Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2006–2007

31 045

Voorstel van wet van het lid Koşer Kaya tot
wijziging van de Wet arbeid en zorg in verband
met de uitbreiding van de duur van het
adoptieverlof bij interlandelijke adoptie

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

ALGEMEEN
1. Aanleiding voor het wetsvoorstel

Tijdfactor buitenlandverblijf
De huidige lengte van het collectief betaalde adoptieverlof is voor iedere
werknemer die een kind adopteert, dus per adoptiefouder, vier weken.
Vooral bij interlandelijke adopties neemt de procedure in het land van
herkomst van het te adopteren kind vaak enkele weken in beslag. Het
adoptieverlof, dat aaneengesloten moet worden opgenomen en dat er
speciaal is voor een periode van gewenning en hechting, wordt in de
huidige situatie vaak door beide ouders gebruikt om samen het kind op te
halen en het adoptieproces in het land van herkomst van het kind af te
handelen.
Naast het op gang brengen van het hechtingsproces is bij interlandelijke
adoptie verblijf in het buitenland dus een belangrijke tijdfactor, waarmee
in de geldende wet geen of onvoldoende rekening wordt gehouden. Het
voorliggende wetsvoorstel regelt dat bij interlandelijke adopties naast het
huidige adoptieverlof een aanvullend verlof van maximaal twee weken
opgenomen kan worden, opdat ouders het kind samen kunnen ophalen
en procedures in het land van herkomst kunnen afhandelen. Daarna
kunnen beide ouders – al dan niet gelijktijdig – adoptieverlof opnemen om
aan de nieuwe gezinssituatie te wennen en het hechtingsproces op gang
te laten komen.
Europa
De lengte van het Nederlandse adoptieverlof is in vergelijking met dat van
andere Europese landen vrij kort. In België, Frankrijk Ierland, Italië, Luxemburg en Spanje heeft een adoptieouder recht op minimaal zes weken, in
sommige van de hierboven genoemde landen zelfs zestien weken verlof.
Het voorliggende wetsvoorstel maakt het mogelijk om ons land aan deze
negatieve uitzonderingspositie te laten ontkomen.

KST107177
0607tkkst31045-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2007

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 045, nr. 3

1

2. Doel en uitgangspunten van het wetsvoorstel
Het voorliggende wetsvoorstel strekt ertoe voor ouders de mogelijkheid te
creëren naast het reguliere adoptieverlof bij interlandelijke adoptie maximaal twee weken aanvullend verlof op te nemen om de procedures in het
buitenland af te handelen en samen het kind op te halen. Deze twee
weken staan dus los van het adoptieverlof dat tot doel heeft gewenning
en hechting binnen de nieuwe gezinssituatie op gang te brengen.
Het aanvullend verlof begint hoogstens twee weken voordat het kind
feitelijk aan de zorg van de adoptiefouders wordt overgedragen. Het
adoptieverlof zelf moet worden opgenomen binnen een periode van achttien weken, te rekenen vanaf twee weken vóór de eerste dag dat de feitelijke opneming ter adoptie een aanvang heeft genomen of zal nemen. Als
het voornemen van adoptie ontstaat op het moment dat het kind al langer
dan achttien weken in het gezin is opgenomen, kan geen aanspraak meer
gemaakt worden op adoptieverlof of een adoptie-uitkering. De eerste
periode van binding waaraan het recht op verlof is gekoppeld, is dan
immers al verstreken. Dit zal bijvoorbeeld bij stiefouderadoptie het geval
kunnen zijn. Als het kind jonger is dan acht jaar kunnen de adoptiefouders
wel gebruik maken van ouderschapsverlof.
Het voorliggende wetsvoorstel maakt onderscheid tussen adoptie van een
in Nederland wonend kind en de opneming in het gezin van een in het
buitenland wonend kind. Immers bij de adoptie van een in Nederland
wonend kind is geen sprake van een noodzakelijk verblijf in het buitenland
en is «ophaalverlof» dan ook niet nodig. Als meer dan één kind tegelijk
worden geadopteerd, bestaat het recht op verlof slechts éénmaal. Het
recht op verlof geldt voor beide adoptiefouders, als beide werknemer zijn.
Een ieder die volgens deze wet gelijkgesteld is met een werknemer, heeft
recht op eenzelfde regeling met betrekking tot de uitkering bij adoptieverlof en aanvullend verlof.
3. De uitkering bij adoptieverlof
Tijdens het aanvullend verlof bij interlandelijke adoptie bestaat recht op
een uitkering ter hoogte van 100% van het loon (met een maximum van
100% van het dagloon), analoog aan de uitkeringssystematiek bij adoptieverlof. Deze uitkering wordt gefinancierd uit het Algemeen Werkloosheidsfonds.
4. Gehoorde adviescolleges en belanghebbende organisaties
Het conceptwetsvoorstel is naar het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) gezonden. Naar aanleiding van de uitvoeringstoets1
die is uitgevoerd door het UWV is het wetsvoorstel alsmede de memorie
van toelichting aangepast op het gebied van de uitvoerbaarheid.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel I

Onderdeel A, eerste punt

1

Uitvoeringtoets UWV d.d. 22 augustus 2006.

Artikel 3:2, tweede lid, regelt dat een werknemer die een kind adopteert
recht heeft op een adoptieverlof van vier weken. De invoeging van de
tweede volzin zorgt ervoor dat in geval van interlandelijke adoptie er een
recht bestaat op twee weken aanvullend verlof. De periode van achttien
weken waarbinnen het verlof inclusief eventueel aanvullend verlof moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 045, nr. 3

2

worden opgenomen wordt niet veranderd. De aanvang van die periode
wordt ook niet veranderd. Deze blijft staan op twee weken voor de dag dat
het kind feitelijk ter adoptie wordt opgenomen.

Onderdeel A, tweede punt
Dit onderdeel past artikel 3:2, vierde lid, aan opdat de huidige regeling
voor de werknemer die een pleegkind opneemt, niet veranderd wordt.

Onderdeel B, eerste punt
Artikel 3:9, tweede lid, regelt dat de met een werknemer gelijkgestelde
recht heeft op een uitkering voor vier weken in verband met adoptie.
Onderdeel B ziet op het invoegen van de tweede volzin welke beoogt het
recht op een uitkering te verlengen met twee weken indien er sprake is
van een interlandelijke adoptie. De periode van achttien weken waarbinnen het recht op een uitkering inclusief een eventuele aanvullende
uitkering bestaat wordt niet veranderd en evenals de aanvang van deze
periode.

Onderdeel B, tweede punt
Dit onderdeel regelt dat een gelijkgestelde tevens recht heeft op een uitkering bij het opnemen van een pleegkind.
Artikel II
In dit voorgestelde artikel is voorzien in een overgangsrecht. Het eerste lid
betreft het geval dat een werknemer zijn verlof heeft gemeld aan de werkgever vóór het tijdstip waarop deze wet in werking treedt . In dit geval
blijft het oude wettelijke regime van toepassing, ook wat betreft de uitkering die aan deze verlofvorm is gekoppeld. Het tweede lid betreft het geval
dat het adoptieverlof dat nog niet is verstreken op het tijdstip dat deze wet
in werking treedt; dan geldt ook hier het oude wettelijke regime. Dit overgangsrecht is van overeenkomstige toepassing op de regeling bedoeld in
artikel 3:9 van deze wet betreffende de met een werknemer gelijkgestelde.
Koşer Kaya

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 045, nr. 3

3