Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3115
Vragen van het lid Van Helvert (CDA) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu over de onduidelijkheid over toeslagen op vliegtickets
(ingezonden 3 juli 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu)
(ontvangen 21 augustus 2015)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitzending van Groeten van Max op 29 juni
2015 over de onduidelijkheid over toeslagen op vliegtickets?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoeveel verschillende toeslagen momenteel gebruikt
worden door vanuit Nederland vertrekkende luchtvaartmaatschappijen en wat
de strekking van die toeslagen is?
Antwoord 2
Luchtvaartmaatschappijen bepalen zelf de ticketprijs en kunnen hierbij
bovenop «de stoelprijs» de volgende zaken in rekening brengen bij consumenten:
– additionele diensten (zoals extra bagage en stoelreservering) waarbij vrije
prijsstelling en vrije keuze van de consument geldt;
– zaken die de luchtvaartmaatschappij zelf moet afdragen, de zogenaamde
onvermijdbare en voorzienbare kosten, zoals belastingen, heffingen en
luchthaventarieven.
Het aantal «toeslagen» verschilt dus afhankelijk van de luchtvaartmaatschappij, de keuzes van de consument voor additionele diensten en het land en de
luchthaven van aankomst en vertrek.
Vraag 3
Bestaat er in Nederland op dit moment een beleid over welke toeslagen
luchthavens mogen vragen?

1

ah-tk-20142015-3115
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.npo.nl/groeten-van-max/29-06-2015/POW_01096360

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Er bestaat regelgeving met betrekking tot de luchthaventarieven. De EU
richtlijn havengelden is geïmplementeerd in onze nationale regelgeving. De
luchthaven brengt luchthaventarieven in rekening bij luchtvaartmaatschappijen voor het gebruik van de luchthaven. Wat Schiphol in de luchthaventarieven mag verwerken, is afgebakend in nationale regelgeving. De Autoriteit
Consument en Markt houdt toezicht op de totstandkoming van de luchthaventarieven van Schiphol.
Daarnaast zijn er heffingen die door de Nederlandse overheid worden
opgelegd en die luchthavens innen bij luchtvaartmaatschappijen:
– een geluidsheffing voor het treffen van geluidswerende voorzieningen aan
woningen en geluidsgevoelige gebouwen, de zogenaamde «Geluidsheffing Burgerluchtvaart». De geluidsheffing voor Schiphol is deze zomer
stopgezet omdat de financiering van de geluidsisolatieprojecten is
afgerond;
– een heffing ter financiering van de kosten voor claims, afbraak van
gebouwen en voor herallocatie van woonboten in de omgeving van
Schiphol, de zogenaamde «Governmental Planning Compensation Levy».
Hieronder valt hoofdzakelijk het Schadeschap Luchthaven Schiphol. Het
Schadeschap handelt verzoeken af om schadevergoeding die verband
houden met de activiteiten van de luchthaven Schiphol. Deze heffing is
uitsluitend van toepassing op Schiphol.
Naast bovenstaande overheidsheffing int Schiphol ook de zogeheten heffing
voor Persons with Reduced Mobility (PRM-heffing). EU Verordening 1107/
2006 inzake de rechten van gehandicapten en personen met beperkte
mobiliteit die per luchtvervoer reizen, verplicht de luchthavenexploitant tot
het voorzien in assistentie voor deze groep passagiers. In overleg met de
luchtvaartmaatschappijen mag de luchthavenexploitant (in dit geval Schiphol)
hierbij een kostengerelateerde en transparante heffing aan elke luchtvaartmaatschappij doorrekenen. Schiphol stelt deze heffing jaarlijks in samenwerking met luchtvaartmaatschappijen vast.
Vraag 4
Bestaat er beleid over welke toeslagen luchtvaartmaatschappijen in Nederland mogen vragen?
Antwoord 4
Zie antwoord op vraag 2.
Vraag 5
Bestaan er in Europees verband of een ander internationaal verband
afspraken over welke toeslagen luchthavens en luchtvaartmaatschappijen
mogen vragen?
Antwoord 5
Voor luchthavens bestaan in Europees verband alleen afspraken over de
PRM-heffing. Zie hiervoor het antwoord op vraag 3.
Voor luchtvaartmaatschappijen bestaan Europese afspraken ten aanzien van
prijstransparantie. Daarbij wordt het volgende opgemerkt. De luchtvaartsector
kent een hoge mate van concurrentie. Dit betekent dat luchtvaartmaatschappijen scherpe tarieven in de markt moeten zetten om klanten te trekken. In
een sterk concurrerende markt is het niet aannemelijk dat aanbieders
toeslagen in rekening brengen voor kosten die niet worden gemaakt. Daarbij
is het wel belangrijk dat alle kosten vooraf voor de consument inzichtelijk
moeten zijn, zodat deze ook een goed geïnformeerde keuze kan maken.
Vandaar dat er Europese regels zijn over de transparantie van ticketprijzen.
De Autoriteit Consument en Markt houdt hier toezicht op. Zie hiervoor verder
het antwoord op vraag 12.
Vraag 6
Op welke wijze wordt gecontroleerd of de geïnde toeslag ook wordt besteed
aan het toegeschreven doel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 6
In Nederland vindt alleen controle plaats op de heffingen die door de
Nederlandse overheid zijn opgelegd of die voortvloeien uit Europese
regelgeving.
De verantwoording over bovengenoemde geïnde Nederlandse overheidsheffingen en daarmee samenhangende uitgaven vindt plaats in het jaarverslag
van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (Hfd XII). Over het jaarverslag
van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu wordt door de Auditdienst Rijk
een oordeel gegeven.
De verantwoording over de PRM-heffing door Schiphol vindt jaarlijks plaats
en wordt door een onafhankelijk accountant gecontroleerd. De PRM-heffing
staat los van de luchthaventarieven.
Vraag 7
Deelt u de mening dat het voor een klant helder moet zijn waarvoor bepaalde
toeslagen worden geheven?
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Kunt u aangeven wat de solidariteitstoeslag inhoud, die sommige luchtvaartmaatschappijen innen? Met wie is de klant dan solidair?
Antwoord 8
Nederland kent geen solidariteitstoeslag. Frankrijk int bijvoorbeeld wel een
solidariteitsbelasting voor passagiers die vanaf een Franse luchthaven
vertrekken. De zogenaamde «Taxe de solidarité sur les billets d’avion» werd
door de regering-Chirac ingesteld om de Franse bijdrage aan Unitaid te
financieren. Unitaid is een internationale organisatie die de toegang tot
gezondheidszorg in ontwikkelingslanden wil verbeteren. De Franse overheid
gaat over deze belasting. Een Nederlandse consument kan hier mee te maken
krijgen wanneer hij bijvoorbeeld een retourticket voor een reis van Schiphol
naar Paris Charles de Gaulle boekt. De luchtvaartmaatschappij mag de
belastingen, heffingen en luchthaventarieven uit Nederland en Frankrijk,
waaronder in dit geval dus ook de solidariteitsbelasting, namelijk in de
ticketprijs verwerken.
Vraag 9
De luchthaven van Kreta int per passagier € 12,– luchthavenontwikkelingsbelasting volgens het ticket van Transavia; waarvoor wordt deze toeslag geïnd?
Acht u dit een toeslag die internationaal gewenst is?
Antwoord 9
Ieder land kan zelf bepalen welke nationale belastingen en heffingen aan
luchthavens en luchtvaartmaatschappijen worden opgelegd. In Nederland zijn
dit heffingen ter financiering voor geluidswerende voorzieningen en
schadeafhandeling. Het is niet aan Nederland om een oordeel te geven over
de wenselijkheid van de nationale heffingen van een ander land.
Vraag 10
Zou Schiphol een dergelijke toeslag ook kunnen innen om de aanleg van een
nieuwe pier mee te financieren? Is dit wenselijk?
Antwoord 10
Nee. De luchthaveninfrastructuur op Schiphol wordt gefinancierd uit de
luchthaventarieven. De daadwerkelijk gemaakte kosten van een nieuwe pier
mogen pas ná ingebruikneming door Schiphol verwerkt worden in de
luchthaventarieven. De luchthaventarieven worden door Schiphol in rekening
gebracht bij luchtvaartmaatschappijen. Hierdoor wordt de infrastructuur
betaald door de luchtvaartmaatschappijen die ook daadwerkelijk gebruik
maken van de infrastructuur (en betalen maatschappijen niet voor infrastructuur waar zij (nog) geen gebruik van maken). Dit is in nationale regelgeving
geregeld met als doel om gebruikers te beschermen tegen de economische
machtspositie van Schiphol op luchtvaartactiviteiten. Daar komt bij dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

voorfinanciering door gebruikers ook niet nodig is omdat Schiphol rendabele
investeringen via de financiële markt kan financieren.
Vraag 11
Bent u bereid om de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om advies te
vragen over de juistheid van de toepassing van de verschillende toeslagen?
Antwoord 11
Zoals hierboven is aangeven, worden de heffingen die door de Nederlandse
overheid worden opgelegd of uit Europese regelgeving voortvloeien al
gecontroleerd.
Wat betreft de eventuele juiste toepassing van andere toeslagen, acht ik
advies niet nodig omdat het voor luchtvaartmaatschappijen in een sterk
concurrerende markt niet opportuun is om kosten in rekening te brengen die
niet worden gemaakt.
Vraag 12
Bent u bereid de luchtvaartmaatschappijen te verzoeken meer transparantie
aan de dag te leggen en de Kamer daarover te informeren?
Antwoord 12
Het is essentieel dat luchtvaartmaatschappijen transparant zijn over de
ticketprijzen. De prijsvermelding aan consumenten is mijn inziens afdoende
geregeld in EU Verordening 1008/2008 inzake gemeenschappelijke regels voor
de exploitatie van luchtdiensten. Deze verordening heeft mede tot doel om de
consument de prijzen van verschillende luchtvaartmaatschappijen daadwerkelijk te kunnen laten vergelijken. Het geeft de consument onder meer inzicht in
de prijsopbouw van het gekochte ticket.
Luchtvaartmaatschappijen en andere aanbieders zijn verplicht de definitieve
prijs bij elke prijsvermelding bekend te maken. De luchtvaartmaatschappijen
en aanbieders moeten daarbij niet alleen (a) passagiers- of luchttarieven
specificeren maar wanneer zij ervoor kiezen deze door te rekenen, moeten
ook (b) belastingen, (c) luchthavengelden en (d) andere heffingen, toeslagen
of vergoedingen worden vermeld.
De Autoriteit Consument en Markt houdt toezicht op de naleving van de
verordening door luchtvaartmaatschappijen in Nederland en kan met boetes
optreden bij overtredingen. Ik acht deze Europese regels en de controle op
naleving afdoende om de rechten van de consument te waarborgen.
Vraag 13
Bent u bereid om dit als voorzitter van de EU komend jaar op de agenda te
zetten om te bezien of Europese afspraken gemaakt kunnen worden over
marges waarbinnen toeslagen door luchthavens en luchtvaartmaatschappijen
geïnd mogen worden?
Antwoord 13
De huidige regels bieden afdoende kaders voor de consultatie van de
gebruikers (luchtvaartmaatschappijen), transparantie over de bedragen,
eventuele doorrekening aan consumenten en de besteding. Het is daarom
niet opportuun dit onderwerp op de agenda voor het voorzitterschap van de
EU te zetten.
Vraag 14
Bent u bereid om de Kamer te informeren op welke wijze gecontroleerd
wordt of betaalde toeslagen ook worden besteed aan hetgeen waaraan de
toeslag wordt toegeschreven? Als deze controle er nog niet is, bent u dan
bereid om met de markt en een autoriteit te bezien hoe deze controle plaats
kan vinden?
Antwoord 14
Zie antwoord op vraag 11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4