Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

27 625

Waterbeleid

Nr. 663

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 januari 2024
Met deze brief wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van
zaken en ontwikkelingen die betrekking hebben op het waterdomein.
Daarnaast wordt met deze brief invulling gegeven aan een aantal moties
en toezeggingen. In deze brief komen de volgende onderwerpen aan bod:
1. Hoogwater en wateroverlast
2. Uitvoering maatregelen Kaderrichtlijn Water door Rijkswaterstaat
3. Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH)
4. Grondwater
5. Borging Water en Bodem Sturend
1. Hoogwater en wateroverlast
De afgelopen weken hebben we te maken gehad met hoogwater in de
rivieren en beken, een gestegen peil van het IJsselmeer en Markermeer,
en wateroverlast op verschillende plaatsen in Nederland. Dit is ontstaan
door een combinatie van factoren:
– Veel neerslag, zowel in ons land als de buurlanden, waardoor de
bodem is verzadigd en alle extra neerslag moest worden afgevoerd;
– als gevolg daarvan hoogwater in de rivieren zoals Maas en Rijn en
beeksystemen die afvloeiden naar ons land;
– én harde wind vanuit een ongunstige richting waardoor het water
opgestuwd werd; op zee en het IJsselmeer en Markermeer. Daardoor
konden we het water minder snel kwijt op zee en kwam het water op
sommige plekken extra hoog te staan, bijvoorbeeld langs het
Markermeer.
Veel Nederlanders hadden last van de grote hoeveelheid water. Er waren
beelden van ondergelopen kelders en wateroverlast op straat. Deze
situatie heeft tot schade geleid en wellicht ook tot zorgen en dat is
vanzelfsprekend enorm vervelend voor deze mensen.

kst-27625-663
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

1

Voor de waterveiligheid geldt dat deze niet in het geding is geweest. Dat
komt doordat de waterbeheerders de juiste maatregelen hebben
genomen en doordat in het verleden de juiste keuzes zijn gemaakt.
Waterschappen en Rijkswaterstaat hebben knap werk verricht door de
situatie continu te monitoren en preventieve maatregelen te nemen waar
nodig, bijvoorbeeld door de inzet van piekbergingen om regenwater te
bufferen.
Bij de (bijna) overstroomde kades zijn zandzakken geplaatst. Dit was ook
het geval bij het Markermeer. Daar zijn kades overgelopen door een
samenloop van veel water, hoog peil, harde oostenwind en niet of lastig
kunnen spuien of afpompen. Rijkswaterstaat heeft het peil in het najaar
tijdig op winterpeil gebracht. Toch stond het gemiddelde peil van het
Markermeer sinds de aanleg nog nooit zo hoog. Het ging hier om
buitendijks gebied, waarbij het altijd belangrijk is dat bewoners zich
bewust zijn van de risico’s en dat ze zich daarop moeten voorbereiden. De
ervaring met de wateroverlast in Limburg tijdens de zomer van 2021 is dat
mensen in Limburg die voorbereid waren, 30 tot 40% minder schade
hadden. Ook de uiterwaarden van rivieren zijn in de afgelopen weken
overstroomd. Dat is waar deze gebieden voor zijn bedoeld: om extra
water af te voeren of op te vangen als dat nodig is. De maatregelen die in
Ruimte voor de Rivier zijn genomen hebben bijgedragen aan het kunnen
afvoeren en bergen van het water.
In Bosscherveld bij Maastricht is een gat in een overlaat ontstaan. De staat
van deze overlaat was recent geïnspecteerd. Er was daarom geen
aanleiding te denken dat er problemen zouden ontstaan. Na het ontstaan
van de schade aan de overlaat zijn de bewoners van de nabijgelegen
woonboten gelijk geëvacueerd en opgevangen door de veiligheidsregio.
Een zeer vervelende gebeurtenis voor de bewoners van de woonboten en
van de losgeraakte woonboot in het bijzonder. Rijkswaterstaat heeft de
overlaat zo snel mogelijk hersteld met hulp van Defensie en zal nog
onderzoeken hoe situatie heeft kunnen ontstaan en hoe een van de
woonboten heeft kunnen losraken.
De afgelopen weken laten vooral zien hoe belangrijk het is om op tijd de
juiste keuzes te maken, zodat we voorbereid zijn op de toekomst. We
plukken nu de vruchten van verstandige beleidskeuzes uit het verleden.
Denk aan het programma Ruimte voor de Rivier, waardoor we meer
ruimte hebben gecreëerd om grote hoeveelheden water af te voeren. Of
denk aan de aanpak van de dijkversterkingen in het kader van het
Deltaplan Grote Rivieren (direct na de hoogwaters van 1993 en 1995): toen
is er in zeven jaar 900 kilometer aan dijken versterkt.
Om in een watersysteem te anticiperen op klimaatverandering van de
toekomst is het nodig dat er ver vooruit wordt gekeken. Het beleid moet
steeds gericht worden op die lange termijn aan de hand van de nieuwste
inzichten. Daarom maken we bij het ontwerpen van onze dijken in het
Hoogwaterbeschermingsprogramma en ons riviersysteem gebruik van de
meest actuele klimaatscenario’s. We ontwerpen onze riviersystemen en
dijken op nog veel hogere afvoeren dan we nu hebben gezien. Ook
werken we aan kennisontwikkeling over de houdbaarheid van de huidige
strategieën en over de alternatieven voor de lange termijn. Dit doen we in
het Kennisprogramma Zeespiegelstijging en in het programma Integraal
Riviermanagement. U bent hier eind 2023 via meerdere brieven over
geïnformeerd.
Water houdt zich niet aan grenzen. Daarom werken we ook nauw samen
met andere landen. Hieronder valt de samenwerking in de internationale
riviercommissies van bijvoorbeeld de Rijn en Maas, waar hoogwater een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

2

belangrijk onderwerp is en de samenwerking in het recent opgestarte
samenwerkingstraject met België en Duitsland over overstromingsrisicobeheer en waterbeschikbaarheid in grensoverschrijdende regionale
wateren, dat voortvloeit uit de Beleidstafel wateroverlast en hoogwater.
Om beter zicht te hebben op kwetsbaarheden in het regionale watersysteem is het belangrijk dat we in samenwerking met provincies,
waterschappen en gemeentenbovenregionale stresstesten uitvoeren. In
een bovenregionale stresstest kijken we naar een zeer extreme neerslagsituatie, en wat daarmee gebeurt in het hele watersysteem. Zo worden
mogelijke knelpunten in beeld gebracht. Dit hebben we met alle partners
afgesproken bij de Beleidstafel wateroverlast en hoogwater.
Voor Nederland is het cruciaal dat we onze schaarse ruimte slim benutten.
Dat begint bij het rekening houden met het water- en bodemsysteem bij
alle activiteiten en ontwikkelingen in de fysieke ruimte, zoals beschreven
in de Water en bodem sturend brief1. Om goed af te wegen waar wel en
niet te bouwen, stellen we samen met BZK een ruimtelijk afweegkader op.
Dit kader geeft inzicht in de kwetsbaarheden van gebieden als het gaat om
het risico op overstromingen, wateroverlast, beperkingen in de drinkwatervoorziening en/of bodemdaling. Ook is het belangrijk op welke manier
wordt gebouwd. De landelijke Maatlat voor een groene en klimaatadaptieve gebouwde omgeving geeft aan wat het Rijk onder klimaatadaptief
bouwen en inrichten verstaat. Het geeft medeoverheden en de
bouwsector handvatten over hoe klimaatadaptief in te richten en te
bouwen. Verder is van belang dat we nu werken aan het reserveren van
ruimte voor toekomstige dijkversterkingen. Ook is het niet verstandig om
te bouwen in de uiterwaarden en in kwetsbare buitendijkse gebieden. Het
belang hiervan is de afgelopen weken bewezen.
2. Uitvoering Kaderichtlijn Water
Met de eerdere Kamerbrief Voortgang Kaderrichtlijn Water (KRW)
(Kamerstukken 27 625, nr. 661) is de Kamer geïnformeerd over de
voortgang van de uitvoering van de KRW. Hierbij is het Landelijk
dashboard KRW-maatregelen 2023 gedeeld, dat de stand van zaken
weergeeft op basis van de uitgevoerde inventarisatie begin 2023. In de nu
voorliggende brief wordt specifiek ingegaan op de realisatie van de
KRW-maatregelen door Rijkswaterstaat (RWS).
RWS voert voor de Rijkswateren KRW-maatregelen uit ter verbetering van
de ecologische waterkwaliteit in drie planperioden van zes jaar. In totaal
worden door RWS 550 maatregelen uitgevoerd in en langs de grote
wateren. Voorbeelden van KRW-maatregelen zijn nevengeulen, natuurvriendelijke oevers en vispassages in het rivierengebied. In de derde en
laatste planperiode zijn 146 nog resterende maatregelen opgenomen.
Dit KRW-uitvoeringsprogramma van RWS kent in de uitvoering nog
meerdere risico’s. Enerzijds vanwege de complexiteit van de resterende
maatregelen, anderzijds vanwege de beperkte tijd die resteert.
Bevindingen Horvat & Partners
RWS heeft in 2023 gesignaleerd dat de projectbeheersing onvoldoende op
orde is. Daarbij is binnen RWS het signaal afgegeven dat het verwachte
benodigde budget groter is dan het beschikbare budget en een tijdige
uitvoering van de maatregelen onder druk staat. RWS heeft vervolgens
Horvat & Partners gevraagd de planningen en de financiële prognoses
1

Kamerstukken 27 625, nr. 592

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

3

van de KRW-maatregelen door RWS te onderzoeken. Deze rapporten
ontvangt u hierbij.
Door middel van steekproeven is door Horvat & Partners de betrouwbaarheid van financiële kosteninschattingen en de planning van meerdere
projecten beoordeeld. De uitgevoerde steekproeven bevestigen dat de
projectbeheersing nog niet op orde is en dat bijsturing nodig is.
Financiële prognoses, planning en scope
Horvat & Partners signaleert voor de uitvoering van de KRW maatregelen
een indicatieve budgetspanning van ruim € 133 mln. ten opzichte van het
beschikbare budget € 651 mln. Hierbij wordt een bandbreedte van
+/– € 109 mln. gehanteerd2, Er is geen exacte budgetspanning te geven
op basis van de steekproeven. De planningen van een groot deel van de
projecten gaan uit van een uitvoering van de KRW-maatregelen in de
tweede helft van 2027. Dit betekent een groot aantal maatregelen die in
uitvoering zijn vlak voor de deadline. Ook zijn er planningen die nu
uitgaan van uitvoering in 2028 of later, waarmee niet wordt voldaan aan
de verplichtingen uit de Kaderrichtlijn. Voor wat betreft de scope van de
opgave komt de omvang van de maatregelen in de plannen niet altijd
overeen met de verplichte maatregel volgend uit de Stroomgebiedbeheersplannen. Daarbij kan een grotere opgave zijn meegenomen of is de
opgave niet volledig herleidbaar in de plannen.
Aanbevelingen
Horvat & Partners doet aanbevelingen om bij te sturen en de realisatie te
versnellen. Allereerst de aanbeveling voor het versterken van de
projectbeheersing waarbij er aandacht moet zijn voor de risicobeheersing,
het toetsen van producten en het actualiseren van verouderde ramingen.
De aanbeveling is gedaan om besparingsopties te inventariseren
bijvoorbeeld door de scope te expliciteren en waar het kan te verkleinen.
Op het onderdeel scope is de aanbeveling om de governance en het
beheer op de scope te versterken, waaronder het sturen op een eenduidig
kader voor het vastleggen van alle opgaven om discrepanties te
voorkomen.
Versnelde aanpak uitvoering KRW-maatregelen RWS
De bevindingen van RWS en de conclusies van de onderzoeken maken
een versnelde aanpak noodzakelijk. RWS heeft de eigen werkwijze kritisch
beoordeeld, heeft bijgestuurd in het uitvoeringsprogramma en aanpassingen zijn op korte termijn voorzien om tot een versnelde aanpak te
komen. Deze versnelde aanpak wordt gekenmerkt door robuuster sturen,
slimmer organiseren en voorspelbaar rapporteren.
Robuuster sturen en slimmer organiseren
Er wordt gestuurd op een versnelde en beheerste afronding van de
planuitwerkingen met het oog op het versneld – voor zover mogelijk al
begin 2024 – naar de realisatie brengen van de maatregelen. Dit betekent
onder andere het vereenvoudigen van de procesroute voor planstudies. Er
wordt beoordeeld of het «losknippen» van KRW-maatregelen uit integrale
gebiedsontwikkelingen ten gunste kunnen komen van het sneller
2

De budgetspanning betreft het verschil tussen het beschikbare budget voor de KRW maatregelen per 31 augustus 2023 en de prognose afgegeven door Horvat & Partners. De bedragen
van de twee rapporten kunnen niet bij elkaar worden opgeteld. Horvat & Partners heeft een
prognose met daarbij een gecombineerde bandbreedte van 109 mln. afgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

4

uitvoeren van de KRW-maatregelen. Daarnaast wordt gekeken naar het
maximaal inzetten van juridische instrumenten voor grondbeschikbaarheid. Met de markt wordt een strategie ontwikkeld om zoveel
mogelijk te kunnen versnellen (mogelijkheden in aanbestedingsprocedures) en piekbelasting te voorkomen. Ook de bijdrage die andere
programma’s leveren aan de KRW-doelstellingen wordt in beeld gebracht.
Voorspelbaar rapporteren
Dit betekent onder andere dat risico’s tijdig worden aangekaart en er
realistische risicoreserveringen worden aangelegd. Dat wordt bijgestuurd
om te zorgen dat de cijfers in rapportages kloppen, dat binnen de
projecten vanuit dezelfde werkwijze wordt geopereerd en dat door
uitwisseling tussen de projecten wordt geleerd. Zowel de begroting als de
verantwoording tussentijds en achteraf zullen helder en transparant
plaatsvinden. Daarbij worden discrepanties in scope gecorrigeerd en
actuele ramingen vastgelegd.
De nu gesignaleerde budgettaire spanning, uitgaande van een grote
onzekerheidsmarge op basis van de steekproeven van Horvat & Partners,
wordt verder onderzocht (o.a. om ramingen te actualiseren en de
brandbreedte te verkleinen), om vervolgens een besluit te kunnen nemen.
Daarbij wordt ook gekeken naar besparingsmogelijkheden conform de
aanbevelingen van Horvat & Partners. Hierbij geldt dat een eventueel
restant van de gesignaleerde budgettaire spanning dient te worden
ingepast in het Deltafonds. De Kamer wordt geïnformeerd als er sprake is
van nieuwe ontwikkelingen op dit onderwerp.
De opgave is nog groot. Met deze versterkte aanpak heeft RWS de eerste
stappen gezet en houdt RWS zicht op de opgave.
3. Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH)
Voor een aantal moties en toezeggingen met betrekking tot VTH rond
lozingen wordt hieronder de stand van zaken gemeld.
Motie Beckerman (Kamerstukken 29 684, nr. 255): de BBT-systematiek
Met de motie van het lid Beckerman wordt de regering verzocht
onderzoek te doen naar of de systematiek voor het vastleggen van de
Beste Beschikbare Technieken (BBT) toereikend is voor het beschermen
van het Waddengebied.
Een hoog beschermingsniveau van milieu en gezondheid is het
uitgangspunt van de Richtlijn industriële emissies en van Nederlandse
wetgeving. BBT zijn door de EU vastgesteld in BBT-documenten. Een
vergunningverlener moet de BBT-conclusies gebruiken bij het bepalen van
BBT per bedrijfstak. BBT is niet de enige tool voor het beschermen van het
Waddengebied en andere oppervlaktewateren: het is één van de criteria
op grond van artikel 8.9, lid 1, van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)
waaraan een vergunningsaanvraag moet voldoen.
De definitie van BBT staat onder de begrippen van bijlage A van de
Omgevingswet. «Beste» omvat de meest doeltreffende technieken voor
het bereiken van een hoog niveau van bescherming van het milieu. Dit om
emissies van een bedrijf te voorkomen. Als dit niet mogelijk is, moet het
bedrijf de emissie zoveel mogelijk beperken. «Beschikbare» omvat
technieken die technisch en economisch haalbaar zijn voor die bedrijfstak,
en die bedrijven kunnen toepassen. De techniek moet redelijkerwijs in
Nederland of in een ander land verkrijgbaar zijn. Het begrip «technieken»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

5

is ruim. Hieronder vallen 1) de toegepaste technieken 2) ontwerp, bouw
en ontmanteling van de installatie en 3) onderhoud en bedrijfsvoering van
de installatie.
De BBT-conclusies bestaan uit een range van emissieniveaus, waardoor
de Richtlijn industriële emissies beoordelingsruimte geeft aan het
bevoegd gezag om te bepalen wat BBT is voor een individueel bedrijf.
Locatiespecifieke milieuomstandigheden en verschillen in beleidsambities
per gemeente of regio kunnen leiden tot verschillende uitkomsten. Een
vergunningverlener vertaalt de BBT-conclusie naar een emissiegrenswaarde in de vergunning. Het bevoegd gezag kan zo nodig een strengere
emissiegrenswaarde opleggen. Dat staat in artikel 8.30 van het Bkl.
Het bevoegd gezag heeft dus beoordelingsvrijheid bij het uitvoeren van
de BBT-toets. Het bevoegd gezag mag die beoordelingsvrijheid zo invullen
dat zij alleen nog de best presterende BBT als referentiepunt accepteert
voor het bepalen van een daaraan verbonden emissiegrenswaarde. Uit de
gegevens bij de aanvraag moet dus blijken dat het aangevraagde
alternatief het milieuvriendelijkste alternatief is dat nog redelijkerwijs van
het bedrijf verlangd kan worden.
Bij de aanvraag om een omgevingsvergunning moeten bedrijven
aantonen dat ze alle preventieve maatregelen nemen. Hierbij moeten ze in
ieder geval BBT toepassen.
Bedrijven moeten aantonen waarom een emissiegrenswaarde die aan de
onderkant ligt van wat toepasbaar zou kunnen zijn (de zogeheten BAT-AEL
range), voor hen niet haalbaar is. Dit doen ze door inzicht te geven in de
mogelijke toe te passen alternatieve technologie, technieken en maatregelen. Dit volgt uit artikel 7.27, onder a, onderdelen 6o en 9o van de
Omgevingsregeling.
Het Nederlandse emissiebeleid is een robuust systeem dat uitgebreide
mogelijkheden kent om kritisch te kijken naar emissies van afvalwater en
hier voorwaarden aan te stellen in de vergunning. Het lozingenbeleid is
toereikend om de functies van het oppervlaktewater (zoals het Waddengebied) te beschermen. Er is daarom geen reden om dit stelsel op dit
moment te evalueren. Uiteraard valt of staat het beleid met vergunningen
die zo scherp en actueel zijn. Dat is dan ook de reden dat alle relevante
vergunningen moeten worden bezien en waar nodig herzien. De motie
wordt hiermee beschouwd als afgedaan.
Toezegging PFAS-vergunningen
In de Kamerbrief van 25 oktober 2023 (Kamerstukken 35 334, nr. 284) is
conform een eerder aangenomen motie3 een geanonimiseerd overzicht
opgenomen van de op dit moment bekende en vergunde PFAS-emissies.
Tijdens het commissiedebat Leefomgeving op 26 oktober 2023 is
toegezegd de Kamer te informeren over de namen van bedrijven aan wie
de gemelde PFAS-vergunningen zijn verleend.4 Dit overzicht vindt u
hieronder.

3
4

Kamerstuk 35 334, nr. 240.
Toezegging aan het lid Haverkort, (TZ202311-020).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

6

Tabel 1: Overzicht van Vergunningen en/of maatwerkbesluiten met lozingseisen voor PFAS.

Omgevingsdienst

Waterschap

Naam bedrijf

Vergunningverlenende instantie

Korenet

Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid

ATM

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

SABIC

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Tata Steel NL Tubes

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Stahl Europe

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

OBM West

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

OBM Noord en Oost

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

KLM (service engine)

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Carbogen Amcis

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Schiphol

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Milieupark Oost 2 – Milieutechniek De Vries & Van
de Wiel B.V. | Milieupark ’t Oost

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Dow Benelux BV

DCMR Milieudienst Rijnmond

Delrin Netherlands BV

DCMR Milieudienst Rijnmond

Chemours Netherlands BV

DCMR Milieudienst Rijnmond

Sarpi Netherlands B.V.

Omgevingsdienst Regio Nijmegen

PFOS Bassins beheersmaatregel Wet bodembescherming

Hoogheemraadschap van Rijnland

DTOP Schiphol tijdelijke opslag grond

Hoogheemraadschap van Rijnland

Evides Schiphol onttrekking beheersmaatregel Wet
bodembescherming

Hoogheemraadschap van Rijnland

Sierra platform 2 Schiphol lozing grondwatersanering

Hoogheemraadschap van Rijnland

Brandweer Post Rijk Schiphol lozen grondwatersanering

Hoogheemraadschap van Rijnland

Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

HVC

Waterschap Hollandse Delta

Diverse grondwaterbemalingen

Waterschap Hollandse Delta

Prorail Kijfhoek

Waterschap Hollandse Delta

AVR

Waterschap Rijn en IJssel

Tennet TSO

Waterschap Rijn en IJssel

Iseldoks

Waterschap Rijn en IJssel

Bellegoor

Waterschap Rijn en IJssel

Unibouw

Waterschap Aa en Maas

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

7

RWS

Naam bedrijf

Vergunningverlenende instantie

Chemours Netherlands BV

Rijkswaterstaat

Mineralz Maasvlakte BV

Rijkswaterstaat

Evides NV

Rijkswaterstaat

Derde Merwedehaven BV

Rijkswaterstaat

Neste Netherlands BV

Rijkswaterstaat

Motie Kröger: Inventariseren van alle lozingsvergunningen
In de eerder aangehaalde voortgangsbrief over de KRW is meegedeeld dat
u nog separaat geïnformeerd zou worden over de invulling van de motie
van het lid Kröger c.s.5 Deze motie roept op om samen met lokale
bevoegde gezagen te onderzoeken of alle vergunde lozingen niet optellen
tot een zwaardere milieulast dan wat mag volgens de KRW.
Zoals in het tweeminutendebat van 28 september 2023 al is aangegeven
kon niet alles wat de motie verzoekt, toegezegd worden. Wel is daar
aangegeven dat met het KRW-impulsprogramma ingezet wordt op het
KRW-proof maken van directe en indirecte lozingen, door steviger inzet op
vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Inmiddels is VNO-NCW in samenwerking met het KRW-impulsprogramma
een Actieprogramma KRW bedrijfsleven gestart, gericht op het informeren
van het bedrijfsleven over de KRW-verplichtingen, het ondersteunen van
het bedrijfsleven bij het uitvoeren van een KRW-scan per bedrijf en hulp
bij het opstellen van plannen van aanpak ter vermindering van emissies.
Ook zijn diverse waterschappen inmiddels gestart met het actualiseren
van hun vergunningenbestanden. De Unie van Waterschappen werkt aan
een overzicht van de stand van zaken bij alle waterschappen; het
interprovinciaal overleg doet hetzelfde voor de omgevingsdiensten voor
wat betreft hun rol als bevoegd gezag voor indirecte lozingen. Wanneer
deze overzichten beschikbaar zijn zal de Kamer daarover nader geïnformeerd worden. Hiernaast wordt de al langer lopende aanpak bij Rijkswaterstaat voor het actualiseren van lozingsvergunningen verder versneld.
Door middel van prioritering wordt ervoor gezorgd dat er na 2027 geen
vergunning is die KRW-doelbereik belemmert.
Waar de motie oproept om specifiek naar cumulatie van lozingen te kijken,
geldt dat dit een standaardonderdeel is van het beoordelingskader voor
lozingen. Bij vergunningverlening en bij de actualisatie van vergunningen
wordt het in regelgeving voorgeschreven Handboek Immissietoets
toegepast. Op grond daarvan wordt bij de beoordeling van een lozing ook
de achtergrondconcentratie meegenomen (waarin de effecten van andere,
bestaande lozingen al verdisconteerd zijn). Bovendien schrijft het
beoordelingskader voor – als aanvullende toets naast de KRW-toets – dat
resterende milieugebruiksruimte niet door één lozing kan worden
opgebruikt, maar dat deze steeds in stapjes van ten hoogste 10% mag
worden opgebruikt.
Het beoordelingskader, mits juist toegepast, garandeert daarmee dat alle
vergunde lozingen niet optellen tot een zwaardere milieulast dan wat
volgens de KRW mag. Om zeker te weten dat alle vergunningen zo actueel
mogelijk zijn worden alle relevante vergunningen de komende jaren
bezien – en waar nodig herzien.
De motie wordt daarmee beschouwd als afgedaan.
5

Kamerstukken 29 684, nr. 253

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

8

Dossieronderzoek: verleende vergunningen en handhavingstrajecten
Chemours
Bij de beantwoording van vragen van het lid Hagen c.s.6 op 14 september
2023 is aangegeven dat extra tijd nodig is om te komen tot een overzicht
van de verleende vergunningen en handhavingstrajecten bij Chemours.
Dit overzicht is inmiddels beschikbaar en is opgenomen in onderstaande
tabellen. In 2000 heeft het bedrijf ervoor gekozen om niet langer procesafvalwater direct op oppervlaktewater te lozen. Procesafvalwater wordt
vanaf die periode geloosd via de RWZI Dordrecht.
Tabel 2: Chemours vergunde directe lozing in Kg/jaar (bevoegd gezag nu RWS)
Jaar

PFOA (kg/jaar)

GenX (kg/jaar)

43.800
45.625
10.000
2
2

–
–
–
5
5

1979
1994
1998
2019
2022 (huidige
vergunning)

Kenmerk
ZH1979/10805
AWU/1994.136329I
AWU/98.16449I
RWS-2019/29398 I/M
RWS-2022/31317 I/M

Tabel 3: Chemours vergunden indirecte lozing in Kg/jaar (bevoegd gezag Provincie
Zuid-Holland)
Jaar > Stof

PFOA
GenX
6:2 FTS
PFBS
PFHxA
PFOS
PFHpA
PFNA
PFDA
PFunDA
PFPA
PFBA
Kenmerk

6

2013

2017

2018

2020

2021 (huidige
vergunning)

0
6400
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
2013023603

0
2035
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
D-171658300

0
140
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
999984313_
9999498456

0,4
20
0,5
0,002
0,003
0,002
0,002
0,003
0,005
0,005
0,005
0,021
999998499_
9999740157

0,4
2
0,5
0,002
0,003
0,002
0,002
0,003
0,005
0,005
0,005
0,021
999998499_
9999740157

Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 3647

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

9

Tabel 4: Chemours Handhavingstrajecten Rijkswaterstaat
Datum

Kenmerk

Soort brief

Toelichting

Status

28-01-2022

RWS-2022/2633

Waarschuwing

Naar aanleiding van twee ongewone
voorvallen waarbij procesafvalwater,
met PFAS-verbindingen, onvergund is
geloosd op het hemelwaterriool.
Vanwege genomen maatregelen
waarschuwing in combinatie met
strafrecht

Afgerond

8-9-2022

RWS-2022/27217

Voornemen last onder
dwangsom (LOD)

Herhaling heeft plaatsgevonden van
onvergunde lozing van procesafvalwater, met PFAS-verbindingen, via het
hemelwaterriool.

Afgerond

26-1-2023

RWS-2023/1570

Last onder dwangsom
(volgend op het voornemen
van 8-9-2022)

Zienswijze ingediend, na beoordeling
definitieve last onder dwangsom
opgelegd.

Loopt nog

21-9-2023

RWS-2023/38472

In kennis stelling

Herhaling plaatsgevonden binnen de
begunstigingstermijn van de last
onder dwangsom. Bestuursrechtelijk
brief gestuurd voor in kennis stelling.
Verder proces verbaal (strafrecht)
toegepast.

Afgerond

Tabel 5: Chemours Handhavingstrajecten Provincie Zuid-Holland
Jaar

Kenmerk

Soort brief

Toelichting

Status

2018

999978981_9999432236

Last onder dwangsom

Niet vergunde PFOA aangetroffen in
afvalwater

Afgerond

Dwangsom zevenmaal
verbeurd

PFOA aangetroffen in afvalwater

Afgerond

Last onder dwangsom

Niet vergunde TFA aangetroffen in
afvalwater

Bezwaarprocedure

2018/2019

2023

2213053_4982154

4. Grondwater
In juli 2023 is de motie Van Ginneken/Tjeerd de Groot (Kamerstukken
27 625, nr. 636) aangenomen die oproept om onderzoek te doen naar een
landelijke vergunningplicht en bij overwegend positieve onderzoeksresultaten zo snel als mogelijk een landelijke vergunningen-/meldplicht voor
alle grondwateronttrekkingen in te stellen.
Naar aanleiding van deze motie is een onderzoek uitgevoerd naar de
regelgeving voor grondwateronttrekkingen, om kunnen bepalen hoe een
landelijke vergunning- of meldingsplicht vormgegeven kan worden.
Hierbij is gekeken naar eventuele wijzigingen die voortkomen uit de
overgang naar de Omgevingswet en de regionale verschillen in regelgeving tussen waterschappen, zoals bijvoorbeeld vrijstellingen van
vergunning- of meldingsplicht. Ook is de waterschappen gevraagd in
hoeverre zij al voornemens zijn om het onttrekkingenbeleid aan te passen.
Bijgaand vindt u dit rapport ter kennisneming.
Uit dit onderzoek (zie bijlage) blijkt dat er, zowel binnen de Waterwet als
binnen de Omgevingswet, nu al veel mogelijkheden zijn om grondwateronttrekkingen te reguleren. Er worden echter door waterschappen veel
regionale vrijstellingen gegeven aan vooral de kleinere onttrekkingen,
bijvoorbeeld op de meet- en registratieplicht. Hierdoor ontbreekt een goed
beeld van de feitelijk onttrokken grondwatervolumes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

10

Er wordt nu een vervolgonderzoek opgestart om de uitvoerbaarheid van
een landelijke vergunning- of meldingsplicht te toetsen, aan de hand van
enkele scenario’s. De conclusies en aanbevelingen van het onderzoek naar
regelgeving worden hierbij betrokken. Dit onderzoek moet medio 2024 zijn
afgerond. Daarna kan besluitvorming over een landelijke vergunnings- of
meldingsplicht plaatsvinden. De Kamer zal via de brief voor het volgende
Commissiedebat Water in 2024 worden geïnformeerd over van de
voortgang.
5. Borging Water en Bodem Sturend
In de brief van 27 november jl. (Kamerstukken 27 625, nr. 659) bent u
geïnformeerd over de stand van zaken op het gebied van Water en Bodem
Sturend. Daarbij is als bijlage ook de Landelijke Strategie en Interbestuurlijke Uitvoeringsagenda 2023–2024 aan de Kamer toegestuurd. Die bevat
een meerjarige uitvoeringsstrategie en een korte termijn uitvoeringsagenda, en geeft een beeld van de voortgang op alle 33 structurerende
keuzes vanuit de «Water en bodem sturend» brief van november 2022
(Kamerstukken 27 625, nr. 592).
Conform de uitvoeringsstrategie is de laatste maanden hard gewerkt aan
een voorstel voor een voortrollende borgingskalender. Die is in december
in concept besproken met IPO, VNG, Unie van Waterschappen en de
overige deelnemers aan het Bestuurlijk overleg Water en Ruimtelijke
Ordening. Daarbij is gebleken dat nut en noodzaak van deze kalender
breed worden onderschreven. Tegelijk zijn er nog opmerkingen gemaakt
die moeten worden verwerkt. Het voornemen is om de definitieve
borgingskalender na een finale bespreking met de koepels later dit
voorjaar aan de Kamer toe te sturen als onderdeel van de voortgangsrapportage water en bodem sturend.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 625, nr. 663

11