Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

30 139

Veteranenzorg

Nr. 222

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 september 2019
Met deze brief reageer ik op de gewijzigde motie van de leden Karabulut
en Kerstens (Kamerstuk 30 139, nr. 217) zoals voorgesteld tijdens het
notaoverleg van 24 juni 2019 (Kamerstuk 30 139, nr. 220) over spoedige
invoer van het gewijzigde posttraumatische stressstoornis (PTSS)
protocol.
In de motie wordt Defensie gevraagd om:
a. het in beeld brengen van een groep veteranen (later in de motie
PTSS-patiënten genoemd) die niet goed bereikbaar is voor het
veteranenzorgsysteem als gevolg van een complex aantal problemen
waaronder PTSS, vanwege de zorgplicht die Defensie verschuldigd is,
waarbij het ontbreken ervan een spoedig herstel in de weg staat;
b. het gewijzigde PTSS-protocol zo spoedig mogelijk in te voeren.
Met mijn brief van 2 juli 2019 (Kamerstuk 30 139, nr. 219) heb ik een
reactie gegeven op de overwegingen van de motie. In deze brief ga ik
inhoudelijk in op bovengenoemde verzoeken.
Vooraf breng ik echter graag het volgende onder uw aandacht.
Kenmerkend voor psychische problematiek, waaronder PTSS, is dat het
zich vele maanden en soms pas vele jaren na de traumatische gebeurtenis
(-sen) kan ontwikkelen. Als de veteraan dan nog in actieve dienst is, is het
over het algemeen goed mogelijk die problematiek te herkennen en de
veteraan naar de juiste zorg te leiden. Ook kan de actief dienende militair
met een zorgvraag zich melden bij de militair arts, het bedrijfsmaatschappelijk werk, de geestelijke verzorging of zijn commandant.
Daarnaast heeft Defensie met het Veteranenloket een centraal meldpunt
opgericht dat is ondergebracht bij het Veteraneninstituut. Daar kan de
post-actieve veteraan en zijn relatie te allen tijde terecht met vragen. Het
Veteranenloket is de toegang tot het Landelijk Zorgsysteem voor
Veteranen (LZV). Daarnaast biedt de zogeheten nuldelijnsondersteuning

kst-30139-222
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 139, nr. 222

1

een eerste laagdrempelig aanspreekpunt voor alle vormen van veteranenproblematiek. Er vindt zo nodig van daaruit doorverwijzing plaats naar het
LZV.
Ook brengt Defensie samen met de veteranenorganisaties continu de
mogelijkheden voor zorg onder de aandacht. Niet alleen via onderzoeken
zoals «Veteraan, hoe gaat het met u?», berichten in het tijdschrift
Checkpoint, maar ook via informatieverstrekking (folder en website) van
Defensie aan de Landelijke Huisartsenvereniging (LHV) over voorkomende
klachten van post-actieve militairen. De contactgegevens van het
Veteranenloket worden hierin vermeld. Echter, omdat deze veteranen niet
altijd meer in dienst zijn van Defensie vraagt dit dat zijzelf of hun
omgeving actie ondernemen.
In kaart brengen van de groep
De groep veteranen met psychische problemen waaronder
PTSS-problematiek, die niet goed bereikbaar is voor het veteranenzorgsysteem, is helaas niet in kaart te brengen. Dit heeft meerdere redenen,
waaronder de soms late ontwikkeling van de stoornis, het elders
werkzaam zijn, (on)bewuste zorgmijding en het medisch geheim.
Het uitgangspunt is dat de post-actieve veteraan met een zorgbehoefte
zich meldt. Zorgmijding is echter helaas een kenmerk van psychische
problematiek, waaronder PTSS. Het bieden van hulp wordt des te
moeilijker als de veteranen bewust of onbewust zorg mijden en zich
(mede daardoor) niet melden.
Ook het feit dat medische dossiers geheim zijn, maakt dat deze groep
veteranen niet zonder meer in beeld is te brengen.
Ik onderschrijf de bijzondere zorgplicht van Defensie en dat het noodzakelijk is deze veteranen, die zich hard hebben ingezet voor hun taak,
adequate zorg te bieden en zo nodig ook sociaaleconomisch te ondersteunen. Maar daarvoor moeten zij wel in beeld zijn, en dat betekent ook:
in beeld willen zijn. Hier ligt nadrukkelijk ook de verantwoordelijkheid bij
de veteraan en zijn relaties om zich te melden als er een zorgbehoefte
bestaat.
Dit alles maakt het helaas niet mogelijk om het eerste deel van de motie
uit te voeren. Dat laat echter onverlet dat Defensie voortdurend blijft
streven naar verbetering van het zorgsysteem zodat veteranen met PTSS
optimaal kunnen worden geholpen.
Invoeren «gewijzigde PTSS-protocol»
Er zijn inmiddels een aantal aanpassingen in het huidige PTSS-protocol
doorgevoerd, zoals ik u ook heb gemeld in de Veteranennota 2018–2019
(Kamerstuk 30 139, nr. 218 van 11 juni 2019). Deze wijzigingen worden
nog voorgelegd aan het Sector Overleg Defensie. Daarnaast voert het
Universitair Medisch Centrum Groningen in opdracht van Defensie een
onderzoek uit naar vergelijkbare en alomvattende (zowel lichamelijke als
psychische klachten betreffend) instrumenten die internationaal en bij de
Westerse krijgsmachten worden gebruikt. Dit onderzoek komt pas op zijn
vroegst in december 2019 gereed. Mocht op basis van dit onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 139, nr. 222

2

blijken dat er elders een beter protocol voorhanden is, dan kan de
afweging worden gemaakt dit, al dan niet aangepast aan de Nederlandse
situatie, over te nemen.
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 139, nr. 222

3