Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 247

Acute zorg

Nr. 137

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 december 2010
Ter voorbereiding op het AO ziekenhuiszorg stuur ik u hierbij mijn
antwoord op uw brief van 25 november 2010 waarin u vraagt om een
stand van zakenbrief over de financiële situatie van de Zeeuwse ziekenhuizen. Voordat ik hierop in ga, blik ik kort terug op de afgelopen periode
en de stappen die samen met de sector zijn gezet in de ziekenhuiszorg.
Daarna werp ik een blik vooruit op de stappen die ik de komende periode
nog zal zetten en in het regeerakkoord zijn aangekondigd en onder welke
randvoorwaarden ik dit zal doen. Hiermee wil ik de beantwoording van uw
vraag in de juiste context plaatsen.
Een korte terugblik
Een belangrijke doelstelling van dit kabinet is er voor te zorgen dat
instellingen meer prikkels ervaren om kwaliteit en doelmatigheid te
bieden. Dit is nodig om te kunnen inspelen op de komende vergrijzing, de
stijging van het aantal mensen met een chronische ziekte en het
dreigende tekort aan goed gekwalificeerd personeel. Hiermee wil dit
kabinet de zorg toekomstbestendig maken. De invoering van prestatiebekostiging, de afschaffing van het bouwregime, de beëindiging van de
functiegerichte budgettering en de uitbreiding van het B-segment vormen
hiertoe belangrijke stappen. Nadere invulling van deze stappen en de
voorwaarden waaronder deze stappen worden genomen, moeten worden
uitgewerkt, ik zal u daar begin volgend jaar over berichten. Instellingen
krijgen hierdoor de door hun gewenste ruimte voor ondernemerschap,
maar zullen ook meer risico lopen op hun investeringen. De beleidswijzigingen in het kader van de invoering van prestatiebekostiging zullen een
beroep doen op het aanpassingsvermogen van instellingen. Vandaar dat
het vorige kabinet, vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid en behoorlijk
overheidsbestuur, reeds diverse overgangsregelingen heeft getroffen. Ook
ik zal indien nodig maatregelen treffen om instellingen in de gelegenheid
te stellen om zich aan de nieuwe omstandigheden aan te passen.

kst-29247-137
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 247, nr. 137

1

Een vooruitblik
Ik zet het beleid van de afgelopen periode door. Zorgaanbieders en
verzekeraars krijgen meer ruimte, mogelijkheden en prikkels om het
aanbod zo te organiseren dat het tegemoet komt aan de behoeften en
wensen van de patiënt. Een cruciale stap op weg daarnaartoe is de stap
om ziekenhuizen te gaan bekostigen op basis van hun prestaties in plaats
van op basis van gedeeltelijk vaste budgetten en verzekeraars op een
verantwoorde manier te stimuleren om op een kritische manier
afspraken te maken met ziekenhuizen over de te leveren prestaties. Daar
hoort ook bij dat zij transparant worden over die prestaties. Ziekenhuizen
worden dan beloond als ze de kwaliteit van de behandeling verbeteren of
als ze de zorg voor een patiënt meer op elkaar afstemmen en daarmee de
behandeling doelmatiger organiseren.
Ik wil er bij dit alles ook voor zorgen dat de beschikbaarheid en bereikbaarheid van basiszorg in de buurt van de patiënt gewaarborgd blijft. Dit
hoeft niet altijd te betekenen dat deze geleverd wordt door een ziekenhuis.
Ik zie ook mogelijkheden in substitutie van zorg naar de eerste lijn of
samenwerkingsverbanden van eerste en tweedelijnszorg (anderhalvelijnscentra). Op deze manier wordt de zorg niet alleen laagdrempeliger maar
ook beter betaalbaar. Het passende adagium is hier: spreiding van zorg en
zorg dichtbij huis waar het kan en concentratie waar het moet. Iedereen
wil bij een ernstige, levensbedreigende ziekte de beste behandeling die er
is: topzorg. Iedereen moet daarvan op aan kunnen. Concentratie van
topzorg zal tot meer kwaliteit ten aanzien van ingewikkelde behandelingen
leiden.
De randvoorwaarden
De stappen die ik de komende kabinetsperiode wil zetten in de ziekenhuiszorg dienen te worden gezet met inachtneming van onder meer de
volgende randvoorwaarden.
Aanvullende fusie-eisen
Fusies kunnen leiden tot zeer grote organisaties waarbij bestuurders vaak
niet meer kunnen overzien wat hun beslissingen betekenen voor de
dagelijkse praktijk op de werkvloer. Daarom zal ik de komende tijd
invulling geven aan de in het regeerakkoord genoemde zorgspecifieke
fusietoets. Bij de vormgeving van deze toets vind ik het van belang dat
bestuurders meer dan nu het geval is, worden aangezet om zich vooraf te
«verantwoorden» over hun afwegingen bij het aangaan van een fusie.
Daarbij zal aandacht moeten worden besteed aan de te voorziene
gevolgen van de fusie voor onder meer het primaire zorgproces, de
risico’s die men ziet en de wijze waarop men die risico’s zal gaan
managen. Zo moet betrokkenheid bij en draagvlak voor de fusie worden
verworven bij direct belanghebbenden (zoals cliënten, verzekeraars en
gemeenten).
Verbod op verticale integratie
Fusies tussen verzekeraars en zorgaanbieders wil ik verbieden.
Afwegingen van zorgverzekeraars bij het zorginkoopproces moeten zuiver
en in het belang van verzekerden zijn. Uiteraard moet er wel ruimte zijn
voor zorgverzekeraars om aan hun zorgplicht te voldoen. Ook kan tijdelijk
bezit van zorgaanbod door zorgverzekeraars in het belang van de patiënt
zijn. Deze beide aspecten zijn al eerder in het debat aan de orde geweest.
Ik zal in de komende periode dit voornemen nader uitwerken. Europeesrechtelijke aspecten zullen in dit voorstel eveneens aan de orde komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 247, nr. 137

2

Een macroslot op het BKZ
Het BKZ (en in het bijzonder het gezamenlijke kader voor ziekenhuizen en
zbc’s) zal ook in de toekomst na invoering van prestatiebekostiging als
randvoorwaarde voor de groeiruimte van ziekenhuizen blijven gelden. In
de komende periode zal ik u voorstellen doen toekomen die betrekking
hebben op de vormgeving van de macro kostenbeheersing bij invoering
van de prestatiebekostiging, zowel voor de transitieperiode als ook voor
de periode daarna.
Een snellere financiële informatievoorziening
In de voorhangbrief inzake de korting ziekenhuizen van 29 juni 2010 bent u
geïnformeerd over een overschrijding op het kader ziekenhuizen van
€ 549 miljoen. In mijn brief betreffende de maatregelen ziekenhuizen 2011
(CZ/FBI-3037989) heb ik aangegeven dat het bedrag van de overschrijding
en de daarmee samenhangende korting vanaf 2011 inmiddels neerwaarts
is bijgesteld naar netto € 314 miljoen structureel.
Ik onderschrijf het belang van tijdiger, betrouwbaar inzicht in de ziekenhuisuitgaven. Medio 2010 is er een werkgroep gestart om tijdiger, een
meer betrouwbaar inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de
BKZ-uitgaven. De kosten van de ziekenhuizen bestaan uit twee componenten, namelijk de gebudgetteerde uitgaven (A-segment) en de
niet-gebudgetteerde uitgaven (B-segment). Winst is vooral te behalen met
betrekking tot de informatie over de niet-gebudgetteerde uitgaven.
Bij de niet-gebudgetteerde uitgaven speelt een grote rol dat de DBC’s een
lange doorlooptijd hebben. Door de lange doorlooptijd (een DBC wordt
pas geregistreerd als de behandeling beëindigd is) duurt het lang voordat
de definitieve schadelast kan worden vastgesteld. VWS bekijkt op dit
moment samen met het CVZ hoe hier eerder, beter zicht op kan worden
verkregen.
Het ADRZ
Tot slot wil ik in deze brief kort stilstaan bij de situatie zoals die nu is in
Zeeland. Het ziekenhuis heeft al geruime tijd te maken met een kwetsbare
financiële positie. Overigens heb ik van de IGZ vernomen dat de kwaliteit
van de geleverde zorg in het ADRZ op dit moment voldoende is.
Momenteel bezie ik de situatie in Zeeland aan de hand van de volgende
elementen. In de eerste plaats heb ik op maandag 6 december jl. een
rapport van TNO Bouw en Ondergrond ontvangen dat in opdracht van
VWS is uitgevoerd. Daarin wordt een second opinion gegeven op
bouwplannen die door de Raad van Bestuur van het ADRZ ziekenhuis zijn
ontwikkeld. Daarnaast heb ik op 1 december jl. een monitorraportage van
het College Sanering Zorginstellingen (CSZ) ontvangen. Naast een reactie
op de concept-conclusies van het TNO-rapport betrekt het CSZ ook
effecten voor het ADRZ-ziekenhuis van de aan de ziekenhuizen opgelegde
tariefkorting van € 314 mln. in haar rapportage. Daarnaast bezie ik nog of
en zo ja op welke wijze de realisatie van een PCI-centrum in het ADRZ kan
plaatsvinden. Daarbij wordt ook de bredere context van de ziekenhuisvoorziening in Zeeland betrokken. Ik hecht eraan om hier nog expliciet te
wijzen op de grote verantwoordelijkheid van betrokkenen om de de
continuïteit van de ziekenhuisvoorziening in Zeeland duurzaam te
organiseren.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 247, nr. 137

3