Jaarverslag 2015
Landelijk Bureau Bibob

Datum
Status

20 april 2016
Definitief

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

Inhoud

Voorwoord 5
1

Inleiding 7

2

Adviestaak 9

3

Ontwikkelingen 2015 15

4

Kennis delen 19

Pagina 3 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

Voorwoord

De screeningsautoriteit Justis werkt aan een veiligere en rechtvaardigere
samenleving door het screenen van personen en organisaties. Het Landelijk Bureau
Bibob heeft als onderdeel van Justis ook in 2015 wederom bijgedragen aan deze
opdracht door zoals gebruikelijk vergunningen voor met name de horeca,
seksbranche en coffeeshops te screenen. Maar naast onderzoeken binnen deze
traditionele Bibob-sectoren heeft het Bureau tevens verschillende
vastgoedtransacties, aanbestedingen en vergunningen voor onder meer de
transportsector onderzocht. Niet eerder is het aantal adviesaanvragen bij het
Bureau is zo hoog geweest.
Niet alleen weten bestuursorganen het Landelijk Bureau Bibob goed te vinden, het
Bureau zelf heeft het afgelopen jaar proactief de kennis, expertise en ervaring
waarover zij beschikt gedeeld met partners. Zoals gebruikelijk hebben medewerkers
van het Bureau door het hele land vele bestuursorganen en informatieleveranciers
bezocht. Daarnaast is er onder meer een landelijke themabijeenkomst
georganiseerd over de Wet Bibob en milieu en heeft het Bureau een handreiking
over de toepassing van de Wet Bibob op subsidies uitgebracht. Ook heeft het
Bureau nog een extra stap gezet om de beschikbare kennis breder toegankelijk te
maken. Eind 2015 is de online database met alle aan Bibob-gerelateerde
bestuursrechtelijke uitspraken geïntroduceerd. Een unieke database die Bibobambtenaren, maar ook advocaten, rechters, studenten, ondernemers en andere
geïnteresseerden toegang biedt tot alle relevante jurisprudentie over een bepaald
Bibob-thema zoals het zakelijk samenwerkingsverband.
Dat het landschap van de Wet Bibob continu in verandering is, blijkt onder andere
uit een aantal uitspraken van de Raad van State in 2015. Ieder jaar worden
meerdere Bibob-zaken aan de hoogste bestuursrechter voorgelegd. In 2015 heeft
dit tot meer nieuwe inzichten geleid dan de voorgaande jaren het geval was. Om
hier wat meer beeld bij te geven, wordt in dit jaarverslag een aantal van deze
uitspraken uitgediept.
Het hoge aantal adviesaanvragen in combinatie met een toenemende complexiteit
en diversiteit van onderzoeken en in een aantal gevallen lange levertijd van
informatieleveranciers, heeft in 2015 tijdelijk geleid tot een hogere werkvoorraad en
langere doorlooptijd van de uitgebrachte Bibob-adviezen. Diverse maatregelen zijn
reeds in 2015 geïmplementeerd om zo afnemers in 2016 weer tijdig van adviezen te
kunnen voorzien.
2016 zal in het teken staan van de verdere versteviging van de verbinding tussen
het Landelijk Bureau Bibob en haar steeds grotere groep partners en afnemers.
Alleen met een frisse en scherpe blik naar buiten kan het Landelijk Bureau Bibob
maximaal bijdragen aan een veiliger en rechtvaardiger samenleving.
Iep Visser
Directeur Landelijk Bureau Bibob
Algemeen directeur Justis

Pagina 5 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

1

Inleiding

Met de Wet Bibob kunnen bestuursorganen1 de achtergrond van een
(rechts)persoon onderzoeken in het kader van vergunning- en subsidieverlening, bij
het aangaan van een vastgoedtransactie of bij het gunnen van een
overheidsopdracht. Indien er een ernstig gevaar bestaat dat de aanvrager of zijn
zakelijke omgeving crimineel verkregen vermogen aanwendt of andere strafbare
feiten zal plegen in het licht van zijn bedrijfsvoering, dan kan de betreffende
overheidsinstantie weigeren om met hem in zee te gaan. Zo wordt voorkomen dat
de overheid criminele activiteiten faciliteert en wordt de bonafide ondernemer
beschermd tegen oneerlijke concurrentie.
Om tot een zorgvuldig besluit te komen, kunnen de hiervoor genoemde
bestuursorganen het Landelijk Bureau Bibob (‘het Bureau’) verzoeken onderzoek te
verrichten. Het Bureau raadpleegt bij dat onderzoek een groot aantal open en
gesloten informatiebronnen over de betrokkene en zijn zakelijke omgeving en komt
uiteindelijk tot een conclusie over de mate van gevaar als bedoeld in artikel 3 van
de Wet Bibob.
Het Bureau is onderdeel van Justis, de screeningsautoriteit van het ministerie van
Veiligheid en Justitie dat onder meer verantwoordelijk is voor het afgeven van de
Verklaring omtrent het Gedrag (VOG) en het Toezicht op Rechtspersonen. Justis is
gecertificeerd volgens de ISO 9001 normering.
Met dit jaarverslag legt het Bureau verantwoording af voor de activiteiten in het jaar
2015. In paragraaf 2 zal worden ingegaan op deze adviestaak; het aantal
aangevraagde en verstrekte adviezen komt aan bod en er wordt ingegaan op de
conclusies en de doorlooptijden van de verrichte onderzoeken.
In paragraaf 3 komt een aantal opvallende ontwikkelingen uit 2015 aan bod,
waaronder jurisprudentie van de Raad van State.
In paragraaf 4 wordt tot slot de tweede wettelijke taak van het Bureau besproken,
namelijk het adviseren over toepassing en implementatie van de Wet Bibob. Het
Bureau stelt zich tot doel te fungeren als expertisecentrum en onderneemt jaarlijks
activiteiten om zoveel mogelijk kennis te delen en bestuursorganen zo goed
mogelijk te ondersteunen.

1

De Wet Bibob maakt onderscheid tussen bestuursorganen en rechtspersonen met een
overheidstaak. Ten behoeve van de leesbaarheid wordt in alle gevallen gesproken over
bestuursorganen.
Pagina 7 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

2

Adviestaak

2.1 Adviesaanvragen
In 2015 heeft het Bureau 289 aanvragen voor een advies en 49 aanvragen voor een
aanvullend advies in behandeling genomen. Het aantal adviesaanvragen is daarmee
het hoogst sinds de oprichting van het Bureau.
De aanhoudende stijging van adviezen is deels te verklaren door de uitbreiding van
het toepassingsbereik van de Wet Bibob in 2013 met onder meer
vastgoedtransacties en de verbetering van de informatiepositie van bestuursorganen
in datzelfde jaar. Bestuursorganen zien ten gevolge hiervan, met ondersteuning van
de Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC’s), meer aanleiding om van het
Bibob-instrument gebruik te maken.
Een aanvullend advies wordt in de praktijk door een bestuursorgaan vaak
aangevraagd
na een verstrekte zienswijze door de betrokkene. Het bestuursorgaan kan op die
manier laten onderzoeken in hoeverre de door de betrokkene ingebrachte zienswijze
tot een ander advies en besluit zouden moeten leiden.
Geografische verdeling adviesaanvragen
Van de adviesaanvragen komen geografisch gezien de meeste aanvragen van
bestuursorganen uit de provincie Noord-Brabant, gevolgd door Zuid-Holland en
Noord-Holland. Het minst aantal adviesaanvragen komt uit de provincie Flevoland.
Vanuit zelfstandige bestuursorganen zijn in totaal vier adviesaanvragen ontvangen
in 2015 en vanuit de Rijksoverheid 17.

Pagina 9 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

Pagina 10 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

Tipfunctie Openbaar Ministerie
In 53 aangevraagde adviezen was sprake van een tip van het Openbaar Ministerie.2
In 2014 waren dit er 39. Het ressortspakket Den Bosch tipte in 2015 met 18 maal
veruit het meest.
2.2 Uitgebrachte adviezen
In 2015 heeft het Bureau 251 adviezen verstrekt en 28 aanvullende adviezen. Het
aantal uitgebrachte adviezen is substantieel gestegen, het aantal aanvullende
adviezen juist gedaald. Er zijn 35 adviesaanvragen ingetrokken. De redenen voor
intrekking vanuit een bestuursorgaan zijn meerledig. Zo kunnen door het bureau
gestelde aanvullende vragen aan de aanvrager of nieuwe ontwikkelingen tijdens het
onderzoek leiden tot intrekking van een aanvraag voor een Bibob-advies door het
bestuursorgaan.

300
250
200
aanvullende adviezen

150

adviezen
100
50
0
2011

2012

2013

2014

2015

2

Op grond van artikel 26 van de Wet Bibob is de officier van Justitie bevoegd het
bestuursorgaan te adviseren een Bibob-advies aan te vragen als hij over informatie beschikt
waaruit blijkt dat de betrokkene in relatie staat tot strafbare feiten.
Pagina 11 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

Adviezen per bestuursorgaan
In 2015 zijn 227 adviezen aan gemeenten verstrekt, elf aan provincies en drie aan
zelfstandige bestuursorganen. Waar het Rijk in 2014 één Bibob-advies ontving,
waren dit er in 2015 elf.
Adviezen per branche
Veruit de meeste adviezen blijven betrekking hebben op de horecasector. Het aantal
vastgoedadviezen blijft stijgen en zal naar verwachting in de komende jaren verder
toenemen; het Bureau is actief op dit thema door het organiseren van voorlichting
en ondersteuning van de implementatie van dit thema bij onder andere gemeenten.

Adviezen per branche
horeca

5
9

8 5

coffeeshops

26

seksinrichtingen

11

milieu
24

148
14

bouw
transport
vastgoed
speelautomaten
overig

Mate van gevaar
De adviezen kunnen worden onderverdeeld in de mate van gevaar dat de
beschikking mede zal worden gebruikt om crimineel verkregen vermogen te
benutten of om strafbare feiten te plegen. Het Bureau concludeerde in 2015 135
maal een ernstig gevaar, in 28 gevallen een mindere mate van gevaar en 87 keer
concludeerde het Bureau dat er geen gevaar in de zin van de Wet Bibob is gebleken.
Eén advies betrof een aanbestedingsprocedure. Daarin concludeerde het Bureau dat
er sprake was van uitsluitingsgronden.3 De cijfers zijn vergelijkbaar met die van
2014, met dien verstande dat het aantal geen gebleken gevaar adviezen wat is
toegenomen ten koste van het aantal adviezen met een conclusie mindere mate van
gevaar.

3

Bij overheidsopdrachten is de weigeringsgrond artikel 3 van de Wet Bibob niet van
toepassing, maar wordt onderzocht of er uitsluitingsgronden zijn zoals geformuleerd in de
aanbestedingswet.
Pagina 12 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

Mate van gevaar
ernstig gevaar
87

mindere mate van
gevaar

135
28

geen (gebleken)
gevaar

2.3 Doorlooptijden
De combinatie van een hoog aantal adviesaanvragen, een toenemende complexiteit
van onderzoeken op bijvoorbeeld de toepassingsgebieden vastgoed en milieu en in
een aantal gevallen lange levertijd van informatieleveranciers, heeft er in 2015
tijdelijk toe geleid dat er sprake was van een hoge werkvoorraad en langere
doorlooptijd van de uitgebrachte Bibob-adviezen. In 2015 is 25% van de adviezen
binnen de 8 weken termijn uitgebracht (in tegenstelling tot de beoogde 60%) en
56% van de adviezen binnen de 12 weken termijn (in tegenstelling tot de beoogde
90%).

Doorlooptijden per jaar
Jaar

Binnen 8

Tussen 8 en 12

Langer dan twaalf

weken

weken

weken

2011

67%

21%

12%

2012

47%

28%

25%

2013

32%

25%

43%

2014

63%

26%

11%

2015

25%

56%

19%

In april 2015 is het Bureau gestart met een verbeterplan om in de toekomst de
hogere instroom structureel het hoofd te kunnen bieden en binnen de
wettelijke termijn de adviezen te kunnen afgeven. Dit verbeterplan heeft zichtbaar
effect, waardoor de doorlooptijden inmiddels sterk zijn verbeterend en het aantal
verstrekte adviezen binnen de termijn fors is gestegen.

Pagina 13 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

2.4 Kwaliteit adviezen
Kwaliteitscommissie Bibob
Adviezen van het Bureau worden door de kwaliteitscommissie Bibob jaarlijks
steekproefsgewijs getoetst op kwaliteit en op zorgvuldigheid waarmee de adviezen
tot stand zijn gekomen. De kwaliteitscommissie is onafhankelijk in haar selectie en
bevindingen. Deze bevindingen worden jaarlijks gerapporteerd aan de minister van
Veiligheid en Justitie. Daarnaast worden de bevindingen besproken met het Bureau
en geeft de commissie aanbevelingen ter verbetering. De aanbevelingen gebruikt
het Bureau om het Bibob-advies te verbeteren op kwaliteit, leesbaarheid en
zorgvuldigheid. Het jaarverslag van de kwaliteitscommissie wordt gelijktijdig met
het jaarverslag van het Bureau aangeboden aan de Tweede Kamer.
In 2015 heeft de kwaliteitscommissie 6% van de adviezen beoordeeld. In het
jaarverslag is de kwaliteitscommissie algemeen van oordeel dat de onderzoeken van
het Bureau aan een hoge standaard van zorgvuldigheid voldoen. De beoordeelde
adviezen zijn naar het oordeel van de commissie goed onderbouwd en er is op
deskundige en uitvoerige wijze onderzoek gedaan. De broninformatie van de
adviezen is correct geselecteerd en op de juiste wijze in de adviezen verwerkt en
geanalyseerd. Over het algemeen zijn de adviezen juridisch houdbaar en bruikbaar
voor het bestuursorgaan. In enkele gevallen acht de kwaliteitscommissie de
adviezen op onderdelen voor verbetering vatbaar. Dit
betreft onder meer het voor de aanvrager in toenemende mate inzichtelijker maken
van de onderbouwing van de conclusie in het Bibob-advies.
Het Bureau zal de aanbevelingen op korte termijn bespreken met de
kwaliteitscommissie. Hierna zal het bureau bezien welk vervolg aan de
aanbevelingen moet worden gegeven.
Evaluatie door bestuursorganen
In het streven naar continue verbetering voert het Bureau een doorlopende
evaluatie uit naar de mening van de bestuursorganen over de uitgebrachte
adviezen. Na verstrekking van het advies wordt het bestuursorgaan gevraagd zowel
de kwaliteit van het advies als de dienstverlening van het Bureau te evalueren en
een oordeel te geven over de doorlooptijd. In 2015 hebben de bestuursorganen 40
adviezen beoordeeld (in 2014 waren dit er nog 89) en de volgende gemiddelde
cijfers geleverd:

Doorlooptijd

Leesbaarheid

Volledigheid

Communicatie

6

8

8

8

De (afgeronde) cijfers over 2014 zagen er als volgt uit:

Doorlooptijd

Leesbaarheid

Volledigheid

Communicatie

7

8

8

8

Pagina 14 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

3

Ontwikkelingen 2015

In 2015 hebben zich meerdere ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn op
de toepassing van de Wet Bibob in de toekomst.

3.1 Eigen onderzoek bestuursorgaan
In het kader van de Evaluatie- en Uitbreidingswet Bibob (in werking getreden op 1
juli 2013) is het eigen onderzoek van het bestuursorgaan voorzien van een meer
specifieke wettelijke grondslag en is de informatiepositie van bestuursorganen
verbeterd.4 Zo zijn zij sindsdien bevoegd om alle politie en justitiële informatie over
de betrokkene te raadplegen in het kader van een Bibob-onderzoek, opdat zij
zelfstandig een besluit kunnen nemen, dan wel een betere afweging kunnen maken
over een adviesaanvraag bij het Bureau.5 Hoewel het eigen onderzoek in de praktijk
doorgaans goed wordt uitgevoerd, is in 2015 gebleken dat de toegenomen
complexiteit ervan(onder andere door de verbeterde informatiepositie) als
ingewikkeld kan worden ervaren door (veelal kleinere) gemeenten met weinig
Bibob-ervaring. Er kunnen bijvoorbeeld misverstanden ontstaan over de redenen
van indienen van een adviesaanvraag, over de bevoegdheden (die niet altijd ten
volle worden benut) of over de reikwijdte van het onderzoek van het Bureau. Om
bestuursorganen beter uit te rusten heeft het Bureau het initiatief genomen om een
beknopte handreiking op te stellen over het eigen onderzoek. Daarbij zal worden
samengewerkt met de RIEC’s, die de bestuursorganen veelal ondersteunen bij het
verrichten van het eigen onderzoek. De handreiking wordt in 2016 uitgebracht.

3.2 Wet Bibob en vastgoedtransacties
Vastgoedtransacties met de overheid als partij vallen sinds 2013 onder de werking
van de Wet Bibob. Het Bureau heeft in dat kader in 2014 reeds een handreiking
over Bibob en vastgoed uitgebracht en een themabijeenkomst georganiseerd. De
eerste effecten daarvan zijn 2015 merkbaar geworden: het aantal uitgebrachte
adviezen is toegenomen en steeds meer bestuursorganen hebben vastgoed
opgenomen in hun beleidsregels Bibob. Niettemin is in 2015 gebleken dat de
behoefte aan ondersteuning en voorlichting groot is. Het Bureau biedt daarom in
2016 een voorlichtingsmodule over dit thema aan en maakt een ronde langs
gemeenten en provincies die daarvoor belangstelling hebben.

4

Kamerstukken II 2011/2012, 32 676, nr. 7, p. 4 en 5.
Zie artikel 4.3, eerste lid onder l Besluit politiegegevens en artikel 15 Besluit justitiële en
strafvorderlijke gegevens.
5

Pagina 15 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

3.3 Jurisprudentie
In 2015 hebben de hoogste Nederlandse bestuursrechters 14 uitspraken gedaan
naar aanleiding van hoger beroep tegen uitspraken van rechtbanken waaraan
Bibob-adviezen van het Bureau ten grondslag lagen. Het gaat om 13 uitspraken van
de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) en één
uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven. In het overgrote deel
van de gevallen bleven de conclusies uit het onderliggende Bibob-advies in de
uitspraken in stand, net als in voorgaande jaren. Uit de uitspraken in 2015 blijkt dat
de Wet Bibob nog voortdurend in ontwikkeling is, verschillende uitspraken hebben
tot nieuwe inzichten geleid. Om een beter beeld te geven worden deze uitspraken
onderstaand uitgelicht. Het Bureau beziet continue op welke wijze dergelijke
uitspraken leiden tot een bijstelling van de bestaande richtlijnen en werkwijze die zij
hanteert in adviezen.
ABRS 11 februari 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3 (Bewijssepot)
Bij het beoordelen van de mate van gevaar worden op grond van de Wet Bibob
zowel veroordelingen als (ernstige) vermoedens van betrokkenheid bij strafbare
feiten betrokken. Wanneer het Bureau in de onderzoeken voorheen stuitte op
strafzaken waarin was geseponeerd wegens gebrek aan bewijs, ging het zelf over
tot het beoordelen van de ernst van het vermoeden van betrokkenheid bij het
vermeende strafbare feit. Op 11 februari 2015 oordeelde de Afdeling echter dat van
de aannemelijkheid van iemands betrokkenheid bij een strafbaar feit in het geheel
niet meer mag worden uitgegaan, wanneer wegens onvoldoende bewijs geen
strafrechtelijke vervolging meer zal plaatsvinden. Daarmee stelt de Afdeling
bewijssepots gelijk aan vrijspraken en kan de betreffende informatie niet meer in
een Bibob-beoordeling worden betrokken. De Afdeling kiest daarmee voor een
nieuwe lijn, waar het eerder oordeelde dat een bewijssepot het vermoeden niet
wegneemt6 en het sepot op zichzelf niet doorslaggevend is voor de beoordeling.7
ABRS 15 juni 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2226 (Tijdsverloop bij de A-grond)
Het Bureau onderzoekt, kortgezegd, de mate van gevaar dat een beschikking wordt
gebruikt om crimineel verkregen vermogen te investeren (de a-grond) of om andere
strafbare feiten te plegen (de b-grond). De mate van gevaar op de a-grond wordt
bepaald aan de hand van de (vermoedelijk) gepleegde strafbare feiten waarmee
voordeel is behaald. Het Bureau is er daarbij steeds vanuit gegaan dat de
verstreken tijd tussen het strafbare feit en het onderzoek geen rol speelt en het
criminele geld altijd deel uit blijft maken van het vermogen, althans tot daar door
een ontnemingsmaatregel verandering in is gebracht. Tot recent heeft de Afdeling
die werkwijze steeds, zij het impliciet, geaccepteerd. Op 15 juni 2015 oordeelde de
Afdeling echter dat, hoewel het criminele geld inderdaad tot het vermogen blijft
behoren, het tijdsverloop na het plegen van strafbare feiten onder omstandigheden
dient “te worden meegenomen in de beoordeling omdat het rechtstreekse verband
tussen het verkregen voordeel en de benutting daarvan in de loop van de tijd kan
afnemen”. Sindsdien weegt het Bureau tijdsverloop in relatie tot de grootte van het
verkregen voordeel dan ook mee bij de beoordeling van de A-grond.
ABRS 23 september 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2977Artikel 4, tweede lid, van de Wet
Bibob
Zowel het bestuursorgaan als Bureau Bibob kan de betrokkene vragen stellen over
de financiering en zeggenschapsstructuur van de betreffende onderneming. Deze
vragen hebben tot doel inzichtelijk te maken welke (rechts)personen van belang zijn
6
7

ABRS 21 juli 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BN1947.
ABRS 18 juli 2007, ECLI:NL:RVS:2010:BA9799.

Pagina 16 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

in het Bibob-onderzoek. Indien de betrokkene deze vragen niet beantwoordt, kan
dit ertoe leiden dat hij geen vergunning krijgt of de bestaande vergunning wordt
ingetrokken.
Indien de vragen door het bestuursorgaan worden gesteld in het kader van een
vergunningaanvraag, kan het niet beantwoorden daarvan leiden tot het buiten
behandeling laten op grond van artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht.
Stelt het bestuursorgaan de vragen in relatie tot een verleende vergunning, dan
staat het niet beantwoorden daarvan op grond van artikel 4, eerste lid Wet Bibob
gelijk aan een ernstig gevaar en kan de vergunning worden ingetrokken. Het Bureau
is er tot deze uitspraak vanuit gegaan dat, ongeacht de vraag of het om een
aangevraagde dan wel verleende vergunning gaat, het niet beantwoorden van door
het Bureau gestelde vragen op grond van artikel 4, tweede lid Wet Bibob wordt
aangemerkt als een ernstig gevaar en de vergunning op basis daarvan kan worden
geweigerd of ingetrokken.
De Afdeling heeft in deze uitspraak bepaald dat ook het Bureau een onderscheid
dient te maken tussen een reeds verleende vergunning en een vergunningaanvraag.
Is het onderzoek gericht op een verleende vergunning, dan wordt het niet
beantwoorden van door het Bureau gestelde vragen nog steeds aangemerkt als een
ernstig gevaar en kan het bestuursorgaan de vergunning intrekken. Gaat het echter
om een vergunningaanvraag, dan geldt de sanctie van artikel 4, tweede lid Wet
Bibob niet. Het bestuursorgaan kan de aanvraag volgens de Afdeling op grond van
artikel 4:5 van de Awb echter wel buiten behandeling stellen, indien het van oordeel
is dat de door de betrokkene aan het Bureau verstrekte gegevens en bescheiden
onvoldoende zijn voor de beoordeling van de aanvraag.
Aangezien deze uitspraak tot het gevolg leidt dat het bestuursorgaan een aanvraag
buiten behandeling kan laten nadat een ander (het Bureau) om informatie heeft
gevraagd, heeft het Bureau diverse bestuursorganen betrokken bij het ontwikkelen
van een voor hen hanteerbare werkwijze. De situatie kan zich immers voordoen dat
het bestuursorgaan de informatie onvoldoende vindt om het gevaar te beoordelen,
maar het bestuursorgaan de aanvraag toch inhoudelijk wenst te beoordelen. Het
Bureau zal daarom direct na het verstrijken van de termijn waarbinnen de
informatie dient te worden verstrekt het bestuursorgaan de keuze voorleggen en het
onderzoek alleen voortzetten indien het bestuursorgaan de aanvraag niet buiten
behandeling laat. Het gevolg daarvan is echter wel dat het onderzoek onvolledig kan
zijn. Dit zal in alle gevallen door het Bureau worden gecommuniceerd richting de
betreffende bestuursorganen.

Pagina 17 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

4

Kennis delen

De uitvoering van de Wet Bibob kan complex zijn. Het Bureau begeleidt daarom de
afnemers van de adviezen en deelt zo veel mogelijk kennis.
4.1 Ondersteuning in concrete zaken
Het Bureau biedt waar nodig ondersteuning bij concrete adviesaanvragen, zonder
daarbij in het besluit van het bestuursorgaan te treden. Dat gebeurde ook in 2015
via een intakegesprek voordat het onderzoek van het Bureau start, bijvoorbeeld
indien het betreffende bestuursorgaan niet eerder een adviesaanvraag heeft
ingediend of het onderzoek op voorhand complex lijkt. Tijdens dergelijke
gesprekken wordt onder meer ingegaan op het eigen onderzoek van het
bestuursorgaan, de wijze van onderzoeken door het Bureau en de grenzen van de
Wet Bibob waarbinnen het Bureau heeft te opereren. Ondersteuning heeft in 2015
ook (desgevraagd) plaatsgevonden nadat het advies verstrekt was, bijvoorbeeld in
juridisch complexe of politiek gevoelige zaken. Het Bureau heeft dan steeds de
totstandkoming en de conclusie van het advies toegelicht en heeft ondersteund bij
vragen over bijvoorbeeld de vergewisplicht en de geheimhoudingsverplichting.
4.2 Ondersteuning algemeen
Het Bureau stelt via de website van Justis informatie over de Wet Bibob en daaraan
gerelateerde onderwerpen beschikbaar. Voorts wordt informatie gedeeld via
nieuwsbrieven en tenslotte heeft het Bureau in 2015 dagelijks vragen van
bestuursorganen via telefoon en e-mail beantwoord in het kader van de
helpdeskfunctie.
4.3 Jurisprudentiedatabank
In 2015 heeft het Bureau een jurisprudentiedatabank met alle uitspraken over het
Bibob-instrument op de website geïntroduceerd. De database biedt Bibobambtenaren, advocaten, rechters, studenten en andere geïnteresseerden een
handige tool om snel alle relevante jurisprudentie over een bepaald Bibob-thema te
vinden. Wie bijvoorbeeld alles wil weten over het begrip ‘zakelijk
samenwerkingsverband’, kan hierop gericht zoeken zodat alle uitspraken waarin de
rechter zich over dit begrip heeft uitgelaten verschijnen. De zoekterm kan ook
worden gecombineerd met andere gegevens, zoals rechterlijke instantie,
toepassingsgebied of wetsartikel. Verder heeft het Bureau de belangrijkste
overwegingen van de uitspraken samengevat, zodat direct inzichtelijk is op welke
punten een uitspraak relevant is.
4.4 Expertbijeenkomsten
Het Bureau hecht aan een goede relatie met de afnemers van de adviezen. Daartoe
heeft het in 2015 twee maal expertbijeenkomsten met de G4 (Amsterdam,
Rotterdam, Den Haag en Utrecht), de B5 (Tilburg, Den Bosch, Breda, Eindhoven en
Helmond), grote gemeenten in Gelderland en Overijssel, de provincies en met de
RIEC’s gehouden. Tijdens deze bijeenkomsten zijn actuele Bibob-thema’s besproken
en is jurisprudentie geanalyseerd.

Pagina 19 van 20

Jaarverslag 2015 | 20 april 2016

4.5 Landelijke bijeenkomst: Wet Bibob en milieu
Evenals in de voorgaande jaren heeft het Bureau in 2015 een landelijke
themabijeenkomst georganiseerd, dit keer samen met de provincies Noord-Brabant
en Noord-Holland. Tijdens deze bijeenkomst in het provinciehuis van Noord-Holland
te Haarlem is ingegaan op de vraag hoe de Wet Bibob kan worden ingezet tegen
milieucriminaliteit. Er is gekozen voor het thema milieu omdat er enerzijds een
toename is waar te nemen in de activiteiten van provincies op dit terrein. Anderzijds
zijn omgevingsdiensten (die veel taken op het gebied van het verlenen van
omgevingsvergunningen uitvoeren) relatief nieuw met de Wet Bibob. Het publiek
bestond uit Bibob-ambtenaren en vergunningverleners van gemeenten, provincies
en omgevingsdiensten.
4.6 Rijkssubsidies
Blijkens de cijfers uit de jaarverslagen van het Bureau wordt de Wet Bibob op
subsidies beperkt toegepast. In het kader van de rijksbrede aanpak van fraude is
eind 2015 een aanzet gegeven om dit voor subsidies van het Rijk te veranderen. De
Directie Rechtshandhaving en Criminaliteitsbestrijding van het ministerie van
Veiligheid en Justitie heeft mogelijke fraude met rijkssubsidies in 2015 scherper in
beeld gebracht. Als uitvloeisel daarvan heeft het Bureau een handreiking over de
toepassing van de Wet Bibob op subsidies gepubliceerd. Bovendien heeft het Bureau
de werking van de Wet Bibob toegelicht tijdens een door het ministerie van
Veiligheid en Justitie georganiseerde bijeenkomst over subsidiefraude, waarbij onder
meer de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en subsidieverleners van diverse
ministeries aanwezig waren.

Pagina 20 van 20