Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 066

Belastingdienst

Nr. 610

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 13 maart 2020
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Minister van Financiën over de brief van 30 oktober 2019 inzake de
tweede voortgangsrapportage Belastingdienst 2019 (Kamerstuk 31 066,
nr. 533).
De Staatssecretarissen van Financiën hebben deze vragen beantwoord bij
brief van 27 februari 2020. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-31066-610
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

1

1.
Kunnen de wervingsopgaven en de wervingsrealisaties voor de
laatste jaren gegeven worden? Wat verklaart het verschil?
6.
Wat zijn de prognoses voor het behalen van de gestelde wervingsopgaven in nieuwe medewerkers de komende jaren?
Antwoord 1 en 6
In de hierna opgenomen tabel zijn de wervingsopgaven en realisatie vanaf
2016 weergegeven. De wervingsopgaven voor 2020 tot en met 2022 zijn
gebaseerd op de huidige bezetting en het huidige meerjarige financiële
kader en de prognose van de uitstroom. De Belastingdienst verwacht deze
wervingsopgaven te kunnen realiseren.
Tabel 1. Wervingsopgaven en realisatie (in fte)

Wervingsopgave
Realisatie
1

1

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

700
1.100

1.250
900

1.700
1.500

34.500
31.000

1.850–2.150
–

230
–

750
–

De werving is gebaseerd op het financiële kader, de bezetting en de prognose van de uitstroom.

De Belastingdienst heeft de afgelopen jaren veel nieuwe medewerkers
geworven, met een piek in de werving in 2019. De afgelopen jaren was de
realisatie lager dan de wervingsopgave. In 2019 is de realisatie van de
wervingsopgave circa 3100 fte. In januari/februari 2020 stromen naar
verwachting nog ruim 400 fte in. Om de uitstroom op te vangen verwacht
de Belastingdienst ook de komende jaren grotere aantallen nieuwe
medewerkers te werven. In 2020 komt een eind aan de uitstroom op basis
van de vertrekregeling. Deze uitstroom wordt vanaf 2022 echter gevolgd
door uitstroom vanwege het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd.
Omdat het financiële kader de komende jaren daalt, is de wervingsopgave
in 2021 en 2022 lager dan in de voorgaande jaren.
2.
Waarom is voor een goede sturing goede managementinformatie
en risicomanagement nodig? En hoe komt de Belastingdienst tot
de realisatie van een samenhangende aanpak van risicomanagement en managementinformatie?
Antwoord 2
Goede managementinformatie en integraal risicomanagement zijn nodig
om keuzes te maken in de sturing op de Belastingdienst en daarmee op
een effectieve en efficiënte manier de strategische doelen van de
Belastingdienst te bereiken. De samenhangende aanpak van de verbetering van managementinformatie en risicomanagement wordt geborgd
door de uitvoering van deze verbeteringen onder regie van één
programma, dat de Belastingdienst ondersteunt in de ontwikkeling van
zowel managementinformatie als risicomanagement. Zoals aangekondigd
in de brief van de Minister van Financiën van 11 januari zal het
programma Managementinformatie en risicomanagement verder
geïntensiveerd worden.
3.
Waarom heeft de Belastingdienst gekozen voor een termijn van
vijf jaar waarin de aanslagen inkomstenbelasting en online
aangiften digitaal opvraagbaar zijn?
Antwoord 3
De Belastingdienst draagt er zorg voor dat kopieën van online aangiften
en aanslagen inkomstenbelasting voor vijf jaar digitaal opvraagbaar en
downloadbaar zijn via het correspondentieoverzicht op MijnBelastingdienst. De termijn van vijf jaar sluit aan bij de meest gebruikelijke
termijnen die wettelijk gelden voor bezwaar, beroep, navordering of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

2

andere procedures die aan de orde kunnen zijn. Hierover is uw Kamer op
6 september 2017 geïnformeerd.
4.
Wanneer hebben alle ondernemers naar verwachting hun nieuwe
btw-nummer? Waarom heeft dit zolang moeten duren? Welke
lessen kunnen hier uit getrokken worden?
Antwoord 4
De Belastingdienst heeft geprobeerd alle eenmanszaken zo snel mogelijk
van een nieuw btw-nummer te voorzien. Alle eenmanszaken die op
1 oktober 2019 in de btw-administratie van de Belastingdienst
voorkwamen per brief een nieuw btw-identificatienummer gestuurd. Het
gaat om bijna 1,3 miljoen eenmanszaken. Ook alle eenmanszaken die na
1 oktober 2019 zijn gestart en die zich als nieuwe ondernemer bij de
Belastingdienst of bij de Kamer van Koophandel hebben ingeschreven,
krijgen of hebben een nieuw btw-identificatienummer gekregen.
Nieuwe ondernemers krijgen in de regel enkele dagen nadat zij in de
administratie van de Belastingdienst zijn geregistreerd een nieuw
btw-identificatienummer.
Het nieuwe btw-identificatienummer gaat in per 1 januari 2020 en moet
dan worden gebruikt in de facturering, voor de Mini One Stop Shop
(MOSS) en op websites. Hiermee realiseert de Belastingdienst de
factuurvariant waarbij alle eenmanszaken een nieuw (bsn-loos)
btw-identificatienummer hebben voor hun externe contacten, facturering
en voor MOSS, en hun omzetbelastingnummer houden voor contact met
de Belastingdienst. De realisatie van de factuurvariant heeft binnen het
tijdsbestek van een jaar plaatsgevonden. Dat is snel voor een belangrijke
en betrekkelijk omvangrijke vernieuwing waarbij nieuwe
IT-functionaliteiten moesten worden ontworpen en gebouwd en waarbij
nieuwe werkprocessen ontstonden of bestaande werkprocessen moesten
worden aangepast. Wij herkennen ons dan ook niet in het beeld dat het
lang zou hebben geduurd.
Voor de realisatie van de factuurvariant is gekozen voor de vorm van een
programma in aanvulling op de topstructuur van de Belastingdienst.
Conform een advies van de ADR zal in 2020 de aansluiting van programmamanagement en de behoeften van de uitvoerende directies (de
business) enerzijds en de SAFe/Agile IV-voortbrenging van IV anderzijds
worden geëvalueerd. De lessen die hieruit worden getrokken, zullen
worden meegenomen in andere trajecten waarin de SAFe/Agile
IV-voortbrenging wordt gebruikt.
5.
Wat wordt verstaan onder het terugbrengen van de technische
schuld?
Antwoord 5
De term technische schuld wordt gebruikt voor het aangeven van wat ook
wel wordt aangeduid als achterstallig onderhoud van de ICT-applicaties.
Elke reguliere applicatie in het IV-landschap wordt voorzien van een score
voor de technische waarde van die applicatie. Deze score geeft de
technische kwaliteit van de applicatie weer. Als deze score onder een
zeker niveau komt – vastgesteld op 50% – dan heeft deze applicatie
technische schuld. Dit is bijvoorbeeld een oude maar stabiele applicatie
die weinig veranderingen aankan. Ook kunnen applicaties op een
zogenoemd incourant platform worden uitgevoerd. Met een incourant
platform wordt een omgeving bedoeld, waar de Belastingdienst afscheid
van moet nemen, bijvoorbeeld omdat de leverancier dit platform (op
termijn) niet meer ondersteunt. Als applicaties op een incourant onderliggend platform worden uitgevoerd dan hebben die applicaties ook
technische schuld. De technische schuld van het totale IV-landschap is het
percentage applicaties dat een technische schuld heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

3

In 2017 had meer dan 50% van de applicaties in het landschap een
technische schuld. De doelstelling is om dat terug te brengen naar 30% in
2022. Dit laatste wordt bedoeld met het terugbrengen van de technische
schuld.
7.
Welke correspondentie wordt er vanaf november 2019 niet meer
zichtbaar op Mijnbelastingdienst? Geldt dit ook voor de aangiften
en de beschikkingen? Blijft deze correspondentie wel bewaard en
terug te vinden voor de Belastingdienst? Wat als een belastingplichtige kwade trouw verweten wordt?
Antwoord 7
Alle correspondentie over het belastingjaar 2013 die op Mijnbelastingdienst werd getoond, is niet meer zichtbaar. De Belastingdienst bewaart
correspondentie conform de termijnen die gelden op basis van de
Archiefwet. Na de termijn van vijf jaar kunnen burgers papieren
documenten op schriftelijk verzoek toegezonden krijgen. Burgers kunnen
hun beschikkingen ook nog inzien via de Berichtenbox. Het gaat dan om
beschikkingen voor de inkomstenbelasting vanaf het moment dat de
Belastingdienst deze naar de Berichtenbox is gaan sturen.
8.
Waarom is er nog geen indicatorenmodel toeslaggerechtigden?
Op welke wijze zou zo’n model kunnen bijdragen aan een
beoordeling van het handelen van de Belastingdienst inzake het
terugvorderen van toeslagen?
11.
Waarom kan nog geen toelichting worden gegeven op het
uitblijven van uitleg over het hernieuwde uitstel van het indicatorenmodel toeslagen? Valt dit samen met de politieke afwikkeling
van de toeslagenaffaire?
Antwoord 8 en 11
Het indicatorenmodel is een samenstel van cijfermatige indicatoren die
uitsluitend gericht zijn op rechtmatigheid en efficiency. Het indicatorenmodel geeft daarom geen inzicht in het handelen van de Belastingdienst
inzake het terugvorderen van toeslagen. Een toeslag die rechtmatig en
efficiënt wordt vastgesteld, kan immers nog altijd leiden tot een terugvordering. Daarom is besloten dit indicatorenmodel niet meer te actualiseren.
Het verminderen van terugvorderingen is een belangrijk doel van
Toeslagen. Over de realisatie van dit doel wordt gerapporteerd in de
Voortgangsrapportage.
9.
Welke verbeteringen kunnen wat de Auditdienst Rijk (ADR)
betreft worden aangebracht in de voortgangsrapportages om
deze inzichtelijker te maken?
10.
Welke informatietechnische verbeteringen zijn te benoemen ten
opzichte van de vorige voortgangsrapportage en welke zijn niet
verbeterd?
Antwoord 9 en 10
De ADR heeft zowel bij deze Voortgangsrapportage als bij de vorige
Voortgangsrapportage (Kamerstuk 31 066, nr. 500) geen specifiek
onderzoek gedaan naar de inzichtelijkheid van de rapportage. Doel van
het onderzoek van de ADR naar de onderbouwing van de voortgangsrapportages was de opdrachtgever, de directeur-generaal Belastingdienst, de
Staatssecretaris en uw Kamer te informeren of de onderwerpen van het
Jaarplan 2019 Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 523) worden geraakt
in de Voortgangsrapportage en zo ja, in hoeverre de gerapporteerde
gegevens in overeenstemming zijn met de onderliggende documentatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

4

De vraag of er informatie-technische verbeteringen zouden kunnen
worden aangebracht in de rapportage ligt buiten de scope van het
onderzoek. Deze vraag kan ook niet zonder meer worden beantwoord,
zonder nader inzicht te hebben in de behoefte van uw Kamer.
12.
Op welke manier wordt uitvoering gegeven aan het advies om de
definities met betrekking tot de prestatie-indicatoren goed op
elkaar af te stemmen?
Antwoord 12
In de jaarcontracten van de verschillende dienstonderdelen van de
Belastingdienst worden de prestatie-indicatoren van de begroting IX
opgenomen. Voor de exacte definitie van deze indicatoren is het kaderdocument «Begrippen en definities Begroting IX» bepalend. Een aantal
dienstonderdelen heeft in een specifiek informatiecontract een nadere
uitwerking gemaakt van de op hun onderdeel betrekking hebbende
prestatie-indicatoren. Er vindt momenteel een controle plaats op de daarin
gehanteerde definities. Daar waar definities afwijken, worden deze
aangepast conform het kaderdocument.
13.
Wat verandert er aan de mate van horizontaal toezicht in het
jaarplan 2020 ten opzichte van de voortgangsrapportage/jaarplan
2019?
Antwoord 13
De uitvoerings- en toezichtstrategie van de Belastingdienst is erop gericht
dat burgers en bedrijven bereid zijn uit zichzelf fiscale regels na te leven,
zonder dwingende en veelal kostbare acties van de zijde van de Belastingdienst. Horizontaal toezicht is een belangrijk onderdeel van het toezicht op
bedrijven.
In het Jaarplan 2020 Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 539) zijn
verbetervoorstellen en wijzigingen in de werkwijze van het horizontaal
toezicht nader uitgewerkt en toegelicht. Wat ondernemers en fiscaal
dienstverleners die willen deelnemen in horizontaal toezicht kunnen
verwachten van de Belastingdienst en omgekeerd, is verduidelijkt en
soms aangescherpt. Zo zien wijzigingen in het horizontaal toezicht via de
fiscaal dienstverleners op hoofdlijnen op een beperking van de looptijd
van het convenant naar vijf jaar, verbeteringen in het proces van
vooroverleg en het differentiëren van het toezicht aan de hand van de
verrichte werkzaamheden door de fiscaal dienstverleners. Verder komt bij
de circa honderd grootste en meest complexe ondernemingen het huidige
convenant te vervallen en zal het horizontaal toezicht via een individueel
toezichtplan worden vormgegeven. Een andere verbetering van de
werkwijze van het horizontaal toezicht ziet op de groep grote ondernemingen die qua omvang voldoen aan de criteria van artikel 397, lid 1,
Boek 2 BW. Daarvoor gaat een gemoderniseerd en aangescherpt
convenant gelden met een beperkte looptijd van drie jaar. Voor de
uitwerking van de wijzigingen zoeken we de samenwerking met belanghebbenden. Over de gevolgen die deze wijzigingen hebben op de mate
van het horizontaal toezicht, zoals bijvoorbeeld het aantal deelnemers,
informeren wij uw Kamer in de reguliere Voortgangsrapportages van de
Belastingdienst.
14.
Hoeveel mensen hebben niet voor 1 juli bericht gehad over hun
aangifte en wat was de oorzaak?
Antwoord 14
Aangiften die worden ingediend vanaf 1 maart tot 1 april van het jaar
volgend op het aangiftejaar vallen in de zogenoemde garantieperiode. De
Belastingdienst garandeert belastingplichtigen die in deze periode

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

5

aangifte doen, dat zij vóór 1 juli van datzelfde jaar in reactie op deze
aangifte een bericht ontvangen. Meestal is dit bericht direct een
voorlopige of definitieve aanslag. Voor aangiften ingediend vanaf 1 april
tot 1 mei geldt heeft de Belastingdienst een inspanningsverplichting om
belastingplichtigen vóór 1 juli een reactie op de aangifte te geven.
In 2019 heeft de Belastingdienst binnen de garantieperiode ruim 6 miljoen
aangiften ontvangen. Alle hierbij betrokken belastingplichtigen hebben
voor 1 juli 2019 bericht gekregen. In circa 6500 gevallen was dit bericht
geen aanslag maar een brief waarin werd medegedeeld dat de aanslag op
een later moment zou worden opgelegd.
15.
Welke maatregelen zijn er genomen om achterstanden in de
bezwaarschriften tijdig af te handelen?
16.
Waarom gaan de zwaardere inspanningen op het gebied van
bezwaarschriften ten koste van ander werk? En voor welke
werkzaamheden geldt dit?
Antwoord 15 en 16
De Belastingdienst heeft verschillende maatregelen genomen om de
achterstanden in de bezwaar-behandeling terug te dringen. In de brief
over de achterstanden in de bezwaarbehandeling2 en in de eerste en
tweede voortgangsrapportage zijn deze maatregelen toegelicht. Allereerst
is meer capaciteit beschikbaar gemaakt voor de bezwaarbehandeling.3 Het
gaat daarbij voor een deel om extra capaciteit en voor een deel om de
inzet van medewerkers die andere taken vervulden, zoals toezichtwerkzaamheden en fraudebestrijding. Omdat zowel de financiële middelen, de
mogelijkheden voor werving als het absorptievermogen van de Belastingdienst niet onbeperkt zijn, moet de Belastingdienst keuzes maken ten
aanzien van de inzet van de beschikbare capaciteit. Vanwege het belang
dat burgers binnen de beschikbare termijn een reactie krijgt op een
bezwaar, heeft de Belastingdienst de keuze gemaakt om hier deels
medewerkers uit het toezicht en de fraudebestrijding voor in te zetten en
deels zelfs tijdelijk extra medewerkers voor aan te trekken.
Daarnaast verbetert de Belastingdienst de bezwaarbehandeling door hier
meer aandacht aan te geven in de aansturing, door het werk beter te
organiseren en door procesvernieuwingen. Voorbeelden van dergelijke
procesvernieuwingen zijn de online bezwaarvoorziening en het behandelen van digitale wijzigingen van de aangifte als verzoek in plaats van
bezwaar. Over deze vernieuwingen heeft de Belastingdienst in de
voortgangsrapportages gerapporteerd.
17.
Is voldoende geschikt personeel voorhanden om het achterstallige ICT-onderhoud uit te voeren of zal aanspraak moeten
worden gemaakt op externe inhuur?
Antwoord 17
Daar waar nodig wordt gebruikgemaakt van externe inhuur. De werving
voor ICT-functies is geïntensiveerd; het lukt de Belastingdienst steeds
beter nieuwe medewerkers aan te trekken. De Belastingdienst wil de
komende jaren de capaciteit eigen personeel uitbreiden en de capaciteit
externe inhuur afbouwen.
18.
Welke ethische aspecten van het werk worden in de opleiding van
nieuwe medewerkers nu sterker benadrukt ten opzichte van vorig
jaar in het licht van de toeslagenaffaire?
2
3

Kamerstuk 31 066, nr. 441.
Kamerstuk 31 066, nr. 500 en Kamerstuk 31 066, nr. 533.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

6

Antwoord 18
Geloofwaardigheid, zorgvuldigheid en verantwoordelijkheid zijn de
centrale normen voor het functioneren van de Belastingdienst. In het
centrale «onboardingprogramma» voor nieuwe medewerkers, waarbij
deze een uitgebreide introductie krijgen in het werken bij de Belastingdienst, wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan integriteit, rechtstatelijk
handelen en oog voor de menselijke maat. Een half jaar na instroom
wordt een terugkomdag georganiseerd, die in het teken staat van
integriteit en morele oordeelsvorming. Daarbij worden praktijkvoorbeelden besproken aan de hand van de actualiteit.
19.
Welke voorwaarden worden er gesteld aan het bureau dat het
onderzoek moet gaan doen naar de cultuur binnen de Belastingdienst?
Antwoord 19
De opdracht richt zich op het onderzoeken van de huidige en de gewenste
cultuur, hoe tot de gewenste cultuur te komen en op mijlpalen om
tussentijds te sturen en te rapporteren op de voortgang. De onderzoeksopdracht voor het cultuuronderzoek is als bijlage bij de brief van
20 september 2019 aan uw Kamer verstrekt (Kamerstuk 31 066, nr. 524).
Na de offerte-uitvraag onder de Rijksbrede mantelovereenkomst zijn de
verschillende onderzoeksvoorstellen beoordeeld in relatie tot de opdracht.
Het voorstel van Deloitte sluit het beste aan bij de opdracht en daarin
benoemde onderwerpen. Zij presenteerden de meest gedegen onderzoeksaanpak waarbij aandacht is voor concrete handelingsperspectieven
om de opgedane inzichten op een concrete manier in de praktijk te
brengen.
20.
Op welke manier wordt geborgd dat de externe klankbordgroep
onafhankelijk kan opereren?
Antwoord 20
De externe klankbordgroep bestaat uit externe, onafhankelijke, gezaghebbende deskundigen en geeft gevraagd en ongevraagd advies. De
klankbordgroep houdt de Belastingdienst gedurende de looptijd van het
programma een spiegel voor. De eerste bijeenkomst vindt in het eerste
kwartaal van dit jaar plaats. Na instelling van de klankbordgroep wordt de
Kamer hierover geïnformeerd.
21.
Kunt u de personeelsmonitor van de Belastingdienst naar de
Kamer sturen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 21
Het tweejaarlijkse medewerker onderzoek over de periode 2017–2019 is
afgerond. Momenteel vindt er een interne gespreksronde met
medewerkers en leidinggevenden plaats. Zodra deze is afgerond worden
de uitkomsten van de Belastingdienst met uw Kamer gedeeld, als bijlage
bij de eerstvolgende Voortgangsrapportage over het Jaarplan 2019.
22.
Hoe heeft het aantal fte zich over de jaren heen ontwikkeld?
Welke afdelingen hebben significant meer mensen aan het werk
gekregen en welke zijn juist afgeslankt?
23.
Hoe kan de teruggang in medewerkers van 29.650 in 2019 naar
29.450 in 2020 worden verklaard gezien de constatering dat de
Belastingdienst het wervingsproces intensiveert?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

7

Antwoord 22 en 23
Conform het huidige meerjarige financiële kader daalt de personele
capaciteit van de Belastingdienst de komende jaren stapsgewijs. Dit
verklaart de in vraag 23 bedoelde teruggang in medewerkers. Daar
tegenover staat dat de afgelopen jaren aanvullende middelen beschikbaar
zijn gekomen voor activiteiten zoals Brexit, de aanpak van witwassen, de
uitvoering van nieuwe wetgeving en het sturen op een andere verhouding
vast/flex. De directies die door de aanvullende activiteiten zijn gegroeid
zijn de directie Klantinteractie & Services, Toeslagen en Douane. De
directies Centrale Administratieve Processen, Particulieren en Informatievoorziening zijn juist in omvang afgenomen. Het wervingsproces is
geïntensiveerd om de uitstroom van medewerkers op te vangen.
24.
Kunt u het minder goede verloop van het bestrijden van systeemfraude toelichten?
Antwoord 24
Het statusoverzicht activiteiten Jaarplan 2019 in de voortgangsrapportage
biedt in één oogopslag inzicht in de stand van zaken voor alle activiteiten
zoals opgenomen in het Jaarplan Belastingdienst 2019. Het statusoverzicht is grafisch en geeft niet direct inzicht in de reden(en) dat activiteiten
goed of juist minder goed verlopen. De Belastingdienst licht daarom een
aantal activiteiten uit (gemarkeerd met een sterretje) en geeft daarover
nadere toelichting in de voortgangsrapportage onder uitgelicht/
aandachtspunt. Dat geldt in ieder geval voor alle continue processen die
minder goed verlopen.
Voor het bestrijden van systeemfraude specifiek geldt dat de Belastingdienst hier minder capaciteit op heeft kunnen inzetten dan we hadden
gehoopt. De beschikbare capaciteit is tijdens de rapportageperiode
namelijk gedeeltelijk ingezet voor het verminderen van de achterstanden
in de bezwaarbehandeling. Om deze reden is in het statusoverzicht
aangegeven dat het bestrijden van systeemfraude in deze rapportageperiode minder goed is verlopen.
25.
Welke knelpunten bestaan in telefonische beantwoording? Zijn er
groepen vragen die structureel niet of niet snel worden
behandeld en hoe wordt hiernaar gehandeld om dit te verbeteren?
Antwoord 25
Vanaf medio 2017 waren er twee significante knelpunten, te weten de
bereikbaarheid van de Belastingtelefoon en de kwaliteit van de
antwoorden op complexe en niet veel voorkomende vragen over wet- en
regelgeving. Naar aanleiding van de mindere prestaties op het gebied van
bereikbaarheid, is capaciteit toegevoegd aan de Belastingtelefoon om te
zorgen voor een betere bereikbaarheid. Het gaat echter nog niet goed
genoeg. Wij zullen daarom, zoals in de brief van de Minister van Financiën
van 11 januari jl. aangekondigd (Kamerstuk 31 066, nr. 588), een externe
partij vragen te adviseren hoe deze fundamentele transformatie van de
dienstverlenende processen van de Belastingdienst, waaronder die bij de
Belastingtelefoon tot stand kan komen teneinde burgers en bedrijven
beter en effectiever te woord te kunnen staan.
26.
Hoe verhoudt de uitstroom zich tot de instroom en is nieuwe
uitstroom een belemmering voor goede opleiding van instroom
van nieuwe medewerkers? Wat wordt gedaan om uitstroom van
ervaren medewerkers te voorkomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

8

65.
Om welke redenen vindt uitstroom van personeel hoofdzakelijk
plaats?
Antwoord 26 en 65
In 2019 stroomde circa 1750 fte uit. De uitstroom bestaat voor een groot
deel uit ervaren medewerkers die uitstromen met de vertrekregeling en
medewerkers die uitstromen vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Deze uitstroom is niet beïnvloedbaar. Investeren in de
ontwikkeling en doorgroeimogelijkheden van medewerkers is een
belangrijk instrument om uitstroom om overige redenen zoveel mogelijk
te beperken. In 2019 stroomde circa 3100 fte in bij de Belastingdienst. Het
vraagt veel van de organisatie om deze nieuwe medewerkers goed te
kunnen opleiden en inwerken. Het opleiden en ontwikkelen van alle
medewerkers is de komende tijd dan ook één van de speerpunten op
personeelsgebied.
27.
Hoeveel aangiften van particulieren zijn er «uitgeworpen» na de
automatische selectie?
Antwoord 27
Bij de Inkomensheffingen (IH) wordt gewerkt met risicoselectie. Alle
ontvangen aangiften Inkomensheffingen worden door het systeem
gecontroleerd en krijgen een bepaalde risico-classificatie. De uitvoeringsen toezichtstrategie van de Belastingdienst is primair gericht op het
voorkomen fouten in plaats van achteraf herstellen daarvan. Afhankelijk
van de effectiviteit van de andere handhavingsinstrumenten, de
uitkomsten van de risicoclassificatie en op basis van de beschikbare
kwalitatieve en kwantitatieve capaciteit wordt bepaald welke aangiften
handmatig worden gecontroleerd. De hierna opgenomen tabel geeft het
aantal ontvangen aangiften Inkomensheffingen per kalenderjaar van 2015
tot en met 8 december 2019 weer. Het aantal «traditioneel IH» geeft de
aantallen aangiften weer, die handmatig door vaktechnische medewerkers
worden behandeld. Het aantal «Massaal automatische correctie» geeft de
aangiften weer die automatisch door het systeem worden gecorrigeerd.
Ten slotte wordt het totaal aantal behandelde aangiften Inkomensheffingen weergegeven voor de kalenderjaren 2015 tot en met 8 december
2019. Het gaat om alle aangiften IH, dus van alle dienstonderdelen
tezamen.
Tabel 2. Aantallen aangiften inkomensheffing (IH)
Kalenderjaar
Ontvangen aangiften IH (x 1.000)
Traditioneel IH
Massaal automatische correctie
Totaal behandeld IH

2015

2016

2017

2018

2019

11.503
677.600
334.000

11.705
567.400
271.900

11.796
430.300
327.500

12.079
413.700
142.800

12.676
378.600
145.000

1.011.600

839.400

757.800

556.600

523.600

Het toezicht op aangiften inkomensheffingen kent voor de
niet-winstonderdelen een ander karakter dan het toezicht op bijvoorbeeld
winstaspecten. Bij het toezicht op de IH niet-winst wordt bij vrijwel elke
aangifte gebruikgemaakt van de ingevulde informatieregels in de Vooraf
Ingevulde Aangifte (VIA). De VIA biedt ruime mogelijkheden om het doen
van aangifte te vergemakkelijken en het maken van fouten aan de
voorkant te voorkomen. Waar de VIA voor de aangifte inkomstenbelasting
over 2015 nog ruim 7,7 miljoen keer werd gedownload, liep het aantal
downloads voor de aangifte inkomstenbelasting over 2018 op naar ruim
9 miljoen. De informatiestroom uit de VIA is de afgelopen jaren steeds
verbeterd, zowel kwantitatief als kwalitatief. Het percentage vooringevulde
loongegevens is gestegen van 97,2% ten behoeve van de aangifte
inkomstenbelasting 2016 naar 98,3% ten behoeve van de aangifte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

9

inkomstenbelasting 2018. Hoe beter (kwalitatief en kwantitatief) de
invulling van de VIA, hoe beter de kwaliteit van de ingediende aangiften.
De kans op potentiële fouten die correctie noodzakelijk maken neemt
daardoor navenant af. Deze kwaliteitsslag vertaalt zich in een dalend
aantal massaal automatisch opgelegde correcties. Door een effectieve
beïnvloeding van het aangiftegedrag aan de voorkant daalt het correctiepotentieel. De in de tabel waarneembare dalende trend in het jaarlijkse
aantal behandelde aangiften wordt enerzijds veroorzaakt door de betere
kwaliteit van de aangiften door de VIA en beïnvloeding vooraf. Ook
dalende kaders en de voorrang die wordt gegeven aan de inzet op
burgergeïnitieerde processen zoals bezwaar zijn van invloed op het aantal
behandelde aangiften. De voorzichtige inschatting is dat het totaal aantal
behandelde aangiften IH in 2019 zal uitkomen op iets boven de 500.000.
28.
Hoeveel aangiften van particulieren zijn er materieel onderzocht
na uitwerping?
Antwoord 28
In het kalenderjaar 2019 zijn tot en met november ruim 500.000 aangiften
materieel behandeld. Onder materiele behandeling wordt verstaan: de
aangiften die geautomatiseerd gecorrigeerd worden, plus de aangiften die
handmatig beoordeeld worden.
29.
Hoeveel is er aan naheffing opgelegd en binnengehaald bij
particulieren?
Antwoord 29
De Belastingdienst heeft geen informatie over het aantal opgelegde
navorderingsaanslagen en de hoogte van deze aanslagen. Navorderingsaanslagen maken geen standaard deel uit van het IH-proces. Navorderingsaanslagen worden slechts in een beperkt aantal bijzondere gevallen
opgelegd.
30.
Hoe was de verdeling van de aangiften na de automatische
selectie over de verschillende risicocategorieën?
31.
Hoeveel aangiften van particulieren zijn van categorie 2 naar 1
verplaatst en nog onderzocht?
Antwoord 30 en 31
Bij de IH wordt gewerkt met risicoselectie, maar de systematiek is anders
dan die bij MKB en kent geen vergelijkbare risicocategorieën. Alle
ontvangen aangiften krijgen een risico-classificatie. Op basis van de
beschikbare kwalitatieve en kwantitatieve capaciteit en de risicoclassificatie wordt bepaald welke aangiften handmatig worden behandeld.
32.
Wat is de reden dat er meer aangiften voor 1 juli zijn ontvangen?
Is er minder vaak uitstel aangevraagd, zijn er meer belastingplichtigen of zijn er ook nog andere redenen?
Antwoord 32
Er is niet onderzocht waardoor er in 2019 meer aangiften zijn ontvangen
tijdens de aangifteperiode (maart en april) dan in het voorgaande jaar. Het
gaat om een stijging van 3,7 procent, van afgerond 9.200.000 aangiften in
2018 naar afgerond 9.500.000 aangiften in 2019. Het aantal belastingplichtigen dat een uitnodiging tot het doen van aangifte heeft ontvangen is in
dezelfde periode gestegen met 1,7 procent. Overigens lijkt het aantal
ontvangen aangiften over het gehele jaar 2019 grosso modo gelijk te zijn
met het voorgaande jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

10

33.
Kunnen de bereikbaarheidscijfers voor de BelastingTelefoon voor
elke maand in de laatste 2 jaar gegeven worden, afgezet
tegenover het doel?
Antwoord 33
In de hierna opgenomen tabel zijn de percentages van de bereikbaarheid
inclusief keuzemenu opgenomen per maand voor de jaren 2018 en 2019.
De bereikbaarheid inclusief keuzemenu betreft het aantal telefoontjes
waarin een beller is geholpen of geïnformeerd afgezet tegen het totaal
aantal binnengekomen telefoontjes. Bellers kunnen worden geholpen via
een belastingtelefoonmedewerker, een bestelautomaat of anderszins via
het keuzemenu, zoals bij voorbeeld aanvraag van uitstel. De bellers die
tijdens het keuzemenu ophangen tellen ook mee in deze bereikbaarheidscijfers.
Tabel 3. Bereikbaarheid inclusief keuzemenu BelastingTelefoon(2018 en 2019)
2018

2019

Januari
Februari
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Augustus
September
Oktober
November
December

78%
82%
85%
89%
77%
76%
84%
84%
70%
79%
88%
88%

84%
89%
91%
87%
84%
85%
83%
84%
81%
85%
85%
82%

Gehele jaar

81%

85%

Voor telefonie bestaat er geen streefwaarde per maand. Wel is er een
streefwaarde als gemiddelde voor het kalenderjaar in 2018. Voor 2019 was
de streefwaarde in de eerste twee maanden lager dan in de rest van het
jaar. In deze maanden waren de maatregelen om de bereikbaarheid te
verbeteren nog niet volledig doorgevoerd. Hiermee is rekening behouden
in de streefwaarde voor de bereikbaarheid. Als de gerealiseerde cijfers
over de bereikbaarheid inclusief keuzemenu worden afgezet tegenover
deze streefwaarden dan levert dit het volgende beeld op.
Tabel 4. Bereikbaarheid inclusief keuzemenu BelastingTelefoon: streefwaarden en
realisaties (2018 en 2019)
Streefwaarde

Realisatie

2018

> 90%

81%

2019 (periode januari en februari)
2019 (periode maart tot en met december)

> 85%
> 90%

86%
85%

Specifiek was de bereikbaarheid inclusief keuzemenu in de periode die de
tweede voortgangsperiode bestrijkt 84% van mei tot en met augustus
2019.
34.
Hoeveel aangiften van mkb-ondernemers zijn er «uitgeworpen»
na de automatische selectie?
35.
Hoeveel aangiften van mkb-ondernemers zijn er materieel
onderzocht na uitwerping?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

11

37.
Hoe was de verdeling van de aangiften na de automatische
selectie over de verschillende risicocategorieën?
Antwoord 34, 35 en 37
In de hierna opgenomen tabel is per belastingjaar aangegeven hoeveel
aangiften vennootschapsbelasting de Belastingdienst per belastingjaar
van mkb-ondernemers (moet) ontvangen, hoeveel daarvan in de
automatische risicoselectie tot nu toe zijn uitgeworpen, hoeveel zijn
toebedeeld aan categorie 1 en hoeveel uiteindelijk handmatig zijn
behandeld. Met name voor het belastingjaar 2018 is een deel van de
aangiften nog niet ontvangen. Daarom is de uitworp vooralsnog lager dan
in voorgaande jaren.
Tabel 5. Aangiften vennootschapsbelasting mkb-ondernemers (2014–2018)
Belastingjaar
(Te) ontvangen aangiften
Uitworp
Aangiften in categorie 1
Handmatig behandelde aangiften

2014

2015

2016

2017

2018

638.000
119.000
80.200
22.600

656.000
123.000
78.400
20.000

682.000
121.000
56.600
14.700

706.000
137.000
63.400
10.600

733.000
79.500
6.350
130

36.
Hoeveel is er aan naheffing opgelegd en binnengehaald bij
mkb-ondernemers?
Antwoord 36
De directie MKB heeft tot en met november voor de inkomensheffing
€ 935 miljoen aan bruto correctieopbrengst gerealiseerd. Voor de
vennootschapsbelasting gaat het om € 1.785 miljoen aan bruto
correctieopbrengst.
38.
Hoeveel aangiften van mkb-bedrijven zijn van categorie 2 naar 1
verplaatst en nog onderzocht?
Antwoord 38
Mijn ambtsvoorganger heeft uw Kamer op 1 februari 2019 uitgebreid
geïnformeerd over de toezichtstrategie voor Vpb-aangiften van het mkb.4
De Belastingdienst maakt aan de hand van de uitvoerings- en toezichtstrategie voortdurend operationele keuzes over waar de beschikbare
capaciteit op wordt ingezet. Om dat zo goed mogelijk te doen, wordt de
beschikbare capaciteit ingezet op de aangiften met de hoogste risico’s (het
zogenoemde risicogerichte toezicht). De risico’s van de aangiften van
mkb-ondernemingen in categorie 2 vragen een nadere beoordeling en op
basis van deze beoordeling worden de aangiften toebedeeld aan categorie
1 of 3. Dit is een dynamisch proces dat gedurende het jaar voortdurend
plaatsvindt. Eind 2019 hebben we ruim 98% van de ontvangen aangiften
beoordeeld, en waar nodig, in behandeling genomen. Op dat moment
waren er nog circa 17.000 aangiften Vpb van mkb-ondernemers in
categorie 2 die wachten op een beoordeling. Na weging van het fiscaal
belang en de risico’s van de aangiften Vpb in categorie 2 zijn circa 15.000
aangiften conform aangifte afgedaan. De overige aangiften wachten nog
op een nadere analyse. Hiermee wordt bereikt dat in het algemeen
spoedig duidelijkheid wordt gegeven aan belastingplichtigen. Verder
wordt met dergelijke keuzes geborgd dat de Belastingdienst de beoordeling en behandeling kan starten van de aangiften voor het belastingjaar
Vpb 2018. Zoals uw Kamer weet, hoeft een aangifte die wordt uitgeworpen in categorie 2 niet onjuist te zijn. Bij de aangiften in categorie 2
heeft het systeem bij de eerste selectie geen hoge risico’s geconstateerd,
maar is nadere analyse nodig voor de verdere risicokwalificatie. De
4

Kamerstuk 31 066, nr. 453.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

12

aangiften in deze categorie worden minimaal twee keer gewogen: op
basis van de selectieregels en later middels een algemene analyse op het
risiconiveau.
39.
Hoeveel aangiften van grote ondernemingen zijn er «uitgeworpen» na de automatische selectie?
40.
Hoeveel aangiften van grote ondernemingen zijn er materieel
onderzocht na uitwerping?
41.
Hoeveel is er aan naheffing opgelegd en binnengehaald bij grote
ondernemingen?
42.
Hoe was de verdeling van de aangiften na de automatische
selectie over de verschillende risicocategorieën?
43.
Hoeveel aangiften van grote ondernemingen zijn van categorie 2
naar 1 verplaatst en nog onderzocht?
Antwoorden vragen 39, 40, 41, 42, 43
De uitworp van de aangiften vindt bij de directie Grote Ondernemingen
plaats op basis van de generieke risicoselectie. Deze systematiek is anders
dan die van MKB en kent niet dezelfde risicocategorieën. Ruim 60% van
de aangiften wordt door deze risicoselectie uitgeworpen en vervolgens
door de vaktechnische experts (geoefend oog) bezien en doorgeselecteerd. De doorselectie vindt mede plaats op basis van klantspecifieke
informatie die niet in het selectiesysteem is ingebouwd. Indien de
vaktechnische expert tot het oordeel komt dat geen sprake is van een
(relevant) risico, dan worden deze aangiften op dat moment versneld of
geautomatiseerd afgedaan. Ongeveer 8000 tot 10.000 aangiften van grote
ondernemingen worden jaarlijks intensief behandeld. Voor grote
ondernemingen ziet het beeld met betrekking tot het aantal ontvangen
aangiften per belastingjaar, de uitworp en de traditioneel behandelde
aangiften er als volgt uit.
Tabel 6. Aantal aangiften vennootschapsbelasting grote ondernemingen
Belastingjaar
Ontvangen aangiften1
Uitworp
Traditioneel geregeld3
Correctie in belastbare winst (x € miljoen)****
1
2
3

2014

2015

2016

2017

2018

2019

52.900
36.300
8.600
3.548

55.400
38.400
10.300
4.451

59.000
40.800
10.500
3.148

58.400
39.900
10.400
4.649

28.4002
16.000
8.000
6.789

8.500
7.259

Betreft het aantal ontvangen aangiften 2018 per 1 december 2019.
Het aantal verzonden uitnodigingen tot het doen van aangifte voor 2018 bedraagt 64.300.
Betreft aantal traditioneel geregelde aangiften per kalenderjaar en kan zien op aangiften uit verschillende belastingjaren.

44.
Wat zijn de meest gehoorde klachten over de (dienstverlening van
de) Belastingdienst voor mkb’ers? Kan een top tien gegeven
worden? Welke stappen worden gezet om deze klachten weg te
nemen?
Antwoord 44
Klachten worden door de Belastingdienst niet geregistreerd op basis van
doelgroep, maar op basis van onder meer het belastingmiddel. Klachten
van mkb’ers worden dan ook niet als zodanig geregistreerd. Omdat
mkb’ers voor een groot deel de doelgroep vormen van de belastingmiddelen omzetbelasting en vennootschapsbelasting hebben wij in dit
antwoord informatie over deze specifieke belastingmiddelen opgenomen.
Klachten worden geregistreerd per categorie. De categorieën waarover in
2019 de meeste klachten zijn ontvangen binnen de hiervoor genoemde
groep zijn in volgorde van hoeveelheid klachten: «onzorgvuldigheid»,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

13

«informatieverstrekking», «tijdigheid», «automatisering» en «digitale
dienstverlening». Binnen één categorie kunnen de ingediende klachten
variëren. Binnen de categorie «onzorgvuldigheid» zien de klachten
bijvoorbeeld zowel op de gedragingen van de medewerkers van Belastingdienst, als de verstrekte informatie.
Klachten zijn een belangrijk signaal voor de Belastingdienst en om die
reden worden ze continu centraal gemonitord. Concrete signalen worden
maandelijks met de diverse onderdelen van de Belastingdienst gedeeld.
Hierbij kan worden gedacht aan klachten over het feit dat een bepaald
proces niet goed functioneert. Daarnaast maakt de Belastingdienst ieder
kwartaal een meer uitgebreide administratie van klachten op. Dit wordt
gedeeld met de desbetreffende dienstonderdelen. Ieder dienstonderdeel
werkt op een andere manier aan het wegnemen van de aanleiding van
deze klachten. Verbeteracties worden niet centraal bijgehouden.
45.
Hoeveel klantcontacten hebben er plaatsgevonden tussen de
Belastingdienst en ondernemers en tussen de Belastingdienst en
tussenpersonen (graag uitgesplitst naar het mkb en het grote
bedrijfsleven)?
Antwoord 45
De Belastingdienst onderhoudt met ondernemers en hun vertegenwoordigers contact in diverse vormen over diverse onderwerpen. Dit gaat om
miljoenen contacten, waarbij kan worden gedacht aan:
– telefonisch contact;
– brieven, e-mails en berichten die over en weer worden verstuurd;
– het raadplegen door ondernemers van websites en het gebruiken van
portals;
– betalingen door en aan ondernemers;
– aanslagen die worden opgelegd;
– ondernemingen die worden bezocht door een medewerker;
– contacten tussen grote ondernemingen en hun klantcoördinator bij de
Belastingdienst.
Deze omvangrijke en diverse stromen interactie met ondernemers worden
niet allemaal afzonderlijk geregistreerd. De precieze omvang van de
hoeveelheid klantcontacten is dan ook niette geven. Het aantal telefonisch
contacten met de Belastingtelefoon wordt wel geregistreerd. Dit levert de
volgende informatie op:
– In de periode van januari tot en met april 2019 zijn er 620.892 telefonische gesprekken gevoerd door medewerkers van de BelastingTelefoon
op de werkstroom Ondernemingen. In de periode van mei tot en met
augustus 2019 waren dat 558.944 telefoontjes. Dit betreft goeddeels
van mkb-ers en ZZP-ers;
– Telefoontjes van intermediairs naar de BelastingTelefoon worden
afzonderlijk geregistreerd, maar daarbij wordt niet bijgehouden of een
intermediair belt namens een particulier of namens een ondernemer.
In de periode van mei t/m augustus 2019 zijn er in totaal 288.704
telefoongesprekken gevoerd met intermediairs. In de vier maanden
daarvoor ging het om in totaal 341.405 telefoongesprekken met
intermediairs. Over de hoeveelheid telefonie specifiek van intermediairs over ondernemingen zijn geen cijfers beschikbaar;
– In de periode van januari tot en met april 2019 is er 8630 maal proactief
door medewerkers van de BelastingTelefoon gebeld (tijdens zogenoemde outboundacties, bijvoorbeeld over de Brexit en over de
momenten van indienen van de loonheffing respectievelijk omzetbelasting) naar ondernemingen (inclusief hun intermediairs). In de
periode van mei tot en met augustus 2019 is er 11.861 keer proactief
gebeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

14

46.
Hoeveel bezwaren zijn er door mkb-ondernemers ingediend en
hoelang was de gemiddelde reactietijd?
Antwoord 46
In 2019 zijn met betrekking tot de vier grootste middelen: inkomensheffingen, vennootschapsbelasting, omzetbelasting en loonheffingen,
afgerond 350.000 bezwaarschriften van mkb-ondernemers ontvangen. De
gemiddelde doorlooptijd van de behandelde bezwaarschriften van
mkb-ondernemers was in 2019 tot 1 december 2019 146 dagen. Dat
betekent dat mkb-ondernemers waarvan het bezwaarschrift behandeld is,
gemiddeld gezien 146 dagen na indiening van het bezwaarschrift hierop
uitspraak hebben ontvangen.
47.
Bij hoeveel burgers is een terugvordering van toeslagen groter
dan € 1.000 noodzakelijk geweest?
Antwoord 47
Met betrekking tot het berekeningsjaar 2018 hebben in 2019 in totaal
122.268 burgers een terugvordering ontvangen van toeslagen groter dan
€ 1.000. De verdeling hiervan is als volgt:
Kinderopvangtoeslag
Zorgtoeslag
Kindgebonden budget
Huurtoeslag

12.860
45.618
7.494
56.296

Deze terugvorderingen vormen ca. 1,6% van het totaal aantal definitief
toegekende toeslagen in 2019 over het berekeningsjaar 2018.
48.
Hoeveel burgers is in onderzoeken naar onterecht aangevraagde
toeslagen opzet of grove schuld verweten?
Antwoord 48
Voor ongeveer 8500 burgers met een nog openstaande schuld is opzet of
grove schuld gesteld. Bij burgers waar nog een deel van de invordering
open staat, is de invordering gepauzeerd.
49.
In hoeveel gevallen is het strafrecht ingezet bij
niet-georganiseerde toeslagfraude?
Antwoord 49
In 2019 is in zes individuele gevallen het strafrecht ingezet.
50.
Hoeveel mensen betalen belastingschuld, of toeslagschuld terug
via loonbeslag?
Antwoord 50
In het volledige kalenderjaar 2019 is er voor 44.000 personen met een
loonbeslag ten minste één betaling binnengekomen. Dit kan een betaling
zijn via het loonbeslag, maar het kan ook zijn dat de burger zelf de
betaling heeft gedaan.
51.
Hoeveel mensen moeten kinderopvangtoeslag terugbetalen?
Antwoord 51
Per 31 december 2019 zijn er 141.000 mensen met minstens één
openstaande terugvordering kinderopvangtoeslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

15

52.
Hoeveel mensen moeten huurtoeslag terugbetalen?
Antwoord 52
Per 31 december 2019 zijn er 337.000 mensen met minstens één
openstaande terugvordering huurtoeslag.
53.
Hoeveel mensen moeten zorgtoeslag terugbetalen?
Antwoord 53
Per 31 december 2019 zijn er 659.000 mensen met minstens één
openstaande terugvordering zorgtoeslag.
54.
Hoeveel mensen maken geen gebruik van huur-, zorg- of kinderopvangtoeslag, terwijl ze daar wel recht op hebben?
Antwoord 54
In het Interdepartementale Beleidsonderzoek Toeslagen 1 (IBO-toeslagen)
dat 11 november jl. aan uw Kamer is gestuurd is een schatting gemaakt
van het niet-gebruik van toeslagen (Kamerstuk 31 066, nr. 540). Circa
9 procent van de huishoudens die aanspraak kunnen maken op
huurtoeslag, maakt hier geen gebruik van. Bij de zorgtoeslag is dat circa
10 procent en bij de kinderopvangtoeslag is dat circa 4,5 procent.
55.
Hoeveel mensen hebben bezwaar gemaakt tegen het stopzetten
van een toeslag? Hoe snel kregen zij antwoord? Welk deel van de
bezwaren is gegrond verklaard?
Antwoord 55
Het aantal bezwaren tegen een stopzetting van een toeslag wordt niet
bijgehouden door de Belastingdienst.
56.
Hoeveel mensen hebben een betalingsregeling vanwege toeslagenschuld?
Antwoord 56
Per 15 november 2019 zijn er circa 575.000 mensen met minstens één
lopende betalingsregeling voor een toeslagschuld.
57.
Hoeveel mensen krijgen boetes vanwege een toeslagschuld? Hoe
wordt de hoogte van de boete bepaald? Hoe hoog is de boeterente voor hen? Hoeveel mensen krijgen geen persoonlijke
betalingsregeling en is dit allemaal vanwege opzet of grove
schuld of bestaan hier ook andere gronden voor?
Antwoord 57
De Belastingdienst legt geen boetes op voor het hebben van een
toeslagschuld. Het is wel mogelijk dat bij het ontstaan van een toeslagschuld een boete wordt opgelegd. Bijvoorbeeld wanneer sprake is van
een verzuim of een verwijt. Wanneer sprake is van een verzuim of een
verwijt, is vastgelegd in het boetebeleid evenals de hoogte van de boete.
De boeterente bedraagt 4%. In 2019 hebben circa 21.400 personen geen
persoonlijke betalingsregeling gekregen. In de meeste gevallen wordt een
persoonlijke betalingsregeling geweigerd omdat er sprake is van
voldoende betalingscapaciteit. In de overige gevallen is opzet of grove
schuld een belangrijke reden voor het weigeren van een persoonlijke
betalingsregeling. Opgemerkt wordt dat geen nieuwe gevallen van opzet
of grove schuld worden gesteld voordat er nieuwe kaders zijn vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

16

58.
Zorgt het alleen naar boven bijstellen van het inkomen door de
Belastingdienst en niet het naar beneden bijstellen er niet voor
dat mensen te weinig toeslag ontvangen dan waar ze recht op
hebben?
Antwoord 58
Inkomens worden zowel naar boven als naar beneden bijgesteld. Het doel
daarvan is dat de burger in de voorschotfase de toeslag ontvangt waar de
burger recht op heeft. Zo probeert de Belastingdienst om nabetalingen en
terugvorderingen bij het definitief toekennen zoveel mogelijk te
voorkomen of te matigen. Het bijstellen van het inkomen in de
voorschotfase zorgt er dus voor dat de burger zoveel mogelijk ontvangt
waar hij of zij recht op heeft. Overigens heeft de burger ook altijd zelf de
mogelijkheid wijzigingen door te geven.
59.
Door welke afdeling binnen de Belastingdienst zijn de vergrijpboetes aan een mogelijke facilitator opgelegd?
Antwoord 59
Vergrijpboetes worden opgelegd door de afdeling fraude. In 2019 zijn
geen vergrijpboetes opgelegd aan mogelijke facilitators. Als sprake is van
een vermoeden van fraude door een facilitator wordt het strafrecht
ingezet. In 2019 is in drie gevallen het strafrecht ingezet waarbij vermoedelijk sprake is van fraude door een facilitator.
60.
Hoeveel rulings (in absolute en relatieve zin) zijn tot op heden
afgewezen en om welke redenen?
61.
Hoeveel grote ondernemingen en hoeveel mkb-ondernemingen
hebben een ruling aangevraagd?
Antwoorden vragen 60 en 61
In antwoorden op de schriftelijke vragen over de eerste voorgangsrapportage Belastingdienst 2019 heeft de Staatssecretaris van Financiën
aangegeven dat er in het eerste half jaar 2019 622 APA- (inclusief DVL) en
ATR-verzoeken afgedaan. Er zijn 506 verzoeken toegekend. De overige 116
verzoeken zijn afgewezen, ingetrokken of buiten behandeling gesteld. Er
wordt niet geregistreerd of dit een grote onderneming of een
mkb-onderneming is. Conform de toezegging om jaarlijks te rapporteren
over de APA-ATR-praktijk zal de Kamer dit voorjaar worden geïnformeerd
door middel van een jaarverslag over alle rulings met een internationaal
karakter over het gehele jaar 2019.
62.
Hoe wordt de effectiviteit van de extra gelden voor de FIOD en
het bestrijden van witwassen gemonitord en geëvalueerd?
Antwoord 62
De effectiviteit van de extra middelen voor onder andere de FIOD in de
aanpak van witwassen wordt in samenhang met het reeds bestaande
anti-witwasbeleid doorlopend geëvalueerd. Hiervoor bestaat een
beleidscyclus van beleidsmonitoren en nationale risicoanalyses. Deze
evaluaties worden met uw Kamer gedeeld. Daarnaast wordt het
anti-witwasbeleid van Nederland in 2021 door de Financial Action Task
Force (FATF) geëvalueerd. Een belangrijk onderdeel van deze beoordeling
is de effectiviteit van het beleid.
63.
Wat zijn de grootste ervaren knelpunten in het tegengaan van
ondermijnende criminaliteit vanuit de Belastingdienst? Welke
stappen worden er gezet om deze knelpunten weg te nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

17

Antwoord 63
De Belastingdienst ervaart bij het tegengaan van ondermijnende
criminaliteit knelpunten op het gebied van het uitwisselen van gegevens
met partners en de opbouw van extra capaciteit. Dat wordt hierna
toegelicht.
Gegevensuitwisseling
Voor het verstrekken van gegevens vanuit de politie en bijzondere
opsporingsdiensten aan toezichthoudende instanties, zoals de Belastingdienst, en vice versa is een wettelijke grondslag nodig. Daarbij moet
tevens rekening gehouden worden met de verschillende wettelijke
regimes.
Opbouw van extra capaciteit
De Belastingdienst heeft zoals bekend extra middelen ter beschikking
gekregen ten behoeve van de aanpak van ondermijnende criminaliteit. De
uitbreiding van capaciteit vraagt een inzet om nieuwe medewerkers te
werven, op te leiden en te begeleiden. Een knelpunt bij het inzetten van
extra capaciteit is ten eerste dat in de huidige krappe arbeidsmarkt
(geschikte) kandidaten in veel gevallen niet of onvoldoende beschikbaar
en ten tweede dat zij na instroom vanzelfsprekend niet direct inzetbaar
zijn. De duur van de inwerkperiode en het opleidingstraject is afhankelijk
van het type werkzaamheden. Hier dient rekening mee gehouden te
worden bij de te verwachten resultaten.
In nauw overleg met het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) wordt
gekeken welke maatregelen kunnen bijdragen aan het oplossen van de
hiervoor benoemde knelpunten. Zo wordt het wetsvoorstel «gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden» door JenV gereed gemaakt voor
indiening bij uw Kamer. Dit wetsvoorstel moet de gezamenlijke
verwerking van gegevens door partijen in samenwerkingsverbanden van
een betere wettelijke grondslag voorzien en waar nodig vergemakkelijken.
Om het hiervoor benoemde knelpunt bij het inzetten van extra capaciteit
weg te nemen, wordt in veel gevallen gebruikgemaakt van ervaren
medewerkers die worden doorgeschoven.
64.
Wat zijn de grootste ervaren knelpunten in het tegengaan van
witwassen vanuit de Belastingdienst? Welke stappen worden er
gezet om deze knelpunten weg te nemen?
Antwoord 64
De Belastingdienst ervaart knelpunten in het kunnen delen van informatie
en gegevens met (buitenlandse) partners en de geheimhouderproblematiek. De recente wetgeving rondom het delen van gegevens met derde
(niet-EU) landen maakt de informatie- en gegevensdeling nog ingewikkelder. In de aanpassing van de Wet politiegegevens (als gevolg van de
implementatie van Richtlijn (EU) 2016/680 gegevensbescherming
opsporing en vervolging) is de informatiedeling binnen de EU gemakkelijker gemaakt. Daar tegenover is de informatie-uitwisseling met niet
EU-landen complexer geworden. De FIOD ervaart daarnaast in haar
onderzoeken knelpunten die te maken hebben met de geheimhoudingsproblematiek (misbruik verschoningsrecht).
Voor het wegnemen van knelpunten vindt overleg plaats tussen de
uitvoerende diensten en de betrokken beleidsdepartementen. In het plan
van aanpak witwassen van de Ministers van Financiën en van JenV is een
aantal maatregelen opgenomen dat geconstateerde risico’s en voorgestelde aanbevelingen bevat om witwassen op een gezamenlijke en
effectieve wijze tegen te gaan. Om informatie- en kennisdeling internationaal mogelijk te maken is de FIOD gestart met het initiëren van internationale samenwerking in J5 (Joint Chiefs of Global Tax Enforcement) en
FCINet (Financial Criminal Investigation Netwerk) verband. Nationaal
wordt onder meer binnen het FEC (Financieel Expertise Centrum) de
samenwerking met de private sector geïntensiveerd. Inmiddels is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

18

gezamenlijk met de banken een project gestart in de aanpak van Trade
Based Money Laundering, wat witwassen via goederenstromen behelst.
66.
Welke doelen zijn er voor de jaren tot 2025 gesteld in de
meerjarige personeelsplanning?
Antwoord 66
Iedere directie van de Belastingdienst heeft een Meerjarig Personeelsplan
(MPP), dat jaarlijks wordt geactualiseerd. Het doel van de MPP is om de
opgave van de directies en de Belastingdienst te vertalen naar een
kwantitatief en kwalitatief beeld van het huidige en toekomstige
benodigde personeelsbestand en de investeringen die nodig zijn om dit
personeelsbestand te realiseren. Op basis van de MPP’s worden
vervolgens jaarlijks de wervings- en opleidingsplannen bepaald. Rekening
houdend met interne en externe ontwikkelingen kunnen er per jaar
accentverschillen zijn tussen de opeenvolgende MPP’s. Zo legt het
komende MPP 2020–2024 naast instroom ook accent op Leren en
Ontwikkelen. Het formatieve kader is het uitgangspunt voor het MPP.
67.
Wordt het cultuurveranderingsprogramma hoofdzakelijk gericht
op de bestuurlijke top of is het overige personeel hier ook bij
betrokken?
68.
Waarom is voor een top-downprincipe als top-200-bijeenkomsten
gekozen? Hoe gaat de wens tot cultuurverandering bij andere
werknemers terechtkomen?
Antwoord 67 en 68
Het cultuurprogramma is gericht op alle medewerkers van de dienst, van
de bestuurlijke top tot en met alle medewerkers op de werkvloer. Er is
gekozen voor zowel een top-downaanpak vanuit de bestuurlijke top (de
top-200-bijeenkomsten) als een bottom-upaanpak door gesprekken met
medewerkers (rondetafelgesprekken). De top-200-bijeenkomsten hebben
specifiek tot doel de leidinggevenden te activeren en bewust te maken in
hun rol in de cultuurverandering voor de gehele Belastingdienst.
69.
Door welke ervaring en vanwege welke redenen moet de aanpak
gewijzigd worden?
Antwoord 69
Door de benoeming van «Cultuur» als vierde pijler van «Beheerst
Vernieuwen» wordt aan de menselijke kant meer aandacht gegeven. Het
bestaande traject Leiderschap en Cultuur van de Belastingdienst is
geïntensiveerd. Het cultuurprogramma is stevig en niet vrijblijvend.
De veranderkundige aanpak wordt niet gewijzigd, maar geïntensiveerd
met een aantal extra acties. In 2020 wordt de aanpak herijkt, naar
aanleiding van de uitkomsten van het externe onderzoek naar de cultuur
van de Belastingdienst. Daarbij zal ook de input uit het medewerkersonderzoek en de FNV-enquête meegenomen worden. Dit kan mogelijk leiden
tot aanvullende wijzigingen in de aanpak om zo uiteindelijk tot een zo
goed mogelijk cultuurprogramma te komen.
70.
Op welke manier wordt de aanpak voor de ontwikkeling van
managementinformatie en risicomanagement gewijzigd?
Antwoord 70
De inventarisatie en impactbepaling bij de eerste drie ketens (Auto,
Bezwaar, beroep & klachten en Inning & betalingsverkeer) is geëvalueerd.
We hebben geconstateerd dat meer maatwerk nodig is bij het ontwikkelen
van managementinformatie en risicomanagement, omdat de ontwikkel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

19

stadia van de ketens meer divers zijn dan bij de start van het programma
werd aangenomen. Daarom is eind 2019 een inventarisatie bij de overige
ketens uitgevoerd. Naar aanleiding van deze inventarisatie is de aanpak
begin 2020 aangepast, om effectiever aan te sluiten bij de verschillen in
ontwikkelbehoefte. In de Kamerbrief «Versterken besturing Belastingdienst» van 11 januari 2020 heeft de Minister van Financiën aangekondigd
dat het programma Managementinformatie en Risicomanagement
geïntensiveerd zal worden. Dit betekent een intensievere aanpak, waarin
het beschikbaar maken van informatie ten aanzien van de fiscale
processen prioriteit krijgt.
71.
Kunt u een uitgebreide toelichting geven op het programma
Leiderschap en Cultuur? Hoe is dit programma vormgegeven? Wat
is het doel van het programma? Op basis waarvan is het
programma vormgegeven?
Antwoord 71
Over de invulling van het programma Leiderschap en Cultuur heeft de
Staatssecretaris van Financiën op 20 september 2019 een brief naar uw
Kamer gestuurd. De brief van de Minister van Financiën van 11 januari jl.
besteedt hier eveneens aandacht aan. Het bestaande traject cultuur en
leiderschap van de Belastingdienst wordt geïntensiveerd en met extra
acties uitgebreid. Het betreft een stevig en niet vrijblijvend meerjarig
programma. In de beoogde cultuur staan burgers en bedrijven centraal.
Uitgangspunten zijn een Belastingdienst:
• waar leiderschap, rechtstatelijk handelen, oog voor de menselijke maat
en eigenaarschap centraal staan,
• waar heldere en concrete afspraken zorgen voor goed lopende
werkprocessen en resultaten,
• waar samenwerken zorgt voor verbinding en het snel oplossen van
problemen,
• waar een open en veilig klimaat is waar medewerkers zich veilig
voelen, waar dilemma’s worden besproken en wordt gereflecteerd op
wat beter kan,
• met een klimaat waar fouten mogen worden gemaakt, die fouten op
het juiste niveau worden gemeld, en nadrukkelijk van fouten wordt
geleerd.
Basis van het programma zijn uitkomsten van diverse onderzoeken naar
leiderschap en cultuur. Het programma richt zich op alle leidinggevenden
en medewerkers van de Belastingdienst en werkt langs de invalshoek van
de dagelijkse werkpraktijk, op alle niveaus binnen de organisatie. Naast de
centrale aanpak is ook in elk organisatieonderdeel een aanpak gestart die
specifiek is toegesneden op het werk en de taal van dat onderdeel. De
activiteiten die daarbij horen zijn uitgebreid toegelicht in het Jaarplan
Belastingdienst 2020.
72.
Hoe ziet de ontwikkeling in key performance indicators (kpi’s)
eruit? Blijft de Belastingdienst ambitieuze doelen stellen om zo te
komen tot een steeds hogere realisatie van kpi’s wat de strategie
en de missie ten goede komt?
Antwoord 72
We hebben geconstateerd dat de huidige set indicatoren niet voldoende
aansluit bij de uitvoerings- en toezichtstrategie van de Belastingdienst en
dat de samenhang van het geheel verbetering behoeft. Bij het herijken
van de huidige set indicatoren wordt gestreefd naar een samenhangend
inzicht met meer zeggingskracht en handelingsperspectief. De Belastingdienst wil met de vernieuwde set van indicatoren zoveel mogelijk inzicht
geven in de effecten van de uitgevoerde activiteiten op het gedrag van
burgers en bedrijven (doeltreffendheid) en de maatschappelijke outcome

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

20

(compliance). Het ontwikkelen van een dergelijk samenhangend inzicht is
complex. Het vergt heldere doelen en tussendoelen, inzicht in de
(veronderstelde) relatie tussen inzet en beoogde effecten én een
uitwerking van onderliggende meetbare indicatoren. Hieraan is in het
afgelopen jaar gewerkt en wordt in 2020 verder gewerkt.
73.
Hoe kan het grote verschil in percentage worden verklaard in de
norm en de realisatie in het aantal afgehandelde bezwaren binnen
de Awb-termijn?
74.
Welke stappen worden gezet om dit te verbeteren?
Antwoord 73 en 74
Bij de bezwaarbehandeling zijn achterstanden ontstaan. Over deze
achterstanden en de aanpak daarvan is uw Kamer geïnformeerd in
november 20188 en vervolgens bij de eerste en de tweede voortgangsrapportage.9 Om de achterstanden weg te werken en de Awb-conformiteit te
verhogen zet de Belastingdienst extra capaciteit in, wordt hier meer
aandacht aan besteed in de aansturing, wordt het werk beter georganiseerd en worden procesvernieuwingen doorgevoerd.
75.
Waarom wordt het doel bij «Percentage aangiften inkomensheffingen» en «vennootschapsbelasting tijdig ontvangen» niet
gehaald? Welke stappen worden gezet om dit te verbeteren?
Antwoord 75
De indicator tijdigheid ingediende aangifte inkomensheffingen (IH) en
vennootschapsbelasting (Vpb) ziet op aangiften die binnen de in de
aangiftebrief gestelde termijn zijn ingediend. Daarbij wordt rekening
gehouden met verleend uitstel en de uitstelregeling belastingconsulenten
(de zogenoemde Becon-regeling). Ieder jaar zet de Belastingdienst diverse
middelen in om dit percentage zo hoog mogelijk te krijgen. Zo ook in
2019.
Voor de IH zet de Belastingdienst een grote aangiftecampagne in, waarin
aangifteplichtigen via verschillende (media)kanalen worden geïnformeerd
over het tijdvlak waarin zij aangifte moeten doen. De Belastingdienst
maakt het aangifteplichtigen – met de inzet van vooringevulde gegevens –
zo gemakkelijk mogelijk om aangifte te doen. Ook wordt de aangifteplichtige na de aangifteperiode schriftelijk herinnerd aan de aangifteplicht
in het geval de burger nog geen aangifte heeft gedaan. De Belastingdienst
gebruikt aanmaningen en ambtshalve opgelegde aanslagen om burgers
te motiveren in navolgende jaren wel tijdig aangifte te doen.
Voor de Vpb wordt een soortgelijk proces gevolgd. Na de vervaldatum
verstuurt de Belastingdienst binnen één tot anderhalve week een
herinnering tot het doen van aangifte aan ondernemingen. Als de
belastingplichtige niet binnen de verlengde termijn alsnog aangifte doet,
wordt een aanmaning verstuurd, inclusief een verzuimboete. Aangifteplichtigen die geen aangifte indienen ontvangen een ambtshalve aanslag
met een verzuimboete. Deze boetes zijn bedoeld als prikkel om volgend
jaar wel tijdig aangifte te doen. Iedere uitgenodigde belastingplichtige
krijgt daarmee uiteindelijk een definitieve aanslag, ongeacht of er (tijdig)
aangifte is gedaan. Het hele proces is erop gericht om aangifteplichtigen
te stimuleren om tijdig aangifte te doen en niet direct na de vervaldatum
te confronteren met een ambtshalve aanslag en/of een verzuimboete.

8
9

Kamerstuk 31 066, nr. 441.
Kamerstuk 31 066, nr. 500 en Kamerstuk 31 066, nr. 533.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

21

76.
Waarom is gekozen voor een toeslagschuld van € 500 als
indicator voor het succes van de toekenning van toeslagen?
Hoeveel betalingsregelingen worden aangevraagd voor deze
bedragen en geeft dit aanleiding om deze grens lager te stellen?
Antwoord 76
Om (hoge) terugvorderingen te voorkomen, moet het verleende voorschot
zo goed mogelijk aansluiten bij de definitieve toekenning. De indicatoren
zijn bedoeld om dit te meten. De normbedragen van € 500, en voor de
kinderopvangtoeslag € 1.000, zijn ontwikkeld naar aanleiding van het
«Effectonderzoek handhaving toeslagen» waarover uw Kamer in de
15e Halfjaarsrapportage van de Belastingdienst is geïnformeerd. We
hebben op dit moment geen reden om de genoemde normbedragen aan
te passen.
77.
Wat is de reden van het hoge aantal ernstige productieverstoringen?
Antwoord 77
In de rapportageperiode waarop de tweede Voortgangsrapportage
Belastingdienst 2019 slaat, was het aantal ernstige productieverstoringen
iets hoger dan in dezelfde periode in 2018. Inmiddels blijkt dat over 2019
het totaal aantal ernstige productieverstoringen iets lager uitkomt dan in
2018. In 2019 kende de Belastingdienst 67 ernstige productieverstoringen
tegen 69 in 2018.
Een verstoring wordt geteld als een ernstige productieverstoring als de
verstoring gevolgen heeft voor meer dan één burger of bedrijf. Van de 67
ernstige productieverstoringen in 2019 is een aantal veroorzaakt door
externe oorzaken. Hierbij kan worden gedacht aan het niet bezorgen van
de post (drie verstoringen), een ddos-aanval die merkbaar was voor
burgers of bedrijven of een verstoring in het telefoonnetwerk waardoor de
BelastingTelefoon deels tijdelijk niet bereikbaar was.
Uit analyse blijkt dat in de afgelopen jaren de oorzaken van de meeste
productieverstoringen intern liggen bij IV (ontwerp) of bij beheer, dat wil
zeggen menselijk handelen in de productiefase. De vele afhankelijkheden
tussen de verschillende systemen, het complexe IV-landschap, de
uitstroom van ervaren medewerkers en het niet altijd aanwezig zijn van
(automatische) beheervoorzieningen waardoor er handmatig moet
worden ingegrepen zijn de hoofdoorzaken van het ontstaan van een
productieverstoring.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 610

22