Focus
Op research & development >
De WBSO in 2022

In opdracht van het ministerie van
Economische Zaken en Klimaat

Voorwoord
Nederlandse bedrijven hebben een sterke positie in de wereld.
Deze positie willen we behouden en daarvoor is innovatie cruciaal.
Innovatie zit in ons bloed en speelt een belangrijke rol in wereldwijde ontwikkelingen als digitalisering en verduurzaming.
De WBSO biedt ondernemers een belangrijke steun in de rug.
Door de WBSO, een fiscale regeling, zijn Nederlandse bedrijven in
staat om innovatieve processen, producten en diensten te ontwikkelen. Met hulp van de WBSO kunnen zij ook werken aan belangrijke
thema’s als digitalisering, het verminderen van stikstofuitstoot en het
verbeteren van de mogelijkheden voor energieopslag.
In 2022 wijzigde ik de regeling op een aantal punten. Met als
resultaat een administratieve lastenverlichting voor bedrijven die
WBSO-projecten aanvragen. Bedrijven hoeven sinds 2022 in een
lopend kalenderjaar hun projecten niet meer bij elke aanvraag opnieuw
in te dienen. Hierdoor kon het aantal projectaanvragen in 2022 ten
opzichte van 2021 met ongeveer 50.000 worden gereduceerd, zonder
dat het aantal innovatieve projecten afnam. Ook is in 2022 besloten
dat vanaf 2023 het WBSO-budget geïndexeerd wordt. Dat geeft
bedrijven meer zekerheid.

2
Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen
Trends
Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Uit een eerdere evaluatie van de WBSO bleek dat ondernemers dankzij
de regeling meer tijd besteden aan onderzoek en ontwikkeling.
Binnenkort start ik een nieuwe evaluatie over de jaren 2018-2022.
Daardoor kan ik de effectiviteit van de regeling verder onderzoeken
en – indien nodig – verbeteringen aanbrengen.
Ik ben trots op de innovaties van onze bedrijven. Dank aan alle
ondernemers voor hun inzet en investeringen in innovatie.

Micky Adriaansens
Minister van Economische Zaken en Klimaat

Deel via:

@

3

2022 in een notendop

Voorwoord
2022 in een notendop

WBSO
Aantal bedrijven

MKB in de WBSO

Aantal starters

Praktijkverhalen

19.484

97%

2.405

Trends

Toegekende
ontwikkelingsprojecten

Toegekende
TWO-projecten

Toegekende arbeidsjaren

87.359

4.032

92.848

Toegekende kosten

Toegekende loonkosten

Toegekende
niet-loonkosten

€ 8,2 mld

€ 4,7 mld

€ 3,5 mld

Toegekende afdrachtvermindering

Toegekende afdrachtvermindering MKB

Verzilverde afdrachtvermindering

Trend

Praktijkverhalen

€ 1,7 mld

63%

Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

€ 1,3 mld

Uitgelicht
Trend

Energie­
transitie

Innovatie
in voeding

Deel via:

@

4

Praktijkverhalen

Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen
1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis

Innovatieve mannenmode

Patiëntvriendelijke dialyse aan huis

3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Afvalwater zuiveren en hergebruiken

Voedselproductie met bliksemwater

Trends
Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied

Zeecontainer als duurzaam energiesysteem

Groen gas in recordtijd

Biologisch afbreekbaar textiel

Grootschalige opslag groene energie

Leeswijzer

Deel via:

@

5
Voorwoord
2022 in een notendop

1

Praktijkverhalen

Praktijkverhalen

Innovatieve
mannenmode
Het duurzame mannenkledingmerk LABFRESH
streeft ernaar de fast fashion mindset tegen
te gaan door betere producten te creëren, die
langer meegaan. Hierdoor hoeven mensen
minder vaak nieuwe kleding te kopen.
De speciale technologie van het bedrijf zorgt
ervoor dat de kleding vlek-, geur-, zweet- en
kreukbestendig is, waardoor je het minder
vaak hoeft te wassen. Het bedrijf ontving
financiering van de WBSO voor het ontwikkeling
van deze technologie. Met winkels in Amsterdam
en Kopenhagen en verkooppunten in 98 landen,
timmert LABFRESH flink aan de weg. Binnen
5 jaar wil het bedrijf uitbreiden naar de rest
van Europa en vervolgens wereldwijd.

1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends
Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

6
Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen
1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends

2

Kerncijfers

Praktijkverhalen

Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
NextKidney ontwikkelt de draagbare kunstnier NeoKidney, waarmee nierpatiënten gemakkelijker
thuis kunnen dialyseren en hun kwaliteit van leven kunnen verbeteren. Nu hebben nierpatiënten
vaak last van een zogenoemde ‘dialysekater’ na behandeling in het ziekenhuis, omdat zij lang
vocht vasthouden en er vervolgens door de dialyse een grote variatie is in hun vochtbalans.
Thuis kunnen de patiënten vaker dialyseren en zich beter voelen, zonder de hoge kosten van
regelmatige ziekenhuisbezoeken. De NeoKidney maakt gebruik van zogenaamde jack beans
(kleine peulvruchten) om de vloeistof te zuiveren en komt naar verwachting in 2025 op de markt.
De WBSO maakte de research & development-fase mede mogelijk.

Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

7
Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen
1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends
Kerncijfers

3

Praktijkverhalen

Afvalwater zuiveren en hergebruiken
Veel industrieel afvalwater komt bij afvalverwerkers terecht. Dit is slecht voor het milieu
en leidt tot verlies van belangrijke grondstoffen. CEVAP Technology ontwikkelt met steun
van de WBSO een verdamper die afvalwater op een betaalbare manier op locatie zuivert.
Er is dus geen vervoer meer nodig. Ook kunnen het schone water en de grondstoffen
opnieuw gebruikt worden. De verdamper is van kunststof en daardoor goedkoper en
makkelijker schoon te maken dan bestaande metalen apparaten. Na uitgebreid testen op
kleine schaal gaat CEVAP Technology dit jaar meer afvalwater zuiveren.

Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

8
Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen
1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken

4

4. Voedselproductie met bliksemwater

Praktijkverhalen

Voedselproductie
met bliksemwater
VitalFluid is in staat om water te reinigen
door het namaken van bliksem. Met dit
‘bliksemwater’ maakt VitalFluid duurzame
voedselproductie mogelijk. “De eerste tien
machines zijn verkocht op de Amerikaanse
markt. We laten ze binnenkort in Spanje en
Marokko zien,” zegt medeoprichter Paul
Leenders. “Ook heeft ons ‘bliksemwater’ een
verhoogde nitraatconcentratie. Dat levert
een perfecte natuurlijke meststof. Afhankelijk
van het type gewas voed je er 1 tot 5 hectare
aan glastuinbouw mee.” VitalFluid ontvangt
belastingvoordeel vanuit de WBSO. Door de
WBSO onderzoekt VitalFluid nu ook hoe de
machines energie­zuiniger werken, met
hetzelfde resultaat van meststoffen. En hoe
ze de machines goedkoper kunnen maken.

5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends
Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

9
Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen
1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends
Kerncijfers

5

Praktijkverhalen

Zeecontainer als duurzaam energiesysteem
Maru Greentech bouwt met hulp van de WBSO duurzame mobiele energiesystemen. Op die manier wil
Maru Greentech bedrijven helpen bij hun duurzaamheidsambities. 'The Green Powerwall' lijkt op een
normale zeecontainer, maar met één druk op de knop schuiven 24 tot 40 zonnepanelen naar buiten.
Eenmaal op locatie wekt het systeem meteen bruikbare zonne-energie op. En kan het aggregaten
vervangen die CO2 uitstoten. De container wordt wereldwijd ingezet. Zo staat hij in Europa voornamelijk
op bouwterreinen en in Afrika kan hij gebruikt worden als noodstroomvoorziening. In Nigeria komt The
Green Powerwall op drie plekken om onder meer een ziekenhuis van licht te voorzien.

Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

10
Voorwoord
2022 in een notendop

6

Praktijkverhalen

Praktijkverhalen

Groen gas in recordtijd
Vloeibaar water, ijs en stoom kennen we. Maar kent u
ook de vierde superkritische fase? Met superkritische
watervergassing zet SCW afval in water onder hoge
druk en temperatuur om in methaan, waterstof en CO2.
En dat is wereldwijd uniek! Lisanne van der Hijden van
SCW vroeg voor het onderzoek de WBSO aan. “Onze
reactoren maken van bijna elke afvalsoort groen gas.
Normale vergisting in silo’s duurt 30 dagen, bij SCW is
dit minuten,” vertelt van der Hijden. “Ook zetten wij
bijna alle energie uit het afval om in gas. SCW kan
mogelijk tot 800.000 huishoudens verwarmen in 2030.”

1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends
Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

11
Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen
1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem
6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends

7

Kerncijfers

Praktijkverhalen

Biologisch afbreekbaar textiel
Het bedrijf Senbis uit Emmen werkt aan innovaties op het gebied van circulaire plastics. “Wij zoeken
andere mogelijkheden voor vervuilende microplastics”, zegt directeur Gerard Nijhoving. “Er zijn plastic
producten die vaak in de natuur terechtkomen. Denk aan maaidraad, kunstgrasgaren en touwen.
Wij willen die vervangen door biologisch afbreekbare producten.” Onderzoek en ontwikkeling duurt
jaren en of het een succes wordt, dat is nooit zeker. De WBSO en andere subsidieprogramma’s maken
de kosten draaglijk. Senbis kijkt eerst naar een afbreek­bare en recyclebare andere mogelijkheid voor
polyester in kleding. Textiel laat namelijk de grootste hoeveelheid microplastics achter in onze zeeën
en oceanen. Een belangrijke ontwikkeling dus!

Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

12
Voorwoord
2022 in een notendop

8

Praktijkverhalen

Praktijkverhalen

Grootschalige opslag
groene energie

1. Innovatieve mannenmode
2. Patiëntvriendelijke dialyse aan huis
3. Afvalwater zuiveren en hergebruiken
4. Voedselproductie met bliksemwater
5. Zeecontainer als duurzaam
energiesysteem

Wind- en zonne-energie is er genoeg. Maar hoe sla
je die slim op? Het bedrijf Elestor uit Arnhem weet
hier raad mee. Zij ontwikkelden een batterij die
grote hoeveelheid elektriciteit voor lange tijd op
kan slaan. Door de WBSO heeft het bedrijf meer aan
research & development gedaan. Zo wist Elestor de
materialen, cellen, systemen en besturing voor de
batterij te vernieuwen. “Deze nieuwe batterij maakt
de opslag veel goedkoper”, zegt CTO Wiebrand Kout.
“Hierdoor komt het break-even van de energie­
transitie een stuk dichterbij”. In Arnhem testen ze
nog even verder. Kout: “Ik verwacht dat de batterij
een vast onderdeel wordt van het energie­systeem
van de toekomst!”

6. Groen gas in recordtijd
7. Biologisch afbreekbaar textiel
8. Grootschalige opslag groene energie

Trends
Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

13

Trend energietransitie

Voorwoord

Energietransitie is de omschakeling van fossiele brandstoffen (olie, aardgas, steenkolen) naar duurzame energie (zon, wind
en aardwarmte). Ook is er tijdens de energietransitie veel aandacht voor energiebesparing en vooral voor energieopslag.
Het aantal toegekende arbeidsjaren voor R&D in de afgelopen 5 jaar op het onderwerp energieopslag is verdubbeld.
In de grafiek hieronder staan een aantal WBSO-projecten die een belangrijke oplossing noemen voor de energietransitie.

2022 in een notendop
Praktijkverhalen
Trends
Energietransitie
Innovatie in voeding

Figuur 1: Toegekende R&D-arbeidsjaren per subthema

Kerncijfers

1.800

Geografische spreiding
1.600

Slimme, duurzame energieoplossingen

Technologiegebied
1.400

Leeswijzer
1.200
1.000
800

Energieopslag

600

Zonne-energie
Energie uit aardwarmte & biomassa

400

Windenergie

200
0

Getijdenenergie

2018

2019

2020

2021

2022

Deel via:

@

14

Trend innovatie in voeding

Voorwoord

De overgang naar een nieuw klimaatneutraal en circulair voedselsysteem is een belangrijke taak voor de toekomst. Een voedselsysteem
is volgens de Wereldvoedselorganisatie (FAO) duurzaam als er een goed evenwicht is tussen voeding en gezondheid, cultuur, economie
en ecologie. In de grafiek hieronder staan een aantal WBSO-projecten die belangrijke innovaties noemen in de voedingsmiddelensector.
De ontwikkelingen rond vegetarische en veganistische voeding stijgen duidelijk sinds 2018. In de laatste 5 jaar besteden bedrijven er
5 keer zoveel uren voor R&D aan. Ook zien we een stijging van ontwikkelingen die helpen de ecologische voetafdruk van de Nederlandse
voedselconsumptie te verkleinen. Bijvoorbeeld door de overstap van dierlijke naar plantaardige eiwitten.

2022 in een notendop
Praktijkverhalen
Trends
Energietransitie
Innovatie in voeding

Figuur 2: Toegekende R&D-arbeidsjaren per subthema

Kerncijfers

1.200

Geografische spreiding
Gezondere voeding

1.000

Technologiegebied
Leeswijzer

800

600

400

Minder E-nummers
Verlaging ecologische voetafdruk
Vega & vegan

200

Duurzame voeding

0
2018

2019

2020

2021

2022

Deel via:

@

15

Bedrijven

Voorwoord

In 2022 maakten 18.474 bedrijven en 1.010 zelfstandig ondernemers gebruik van de WBSO. Dat zijn zowel minder bedrijven als
minder zelfstandigen dan in 2021. Ondanks dat, zijn de toegekende kosten voor R&D in 2022 met 5,9% gestegen. De toegekende
uren voor werkzaamheden voor R&D stegen in 2022 met 1%. Van de in totaal 19.484 ondernemingen hoort 97% tot het midden- en
kleinbedrijf (mkb). Daarmee blijft de WBSO een populaire regeling onder het innovatieve mkb. In totaal hebben 2.405 bedrijven
en zelfstandig ondernemers de startersfaciliteit met extra belastingvoordeel gebruikt.

2022 in een notendop

Figuur 3: A antal bedrijven en zelfstandige ondernemers met een S&O-verklaring

Kerncijfers

Praktijkverhalen
Trends

Bedrijven

19.484

25.000

Projecten en arbeidsjaren
Kosten en belastingvoordeel

Bedrijven

20.280
20.000

17.430

20.045
17.335

20.340

20.339

17.540

17.569

Geografische spreiding

19.484
17.079

Technologiegebied

2.405

15.000

Starters

Leeswijzer

10.000

5.000

0

2.850

2.710

2.800

2.770

2.405

2018

2019

2020

2021

2022

Starter

Niet-starter

Deel via:

@

16

Projecten en arbeidsjaren

Voorwoord

In 2022 kende RVO 91.391 R&D-projecten toe. Dat is flink minder dan in 2021. Maar dat betekent niet dat ondernemers minder aan
ontwikkeling en onderzoek deden. In 2022 is de aanvraagmethodiek veranderd, waardoor vervolgprojecten in hetzelfde jaar niet meer
apart aangevraagd hoeven worden. Dit levert bedrijven die gebruikmaken van de WBSO een administratieve lastenverlichting op.
Het is daarom beter om te kijken hoeveel uren voor S&O zijn toegekend. En dan zien we in 2022 een stijging van 1% vergeleken met 2021.
Bij 96% van deze R&D-projecten gaat het om de ontwikkeling van een product, productieproces of programmatuur. Bij 4% van de
projecten gaat het om technisch-wetenschappelijk onderzoek (TWO). 71% van de toegekende projecten gaat over de ontwikkeling
van producten, 19% over de ontwikkeling van programmatuur en 10% over ontwikkeling van productieprocessen.

2022 in een notendop
Praktijkverhalen
Trends
Kerncijfers
Bedrijven

Figuur 4: Aantal toegekende projecten, naar verschillende projecttypen en R&D-arbeidsjaren

Projecten en arbeidsjaren
Kosten en belastingvoordeel

91.391

160.000

Projecten

140.000
120.000
100.000

125.059

122.466

82.750

84.920

130.064

87.956

Geografische spreiding
Technologiegebied

133.443

92.848

91.272

Leeswijzer

Arbeidsjaren

80.000
87.359
60.000
40.000
20.000
0

2018

2019

Ontwikkelingsprojecten

2020

2021

2022

Technisch-wetenschappelijk onderzoek

Arbeidsjaren

Deel via:

@

17

Kosten en belastingvoordeel

Voorwoord

In 2022 liggen de toegekende kosten voor R&D 5,9% hoger dan in 2021. In totaal wilden bedrijven ongeveer € 8,2 miljard in
R&D investeren. Dat is sinds het begin van de WBSO niet eerder zo veel geweest. Uiteindelijk heeft RVO € 1,7 miljard aan fiscaal
voordeel (S&O-afdrachtvermindering) toegekend. Dat voordeel is echter lager dan in 2021 omdat de parameters weer terug op
het oude niveau zijn. De verhoging in 2021 gold namelijk maar voor één keer. Bedrijven die gebruikmaken van de WBSO
gebruikten uiteindelijk € 1,3 miljard waarmee zij hun kosten voor R&D kunnen verlagen.

€ 8,2 mld
Totale Kosten

3.150
2.747

2.831

3.494

2.857

In miljoen €

Kosten en belastingvoordeel

Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

5.000
4.042

4.291

4.396

4.611

4.728

1.374

1.521

1.552

2018

2019

2020

€ 3,5 mld
Niet-loonkosten

€ 1,7 mld

3.000
2.000

€ 4,7 mld

Projecten en arbeidsjaren

Loonkosten

6.000

4.000

Trends

Bedrijven

9.000

7.000

Praktijkverhalen

Kerncijfers

Figuur 5: Toegekende kosten & Belastingvoordeel, exclusief zelfstandige ondernemers

8.000

2022 in een notendop

1.841

1.714

2021

2022

Belastingvoordeel

1.000
0

Loonkosten

Niet-loonkosten

Belastingvoordeel

Deel via:

@

18

Bedrijven per regio

Voorwoord

Van de 19.484 bedrijven die in 2022 gebruikmaakten van de WBSO zijn 1.917 bedrijven gevestigd in het COROP-gebied
Groot-Amsterdam. Deze regio heeft ook het grootste aandeel starters: 20%. Zuidoost-Noord-Brabant (1.673 bedrijven)
en Utrecht (1.522 bedrijven) volgen als nummer twee en drie. Het aandeel starters in deze regio’s ligt met respectievelijk
12% en 15% lager dan in de regio Groot-Amsterdam, maar wel iets boven het gemiddelde van 12% binnen heel Nederland.

222
211

205

149

1.121

222
58

709

312

Kerncijfers

1.917

23

Bedrijven in
Groot-Amsterdam

87

Geografische spreiding
Bedrijven per regio
Kosten per provincie

409
161
108
192
400
99
88
400
200
181 1.216
1.917 250
824
434
1.522
593 284
576

579

Praktijkverhalen
Trends

Figuur 6: Aantal bedrijven per COROP-gebied, inclusief zelfstandige ondernemers

450

2022 in een notendop

386

Starters in
Groot-Amsterdam

Technologiegebied
Leeswijzer

801

307
990

536
357

1.673
216

402

< 200
200-500
500-1.000
> 1.000

¹ Een COROP-gebied is een regionaal gebied binnen Nederland dat deel uitmaakt van de COROP-indeling. Deze indeling wordt gebruikt voor analytische doeleinden.
Om cijfers door de jaren heen goed te kunnen vergelijken, is de COROP-indeling sinds 1971 nauwelijks veranderd. Elk COROP-gebied heeft een centrale kern
(bijvoorbeeld een stad) met een omliggend verzorgingsgebied. Er zijn 40 COROP-gebieden in Nederland.

Deel via:

@

19

Kosten per provincie

Voorwoord

Niet alle bedrijven die van de WBSO gebruikmaken, geven evenveel uit aan R&D. De bedrijven in Noord-Brabant staan met
€ 2,3 miljard aan toegekende kosten voor R&D bovenaan. Zij geven samen 28% uit van alle kosten voor R&D in Nederland.
Na Noord-Brabant volgen de provincies Zuid-Holland met € 1,6 miljard (20%) en Noord-Holland met € 1,2 miljard (14%).

€ 2.314
€ 1.604
€ 1.179
€ 887
€ 790
€ 514
€ 450
€ 168
€ 101
€ 74
€ 74
€ 65

Praktijkverhalen
Trends

Figuur 7: Toegekende kosten per provincie, exclusief zelfstandige ondernemers in miljoenen euro's
Noord-Brabant
Zuid-Holland
Noord-Holland
Gelderland
Utrecht
Overijssel
Limburg
Groningen
Friesland
Flevoland
Zeeland
Drenthe

2022 in een notendop

€ 2,3 mld
Kosten
Noord-Brabant

€ 1,6 mld
Kosten
Zuid-Holland

€ 1,2 mld

Kerncijfers
Geografische spreiding
Bedrijven per regio
Kosten per provincie

Technologiegebied
Leeswijzer

Kosten
Noord-Holland

Deel via:

@

20

Technologiegebied

Voorwoord

In totaal hebben in 2022 5.610 bedrijven binnen het technologiegebied computer- en informatiewetenschappen (ICT) WBSO
aangevraagd. Dat is 30% van alle bedrijven die gebruikmaken van de WBSO. Bedrijven binnen de mechanische techniek hebben
het meeste personeel voor R&D. En geven ook het meest uit aan R&D (€ 2.0 miljard). Het gaat hierbij om 4.668 bedrijven, 25%
van alle bedrijven die gebruikmaken van de WBSO, en om 24.832 R&D-arbeidsjaren. Zij ontvangen daarom ook het meeste
toegekende belastingvoordeel (S&O-afdrachtvermindering, € 412 miljoen).
FOS

Omschrijving

Voorbeelden

Bedrijven

Arbeidsjaren

Kosten¹

Afdrachtvermindering¹

1

Aard- en
milieuwetenschappen

geowetenschappen | meteorologie | klimaatonderzoek |
water & ecologie onderzoek

88

266

€ 17

€4

2

Biotechnologie

fermentatie | genetica | algemene biotechnologie

333

3.525

€ 801

€ 138

3

Bodem-, lucht- en
watertechnologie

geologische techniek | mijnbouw | luchtzuivering | maritieme
techniek | waterzuivering | recyclingtechniek

671

2.515

€ 199

€ 46

4

Chemische engineering

chemische proces engineering (productieprocessen)

386

2.656

€ 288

€ 56

5

Chemische wetenschappen

organische chemie | anorganische chemie | elektro chemie |
polymeer chemie | colloïde chemie

305

2.557

€ 306

€ 58

6

Civiele techniek

constructietechniek | bouw | transporttechniek (o.a.
bruggen) | deltawerken

993

2.177

€ 162

€ 42

7

Computer- en
informatiewetenschappen

programmatuur ontwikkeling

5.610

22.795

€ 1.253

€ 331

8

Dierlijke wetenschappen

fokkerij | visserij & schaal- en schelpdieren (incl. kweek) |
veterinaire wetenschappen

83

528

€ 88

€ 16

9

Elektrotechniek

robotica | telecommunicatie | computer hardware |
meettechniek

1.436

10.187

€ 803

€ 163

10

Fysische wetenschappen

straling | magnetisme | moleculen | atomen | thermodynamica

140

619

€ 45

€ 10

11

Gezondheidswetenschappen

zorg | sport en fitness

78

310

€ 17

€4

12

Levensmiddelentechnologie

voedingsmiddelen | drank | genotsmiddelen | diervoeding

759

2.821

€ 297

€ 61

13

Materialentechnologie

coatings | composieten | plastics | hout | textiel | papier

1.444

3.508

€ 272

€ 69

14

Mechanische techniek

lucht- en ruimtevaart | machinebouw | koeltechniek

4.668

24.832

€ 2.024

€ 412

15

Medische technologie

medische instrumenten | lab apparatuur

503

4.913

€ 480

€ 90

16

Medische wetenschappen &
farma

geneesmiddelen | geneeskunde (virologie, neurologie,
cardiologie, enz.)

285

3.874

€ 616

€ 108

17

Nanotechnologie

nano-materialen (o.a. verf) | nano-processen | membranen

78

622

€ 57

€ 11

18

Plantaardige wetenschappen

planten, plantaardige productie of land-, tuin en bosbouw |
veredeling | algen | wieren

614

4.143

€ 498

€ 93

18.474

92.848

€ 8.221

€ 1.714

TOTAAL toegekend (exclusief zelfstandigen)

¹ toegekend in miljoen € (niet gerealiseerd/verrekend)

2022 in een notendop
Praktijkverhalen
Trends
Kerncijfers
Geografische spreiding
Technologiegebied
Leeswijzer

Deel via:

@

21

Leeswijzer
• Voor een betere leesbaarheid gebruiken we het begrip
Research & Development (R&D) in plaats van Speur- en
Ontwikkelingswerk (S&O).

Voorwoord
2022 in een notendop
Praktijkverhalen

• De R&D-gegevens van de WBSO zijn niet precies hetzelfde
als de R&D-gegevens van het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS). Zo tellen bijvoorbeeld bij de WBSO R&D-uren
in het buitenland of van niet-technisch personeel niet mee.

Trends

• Bij een Technisch Wetenschappelijk Onderzoeksproject binnen
de WBSO proberen bedrijven een verklaring te zoeken voor
een verschijnsel die niet met algemeen toegankelijke kennis te
geven is. Dit is een nauwere definitie dan die normaliter geldt
voor wetenschappelijk onderzoek.

Geografische spreiding

• De WBSO heeft een aantal voorwaarden voor het toekennen
van een startersstatus aan bedrijven en zelfstandigen. Deze
zijn anders dan de voorwaarden voor innovatieve ‘start-ups’
en startende ondernemers bij de Kamer van Koophandel.

Kerncijfers

Technologiegebied
Leeswijzer

• Totale kosten zijn loonkosten voor R&D en niet-loonkosten
voor R&D (materiaal- en verbruikskosten en investeringen).
• Bedrijven zijn juridische entiteiten (bv, nv en zelfstandig
ondernemers) waaraan WBSO is toegekend voor
R&D-projecten.
• Toekenningen gaan over voorgenomen R&D-werkzaamheden.
Uiterlijk 31 maart van het volgende jaar moeten ondernemers
aan RVO melden hoeveel R&D zij echt hebben gerealiseerd.
• In de periode oktober - december komen de WBSO-gegevens
over de realisatie op de website ‘Bedrijven beleid in beeld’.

Deel via:

@

Dit is een publicatie van:
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Hanzelaan 310 | 8017 jk Zwolle
Postbus 10073 | 8000 gb Zwolle
T +31 (0)88 042 42 42
E klantcontact@rvo.nl
www.rvo.nl/wbso
Deze publicatie is tot stand gekomen in opdracht van het ministerie
van Economische Zaken en Klimaat.
© Rijksdienst voor Ondernemend Nederland | juni 2023
Publicatienummer: RVO-123-2023/JV-INNO
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) stimuleert duurzaam,
agrarisch, innovatief en internationaal ondernemen. Met subsidies, het vinden
van zakenpartners, kennis en het voldoen aan wet- en regelgeving. RVO werkt
in opdracht van ministeries en de Europese Unie.

Kan ik via de WBSO mijn R&D-kosten verlagen?
En wat levert het mij dan op?
U weet het snel via de WBSO regelhulp.

RVO is een onderdeel van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
De WBSO is een regeling van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
RVO is verantwoordelijk voor de uitvoering.
Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld kan
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland geen enkele ­aansprakelijkheid
aanvaarden voor eventuele fouten.

Deel via:

@