bijzondere bijstand daar is zeker niet vergelijkbaar met die in
Nederland. Dat komt doordat de hele situatie daar onvergelijkbaar is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

9

Bijvoorbeeld op het eiland Saba heb je de grote medische faculteit. De
studenten daar willen allemaal een kamer hebben. Als je een huisje hebt,
dan verhuur je die kamer. Voordat je het weet, vang je daar $800 in de
maand voor. Als je een huisje hebt, kun je die $800 in de maand even snel
verdienen. Er zitten honderden en honderden studenten. Bijna alle
gezinnen profiteren daar op een of andere manier ook weer van. Dat is
niet verwerkt in het stelsel dat wij in beeld hebben. Wij hebben de
bijzondere bijstand voor bijvoorbeeld dieetkosten, kosten voor een
schooluniform voor de kinderen, het vullen van de waterreservoirs – dat
kan problematisch zijn op de Bovenwindse Eilanden – of de kosten van
begrafenissen en dergelijke. Ook op de eilanden zijn op dat punt in de
toekomst verbeteringen denkbaar. Daar zullen we ook naar gaan kijken,
maar dit moet wel steeds in evenwicht met de sociaaleconomische
ontwikkeling op de eilanden. Dit is echter niet mijn grote zorg voor
Bonaire, want daar is sprake van veel dynamiek en veel kansen. Alleen al
vanwege het toerisme uit Nederland, maar ook uit andere gebieden, is
daar veel werk.
Op Saba wonen weinig mensen. Het werk dat er is, is redelijk in evenwicht
met wat de mensen nodig hebben. Het probleem zit op Statia. Daarom
zijn wij daar begonnen met onze eerste twee projecten, waarbij wij
gekeken hebben hoe wij mensen erbij kunnen betrekken die nu niet
werken maar voor wie wel werk is op de eilanden. Hoe kunnen we die
mensen in een arbeidsritme krijgen? Kunnen wij ze geschikt maken voor
het werk dat er is?
Die projecten hebben wij opgestart. Ik kan nog niet vertellen hoe ze lopen.
Die moeten we wat verder brengen. Maar ik zal die informatie zeker naar
de Kamer brengen, zodat zij die kan bekijken. Wij zijn gemotiveerd om
daar op Sint-Eustatius mee aan de gang te gaan. Het zal daar niet
gemakkelijk zijn. Er is een behoorlijk verschil tussen de kwaliteit van het
werk dat beschikbaar is bij bijvoorbeeld NuStar en de kwaliteit van het
problematische deel van het arbeidsaanbod. Het vergt nogal wat om dat
bij elkaar te krijgen. Maar gelukkig zijn er ook mogelijkheden in de
dienstverlening en het toerisme. Die zullen wij ook gaan benutten om
deze projecten tot een succes te maken.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik wil het nog even hebben
over de onderstand. Ik ben het met de minister eens dat er mogelijkheden
genoeg zijn op Bonaire, maar ik heb het over een heel andere categorie
mensen. Ik heb het niet over mensen die aanvullend kunnen gaan
bijverdienen op hun onderstand, maar over arbeidsongeschikten, die echt
in de armoede terecht zijn gekomen. Wat gaat de minister daaraan doen?
Wat zijn de mogelijkheden om deze mensen een beetje uit de armoede te
krijgen?
Minister Kamp: Bij het voorbeeld dat ik net noemde van een echtpaar met
twee kinderen die niet kunnen werken, gold het inkomen dat ik net heb
genoemd. Dat is geen slecht inkomen, zeker in die regio. Het kan zeker
beter, maar het is pas verantwoord om dat beter te laten zijn als het
loonniveau op de eilanden dat toelaat.
Ik kom op de algemene sociaaleconomische ontwikkeling op de eilanden.
Op Sint-Eustatius en Saba gaat het echt om nieuwe ontwikkelingen. Op
Bonaire gaat het vooral om bijsturen van de ontwikkeling. Wij hebben de
eilandbesturen duidelijk gemaakt dat wij beschikbaar zijn om samen met
hen aan initiatieven te werken. De sociaaleconomische ontwikkeling is
echter eerst hun eigen verantwoordelijkheid. Zij moeten dus zelf met
initiatieven daartoe komen. Dat komt er nog niet goed uit. Dat komt voor
een deel door kwaliteitsproblemen in de ambtelijke apparaten. Dat komt
voor een deel ook door zeer frequente wisselingen van de bestuurscolleges daar. Daar kun je je met een Nederlandse bril op weinig bij
voorstellen. Ik had vorige week contact met iemand uit Sint-Eustatius. Hij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

10

was net gedeputeerde en zou een week later alweer weggaan. Zo is het
ook voortdurend op Bonaire geweest. Als je voortdurend wisselingen van
bestuurders hebt en er kwaliteitsproblemen zijn bij een deel van het
ambtelijk apparaat, is het moeilijk om het voortouw te nemen in de
sociaaleconomische ontwikkeling. Ze willen het wel en daar mogen wij
blij mee zijn. Het zijn trotse en ambitieuze mensen. Het zijn hun eilanden.
Zij weten het zelf het beste. Wij willen graag met hen samenwerken, maar
wij kunnen hun inbreng daarin niet missen.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Hoe komt het dan dat er toch
arbeidsongeschikten zijn die niet van dat geld kunnen leven? Vervolgens
zei de minister dat er mogelijkheden zijn binnen de bijzondere bijstand.
Op welke manier wordt die uitgevoerd? Ik heb namelijk begrepen dat
mensen niet weten waar ze naartoe moeten.
Minister Kamp: Wij hebben op de eilanden in totaal 22 mensen voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid in dienst, wij alleen.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Achter een bureau?
Minister Kamp: Mensen die achter een bureau zitten, zijn geen mensen
die de hele dag uit hun neus zitten te eten of die verder geen betekenis
hebben. Zij doen nuttig werk. Het gaat om een klein aantal mensen uit
Nederland, een of enkelen. De rest is allemaal mensen van de eilanden.
Die komen uit die gemeenschappen. Die werken bij ons. Voor een deel
zitten ze achter hun bureau en voor een deel gaan ze naar de mensen toe.
Wij zijn heel herkenbaar op de eilanden aanwezig. De mensen op de
eilanden waarderen het ook erg dat, als ze bij ons komen voor een
uitkering, wij onze beslissing alleen maar op objectieve maatstaven
baseren.
Dan maken zaken die in het verleden misschien van belang waren, nu niet
meer uit. Bij ons is er een regeling en als je daarvoor in aanmerking komt,
wordt de uitkering aan je toegekend. Ik denk dus dat we al een flinke slag
hebben gemaakt voor wat betreft de hoogte van de uitkeringen en de
wijze van uitvoering van de uitkeringen.
De voorzitter: Mevrouw Van Gent wil ook nog een vraag stellen. Ik wil de
leden erop wijzen dat het misschien lijkt alsof er nog veel tijd is, maar dat
de minister ook nog veel vragen heeft te beantwoorden. Ik geef dat de
leden in overweging. Het is aan de leden zelf, maar we stoppen wel om
16.30 uur.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat realiseer ik me heel goed,
voorzitter, maar we hebben niet voor niets die meet-and-greets op de
eilanden gehad. We krijgen ook veel mails, ik althans wel, over de
koopkracht en de concrete problemen van alledag van de mensen daar. Er
is nog wel het nodige te doen.
De minister is vrij zakelijk in het opsommen van bedragen en het
beschrijven van hoe het gaat en van het werk dat de ambtenaren daar
doen. Daar ben ik op zich niet op tegen. Echter, je kunt per eiland de
prijsontwikkeling wel indexeren, maar dan is de vraag waar je vandaan
moet komen. Waarom doet de minister zo halsstarrig over het laten
uitvoeren van berekeningen door het Nibud? Ik riep dat net tegen de heer
Van Raak. In Nederland is het toch vrij normaal dat je bij de koopkrachtberekening kijkt naar huur en andere kosten die mensen moeten maken? De
minister zegt: als je op Saba een huisje hebt, kun je het voor big money
verhuren aan studenten. Maar als je zo’n huisje niet hebt, is dat verhuren
helemaal geen reële optie. Waarom, zo vraag ik de minister heel
indringend, wil hij dat niet voorleggen aan het Nibud of een andere
instantie? Wil hij ook kijken hoe je die problemen kunt oplossen, niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

11

alleen middels verhoging van uitkeringen maar misschien ook middels
kleinschalige bedrijvigheid of investeringen in projecten, zodat mensen
aan het werk kunnen? Daar hoor ik onvoldoende over.
Minister Kamp: Omdat we dat ook in Nederland niet doen. Het is niet zo
dat wij aan het Nibud vragen wat het denkt dat mensen nodig hebben en
op basis van het antwoord de hoogte van onze uitkeringen bepalen. We
hebben in Nederland een niveau van uitkeringen en een niveau van lonen.
Die zijn aan elkaar gerelateerd. Aan beide kanten zijn er ontwikkelingen,
maar die zijn voor een groot deel historisch bepaald. Daarop wordt
doorontwikkeld. Hetzelfde systeem geldt op de eilanden. Er is op dit
moment een redelijk evenwicht tussen de hoogte van het minimumloon
op de eilanden en de uitkeringen, zeker zoals wij die nu betalen. Op het
punt van de uitkeringen is het zeker niet uitgesloten dat er verdere
ontwikkelingen komen. Die moeten echter wel gerelateerd zijn aan de
ontwikkelingen op het gebied van werken en lonen.
Er is inderdaad een groep, en daar doelen mevrouw Van Gent en
mevrouw Ortega op, die niet zo sterk op de arbeidsmarkt staat. Die
mensen zijn niet arbeidsongeschikt, maar zijn toch niet goed in staat om
voor hun eigen inkomen te zorgen. In die groep is sprake van armoede.
Dat is waar. Er is ook een grote informele economie op de eilanden. Er zijn
ook sterke familiebanden waardoor er veel gedeeld wordt. Juist voor deze
groep zijn wij zeer bereid om arbeidstoeleidingstrajecten te organiseren.
Zij kunnen bij ons terecht en we kunnen daar afspraken over maken. We
zijn graag bereid om hen op weg te helpen naar werk op de eilanden. Op
Sint-Eustatius hebben we bovendien twee aparte projecten opgezet om de
mogelijkheden die er bij NuStar en in de toeristische sector zijn, grootschalig te benutten. Ik denk dat we daar redelijkerwijs doen wat we
kunnen doen. Voor verdere ontwikkelingen op dit gebied moet er echt
samenwerking met de eilandbesturen tot stand komen. Op dat punt is er
nog verbetering mogelijk. Die zullen we graag proberen met de eilandbesturen samen te realiseren.
De heer Van Raak (SP): De minister doet een aantal dingen heel goed.
Vroeger moest je naar een eilandbestuurder en dan moest je maar
afwachten of hij bereid was je wat te geven. Ook had je geen zekerheid
over hoeveel hij je zou geven. Dat is nu gewoon geformaliseerd. Prima.
Maar $667 per maand voor vier personen is gewoon heel erg weinig op
zulke dure eilanden.
De minister wil niet het Nibud hiernaar laten kijken; misschien moeten we
dat dan maar zelf doen. In Nederland hebben we een armoedegrens
vastgesteld. De minister wil vooral objectieve criteria. Dat is prima.
Kunnen we dan eens laten uitzoeken wat de armoedegrens is op Bonaire,
Saba en Statia?
Minister Kamp: Op die vraag is geen eenduidig antwoord mogelijk. Op de
eilanden is een groter informeel circuit dan in Nederland. Wat er in het
informele circuit omgaat – er wordt daarin ook geld verdiend – is niet in
onze statistieken verwerkt. Er zijn ook sterkere familiebanden, waardoor
de kosten gedeeld worden. Daarnaast stijgen prijzen voor producten,
maar dat zijn vaak niet de producten die de mensen met de laagste
inkomens afnemen. Het is dus niet zo gemakkelijk om een eenduidig
antwoord te geven op die vraag. De armoede op de eilanden bij een deel
van de bevolking is een serieuze problematiek. Ik voel mij daar medeverantwoordelijk voor. Wij proberen het algemene niveau van uitkeringen zo
te laten zijn als redelijkerwijs kan op de eilanden. Waar individuele
problemen zijn, zijn wij beschikbaar om daar met de mensen een
oplossing voor te zoeken. We willen op dat punt ook erg graag samenwerken met de eilanden. Dat zullen we de komende jaren ook blijven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

12

doen. Hoewel ik begrijp dat niet iedereen hier er tevreden over is, denk ik
dat we een goede start hebben gemaakt met het inhalen van de indexatieachterstand van de afgelopen jaren, met de verhoging van de onderstand,
met het mogelijk maken van bijverdienen, met het instellen van de vaste
indexatie en met het objectief verstrekken van uitkeringen. Laten we kijken
hoe we dat samen met de besturen van de openbare lichamen verder
kunnen ontwikkelen. Hiermee ben ik aan het einde van het blokje over
uitkeringen gekomen.
Ik heb verteld wat wij daar doen met onze 22 mensen. Wij verzorgen daar
onder andere de tewerkstellingsvergunningen en de ontslagvergunningen. De leden hebben hier echter niet over gesproken.
Over de vrije uitkeringen spreekt de Kamer ook met mijn collega’s.
Er is gesproken over de kinderbijslag. Er is gezegd dat het mogelijk is om
kinderbijslag te ontvangen op de eilanden, maar die mogelijkheid is er op
dit moment niet. In het stelsel dat wij overnamen, is deze niet
opgenomen. Er waren wel andere voorzieningen. Zo was er een extra
tegemoetkoming in de onderstand tot en met het derde kind. Men krijgt
meer onderstand als men kinderen heeft. Bovendien wordt er ook fiscaal
rekening gehouden met het al dan niet hebben van kinderen. Ik heb al
gezegd dat de familiebanden anders zijn. Zoals gezegd is er geen
kinderbijslag. Wij zijn vanuit het uitgangspunt dat Nederland de eerste vijf
jaar geen wetswijzigingen doorvoert, legislatieve rust, niet van plan om in
deze kabinetsperiode met een voorstel tot invoering van kinderbijslag te
komen.
Over de kinderopvang zijn we nog niet uitgepraat. De woordvoerders
hebben de problematiek aan de orde gesteld dat de kinderen vanaf een
uur of halfeen vrij zijn, terwijl de ouders dan niet zelden doorwerken. Voor
een groot deel wordt dit echter opgevangen door familieleden en voor
een deel zijn de ouders toch wel beschikbaar, maar het is zeker waar dat
het voor een deel ook tot problemen bij de kinderen leidt. Bij de onderhandelingen over de taakverdeling hebben de eilanden ervoor gekozen
om de verantwoordelijkheid voor de kinderopvang te houden. De
kinderopvang is dus niet onze verantwoordelijkheid. Dat neemt niet weg
dat wij wel bereid zijn, daarnaar te kijken. We bekijken of de mogelijkheden voor de eilanden verruimd kunnen worden door de budgetten die
SZW voor de eilanden heeft – dan praat ik niet alleen over kinderopvang,
maar breder – en de budgetten die VWS, OCW, EL&I en BZK hebben,
samen te voegen en deze ontschot aan de eilanden beschikbaar te stellen.
Ik ben er nog niet uit, want ik moet dan wel overtuigd zijn dat daar de
goede dingen mee gedaan gaan worden en dat de gewenste resultaten
bereikt worden. Wij moeten onderzoeken of we dat kunnen doen, hoe we
dat aanbod vormgeven en hoe de eilanden erop reageren. Wat de
kinderopvang betreft, zie ik het probleem. De eerste verantwoordelijkheid
ligt bij het eiland, maar ik ben bereid, daar samen met hen over te praten.
Wij hebben daar wat voor in gang gezet en wij gaan daar ook mee door.
De problematiek die mevrouw Van Gent heeft beschreven, staat mij helder
op het netvlies.
De voorzitter: Kan de minister aangeven op welke termijn de besluitvorming naar de Kamer kan komen?
Minister Kamp: Ik verschuil mij niet achter een ander – dat doe ik nooit –
maar omdat de eerste verantwoordelijkheid bij de openbare lichamen ligt,
moet het echt van de openbare lichamen komen. Wij zijn in staat om op
Saba de hele kinderopvang uit de grond te stampen. Dat kan Nederland
en dat kan het op Sint-Eustatius en Bonaire ook. Wij moeten echter niet
iets doen waarvoor wij niet de eerste verantwoordelijkheid dragen. De
eilanden moeten dat zelf doen. Zij willen dat ook zelf doen. Zij kunnen dat
ook het best op hun eigen manier doen. Zij voelen aan hoe dat het best in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

13

hun samenleving kan. Ik wil graag dat zij op dit punt hun eigen verantwoordelijkheid waarmaken en daarin willen wij ondersteunen. Het tempo
dat bereikt kan worden, hangt in de eerste plaats van de eilanden af. Onze
mogelijkheden zijn er en de eilanden zullen wat dat betreft moeten
presteren.
De voorzitter: Ik wijs de commissie erop dat wij nu pas bij de beantwoording van de concrete vragen zijn en dat wij nog een half uur hebben.
Iedereen wil even iets zeggen, maar straks heeft niemand antwoord op
zijn vragen uit eerste termijn. Ik geef dit in overweging, de commissieleden gaan er zelf over. Iedereen zal echter antwoord willen op zijn
vragen. Ik zou willen voorstellen om de minister in elk geval de concrete
vragen te laten beantwoorden en om daarna te bekijken of er tijd is voor
interrupties.
Minister Kamp: Wat betreft het aantal uitkeringsafhankelijke mensen
zitten er op Saba 23 in de onderstand, op Sint-Eustatius maar 15 en op
Bonaire 211. De beleidsuitgaven en apparaatskosten van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid op de eilanden bedragen dit jaar tezamen 22 mln. Dat
gaat dan alleen van mijn ministerie naar de drie eilanden.
De heer Bosman vroeg naar het zelforganiserend vermogen van de
eilanden, waarover ik al het nodige heb gezegd. Hij vroeg ook naar de
randvoorwaarden. Ik heb geprobeerd uit te leggen dat de randvoorwaarden voor verdere ontwikkeling vooral zitten in de verhouding tussen
de mensen die werken en de mensen die niet werken. Die verhouding
moet je niet verstoren.
Over het koopkrachtonderzoek heb ik tegen de heer Bosman en anderen
gezegd dat wij daarop vooruitlopend al ieder jaar de inflatie corrigeren.
Over de AOV heeft mevrouw Hachchi gezegd dat de leeftijd daar snel
omhoog gaat. Zij vroeg of dat in Nederland ook gebeurt. Wij verhogen de
leeftijd in 2020 en in 2025. Daarover hebben wij een akkoord gesloten met
de sociale partners. Dat is mevrouw Hachchi ook bekend. Op de eilanden
gaat de leeftijd omhoog tot 65, wij beginnen met verhogen vanaf 65. Als
de leeftijd daar in 2021 65 is, is die hier 66. Voorlopig moeten wij het op de
eilanden laten bij de stappen van 60 naar 65. De levensverwachting daar
is ook lager dan in Nederland. Laten wij eerst dit traject doorlopen en
daarna bekijken waar wij uiteindelijk op de lange duur nog aan kunnen
toekomen in de sfeer van harmonisatie.
De heer Lucassen heeft gevraagd naar de uitkeringsafhankelijkheid. Ik heb
al gezegd dat op Sint-Eustatius 15 mensen een AOV-uitkering hebben, wat
laag is op een bevolking van 3800. Op Saba geldt hetzelfde. Op Bonaire
zijn het er meer, maar daar is wel werk voor iedereen voorhanden op alle
niveaus. Op werkelijk alle niveaus is daar werk, van eenvoudige huishoudelijke hulp tot schoonmaakwerk tot kwalitatief hoger werk in de horeca
tot in de bouw. Er zijn heel veel bouwactiviteiten. Als je wilt en kunt
werken, is daar werk.
Ik hoop dat ik tot tevredenheid van de heer Lucassen heb aangegeven hoe
de verhogingen tot stand zijn gekomen. Ik hoop dat ik ook voldoende ben
ingegaan op de relatie met de uitkeringen in Nederland.
Mevrouw Hachchi zegt dat van ons, van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, geen actie en daadkracht afspat. Het is jammer dat zij dat vindt,
want volgens mij ligt het anders. Wij hebben al veel bereikt. Wij zijn bezig
met inspectie, bijvoorbeeld op de arbeidsomstandigheden. Daar bestond
helemaal geen controle op; iedereen deed maar wat. Behalve op het punt
van de uitkeringen zijn wij ook op het gebied van inspectie en handhaving
bezig. Wij zijn ambitieus om het nodige voor de mensen te gaan
betekenen met werktoeleidingsprojecten. Wij verlenen tewerkstellingsvergunningen op een strikt objectieve basis. De regeling wordt toegepast.
Met die vergunningverlening, met onze uitkeringen, met onze aanvullende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

14

activiteiten en met onze inspectie en handhaving spreiden wij de nodige
actie en daadkracht ten toon.
Mevrouw Hachchi (D66): De minister brengt het negatiever dan ik het
bedoelde. Ik verwees naar een zinsnede over het streven om tot verbetering te komen in het bestuurlijk overleg over het minimumloon en de
onderstand. Ik nodigde de minister uit om uit te leggen wat de wereld
achter die ene zin was. Van de zin zelf spat de daadkracht niet af.
Minister Kamp: Ik hoop dat mijn toelichting iets meer naar de zin van
mevrouw Hachchi was.
Mevrouw Van Gent heeft gesproken over de controle op illegale arbeid. Ik
vind dat er ook op legale arbeid goed gecontroleerd moet worden. Op het
gebied van de arbeidsomstandigheden is zeker in de bouw heel wat aan
de hand. Mijn zorg zit vooral in wat er in de schemerzone van de arbeid
gebeurt. Voor het eerst vinden op de eilanden inspecties plaats. Op elk
van de eilanden hebben wij inspecteurs. Wij zijn vooral bezig om te
informeren, te signaleren, te bespreken, te waarschuwen. Vervolgens
gaan wij verder. Wij zijn zeer gemotiveerd stapsgewijs aan het opbouwen.
De heer Van Bochove sprak over de prijzen. Wij zitten nog in januari en
weten al per eiland wat de prijsstijging van vorig jaar was. Dat is
inmiddels doorvertaald in de uitkeringen. Ik hoop dat dat naar de zin van
de heer Van Bochove is.
Ik ben bereid om meer te doen op het gebied van de sociaaleconomische
ontwikkeling. Wij hebben al vaak initiatieven genomen en gevraagd om
een reactie. Naarmate die reacties binnenkomen, zullen wij voortgang
kunnen realiseren.
Ik deel de bezorgdheid van de heer Van Bochove over de naschoolse
opvang.
Iedere keer dat ik de naam van de heer Van Bochove noem, denk ik aan
mijn medewerker in de tijd dat ik op de eilanden actief was. Het ging om
een ambtenaar van het ministerie van BZK die ook uit de grote familie Van
Bochove afkomstig was. Het was trouwens een heel goede medewerker.
De heer Van Bochove (CDA): Het is een volle neef.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Maar wel van de koude kant.
Minister Kamp: Over volle neven en nichten gesproken, mevrouw Ortega
heeft daar een heleboel volle neven en nichten, zo mag ik aannemen. Ik
ben ingegaan op de stand van zaken rond de twee projecten op Statia.
Mevrouw Ortega noemde een concreet voorbeeld van iemand die in
Nederland heeft gewoond, daar AOW-rechten heeft opgebouwd, die
vervolgens naar de eilanden gaat en daar enige AOV-rechten opbouwt. Ik
wil mevrouw Ortega dat in een telefoongesprek even wat feitelijker laten
maken en zal er vervolgens in haar richting schriftelijk op reageren. Mocht
het antwoord van breder belang zijn, dan zal ik het de Kamer als geheel
doen toekomen.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik zal straks een van de
ambtenaren duidelijk maken waar het om gaat, want de samenvatting
klopt niet.
De voorzitter: Dat was het voorstel van de minister.
Minister Kamp: Voorzitter. Er is een rechtszaak aangespannen door de
heer Bijkerk, advocaat op[ Bonaire, namens drie cliënten op ieder van de
drie eilanden. Een is de heer Will Johnson van Saba, zeer bekend. De
ander is de heer Reginald Zaandam, eilandsraadlid van Statia, ook
bekend. De ander is iemand van Bonaire. Die drie hebben een rechtszaak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

15

aangespannen. Die gaat ook over de uitkeringen. Dus als daar interessante dingen over te vermelden zijn, zal ik die met de Kamer bespreken.
Wat betreft de ziekteverzekering, de ongevallenverzekering en de
arbeidsongeschiktheidsverzekering is daar nog sprake van een
rudimentair systeem. Om arbeidsongeschiktheid en ziekte tegen te gaan,
zitten daar weinig of geen prikkels in voor de werkgevers. De poortwachtersfunctie werkt daar niet zo goed. Wij houden in deze eerste jaren in de
gaten hoe zich dat in de praktijk ontwikkelt. Als het nodig is, zullen we te
zijner tijd met initiatieven komen.
Voorzitter. Hierbij wil ik het in deze eerste termijn laten.
De voorzitter: Een aantal leden hebben nog interrupties te goed. Ik stel
ze daartoe nu in de gelegenheid.
De heer Bosman (VVD): Werken op Bonaire is geen probleem volgens de
minister. Dat is prettig om te horen, maar er zitten toch nog wel een aantal
mensen in een uitkeringssituatie. Nu heb ik begrepen dat in Nederland de
discussie gaat over de tegenprestaties die je moet leveren voordat je een
uitkering kan krijgen. Is daarvan ook sprake op Bonaire of is die situatie
daar niet aan de orde?
De heer Lucassen (PVV): Allereerst dank ik de minister voor de
antwoorden. Ik ben blij met de toezegging dat een verhoging van de
uitkeringen naar Nederlands niveau niet aan de orde is. We wachten
natuurlijk de uitkomst van de rechtszaak met spanning af.
Ik heb nog wel een vraag over de gezamenlijke aanpak op sociaaleconomisch terrein en de verschillende werkgelegenheidsprogramma’s. Ik heb
de minister zo-even horen zeggen dat er bijvoorbeeld op Statia vijftien
mensen in de onderstand zitten. Wat is nu het doel van al die initiatieven,
wat kosten die projecten en wat gaat ermee gebeuren?
De heer Van Bochove (CDA): De minister vatte zo-even de systematiek
samen op basis waarvan per 1 januari jongstleden de uitkeringen tot
stand zijn gekomen. Hij vroeg zich daarbij af ik de oplossing met hem
deelde. Het antwoord is dat ik de systematiek zoals die is toegepast, kan
volgen. Blijft wel de vraag hoe de relatie is tot de totale koopkrachtmeting
en de draagkrachtmeting in brede zin. Op dat punt heb ik ook uit brieven
van de minister van BZK begrepen dat er onderzoek naar wordt gedaan.
De minister zal het toch met mij eens zijn dat dit kan leiden tot aanpassingen? De minister houdt vanuit zijn perspectief een helder betoog. Ik
constateer dat vanuit mijn perspectief – dat is op basis van wat ik op de
meet and greet en dergelijke heb gehoord – er toch wel een zekere
spanning in zit. Wellicht heeft dat te maken met de manier van communiceren. Doen we dat wel adequaat genoeg?
Minister Kamp: Voorzitter. Het ministerie van Financiën laat het
koopkrachtonderzoek doen door het bedrijf Ecorys, waarvan misschien al
in februari al wat eerste gegevens beschikbaar komen maar waarvan we
in ieder geval in de loop van dit voorjaar de resultaten zullen krijgen. Er
wordt dan vooral gekeken aar de koopkrachtontwikkeling op die eilanden
en in de regio. Ook wordt nagegaan hoe het komt dat consumentenprijzen
daar stijgen. Wat zijn daar de verklaringen van? Waren dat eenmalige
stijgingen of zijn dat stijgingen waarvan we moeten vrezen dat die over
een langere periode door zullen zetten? Hoe zit het met dat nationaal
product dat elk van die eilanden heeft? Wat is nu hét product van die
eilanden en wat is de prijsgevoeligheid ervan? Hoe zit het ook met het
beleid dat de banken daar voeren en wat zijn de mogelijkheden voor
kleine ondernemers om kredieten te krijgen? Ook zal worden bekeken wat
de invloed is van het in moeten voeren op Sint-Maarten om het
vervolgens met extra omzetbelasting en invoerrechten naar de kleine

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

16

eilanden Sint-Eustatius en Saba te brengen, en of daarin iets gecorrigeerd
moet worden.
Het onderzoek richt zich op al die dingen. Als er dingen uitkomen
waarmee we iets moeten doen, zal ik dat zeker doen. Wat ons betreft gaat
het toch om de resultante van dit alles. Wat is als gevolg van dit alles aan
het eind van het jaar voor de gewone mensen het bedrag dat zij extra
moeten betalen voor hun boodschappen? Wij stellen dat bedrag objectief
vast en wij zullen dat dan compenseren. Dat is mijn benaderingswijze.
De heer Lucassen zegt terecht dat er op Sint-Eustatius maar vijftien
mensen zijn in de onderstand. Wat doe je dan daar met de projecten? Als
je daar niet in de onderstand zit, kan het zijn dat je in het semigrijze circuit
zit waarbij je net een beetje voor jezelf kunt zorgen. Dat is dan toch
jammer, want er is vrij hoogwaardige werkgelegenheid in het toerisme en
er zeer hoogwaardige werkgelegenheid bij NuStar. Er is vraag naar
werknemers voor installatiewerk en in de aannemerij voor timmermanswerk. Daar heb je ook goede kansen. Er zijn mensen die weliswaar
geen onderstandsuitkering ontvangen en die zich wel redden, maar die
niet de stap kunnen maken naar de interessante banen die er ook op de
eilanden zijn. Wij willen graag dat daar niet voortdurend mensen van
buiten worden binnengehaald, maar dat de oorspronkelijke mensen van
Sint-Eustatius die banen kunnen bezetten. We zijn ermee bezig om dat
voor elkaar te krijgen.
De heer Bosman vraagt of er een tegenprestatie voor de uitkering
mogelijk is. Het systeem dat wij hier hebben voor de bijstand, is daar niet.
Als men kan werken, moet men daar ook zijn best voor doen. Dat geldt
natuurlijk wel, maar je hoeft daar geen sneeuw te schuiven. Dat had de
heer Bosman echter al van mij aangenomen. Als men kan werken, moet
men zijn best doen om werk te krijgen. Als mensen zeggen dat er geen
werk is, wijzen wij hun waar wel werk is. Als zij zeggen dat zij dat niet
kunnen vanwege dit en dat, bekijken we met hen hoe we dat kunnen
wegnemen. Zo’n normale relatie is er dus wel. Dit waren mijn reacties op
de interrupties.
De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Ortega, mevrouw Hachchi en mevrouw
Van Gent nog een vraag hebben. Mevrouw Ortega krijgt als eerste het
woord.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik vraag de minister om toch
op de een of andere manier te kijken naar de kleine groep mensen die niet
kunnen werken doordat zij arbeidsongeschikt zijn. Kunnen zij worden
opgeroepen om na te gaan wat kan worden gedaan aan de armoedesituatie waarin zij verkeren? Dat is het enige wat ik vraag, voor de rest vraag
ik niets.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit laatste is sowieso een goed idee:
mensen die in de bakken van de onderstand staan, uit te nodigen voor
een goed gesprek over de mogelijkheden en onmogelijkheden in hun
situatie. Dat werkt in Nederland ook heel goed.
Ik heb nog een vraag over de kinderopvang. De minister zegt dat men
ervoor heeft gekozen om het zelf te regelen. Volgens mij is de buitenschoolse opvang een van de grootste problemen. Kinderen van vier jaar
en ouder zijn om half een ’s middags vrij en er is voor hen geen enkele
activiteit, behalve een beetje langs de straat schuimen, zoals mijn ouders
dat vroeger noemden, en allerlei subversieve activiteiten ondernemen.
Volgens mij kun je dat beter voorkomen, want het is een stuk duurder en
ingewikkelder om het weer op te lossen als die kinderen eenmaal op het
verkeerde pad zijn geraakt. Ik krijg van de minister graag de toezegging
dat hij met de minister van Onderwijs zal bezien hoe met name de
buitenschoolse opvang of de schooltijden op een betere manier kunnen
worden geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

17

Mevrouw Hachchi (D66): De minister heeft het bij het rechte eind als hij
spreekt over de sociaaleconomische ontwikkeling. Dat is natuurlijk
belangrijk, daarover zijn wij het allemaal eens, maar hij raakt daarmee ook
de kern dat naast de bestuurswisseling ook de kwaliteit tekortschiet. Wij
willen de verantwoordelijkheid leggen waar zij thuishoort, maar als je ziet
dat daar de kwaliteit, de capaciteit, de ervaring en de vaardigheden niet
zijn, kom je niet verder. Wisselt de minister hierover van gedachten met
zijn collega’s, met name met minister Spies? Ik zeg niet dat Nederland dit
helemaal moet oplossen, maar als je daaraan geen bijdrage levert of
daarop stuurt, los je het probleem nooit op. Wij kunnen dan wel praten
over de sociaaleconomische ontwikkeling, maar dan komt er simpelweg
niets van de grond.
De minister gaf in zijn antwoord op vragen over de kinderopvang aan dat
hij met zijn collega’s kijkt naar de budgetten en zich buigt over de vraag in
hoeverre zij hun BES-budgetten als het ware op een hoop kunnen gooien.
Ik begrijp dat hij daarvoor nog een beetje huiverig is, omdat het geoormerkt zou moeten worden.
Ik vraag de minister om de Kamer daarover te informeren als de Kamer
tot dat besluit komt. Ik houd ook graag vast aan het punt van oormerken.
De voorzitter: Ik constateer dat er geen vragen meer zijn van andere
leden. Ik geef de minister dan het woord voor zijn laatste termijn.
Minister Kamp: Voorzitter. Over de samenvoeging van budgetten,
ontschotting en oormerking het volgende. Wij zijn dat momenteel aan het
bekijken. Als zich ontwikkelingen voordoen, dan informeer ik de Kamer
daar graag over.
Men moet zich bij het sturen van die eilandbesturen overigens niet al te
veel voorstellen. Het betreft trotse mensen en er is daar veel wisselwerking tussen het ambtelijke en het bestuurlijke. Men praat daar ook
over onafhankelijkheid. In Statia is totale onafhankelijkheid echt een
thema. Ook op Bonaire is dat voortdurend aan de orde. Als wij tegen hen
zeggen op welke punten en op welke manier de kwaliteit moet worden
verbeterd en dat elke vier jaar een nieuwe gedeputeerde moet worden
aangesteld in plaats van elke zes maanden, dan leggen wij geen goede
basis voor een gesprek. Dat moet allemaal heel subtiel gebeuren. Wij
doen dat ook. Overigens proberen beide kanten zich open te stellen. Wij
doen dingen omdat wij denken dat ze goed zijn, maar wij willen graag van
hen horen hoe wij dat beter kunnen doen. Verder zijn wij graag bereid om
suggesties te doen voor zaken die bij hen beter kunnen worden gedaan.
Overigens worden er voortdurend op verzoek mensen op de eilanden
geplaatst. De ene keer is dat iemand die financiën doet en de andere keer
iemand die bij sociale zaken helpt. Op die wijze proberen wij op een
positieve manier goede invloed uit te oefenen.
Mevrouw Van Gent en mevrouw Ortega stellen de punten aan de orde
waarover wij het vooral zouden moeten hebben. Allereerst het punt van
de armoede bij een bepaalde groep. Wij hebben daarin samen met het
eilandbestuur een gedeelde verantwoordelijkheid. Het lijkt mij zeker nuttig
om beter in beeld te brengen waar de harde kern van de armoede ligt op
die eilanden. In hoeverre bereiken wij die mensen met de regelingen? Wat
moet er gebeuren als zij onvoldoende bereikt worden? Dat is een
aandachtspunt dat ik van mevrouw Ortega en anderen accepteer.
Mevrouw Van Gent stelt het punt van de buitenschoolse opvang aan de
orde. Er is toch wel het nodige aanwezig op de eilanden. Mevrouw Van
Gent is er geweest en weet dat er voor kinderen, bijvoorbeeld op Statia,
een paar heel mooie voorzieningen zijn. Ik ben even de naam kwijt van die
stichting die zich daarmee bezighoudt, ook met Nederlands geld, maar dat
is echt een heel mooie voorziening. Ik doel op een kinderdagverblijf
waarop heel jonge kinderen, vanaf anderhalf jaar, zitten. Dat gaat echt
heel mooi. Hetzelfde gebeurt ook wel op Saba en Bonaire. Daar is ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

18

buitenschoolse opvang. Wij zijn ook bezig met het bouwen van een heel
nieuwe school daar in lijn met het bredeschoolconcept. Er is evenwel wel
degelijk een probleem met die buitenschoolse opvang. Ik denk dat ik dat
maar eens moet beschrijven en moet bekijken op welke wijze daarin
verbetering gerealiseerd kan worden. Ook dat aandachtspunt neem ik dus
graag mee.
De voorzitter: Ik verzoek de minister om aan beide punten een termijn te
verbinden of toe te zeggen dat zodra er ontwikkelingen zijn de Kamer
daarover wordt geïnformeerd.
Minister Kamp: Voorzitter. In de loop van het voorjaar ga ik voor de eerste
keer in anderhalf jaar weer naar de eilanden toe. Ik zal proberen om voor
het zomerreces iets bij de Kamer aan te leveren.
De voorzitter: De Kamer ontvangt dus voor 1 juli nadere informatie over
de buitenschoolse opvang en de armoedegroep?
Minister Kamp: Ja.
De voorzitter: Mevrouw Van Gent krijgt gelegenheid om heel kort te
interrumperen.
Mevrouw Van Gent: Op Saba en Statia is met name de voorschoolse
opvang geregeld, voor heel kleine kinderen. Dat is natuurlijk heel goed,
maar het gaat mij met name om de wat oudere kinderen die ’s middags
niets te doen hebben.
Minister Kamp: Begrepen.
De voorzitter: Ik dank de minister en zijn ambtenaren hartelijk voor de
informatieve middag en voor de beantwoording van alle vragen. Ook
dank ik de Kamerleden en allen die dit debat hebben gevolgd. Ik lees de
gedane toezeggingen voor.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is bereid om met
collega-ministers mogelijkheden te onderzoeken om de ontschotte
budgetten aan de eilanden ter beschikking te stellen wat betreft de
kinderopvang, indien de eilanden daarom vragen. De Kamer wordt
geïnformeerd over nieuwe ontwikkelingen op dit vlak.
Minister Kamp: Voorzitter. Die toezegging was breder. Kinderopvang was
een voorbeeld. Wij kijken welke budgetten er zijn bij de verschillende
ministeries en zullen bezien of het nuttig is voor de eilanden om deze
samen te voegen en ontschot beschikbaar te stellen. Wij kijken ook of dat
op verantwoorde wijze te doen is. Het is dus zoals u zegt, maar breder dan
alleen de kinderopvang.
De voorzitter: Het ging om kinderopvang, onderwijs, volksgezondheid
...?
Minister Kamp: Het gaat om alle budgetten van de ministeries. Ik heb de
volgende ministeries genoemd: EL&I, VWS, SZW, BZK en OCW.
De voorzitter: Uitstekend. Wij noteren de toezegging op deze wijze; dank
u wel voor de aanvulling.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal de Kamer voorts
informeren over de uitkomsten van de rechtszaak-Bijkerk en anderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

19

Ten slotte zal de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de
hardekernarmoede en de problematiek van de buitenschoolse opvang op
de eilanden nader in kaart brengen en de Kamer hierover voor 1 juli 2012
informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

20

2

Samenstelling:
Leden: Beek, W.I.I. van (VVD), Gent, W. van (GL), Bommel, H. van (SP),
Staaij, C.G. van der (SGP), Koopmans, G.P.J. (CDA), Bochove, B.J. van
(CDA), Dam, M.H.P. van (PvdA), Smilde, M.C.A. (CDA), Ortega-Martijn, C.A.
(CU), Burg, B.I. van der (VVD), Voorzitter, Brinkman, H. (PVV), Pechtold, A.
(D66), Raak, A.A.G.M. van (SP), Heijnen, P.M.M. (PvdA), Sap, J.C.M. (GL),
Bontes, L. (PVV), Bosman, A. (VVD), Recourt, J. (PvdA), Ondervoorzitter,
Schaart, A.H.M. (VVD), Lucassen, E. (PVV), Hachchi, W. (D66) en
Hazekamp, A.A.H. (PvdD).
Plv. leden: Caluwé, I.S.H. de (VVD), Peters, M. (GL), Wit, J.M.A.M. de (SP),
Dijkgraaf, E. (SGP), Sterk, W.R.C. (CDA), Bruins Slot, H.G.J. (CDA),
Wolbert, A.G. (PvdA), Knops, R.W. (CDA), Voordewind, J.S. (CU), Ziengs,
E. (VVD), Helder, L.M.J.S. (PVV), Schouw, A.G. (D66), Irrgang, E. (SP),
Kuiken, A.H. (PvdA), Dibi, T. (GL), Kortenoeven, W.R.F. (PVV), Neppérus, H.
(VVD), Hilkens, M. (PvdA), Dijkhoff, K.H.D.M. (VVD), Elissen, A. (PVV),
Berndsen, M.A. (D66) en Ouwehand, E. (PvdD).
3
Samenstelling:
Leden: Van Gent (GroenLinks), voorzitter, Hamer (PvdA), Van der Ham
(D66), Sterk (CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Van Hijum (CDA), Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Tony van Dijck (PVV), ondervoorzitter,
Spekman (PvdA), Vermeij (PvdA), Ouwehand (PvdD), Dijkgraaf (SGP),
Azmani (VVD), De Jong (PVV), Klaver (GroenLinks), Huizing (VVD), Straus
(VVD) en Van den Besselaar (PVV)
Plv. leden: Voortman (GroenLinks), Heijnen (PvdA), Pechtold (D66), Uitslag
(CDA), Klijnsma (PvdA), Neppérus (VVD), Biskop (CDA), Smilde (CDA),
Dijkstra (D66), Kooiman (SP), Schouten (ChristenUnie), Fritsma (PVV),
Çelik (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Thieme (PvdD), Van der Staaij (SGP),
Aptroot (VVD), Van Klaveren (PVV), Sap (GroenLinks), Houwers (VVD),
Harbers (VVD), De Mos (PVV) en Gesthuizen (SP)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 IV, nr. 58

21