Gesthuizen
De voorzitter: Wij zijn aan het einde gekomen van de
eerste termijn van de behandeling van dit initiatiefwetsvoorstel. Ik dank de leden voor hun inbreng en wens
allen in vak-K, maar met name de indieners, veel succes.
Ik neem aan dat zij nog een lange avond tegemoet gaan
om alle vragen te beantwoorden en wens hen daar veel
succes bij. Wij zien elkaar morgen om 15.30 uur terug,
want dan gaan wij verder met de behandeling voor dit
wetsvoorstel.
De vergadering wordt van 17.50 uur tot 20.00 uur
geschorst.
Aan de orde is de interpellatie-Ulenbelt, gericht tot de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over de
ontslagvergoeding van de voorzitter van het
Productschap Vee en Vlees.
Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in
de vergadering van 17 februari 2009.
(De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze
editie.)1
De voorzitter: Ik heet de minister hartelijk welkom. Dit
debat verloopt als volgt. De heer Ulenbelt licht zijn
vragen toe. Hij heeft daarvoor vijf minuten spreektijd. Er
worden geen interrupties gepleegd. Dan komt het
antwoord van de minister, gevolgd door de tweede
termijn van de Kamer. De heer Ulenbelt is daarin ook de
eerste spreker.
©

Vlees niet op zijn post blijven? Hij was nog maar twee
maanden daarvoor door de Kroon herbenoemd.
De gang van zaken rond het ontslag roept dus vragen
op; vragen over de handelwijze van het bestuur en
vragen over individuele bestuurders van het productschap. Waarom is deze voorzitter opgestapt? Was dat
vrijwillig? Werd hij gedwongen? Werd hij gedwongen
door de situatie? Heeft een aantal organisaties in het
schap een situatie geschapen waarbij de voorzitter
redelijkerwijs niet kón aanblijven? Als ik met ingewijden
spreek, krijg ik een beeld van bestuurders die de messen
en de zagen uit de slachterij meenemen naar de
bestuurstafel van het schap. En niet alleen meenemen,
nee, ook gebruiken. Gebruiken in de machtsstrijd over de
rol die het productschap moet spelen in de vee- en
vleessector.
De reputatie van de inmiddels ex-voorzitter is ernstig
beschadigd en de vraag rijst of dat terecht is. De vraag is
eigenlijk: was het zakkenvullerij of was het zwijggeld? De
bedrijven in deze sector hebben het recht om te weten
wat er is gebeurd. Ik neem aan dat de minister die
openheid zo meteen zal geven. Als de minister die
openheid eventueel niet kan geven, zal ik later vragen
om een onafhankelijk onderzoek naar de gang van zaken
in het bestuur van dit productschap en naar de omstandigheden die tot dit ontslag hebben geleid.
©
Minister Donner: Voorzitter. Ter verduidelijking: wilt u
antwoord op de vragen die de heer Ulenbelt mij zojuist
heeft gesteld, of wilt u antwoord op de vragen die hij
eerder heeft gesteld?
De voorzitter: Een antwoord op de interpellatievragen.

De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Het dagelijks bestuur
van het Productschap Vee en Vlees heeft in juli van vorig
jaar een ontslagvergoeding vastgesteld, speciaal voor
zijn voorzitter. Dat was geen gouden ontslagregeling.
Nee, het was een platina regeling, zo blijkt pas vele
maanden later. In de regeling – de eerste regeling met
deze voorzitter – is opgenomen dat de voorzitter de
regeling geheim moest houden. Waarom die geheimhouding? Wij hebben een Code Goed Bestuur; transparantie
zou het motto zijn. Het lijkt wel alsof het bestuur van
meet af aan wist dat het foute boel was. Waarom heeft
het productschap zelfs tot op heden niet toegegeven dat
er een geheimhoudingsclausule was? En waarom heeft
de Toezichtkamer van de SER, die zich met de zaak heeft
bemoeid, er niet op gewezen?
Op 25 maart van vorig jaar vroeg ik de minister of hij
de ontslagregeling van deze voorzitter openbaar wilde
maken. Er is nog geen regeling, was het antwoord. Op
het moment dat er wel een regeling was, op 14 juli van
vorig jaar, gaf de minister echter niet uit zichzelf de
gevraagde informatie. Waarom niet? Ik had daar toch om
gevraagd? Waarom heeft de minister vorig jaar de
ontslagregeling niet openbaar gemaakt? Hield het
productschap de ontslagregeling ook voor de minister
geheim? Nu, bijna een jaar na mijn eerste vraag, is er
wel duidelijkheid over de ontslagregeling. De platina
regeling is twee keer veranderd en het is nu een
gebruikelijke regeling bij ontslag bij een productschap.
Dat is terecht, als het ontslag tenminste terecht is. Want
waarom kon de voorzitter van het Productschap Vee en

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

Minister Donner: Uitstekend.
Terecht heeft de heer Ulenbelt de achtergrond van de
interpellatievragen geschetst. Een aantal vooronderstellingen is niet juist. Ik kan slechts vaststellen dat de heer
Ulenbelt mij een aantal keren vragen heeft gesteld vanuit
de invalshoek van goudgerande afvloeiingsregelingen,
waarvan ik steeds heb gezegd dat er nog geen besluiten
zijn, wat ook zo blijkt te zijn. Het onderhavige besluit is
precies het besluit dat men mag verwachten. In welk
stelsel dan ook dat door mensen wordt bevolkt, worden
fouten gemaakt. Dat mag en moet men verwachten. Dat
zal vaak geen uitzondering zijn, dat zal vaak, waar het om
mensen gaat, regel zijn. De vraag kan daarom niet zijn of
er dingen worden gedaan die de heer Ulenbelt anders
had gedaan, de vraag is of het PBO-stelsel zo heeft
gefunctioneerd dat verkeerde besluiten zouden zijn
gecorrigeerd. Ik kan, ook na alle eerdere vragen, slechts
vaststellen dat in die zin het eindbesluit precies het
besluit is dat ook de instemming van de heer Ulenbelt
met zich meedraagt.
Vervolgens kun je ingaan op alle voorfases, maar ik
ben het niet eens met de indruk die de heer Ulenbelt
wekt, namelijk dat hier iets verkeerds is gedaan. Het
systeem heeft gewerkt. De heer Ramekers is indertijd op
voordracht van het Productschap benoemd, en hij is
ontslagen op eigen verzoek. Inderdaad, enkele maanden
later, maar dat alleen rechtvaardigt niet het beeld dat de
heer Ulenbelt suggereert. Verder suggereert de heer
Ulenbelt dat, als sprake zou zijn van geheime afspraken,
de gang van zaken helemaal vreemd zou zijn: eerst had

4 maart 2009
TK 59

59-4789

Donner
men een royalere afvloeiingsregeling in gedachten, maar
systeem en bestuur hebben uiteindelijk een eenvoudiger
regeling voorgesteld, conform de cao. Als er iets geheim
te houden viel, zou dat daarmee zijn vervallen en zouden
wij het nu weten. Wij moeten oppassen hier niet, door
een bepaalde gang van zaken te beschrijven, achteraf te
suggereren dat er allemaal zaken zijn misgegaan. Nee,
als hier iets kan worden geconstateerd, is het dat het
stelsel van besluitvorming en toezicht functioneert zoals
wij dat mogen verwachten.
Ik kom toe aan de interpellatievragen.
De heer Ulenbelt heeft gevraagd welke reden de
voorzitter van het productschap voor zijn ontslagverzoek
heeft aangevoerd. Die noemt hij in zijn brief van 5 maart
2008 waarmee hij het voornemen aankondigt om per
1 september 2008 terug te treden. Daarin geeft hij aan
dat hij ruimte wil creëren voor een aantal dragende
organisaties voor bestuurlijke en inhoudelijke vernieuwing. Bij het formele verzoek om ontslag van 17 juli
voegt hij daar nog aan toe: de behoefte daartoe bij de
dragende organisaties die zijn achtergrond heeft in de
snelle ontwikkeling van de sectorstructuur en de
belangenbehartiging, waarbij de positionering van het
schap opnieuw wordt bezien. Inderdaad, dat geeft aan
dat de besluitvorming mede samenhangt met de wijze
waarop ook de organisaties binnen het productschap
menen dat het moet functioneren. Dat zijn tevens de
organisaties die indertijd, nadat ik ze polste over de
vraag of de voorzitter gecontinueerd zou moeten
worden, in overgrote meerderheid mij in overweging
hebben gegeven om de herbenoeming voor goedkeuring
voor te leggen. Het kan zijn dat een discussie gaande
was, maar het gaat om het ontslag van de voorzitter zelf.
Vervolgens heeft de heer Ulenbelt gevraagd of er
fundamentele verschillen van mening waren. Dat weet ik
niet, dat onttrekt zich aan mijn waarneming. Het gaat
hierbij om bestuursorganen die ingesteld zijn krachtens
de Grondwet. Andere bestuursorganen kunnen wel
verantwoordelijk zijn voor de wijze waarop het systeem
functioneert maar niet voor de interne beraadslagingen.
Daar heeft de wetgeving de eigen verantwoordingsmechanismen voor ingesteld. Daar hoort dit soort vragen
ook thuis en niet hier.
Op de vraag of ik overwogen heb het ontslag niet te
verlenen en andere maatregelen te nemen, is het
antwoord nee. Je kunt een ontslag weigeren indien er
dringende gronden voor zijn. Ook daarover is vervolgens
geconsulteerd en is gebleken dat er wat dat betreft geen
signalen voor waren. Als een bestuur een voorzitter
ontslaat is één zaak, maar het gaat in dit geval om een
ontslag op eigen verzoek. Er moeten wel heel bijzondere
redenen voor zijn om een ontslag op eigen verzoek te
weigeren. Wat dat betreft heeft de wetgever de Kroon op
dit punt niet een eigen, specifieke toetsings-, weigeringsen besluitvormingsgrond toebedeeld.
Dan de vraag waarom het dagelijks bestuur van het
PVV aanvankelijk met de voorzitter overeengekomen was
om een afwijkende afvloeiingsregeling te treffen.
Nogmaals, dat betreft iets wat zich aan mijn waarneming
onttrekt en waarbij ik zelfs de bevoegdheden niet heb om
daarover door te vragen. Wij hebben te maken met
besturen, staatsorganen als zodanig die hun eigen
verantwoordelijkheid hebben en ten aanzien waarvan
niet vervolgens langs de weg van de ministers de
beraadslagingen kunnen worden nagevraagd. Ik wijs er
verder op dat productschappen niet handelen of

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

beraadslagen na overleg, in overleg of slechts met
instemming van de minister. Het enige is dat de wet de
minister de bevoegdheid geeft om de besluiten die
genomen worden, te vernietigen. In dit geval is daar
geen aanleiding voor, omdat bij het besluit waarom het
in dezen gaat, de wetgever heeft voorzien in een eigen
systeem van toezicht. Ook als ik van mening zou zijn dat
een besluit niet juist of niet gepast zou zijn, gaat het niet
aan om in te grijpen voordat het systeem van toezicht
heeft gefunctioneerd. Anders laat je het systeem niet
functioneren zoals de wetgever dat heeft voorzien.
Wat er dan ook is gebeurd met betrekking tot
besluitvorming, de weg is gevolgd die daar door de
wetgever voor is voorzien. Dat is ook de reden dat toen
er 14 juli 2008 een stuk lag, ik dat niet naar de Kamer
heb gestuurd met het beeld: hier ligt een besluit. Daar
was naar gevraagd. Dat was hier niet aan de orde. Het
ging hier om een stuk dat vervolgens ook aan de SER is
gestuurd. Vanwege de toezichtmechanismen die daar
gelden, is het daar voorwerp geweest van discussie.
Vervolgens is de zaak teruggekomen bij het bestuur en is
opnieuw overwogen. Uiteindelijk heeft dat geleid tot een
besluit zoals de Kamer wenste en zoals iedereen dat
wenst. Ook voor dit soort zaken geldt wat Bismarck al zei
over wetten: het zijn net worstjes; ze smaken lekker, ze
ogen lekker op het eind, maar u moet niet vragen hoe ze
gemaakt worden en wat erin zit.
Vervolgens vraagt de heer Ulenbelt of er aanvankelijk
contact is geweest met de SER en/of het ministerie van
SZW. In april is er contact geweest tussen mijn ministerie
en het secretariaat van het productschap. Bij die
gelegenheid zijn er zeer voorlopige teksten aangeleverd
voor de wachtgeldregeling. Ik heb begrepen dat
medewerkers van de SER een formeel gesprek hebben
gevoerd met medewerkers van het PVV over deze
voorlopige teksten. Zij hebben gewezen op het belang
van een juiste toepassing van het juridisch kader en van
de regels van de Code Goed Bestuur, met name op het
punt van de transparantie van de besluitvorming. Dat is
in die fase ook de taak van de verschillende medewerkers. Ook dat heeft gefunctioneerd.
Verder vraagt de heer Ulenbelt waarom in de
oorspronkelijke regeling een passage opgenomen was
over geheimhoudingsplicht. Het is mij niet bekend
waarom deze passage is opgenomen. Ik stel slechts vast
dat die passage niet is opgenomen in de uiteindelijke
regeling. Bovendien heeft het productschap rond de
verordening van 11 februari 2009, die een dergelijke
bepaling niet bevat, zelf openheid gegeven over de gang
van zaken en over de verschillende stukken en besluiten
die er lagen. In die zin was er dus ook conform de Code
Goed Bestuur sprake van volledige transparantie.
Dan vraagt de heer Ulenbelt waarom de
geheimhoudingsplicht niet is vermeld in de toelichting
bij de verordening. Dat is niet gebeurd, omdat de
toelichting betrekking heeft op de tekst van 11 februari
2009 en daar komt die passage niet in voor.
Dan is gevraagd waarom in eerste instantie de
Toezichtkamer van de SER slechts tot de conclusie is
gekomen dat de op 14 juli 2008 overeengekomen
wachtgeldregeling niet onderhands maar in een
verordening geregeld moet worden en waarom men pas
later op de inhoud is ingegaan. Dat is logisch, want dat
is op dat moment de rol van de Toezichtkamer. Als men
constateert dat een regeling in de verkeerde vorm is
gegoten, kan men vervolgens niet op de inhoud ingaan,

4 maart 2009
TK 59

59-4790

Donner
maar vraagt men of betrokkenen dit, conform de
procedures die ervoor zijn, als verordening overwegen
en wellicht heroverwegen. De Toezichtkamer toetst bij de
aan hem voorgelegde verordeningen primair of ze in
strijd zijn met het recht. Hier constateert de Toezichtkamer dat de vorm al in strijd is met het recht. Dan hoeft
men geen andere argumenten meer aan te voeren
waarom men de regeling afwijst. Dan is een aloud
middeleeuws beginsel van toepassing, dat Ockhams
razor heet: als er één bewijs voor het bestaan van God
is, zijn drie bewijzen overbodig. Vervolgens zijn er
gesprekken gevoerd. In de brief van de Toezichtkamer
van 16 januari staat niet meer dan dat die weet heeft van
de herbezinning op het stuk. Er was dus geen aanleiding
om verder op de inhoud in te gaan. Dat leidt tot het
besluit van 11 februari.
Wat is mijn oordeel over de handelwijze van het
bestuur van het PVV en van de Toezichtkamer in het licht
van de Code Goed Bestuur? Ik heb eerder uitgelegd dat
het niet mijn functie is om inhoudelijk commentaar te
leveren op de gang van zaken. Dat is alleen aan de orde
als ik tot de conclusie kom dat een verordening
vernietigd moet worden. De voorliggende verordening is
die van 11 februari. Die is heden door de Toezichtkamer
van de SER beoordeeld en juist bevonden. Vanavond zal
daarover een publicatie plaatsvinden. Ik heb dus geen
aanleiding om bij de voorliggende verordening te
constateren dat er aanleiding is om mijn bevoegdheid tot
vernietiging te gebruiken.
Rest de vraag wat mijn oordeel is, als bestuurlijk
orgaan, van de gang van zaken. Het gaat niet om de
vraag of er op enig moment fouten zijn gemaakt. Het
gaat ook niet om de vraag of er zaken zijn geweest waar
je vraagtekens bij kan plaatsen. Die zijn er altijd bij
menselijke zaken. De vraag is hoe ik de uiteindelijke
uitkomst beoordeel. Ik begrijp dat ook de Toezichtkamer
van de SER tot de conclusie is gekomen dat de regeling
geheel conform de cao is. Ik zie vooralsnog geen
aanleiding om daarover anders te oordelen. Dat is mijn
oordeel over deze zaak.

maanden voordat die zijn ontslag nam. Ik wil maar
zeggen: hier is iets aan de hand. Vandaar de volgende
motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering om een onafhankelijk onderzoek in
te stellen naar de gang van zaken rond de ontslagvergoeding van de voorzitter van het Productschap Vee
en Vlees,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Ulenbelt. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 1 (31881).
De heer Aptroot (VVD): Kamerleden hebben dit
onderwerp aan de orde gesteld. Ik meen dat ik de eerste
was die daarover vragen stelde, maar onder andere de
heer Ulenbelt en ik zijn in veel opzichten gezamenlijk
opgetrokken. Soms was ik eerder en soms de heer
Ulenbelt. Het valt mij op dat de heer Ulenbelt verontwaardigd is, omdat het woord ″zakkenvullerij″ is
gebruikt, maar dat riep hij toch zelf? Ik heb de gang van
zaken nooit goedgepraat, maar ik heb mij iets beschaafder uitgedrukt.
De heer Ulenbelt heeft afgegeven op het feit dat een
dergelijke zakkenvuller op de lijst stond. Ik had gedacht
dat hij complimenteus zou zijn, omdat er nu een lijst ligt
waarop die persoon niet meer staat. Wat dat betreft is de
heer Ulenbelt betrokkene misschien een excuus schuldig,
omdat hij hem onterecht van iets heeft beticht. En op zijn
minst is hij de VVD een compliment schuldig en anders
een excuus.

De beraadslaging wordt geopend.
©
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. In juridische zin kan ik
het antwoord van de minister begrijpen. Op 14 juni lag er
een besluit. De minister heeft de bevoegdheid om een
besluit te vernietigen. In andere organisaties is gebeurd
dat er naast het formele besluit een sideletter lag.
Formeel heeft de minister daar niets mee te maken. Toch
waren die er, met handtekeningen en al. Daarin is sprake
van geheimhouding, waarmee een bedrag van rond 0,5
mln. is gemoeid. Dat wil een bestuur van een productschap uitgeven aan ontslagvergoeding. Dat is geen goed
bestuur. Dat het uiteindelijk allemaal goed is gekomen is
bijna een wonder. Gelukkig waren er een paar oplettende
journalisten en Kamerleden die vragen hebben gesteld.
Ik vind dus dat er alle reden is om te onderzoeken of
deze voorzitter geen slachtoffer is geworden van wat zich
in het schap heeft afgespeeld. Hem is zakkenvullerij
verweten. Het kan echter ook om zwijggeld gaan. Deze
mijnheer stond nummer 6 op de kandidatenlijst van de
VVD. Daar is hij van afgehaald. In de krant stond te lezen
dat het was wegens zakkenvullerij. Het gaat hier om een
ex-lid van de Kroon, benoemd door de minister, twee

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

De heer Ulenbelt (SP): Ik ben bang dat de heer Aptroot
een vertegenwoordiger van de SP-fractie en een
vertegenwoordiger van de PVV-fractie met elkaar
verwart. Ik heb indertijd gezegd dat de heer Aptroot
tegen zijn partijlid zou kunnen zeggen dat hij een beetje
moet dimmen. Vervolgens kwam de heer Wilders van dé
PVV. Het PVV is iets anders.
De heer Aptroot (VVD): Die twee lijken op elkaar.
De heer Ulenbelt (SP): Ja, het laatste zou inderdaad een
corrupt boevennest kunnen zijn. De heer Wilders heeft
toen gezegd dat die persoon een zakkenvuller is. In de
krant stond dat ook de heer Opstelten over een
zakkenvuller sprak. Mijnheer Aptroot, ik heb het dus niet
over ″een zakkenvuller″ gehad. Ik zeg nogmaals dat de
heer Wilders dat woord heeft gebruikt en dat kennelijk
ook de VVD-fractie dat heeft gedaan. Wat dat betreft hoef
ik de heer Aptroot dus helemaal niet te complimenteren.
Ik zou hem wel complimenteren als hij deze zaak tot op
de bodem uitzocht om erachter te komen of dit ontslag
met reputatieschade voor zijn partijgenoot geheel terecht
was, geheel onterecht of iets daar tussenin. Ik denk dat

4 maart 2009
TK 59

59-4791

Ulenbelt
de heer Aptroot die zekerheid ook graag zou willen
hebben.

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ik duid op geen
enkele casus. Ik noem alleen het hypothetische geval.

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Zou de heer
Ulenbelt mij duidelijk kunnen maken wat het doel van
het onderzoek is en wat hij daarmee wil doen?

De heer Ulenbelt (SP): Het gaat hier om een benoeming
door de Kroon. De journalisten van de SP worden niet
door de Kroon benoemd. Dat betekent dat de minister in
dit geval een heel bijzondere verantwoordelijkheid heeft
en dat wij hem op dat punt behoren te controleren. Als
een voorzitter van een organisatie zou zijn opgestapt, zou
ik hier niet hebben gestaan. Het gaat hier om een
benoeming door de Kroon. De betrokkene nam twee
maanden later ontslag onder – laat ik het zo maar
samenvatten – verdachte omstandigheden. Dat rechtvaardigt een onderzoek.

De heer Ulenbelt (SP): De Kamer heeft gesproken over
een Code Goed Bestuur. Die is van toepassing op die
schappen. Daarmee zou worden gezorgd voor transparantie, openheid, inzichtelijkheid, financiële verantwoording enz. Hier dreigt dus op een achternamiddag of in
enkele maanden 500 mln. met geheimhouding ...
De voorzitter: € 500.000.
De heer Ulenbelt (SP): € 500.000. Het precieze bedrag
weten wij overigens niet. Dit komt ook maar uit de krant.
Er is dus absoluut geen sprake van transparantie. Ik zou
graag willen weten wat er in dat schap is gebeurd.
Volgens mij hebben de heffingsplichtigen er ook recht op
om dat te weten. Hoe liggen de verhoudingen daar? De
heer Van Dijk weet ook dat men elkaar daar te vuur en te
zwaard bestrijdt. De woorden die de heer Ramekers
gebruikt in zijn ontslagbrief, beschouw ik als een heel
milde formulering van de ″oorlog″ die daar gaande is.
Daarom wil ik dat wordt uitgezocht van welke verhoudingen er sprake was. Als wij dat wisten, zou dat ons iets
leren over dat bestuur. Daarmee zou de openheid
worden verschaft die volgens de genoemde code
verplicht is. Die openheid hebben wij immers nog steeds
niet.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Is het niet de
verantwoordelijkheid van de Kamer om na te gaan in
hoeverre de wetgeving op de juiste manier is nagevolgd
en in hoeverre de Code Goed Bestuur op de juiste wijze
is nageleefd? Ik heb van de heer Ulenbelt niet begrepen,
ook in tweede termijn niet, dat hij wat dat betreft twijfelt
aan de antwoorden van de minister. Wat is de agenda
van de heer Ulenbelt ten aanzien van dat onafhankelijk
onderzoek?
De heer Ulenbelt (SP): Er is absoluut onduidelijkheid
over de besluitvorming van dit productschap. Er is een
eindresultaat, maar een onvolledige weergave van wat er
is gebeurd. Als je geen openheid geeft, niet wilt vertellen
dat je met je ex-voorzitter een geheimhoudingsovereenkomst hebt afgesloten – ik maak dat nu
openbaar, omdat ik dat stuk heb – dan is er geen
transparantie en dat rechtvaardigt volgens mij een
onderzoek naar de besluitvorming over deze ontslagprocedure.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Als een journalist
ontslagen zou worden bij de SP nadat de journalist iets
heeft gezegd waarover het partijbestuur iets zegt, vindt u
dat ook dan in deze Kamer een onafhankelijk onderzoek
geëist zou moeten worden? Of vindt u dat dan door de
leden een onafhankelijk onderzoek geëist zou moeten
worden?
De heer Ulenbelt (SP): Bij de SP is geen journalist
ontslagen. Daarover bent u verkeerd geïnformeerd.

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

De voorzitter: Het woord is aan de heer Fritsma van de
Partij voor de Vrijheid. Ik zeg geen ″PVV″, want dat is
lastig in dit debat.
©
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Boeren in Nederland
betalen zich blauw aan heffingen voor het verplichte
lidmaatschap van een productschap. Zo wordt ook de
kas van het Productschap Vee en Vlees gespekt. Met dit
geld werd onder andere het salaris van de oud-voorzitter
van het productschap, de heer Ramekers, betaald. Het
ging daarbij om ongeveer € 180.000 per jaar, meer dan
wat een minister verdient. De heer Ramekers hield het
voorzitterschap echter voor gezien en kwam met het
productschap een ongelooflijk riante vertrekregeling
overeen. Zijn salaris zou over de hele periode van zijn
oorspronkelijke zittingstermijn volledig worden doorbetaald. Hij zou tot april 2012 wachtgeld ontvangen ter
hoogte van 80% van zijn laatstgenoten salaris. Zijn
pensioenopbouw zou worden voortgezet. Hij kon zijn
dienstauto overnemen tegen de in 2009 geldende
boekwaarde en hij kon op kosten van het productschap
met zijn vrouw naar een congres in Zuid-Afrika gaan. Ja,
dit is zakkenvullerij. De PVV blijft volhouden dat dit
zakkenvullerij is. Als je dit op een rijtje hebt, is duidelijk
dat hier een supergraaier aan het werk is die zich ten
koste van de boeren wilde verrijken. Die conclusie is
gewoon gerechtvaardigd.
Het is werkelijk schandalig dat het productschap hierin
mee is gegaan. Hoewel de SER zich nu over een
aangepaste regeling buigt, blijven er vragen bestaan. De
belangrijkste vraag is welke stappen worden ondernomen tegen het bestuur van het productschap. Dit bestuur
heeft immers buiten de gangbare regels om aanvankelijk
een zeer onfrisse deal gesloten met de oud-voorzitter, die
ook nog geheim moest worden gehouden. Daar mag dit
bestuur echt niet mee wegkomen.
Ik wil ook van de minister weten hoe dit soort
praktijken van voorgenomen zakkenvullerij in het vervolg
voorkomen wordt.
De PVV-fractie wil natuurlijk sowieso af van de
ondemocratische productschappen waaraan burgers
verplicht veel te veel geld moeten afdragen. Nu weer
blijkt dat daar niet zorgvuldig mee wordt omgegaan,
vraag ik de minister om snel zorg te dragen voor het
afschaffen van die schappen. Wat ons betreft, kan dus
ook het Productschap Vee en Vlees worden opgedoekt,
zodat er nog maar één PVV is.

4 maart 2009
TK 59

59-4792

©
De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. Het PVV en de PVV
hebben wel iets met elkaar gemeen. Dat zeg ik een
beetje plagend tegen de heer Fritsma. Ze hebben allebei
geen leden en bij allebei heeft eigenlijk niemand iets te
vertellen. Bij het productschap hebben een paar
bestuursleden iets te vertellen en bij de politieke partij
PVV heeft één persoon iets te zeggen. Democratie
kennen ze allebei niet, maar daar gaat dit debat niet over.
Zoals altijd heb ik met heel veel genoegen geluisterd
naar deze minister van SZW. Hij formuleert goed en
juridisch klopt het natuurlijk allemaal. Daaraan twijfel ik
geen moment, maar dat geeft ook het probleem weer.
Het probleem is dat mensen op grond van informatie in
bijvoorbeeld het Agrarisch Dagblad en zaken die
uitlekten, het gevoel kregen dat het productschap met
een regeling kwam die kan worden beschouwd als boven
het normale – zij was te royaal – en dat werd geprobeerd
om die geheim te houden. Dat kan niet waar zijn.
De vraag is wie het belang behartigt van de betalende
ondernemers. Het vervelende is dat de minister hier
eigenlijk zegt, goed juridisch geformuleerd, dat wellicht
de Toezichtskamer nog een rol kan spelen, maar dat het
productschap een zelfstandig orgaan is. Het is een
publiekrechtelijk bedrijfsorgaan, dus dat kan zijn eigen
gang gaan. Er zijn geen aangeslotenen die wat te
vertellen hebben. De ondernemers betalen, maar hebben
geen klap te vertellen. De Kamer heeft er ook helemaal
geen grip op. Hier wreekt zich elke keer weer dat het een
organisatie is die gewoon eigenlijk zijn eigen gang mag
gaan, die maar heffingen kan opleggen en die niet goed
kan worden gecontroleerd door degenen om wie het
gaat, die ondernemers of de politiek namens hen. Dat is
volgens mij de essentie van het probleem.
Wij zijn blij dat de afvloeiingsregeling is teruggebracht
tot de standaardregeling. De heer Fritsma heeft net al die
bovenmatige zaken genoemd. Daar hebben wij ons zeer
aan geërgerd. Die zijn gewoon niet goed. Het is goed dat
die zijn teruggedraaid. Ik heb echter het gevoel dat dit
mede gekomen is doordat bepaalde media erover zijn
gaan schrijven en doordat bepaalde Kamerleden vragen
zijn gaan stellen en meningen hebben geuit. Ik vermoed
dat dit zo veel druk heeft opgeleverd dat het oorspronkelijke vertrouwelijke bestuursbesluit – dat functioneerde
uiteindelijk wel goed bij de SER – werd tegengehouden.
Een dergelijke regeling kon niet via een bestuursbesluit
worden vastgesteld, maar er moest een verordening
worden opgesteld. Inmiddels waren al die riante zaken al
genoemd en uiteindelijk is de regeling teruggebracht tot
hetgeen normaal is. Deze gang van zaken is niet fraai.
De voorzitter is nu weg. Het bestuur, dat eraan heeft
meegewerkt dat iemand binnen een paar maanden na
zijn herbenoeming weg moest of wilde en in eerste
instantie een te royale regeling wou meegeven, zit echter
nog. Eigenlijk zou dat bestuur ook de consequenties
moeten aanvaarden van het feit dat het fout is gegaan en
zou het moeten opstappen. De formuleringen van de
minister kloppen allemaal wel, maar hij geeft eigenlijk
aan dat hij niet wil of kan waarmaken dat hij toezicht kan
houden, ook via de SER en dergelijke, op zo’n schap. Hij
zegt dat die schappen eigenlijk vrij spel hebben, dat hij
feitelijk niet op een fatsoenlijke manier tegenover de
Kamer verantwoording kan afleggen en dat wij er ook
niet mede voor kunnen zorgen dat het daar goed loopt.
Dat is volgens mij de kern.

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

Ik heb het jaarverslag 2007 van het Productschap Vee
en Vlees er nog eens op nagelezen. Er staat: ″Per 1 juli
2007 is de Code Goed Bestuur ingevoerd. Het is een
versterking van de bestaande wettelijke eisen aan de
schappen. De code is bedoeld om transparantie,
openheid en zorgvuldige besluitvorming bij de producten bedrijfschappen te waarborgen; zowel beleidsmatig
als financieel. Zo wordt ook inzichtelijk gemaakt, waar de
heffingsgelden aan worden besteed.″ Ja ja. Transparantie? Niet dus. Openheid? Niet dus. Zorgvuldige besluitvorming? Niet dus? Inzichtelijk maken waar de heffingsgelden aan worden besteed? Niet dus, dat houden wij
geheim.
Het is tijd – ik roep het al zes jaar en de steun
daarvoor neemt toe, terwijl de steun voor de schappen
afneemt – dat wij een einde maken aan dit slechte
ondemocratische systeem. Er is maar één oplossing,
namelijk de schappen opheffen. Het moet er nu eindelijk
maar eens van komen. Ik denk dat de minister ook van
een groot probleem wordt verlost als hij niet steeds
verantwoording moet afleggen waar hij dat nauwelijks
kan. Ik dien een motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de beoogde afvloeiingsregeling voor
de voorzitter van het Productschap Vee en Vlees aangeeft
dat dit schap niet optreedt in het belang van de
betalende ondernemers;
overwegende dat de ondernemers nog steeds geen
zeggenschap hebben, maar verplicht zijn aangesloten en
heffingen krijgen opgelegd;
spreekt als haar mening uit dat de schappen moeten
worden opgeheven en de wettelijke taken zodanig
moeten worden ondergebracht dat democratische
controle mogelijk is;
verzoekt de regering, daartoe voorstellen aan de Kamer
voor te leggen voor 1 juli 2009,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Aptroot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 2 (31881).
De heer Aptroot (VVD): Ik dank de minister nogmaals
bijzonder voor zijn beantwoording. Ik vind die juridisch
zeer sterk. Als hij bij de volgende een volgende
kabinetsformatie buiten de boot valt en bijvoorbeeld een
advocatenpraktijk begint en ik zou een juridisch
probleem hebben, denk ik dat ik graag cliënt bij hem zou
worden.
©
Mevrouw Smeets (PvdA): Voorzitter. Het PBO-stelsel
heeft gefunctioneerd. Het systeem heeft gefunctioneerd.

4 maart 2009
TK 59

59-4793

Smeets
De minister voegt daaraan toe dat fouten menselijk zijn.
Naar het oordeel van de PvdA-fractie gaat het hierbij niet
om typefouten in de verordening. De minister gaat daar
volgens mij iets te lichtvaardig aan voorbij. De heer
Aptroot zei over het verhaal van de minister al dat er
geen speld tussen te krijgen is. Het klopt helemaal. Over
het hoofd van deze minister heen spreek ik nogmaals de
teleurstelling van mijn fractie uit tegenover het bestuur
van het Productschap Vee en Vlees. Het bestuur heeft
niet direct helderheid geboden bij het vertrek en bij de
daarbij behorende regeling.
Wij staan in deze tijd keer op keer in deze zaal of in
een commissiezaal en hebben het over het maatschappelijk draagvlak van de productschappen en de transparantie. Juist in deze tijd, waarin de productschappen al
zoveel deuken hebben opgelopen, is de publieke
verantwoording een must. Die heeft hier gewoon niet
plaatsgevonden. De minister zegt dat worstjes lekker
ogen en lekker smaken, maar dat je niet moet weten hoe
ze gemaakt worden. We hebben vaker met elkaar
besproken dat wij juist de transparantie bij de productschappen wel wensen. Het mag juridisch allemaal
kloppen, maar dat wil ik toch even gezegd hebben.
Mij rest nog een vraag over de Code Goed Bestuur.
Die is nog niet voldoende beantwoord. De heer Ulenbelt
heeft deze vraag ook gesteld. Wij hebben vaker over
deze code gesproken. We verwachten er veel van, maar
ik wil van de minister duidelijk horen of deze code
gewerkt heeft.
De heer Aptroot (VVD): Inhoudelijk, wat betreft onze
teleurstelling over het functioneren van het systeem,
liggen mevrouw Smeets en ik niet ver uit elkaar. We
staan heel dicht bij elkaar. Wat voor conclusies verbindt
zij eraan? Wij praten er al jaren over. Elke keer horen we
dat het beter gaat. Er is inderdaad zo’n code gekomen,
maar als er geen grip is op de mensen om wie het gaat
en als er geen democratie is in de organisatie, werkt het
niet. Is het niet tijd om alle betalende ondernemers
rechtstreeks stemrecht te geven, bestuurders te
benoemen en te ontslaan, behalve de voorzitter
misschien en om ze te laten beslissen over het voortbestaan en de hoogte van heffingen? Een alternatief is
opheffen. Daar is mevrouw Smeets waarschijnlijk wel
voor.
Mevrouw Smeets (PvdA): De VVD-fractie komt iedere
keer weer aanzetten met opheffing. Dat wenst de Partij
van de Arbeid niet. Wij hebben hierover vaak de degens
met elkaar gekruist. Dit neemt echter niet weg dat wij
heel teleurgesteld zijn over dit productschap. Laten we ze
niet allemaal over een kam scheren. Dat doet de heer
Aptroot wel in zijn motie. Ik verwacht nog wel wat van
de Code Goed Bestuur. Ik hoor ook graag van de
minister hoe hij dat ziet. Een keer per twee jaar zijn er
bestuursverkiezingen. Laten we eens afwachten hoe er
gekozen wordt.
De heer Ulenbelt (SP): Ik denk dat mevrouw Smeets met
mij van oordeel is dat de code niet werkt. Om erachter te
komen waarom de code niet werkt, is het interessant om
te bekijken hoe de besluitvorming rond deze voorzitter is
gegaan. Denkt mevrouw Smeets ook niet dat dit ons iets
zou kunnen leren over de oorzaak waardoor de code
wellicht niet werkt?

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

Mevrouw Smeets (PvdA): Ik heb de motie van de heer
Ulenbelt gezien. De motie lijkt sympathiek, maar ik heb
het idee dat de motie niet alles brengt wat wij graag
zouden willen. Het gaat hierbij over één productschap en
niet over alle productschappen. Ik denk dat het onderzoek van de heer Ulenbelt niet het juiste middel is.
De heer Ulenbelt (SP): Mevrouw Smeets wil verder dus
niets meer weten over deze zaak? Zij praat wel over de
Code Goed Bestuur, maar uiteindelijk volgt de Partij van
de Arbeid gewoon de minister, over en uit, zand erover.
Dat de reputatie van een lid van de Kroon mogelijk ten
onrechte naar de gallemieze is gegaan, interesseert haar
niet?
Mevrouw Smeets (PvdA): Een onderzoek moet iets
opleveren. Op dit moment zie ik echt nog geen licht wat
dat betreft.
©
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter. Ik dank
de minister voor zijn antwoorden op de vragen van de
heer Ulenbelt.
Ik gun ieder Kamerlid zijn recht op interpellatie, maar
ik moet eerlijk bekennen dat ik mij wel heb afgevraagd of
dit nu het beste instrument was om de feiten boven tafel
te krijgen die de heer Ulenbelt boven tafel wilde krijgen.
Nu heeft hij de feiten boven tafel en dan nog is het niet
genoeg, want nu wil hij eigenlijk nog een onderzoek. Ik
vraag mij af wat hij precies wil met dat onderzoek. Ik heb
zojuist geprobeerd om dat duidelijk te krijgen tijdens een
interruptie, maar ik ben er nog steeds niet achter.
Laten wij even terugkeren naar de kern van de zaak.
Waar gaat het om? Het gaat erom dat een persoon, de
voorzitter van het Productschap Vee en Vlees, ontslag
heeft genomen. Of hij daartoe gedwongen is of dat
volledig vrijwillig heeft gedaan, is een zaak die binnen
dat productschap speelt. Als hij het gevoel heeft dat hij
onvoldoende draagvlak binnen het bestuur heeft om zijn
werkzaamheden op een verantwoorde wijze te kunnen
voortzetten, dan zou je zelfs kunnen stellen dat het een
verantwoord besluit is geweest om te stoppen.
Er is onderhandeld over een ontslagvergoeding, over
wat hij mee zou krijgen om ervoor te zorgen dat hij nog
een klein beetje kan blijven leven. Aanvankelijk ging het
gerucht dat deze vergoeding weleens wat te royaal zou
zijn. Toen is er via de SER, de Kamer en journalisten een
proces op gang gekomen dat ertoe heeft geleid dat er nu
een resultaat ligt waar geen speld tussen te krijgen is. De
taak van de Kamer is om te beoordelen in hoeverre de
uiteindelijke uitkomst past binnen de bestaande
wetgeving en binnen de afspraken uit de Code Goed
Bestuur. Als ik kijk naar de uiteindelijke uitkomst, dan
past die binnen de code en binnen wat in het cao is
verwoord.
De heer Ulenbelt maakt opmerkingen over het proces.
Ik kan mij daar iets bij voorstellen en ik sluit mij aan bij
de woorden van mevrouw Smeets dat men een kritische
kanttekening bij het optreden van het bestuur van het
Productschap Vee en Vlees kan maken. Had dit nu niet
allemaal niet iets transparanter, misschien iets sneller,
naar voren kunnen komen? Past alles wat nu gedaan is,
qua transparantie, volledig binnen datgene wat in de
Code Goed Bestuur staat? Gelukkig is er een Toezichtkamer binnen de SER – de Kamer heeft die recent

4 maart 2009
TK 59

59-4794

Jan Jacob van Dijk
ingesteld – die daar opmerkingen over gemaakt heeft. De
Toezichtkamer heeft gezegd: het mag niet op basis van
een besluit; het moet een verordening zijn. En daardoor
is een aantal stappen gezet. De wet die wij vorig jaar
hebben aangenomen, heeft wat dat betreft dus op de
juiste manier gewerkt.
Daarom heb ik op dit moment geen behoefte aan een
onderzoek. Ik heb er geen behoefte aan om dit moment
precies te weten wie wat precies gezegd heeft. Daar gaat
het niet om. De Kamer moet kijken naar haar rol en naar
de rol van het parlement in het geheel. Wij moeten
ervoor zorgen dat de wetgeving die er uiteindelijk is
gekomen, op een goede manier nageleefd wordt. Wij
moeten het gedrag en de besluiten van de minister
controleren. Dat is onze taak. Wij hoeven niet precies te
weten welke roddels precies gingen binnen het bestuur
van het Productschap Vee en Vlees. Om die reden heb ik
geen enkele behoefte aan het onderzoek dat de heer
Ulenbelt voorstelt.
Bij de motie van de heer Aptroot had ik sterk het
gevoel van: overigens zijn wij van mening dat Carthago
verwoest moest worden. Ik vind het eenzelfde soort
motie. Volgens mij heeft de heer Aptroot een soort
macro in zijn computer. Hij drukt op de knop en het rolt
er weer uit. Dat vind ik op zich prima, maar dan vindt hij
het waarschijnlijk ook niet erg dat ik niet al te inhoudelijk
reageer op hetgeen hij naar voren brengt.
De heer Ulenbelt (SP): De heer Van Dijk sluit dus niet uit
dat het om een gedwongen ontslag gaat; een gedwongen ontslag van een lid van de Kroon. De minister
besluit dat ontslag te bekrachtigen. Er is geen enkele
transparantie daarover. In dat geval is er toch niets
anders te rechtvaardigen dan een onderzoek naar hoe
dat gegaan is? Kennelijk voelde het bestuur aan dat het
fout zat, anders maakt het niet zo’n ruimhartige
ontslagregeling: voor wat, hoort wat. Er is daar een spel
gespeeld. Er was een machtsstrijd. Iedereen weet dat dit
gaande is geweest. Een onderzoek zou kunnen helpen
om transparantie van de code te bereiken, waar ook de
heer Van Dijk zo aan hecht.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Wij moeten terug
naar de vraag wat de rol van de kamer en de minister is.
De minister moet bekijken of de uiteindelijke uitkomst
binnen de wet past en in hoeverre de Code Goed
Bestuur is nageleefd. Daarbij heb ik mijn kanttekeningen
gemaakt. Wij hebben geconstateerd dat er niet altijd
sprake was van transparantie. De heer Ulenbelt wil
echter niet die transparantie onderzoeken, hij wil gewoon
lekker roeren in wie er welke discussie heeft gevoerd. Wij
hebben boven tafel dat er op het terrein van transparantie misschien het een en ander niet goed is gegaan. Dat
is benoemd en tegenover het Productschap Vee en Vlees
helder gemarkeerd. Ook de Toezichtkamer heeft dat
gemarkeerd en daarmee is het wat ons betreft klaar.
De heer Ulenbelt (SP): Ik wil niet roeren. Dat is een
beschuldiging. Ik heb op 14 juli ontdekt dat er een
contract onder geheimhouding was. Dat hebben wij niet
van het productschap gehoord, noch van de minister. Wij
hebben het ook niet in de krant gelezen. Wij hebben dat
van niemand. Ik wil graag weten waarom dat niet boven
water is gekomen en waarom dat niet transparant is
geworden. Waarom kan het bestuur hiermee wegkomen?
Waarom weten wij niets over een contract met twee

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

handtekeningen en geheimhouding? Ik wil dat onderzocht hebben. Dat heeft niets met roeren te maken, want
ik wil achter de waarheid komen.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Dat heeft nadrukkelijk wel met roeren in een bepaald potje te maken, maar
dat is de verantwoordelijkheid van de heer Ulenbelt. Hoe
hij zich gedraagt, moet hij zelf weten. Het gaat erom dat
de Toezichtkamer van de SER dit boven tafel heeft
gekregen en heeft gesteld dat dit zo niet kan en dat men
de punten in een nette verordening naar voren moest
brengen. Daarmee is duidelijk gemaakt dat het toezicht
goed gefunctioneerd heeft.
De heer Aptroot (VVD): De heer Van Dijk zegt dat het
toezicht goed heeft gefunctioneerd. De Toezichtkamer
van de SER heeft op enig moment ingegrepen, maar
gaat niet echt inhoudelijk in op een afvloeiingsregeling of
wat dan ook. De Toezichtkamer zegt dat een en ander
niet in een bestuursbesluit, maar in een verordening
moet worden opgenomen. Ziet de heer Van Dijk met mij
in dat als bestuursbesluiten juridisch kloppen, er daarna
geen controle meer is? Er is geen ledenvergadering die
kan controleren. Er is geen onafhankelijke raad van
commissarissen die kan controleren. Er is geen
algemene aandeelhoudersvergadering. Het bestuur kan
besluiten nemen en daar weet verder niemand wat van.
De jaarverslagen zijn niet transparant. Er staat bijvoorbeeld niet in hoeveel geld er naar de vakbeweging gaat.
De ondernemers betalen, maar er is geen controlemechanisme anders dan dat de Toezichtkamer van de SER
kan ingrijpen bij een procedurefoutje. Het CDA staat toch
voor Christen Democratisch Appèl? Hier is geen
democratie, hier is geen evenwicht, hier is geen controle.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Mijnheer Aptroot,
volgens mij doet u hiermee de rol, de positie en de
bevoegdheden van de Toezichtkamer van de SER ernstig
tekort. De Toezichtkamer gaat niet alleen over de vraag
of iets juridisch klopt, maar in belangrijke mate ook over
de inhoudelijke afweging. Het is buitengewoon helder
dat er een groot verschil is tussen wat er toen lag en wat
er nu uiteindelijk ligt. Uw stelling is dan ook niet juist.
Daarnaast leggen besturen verantwoording af aan hun
achterban, ook over dit soort besluiten. U gelooft in
directe democratie, bijvoorbeeld via een referendum,
maar ik heb begrepen dat u daar op andere terreinen
helemaal niet zo’n groot voorstander van bent. Als u dat
op dit terrein wel bent, vind ik dat inconsistent.
De heer Aptroot (VVD): Voor mij is directe democratie
geen referendum. Voor mij is directe democratie dat je
bestuursleden kunt benoemen en naar huis kunt sturen,
dat je echt het beleid kunt bepalen en niet dat je een keer
even je mening mag geven.
De heer Van Dijk zegt dat er inhoudelijk wordt getoetst.
Heeft hij de illusie dat de centen efficiënt worden
besteed, dat het allemaal klopt, of dat goed, transparant
en daadwerkelijk kenbaar wordt gemaakt aan de
betalende leden en dat zij daar toezicht op houden? Tot
nu toe is dat nog nooit gebeurd.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Volgens mij leeft u
nog steeds met de kennis van een aantal jaren geleden.
Volgens mij is de wet helder aangepast. Er is onafhankelijk toezicht door de Toezichtkamer van de SER. Daarin

4 maart 2009
TK 59

59-4795

Jan Jacob van Dijk
zitten geen leden vanuit de kring van werknemers of
werkgevers, maar onafhankelijke leden. Zij zullen voor de
eerste keer de jaarverslagen op dat terrein controleren. U
kunt wel zeggen dat u alle jaarverslagen controleert,
maar u spreekt dan over 2007 en niet over 2008.
De vergadering wordt van 20.57 uur tot 21.05 uur
geschorst.
©
Minister Donner: Mevrouw de voorzitter. De heer
Ulenbelt heeft in aansluiting op zijn vragen gezegd dat
mijn antwoorden in juridische zin begrijpelijk waren. Hij
zei: op 14 juli lag er een besluit. Ik hoop dat hij van de
mensen van de staatsorganen en van de ambtenaren
niets anders verwacht dan juridisch begrijpelijke
antwoorden. Jaren geleden heb ik hier een discussie
meegemaakt over een minister die meende als mens te
kunnen spreken, maar dat werd hem door de Kamer niet
in dank afgenomen. In een rechtsstaat mag men niet
anders verwachten dan begrijpelijke taal. Mijn antwoord
was echter niet alleen juridisch begrijpelijk, maar was dat
ook staatsrechtelijk. Staatsrechtelijk juist antwoorden is
de enige manier waarop in deze zaak kan worden
geantwoord.
De heer Ulenbelt stelt dat er een besluit was genomen.
Voor genomen besluiten geldt een regeling voor de te
volgen procedure, omdat er sprake kan zijn van een fout
besluit. De uitkomst van de procedure is echter dat een
juist besluit is genomen en dat de Code Goed Bestuur is
toegepast. Er is volop publiciteit geweest over de
eindverordening. Dit is de gang van zaken geweest. Ik
moet dus gewoon constateren dat mijn antwoord in alle
opzichten begrijpelijk was.
Nu komt de heer Ulenbelt met de opmerking dat
iemand is geslachtofferd, dat een besluit is genomen en
dat iemand vreselijk over de tong is gegaan. Ik constateer dat de betrokkene alleen in deze ruimte over de tong
is gegaan. De heer Ulenbelt zegt: O, wat vreselijk dat
deze persoon is verweten dat hij een zakkenvuller is. Ik
heb de Handelingen erop na geslagen. De enige die in
deze zaal het woord zakkenvuller in de mond heeft
genomen, is de heer Ulenbelt. Hij verwijst naar de
Handelingen en verwijt de heer Wilders iets. De heer
Wilders zou het gehad hebben over een beroepsgraaier,
maar in de Handelingen die ik voor mij heb, staat de
opmerking van de heer Ulenbelt: Als er een besluit is
genomen, kan het te laat zijn. Het gaat om iemand die
80% krijgt, terwijl een normale werknemer 70% krijgt. De
pensioenopbouw gaat door, langer dan bij een normale
werknemer. Daar zit een zakkenvuller en daar moet u iets
aan doen.
Dit zijn dus de woorden van de heer Ulenbelt die in de
Handelingen zijn opgenomen. Ik ben het in die zin
volstrekt met hem eens dat de manier waarop burgers in
deze zaal soms over de tong gaan een schande is en dat
het wenselijk zou zijn dat men zich in deze Kamer wat
dat betreft in toom zou houden. Inderdaad kunnen
mensen door de wijze waarop ze hier besproken worden
in hun goede naam worden aangetast, maar om dan
later krokodillentranen te wenen vanwege de wijze
waarop iemand is geslachtofferd, is niet nodig. De Kamer
heeft namelijk als medewetgever een wettelijke
procedure vastgesteld voor de wijze van toezicht op de
productschappen. Die procedure heeft gewerkt. Als de

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

uitkomst daarvan is dat een fout besluit is genomen, kan
de Kamer mij ter verantwoording roepen en mij vragen:
hoe kan dat? En: kan dat voortaan voorkomen worden?
Keer op keer heb ik in deze kwestie echter geantwoord
dat er nog geen besluit was en desondanks heeft de heer
Ulenbelt bepaalde woorden in de mond genomen. Dan
moet hij niet zeggen: nu moeten wij onderzoeken hoe
het komt dat het productschap dit soort besluiten neemt.
Nee, hij dient zich zo niet uit laten over zaken die nog
niet hun beslag hebben gekregen. Ik heb er ook op
gewezen dat zij nog niet hun beslag hadden gekregen. Er
moest eerst onderzoek worden gedaan. De fout ligt dus
niet bij de besluitvorming door de productschappen,
maar bij de wijze waarop erover is gesproken. Zo was
dat niet nodig geweest. De procedure liep nog, niet
vanwege het feit dat de heer Ulenbelt iets gedaan had of
er iets in de krant stond. En de procedure is verlopen op
een wijze die iedereen nu kan accepteren. Om die reden
zal ik de motie ten stelligste ontraden. Het betreft
bovendien een onderzoek dat, als ik of de regering dat
zou gelasten, in strijd is met de wettelijke regeling en de
opzet van de productschappen. De minister heeft een
bevoegdheid ten aanzien van de vernietiging. Als er
aanleiding is tot vernietiging, kan ik onderzoeken wat de
achtergronden zijn en kan ik komen tot een conclusie.
Maar de Kamer of de regering kan niet vrijelijk onderzoeken doen naar de wijze waarop andere organen
functioneren, als daar geen aanleiding toe is. In die zin
zou ook niet voldaan kunnen worden aan de wijze
waarop de Nederlandse wetgeving functioneert en
waarop het Nederlands staatsrecht functioneert door
vrijelijk onderzoeken te doen, omdat in de Kamer een
wens daartoe bestaat. Als u nu al aangeeft dat u de wijze
betreurt waarop hier is gesproken, dient de zaak niet op
deze wijze gecontinueerd te worden. Dan zou u mij
straks wellicht weer hier roepen om te betreuren dat er
een onderzoek is geweest, omdat er weer andere
mensen in het geding zijn geweest.
De heer Aptroot (VVD): De vragen van de minister
sluiten aan op mijn interruptie op de heer Ulenbelt, die
zei dat het verschrikkelijk was dat er woorden zoals
″zakkenvuller″ waren gebruikt. Toen ik zei dat hij dat had
gedaan, ontkende hij dat. Ik had er geen Handelingen bij,
maar ik ben blij dat de minister het heeft uitgezocht.
Daarom is mijn vraag of de heer Ulenbelt in de
gelegenheid is om die ontkenning in te trekken en zijn
excuses aan te bieden.
De heer Ulenbelt (SP): Door het gebrek aan transparantie, door het gebrek aan informatie, doordat u toen op
mijn verzoek niet die regeling openbaar hebt gemaakt,
door berichten in de krant over de omvang van het
bedrag, was op dat moment de conclusie ″zakkenvuller″
te rechtvaardigen.
Minister Donner: Nee, mijnheer Ulenbelt. Uw oordeel
was voortijdig en misplaatst – ik heb u daarop gewezen –
omdat er nog geen regeling was. Daarom kon ik u die
ook niet voorleggen. Nu moet u niet achteraf komen met:
het stond in de krant en ik kon niet beter weten. Juist als
men niet beter weet, dient men zich in te houden.
De heer Ulenbelt (SP): Omdat de suggestie van
″zakkenvuller″ is gewekt ...

4 maart 2009
TK 59

59-4796

De heer Aptroot (VVD): Ik had naar aanleiding van de
woorden van de minister gevraagd om een antwoord
van de heer Ulenbelt. Hij heeft hier gezegd: schande,
verschrikkelijk dat het woord ″zakkenvuller″ is gebruikt!
De voorzitter: Gaat u een vraag stellen aan de heer
Ulenbelt of gaat u een vraag stellen aan de minister?

De heer Donner, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

De heer Aptroot (VVD): Het is een vervolgvraag aan de
heer Ulenbelt. Hij heeft geen antwoord gegeven. Hij
heeft ontkend dat hij het woord heeft gebruikt, maar het
staat wel in de Handelingen. Hij heeft gezegd dat de heer
Wilders – die niet altijd het meest vriendelijke betoog
heeft – dat heeft gezegd. Ook die beschuldiging klopte
niet; de heer Wilders had andere stevige woorden. Is de
heer Ulenbelt bereid om zijn excuus aan te bieden voor
zijn eerdere gedrag en voor het feit dat hij hier vandaag
tot twee keer toe onjuistheden heeft beweerd? Hij moet
wel een beetje een vent zijn, anders kan ik hem niet
meer serieus nemen.

© M. Sablerolle – Gouda

Minister Donner: Er is geen suggestie anders dan in de
kranten. Als wij steeds op de kranten moeten afgaan in
dit soort zaken, is het einde zoek.
De heer Ulenbelt (SP): Kranten zijn hier regelmatig
aanleiding voor vragen. Ik heb die vragen ook gesteld. Ik
heb toen gevraagd om openbaarheid van die regeling.
Die hebt u toen niet gegeven ...
Minister Donner: Omdat er geen regeling was ...
De voorzitter: De heer Ulenbelt maakt zijn vraag af.
De heer Ulenbelt (SP): Er was een besluit van het
dagelijks bestuur over een ruimere ontslagvergoeding. Er
was een side letter, die ik hier heb, met geheimhouding
erin. Dit is het gevolg van niet transparant zijn. Met mijn
verzoek om dit onderzoek probeer ik die transparantie
achteraf alsnog te krijgen. U steunt dat niet; u wilt dus
die transparantie niet.
Minister Donner: De transparantie is gegeven conform
de Code Goed Bestuur. Alle achtergrondstukken bij het
besluit van 11 februari zijn gepubliceerd. De zaak is nu
ook bekeken door de Toezichtkamer van de SER. Het gaat
om de wijze waarop wij in dit land volgens de wetgeving
bevoegdheden geven aan organen en bestuursorganen.
Het ene bestuursorgaan, ook al is dat de Tweede Kamer
of de regering, kan niet vrijelijk bepalen: ik begin een
onderzoek naar de wijze waarop andere bestuursorganen
functioneren. De wetgever heeft daarvoor de wijze
aangegeven waarop dat wordt gedaan. Daarvoor hebben
wij laatstelijk geregeld de wijze waarop thans een
draagvlakonderzoek zal plaatsvinden naar het functioneren van de verschillende productschappen en bedrijfschappen. Daarvoor hebben wij de Code Goed Bestuur.
De transparantie is hier gegeven. Het is nu aan de leden,
ook in het draagvlakonderzoek, om hierover te oordelen.
Het is ook aan de organisaties die achter hen staan om
te oordelen hoe de vertegenwoordigers hebben
gehandeld. Dat is niet alleen juridisch begrijpelijk; dat is
zoals wij hier staatsrechtelijk met elkaar horen om te
gaan.

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

De heer Ulenbelt (SP): In mijn bijdrage in eerste termijn
heb ik gezegd: wat is het nu; is het zakkenvullerij of is
het zwijggeld? Zwijggeld aannemen is net zo kwalijk en
daarom heb ik gepleit voor het onderzoek.
De heer Aptroot (VVD): Dat is geen antwoord.
De voorzitter: De heer Ulenbelt gaat over zijn eigen
antwoord, mijnheer Aptroot.
De heer Ulenbelt (SP): Zo lang het onderzoek er niet is
geweest, ben ik niet van plan om dat woord terug te
nemen, omdat wij nu niet weten of het zakkenvullerij is
of zwijggeld. Beide zijn verwerpelijk. Ik wil dat uitgezocht
hebben. Er schijnt hier een meerderheid te zijn die dat
onderzoek niet wil. Ik zie mij dus nu niet genoodzaakt om
dat woord terug te nemen.
De voorzitter: Even één moment. U kunt nog een paar
keer heen en weer gaan pingpongen, maar dat lijkt mij
niet verstandig. Blijkbaar krijgt u niet het antwoord dat u
wilt, mijnheer Aptroot. Ik geef u nog even het woord,
maar wij gaan niet een kwartier lang heen en weer.
De heer Aptroot (VVD): Voorzitter, u hebt gelijk. Ik
begrijp dat de heer Ulenbelt nu wel zijn ontkenning
intrekt, dat hij het heeft gezegd. Als hij dan nog zijn
excuses aan de heer Wilders aanbiedt voor het feit dat
hij hem beschuldigde van opmerkingen die hij zelf heeft
gemaakt, is hij nog een béétje iemand die staat voor wat
hij zegt, en die er eerlijk voor uitkomt als hij een keer de
mist ingaat.
De voorzitter: De heer Ulenbelt, en dan gaat de minister
verder.
De heer Ulenbelt (SP): Ik heb twee weken geleden
gesproken met de heer Ramekers en wij hebben het over
zakkenvullen gehad. Hij kon zich heel goed voorstellen
dat het zo werd genoemd.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Met alle respect;
daar gaat het hier niet om. Het gaat erom dat u, daar
staande, ontkend hebt dat u twee weken geleden het
begrip ″zakkenvuller″ gebruikt hebt. Minister Donner

4 maart 2009
TK 59

59-4797

Donner
heeft de Handelingen erbij genomen en gezegd: dat is
helemaal niet waar; u hebt het wel gezegd. Daar gaat het
om. En daarom vraagt de heer Aptroot nu: klopt het? U
krijgt nu de gelegenheid om wat u zojuist gezegd hebt,
terug te trekken. Dat is het enige wat gevraagd wordt.
Over uw kwalificaties en over de vraag of de heer
Ramekers het goedvindt, of de vraag of uw schoonmoeder of uw dochter het goedvinden, daar gaat het nu niet
om. Het gaat erom wat u daar gezegd hebt, en dat het
niet klopt met wat in de Handelingen staat.
De voorzitter: Mijnheer Ulenbelt, voor de laatste maal
op dit punt. Daarna gaat de minister verder.
De heer Ulenbelt (SP): Als het in de Handelingen staat,
zal ik het ongetwijfeld hebben gezegd.
De voorzitter: De minister vervolgt zijn betoog.
Minister Donner: Er is dáárom ook geen reden voor een
onderzoek, omdat de heer Ulenbelt beweert dat het gaat
om een gedwongen ontslag, terwijl in dit geval sprake is
van ontslag op eigen verzoek. In die omstandigheden is
er geen aanleiding voor de vraag of een ontslag terecht
of onterecht is. Het ontslag was op eigen verzoek. Het is
van tevoren aangekondigd en vervolgens ingediend. Dan
is er geen reden om onderzoek te doen. Dat het gaat om
een Kroonbenoeming is inderdaad een relevant gegeven.
Dat zou des te meer reden zijn om te beoordelen hoe
men daarover spreekt, en over degenen die door de
Kroon in een functie zijn benoemd. Er is echter geen
reden om te constateren dat er aanleiding is voor een
onderzoek, nadat eerst op verzoek van en na raadpleging
van het productschap en de organisaties daarin, de
herbenoeming is geregeld en vervolgens het ontslag is
aangenomen. In die zin kan de regering, ook als de
Kamer dat vraagt, niet vrijelijk beslissen om onafhankelijke onderzoeken te doen naar het functioneren van
andere bestuursorganen. Het gaat er minder om dat ik
de motie ontraad, dan om het gegeven dat de regering
in de motie wordt verzocht om iets te doen wat zij niet
kan doen.
Er is een vraag gesteld over de Code Goed Bestuur. Ik
constateer dat die op dit moment zelfs nog niet in de
besluitvorming is aangewezen en nog geen publiekrechtelijke status heeft, maar wel door de verschillende
productschappen en bedrijfsorganisaties wordt nageleefd. Dat is ook gebeurd met het besluit dat door de
verschillende procedures is gegaan.
De heer Fritsma kwam tot de conclusie dat de PBO’s
moeten worden afgeschaft. De Kamer heeft nog onlangs,
minder dan enkele maanden geleden, hierover gesproken en besloten. Als de wetgever iets besluit, kan daar
niet op een achternamiddag op teruggekomen worden.
Hij vroeg vervolgens hoe ik een en ander in de toekomst
kan voorkomen. Een- en andermaal heb ik gezegd dat de
minister niet is belast met preventief toezicht op de
besluitvorming van de organisaties, hij is zelfs niet belast
met het toezicht op de bedrijfslichamen, die heeft de
wetgever in zijn wijsheid gelegd bij de Toezichtkamer van
de SER. De minister is belast met de bevoegdheid om zo
nodig besluiten te vernietigen, maar dan moet het wel
gepast zijn, nadat ik eerst respect heb getoond voor de
wijze waarop de verschillende instanties die de wetgever
heeft aangewezen, hebben gefunctioneerd. Men mag
tenslotte van andere bestuursorganen verwachten wat

Tweede Kamer

Ontslagvergoeding voorzitter
Productschap Vee en Vlees

men van democratische vertegenwoordigende organen
mag verwachten, namelijk dat als de wetgever een
procedure heeft geregeld, men in eerste instantie
vertrouwen moet hebben dat die procedure ook zal
werken. Dat heeft zij in dit geval gedaan en dan kan men
vervolgens niet zeggen: maar in de voorfase zijn een
paar foute stappen genomen en nu willen wij kijken hoe
wij die nog kunnen voorkomen. Daarvoor hebben wij nu
juist de regeling ingericht.
De heer Aptroot constateert dat er geen inhoudelijke
controle is. Nee, de wetgever heeft bewust gekozen voor
een bepaalde inrichting, wat eigen is aan deze vorm van
democratie. Niet alles wordt democratisch besloten door
gekozen vertegenwoordigers, er zijn andere vormen van
democratie die men heeft in de verenigingsvergadering
en anderszins. Ieder orgaan heeft naar zijn eigen aard
zijn eigen vorm van democratische besluitvorming, ook
de bedrijfschappen. Zo heeft de wetgever dat ingericht
en zo functioneert dat al een hele tijd. Dat is niet minder
democratisch dan andere vormen. Het is niet zo dat er
maar één wijze van democratie is. Nee, democratie is:
hoe worden betrokkenen bij de besluitvorming georganiseerd. Dat is hier gedaan op deze wijze. Wij hebben er
uitvoerig over gediscussieerd dat het juist niet zou
passen om bij deze organisatie en deze besluitvorming
one-man-one-vote toe te passen, wat voor andere
besluiten de meer democratische vorm van controle is.
Er is niet één begrip democratie waar iedere vorm en
iedere organisatie aan getoetst kunnen worden.
De heer Aptroot (VVD): U zegt dat ″wij″ hebben besloten
dat dit een passende vorm van democratie is. Daarmee
bedoelt u neem ik aan de regering en de meerderheid in
de Kamer, maar niet wij allen. Wij vinden dit geen
passende democratie, maar daarover hebben wij vaker
gesproken. Daarover blijven wij van mening verschillen.
Minister Donner: Mijnheer Aptroot, ik spreek u aan als
lid van deze Kamer. Als lid van deze Kamer heeft u
besloten zoals ik het zeg. U heeft hier uw eigen
procedures over hoe de leden van de Kamer besluiten,
dat is bij meerderheid, waarmee ook de minderheid
gebonden is door de besluitvorming van de meerderheid. Die kan niet blijven volhouden dat zij het daar niet
mee eens is. Ik verwijs u naar Van der Pot-Donner.
De heer Aptroot (VVD): ″Wij″ is juridisch de meerderheid, maar dat betekent niet dat ik niet kan zeggen dat ik
het daar niet mee eens ben. Maar ik besef dat ik tot nu
toe wat dat betreft tot een minderheid in de Kamer
behoor. De meerderheid besluit en dan gaat het ook zo,
wat ook goed is. Maar op dit onderdeel hadden wij graag
een ander besluit gezien.
Minister Donner: Dat zal ik niet ontkennen. U laat niet na
om dat te benadrukken. Blijft het feit dat, als het besluit
is genomen door de wetgever, de Kamer heeft besloten,
en als lid van deze Kamer bent u het met dat besluit
eens en zult u het vermoedelijk ook moeten verdedigen.
Verder heeft de heer Aptroot gezegd dat het bestuur er
nog zit. Dat klopt. Wij hebben in de wet geregeld hoe dat
functioneert wat betreft de productschappen. De wijze
waarop dit loopt zal uiteindelijk zijn consequenties
hebben. En ook daar heb ik vertrouwen in, zoals ik in
veel dingen die de wetgever doet, vertrouwen heb. Als

4 maart 2009
TK 59

59-4798

Donner
minister heb ik er alle vertrouwen in dat als de wetgever
het gedaan heeft, het dan ook zo behoort te zijn.
Ik ben in feite al ingegaan op de opmerking van
mevrouw Smeets over de Code Goed Bestuur; in ieder
bestuur komt het voor dat er zaken zijn die men liever
anders had gezien. Ook gelet op de wijze waarop in het
onderhavige geval uiteindelijk de besluitvorming is
gepubliceerd, meen ik dat dit wel het geval is. In die zin
is het een voortdurend proces. Ik constateer met zekere
vreugde dat het bestuur, nadat het via de SER de
besluitvorming terug had gekregen, ten volle teruggekomen is. Als het juist zou zijn dat het hierbij ging om
geheim gehouden bepalingen, zoals de heer Ulenbelt
stelt, dan had het bestuur die ook geheim kunnen blijven
houden. En ook dat heeft het niet gedaan. Het heeft het
gewoon verder doorgezet. In die zin constateer ik dat het
ook daar heeft gefunctioneerd. Hoezeer er ook gezegd
kan worden dat er wat aanloopproblemen zijn bij de
toepassing van de Code Goed Bestuur, betekent dit nog
niet dat wij niet volgens het goede oude Nederlandse
gezegde ″eind goed, al goed″ mogen constateren dat het
ook hierbij gewerkt heeft.
Aanneming van de motie van de heer Ulenbelt
ontraad ik omdat ik meen dat het staatsrechtelijk niet
behoort en ook niet zou kunnen dat de regering
onderzoek doet naar het functioneren van andere
bestuursorganen.
In de motie van de heer Aptroot wordt, mede naar
aanleiding van de afvloeiingsregeling voor de voorzitter
van het onderhavige productschap, de regering verzocht
om voorstellen aan de Kamer voor te leggen om de
publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie op te heffen. Ook
aanneming van die motie moet ik ontraden, omdat als de
Kamer deze motie zou aanvaarden, de logische
consequentie is dat, gelet op het feit dat er ook enige
discussie is over een afvloeiingsregeling voor een
burgemeester, hier gezegd wordt dat er per 1 juli ook een
voorstel moet liggen om de Gemeentewet op te heffen.
De heer Ulenbelt (SP): Ik heb een vraag over de rol van
de Toezichtkamer. Die krijgt op een gegeven moment
kennis van de inhoud van de regeling en stuurt op
9 december een brief met als strekking: je kunt het wel
regelen, maar het moet in een verordening geregeld
worden. Dan komt er een keurige verordening. Vervolgens zegt de Toezichtkamer op 16 januari dat de inhoud
van de verordening niet deugt. Er zijn mensen die
zeggen: welke onzichtbare hand zit hierachter? De
Toezichtkamer kent de inhoud en zegt dat die moet
worden opgeschreven in een verordening. Het productschap doet dat, maar krijgt later te horen dat de inhoud
niet deugt. Het is toch raar dat een toezichthouder dat
niet integraal beoordeelt?
Minister Donner: Zo zijn er in ons leven onzichtbare
handen, ook in het leven van de Staat.
De heer Ulenbelt (SP): Dan zijn we dus nog verder van
huis. Dan hebben we dus niet alleen geen transparantie
in de productschappen; binnen de Staat is er ook nog
een onzichtbare hand, waarschijnlijk uw hand.
Minister Donner: Daar hebben we ministers voor: om
ervoor te zorgen dat het systeem goed werkt. Het
systeem heeft goed gewerkt.

Tweede Kamer

Ingekomen stukken

De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de minister voor de verstrekte
inlichtingen en de leden voor hun inbreng. Aanstaande
dinsdag zullen wij waarschijnlijk stemmen over de
moties die in dit debat zijn ingediend.
Sluiting 21.30 uur
©
Lijst van ingekomen stukken, met de door de
Voorzitter ter zake gedane voorstellen:
©
De volgende brieven
Toezending geannoteerde agenda voor de Eurogroep en
Ecofinraad van 9 en 10 maart 2009 - 21501-07-649
minister van Financiën, Bos W.J. - 2 maart 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Geannoteerde agenda van de informele bijeenkomst van
staatshoofden en regeringsleiders van 1 maart 2009 21501-20-417
minister van Buitenlandse Zaken, Verhagen M.J.M. 26 januari 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Geannoteerde agenda van de Raad voor Concurrentievermogen 5 en 6 maart a.s. - 21501-30-200
minister van Economische Zaken, Hoeven van der M.J.A.
- 27 februari 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Nederlandse inzet e-Health conferentie - 22112-814
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Klink A.
- 17 februari 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Uitvoering motie-Poppe/Boelhouwer over gegaste
containers - 22343-224
minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer, Cramer J.M. - 27 februari 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Reactie op motie-Van Dam c.s. inzake vergunningverlening mobiele communicatie 2,6 GHz - 24095-233
staatssecretaris van Economische Zaken, Heemskerk F. 27 februari 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Verslag en resultaten ESA Ministersconferentie 24446-45
minister van Economische Zaken, Hoeven van der M.J.A.
- 27 februari 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Regeling liggend vervoer - 25847-77
staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
Bussemaker M. - 2 maart 2009
Rondgezonden en gepubliceerd
Uitstel resultaten vergelijkend onderzoek TX-keurmerk 25847-78

4 maart 2009
TK 59

59-4799