Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

750
Vragen van het lid Pia Dijkstra (D66) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat homo mannen één jaar geen seks mogen
hebben voordat ze bloed doneren (ingezonden 10 november 2015).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 2 december 2015).
Vraag 1
Kent u het bericht «Homoseksuele mannen mogen jaar na seks weer bloed
doneren» dat, naar aanleiding van uw brief over «Standpunt rapport
MSM&Bloeddonatie», op 28 oktober jl. verscheen op NU.nl?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het feitelijk klopt dat «permanente» uitsluiting van
bloeddonatie van de baan is, maar dat dit in de praktijk niets zal veranderen
voor de homo man, omdat hij eerst een jaar geen seks mag hebben voordat
hij bloed mag doneren?
Antwoord 2
De maatregel betekent voor seksueel actieve homo mannen dat de praktijk
van bloeddonatie niet verandert. Niettemin is dit een ongelooflijk belangrijke
stap. De beleidswijziging maakt het voor het eerst mogelijk dat mannen die in
het verleden seks hebben gehad met een andere man (MSM) als bloeddonor
toegelaten kunnen worden. In mijn onlangs verzonden brief over MSM en
bloeddonatie heb ik toegelicht dat dit besluit enkel en alleen is gebaseerd op
epidemiologische gegevens die laten zien dat in deze groep nog steeds een
sterk verhoogd risico bestaat op bloedoverdraagbare infecties.3 Daarom is het
noodzakelijk dat er een voorwaarde wordt verbonden aan de bloeddonatie
van MSM zodat dit geen nadelig effect kan hebben op de veiligheid van

1

Nu.nl, 28 oktober 2015 http://www.nu.nl/gezondheid/4153843/homoseksuele-mannen-mogenjaar-seks-weer-bloed-doneren.html
2
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2015/10/28/kamerbrief-over-hetdonorselectiebeleid-voor-msm
3
Kamerstuk 29 447 / 30 420, nr. 33

ah-tk-20152016-750
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

ontvangers van bloedproducten. De veiligheid van bloedproducten stond en
staat nog steeds centraal.
Vraag 3
Kunt u aangeven waarom u er op dit moment niet voor kiest seksueel
risicogedrag veel actiever te bevragen (bijvoorbeeld het condoomgebruik of
wisselende seksuele contacten), voorafgaand aan bloeddonatie?
Antwoord 3
Bij donors wordt het seksueel risicogedrag actief uitgevraagd via de
standaard donorvragenlijst en het daarop volgende gesprek met een
donorassistente of donorarts. Dit vindt plaats voorafgaand aan iedere
bloeddonatie. De systematiek die hierbij wordt gevolgd heeft geleid tot een
uiterst veilige bloedvoorziening. In de onlangs verzonden brief over MSM en
bloeddonatie heb ik uitgebreid toegelicht waarom het onverstandig en niet
wenselijk is om bij donors te vragen naar condoomgebruik («veilig vrijen»)
en/of wisselende seksuele contacten (of het al dan niet hebben van een
monogame relatie).
Vraag 4
Kunt u uitleggen waarom u in uw brief geen aandacht besteedt aan de
hiv-test, die binnen 12 dagen na een infectie al kan aantonen of er sprake is
van besmetting?
Antwoord 4
De hiv-test als zodanig was niet bepalend voor mijn afweging. In mijn brief
over MSM en bloeddonatie heb ik uitgelegd waarom met de huidige
laboratoriumtesten niet alle vroege infecties opgespoord kunnen worden. In
de bijlage van de brief ben ik daar gedetailleerder op ingegaan door de
gemiddelde windowperiodes van bloedoverdraagbare infecties aan te geven.
Met de modernste technieken duurt de windowperiode bij hepatitis C-virus
ongeveer 7 dagen, bij hiv ongeveer 12 dagen, en bij hepatitis B-virus circa 25
dagen met uitschieters naar 6 maanden. De beveiliging van bloedproducten
is dus niet alleen gericht op hiv, maar ook op andere infecties die een langere
windowperiode hebben. Bovendien worden niet alle hiv-varianten die bestaan
herkend door de moleculair-diagnostische test4 waarmee bloeddonaties
routinematig worden gescreend. Deze hiv-varianten worden daardoor pas op
een later moment opgespoord door de hiv-antistoftest5, waarmee bloeddonaties ook routinematig worden gescreend. De aanname dat hiv-infecties in alle
gevallen binnen 12 dagen na infectie kunnen worden aangetoond, klopt dus
niet.
Vraag 5
Wat is uw reactie op de uitspraken van de bloedbank Sanquin dat de
«noodzaak en lengte van een uitsluitingstermijn van 12 maanden niet
wettenschappelijk onderbouwd is»? Kunt u aangeven waarom er dan toch op
dit moment voor deze 12 maanden wordt gekozen?6
Antwoord 5
De termijn van 12 maanden na seksueel risicogedrag is een gangbare
uitsluitingstermijn voor bloeddonors in Westerse landen. Alle personen die
seksueel contact hebben gehad met iemand met een verhoogd risico op een
ernstige bloedoverdraagbare infectie mogen pas bloed doneren nadat 12
maanden na dat contact zijn verstreken. Dit regime geldt bijvoorbeeld voor
donors die betaald hebben voor seksueel contact en voor donors die seksueel
contact hebben gehad met iemand uit een hiv-endemisch gebied. Daarnaast
heb ik in mijn brief over MSM en bloeddonatie aangegeven dat uit cijfers van
de Raad van Europa is gebleken dat de 12 maanden uitsluiting die Finland,
Zweden en het Verenigd Koninkrijk (met uitzondering van Noord-Ierland) na

4

Met deze test kan genetisch materiaal van het virus opgespoord worden.
Met deze test kunnen de antilichamen die tegen het virus gevormd worden, worden
opgespoord.
6
http://www.coc.nl/jouw-belangen/coc-aanpassing-bloeddonatiebeleid-nauwelijks-van-praktischbelang-voor-homoman
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

het laatste MSM-contact hanteren geen nadelig effect heeft gehad op de
veiligheid van de bloedvoorziening.
Vraag 6
Kunt u aangeven in hoeverre andere landen – zoals Italië en Spanje, met een
donorselectiebeleid rondom mannen die seks hebben gehad met andere
mannen (MSM) – in uw ogen risicovol beleid voeren, omdat u in uw brief van
28 oktober jl. stelt «dat geen van deze alternatieven op dit moment de
veiligheid van ontvangers van bloedproducten (kan) garanderen»?
Antwoord 6
Ik ben verantwoordelijk voor de bloedvoorziening in Nederland en daarmee
ook voor de veiligheid van ontvangers van bloedproducten. In mijn brief heb
ik aangegeven dat uit de cijfers van de Raad van Europa blijkt dat het aantal
nieuwe infecties van hiv, hepatitis B- en hepatitis C-virus onder trouwe
donors in Italië en Spanje structureel een factor 5 tot 9 hoger ligt dan in
Nederland en in landen die een tijdelijke uitsluiting hanteren van 12 maanden
na het laatste MSM-contact. Het is mogelijk dat een toename van het aantal
infecties onder trouwe donors tot meer windowdonaties leidt. Dit kan de
veiligheid van ontvangers van bloedproducten ondermijnen en dat is
ongewenst.
Vraag 7
Klopt het dat u volgend jaar verder spreekt met de bloedbank Sanquin en het
COC? Kunt u aangeven in hoeverre andere partijen daar ook bij betrokken
zullen worden? Zo ja, welke partijen zijn dit?
Antwoord 7
De partijen die tijdens de voorbereiding van mijn brief over MSM en
bloeddonatie zijn geraadpleegd, zullen over een jaar opnieuw worden
uitgenodigd voor een gesprek. Ik hecht hier veel waarde aan. Dus naast
Sanquin Bloedvoorziening, het COC Nederland zal ook de Nederlandse
Vereniging van Hemofiliepatiënten hiervoor worden uitgenodigd.
Vraag 8
Deelt u de mening dat windowdonaties voorkomen moeten worden, maar dat
bijvoorbeeld een hiv-test hier geen uitsluitsel over kan bieden? Als dat het
geval is, waarom kiest u dan daarvoor?
Antwoord 8
Windowdonaties moeten inderdaad voorkomen worden. Een hiv-test alleen
biedt onvoldoende garanties over de afwezigheid van infecties in de
bloeddonatie. Zie ook mijn toelichting op vraag 4.
Vraag 9
In hoeverre deelt u de mening dat dit een eerste stap is, maar dat er nog veel
werk te doen is om ervoor te zorgen dat seksueel risicogedrag echt één van
de beoordelingscriteria is geworden voor bloeddonatie?
Antwoord 9
In mijn brief over MSM en bloeddonatie geef ik aan dat ik met mijn besluiten
recht doe aan het belang van gelijke behandeling én aan het belang van de
veiligheid van de bloedvoorziening in ons land. Mochten in de nabije
toekomst gegevens beschikbaar komen die een verdere aanpassing van het
donorselectiebeleid rond MSM mogelijk maken zónder dat dit ten koste gaat
van de veiligheid van de bloedvoorziening, dan zal ik dit uiteraard in
overweging nemen. In mijn brief heb ik dan ook aangegeven dat ik Sanquin
verzocht heb om de internationale ontwikkelingen op dit gebied te volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3