Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1880
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat en de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht dat er veel meer afval in de Stille Oceaan
ronddrijft dan werd aangenomen en dat bijna de helft van deze vervuiling
bestaat uit visnetten (ingezonden 29 maart 2018).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
en de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 23 april
2018).
Vraag 1
Kent u het wetenschappelijke artikel uit Nature, waarin met veel nauwkeurigere metingen en rekenmodellen is vastgesteld dat er vier tot zestien keer
zoveel afval in de Stille Oceaan ronddrijft als tot dusver werd aangenomen en
dat visnetten verantwoordelijk zijn voor minstens 46% van dit afval?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is dit onderzoek ook relevant voor schattingen over afval in de Noordzee?
Kunt u uitsluiten dat ook in de Noordzee veel meer afval ronddrijft dan tot nu
toe wordt aangenomen? Ziet u de noodzaak van een aangepast, nauwkeuriger monitoringsysteem? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De bevindingen uit het artikel in Nature Scientific Reports hebben betrekking
op de Great Pacific Garbage Patch, het gebied in de Stille Oceaan tussen
Hawaii en Californië. De conclusies uit het artikel kunnen niet rechtstreeks
naar de Noordzee vertaald worden.
De hoeveelheid afval in de Noordzee wordt door de Noordzee landen al een
aantal jaar gemeten aan de hand van een drietal indicatoren: strandafval,
plastic deeltjes in de magen van noordse stormvogels en zeebodemafval.
1

Evidence that the Great Pacific Garbage Patch is rapidly accumulating plastic, d.d. 22 maart
2018 (http://www.nature.com/articles/s41598-018-22939-w)
2
Plasticsoep in Stille Oceaan veel groter gedacht, d.d. 22 maart 2018 https://nos.nl/artikel/
2223827-plasticsoep-in-stille-oceaan-veel-groter-dan-gedacht.html

ah-tk-20172018-1880
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

OSPAR heeft in 2010 de Guideline for Monitoring Marine Litter on the
Beaches in the OSPAR Maritime Area gepubliceerd. Deze systematiek wordt
door de landen die onder het OSPAR-verdrag vallen gehanteerd om de
hoeveelheid zwerfafval op stranden te monitoren. Noordzeebreed kon er in
het OSPAR Intermediate Assessment 2017 nog geen significante afname
worden vastgesteld. Voor alleen de Nederlandse stranden en noordse
stormvogels is er wel een significante afname geconstateerd.
Vraag 3
Zijn visnetten, visserstouwen en vispluis nog steeds met afstand de meest
gevonden afvalitems op de Nederlandse stranden?3 Kunt u een inschatting
geven van de omvang van het vistuigafval in de Noordzee in absolute en
relatieve cijfers? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Uit de resultaten van zwerfvuilmetingen op Noordzeestranden in het
Intermediate Assessment 2017 van OSPAR blijkt dat in de zuidelijke Noordzee
in 2014/2015 de categorie verpakkingsmateriaal het grootste aandeel heeft
(bijna 40%) in het aantal gevonden items en afval van netten en touwen ruim
een kwart. In de Noordelijke Noordzee hebben netten en touwen het grootste
aandeel (30%).
Op de vier Nederlandse niet-toeristenstranden waarop met de OSPARmethode wordt gemonitord, hebben netten en touwen als categorie het
grootste aandeel (ca. 38%) in het aantal gevonden items. In de periode
2010–2015 is een significante afname met 11% van het aantal gevonden
afvalitems vastgesteld, ook voor netten en touwen.
Vraag 4
Kunt u aangeven of, en zo ja met welk percentage, vistuigafval is teruggedrongen via de Green Deal Visserij voor een Schone zee, die inmiddels drie
jaar loopt?4 Zijn de tussentijdse uitkomsten reden tot aanpassing van de
doelstelling en methoden van de Green Deal? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
In de Green Deal Visserij voor een Schone Zee werken visserijsector,
rijksoverheid, havens en afvalverwerkers samen om te voorkomen dat
operationeel afval (o.a. netten) en huishoudelijk afval in zee belanden. De
Green Deal boekt goede vooruitgang: in 2017 is 143 ton netten verzameld om
te worden gerecycled, een recordhoeveelheid. Bovendien doen 113 Nederlandse vissersschepen mee aan het programma Fishing for Litter. Zij nemen
het afval dat ze opvissen mee naar de haven. Van dit afval is door de vissers
in 2017 ca. 300 ton opgehaald. Afvalvoorzieningen in visserijhavens zijn
steeds beter georganiseerd. In veel Nederlandse visserijhavens kunnen
operationeel, huishoudelijk en afval uit Fishing for Litter en pluis gescheiden
worden ingeleverd.
Deze successen zijn reden om de met de visserijsector ingezette lijn
onverminderd door te zetten. De ambitie is om in 2020 geen nieuw afval
vanuit de Nederlandse visserij op de Nederlandse stranden aan te treffen.
Vraag 5
Kunt u aangeven op welke wijze u nog meer vistuigafval tegengaat en hoe dit
vordert?
Antwoord 5
In het voorstel voor een nieuwe EU Richtlijn voor havenontvangstvoorzieningen (Port Reception Facilities) gaat de visserij sterker onder de verplichtingen
van de Richtlijn vallen. Dit betekent dat vissersschepen (deels afhankelijk van
de grootte van het schip) onder de meldingsverplichtingen, inspecties en
indirecte financiering komen te vallen. Met dit laatste worden ook de kosten
van afgifte van vistuig gedekt uit een verplichte toeslag op de haventarieven,

3

Factsheet afvalmonitoring 2004–2016, Stichting De Noordzee (https://www.noordzee.nl/project/
userfiles//Factsheet_Afvalmonitoring_2004_2016.pdf)
4
De Green Deal Visserij voor een Schone Zee http://www.greendeals.nl/hoe-gaat-het-met-greendeal-visserij-voor-een-schone-zee/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

waardoor de financiële drempel voor afgifte wordt verlaagd. De visserijsector
zal betrokken worden bij de implementatie van de richtlijn.
Onderdeel van de Green Deal Visserij voor een Schone Zee is het zoeken
naar mogelijkheden om de hoeveelheid pluis te verminderen door alternatieve materialen voor pluis te ontwikkelen en door het bevorderen van
bewustzijn.
Verder is Nederland deelnemer geworden van een internationaal initiatief om
spooknetten tegen te gaan (Global Ghost Gear Initiative) en steunt Nederland
evenals de Europese Commissie het gear-marking project van FAO. Ook
draagt Nederland actief bij aan het UNEP Global Partnerschap voor Marine
Litter, waarin ook FAO en IMO partner zijn.
In OSPAR-verband is Nederland actief met de uitvoering van het Regionale
Actieplan Marien Zwerfvuil waarin de OSPAR-landen hun maatregelen om
zwerfvuil op zee tegen te gaan, afstemmen. In deze initiatieven en samenwerkingsverbanden is nadrukkelijk aandacht voor het voorkomen dat afgedankte
netten in zee belanden en voor het hergebruiken van netten.
Vraag 6
Bent u bereid tot het nemen van extra maatregelen om vistuigafval in de
Noordzee tegen te gaan? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
In bovenstaande antwoorden is weergegeven welke activiteiten wij al in gang
gezet hebben en welke initiatieven wij steunen. Ik onderken de noodzaak van
een voortvarende aanpak om plastic zwerfvuil in het mariene milieu terug te
dringen. Nederland hoort daarin tot de koplopers, deze rol zal Nederland
onverkort voort zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3