Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

282
Vragen van het lid Rebel (PvdA) aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
online drugswinkels (ingezonden 2 oktober 2014).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
17 oktober 2014).
Vraag 1
Kent u het bericht «Hoe online coffeeshops een miljoenenomzet draaien» en
de reactie van het Openbaar Ministerie op dat bericht?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Acht de schatting in het genoemde bericht van de omvang van de verkoop
van drugs van 30 miljoen euro via webwinkels correct? Zo nee, wat is dan
wel de omvang van die verkoop?
Acht u het mogelijk dat de omzet van de grootste webwinkels vier à vijf keer
zo groot is als die van de succesvolste «echte» coffeeshops in Nederland? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 2 en 3
Ik kan het realiteitsgehalte van de schattingen uit het bericht niet beoordelen.
De precieze omvang van de (omzet uit de) verkoop van drugs op internet is
namelijk niet bekend. Het gaat veelal om anonieme, besloten netwerken, die
bovendien gebruik maken van versleutelingstechnieken waardoor het ook niet
eenvoudig is om de omvang van de handel die zij bedrijven in kaart te
brengen.
Vraag 4
Kunt een beeld schetsen van de aard, omvang, doelgroep van de verkoop
van drugs via webwinkels vanuit Nederland, zowel qua leeftijd als geografische afzetmarkt?

1

ah-tk-20142015-282
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

De Volkskrant, 28 september 2014 (http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/
3757208/2014/09/27/Hoe-online-coffeeshops-een-miljoenenomzet-draaien.dhtml)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 4
De gegevens die beschikbaar zijn, zijn de volgende.
Wat betreft de Nederlandse markt geeft het DIMS (Drugs Informatie en
Monitoring Systeem) van het Trimbos-instituut aan, dat van de (potentiële)
gebruikers die een drugsmonster lieten testen in 2013 circa 1% aangaf hun
drugs online gekocht te hebben. Het ging daarbij overigens om synthetische
drugs, niet om cannabis.
In 2014 heeft het Trimbos-instituut aangegeven dat er sprake is van een
stijging van de aanschaf van vooral synthetische drugs via internet. Desalniettemin zou de online verkoop van drugs aan Nederlandse gebruikers nog
relatief klein zijn.
In het kader van het project ITOM (Illegal Trade on Online Marketplaces), dat
is opgezet door het Landelijk Parket van het Openbaar Ministerie (OM), heeft
TNO getracht enig zicht te geven op het gebruik en de gebruikers van het
TOR-netwerk. Daaruit blijkt dat het TOR-netwerk voor het overgrote deel voor
handel wordt gebruikt, waaronder handel in drugs. In het kader van dit
project is tevens een inschatting gemaakt van het aantal gebruikers. In mei
2014 waren circa 16.000 unieke usernames op de website Silk Road 2 en circa
8.000 op Agora actief. Naast deze grote marktplaatsen zijn kleinere actief.
Ik verwijs verder naar mijn antwoord op vragen 2 en 3.
Vraag 5, 6, 8, 9 en 10
Deelt u de mening dat het van groot belang is dat de verkoop van hard- en
softdrugs zoveel mogelijk via gescheiden kanalen moet plaatsvinden waarbij
de verkoop van harddrugs bestreden dient te worden en de verkoop van
softdrugs zoveel mogelijk via gecontroleerde coffeeshops dient plaats te
vinden? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening van het succes c.q. de positieve kant van het Nederlandse
gedoogbeleid vooral bestaat uit het gescheiden houden van de markten van
hard- en softdrugs? Zo ja, deelt u dan ook de mening dat hieruit volgt dat
webwinkels in beide soorten drugs krachtig bestreden moeten worden? Zo
nee, waarom niet?
Is het waar dat de genoemde webwinkels alle regels waaraan coffeeshops
zich wel aan moeten houden aan hun laars lappen, zoals het niet verkopen
van harddrugs, het niet verkopen aan minderjarigen, het houden van een
beperkte voorraad of betalen van belasting? Zo ja, deelt u dan ook de mening
dat deze webwinkels veel strafbaarder gedrag vertonen dan coffeeshops?
Deelt u de mening dat het gevaar dat van deze webwinkels uitgaat veel
groter is dan in het geval van coffeeshops? Zo ja, wat betekent dat voor de
inspanningen ten aanzien van opsporing en vervolging van die webwinkels?
Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat als webwinkels van drugs niet gestuit worden,
daarmee de discussies over het Nederlands gedoogbeleid, de achterdeurproblematiek, coffeeshops of het maximeren van het THC-gehalte snel achterhaald wordt door de realiteit van de grotere dreiging die van die webwinkels
uitgaat? Zo ja, deelt u dan ook de mening dat de nadruk ten aanzien van
opsporing en vervolging van drugsdelicten ten minste gedeeltelijk verschoven moet gaan worden van coffeeshops naar webwinkels? Hoe en op welke
termijn gaat u dit bewerkstelligen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5, 6, 8, 9 en 10
Een van de belangrijkste grondvesten van het Nederlandse coffeeshopbeleid
is de scheiding der markten. Harddrugs zijn dan ook ten strengste verboden
in een coffeeshop. Dit is echter niet het enige criterium waar een coffeeshop
aan moet voldoen. Onder meer verkoop aan minderjarigen en reclame zijn
ook niet toegestaan. Handhaving van alle criteria waaraan een vergunde
coffeeshop moet voldoen vindt in eerste instantie via bestuursrechtelijke weg
plaats.
De in de media beschreven handelaren op internet vallen absoluut niet onder
het geldende gedoogbeleid. Dit houdt dus ook in dat hier inderdaad een
groter gevaar van uit gaat. Hier zal dan ook strafrechtelijk tegen worden
opgetreden. Daarbij moet opgemerkt worden dat criminelen die illegale
producten op internet aanbieden, doorgaans gebruik maken van geavanceerde anonimiseringstechnieken en encryptie van de communicatie.
Bovendien is internet al snel grensoverschrijdend. Dat maakt het voor de
opsporing arbeidsintensief en complex om deze criminelen aan te pakken. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

politie en het OM maken gebruik van de mogelijkheden om drugshandel via
internet aan te pakken zoals blijkt uit onder meer acties tegen Utopia en Silk
Road, twee aanbieders van drugs op het internet.
Bovendien is er de afgelopen jaren bij de opsporingsdiensten stevig
geïnvesteerd in de digitale opsporing. Het Team High Tech Crime van de
Nationale Politie groeit dit jaar naar 119 voltijd medewerkers en ook de
regionale eenheden van de politie investeren in digitale expertise. De
komende jaren zal de capaciteit van de digitale expertise bij de Nationale
Politie verder groeien. Dit is ook opgenomen in de Veiligheidsagenda
2015–2018. Er zijn bovendien gespecialiseerde officieren van justitie voor
cybercrime opgeleid.
Vraag 7
Is het waar dat ondanks de arrestatie van enkele onlinehandelaren afgelopen
jaar de grootste webwinkels al jaren buiten zicht van Justitie blijven? Zo ja,
hoe komt dat? Zo nee, waar blijkt het tegendeel uit?
Antwoord 7
Nee. Er wordt wel degelijk opgetreden tegen (grote) aanbieders van drugs via
internet. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de hiervoor genoemde recente acties
tegen Utopia (een online marktplaats) en twee aanbieders van drugs op de
marktplaatsen Silk Road en Black Market Reloaded. Onlangs zijn voor
drugshandel op internet via deze marktplaatsen straffen opgelegd variërend
van een werkstraf van 240 uur en een jaar voorwaardelijke gevangenisstraf
tot zes jaar gevangenisstraf onvoorwaardelijk.
Aangezien de communicatie ten behoeve van illegale handel vaak over
landsgrenzen heen plaatsvindt, en de fysieke afhandeling ook, is internationale samenwerking essentieel. Daarom heeft het Openbaar Ministerie het
initiatief genomen om de internationale samenwerking structureler vorm te
geven middels het project ITOM (Illegal Trade on Online Marketplaces). In dit
verband wordt internationale opsporing (met betrokkenheid van alle EU
lidstaten en enkele daarbuiten) vorm gegeven en worden preventieve
interventies geoperationaliseerd.
Vraag 11
Kunt u deze vragen beantwoorden voor de tweede termijn van het Algemeen
overleg over coffeeshopbeleid op 16 oktober 2014?
Antwoord 11
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3