Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 453

Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Wet
structuur uitvoeringsorganisatie werk en
inkomen en enige andere wetten in verband met
het afschaffen van specifiek interbestuurlijk
toezicht (Wet interbestuurlijk toezicht
gemeentelijke inkomens- en werkvoorzieningen)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN DEEL
INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding
2. Huidig interbestuurlijk toezicht Wet werk en bijstand
3. WWB en kabinetsstandpunt Oosting
4. Interbestuurlijk toezicht kleine inkomensvoorzieningen SZW
5. Interbestuurlijk toezicht Wet sociale werkvoorziening
6. Gevolgen voor de Wet SUWI
7. Informatie-arrangement
8. Heroriëntatie verantwoordelijkheid minister van SZW
9. Adviezen

blz.
1
2
4
6
7
8
10
11
13

1. Inleiding
In de relatie met medeoverheden is het beleid van het kabinet gericht op
het realiseren van minder bestuurlijke drukte en een effectiever optreden
van de overheid als geheel. Ruimte voor differentiatie en maatwerk en een
andere wijze van regelgeving, controle en toezicht zijn voornemens die
hierbij horen. In dit kader is in 2006 de Commissie Doorlichting Interbestuurlijke Toezichtarrangementen ingesteld, onder voorzitterschap van de
heer Oosting. Mede op basis van de doorlichting van een aantal specifieke
toezichtsarrangementen, waaronder die van de Wet werk en bijstand,
heeft de commissie Oosting eind 2007 voorstellen gedaan tot vergaande
vermindering van het aantal specifieke toezichtsarrangementen. In haar
rapport «Van specifiek naar generiek» oordeelt de commissie dat – gelet
op de gelijkwaardige positie van Rijk, provincies en gemeenten en de
doorgevoerde dualisering – alle specifieke interbestuurlijke toezichtarrangementen afgeschaft kunnen worden, op enkele uitzonderingen na. Bij
brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
23 april 2008 is de kabinetsreactie op het rapport «Van specifiek naar
generiek» aan de Tweede Kamer aangeboden1. Het kabinet vindt het
rapport van de commissie Oosting zeer waardevol, omdat het aansluit bij
de weg van decentralisatie die het kabinet heeft ingeslagen. Decentrale
overheden zijn autonome bestuurslagen met een eigen positie in ons
1

Kamerstukken 2007–2008 31 200 VII, nr. 61.

kst-32453-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

1

bestuurlijk bestel. Dat vraagt om vertrouwen en niet te ingewikkelde
interbestuurlijke omgangsvormen. Dat betekent ook niet onnodig
ingrijpen in de beleidsvrijheid van medeoverheden. Niet vooraf en ook
niet achteraf door middel van te veel specifiek toezicht. Om die reden
heeft het kabinet aangegeven dat zij voornemens is de aanbevelingen van
de commissie in grote lijnen over te nemen.
Met betrekking tot het interbestuurlijk toezicht stelt het kabinet zich op het
standpunt dat interbestuurlijke invloeduitoefening, voor zover daartoe
reden is, gericht moet zijn op het stellen van algemene beleidskaders met
een wettelijke grondslag («sturen aan de voorkant»). Het bewaken van een
hoger belang, het voorkomen van patstellingen tussen of afwentelgedrag
op andere overheden vormen een motief voor interbestuurlijk toezicht,
maar niet zonder meer. Een hoger belang als «de ministeriële verantwoordelijkheid» veronderstelt dan wel een grondslag in een specifieke
wettelijke bevoegdheid of verantwoordelijkheid. Het kabinet meent dat in
het interbestuurlijke toezicht in beginsel volstaan kan worden met het
generieke instrumentarium, bestaande uit de in de Provinciewet en de
Gemeentewet opgenomen mogelijkheden tot vernietiging van besluiten
en andere beslissingen en de taakverwaarlozingsregeling.
2. Huidig interbestuurlijk toezicht Wet werk en bijstand
Met de invoering van de Wet werk en bijstand (WWB) per 1 januari 2004 is
een fundamentele wijziging in de interbestuurlijke verhoudingen in het
sociale domein doorgevoerd. Het declaratiestelsel maakte plaats voor een
systeem van budgetbekostiging en de centrale regelgeving werd
vergaand gedereguleerd en vereenvoudigd. De lokale beleidruimte en
-verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de WWB namen fors toe.
Dat gold ook voor de controlerende en bijsturende rol van de gemeenteraad, waarmee de WWB een versterking betekende van de effecten die
beoogd zijn met de invoering van de dualisering van het lokale bestuur.
Het toenemend gewicht van de rol van de gemeenteraad werd vanuit de
WWB mede ingegeven doordat tal van aspecten van de uitvoering
uitsluitend op lokaal niveau wordt verantwoord, zoals de rechtmatige
uitvoering van de lokale regels en de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de lokale uitvoering. Hoewel de raad niet de formele rol van
toezichthouder bekleedt, is bij de invoering van de WWB gekozen voor het
beginsel dat het rijkstoezicht aansluit op het lokale verantwoordingsproces en de uitkomsten daarvan. Dit beginsel heeft inmiddels ruimere
betekenis gekregen met de landelijke invoering van het principe van
single information & single audit. Basisidee is hierbij dat het Rijk op
hoofdlijnen stuurt en dat het vragen van informatie zoveel mogelijk
aansluit bij de informatiebehoeften en verantwoordingsmomenten van de
medeoverheden zelf. In de relatie Rijk en gemeenten geldt dat de
verantwoordingsinformatie van het college aan de gemeenteraad tevens
dienstbaar is als verantwoording van de gemeente aan het rijk (single
information) én dat vervolgens de jaarrekeningcontrole van de gemeenteaccountant ook voor het Rijk voldoende is (single audit). Voor zover de
jaarrekening onvoldoende informatie verschaft voor het beheer van de
specifieke uitkeringen door het Rijk, verstrekken gemeenten via een
bijlage bij de jaarrekening hiervoor aanvullende informatie.
Niettemin is bij de totstandkoming van de WWB wel gekozen voor een
vorm van specifiek interbestuurlijk toezicht. De keuze hiervoor is
ingegeven door de verantwoordelijkheid die de minister van SZW heeft
voor de werking van het systeem van werk en inkomen in het algemeen
en voor de rechtszekerheid voor de burger, de algemene bijstandsniveaus,
de bekostiging, de wetshandhaving en, als medewetgever, de kwaliteit
van de centrale regelgeving in het bijzonder. Met de Algemene Reken-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

2

kamer is het kabinet van oordeel dat voornoemde verantwoordelijkheden
ertoe leiden dat de minister zich goed dient te informeren over hoe het
systeem functioneert en wat het oplevert1.
Vanwege de geschetste ontwikkelingen maakte het rijkstoezicht bij de
invoering van de WWB, ten opzichte van de situatie tot en met 2003, een
terugtredende beweging, waarbij het hoofdzakelijk is gericht op de
werking van het stelsel en op de uitvoering vanuit landelijk perspectief
gezien. Slechts in uitzonderingsgevallen waarin sprake is van ernstige
tekortkomingen in de rechtmatige uitvoering van de WWB en bij de
beoordeling van de rechtmatige besteding van geoormerkte gelden voor
re-integratieactiviteiten in het kader van de Wet participatiebudget wordt
een oordeel uitgesproken over het handelen van een gemeentelijke
overheid. Bij de inrichting van dit toezicht is enerzijds gesteund op het
toenemende belang van de controlerende taak van de gemeenteraad in
het kader van de dualisering van het gemeentebestuur, doch anderzijds
heeft meegewogen dat de horizontale verantwoording en controle vanuit
een ander belang dan de ministeriële verantwoordelijkheid geschiedt,
zodat het rijkstoezicht niet vervangbaar is door horizontale controle.
Het huidig toezicht in het kader van de WWB bestaat uit:
– toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de WWB door het
college van burgemeester en wethouders (toezicht op naleving van in
de WWB opgenomen voorschriften alsmede op de besteding van het
re-integratiebudget overeenkomstig de wettelijke bestemming);
– het toezicht op de doeltreffendheid van de wet: inzicht in uitvoeringsresultaten en prestaties van de gezamenlijke gemeenten, geaggregeerd
op landelijk niveau.
Het interbestuurlijk toezicht in het kader van de WWB wordt uitgeoefend
binnen het kader van de sturingsdriehoek: beleid, uitvoering en toezicht.
De algemene doelstelling van dit toezicht is het bevorderen van de juiste
uitvoering van de wet, in samenhang en in samenwerking met
Suwi-partners.
Namens de minister van SZW wordt dit toezicht uitgeoefend door de
Inspectie Werk en Inkomen (IWI), wiens onafhankelijkheid in programmering, informatievergaring en oordeelsvorming geborgd is in de Wet
SUWI. In het licht van de definitie van toezicht als «het verzamelen van
informatie over de vraag of een handeling of zaak voldoet aan de daaraan
gestelde eisen, het vormen van een oordeel hierover en het eventueel
naar aanleiding daarvan zonodig interveniëren», wordt de taak van IWI
aangemerkt als signalerend toezicht. IWI is belast met het verzamelen van
informatie en het oordelen over de vraag of een handeling of zaak voldoet
aan de daaraan gestelde eisen. De interbestuurlijke interventie, en de
afwegingen die daaromtrent gemaakt moeten worden, behoren tot de
exclusieve competentie van de minister van SZW.

1
Kamerstukken 2002–2003, 28 870, nr 13,
blz. 4/5.

Het interbestuurlijk toezicht in het kader van de WWB heeft van meet af
aan een restrictieve invulling gekregen, gestoeld op enerzijds de ministeriële verantwoordelijkheid en anderzijds de uitgangspunten dat de
budgetbekostiging gemeenten een direct eigen belang geeft bij een juiste
wetsuitvoering en dat de primaire verantwoordelijkheid voor de controle
op rechtmatige uitvoering van de wet bij de gemeente zelf ligt.
Het met de WWB ingevoerde systeem van budgetbekostiging, en de
daarvan uitgaande prikkelwerking, heeft ertoe geleid dat de minister van
SZW in beginsel niet behoeft in te grijpen indien de uitvoering door de
gemeente niet geheel wetsconform is. Indien een dergelijke uitvoering
voor de gemeente leidt tot onnodige uitgaven, is dit een voldoende
intrinsieke stimulans om de uitvoering te verbeteren. Wanneer een
rechtmatigheidtekortkoming het gemeentelijk belang zodanig overstijgt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

3

dat het een rechtstreeks gevolg heeft voor de minister van SZW wegens
diens reeds geschetste verantwoordelijkheden voor het stelsel van werk
en inkomen, kan de minister oordelen dat sprake is van een ernstige
tekortkoming. Op grond van artikel 76 van de WWB kan de minister in
zo’n geval interveniëren door middel van een aanwijzing. Indien een
gemeente binnen een daartoe gestelde termijn geen of niet voldoende
gevolg geeft aan de aanwijzing, biedt de WWB de minister de
bevoegdheid om het budget voor de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen van de gemeente te verlagen.
3. WWB en kabinetsstandpunt Oosting
Met betrekking tot de WWB heeft de commissie Oosting geconstateerd
dat de uitvoering van de bijstand vergaand is gedecentraliseerd. Zij acht
het vanzelfsprekend dat de minister van SZW bij een dergelijke grote
operatie een vinger aan de pols wil houden bij de wijze waarop de WWB
wordt uitgevoerd en functioneert. Naar de mening van de commissie
dient dat echter niet te gebeuren via specifiek interbestuurlijk toezicht,
maar via (proces)evaluaties en beleidsmonitoring. De kwaliteit van de
uitvoering kan worden bevorderd via horizontale instrumenten, zoals
benchmarking, samenwerking of een gemeenschappelijk expertisecentrum. Volgens de commissie is voor de beoordeling van de rechtmatigheid van de uitgaven geen specifiek arrangement nodig, maar is het
bestaande stelsel van financieel toezicht, in het bijzonder de verantwoordingen volgens de systematiek van single information & single audit
(sisa), toereikend. Hieruit volgt dat het afschaffen van het specifiek
interbestuurlijk toezicht geen verandering brengt in verantwoording die
gemeenten aan het Rijk moeten afleggen over de rechtmatige besteding
van geoormerkte gelden, zoals de budgetten op grond van de Wet
participatiebudget en de Wsw.
De commissie Oosting is van mening dat via het generieke instrumentarium correctief kan worden opgetreden tegen een uitvoeringspraktijk die
strijdig is met de wettelijke regeling.
Ten aanzien van het toezicht op de doeltreffendheid van de wet (artikel 76,
eerste lid, onder b, WWB) stelt de commissie vast dat de minister van
SZW geen bevoegdheden heeft om bij individuele gemeenten in te
grijpen. Daarom is volgens de commissie in strikte zin geen sprake van
interbestuurlijk toezicht, maar van beleidsmonitoring of -evaluatie.
Met betrekking tot de WWB meent het kabinet dat de voorstellen van de
commissie Oosting grotendeels kunnen worden overgenomen. Alleen ten
aanzien van de bestuurlijke interventie ziet het kabinet aanleiding af te
wijken van het beginsel dat volstaan kan worden met het generieke
instrumentarium, bestaande uit (schorsing en) vernietiging en de
taakverwaarlozingsregeling.
Sinds 2004 bevat de WWB de bevoegdheid voor de minister van SZW om
een aanwijzing te geven aan een gemeente, indien hij een ernstige
tekortkoming constateert. Een ernstige tekortkoming kan aan de orde zijn
in situaties waarin het zelfsturend vermogen van de gemeente tekortschiet én waarin naar het oordeel van de minister van SZW sprake is van
een rechtmatigheidstekortkoming die vanwege aard, intensiteit of duur
een wettelijk verankerd fundament van de wet te zeer schaadt. In de
praktijk doen ernstige tekortkomingen zich vooral voor ten aanzien van de
categoriale bijzondere bijstandsverlening, waarbij gemeenten zich onder
de vlag van de WWB begeven op het terrein van het aan het Rijk
voorbehouden generiek inkomensbeleid. Het gaat hierbij doorgaans om
eenmalige besluiten, die overigens wel jaarlijks kunnen terugkeren. Met
het generiek instrument van artikel 268 van de Gemeentewet zou in
beginsel een dergelijk onrechtmatig besluit tot verlenen van categorale
bijzondere bijstand kunnen worden vernietigd. De inzet van de vernie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

4

tiging biedt echter slechts ten dele een oplossing, aangezien de vernietiging alleen ongedaan maakt wat in strijd met het recht of het algemeen
belang tot stand is gebracht.
In het kader van de WWB en aanverwante voorzieningen bestaat evenwel
behoefte aan een specifiek instrument waarmee herhaling van een
onrechtmatige wetsuitvoering kan worden voorkomen. De bestaande
aanwijzing voorziet hierin, mede vanwege het feit dat aan een gemeente
een financiële maatregel kan worden opgelegd indien zij niet of niet
voldoende gevolg geeft aan de aanwijzing. De dreiging van een financiële
maatregel bij het niet of niet voldoende opvolgen, bevordert dat het
college de aanwijzing op haar waarde zal weten te schatten. Indien het
college de aanwijzing opvolgt kan verdere rijksinmenging achterwege
blijven en ondervindt de gemeente ook geen financieel nadeel van het feit
dat haar beleid en/of uitvoering enige tijd niet heeft voldaan aan de
wettelijke eisen. Aangezien het college door het opvolgen van de
aanwijzing financiële consequenties kan voorkomen, heeft de aanwijzing
een reparatoir karakter en kan niet worden aangemerkt als een strafsanctie. De toekomstgerichtheid van de aanwijzing houdt in dat het
college in de gelegenheid wordt gesteld de uitvoering in overeenstemming te brengen met de wettelijke eisen.
Sinds de inwerkingtreding van de WWB is de aanwijzingsprocedure enige
malen daadwerkelijk toegepast. Voor het eerst in 2006, met betrekking tot
de verstrekking van een niet toegestane vorm van categoriale bijzondere
bijstand door de gemeente Arnhem. De Tweede Kamer is hierover
geïnformeerd bij brief van de staatssecretaris van SZW van 27 november
2006. Nadien is de procedure nog een aantal keer daadwerkelijk
toegepast, waarbij in alle gevallen sprake was van niet geoorloofde
vormen van categoriale bijzondere bijstand en van het onbevoegd voeren
van generiek inkomensbeleid door de gemeente.
De wet vordert van gemeenten niet dat zij in bepaalde situaties tot
categoriale bijzondere bijstand moeten beslissen. De keuze hiertoe is
geheel aan de gemeente. Foutieve keuzen, namelijk de niet geoorloofde
vormen van categoriale bijzondere bijstand, kunnen derhalve niet tot de
conclusie leiden dat sprake is van taakverwaarlozing. Daarmee kan geen
toepassing worden gegeven aan het generieke instrument van de
indeplaatsstelling, aangezien dit instrument onlosmakelijk is verbonden
met een situatie van taakverwaarlozing.
In de bijlage bij de kabinetsreactie op het rapport « Van specifiek naar
generiek», betreffende het overzicht van maatregelen per departement, is
kenbaar gemaakt dat het instrument van de aanwijzing gehandhaafd blijft
in de WWB. Onder het kopje «Maatregelen van SZW» is met betrekking
tot de WWB aangegeven dat het eerste en tweede lid van artikel 76 zullen
worden aangepast en dat artikel 76, derde lid (de aanwijzing) gehandhaafd zal blijven.
Evenals de WWB en de «kleine inkomensvoorzieningen» bevat de Wsw
voor de minister van SZW de bevoegdheid om ingeval van een ernstige
tekortkoming in de rechtmatige uitvoering van de wet, de gemeente een
aanwijzing te geven. Het juridische kader van de in de Wsw opgenomen
aanwijzing biedt de minister van SZW, anders dan bij de WWB en de
«kleine inkomensvoorzieningen», geen instrumenten om op te treden
indien een gemeente een aanwijzing niet of niet voldoende opvolgt. Waar
bij de WWB ernstige tekortkomingen in de praktijk blijken te bestaan uit
actieve besluitvorming in strijd met de wet, kan het systeem van de Wsw
vooral worden bedreigd door nalatigheid van gemeenten.
In dergelijke situaties is de mogelijkheid tot indeplaatsstelling, zoals
opgenomen in het wetsvoorstel Revitalisering generiek toezicht (o.a. het
voorgestelde artikel 124 van de Gemeentewet), een adequaat instrument.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

5

Om die reden kan de aanwijzing op grond van de Wsw komen te vervallen
indien voornoemd wetsvoorstel in werking treedt. Dit zal worden geregeld
in een wetsvoorstel, dat de aanpassing van wetten aan de Wet revitalisering generiek toezicht bevat. Het karakter van een ernstige tekortkoming
in het kader van de WWB verschilt daarmee van een ernstige tekortkoming in het kader van de Wsw. Dit verschil rechtvaardigt dat de
WWB-aanwijzing wel wordt gehandhaafd en de Wsw-aanwijzing niet,
indien het instrument van de indeplaatsstelling in artikel 124 van de
Gemeentewet kan worden toegepast.
Het vervallen van deze toezichtstaken voor IWI laat onverlet dat de
minister van SZW, wanneer hem signalen bereiken over mogelijk ernstige
tekortkomingen bij de uitvoering van de diverse materiewetten, IWI
opdracht kan verlenen tot het instellen van onderzoek. Een dergelijke
opdrachtverlening geschiedt met toepassing van artikel 39 van de Wet
SUWI. Op basis van de uitkomsten van het IWI-onderzoek beoordeelt de
minister van SZW of hij aanleiding ziet gebruik te maken van zijn
aanwijzingsbevoegdheid, eventueel gecombineerd met de toepassing van
een generiek toezichtsinstrument.
4. Interbestuurlijk toezicht kleine inkomensvoorzieningen SZW

1
2

Stb. 2009, nrs. 592 en 593.
Kamerstukken II, 2006–2007, 30 800 B, nr. 17.

De commissie Oosting heeft er om praktische redenen voor gekozen om
niet alle specifieke toezichtsarrangementen door te lichten, maar meent
dat haar conclusies doorgetrokken kunnen worden naar en toegepast op
de niet-doorgelichte regelingen. In afstemming met VNG en IPO heeft de
commissie twaalf regelingen/terreinen geselecteerd, waarbij voorrang is
gegeven aan domeinen waar in ruime mate sprake is van interbestuurlijk
toezicht, qua bevoegdheden en/of intensiteit van het toezicht in de
praktijk.
Voor het domein van SZW heeft de commissie Oosting gekozen voor de
WWB. De daaraan te verbinden conclusies zijn in de vorige paragraaf
toegelicht. Op grond van een tweetal overwegingen wordt via dit
wetsvoorstel voorgesteld om aan de specifieke toezichtarrangementen op
grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), de Wet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ)
en de Wet werk en inkomen kunstenaars (WWIK) dezelfde conclusies te
verbinden als voor de WWB. De eerste overweging betreft het gegeven
dat de in de «kleine inkomensvoorzieningen» opgenomen toezichtsarrangementen identiek zijn aan die van de WWB. Dat wil zeggen dat de
minister van SZW toezicht houdt op de rechtmatigheid van de uitvoering
van de wet door het college en op de doeltreffendheid van de wet, dat het
toezicht namens de minister wordt uitgeoefend door de IWI, en dat de
minister van SZW het college een aanwijzing kan geven indien naar zijn
oordeel sprake is van een ernstige tekortkoming. De tweede reden houdt
verband met de inwerkingtreding van de wet tot bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten1. Met deze wet zijn, als
uitvloeisel van de in het Bestuursakkoord van 4 juni 2007 «Samen aan de
slag»2 opgenomen doelstelling om het aantal specifieke uitkeringen te
reduceren, de afzonderlijke geldstromen gebundeld tot één geldstroom.
Door de bundeling van de geldstromen wordt met betrekking tot de
kosten van levensonderhoud ook voor de kleine inkomensvoorzieningen
een systeem van volledige budgetbekostiging ingevoerd. Met een enkele
uitzondering in het kader van het Bbz 2004 is geen sprake meer zijn van
een declaratiestelsel, en is, à la de WWB, overgegaan tot deregulering en
vereenvoudiging van de centrale regelgeving.
Vanwege de genoemde overeenkomsten in bekostiging en bestuurlijke
verhouding tussen het Rijk en de gemeenten is het wenselijk om ook voor
«kleine inkomensvoorzieningen» te kiezen voor de lijn van het kabinets-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

6

standpunt Oosting. Het voorliggende wetsvoorstel behelst derhalve het
afschaffen van de specifieke toezichtsbepalingen (artikel 52 IOAW/IOAZ en
artikel 45, eerste en tweede lid, WWIK), en het handhaven van de
aanwijzingsbevoegdheid (artikel 53 IOAW/IOAZ en artikel 45, derde lid,
WWIK)
en het verlagen van het gebundelde budget voor inkomensvoorzieningen
indien het college geen of onvoldoende gevolg geeft aan een aanwijzing.
Het zelfde geldt voor de inmiddels in werking getreden Wet investeren in
jongeren (WIJ). Voor de uitgaven voor inkomensvoorzieningen op grond
van deze wet dient ook de gebundelde uitkering. Voorts bevat deze wet
ook een aanwijzingsbevoegdheid in artikel 87, die gehandhaafd blijft.
Het toezicht op de uitvoering van het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz 2004) behoeft geen afzonderlijke regeling. Van 2004 tot en
met 2008 was het Bbz 2004 gebaseerd op artikel 7 van de Invoeringswet
WWB. Met intrekken van deze wet, is het Bbz 2004 vanaf 1 januari 2009
gebaseerd op artikel 78f van de WWB, waarmee het toezichtsarrangement
van de WWB – en ook de afschaffing daarvan – rechtstreeks van
toepassing is op het besluit.
5. Interbestuurlijk toezicht Wet sociale werkvoorziening
Het in de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) opgenomen specifieke
toezichtsarrangement komt in belangrijke mate overeen met de in de
WWB en de «kleine inkomensvoorzieningen» opgenomen toezichtsarrangementen. Ook in lijn met de WWB geldt ten aanzien van de Wsw dat de
gerealiseerde decentralisatie in combinatie met de ingebouwde financiële
prikkel gemeenten in voldoende mate aanzet tot een rechtmatige en
doeltreffende wetsuitvoering. Toch kan daaraan niet zondermeer de
conclusie verbonden worden dat het toezichtarrangement, in lijn met de
WWB en de «inkomensvoorzieningen», herzien moet worden. Bij de
beoordeling van het toezichtsarrangement op grond van de Wsw is
nadrukkelijk rekening gehouden met het advies van de commissie
fundamentele herbezinning Wsw en het kabinetsstandpunt dat dienaangaande op 12 januari 2009 aan de Tweede Kamer is gezonden1. Naar het
oordeel van het kabinet is de conclusie gerechtvaardigd dat er vooralsnog
geen reden is aan te nemen dat vermeld kabinetsstandpunt en de daaruit
voortvloeiende activiteiten (zoals pilots) op enigerlei wijze het eerdere
kabinetsstandpunt met betrekking tot de commissie Oosting doorkruisen.
Dit betekent dat de noodzaak van het toezichtsarrangement op grond van
de Wsw beoordeeld dient te worden vanuit het door de commissie
Oosting ontwikkelde normenkader, te weten: het bewaken van een hoger
belang, het voorkomen van patstellingen tussen, of afwentelgedrag op
andere overheden.
Aan de hand van dit kader komt het kabinet tot de slotsom dat de in de
Wsw opgenomen specifieke toezichtsopdracht voor de minister van SZW
geschrapt dient te worden, conform het voorstel met betrekking tot de
WWB en de «kleine inkomensvoorzieningen».

1

Kamerstukken II, 2008–2009, 29 817, nr. 40.

Evenals de WWB en de «kleine inkomensvoorzieningen» bevat de Wsw
voor de minister van SZW de bevoegdheid om ingeval van een ernstige
tekortkoming in de rechtmatige uitvoering van de wet, de gemeente een
aanwijzing te geven. Het juridische kader van de in de Wsw opgenomen
aanwijzing biedt de minister van SZW, anders dan bij de WWB en de
«kleine inkomensvoorzieningen», geen instrumenten om op te treden
indien een gemeente een aanwijzing niet of niet voldoende opvolgt. Waar
bij de WWB ernstige tekortkomingen in de praktijk blijken te bestaan uit
actieve besluitvorming in strijd met de wet, kan het systeem van de Wsw
vooral worden bedreigd door nalatigheid van gemeenten, bijvoorbeeld
ten aanzien van de volgende aspecten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

7

–

de gemeente geeft geen uitvoering aan begeleid werken, als een van
de fundamentele doelstellingen van de wet;
– de gemeente geeft voorrang aan bepaalde groepen op de wachtlijst
zonder dit te verankeren in een gemeentelijke verordening;
– de gemeente weigert informatie te verstrekken aan de Wsw-doelgroep
over de plek op de wachtlijst.
In dergelijke situaties is de mogelijkheid tot indeplaatsstelling, zoals
opgenomen in het wetsvoorstel Revitalisering generiek toezicht1 (o.a. het
voorgestelde artikel 124 van de Gemeentewet), een adequaat instrument.
Om die reden kan de aanwijzing op grond van de Wsw komen te vervallen
indien voornoemd wetsvoorstel in werking treedt. Dit zal worden geregeld
in een wetsvoorstel, dat de aanpassing van wetten aan de Wet revitalisering generiek toezicht bevat. Het karakter van een ernstige tekortkoming
in het kader van de WWB verschilt daarmee van een ernstige tekortkoming in het kader van de Wsw. Dit verschil rechtvaardigt dat de
WWB-aanwijzing wel wordt gehandhaafd en de Wsw-aanwijzing niet,
indien het instrument van de indeplaatsstelling in artikel 124 van de
Gemeentewet kan worden toegepast.

6. Gevolgen voor de taak van IWI in de Wet SUWI
In artikel 37, onderdeel b, van de Wet SUWI is in algemene zin de taak van
IWI in relatie tot individuele gemeenten vastgelegd, aangevuld met
nadere bepalingen in artikel 76 WWB. De inspectie is belast is met:
– het toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de WWB, de
IOAW en de IOAZ door de colleges burgemeester en wethouders, en
de doeltreffendheid van die wetten;
– het geven van een oordeel in verband met het verstrekken van een
incidentele aanvullende uitkering zoals geregeld in artikel 74, vierde
lid, van de WWB;
– het toezicht op de rechtmatigheid en de doeltreffendheid van de
uitvoering van de Wsw en de WWIK door de colleges van burgemeester en wethouders en op de doeltreffendheid van die wetten.
De in de Wet SUWI opgenomen toezichtsopdrachten voor IWI zijn de
equivalenten van de in de materiewetten opgenomen toezichtopdrachten.
Met het schrappen van de toezichtsbepalingen in de WWB, de IOAW, de
IOAZ, de WWIK en de Wsw dienen ook de bepalingen in de Wet SUWI,
zijnde artikel 37, onderdeel b, geschrapt te worden.
Het vervallen van deze toezichtstaken voor IWI laat onverlet dat de
minister van SZW, wanneer hem signalen bereiken over mogelijk ernstige
tekortkomingen bij de uitvoering van de diverse materiewetten, IWI
opdracht kan verlenen tot het instellen van onderzoek. Een dergelijke
opdrachtverlening geschiedt met toepassing van artikel 39 van de Wet
SUWI. Op basis van de uitkomsten van het IWI-onderzoek beoordeelt de
minister van SZW of hij aanleiding ziet gebruik te maken van zijn
aanwijzingsbevoegdheid, eventueel gecombineerd met de toepassing van
een generiek toezichtsintrument.

1

Kamerstukken 2009–2010, 32 389.
Verzoeken om aanvullende uitkering op het
de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen kunnen eerst in 2011 worden ingediend.
2

Op grond van het huidige artikel 74, vierde lid, WWB, geeft IWI een
oordeel over de uitvoering van de WWB voor iedere gemeente die bij de
toetsingscommissie een verzoek om een incidentele aanvullende uitkering
op het WWB inkomensdeel2 heeft ingediend. Het betreft weliswaar geen
toezichtstaak, maar de taak heeft wel een toezichtsachtergrond. Vanuit het
beginsel «enkelvoudige uitvraag, meervoudig gebruik» wordt voor het
inzicht in de kwaliteit van de uitvoering door de verzoekende gemeente
gebruik gemaakt van de kennis die IWI, vanuit haar toezichthoudende
taak, daaromtrent heeft. Met het vervallen van de interbestuurlijke
toezichtstaken van IWI droogt ook haar informatie omtrent de uitvoering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

8

van de WWB door individuele gemeenten op. Hieruit volgt dat haar
wettelijke opdracht in relatie tot de incidentele en meerjarige aanvullende
uitkering op het WWB inkomensdeel ook dient te vervallen. In overleg met
de toetsingscommissie WWB wordt bezien welke oplossing, ook met
betrekking tot de meerjarige aanvullende uitkering, het meest passend is.
Voor zover een rol van IWI wenselijk is of blijft, kan haar hiertoe een
opdracht worden verleend op grond van artikel 39 van de Wet SUWI.
Op grond van artikel 37, onderdeel c, van de Wet SUWI, is IWI ook belast
met het toezicht op de rechtmatigheid en doelmatigheid, waaronder
begrepen doeltreffendheid, van de wijze waarop het UWV, de SVB en de
colleges van burgemeester en wethouders bij de uitvoering van de aan
hen opgedragen taken samenwerken. Hoewel dit toezicht mede
betrekking heeft op gemeenten is geen sprake van interbestuurlijk toezicht
in de zin van het kabinetsstandpunt Oosting. Het toezicht richt zich
immers niet op de uitoefening van een medebewindstaak door een
afzonderlijke gemeente, ter verzekering van het «eenheidskarakter» van
onze gedecentraliseerde eenheidsstaat. Het systeemgericht toezicht
beoogt op landelijk geaggregeerd niveau inzicht te bieden in de effectiviteit van de uitvoeringspraktijk in samenhang met het beleid op het
terrein van werk en inkomen». Als zodanig vormen de uitkomsten van dit
toezicht een relevante bron voor de minister van SZW vanwege zijn
systeemverantwoordelijkheid. Vanuit dat oogpunt maar ook anderszins
bestaat geen aanleiding om deze vorm van toezicht te laten vervallen.
Op grond van artikel 9 van de Wet SUWI dienen UWV, SVB en de colleges
samen te werken bij de uitvoering van de taken op grond van de Wet
SUWI, de WWB, IOAW en IOAZ met het oog op een doeltreffende en
klantgerichte uitoefening van die taken. In artikel 10 van de Wet SUWI is
de samenwerking (gezamenlijke dienstverlening) van UWV en de colleges
in de locaties werk en inkomen geregeld. Op grond van artikel 10, derde
lid, van de Wet SUWI heeft de minister de mogelijkheid een aanwijzing te
geven aan UWV of colleges van burgemeester en wethouders bij ernstige
tekortkomingen met betrekking tot de uitvoering van de taken betreffende
de dienstverlening in locaties werk en inkomen.
In het kader van het systeemgericht toezicht vervult het toezicht op de
samenwerking een essentiële rol.
Met het vervallen van artikel 37, onderdeel b, van de Wet SUWI vervalt
ook de regeling dat IWI belast wordt met het toezicht op de doeltreffendheid van de wetten, die door gemeenten worden uitgevoerd. Hiermee
vervalt ook de taak met betrekking tot de wijze waarop door de uitvoering
van taken door de colleges het systeem van inkomensvoorzieningen
functioneert.
De minister heeft echter een systeemverantwoordelijkheid op alle
onderwerpen waarbij gemeenten in medebewind zijn geroepen. Deze
systeemverantwoordelijkheid houdt in dat de minister verantwoordelijk is
voor de wijze waarop gemeenten invulling geven aan hun taken, zowel via
bevoegdheden als via de middelen. De verantwoordelijkheid op centraal
niveau richt zich alleen op het wettelijk kader en niet op de wijze waarop
individuele gemeenten hun taken uitvoeren. Dat laatste is aan de colleges
van burgemeester en wethouders, respectievelijk de gemeenteraad.
Wanneer blijkt dat het wettelijke systeem niet goed werkt of niet meer
toegesneden is op de problemen van deze tijd, heeft de rijksoverheid de
verantwoordelijkheid het systeem aan te passen. Een indicator waaruit
blijkt dat het wettelijk kader niet goed in elkaar zit, kan bijvoorbeeld het
gezamenlijke uitvoeringsresultaat van de decentrale overheden zijn.
Om deze verantwoordelijkheden waar te kunnen maken heeft de minister
gedegen informatie nodig. Zo zal de minister moeten kunnen constateren
of het totaal van de gemeentelijke inspanningen en resultaten beantwoordt aan de centraal gestelde doelen. Het is noodzakelijk dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

9

minister inzicht heeft in het functioneren van het gehele stelsel. Deze
informatieverzameling en beoordeling past bij het systeemgericht
toezicht. Daarom wordt in de Wet SUWI de taak van IWI met betrekking tot
het systeemgericht toezicht geëxpliciteerd.
7. Informatie-arrangement
Alle in dit wetsvoorstel betrokken materiewetten bevatten voor het college
de verplichting dat het desgevraagd en kosteloos de minister van SZW de
inlichtingen verstrekt die hij nodig heeft voor het toezicht, de statistiek, de
informatievoorziening en de beleidsvorming met betrekking tot de
specifieke wet. De aan gemeenten opgelegde verplichting om toezichtsinformatie te verschaffen maakt onderdeel uit van de specifieke toezichtsarrangementen. Met het onderhavige wetsvoorstel wordt geen nieuwe
informatieplicht aan gemeenten opgelegd. Wel worden de bestaande
informatie-arrangementen in de onderscheidene specifieke wetten
aangepast aan het kabinetsstandpunt Oosting. Kern hiervan is dat, met
het afschaffen van de specifieke toezichtsarrangmenten, voor gemeenten
de verplichting vervalt om systematisch toezichtsinformatie te
verstrekken. In de Gemeentewet wordt een algemene bepaling
opgenomen over de systematische informatieverstrekking in verband met
het generiek toezicht, die ook zou kunnen worden toegepast door de
minister van SZW ten aanzien van de uitvoering van de gemeentelijke
inkomens- en werkvoorzieningen.
In artikel 47, eerste lid, van de WWIK, heeft de informatieverplichting niet
alleen betrekking op het college, maar ook op de, door de minister van
SZW, aangewezen adviserende instelling. De instelling, de Stichting
Kunstenaars, Cultuur & Ondernemerschap, toetst op verzoek van
gemeenten de beroepsmatigheid van kunstenaars. SZW vergoedt, op
basis van de Regeling financiële en administratieve uitvoeringsvoorschriften WWIK, de door de adviserende instelling gemaakte uitvoeringskosten betreffende de wettelijke taak WWIK. De vergoeding van uitvoeringskosten vindt plaats op basis van het aantal aan gemeenten
uitgebrachte beroepsmatigheidsonderzoeken tegen een integraal tarief. In
termen van de Comptabiliteitswet 2001 behoort de adviserende instelling
tot de categorie «rechtspersonen met een wettelijke taak». De ministeriële
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van wettelijke taken door
organisaties buiten de rijksoverheid, brengt met zich mee dat de minister
toezicht dient te houden op de uitvoering van die wettelijke taak. Voor de
organisaties zelf betekent de uitvoering van publieke taken met publiek
geld dat zij zich adequaat moeten verantwoorden. Eind 2007 is het
«Toezichtsarrangement RWT Stichting Kunstenaars & CO» vastgesteld,
waarvan ook de informatieverplichting voor de adviserende instelling
onderdeel uitmaakt. Deze bepaling wordt zodoende in de WWIK gehandhaafd.
Het schrappen van de verplichting voor gemeenten om desgevraagd en
kosteloos toezichtsinformatie te verstrekken aan de Minister van SZW laat
onverlet dat de minister, met het oog op de afweging of in een
voorkomend geval aanleiding bestaat tot interbestuurlijke interventie, zich
– bij voorkeur via IWI – moet laten informeren over de feitelijkheden van
die specifieke situatie. Met het oog hierop en mede ter harmonisering met
bepalingen in de Wet SUWI en de Gemeentewet wordt voorgesteld om op
basis van een eenduidige bepaling in de WWB, de WIJ, de IOAW, de IOAZ,
de WWIK en de Wsw de informatieplicht voor gemeenten te regelen. Het
inzagerecht voor de minister van SZW is geregeld door wijziging van
artikel 72 van de Wet SUWI.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

10

Voor de integrale uitvoering van de WWB c.a., waaronder wordt begrepen
het voldoen aan de opgedragen informatieverplichting, ontvangen
gemeenten via het gemeentefonds een uitkering.
8. Heroriëntatie verantwoordelijkheid minister van SZW
Het laten vervallen van de specifieke toezichtsarrangementen in het kader
van de WWB, IOAW, IOAZ, WWIK en de Wsw leidt ertoe dat de minister
van SZW niet langer verantwoordelijk is voor de systematische toezichtsuitoefening op de uitvoering van genoemde wetten door gemeenten. Wel
behoudt de minister van SZW de bevoegdheden om, in voorkomende
gevallen, het specifieke- en/of generieke toezichtsintrumentarium in te
(doen) zetten.
In het kader van de heroriëntatie op de verantwoordelijkheid die de
minister van SZW draagt voor de uitvoering van voornoemde wetten is
mede van belang dat de Algemene Rekenkamer van oordeel is dat de
Comptabiliteitswet 2001 impliceert dat de minister verantwoording moet
afleggen over de rechtmatige besteding van de ten laste van de
SZW-begroting aan gemeenten verstrekte gelden voor het WWB
inkomensdeel. Op 20 mei 20081 hebben de bewindslieden van SZW de
Tweede Kamer niet alleen geïnformeerd dat de Algemene Rekenkamer bij
brief van 11 maart 2008 heeft bericht dat zij het met SZW eens is dat de
wijze waarop IWI toezicht houdt op de rechtmatigheid van de WWB
aansluit bij de wettelijke eisen van de WWB en bij de eisen van de
Comptabiliteitswet 2001 maar ook dat de Algemene Rekenkamer haar blik
vooruit werpt met het oog op het wetgevingstraject ter uitwerking van de
kabinetsreactie op het rapport «Van specifiek naar generiek». De bewindslieden van SZW hebben in hun brief van 20 mei 2008 toegezegd dat de
vooruitblik van de Algemene Rekenkamer over het rechtmatigheidstoezicht betrokken zal worden bij de aanpassing van de materiewetten naar
aanleiding van voornoemde kabinetsreactie. Tegen deze achtergrond
wordt de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de minister en de
colleges van burgemeester en wethouders en de daarbij behorende
structurele informatieverstrekking verduidelijkt.

1

Kamerstukken 2007–2008, 26 448, nr. 366.
Zie ondermeer de oorspronkelijke toelichting op de artikelen 69 en 71 van de WWB;
Kamerstukken II, 2002–2003, 28 870, nr. 3,
blz. 82.
2

Met de wijziging van artikel 69 van de WWB wordt het algemene karakter
van de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen, hoewel verstrekt in
de vorm van een specifieke uitkering, benadrukt. Hiermede wordt
herbevestigd2 dat het aan de gemeente verstrekte budget WWB
inkomensdeel een ongeoormerkt karakter draagt. Het feit dat het vrij
besteedbare karakter hiervan feitelijk vooral van betekenis wordt indien de
gemeente een begrotingsjaar afsluit met een overschot, doet er niet aan
af dat het volledige budget vrij besteedbaar is. De decentralisatie van de
WWB in beleidsmatig en financieel opzicht alsmede de stimulans die van
de budgetbekostiging voor gemeenten uitgaat om de wet goed uit te
voeren, maken – zoals reeds vermeld in paragraaf 2 – dat de verantwoordelijkheid voor de rechtmatige besteding van de gebundelde uitkering
inkomensvoorzieningen een exclusieve gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Hieruit volgt dat ook de verantwoording over de rechtmatige
besteding van de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen
uitsluitend een lokale aangelegenheid is. De minister van SZW is niet
verantwoordelijk voor de rechtmatige besteding van de gebundelde
uitkering inkomensvoorzieningen door gemeenten. Hij behoeft hierin dan
ook geen inzicht in te krijgen, zodat de gemeente zich ter zake niet aan de
minister van SZW behoeft te verantwoorden. Dit leidt ertoe dat het
parlement ook geen inzicht verkrijgt in de rechtmatige besteding van de
gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen door gemeenten, ook niet
via het jaarverslag van IWI. In artikel 77 WWB is daartoe de verantwoordingsinformatie en het doel daarvan in relatie tot de gebundelde
uitkeringen inkomensvoorzieningen zoals het nu via de sisa bijlage is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

11

ingevuld, geregeld.
Zoals aangegeven in de brief van de minister van BZK van 31 augustus
2009 (Kamerstukken II, 2008–2009, 31 700 VII, nr. 100) inzake het kader
voor decentralisatie en differentiatie heeft het Rijk op alle onderwerpen
waarbij gemeenten en provincies in medebewind zijn geroepen, een
systeemverantwoordelijkheid. Dit houdt in dat het Rijk verantwoordelijk is
voor:
– de wijze waarop gemeenten invulling kunnen geven aan hun taken,
zowel via bevoegdheden als via de middelen. Het Rijk richt zich alleen
op het wettelijk kader en niet op de wijze waarop individuele gemeenten hun taken uitvoeren, dat is aan de colleges van burgemeester en
wethouders;
– het aanpassen van het systeem wanneer blijkt dat het wettelijke
systeem niet goed werkt of niet meer toegesneden is op de problemen
van deze tijd. Het gezamenlijk uitvoeringsresultaat van decentrale
overheden, kan een indicator zijn waaruit blijkt dat het wettelijk kader
niet goed in elkaar zit;
– het toepassen van interbestuurlijke toezichtinstrumenten indien de
medeoverheden in strijd met het recht of het algemeen belang
handelen.

1

Kamerstukken II, 31 327, nr. 10.

De WWB voldoet aan voornoemde punten. De wet geeft gemeenten
voldoende bevoegdheden om tot een doeltreffende en op de lokale
omstandigheden afgestemde uitvoering te komen. De jaarlijkse
vaststelling van het macrobudget voor de gebundelde uitkering
inkomensvoorzieningen geschiedt op basis van het uitgangspunt dat het
budget als geheel toereikend is om in de kosten van de landelijk
geraamde bijstandsuitkeringen te voorzien. De gekozen verdeelsystematiek (objectieve maatstaven, historisch aandeel dan wel een mix
daarvan) zorgt ervoor dat iedere gemeente die de WWB naar behoren
uitvoert ervan verzekerd is dat het budget toereikend is om de bijstandsuitkeringen te betalen én dat gemeenten gestimuleerd worden tot een
effectieve en stipte uitvoering van de wet.
De beoordeling van de werking van het systeem is, met inachtneming van
de door het Rijk te betrachten terughoudendheid in haar relatie met
medeoverheden, een continu proces. Op basis van beleidsinformatie,
verantwoordingsinformatie, evaluatieonderzoeken en uitkomsten van het
systeemgericht toezicht op het stelsel van werk en inkomen door IWI,
wordt beoordeeld of het systeem nog aan de gestelde eisen voldoet dan
wel dat aanpassing vereist is.
In situaties waarin tekortkomingen in de uitvoering van de wet het lokale
niveau overstijgen en een direct gevolg kunnen hebben voor de verantwoordelijkheid van de minister van SZW voor het systeem van werk en
inkomen, beschikt de minister over bevoegdheden voor de inzet van het
interbestuurlijk toezichtsinstrumentarium. Primair zijn dit de maatregelen
die in de specifieke wetten zijn opgenomen (aanwijzing en eventueel een
budgetverlaging), maar ook de in de Gemeentewet opgenomen generieke
maatregelen. Daarnaast beschikt de minister van SZW over bevoegdheden om over te gaan tot financiële afrekening van de geoormerkte
geldstromen, zoals het participatiebudget en de budgetten in het kader
van de Wsw. Zo kan de minister van SZW met betrekking tot deze
budgetten gelden van gemeenten terugvorderen indien uit de jaarverantwoording blijkt dat de gemeente de gelden niet of niet rechtmatig heeft
besteed. Daarnaast geldt, op grond van de Financiële-verhoudingswet, dat
de bevoorschotting van de algemene uitkering van het gemeentefonds
kan worden opgeschort indien de gemeente niet voldoet aan haar
verplichtingen om haar jaarverantwoording juist en tijdig in te dienen. Bij
brief van 17 maart 20091 heeft de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties de Tweede Kamer geïnformeerd over de wijze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

12

waarop deze bevoegdheid vanaf 2009 zal worden toegepast.
In het kader van deze paragraaf is verder van belang dat de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in haar reeds gememoreerde
brief inzake het kader voor decentralisatie en differentiatie heeft aangegeven dat zowel het kabinet als het parlement zich ervan bewust moeten
zijn dat het Rijk terughoudend moet zijn met de inzet van hiërarchische
instrumenten. Wanneer gezamenlijk is besloten een taak te decentraliseren, vindt de verantwoording aan de volksvertegenwoordiging primair
plaats in de Gemeenteraad en Provinciale Staten.
9. Adviezen
Op grond van artikel 96 van de Comptabiliteitswet 2001 is het College van
de Algemene Rekenkamer verzocht haar opvatting kenbaar te maken
omtrent het onderhavige wetsvoorstel. In haar reactie van 13 april 2010
stelt het college dat de gevolgen van het wetsvoorstel voor de ministeriële
verantwoordelijkheid en het toezicht op de rechtmatige besteding van het
Inkomensdeel van de WWB niet adequaat geregeld zijn. Het college komt
tot dit oordeel op grond van haar opvatting dat het budget voor de
gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen een geoormerkt karakter
heeft. Zij licht toe dat zij tot deze opvatting komt om de volgende redenen:
• uit het voorgestelde eerste lid van artikel 69 WWB blijkt dat het budget
bestemd is voor de bekostiging van inkomensvoorzieningen;
• het budget is geplaatst op artikel 46 van de SZW-begroting, en moet
derhalve worden besteed aan «inkomensbescherming met activering»;
• het budget wordt verstrekt in de vorm van een specifieke uitkering.
Het college is van oordeel dat het geoormerkte karakter van het budget
voor de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen met zich brengt dat
de minister verantwoordelijk is voor de besteding van genoemd budget
door gemeenten en dat deze verantwoordelijkheid niet wordt weggenomen door de bepaling dat het college van burgemeester en wethouders
verantwoordelijk is voor een rechtmatige uitvoering van de wet.

1

Kamerstukken II, 28 870, nr. 3, blz. 82.

Het kabinet deelt de opvatting van het College van de Algemene Rekenkamer niet. Bij de invoering van de WWB is het WWB inkomensdeel
(thans de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen) geïntroduceerd
als een ongeoormerkt budget. In de parlementaire behandeling is dit
expliciet aan de orde geweest. Zo is in de memorie van toelichting
vermeld dat het inkomensdeel het ongemerkte budget is dat de gemeente
kan gebruiken ter financiering van de gemeentelijke bijstandsuitgaven1.
Met betrekking tot het WWB inkomensdeel heeft het kabinet gekozen voor
een mengvorm, waarbij een specifieke uitkering met een algemeen
karakter wordt verstrekt. Dit vormt de essentie van de prikkelwerking en
het succes van de WWB. Om extra te onderstrepen dat de minister van
SZW niet verantwoordelijk is voor de rechtmatige besteding van de
gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen door gemeenten, wordt in
artikel 77 WWB opgenomen dat de informatieverstrekking door de
gemeente met betrekking tot artikel 69 WWB geschiedt ten behoeve van
de vaststelling en de verdeling van het budget en dat de accountantsverklaring daaromtrent slechts aangeeft dat de verantwoorde uitgaven een
getrouw beeld geven van de omvang daarvan. In de artikelsgewijze
toelichting wordt aangegeven dat de minister geen informatie behoeft
over de rechtmatige besteding door de gemeente. In de formulering van
artikel 69 WWB kan geen aanleiding gevonden worden om te concluderen
dat sprake is van een geoormerkt budget. Deze formulering is immers
analoog aan de formulering van de diverse decentralisatie-uitkeringen.
Van een vervaging van de financiële verhoudingen tussen het Rijk en de
gemeenten, zo als College van de Algemene Rekenkamer veronderstelt, is
naar het oordeel van het kabinet geen sprake. De betekenis van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

13

gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen is zowel voor gemeenten
als het Rijk helder.
De Algemene Rekenkamer geeft voorts aan dat in ieder geval expliciet in
de WWB geregeld dient te worden dat geen toezicht op de besteding van
het budget wordt gehouden. Dat de minister geen systematisch toezicht
meer uitoefent is de kern van dit wetsvoorstel. De bepalingen over het
toezicht door IWI komen immers met dit wetsvoorstel te vervallen.
Bij brief van 2 juni 2010, gericht aan de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, heeft de voorzitter van de directieraad van de VNG
onder meer gereageerd op onderhavig wetsvoorstel. De VNG reageert op
artikel 76 WWB en op de informatiearrangementen. Met betrekking tot de
aanwijzingsbevoegdheid als bedoeld in artikel 76 WWB, en de mogelijk
financiële consequenties indien een gemeente geen of onvoldoende
gevolg heeft gegeven aan de aanwijzing, vraagt de VNG zich af wie
controleert of dit wel met name preventief wordt ingezet. Het kabinet
merkt op dat de procedure met betrekking tot de aanwijzing erin voorziet
dat het college van burgemeester en wethouders gedurende acht weken
de gelegenheid heeft zijn zienswijze naar voren te brengen, waarna de
minister beslist of hij overgaat tot het geven van de aanwijzing. Het
besluit van de minister staat open voor bezwaar en beroep, waarmee de
rechtbescherming voor de gemeente adequaat is geregeld. Dit geldt ook
voor het besluit om het gemeentelijk budget te verlagen omdat de
gemeente geen of onvoldoende gevolg heeft gegeven aan de aanwijzing.
Met betrekking tot de informatiearrangementen merkt de VNG op dat
nergens duidelijk wordt gemaakt hoe het schrappen van de bepaling over
het verstrekken van toezichtsinformatie zich verhoudt tot de statistische
regelingen, zoals de bijstandsuitkeringsstatistiek (BUS) en de statistiek
re-integratie gemeenten (SRG). De VNG acht het wenselijk om met het
afschaffen van de specifieke toezichtsbepalingen ook de benodigde
informatiearrangementen af te schaffen. Naar het oordeel van het kabinet
heeft het schrappen van het toezichtsarrangement, waaronder de
bepalingen dat het college en de gemeenteraad desgevraagd aan de
minister van SZW inlichtingen verstrekken die hij nodig heeft voor het
toezicht, geen gevolgen voor de BUS en de SRG. Via beide statistieken
wordt immers geen toezichtsinformatie ingewonnen. De informatiebepalingen die opgenomen blijven in de verschillende wetten blijven de
grondslag vormen voor de genoemde statistiekregelingen.

ARTIKELSGEWIJS
Artikel I Wijziging van de WWB
A
In het huidige artikel 7, zoals dit geldt sinds de inwerkingtreding van de
WWB, is geregeld dat het college van burgemeester en wethouders
verantwoordelijk is voor het ondersteunen van personen die algemene
bijstand ontvangen, van personen met een uitkering op grond van de
Algemene nabestaandenwet (Anw) en niet-uitkeringsgerechtigden, bij het
verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid én voor het verlenen van
bijstand. Als gevolg van de invoering van de methodiek van single
information & single audit (artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet)
en de afschaffing van de specifieke toezichtsarrangementen in dit
wetsvoorstel, is het wenselijk duidelijkheid te verschaffen over de
verantwoordelijkheidsverdeling ten aanzien van een rechtmatige
uitvoering van de aan het college in de WWB opgedragen taken. Met de
aanpassing van artikel 7 wordt de medebewind taak aangeduid, zonder
dat er sprake is van een verantwoordelijkheidsverdeling, omdat daar in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

14

feite geen sprake van is. Duidelijk is dan dat het college van burgemeester
en wethouders verantwoordelijk is voor de rechtmatige wetsuitvoering.
De rechtmatige wetsuitvoering bestaat uit het samenstel van de lokale
regelgeving en de landelijke regelgeving. Hiertoe behoort ook de
rechtmatige besteding van het door de minister van SZW beschikbaar
gestelde budget voor de inkomensvoorzieningen (de uitkering geregeld in
artikel 69 van de WWB). In de paragrafen 2 en 8 van het algemene deel
van deze memorie van toelichting is hierop al nader ingegaan.
B
Met deze wijziging is een onjuiste verwijzing naar artikel 30c van de Wet
SUWI gecorrigeerd. Dit artikel 41 betreft het doen van de aanvraag voor
een bijstandsuitkering bij het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen.
C
De redactie van artikel 69 is zodanig aangepast dat daarmee, meer dan
thans het geval is, wordt aangegeven dat de gebundelde uitkering
inkomensvoorzieningen een ongeoormerkt budget betreft. De gebundelde
uitkering inkomensvoorzieningen betreft een ongeoormerkt budget, dat
ten laste komt van de begroting van de minister van SZW. Aan de minister
van SZW behoeft niet verantwoord te worden dat de middelen ook
daadwerkelijk besteed zijn aan het verstrekken van inkomensvoorzieningen. Deze aard van het budget brengt met zich dat het college zich,
conform de brief van de minister van BZK over decentralisatie en
differentiatie, alleen tegenover de gemeenteraad behoeft te verantwoorden over de rechtmatige besteding ervan. Met betrekking tot de
besteding van de middelen voor de re-integratievoorzieningen, waarnaar
in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, wordt verwezen, die aan gemeenten
beschikbaar worden gesteld via de Wet Participatiebudget (het vijfde lid),
geldt een andere situatie. Ofschoon deze middelen ruim mogen worden
ingezet, zijn het geoormerkte gelden. Zo mogen burgemeester en
wethouders de middelen niet inzetten voor uitvoeringskosten, dat wil
zeggen de kosten die de gemeente maakt bij de reguliere uitvoering van
de bij wet opgedragen taken, en ze ook niet aanwenden om tekorten op
de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen aan te zuiveren. De
verantwoordelijkheid van het college voor een rechtmatige uitvoering van
de voorzieningen voor bijstandsgerechtigden en andere in artikel 7
genoemde personen laat onverlet dat het college op grond van de Wet
participatiebudget jaarlijks verantwoording aan het Rijk dient af te leggen
over de besteding van het participatiebudget aan re-integratie-,
inburgerings- en educatievoorzieningen. In de paragraaf 3 van het
algemene deel van deze memorie van toelichting is hierop al nader
ingegaan.
Over de omvang van het totale budget voor de uitkering op grond van
artikel 69 is alleen bepaald in het tweede lid dat het totale voor de
gemeenten beschikbare bedrag toereikend is voor de kosten van alle
gemeenten om te voorzien in de inkomensvoorzieningen (algemene
bijstand en de andere uitkeringen, die genoemd worden in het eerste lid)
op minimumniveau. De informatie die de colleges jaarlijks aanleveren op
grond van artikel 77 van de WWB dient voor de verdeling van het
macrobudget. De regels daartoe zijn opgenomen in het Besluit WWB
2007.
In het vijfde lid wordt bepaald, dat middelen voor de re-integratievoorzieningen worden verstrekt via het participatiebudget, waarbij de Wet
participatiebudget van toepassing is. Daaraan zijn toegevoegd de
voorzieningen op grond van de WIJ, die ook ten laste van het participatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

15

budget komen. Dit was na de inwerkingtreding van de WIJ nog niet in
artikel 69 opgenomen en wordt hiermee gecorrigeerd.
D
Artikel 71 is aangepast aan de wijziging van artikel 69. Het derde lid kan
vervallen, omdat in het Besluit WWB 2007 al voorzien is in een nadere
uitwerking van hetgeen hier geregeld wordt over de aanpassing van de
verdeling van het macrobudget.
E en J
Als uitvloeisel van de kabinetsreactie op het rapport «Van specifiek naar
generiek» van de Commissie Doorlichting Interbestuurlijke Toezichtarrangementen vervalt de opdracht voor de minister van SZW om toezicht te
houden op rechtmatige wetsuitvoering door het college en op de
doeltreffendheid van de wet. Daarmee vervalt ook de bepaling dat dit
toezicht, onder gezag van de minister, wordt uitgeoefend door IWI. Het
gewijzigde artikel 76 bevat derhalve alleen nog bepalingen omtrent de
aanwijzing die de minister van SZW een college kan geven ingeval van
een ernstige tekortkoming in de uitvoering van de WWB. Ter bevordering
van de transparantie van de wetgeving zijn de mogelijke consequenties
van het niet of onvoldoende gevolg geven aan een aanwijzing – thans nog
apart geregeld – aan artikel 76 toegevoegd. Hierdoor kan artikel 72
vervallen. Omdat de gevolgen van het niet nakomen van de aanwijzing de
uitkering op grond van artikel 69 betreft die ook bestemd is voor de
inkomensvoorzieningen op grond van IOAW, IOAZ en WWIK en de
uitkering op grond van de Wet investeren in jongeren wordt in het derde
lid ook verwezen naar de aanwijzing die op grond van die wetten kan
worden gegeven.
Met het schrappen van het huidige tweede lid van artikel 76, vervalt ook
de wettelijke taak van IWI bij de beoordeling van de aanvragen voor de
incidentele aanvullende uitkering WWB. De taak van de inspectie was
gebaseerd op de kennis die zij uit hoofde van haar toezichtstaak van de
uitvoering had. Omdat voor de eventuele verdere inschakeling van IWI
gebruik kan worden gemaakt van artikel 39 van de Wet SUWI, behoeft
geen aanvullende wettelijke voorziening getroffen te worden.
F
In Nederland bestaan verschillende toetsingscommissies, zoals de
toetsingscommissie ex artikel 9.15 CAO Nederlandse Universiteiten, de
Medisch-ethische Toetsingscommissie Instellingen en de toetsingscommissie Ethiek van het Instituut Pedagogische Wetenschappen. Op
praktische gronden hanteert de in artikel 73 van de WWB bedoelde
«toetsingscommissie» reeds enige tijd de naam «toetsingscommissie Wet
werk en bijstand». Met de aanpassing van artikel 73 wordt deze naamswijziging geformaliseerd.
Voorts is het artikel geherformuleerd, zodat de taak van de toetsingscommissie in het eerste lid is opgenomen en het tweede lid de delegatiegrondslag bevat. De inhoud van de nadere regels die reeds opgenomen
zijn in het Besluit WWB 2007 komt in de formulering van de delegatiebepaling tot uitdrukking.
G en H
Artikel 74, eerste lid, is aangepast aan de wijziging van artikel 69. Er wordt
verduidelijkt voor welke soort extra lasten een aanvullende uitkering zou
kunnen worden verleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

16

Met de Verzamelwet SZW-wetgeving 2009 (Stb. 2009, 318) is in de WWB
een nieuw artikel 74a opgenomen, dat een aantal bepalingen bevat voor
het besluit op de aanvraag voor een meerjarige aanvullende uitkering.
Deze bepalingen zijn gedeeltelijk overbodig met de wijziging van de
Algemene wet bestuursrecht (Awb). De overige bepalingen zijn aan artikel
74 toegevoegd (het vierde en vijfde lid). De delegatiebepaling in het zesde
lid sluit beter aan bij de bepalingen, die reeds in het Besluit WWB 2007
over met name de meerjarige aanvullende uitkering zijn opgenomen.
Hiermee zijn geen inhoudelijke wijzigingen beoogd.
I
De paragraaf aanduiding is aangepast aan de gewijzigde inhoud van
paragraaf 7.2. Het onderwerp is beperkter dan toezicht, omdat het toezicht
van IWI is geschrapt en voorts breder omdat in de paragraaf inmiddels
een artikel 76a is opgenomen dat de aanwijzing van toezichthoudende
ambtenaren regelt. Dit betreft het toezicht op de naleving van de WWB
door de belanghebbenden in de zin van deze wet.
K en L
Artikel 77 en artikel 78 bevatten regels voor het verstrekken van informatie
door de colleges.
In het bestaande eerste lid van artikel 77 is vastgelegd dat het college
verantwoording aflegt aan de minister van SZW over de uitvoering van
deze wet. Met de invoering van de verantwoording via de sisa-sytematiek
is verantwoordingsplicht ingeperkt. Zo is verantwoordingsinformatie
gedefinieerd als de informatie per specifieke uitkering die voor het
departement noodzakelijk is voor het afleggen van verantwoording in zijn
jaarverslag. Blijkens de brief van de minister van BZK van 22 november
2005 alsmede de toelichting op de wijziging van het Besluit financiële
verhoudingen 2001 (Stb. 2006, 328) wordt de benodigde verantwoordingsinformatie daarmee beperkt tot de informatie die noodzakelijk is voor een
goed beheer van specifieke uitkeringen op rijksniveau, en de verantwoording daarover. Verder is de betekenis van «de uitvoering van deze
wet» beperkt tot de verantwoording van de bestedingen op titel van deze
wet.
Sinds 1 januari 2010 hebben de bestedingen voornamelijk betrekking op
de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen, maar ook op het
bekostigingsdeel van het Bbz 2004 dat niet in voornoemde gebundelde
uitkering is opgenomen.
Met betrekking tot de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen heeft
de informatievoorziening alleen betekenis voor de verdeling van het
macrobudget onder/over gemeenten en de vaststelling van de jaarbudgetten per individuele gemeente. Voor een goed beheer van de WWB is
het niet vereist dat het college zich daarbij tevens verantwoordt over de
rechtmatigheid van de bestedingen. Dit is wel het geval voor het
bekostigingsdeel van het Bbz 2004 dat niet in voornoemde gebundelde
uitkering is opgenomen.
Daarnaast verstrekt het college gegevens die SZW nodig heeft voor de
raming van het macrobudget van de gebundelde uitkering inkomensvoorzieningen, de ontvangstenramingen Participatiebudget én de mutaties in
de uitgaven- en ontvangstenramingen van de declaratieregeling Bbz 2004.
Deze gegevens zijn van belang voor zowel de Beleidsbrief als de
Voorjaarsnota. Deze informatieverstrekking geschiedt, voor zover deze
geen betrekking heeft op het Participatiebudget, via het beeld van de
uitvoering als bedoeld in het tweede lid van artikel 77.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

17

Door expliciet aan te geven met welk doel de gegevens via de
sisa-systematiek worden aangeleverd, naast de wijziging van artikel 78,
waarin als doel voor de systematische gegevensaanlevering niet meer
toezicht wordt genoemd, wordt duidelijk, dat de minister op grond van de
WWB geen informatie behoeft om over de rechtmatige besteding
verantwoording te krijgen. In hoofdstuk 8 van de algemene toelichting is
dit nader verduidelijkt.
Voorts wordt conform de huidige aanwijzingen aangegeven, dat de
gemeentelijke accountantsverklaring alleen aangeeft dat op basis van de
controle is vastgesteld, dat de verantwoorde uitgaven een getrouw beeld
geven. Daarmee wordt duidelijk, dat deze informatie geen betrekking
heeft op de rechtmatige besteding van de uitkering op grond van artikel
69 WWB.
Artikel 78 betreft de verplichting informatie te verstrekken, die vooral
beleidsinformatie betreft. De specifieke bepaling over het verstrekken van
informatie aan IWI, die in artikel 76, tweede lid, was opgenomen door het
van overeenkomstige toepassing verklaren van artikel 42 van de Wet
SUWI is komen te vervallen. De minister blijft verantwoordelijk voor de
resultaten van het met de WWB beoogde beleid. Om over die taak
verantwoording te kunnen afleggen, dienen vooral gegevens en inlichtingen te worden verschaft. Voor de wijze waarop deze informatie wordt
aangeleverd worden en de soort gegevens die het betreft kunnen bij
ministeriële regeling regels worden gesteld. Dit betreft overigens de
bestaande regeling. De wijze waarop de structurele (toezicht) informatieverstrekking plaatsvindt wordt nader geregeld bij algemene maatregel
van bestuur op grond van artikel 124h van de Gemeentewet. Dit wordt
afgestemd op het informatie-arrangement dat tussen het Rijk en de
gemeenten in ontwikkeling is.
M
Artikel 78f is de grondslag voor het Bbz 2004. Vanwege de gedeeltelijk
afwijkende financieringssystematiek, die hiervoor bij artikel 77 is
uiteengezet, is artikel 69 niet voor alle Bbz-uitkeringen van toepassing.
Daarom is met deze wijziging artikel 69 toegevoegd aan de bepalingen,
waarvan in het Bbz-2004 kan worden afgeweken.
Artikel II Wijziging van de Wet SUWI
A
Artikel 37 is geherformuleerd, doordat onderdelen vervallen. Door de
taken van IWI in verschillende leden op te nemen komt het verschillende
karakter van die taken beter tot uitdrukking.
De wijziging van artikel 37 Wet SUWI, betreft het schrappen van onderdeel
b, dat over het toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de
gemeentelijke inkomensvoorzieningswetten en de Wsw gaat. De
achtergrond van deze wijziging is reeds uitgebreid toegelicht in het
algemene deel van deze memorie van toelichting (zie paragraaf 6).
Het derde lid is aan artikel 37 toegevoegd in verband met het vervallen
van het toezicht op de doeltreffendheid van de genoemde wetten die door
de colleges van burgemeester en wethouders worden uitgevoerd.
Daarmee is de taak van IWI in het kader van het systeemgerichte toezicht
niet duidelijk meer. Het toegevoegde lid biedt daarvoor een kapstok.
Op dit moment vindt namelijk een deel van de daarvoor noodzakelijke
informatieverzameling en oordeelsvorming, in het bijzonder met
betrekking tot het functioneren en de prestaties van de uitvoering, nog
plaats in het kader van het doeltreffendheidstoezicht op grond van de
WWB etc.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

18

Met het schrappen van de taak van IWI met betrekking van dit toezicht is
niet meer aan IWI opgedragen informatie te verzamelen over de werking
van het stelsel van werk en inkomen en in dat verband de realisatie van de
doelstellingen op landelijk niveau.
Om daarin wel te voorzien is in het artikel over de taak van IWI in de Wet
SUWI een artikellid toegevoegd op grond waarvan IWI een taak heeft om
de minister daartoe het noodzakelijke inzicht te bieden, naast de inzichten
die de minister voor dit doel verkrijgt op basis van beleidsinformatie,
verantwoordingsinformatie en evaluatieonderzoeken. In dit derde lid
wordt met betrekking tot artikel 37 Wet SUWI voorgesteld dat IWI toezicht
uitoefent op de wijze waarop de gezamenlijke colleges van burgemeester
en wethouders bijdragen aan het behalen van de doelen op het terrein
van werk en inkomen. In de voorgestelde bepaling wordt de sociale
werkvoorziening expliciet genoemd om zonder meer duidelijk te maken
dat ook ten aanzien van dat beleidsterrein systeemgericht toezicht
mogelijk is.
Door dit als taak op te nemen krijgen deze activiteiten van IWI een plaats
in de onafhankelijke planning en rapportage die op grond van de Wet
SUWI voor IWI geldt. In het kader van deze toezichttaak worden geen
oordelen gegeven over individuele gemeenten. Evenmin is het de
bedoeling dat via periodiek onderzoek het functioneren van de decentrale
controle door gemeenteraden in beeld wordt gebracht.
B
Artikel 39, dat de andere taken en werkzaamheden van IWI betreft dan
welke direct uit artikel 37 voortvloeien is aangepast.
Het huidige artikel 39 Wet SUWI regelt ten eerste de bevoegdheid van IWI
om met betrekking tot haar wettelijke taken andere of aanvullende
werkzaamheden dan die zijn opgenomen in het jaarplan te verrichten,
nadat daarover met de minister is overlegd. Er dient daarbij overeenstemming te worden bereikt; indien die niet bereikt wordt, worden de
Tweede en Eerste Kamer geïnformeerd. Ten tweede regelt het artikel dat
indien de minister IWI andere dan de in de Wet SUWI genoemde of in het
jaarplan opgenomen taken wil opdragen, hij van dit voornemen kennis
geeft aan de Tweede en Eerste Kamer. In het voorgestelde artikel 39 wordt
daaraan nog toegevoegd in het tweede lid, dat de minister IWI met andere
dan uit artikel 37 voortvloeiende taken of in het jaarplan (en daarmee met
de minister overeengekomen taken, zie artikel 38 van de Wet SUWI)
opgenomen taken kan belasten. Daarbij is gehandhaafd, dat de Tweede en
Eerste Kamer in kennis wordt gesteld over die niet uit het jaarplan of de
wet blijkende taken en voorts indien blijkt, dat er geen overeenstemming
is bereikt over wettelijke en aanvullende taken. Deze betrokkenheid van de
Tweede en Eerste Kamer vloeit voort uit de rol die beide Kamers der
Staten-Generaal hebben ten aanzien van de planning en verslaglegging
en rapportage over de toezichtswerkzaamheden, zoals geregeld in artikel
38 van de Wet SUWI.
Onderdelen C, D en E
Door de wijziging van artikel 41 wordt de toezichtbaarheidstoets beperkt
tot de beleidsvoornemens en wettelijke voorschriften die de taken van de
RWI, het UWV en de SVB betreffen. Dit vloeit voort uit de wijziging van de
taak van IWI in artikel 37.
Artikel 42 regelt de gegevensverstrekking aan en de inzage in bescheiden
door IWI. Het gaat om de gegevens die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van de taak van IWI. Ten opzichte van de colleges van B&W heeft
IWI nog een taak voor zover het betreft het systeemgericht toezicht.
Omdat de bepalingen over gegevensverstrekking aan IWI in de WWB en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

19

de andere wetten zijn komen te vervallen, dienen hier de colleges van
B&W te worden toegevoegd.
In artikel 1, onderdeel m, van de Wet SUWI is alleen de functionaliteit
Inlichtingenbureau genoemd en wordt daarvoor door de Minister een
rechtspersoon aangewezen, en voorts is de Stichting Inlichtingenbureau
bewerker bij de gegevensverwerking. Er is daarom geen sprake meer van
een taak die opgedragen is aan het Inlichtingenbureau op grond van de
Wet SUWI. Om die reden dient het Inlichtingenbureau niet meer genoemd
te worden als onderwerp van toezicht van IWI.
Onderdeel F en G
In artikel 72 zijn de colleges van B&W toegevoegd, omdat voor hen een
algemene informatieverplichting geldt van gegevens die minister voor zijn
taak nodig heeft. Met de toevoeging in artikel 72 wordt ook duidelijk, dat
daarbij ook hoort de toegang en het inzage geven in bescheiden. Betreft
het de gegevensverstrekking aan IWI dan voorziet artikel 42 overigens in
de inlichtingenverplichting en vordering van inzage. Aan de regeling
hiervan doet niet af, dat minister op grond van artikel 124e van de
Gemeentewet (zoals opgenomen in het wetsvoorstel revitalisering
generiek toezicht) ambtenaren kan aanwijzen die de bevoegdheden tot het
vorderen van inlichtingen en inzage in bescheiden ook hebben zoals ze in
de Algemene wet bestuursrecht aan toezichthouders zijn toegekend. In
verband hiermee dient ook artikel 77 dat de grondslag biedt voor nadere
regels hiervoor te worden aangepast.
Artikelen III tot en met VII
Dit betreft wijzigingen in de Wsw, IOAW, IOAZ, WIJ en WWIK, die in het
algemeen deel van deze toelichting reeds zijn toegelicht. De aanwijzingsbevoegdheid en de bepalingen over het verstrekken van informatie zijn
daarbij op dezelfde wijze geformuleerd als in de WWB.
Artikel VIII
De inwerkingtredingsbepaling is vastgesteld op een bij koninklijk besluit
te bepalen tijdstip omdat daarmee de inwerkingtreding van deze wet kan
worden afgestemd op die van de Wet revitalisering generiek toezicht,
vanwege de samenhang met het onderwerp van dat wetsvoorstel.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 453, nr. 3

20