Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2029
Vragen van de leden De Hoop (PvdA), Kwint (SP) en Westerveld
(GroenLinks) aan de Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs over het
feit dat veel reformatorische scholen nog altijd homoseksualiteit afwijzen en
identiteitsverklaringen hanteren (ingezonden 2 juni 2022).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs)
(ontvangen 28 maart 2023)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de KRO-NCRV Pointer aflevering «Religieuze
strijd tegen homoseksualiteit»?1
Antwoord 1
Ja, dat heb ik.
Vraag 2
Hoe verhoudt de recente uitspraak van de Inspectie dat de Gomarus
Scholengemeenschap «nu veilig» is en het aanvullend toezicht beëindigd is
zich tot het feit dat deze school een identiteitsverklaring hanteert waarin staat:
«Omdat we beseffen dat ons veel vergeven is en moet worden, willen we aan
de ene kant mild zijn tegenover leerlingen/studenten en collega’s. Tegelijk
brengt de realiteit van het kwaad ons ertoe grenzen te stellen en tegen te
gaan wat verkeerd is. (.) In een klimaat waarin geleefd wordt uit genadebesef,
wordt kwaad kwaad genoemd en is altijd plaats voor vergeving. Deze
houding verwachten wij van iedereen in de gemeenschap van onze scholen.»?2 Klopt het dat deze identiteitsverklaringen nog altijd ondertekend
moeten worden? Bent u van mening dat een dergelijke houding duidt op een
veilig schoolklimaat en gelijke behandeling voor iedereen wanneer «wat
verkeerd is» de seksuele oriëntatie van jongeren kan betreffen?
Antwoord 2
U verwijst in uw vraag naar het identiteitsdocument van het Gomarus
College, een onderwijsinstelling gesitueerd in Groningen, Assen, Drachten en
Leeuwarden (bestuursnummer 41789). Dat betreft dus een andere onderwijs-

1
2

ah-tk-20222023-2029
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Religieuze strijd tegen homoseksualiteit | KRO-NCRV
identiteitsdocumentgomarus-1616687504---605cb1905ec59.pdf (gomaruscollege.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

instelling dan Gomarus Scholengemeenschap, gesitueerd in Gorinchem en
Zaltbommel (bestuursnummer 42556).
Het klopt dat deze school (Gomarus College) vraagt om de ondertekening van
een identiteitsverklaring. Dat is nu niet wettelijk verboden. Daarnaast staat het
scholen vrij om, naast het objectief informeren over de Nederlandse
samenleving, normen, waarden en regels, een specifieke visie te geven op
bijvoorbeeld het huwelijk.
Maar ik vind het niet wenselijk dat scholen zich op deze wijze uitdrukken en
toelating voorwaardelijk maken op het ondertekenen van zo’n verklaring. Hier
schuren het recht op vrije meningsuiting en het recht op onderwijsvrijheid
met het recht op gelijke behandeling.
Of een gemeenschap een specifieke overtuiging heeft is op zich niet relevant.
Het gaat erom dat scholen verplicht zijn om te zorgen voor de sociale
veiligheid van leerlingen en medewerkers, en daarnaast vorm te geven aan
burgerschapsonderwijs waarin de basiswaarden van de democratische
rechtstaat, waaronder gelijkwaardigheid en tolerantie, centraal staan.
Belangrijker nog, ook de schoolcultuur moet in overeenstemming zijn met die
basiswaarden. Daar ziet de inspectie ook op toe.
In de loop van dit jaar ontvangt u de reactie op de motie-Kwint c.s. en de
motie-Gündoğan/Simons, waarin ik nader inga op het al dan niet verbieden
van identiteitsverklaringen. Ik vind het belangrijk om dit gepaard te laten
gaan met een zorgvuldig traject.
Vraag 3
Kunt u in dit licht ook reflecteren op de gezamenlijke verklaring waarin
gereformeerde scholen benadrukken dat volgens hen «seksualiteit thuishoort
in een relatie tussen één man en één vrouw»?3 Hoe verhouden dergelijke
uitspraken van door de staat gefinancierde scholen zich tot onze democratische en rechtstatelijke beginselen?
Antwoord 3
Ik ben van mening dat iedere leerling in Nederland recht heeft op vrij en
veilig onderwijs. Scholen moeten daar dus te allen tijde voor zorgen. Daartoe
is ook recent de burgerschapsopdracht aan scholen aangescherpt. Via het in
juli opgerichte Expertisepunt Burgerschap kunnen scholen hiertoe ook
ondersteuning krijgen.
Tegelijkertijd staat het scholen vrij om eigen opvattingen te hebben, ook over
huwelijk, relaties en seksualiteit, zolang dat niet indruist tegen de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Die staat voor mij voorop. Leerlingen
moeten zich te allen tijde veilig en geaccepteerd weten. Daar waar dit niet het
geval is, zal de Inspectie ingrijpen. Maar ik heb al aangegeven dat ik het niet
wenselijk vind dat scholen zich op deze wijze uitdrukken en toelating
voorwaardelijk maken op het ondertekenen van zo’n verklaring. Hierop kom ik
terug in de eerder genoemde brief.
Vraag 4
Bent u van mening dat de sociale veiligheid van LHBTI+ jongeren volledig
kan worden gewaarborgd wanneer de Inspectie in haar laatste rapport
concludeert «Het beleid over het gewenste pedagogisch handelen van
docenten ten aanzien van leerlingen die vragen hebben over hun seksuele
identiteit is nu nog vooral gericht op de individuele leerling of op het gesprek
in de mentorklas. Er zijn nog geen afspraken over hoe docenten door hun
pedagogisch handelen kunnen bijdragen aan een leerklimaat waarin de
mogelijke spanning tussen de visie van de school en de persoonlijke
belevingswereld van leerlingen bespreekbaar wordt. Ook kan duidelijker
worden aangegeven hoe dat aansluit bij de wettelijke eisen rond burgerschap. Hier ligt een taak voor bestuur en school.» 4 maar toch het additionele
toezicht heeft beëindigd?

3
4

Gezamenlijke-verklaring-reformatorische-scholen-1011.pdf (driestarcollege.nl)
Detailpagina van de Toezichtresultaten Onderwijsinspectie website met detail informatie over
het element en eventueel bovenliggend bestuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Het bestuur van de school heeft zich welwillend getoond om te blijven
werken aan een sociaal veilige omgeving voor alle leerlingen. Dat vraagt om
een stevige inspanning voor deze school. De herstelopdrachten van de
inspectie zijn opgepakt. Hoewel het specifieke toezicht vanwege de eerdere
voorvallen om die reden beëindigd is, betekent dit niet dat de inspectie de
situatie niet volgt en de school zo nodig opnieuw zal aanspreken. Daar hecht
ik ook aan.
Vraag 5
Bent u van mening dat de sociale veiligheid en gelijke behandeling op iedere
school voor leerling en leraar zoals uiteengezet in het coalitieakkoord wordt
behaald wanneer er zelfs meer scholen dan twee jaar geleden afwijzend staan
tegenover relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht en ouders en
leerlingen opdragen die visie te delen en ondertekenen? Zo nee, welke
concrete actie gaat u ondernemen om deze gang van zaken uit te bannen?
Antwoord 5
Zoals in vraag 3 gezegd staat voorop dat iedere leerling en medewerker recht
heeft op een veilige leer- en werkomgeving. Dat is ook wettelijk vastgelegd.
In mijn beleidsreactie op het advies van de Onderwijsraad «Grenzen stellen,
ruimte laten» en mijn brief over de uitwerking van de motie-Kwint c.s. en de
motie-Gündoğan/Simons kom ik hierop terug5.
Vraag 6
Hoe is het mogelijk dat dergelijke identiteitsverklaringen nog bestaan nadat
de motie Kwint c.s. over het verbieden van identiteitsverklaringen in het
onderwijs in september 2021 werd aangenomen? Wat is de status van de
uitwerking van deze motie? Hoe gaat u zo snel mogelijk werk maken van deze
motie opdat niet nog meer LHBTI+ jongeren onveilig hoeven te zijn op
school?
Antwoord 6
De wijze waarop een school zijn identiteit uitdraagt mag nooit een inbreuk
vormen op de basiswaarden van onze democratische rechtsstaat, waaronder
het recht van kinderen zich vrij te voelen om zich te uiten, te kunnen zijn wie
ze willen zijn en een relatie te mogen hebben met degene van wie zij houden.
Leerlingen moeten zich te allen tijde veilig en geaccepteerd weten. Het
afwijzen of veroordelen van leerlingen op basis van seksuele gerichtheid,
genderidentiteit, genderexpressie of geslachtskenmerken (en het daarnaar
leven) is wat mij betreft onacceptabel. Ook in identiteitsverklaringen is
daarvoor geen ruimte.
Indien een school een verklaring gebruikt waarin leerlingen expliciet worden
afgewezen zal de inspectie direct ingrijpen en er door middel van een
herstelopdracht en indien nodig bij het uitblijven van herstel door middel van
sancties voor zorgen dat de school de identiteitsverklaring met dergelijke
passages niet meer gebruikt. Op dit moment onderzoek ik op welke manier ik
uitvoering kan geven aan de motie-Gündoğan/Simons, net als aan de
motie-Kwint c.s., die oproepen tot het verbieden van (bepaalde vormen van)
identiteitsverklaringen in het onderwijs. Dat doe ik zorgvuldig. Hierover
informeer ik uw Kamer in de loop van het jaar.
Vraag 7
Wilt u deze vragen zo spoedig mogelijk beantwoorden?
Antwoord 7
Ja.

5

Kamerstuk 31 289, nr. 485 en Kamerstuk 31 289, nr. 489.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3