Jaarverslag 2012

Inspectie Leefomgeving
en Transport

Dit is een uitgave van het

Inspectie Leefomgeving en Transport
Postbus 16191 | 2500 bd Den Haag
t 088 489 00 00
www.ilent.nl
Mei 2013

voorwoord
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) bestaat sinds 1 januari 2012 en daarmee is dit haar eerste
jaarverslag.
Hoewel in 2011 veel tijd en energie van onze mensen is gaan zitten in de afstemming van procedures,
processen en systemen op elkaar, is er ook nog in 2012 de nodige tijd besteed om van de VROM-Inspectie
en de Inspectie Verkeer en Waterstaat een ILT te maken. Omdat bij beide inspecties en inmiddels ook de
ILT er voor is gekozen om bij de diverse taakstellingen het primaire proces zo veel mogelijk te ontzien,
hebben vooral de medewerkers van de directie Bedrijfsvoering veel werk moeten verrichten, terwijl zij de
bezetting van hun directie steeds verder verlaagd hebben zien worden. Toch hebben zij enthousiast en
hard gewerkt. Dat verdient respect en dankbaarheid.
De nieuwe ILT kent een grote diversiteit aan toezichtdomeinen. Van drinkwater tot scheepvaart, van het
spoor tot bouwactiviteiten, van milieu tot luchtvaart en vervoer over de weg en van nucleair tot de IOD.
De inspectieprocessen zijn gelijk en dat verbindt ons met elkaar. Maar de onderliggende ‘ambachten’ zijn
heel verschillend. Toch loopt er ook een andere rode draad door de ILT: het toezicht op gevaarlijke
stoffen. Dat biedt de mogelijkheid om de ondertoezichtstaanden die werken met gevaarlijke stoffen
gerichter - en minder vaak door meer inspecteurs - te inspecteren. Het biedt de ILT ook de kans om met
gebundelde expertise beter te inspecteren.
De ILT is een proces gestart om alle processen te uniformeren en standaardiseren. Dat is niet alleen
nodig, ook de VROM-I en de IVW waren al `samengestelde’ inspecties met eigen processen. Dat is ook
nuttig, omdat daarmee efficiencywinst en meer rechtsgelijkheid wordt bereikt. Dat proces vraagt niet
alleen veel tijd - een aantal jaren - en de nodige keuzes, maar ook veel inzet van de inspecteurs. Dat gaat
ten koste van de toezichtproductie, maar zonder hun inbreng - expertise en ervaring - missen we delen
van de werkelijkheid.
Werken in het toezicht vraagt om de bereidheid tot het delen van kennis en het sparren over de juiste
interventie. De ILT heeft daartoe vakgroepen ingericht, waarin de inspecteurs hun expertise delen en hun
maatgevoel scherpen.
Het vraagt ook om gevoel voor proportionaliteit, vastberadenheid en zorgvuldigheid in procedures. In
een open samenleving is er permanent sprake van kritiek op toezicht: soms is het te veel, soms juist te
weinig. Ook die professie, het leren van en het omgaan met deze kritiek, hoort bij het vak van inspecteur.
Onze inspecteurs zijn goed in hun vak en wij hebben als management de plicht om dat zo te houden of
nog verder te verbeteren.
Het besef dat wij een rol spelen in het handhaven van de achterliggende waarde - veiligheid bij transport
en in de leefomgeving - is daarbij steeds onze drijfveer. Het is immers onze taak om de naleving van de
daarvoor ingevoerde wet- en regelgeving te onderhouden en te bevorderen.

De inspecteur-generaal Inspectie Leefomgeving en Transport,
Jenny Thunnissen

1. convenanten

Het ingezette beleid om goed presterende bedrijven door middel van een convenant meer eigen
verantwoordelijkheid te geven, heeft geleid tot de volgende convenanten (stand per 1 maart 2013). De
convenanten die in 2012 zijn afgesloten staan in onderstaand overzicht cursief. De overige convenanten
zijn eerder afgesloten.
risicovolle stoffen en producten
Tristar Europe BV (samen met NVWA)
Intertoys Holland BV (samen met NVWA)
binnenvaart
Danser Containerline
MCT Lucassen
Interstream Barging
VT Groep (Verenigde Tankrederij)
Wijgula
busvervoer
Busbedrijf Van Kooten B.V.
Doelen Coach Services B.V.
Munckhof Reizen B.V.
Snelle Vliet Touringcars B.V.
Hellingman B.V.
Kupers B.V.
Van Driel Cars B.V.
Brinker Personenvervoer
Peereboom Touringcars
Reisburo en Tourincarbedrijf Willy de Kruyff B.V.
Contikiholland touringcars
Dalstra B.V.
BBA Tours B.V.
BetuweExpress B.V.
goederenvervoer
Van der Wal Holding B.V.
De Vry International B.V.
Den Hartogh Logistics
Hoogvliet Super B.V.
Moonen Packaging B.V.
C.G. Holthausen B.V.
Coca-Cola Enterprises B.V.
Rotra
Jumbo Supermarkten B.V.
V&D
Schenk Tanktransport
H.J. Heinz B.V.
H.J. Heinz Supply Chain Europe B.V.
PERPlus Logistics B.V. (incl. gevaarlijke stoffen)
Knap Transport B.V.

4 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Vomar Voordeelmarkt
Noy Logistics B.V. (incl. gevaarlijke stoffen)
Steven van den Brink en Zonen B.V. (incl. gevaarlijke stoffen)
A-ware Food Group
Heijmans Nederland B.V
Stichting Connekt
Suikerunie (ketenconvenant)
Stichting naleving CAO uitzendkrachten
taxi
Van Driel Cars B.V.
Medical Assistance International
Brinker Personenvervoer
Rob Janzen Taxi B.V.
Taxi & Tour P. van de Pol B.V.
rail
Railalert
koopvaardij
Spliethoff Groep (Spliethoff’s Bevrachtingskantoor
B.V.)
Management Facilities Group (MFG Farmsum)
luchtvaart
Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium
Schiphol Airport Authority (1 algemeen + 3
deelconvenanten)
Belgraver
FSC
Shell Aircraft
Specto
Gooise Zweefvliegclub
Nederlandse Vereniging van Luchthavens
Zweefvliegclub Ameland
gevaarlijke stoffen
BASF Polyurethanes Benelux B.V.

2. risicovolle 					
bedrijven

Jaarverslag 2012 | 5

Het domein Risicovolle Bedrijven richt zich op bedrijven en organisaties die verantwoordelijk zijn voor
risicobronnen voor de leefomgeving. Het gaat daarbij om risico’s voor de externe, nucleaire en stralingsveiligheid, luchtemissies en veiligheid rondom genetisch gemodificeerde organismen.
De inspectie heeft in 2012 op het terrein van de nucleaire veiligheid, transporten en handelingen met
overige radioactieve bronnen en stoffen een duidelijke omslag gemaakt naar een meer inspecterende
taakinvulling. Het incident in Fukushima leidt nog steeds tot extra werkzaamheden waaronder het
beoordelen van stresstests. In deze tests wordt gekeken in hoeverre een nucleaire installatie over
veiligheidsmarges beschikt om ook in extreme noodsituaties te kunnen handelen. In 2012 is ook een start
gemaakt met de voorbereiding op de audit die het Internationale Atoom en Energie Agentschap (IAEA) in
2014 gaat uitvoeren op het Nederlandse systeem van wetgeving, vergunningverlening en handhaving.
Ten aanzien van de externe veiligheid, met name gerelateerd aan de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en het Besluit externe veiligheid buisleidingen, is met name inzet gepleegd om de
naleving van wet- en regelgeving te verbeteren en het inzicht in de naleving te vergroten. Bij het
onderwerp buisleidingen is dit gerealiseerd door het uitvoeren van audits, waarbij specifieke aandacht is
besteed aan de aanwezigheid van risicomanagementsystemen. Ook is onderzoek gedaan naar buisleidingincidenten. Hierbij stond het leren van incidenten voor zowel de doelgroep als voor het domein zelf
voorop.
Bij de defensie-inrichtingen is ingezet op een meer systeemgerichte wijze van inspecteren. Door middel
van audits heeft het domein het ‘zelftoezicht’ door Defensie nauw gevolgd en beoordeeld. Hierbij is
gebruik gemaakt van zogenoemde reality checks om de daadwerkelijke situatie te controleren. De eerste
ervaringen van deze manier van inspecteren waren positief.
Het vergroten van de veiligheid rondom genetisch gemodificeerde organismen heeft zich gericht op het
verder verbeteren van het nalevingsniveau, op potentiële risicovolle activiteiten met ggo-virussen,
nieuwe ontwikkelingen en de grensoverschrijdende overbrenging van ggo’s.
Het domein ziet ook toe of de nationale en Europese milieuverplichtingen door de majeure bedrijven
juist worden uitgevoerd en nageleefd. In 2012 zijn in dit kader meer dan 200 aanvragen voor een
omgevingsvergunning beoordeeld op het toepassen van best bestaande technieken (BBT). Daarnaast zijn
er specifieke landelijke thema-inspecties uitgevoerd zoals de toepassing van BBT bij luchtwassers in de
intensieve veehouderij, brandveiligheid bij de opslag van grote hoeveelheden (>10 ton) gevaarlijke
stoffen en het voldoen aan de wettelijke veiligheidsnormen bij industriële bedrijven. Hierbij is in beeld
gebracht wat de staat van de uitvoering en naleving is.

6 | Inspectie Leefomgeving en Transport

nucleair en straling
handhaving
dienstverlening
dienstverlening nucleair en straling

planning

realisatie

-

686

planning

realisatie

• veiligheid en beveiliging nucleaire installaties en gelieerde bedrijven

150

169

• pro-actieve controles bij ziekenhuizen, schrootbedrijven, mobiele

40

27

• transporten nucleair materiaal

5

4

administratiecontroles

0

33

afhandeling vragen

toezicht
toezicht nucleair en straling
object inspecties

installaties en overige bedrijfstakken

Omdat het ministerie van Economische Zaken (EZ) minder gebruik heeft gemaakt van de gereserveerde
capaciteit zijn er meer (22) inspecties uitgevoerd. Veel van deze inspecties hebben plaatsgevonden bij
Nucleair Research and consultancy Groep VOF te Petten (NRG), omdat die onder verscherpt toezicht stond.
Door de beperkte beschikbare capaciteit in het stralingstoezicht zijn er minder inspecties op dit terrein
uitgevoerd dan oorspronkelijk gepland.
Het aantal transportinspecties is afhankelijk van de planning van vergunninghouders. In 2012 hebben
vergunninghouders één transport minder uitgevoerd dan verwacht. Zowel bij nucleaire installaties als bij
stralingstoezicht waren administratiecontroles gepland. Bij stralingstoezicht zijn 33 jaarrapportages
beoordeeld. Er is één audit uitgevoerd naar de veiligheidscultuur bij één van de nucleaire installaties; de
audit wordt in januari 2013 afgerond.

incidentafhandeling en onderzoek
incidentafhandeling en onderzoek nucleair en straling

planning

realisatie

analyse van nucleaire incidenten en ongevallen (Nederland en buitenland)

2

3

afhandeling meldingen van onverwachte radioactieve materialen en bronnen

700

445

afhandeling aanmelding transporten nucleair materiaal

1.800

1.401

2

2

voorbereiden en uitvoeren ongevaloefeningen

• Er zijn drie incidenten bij nucleaire installaties nader onderzocht:
• de overdraagbaarheid van de afwijkingen in het reactorvat van de kerncentrale in Doel (België);
• een tritiumlekkage bij de Hoge Flux Reactor in Petten;
• een intersystemloc bij de Hoge Flux Reactor in Petten.
Omdat twee grote schrootbedrijven een nieuwe vergunning kregen in 2012 op basis waarvan deze niet
langer alle vondsten hoeven te melden zijn er beduidend minder meldingen van onverwachte radioactieve bronnen ontvangen. Een mogelijke oorzaak kan ook liggen in de veranderde conjunctuur (minder
handel betekent minder incidenten en vondsten).
Jaarverslag 2012 | 7

Ter voorbereiding op grote ongevallen of crisissituaties bij nucleaire installaties of met betrekking tot
radioactieve bronnen/stoffen zijn acht oefeningen uitgevoerd en zijn twee trainingen gegeven.

samenwerking
samenwerking nucleair en straling

planning

realisatie

gezamenlijke inspecties nucleair met I-SZW

6

5

non-proliferatie inspecties van IAEA en Euratom

40

39

planning

realisatie

afhandeling van vragen

-

148

advisering vergunningverlening Wabo, Defensie en bijzondere inrichtingen

28

43

veiligheid, mens en omgeving
handhaving
dienstverlening
dienstverlening veiligheid mens en omgeving

Naast het adviseren van de vergunningverlener over de handhaafbaarheid van Wabo-vergunningen voor
met name defensie-inrichtingen (21 adviezen) zijn ook klachten over defensie-inrichtingen van vooral
burgers afgehandeld (22 stuks). Bij het laatste ging het vaak om klachten over geluidsoverlast.
toezicht
toezicht veiligheid, mens en omgeving

planning

realisatie

1

0

• defensie: bouw en milieu

720

590

• overige inrichtingen

65

10

convenanten
objectinspecties

• buisleidingen

3

3

• security (olie/chemie)

42

40

administratiecontroles buisleidingtoezicht (sanering/registratiebesluit)

35

36

• defensie

15

23

audits
• buisleidingen

45

42

• security (monitoring)

30

9

• genetisch gemodificeerde organismen

70

70

Er kon in 2012 geen convenant met een van de ondertoezichtstaanden worden afgesloten. Wel is er in
juni 2012 met het Leidingenbureau Rotterdam een informatie-uitwisselingsconvenant buisleidingentoezicht getekend. Het bureau beschikt over een schat aan informatie over onder meer ondergrondse
buisleidingen in het Rijnmondgebied waarvan de inspectie in haar toezicht goed gebruik van kan maken.

8 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Omdat het ministerie van Defensie door bezuinigingen minder bouw- en sloopactiviteiten heeft
ondernomen dan verwacht is het aantal objectinspecties lager dan verwacht. Ook is het aantal inspecties
brandveiligheid legeringsgebouwen Defensie lager dan gepland. Oorzaak hiervan is dat na circa 45
inspecties met veel en vaak dezelfde tekortkomingen voor een andere aanpak is gekozen. Met Defensie is
overeengekomen dat zij de resterende circa 250 legeringsgebouwen zelf controleert en de tekortkomingen opheft. Hiertoe is een nalevingovereenkomst met Defensie afgesloten waarbij de verantwoordelijkheid voor de naleving nadrukkelijk bij de ondertoezichtstaande is gelegd.
Daar waar nog geen sprake is van een goed werkend en geïmplementeerd compliance managementsysteem bestaat het toezicht voornamelijk uit objectinspecties en administratiecontroles. Veel van de
hierbij geconstateerde milieuovertredingen hadden betrekking op het niet (tijdig) uitvoeren van
keuringen. Inspecties op het gebied van bestaande bouw en nieuwbouw resulteerden in bijna alle
gevallen in overtredingen van bouwkundige brandveiligheidseisen.
Het nalevingsniveau en de verdere ontwikkeling van het systeemgerichte toezicht bij defensie-inrichtingen staat onder druk door de bezuinigingstaakstelling bij het ministerie van Defensie.
Driekwart van de in 2012 door middel van een audit gecontroleerde buisleidingexploitanten voldeed niet
aan de wettelijke eis van de aanwezigheid van een risicomanagementsysteem zoals vastgelegd in het
Besluit externe veiligheid buisleidingen. Ook ontbrak in veel gevallen een goede risico-inventarisatie. Na
interventie door de inspectie met een voornemen last onder dwangsom zijn deze tekortkomingen bij op
één na alle exploitanten weggenomen. Hiermee ligt de naleving door de exploitanten voor deze gecontroleerde onderdelen op een hoog niveau.
Het ingeperkt gebruik van ggo’s op het gebied van onderzoek neemt toe en wordt ook steeds complexer.
Het aantal veldproeven neemt af en betreft voornamelijk nog genetische modificaties van aardappelen.
Voor het eerst sinds een aantal jaren waren er in 2012 weer vernielingen van (drie) veldproeven door
actiegroepen. Gentherapie met ggo’s is toegenomen, waarbij tevens in twee klinische trials voor het eerst
gebruik wordt gemaakt van virussen die zich kunnen vermenigvuldigen en die derhalve extra veiligheidsmaatregelen vergen.
Bij ingeperkt gebruik van ggo’s was het toezicht in 2012 gericht op het op peil houden en waar nodig
verbeteren van het nalevingsniveau. Vooral in de universitaire wereld is de nalevingsbereidheid de laatste
jaren flink verbeterd. Bij andere bedrijven en instellingen zien we echter dat de aandacht voor de naleving
gemakkelijk kan verslappen als er vanuit toezicht niet regelmatig aandacht aan wordt besteed. Dit geldt
vooral voor enkele, vaak kleine, bedrijven die zich, al dan niet door de crisis, op de rand van faillissement
bewegen. Speciale aandachtpunten voor het toezicht in 2012 waren:
• potentieel risicovolle activiteiten met ggo-virussen en nieuwe ontwikkelingen, zoals de toepassing in
insecten;
• toepassing van ggo’s in lesprogramma’s op middelbare scholen;
• grensoverschrijdende overbrenging van ggo’s;
• voorbereidingen op de herziening van de ggo-regelgeving eind 2013.
De marktoelating van ggo’s in Europa is nog steeds beperkt terwijl buiten Europa de omvang en
diversiteit van de marktoegelaten ggo’s sterk toeneemt. Dit betekent dat de EU-markt in toenemende
mate met illegale producten geconfronteerd kan worden. Deze illegale, dus niet tot de markt toegelaten
ggo’s krijgen meer en meer aandacht vanuit toezicht en dit leidde in samenwerking met de Douane en de
Nederlandse Algemene Keuringdienst (NAK) tot onder meer onderzoek naar vermenging in zaaigoed.
Ook de laatste audit door de Food and Veterinary Office vanuit de Europese Commissie richtte zich meer
dan voorheen op de inspecties van veldproeven en zaaigoed.

Jaarverslag 2012 | 9

incidentafhandeling en onderzoek
incidentenonderzoek buisleidingen
onderzoeken

planning

realisatie

5

5

samenwerking
Met de inspectie Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) zijn gezamenlijke audits uitgevoerd bij buisleidingexploitanten die zowel onder het Besluit externe veiligheid buisleidingen als Gaswet en/of Mijnbouwwet
vallen. Voor laatstgenoemde wetgeving is SodM de toezichthouder.
Binnen het defensietoezicht is intensief samengewerkt met het Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke
Stoffen bij de inspecties van munitieopslagen op defensie-inrichtingen.

nationale en Europese verplichtingen
handhaving
dienstverlening
dienstverlening nationale en Europese verplichtingen

planning

realisatie

60

35

toezicht nationale en Europese verplichtingen

planning

realisatie

wettelijke toetsing Wabo vergunningverlening

200

200

administratiecontroles (thematisch)

335

(403)

vraagafhandeling en behandeling klachten

toezicht

• IPPC nazorg 2010

5

• luchtemissies veehouderij

143

• brandveiligheid PGS-15(BN-1)

118

• motie van Tongeren BRZO bedrijven

103

• sanering Bevi industrie

34

objectinspecties bij provincies/uitvoeringsdiensten

12

0

In 2012 is de beoordeling afgerond van circa 200 dossiers van een omgevingsvergunningprocedure aan
majeure bedrijven. Toetsing van deze procedures vindt plaats op externe veiligheidsaspecten en het
toepassen van best bestaande technieken (BBT) op grond van de Richtlijn Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC). Deze aanpak heeft ertoe geleid dat in 36 gevallen een zienswijze is gegeven en in
één geval beroep is aangetekend.
De inspectie voerde drie thema-inspecties uit om de risico’s en naleeftekorten ten aanzien van externe
veiligheid in beeld te brengen. Het betrof de brandveiligheid bij de opslag van gevaarlijke stoffen, de
sanering van gevaarlijke situaties op grond van het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) en de
implementatie van veiligheidsvoorzieningen bij bedrijven die onder het Besluit risico’s zware ongevallen
(BRZO) vallen.

10 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS)-15
Sinds 2010 is voor circa 300 bedrijven met een grote opslag van gevaarlijke stoffen de voortgang in het
borgen van de brandveiligheid in beeld gebracht.
In 2010 bleek dat 42% van de doelgroep over een vergunning beschikt waarin de relevante voorschriften
zijn opgenomen en waarbij de vergunning op die onderdelen ook werd nageleefd. In 2011 was dat aantal
bedrijven gestegen tot 57%.
Uit het onderzoek in 2012 blijkt dat er slechts sprake is van een beperkte verbetering: het totaal aantal
bedrijven dat voldoet aan de onderzochte criteria is gestegen tot 64%.
Bevi
Het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) stelt veiligheidsnormen op voor bedrijven en hun
omgeving. In dit onderzoek is bij grotere industriële bedrijven nagegaan of inmiddels wordt voldaan aan
de normen.
In het onderzoek zijn 34 situaties in beeld gebracht die niet voldeden aan de risicoafstanden van het Bevi.
Van de 34 situaties waren er 24 die per 1 januari 2010 gesaneerd hadden moeten zijn. In zeven gevallen
zijn deze situaties in de periode 2010-2012 gesaneerd. Daarnaast zijn er tien situaties die per 1 juli 2013
gesaneerd moeten zijn. Daarvan zijn er twee gesaneerd.
De inspectie heeft het bevoegd gezag in vijftien situaties verzocht om procedures in gang te zetten om
daarmee te gaan voldoen aan het Bevi.
motie van Tongeren BRZO
In deze motie wordt de regering verzocht om de inspectie een nader onderzoek uit te laten voeren naar
de veiligheid van bedrijven die in 2011 door de inspectie als niet goede nalever zijn geïdentificeerd in de
‘Quickscan BRZO-bedrijven’. De inspectie stelde bij deze 100 geïdentificeerde bedrijven in 40% van de
gevallen geen overtreding en in 60% één of meerdere overtredingen vast. Door het bevoegd gezag is in
nagenoeg alle gevallen bij een overtreding een interventie gepleegd. Uniformiteit in wijze van handhaving en termijn tussen inspectie en het opheffen van de overtreding zijn daarbij nog verbeterpunten.
Als gevolg van de Wet revitalisering generiek toezicht zijn geen objectinspecties bij provincies en
regionale uitvoeringsdiensten uitgevoerd maar is hier op andere wijze invulling aan de handhavingstaak
van de inspectie gegeven.

incidentafhandeling en onderzoek
incidentafhandeling en onderzoek nationale en Europese verplichtingen
onderzoeken ongewone voorvallen

planning

realisatie

5

1

In 2012 zijn viermeldingen van ongewone voorvallen geanalyseerd, waarvan één tot een (ongeval)
onderzoek heeft geleid.

Jaarverslag 2012 | 11

12 | Inspectie Leefomgeving en Transport

3. risicovolle stoffen 		
en producten

Het domein Risicovolle Stoffen en Producten richt zicht op de handhaving van de regelgeving op het
gebied van de preventie van afval, duurzaam produceren, nuttige toepassing en recycling van afvalstoffen en veilige inzameling en verwerking van (gevaarlijke) afvalstromen. Ondertoezichtstaanden voor
dit deel zijn de bedrijven die in meer of mindere mate bezig zijn met het produceren en verwerken van
afval. Verder richt het domein zijn toezicht op gebruikers, producenten en importeurs van milieugevaarlijke stoffen, preparaten en producten en voorwerpen voor professioneel gebruik. Ook het voorkomen
van misbruik (in verband met security), onjuiste handelingen en gebruik van explosiegevaarlijke stoffen is
een taak binnen dit domein.
Het domein kenmerkt zich door een grote diversiteit aan onderwerpen waarop toezicht wordt gehouden.
Voor veel van die onderwerpen is de naleving door de ondertoezichtstaanden nog onvoldoende bekend
en wordt aanvullend gewerkt met inschattingen op basis van expert judgement.
Om een beter zicht te krijgen op de naleving van de ondertoezichtstaanden zijn er in 2012 meer inspecties
uitgevoerd dan voorzien in het Meerjarenplan 2012-2016.
In 2012 is ook communicatie (media-aandacht) bij met name vuurwerk als instrument ingezet om de
resultaten van inspecties zichtbaar te maken.
Met het OM is afgesproken dat de Inlichtingen- en Opsporingsdienst1 (IOD) zich in 2012 specifiek zou
richten op de aspecten afval, bodem, vuurwerk en woningbouwcorporaties.
In 2012 zijn verschillende methoden (objectinspecties, administratiecontroles, audits) bij inspecties
geïntroduceerd. Voorheen voerden de inspecteurs in dit domein controles uit waarbij geen onderscheid
in toegepaste inspectiemethoden werd gemaakt en geregistreerd. Deze introductie kende aanloopproblemen waardoor de registratie niet altijd even betrouwbaar is. Voor 2013 is het registratiesysteem
zodanig ingericht dat deze problemen verholpen zijn.

afval
De Algemene Rekenkamer heeft in 2012 onderzocht hoe de Nederlandse overheid de EVOA (Europese
Verordening Overdracht van Afvalstoffen) handhaaft. De Rekenkamer oordeelt dat de overheid nadrukkelijk en gestructureerd aandacht besteedt aan de handhaving van de EVOA en doet ook aanbevelingen
ter versterking.
Een aantal bedrijven is in 2012 onderzocht op naleving. Het toezicht vond plaats in samenwerking met de
handhavingspartners en vergde intensieve aandacht.
Op het gebied van inzameling van olieachtig afval, het debunkeren van schepen vond in 2012 een aantal
incidenten plaats. De inspectie heeft de opgedane inzichten gebruikt voor het werkprogramma in 2013.

1 De Inlichtingen- en Opsporingsdienst is onderdeel van het domein Risicovolle Stoffen en Producten, maar voert
ook onderzoeken uit voor andere domeinen.
14 | Inspectie Leefomgeving en Transport

handhaving
dienstverlening
dienstverlening afval

planning

realisatie

vraagafhandeling
meldingen

4.650

5.525
420

afhandeling burgerbrieven*

6

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen

Om onduidelijkheden bij de interpretatie van wet- en regelgeving rond ‘groene lijst’-afval (dat wil zeggen
waarvoor geen kennisgeving hoeft te worden gedaan bij grensoverschrijdend vervoer) of ‘oranje
lijst’-afval (waarvoor wel een kennisgeving vereist is) te voorkomen is een beleidsregel voorbereid die in
2013 gepubliceerd gaat worden.
toezicht
toezicht afval

planning

convenanten

realisatie
2

objectinspecties
• containercontroles afvalexport haven

300

323

• transportcontroles (meestal samen met de politie)

700

735

• controles binnenlandse afvalafdoening en productkwaliteit (elektronische

675

465

administratiecontroles

320

204

audits

20

24

producten, zware metalen)

In 2012 zijn twee convenanten - samen met de NVWA - op afval afgesloten:
• Tristar
• Intertoys
Het lagere aantal controles op de binnenlandse afvalontdoening is veroorzaakt door onduidelijkheden in
de regelgeving (vooral Ecodesign) en de gewijzigde registratie van deze controles na de fusie tussen de VI
en IVW.
Binnen deze doelgroep afval is in zeven gevallen een last onder dwangsom opgelegd.
opsporing
opsporing afval

planning

realisatie

signalen

30

46

informatieproducten

17

18

processen-verbaal (opsporingsonderzoeken IOD)

2

1

processen-verbaal (door boa opgelegd)

-

72

Jaarverslag 2012 | 15

De IOD leidt een project in het kader van INTERPOL. Het betreft een project op het terrein van EVOA, met
als speciaal thema elektronica-afval. Dit is de verklaring voor de toename van het aantal signalen over
afval. De verwachting is dat een tweede proces-verbaal afval (opsporingsonderzoek) in mei 2013 wordt
afgerond.
In 2012 is 72 keer een proces-verbaal (niet zijnde een opsporingsonderzoek) door een bijzonder opsporingsbevoegde ambtenaar(boa) tijdens een inspectie opgemaakt. Tevens is één proces-verbaal opgemaakt als gevolg van een opsporingsonderzoek van de IOD.

incidentafhandeling en onderzoek
incidentafhandeling afval

planning

realisatie

afhandeling meldingen*

500

420

* niet alle meldingen liepen in 2012 via het Meld- en Informatiecentrum en werden geregistreerd. Na beoordeling van
een melding kan een nader onderzoek of inspectie hebben plaatsgevonden. Tenzij anders vermeld, zijn die followup- inspecties of -onderzoeken voor 2012 in het onderdeel toezicht vermeld.

Na beoordeling van een melding kan het bericht als signaal ten behoeve de planning van het toezicht
worden geregistreerd. In 2012 zijn ruim 400 van deze signalen verwerkt in het kader van toezicht. In
60-70% van de gevallen leidde dit tot een inspectie.

(mileu) gevaarlijke stoffen
handhaving
dienstverlening
dienstverlening milieugevaarlijke stoffen
afhandeling vragen*

planning

realisatie

5

352

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen. De planning berustte op het aantal ontvangen burgerbrieven.

toezicht
toezicht milieugevaarlijke stoffen

planning

realisatie

objectinspecties
• asbest

120

142

• luchtverontreinigende stoffen

125

307

30

25

• REACH
• biociden
administratiecontroles
• asbest

50

17

• luchtverontreinigende stoffen

50

52

• REACH

145

236

• biociden

300

417

16 | Inspectie Leefomgeving en Transport

toezicht milieugevaarlijke stoffen

planning

realisatie

• REACH

2

0

• biociden

3

0

audits

follow up meldingen*
• asbest

50

53

• luchtverontreinigende stoffen

-

9

• REACH

20

33

• biociden

30

100

* betreft meldingen die na beoordeling gevolgd zijn door een optreden van de inspectie in de vorm van een inspectie,
controle of audit; de uitsplitsing naar deze interventievormen heeft in 2012 niet plaatsgevonden.

De extra inzet op objectinspecties en administratiecontroles (relatief eenvoudige controles t.o.v. audits)
om een beter inzicht te krijgen in de naleving door de ondertoezichtstaanden heeft als gevolg gehad dat
de eerder geplande audits in 2012 niet zijn uitgevoerd.
asbest
De toename van het aantal objectinspecties bij asbest is het gevolg van het grotere aantal meldingen aan
het eind van het voorgaande jaar.
Door een beperktere beschikbaarheid van specifieke capaciteit is het aantal administratiecontroles lager
geweest dan oorspronkelijk gepland.
In 2012 zijn de activiteiten afgerond met betrekking tot de eerder uitgevoerde quick scan van de uitvoering gemeentelijke asbesttaken en zijn de resultaten overgedragen aan de provinciale toezichthouders.
Met de inwerkingtreding van de Wet Revitalisering generiek toezicht per 1 oktober 2012 heeft ook
formele overdracht van het interbestuurlijk toezicht plaatsgevonden.
Daarnaast is de inspectie betrokken geweest bij de ontwikkeling van een landelijk asbest analyseteam
(LAAT) en zijn drie pilots in de regio’s IJmond, Gelderland en Rijnmond in het kader van de ketenregierol
van inspectie uitgevoerd en geëvalueerd. Op basis van de uitkomst van de evaluatie intensiveert de
inspectie haar inzet in het LAAT en wordt de samenwerking in de drie pilotregio’s voortgezet. In 2013
wordt de ketenregierol verder ontwikkeld en waar mogelijk verbreed naar andere ketens waarin de
inspectie een directe toezichtrol heeft, zoals de brandstof- en vuurwerkketen.
In oktober 2012 is de inspectie een onderzoek naar de milieutechnische uitvoering van de derde fase van
de Saneringsregeling Asbestwegen gestart. Dit onderzoek wordt begin 2013 afgerond.
In achttien gevallen heeft de inspectie een last onder dwangsom aan de ondertoezichtstaande opgelegd.
luchtverontreinigende stoffen
In 2012 zijn er 248 objectinspecties brandstof zeeschepen uitgevoerd. Dit is veel meer dan gepland omdat
de reders veel meer ‘letters of protest’ (klacht van de reder over een afwijkende kwaliteit van de geleverde brandstof) bij de inspectie hebben ingediend. Daarnaast zijn er vijftig inspecties uitgevoerd op de
kwaliteit van de brandstoffen in het wegvervoer en zijn er negen objectinspecties ozonlaagafbrekende
stoffen (OAS) en gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) geweest bij defensie-inrichtingen.
Bij brandstoffen constateerde de inspectie een toename van het aantal gevallen waarbij de zwavelnorm
voor zeeschepen wordt overschreden. De inspectie deelde aan drie brandstofleveranciers een procesverbaal uit voor 11 gevallen waarin de zwavelnorm werd overschreden.

Jaarverslag 2012 | 17

REACH
Er zijn in 2012, onder andere, door een efficiëntere voorbereiding (vooraf telefonisch opvragen van
informatie en bewijsstukken) meer administratiecontroles gerealiseerd dan gepland.
De inspectie verricht de landelijke coördinatierol voor het toezicht op de REACH-(inclusief de CLP
(Classification, Labelling and Packaging) verordening. Het toezicht is verricht in nauwe samenwerking
met de inspectie SZW, de NVWA, de Douane en het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). De inspectie
richt zich op de producenten, de importeurs en de handelaren van stoffen en preparaten voor professioneel gebruik.
In 2012 heeft de inspectie 269 controles naar de naleving van de REACH-verordening uitgevoerd. Dit is
inclusief de 33 controles naar aanleiding van meldingen van bedrijven, andere lidstaten en het Europese
Chemicaliën Agentschap (ECHA) over mogelijke overtredingen van bedrijven. Het aantal meldingen was
duidelijk groter dan verwacht.
In 2012 is geconstateerd, dat de REACH-controles in 2010 en 2011 bij specifieke bedrijven resultaat
hebben gehad. In 2011 was het naleefgedrag van de gecontroleerde bedrijven voor ‘tussenstoffen’ circa
70%. In 2012 was het naleefgedrag groter dan 80%. Ook het naleefgedrag met betrekking tot de PFOS
(perfluoroctaansulfonaten)-houdende blusmiddelen, die schadelijk zijn voor de gezondheid, bleek veel
groter dan in 2011.
Bij circa de helft van de onderzochte bedrijven bleek de kwaliteit van de veiligheidsinformatiebladen,
waarin de eigenschappen en risico’s van stoffen staan vermeld, op orde te zijn. Vooral verderop in de
keten (zeker bij mengsels van verschillende stoffen) bleek de kwaliteit nog sterk onvoldoende.
Naar aanleiding van bestuursrechtelijk optreden tegen een verfdistributeur vanwege het niet actief
verstrekken van juiste veiligheidsinformatiebladen aan zijn klanten, hebben deze distributeur en de
verfbranche meegewerkt aan het opzetten van een digitaal systeem om veiligheidsinformatiebladen aan
alle schakels in de keten actief ter beschikking te kunnen stellen. Op deze wijze kunnen alle betrokkenen
de risico’s van de betreffende stoffen te weten komen en passende beschermingsmaatregelen nemen.
In samenwerking met de douane heeft de inspectie gecontroleerd op verboden stoffen.
In 24 gevallen is bestuursrechtelijk opgetreden en/of zijn producten uit de markt gehaald die een te hoog
gehalte aan bijvoorbeeld cadmium of asbest bevatten.
biociden
In 2012 is het inzicht in de aanwezigheid en het gebruik van biociden van de relevante doelgroepen en
hun naleefgedrag via, onder andere, quick scans verder ontwikkeld. Daarbij onderscheidt de inspectie
drie doelgroepen:
• dierplaagbeheersing (waaronder gassingen) en het stelsel van vakbekwaamheid (waaronder
exameninstituten)
• leveranciers en importeurs
• (onbekende) gebruikers
In de branches matrasindustrie en de textielveredeling en -reiniging zijn er quick scans uitgevoerd op de
aanwezigheid van illegale biociden en het juist gebruik van toegelaten biociden. Bovendien is een start
gemaakt met het toezicht op het gebruik van biociden bij de desinfectie van collectieve drinkwaterinstallaties. Om meer zicht te krijgen op (innovatieve producten) bij potentiële importeurs en gebruikers is in
2012 structureel aandacht besteed aan het bezoeken van vakbeurzen. Ook is periodiek op internet
gezocht naar aanbieders van niet-toegelaten biociden. In het kader van het Europees handhavingsproject
EuroBiocides 2 is een aantal producenten van industriële reinigingsmiddelen bezocht. Naast een controle
op het voldoen aan de fosfaat- en detergentenrichtlijn is daarbij vooral gekeken naar de biocidenclaims.
Het toezicht heeft zich daarnaast gericht op de aangekondigde intrekking van de regeling uitzonderingen
bestrijdingsmiddelen, de terugkomplicht bij toepassing van bepaalde middelen in de dierplaagbeheersing en de promotie/bestemming van producten.
18 | Inspectie Leefomgeving en Transport

In 2012 zijn ruim 400 reguliere controles uitgevoerd door het biocidenteam van de inspectie. Het betrof
hier onder andere de meer eenvoudige controles van de internethandel. Een eerste controle leverde
regelmatig een tweede controle bij de producent of leverancier op.
De inspectie beoordeelde honderdtien (voorgenomen) gassingen en nam ruim honderd meldingen in
behandeling. Het hogere aantal meldingen dan gepland komt omdat het toezicht op biociden een relatief
nieuwe taak is voor de inspectie en de wetgeving constant in ontwikkeling is. Veel meldingen zijn
afkomstig van bedrijven die zelf gecontroleerd zijn op toegelaten biociden en dan melding maken van
andere bedrijven die niet-toegelaten biociden verhandelen. De nieuwe Europese Biocidenverordening,
die op 1 september 2013 van kracht wordt, zorgt voor veel vragen.
De inspectie heeft in veel gevallen verzocht de promotie van producten aan te passen (waarschuwingen)
en stelde circa vijftig boeterapporten op.

incidentafhandeling en onderzoek
incidentafhandeling en onderzoek milieugevaarlijke stoffen
afhandeling meldingen

planning

realisatie

185

195

* niet alle meldingen liepen in 2012 via het Meld- en Informatiecentrum en werden geregistreerd. Na beoordeling van
een melding kan een nader onderzoek of inspectie hebben plaatsgevonden. Tenzij anders vermeld, zijn die followup-inspecties of -onderzoeken voor 2012 in het onderdeel toezicht vermeld.

samenwerking
Op het gebied van asbest is samengewerkt met de I-SZW door samen op te trekken en af te stemmen bij
diverse inspecties (follow-up-meldingen) en daarnaast is voor de I-SZW tijdens de onderzoeken bij de
scheepsbedrijven nagegaan of asbest als onderwerp in de risico-inventarisatie en evaluatie van de
betrokken bedrijven was opgenomen. De resultaten hiervan zijn aan de I-SZW teruggekoppeld.
In drie pilots in het kader van de ketenregierol werkte de inspectie samen met diverse handhavende
organisaties (regionale uitvoeringsdiensten, provincie, politie, I-SZW, gemeenten, OM) om een beter
beeld te krijgen van de regionale situatie binnen deze branche.
Bij luchtverontreinigende stoffen is samengewerkt met de douane wat betreft import- en export van
ozonlaagafbrekende stoffen. Samen met de NVWA heeft de inspectie toezicht gehouden op het in de
handel brengen van consumenten- producten die ozonlaagafbrekende stoffen of broeikasgassen
bevatten. Met een RUD is samengewerkt bij het toezicht op stationaire koelinstallaties. De audits die zijn
uitgevoerd bij keuringsinstanties en exameninstellingen zijn afgestemd met AgentschapNL.
De eerder gestarte samenwerking met de NVWA, I-SZW, SodM en de douane bij de handhaving van
REACH en CLP is voortgezet. De details van de gezamenlijke uitvoering worden opgenomen in de
separate jaarrapportage 2012.
Als coördinerende inspectie voor het biocidentoezicht volgens de Wet gewasbeschermingsmiddelen en
biociden werd samengewerkt met de NVWA, de I-SZW en de waterschappen. Ook werden contacten
onderhouden met de handhavinginstanties van de ons omringende landen. De inspectie onderhield
binnen het biocidentoezicht de werkrelaties met het RIVM, het College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (Ctgb) en het College Beoordeling Geneesmiddelen (CBG-meb).

Jaarverslag 2012 | 19

explosie gevaarlijke stoffen
handhaving
dienstverlening
dienstverlening explosie gevaarlijke stoffen
afhandeling vragen*

planning

realisatie

6

3.400

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen. De planning berustte op het aantal ontvangen burgerbrieven.

toezicht
toezicht explosiegevaarlijke stoffen

planning

realisatie

objectinspecties

380

129

administratiecontroles

100

695

3

2

audits

De afwijkingen in het aantal geplande en gerealiseerde objectinspecties en administratiecontroles zijn
vooral het gevolg van het gewijzigde begrippenkader na de fusie tussen de VI en IVW. Ook de wijze van
registratie heeft aanleiding gegeven tot verschillen.
De productveiligheid van consumentenvuurwerk was eind 2012 nog steeds onvoldoende terwijl er geen
tendens naar substantiële verbetering was te zien. Het illegale gevaarlijke vuurwerk wordt steeds
zwaarder, terwijl het gebruik ervan lijkt toe te nemen door de laagdrempelige verkrijgbaarheid via
internet. Het aantal letselgevallen vuurwerk is ten opzichte van het vorige jaar met 20% toegenomen.
Zowel het consumentenvuurwerk als het illegale gevaarlijke vuurwerk zijn daar debet aan.
Het gebruik van vuurwerk door consumenten neemt niet af. Sinds medio 2012 heeft steeds meer
consumentenvuurwerk een CE-markering voor productveiligheid. Medio 2013 (eventueel verlengd tot
medio 2014) is de overgangsperiode voorbij en moet alle consumentenvuurwerk een adequate
CE-markering hebben.
De veiligheid en naleving ten aanzien van explosieven voor civiel gebruik is voor de professionele
gebruikers en de transportsector redelijk goed maar is nog niet voldoende op orde. Onduidelijke wet- en
regelgeving spelen daarbij een belangrijke rol. Voor de recreatieve gebruikers is de naleving mogelijk
lager, maar deze naleving is nog onvoldoende bekend.
Voor consumentenvuurwerk is geconstateerd dat 18% van het geteste vuurwerk nog niet voldoet aan de
wettelijke veiligheidseisen. Dat ligt lager dan het gemiddelde over de afgelopen acht jaar (24%) en ook
iets lager dan het gemiddelde over de afgelopen twee jaar (21%). Toch wordt dit nog niet gezien als een
dalende trend omdat er over de jaren sprake is van grote fluctuaties. Deze vuurwerktesten maken deel uit
van een selectieve risicogerichte steekproef en zijn daarom niet representatief voor alle vuurwerk. Het
geconstateerde afwijkingspercentage wordt toch als veel te hoog beoordeeld. Daarom wordt het
sanctiebeleid in de komende jaren verzwaard.
Naar aanleiding van de constateringen in 2012 zijn in 44 gevallen partijen vuurwerk in beslag genomen en
is een proces-verbaal opgemaakt. Daarnaast zijn inspecties uitgevoerd bij 48 vuurwerkevenementen en
bij vijf postpakketbedrijven en zijn op 34 locaties wegcontroles vuurwerk uitgevoerd. Ook daarbij is een
aantal partijen vuurwerk in beslag genomen en zijn processen verbaal opgemaakt. Ten aanzien van de
CE-markering zijn achttien dwangsomprocedures gestart.

20 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Voor explosieven voor civiel gebruik zijn 170 inspecties uitgevoerd bij de professionele branche (industriële sector en de transportsector). Vanwege onduidelijkheden in de wet- en regelgeving en de hoge
nalevingbereidheid is dit jaar nog volstaan met waarschuwingen (in veertig gevallen).
overzicht interventies
interventiemiddel:

aantal

in beslag nemingen

54

proces-verbaal

58

bestuurlijke strafbeschikking

3

last onder dwangsom

18

preventieve dwangsom

1

waarschuwing intrekken Nobo-bevoegdheid

1

opsporing
opsporing explosiegevaarlijke stoffen

planning

realisatie

signalen

10

9

informatieproducten

5

6

incidentafhandeling en onderzoek explosiegevaarlijke stoffen

planning

realisatie

afhandeling meldingen*

7.500

5.553

incidentafhandeling en onderzoek

* niet alle meldingen liepen in 2012 via het Meld- en Informatiecentrum en werden daar geregistreerd. Na beoordeling
van een melding kan een nader onderzoek of inspectie hebben plaatsgevonden. Tenzij anders vermeld, zijn die
follow-up inspecties of onderzoeken voor 2012 in het onderdeel toezicht vermeld.

samenwerking
Bij het toezicht op explosieven voor civiel gebruik werkte de inspectie samen met andere overheidspartners op dit gebied. Het gaat om de douane, de politie en SodM. De samenwerking bevond zich in 2012
nog in het stadium van het maken van werkafspraken.
Op het gebied van vuurwerk heeft de inspectie intensief samengewerkt met politie en douane. Daarnaast
werkte de inspectie samen met gemeentes, provincies, de Belastingdienst en internationale partners in
de EU en China. De douane heeft risicoprofielen opgesteld voor de beoordeling van binnenkomende
containers met vuurwerk in de haven van Rotterdam, en heeft controlefaciliteiten beschikbaar gesteld.
Met de provincies vond afstemming plaats over vuurwerkevenementen. Met de politie is samengewerkt
bij weg- en grenscontroles, controles postpakketten, beoordeling van inbeslaggenomen vuurwerk, en
internethandel in illegaal vuurwerk. De inspectie heeft ondersteuning geleverd in strafrechtelijke
onderzoeken. Met China en de EU-landen is samengewerkt inzake consumentenvuurwerk en illegaal
vuurwerk.

Jaarverslag 2012 | 21

22 | Inspectie Leefomgeving en Transport

4. transport 						
gevaarlijke stoffen

vergunningverlening
vergunningen transport gevaarlijke stoffen

planning

realisatie

ontheffing approvals zeevaart

25

26

samenlading zeevaart

100

43

ontheffingen binnenvaart

5

2

ontheffingen rail- en wegvervoer

15

17

exemptions en approvals luchtvaart

20

14

erkenningen luchtvaart

90

25

erkenningen opleidingsinstituten luchtvaart

1

6

autorisatie classificatiecode vuurwerk

20

17

vraafafhandeling informatiecentrum transport gevaarlijke stoffen

planning

realisatie

telefoon

1.300

1.107

e-mail/brief

400

300

planning

realisatie

5

3

• rail- en wegvervoer

4.000

3.079

• luchtvaart

1.940

1.978

• scheepvaart

1.700

1.256

• thema-acties scheepvaart

4

4

• thema-acties luchtvaart

5

2

• administratie controles

300

308

• monstername

400

341

• verpakkingen

100

9

7

7

400

305

5

5

handhaving
dienstverlening

toezicht
toezicht transport gevaarlijke stoffen
convenanten
domeinspecifieke inspecties:

multimodale inspecties:

• erkende instanties
• vuurwerk
• thema-inspecties

convenanten
De inspectie heeft in 2012 drie handhavingconvenanten afgesloten.

24 | Inspectie Leefomgeving en Transport

multimodaal
administratiecontroles
De inspectie voert onder meer administratiecontroles uit naar aanleiding van geconstateerde overtredingen bij objectinspecties en op basis van de handhavinghistorie van bedrijven. Laad- en loshandelingen
vormen de grootste risico’s en met name op dit aspect wordt door de inspectie toegezien bij haar
administratiecontroles. Zij sluit daarbij aan bij bedrijfsinspecties van samenwerkende handhavingpartners als de provincie, gemeente en I-SZW. In 2012 heeft de inspectie 308 administratiecontroles uitgevoerd. Tegen acht bedrijven is een proces-verbaal opgemaakt wegens het niet hebben van een veiligheidsadviseur of het herhaaldelijk verkeerd opmaken van vervoersdocumenten. Bij 72 bedrijven werden
meer dan twee overtredingen geconstateerd op het gebied van verpakkingen, vervoersdocumenten,
opleidingen en classificatie. Deze bedrijven worden in 2013 bezocht voor een herinspectie. Bij 109
bedrijven was voldoende naleving van de voorschriften. De inspectie heeft vier goed presterende
bedrijven benaderd voor het afsluiten van een handhavingsconvenant.
monstername
In 2011 heeft de inspectie 341 monsters van gevaarlijke stoffen genomen. Daarbij werkte zij, onder
andere, samen met het RIVM, het Nederlands Forensisch Instituut, de douane, het Korps Landelijke
Politiediensten (vanaf 1 januari 2013 de Landelijke Eenheid van de Nationale Politie), DCMR en Rijkswaterstaat. In circa 32% van de gevallen heeft de inspectie onrechtmatigheden vastgesteld. Die varieerden
van een ‘te lichte’ classificatie of overclassificatie tot een geheel verkeerde klasse-indeling. Ook was
regelmatig sprake van een foutieve verpakkingsgroep dan wel onjuiste verpakking. De interventie van de
inspectie leidde er toe dat het bedrijf in kwestie de vervoerde gevaarlijke stof anders verpakte, het
product waar het in zat anders indeelde of nieuwe vervoersdocumenten opmaakte. Sommige producten
zijn vernietigd, zoals: vuurwerk (1x), brandstoffen uit diefstal (4x), vervuild zuur (1x) en een explosieve
stof (1x).
erkende instanties
In 2012 heeft de inspectie zeven erkenningen afgegeven aan instanties die vallen onder de regeling
erkende instanties vervoer gevaarlijke stoffen.
Op 1 april 2012 is de overgangstermijn voor instanties die voorheen op basis van de wet erkend waren,
verstreken. Hierdoor ontstond de situatie dat bepaalde instanties en haar onderaannemers en producenten van verpakkingen niet meer bevoegd waren om bepaalde handelingen te verrichten. Vanaf april
2012 heeft de inspectie bij deze bedrijven controles uitgevoerd. Doel van deze controles was om
bedrijven die niet (meer) aangewezen waren als erkenninghouder, tezamen met hun onderaannemers en
producenten direct te laten stoppen met het certificeren, beproeven en produceren. In totaal heeft de
inspectie 49 bedrijven bezocht, waaronder diverse klassenbureaus, inspectie-eenheden, houders en
fabrikanten van verpakkingen. Aan tien bedrijven is een voornemen tot een last onder dwangsom
opgelegd. Alle bedrijven hebben de zaken uitgevoerd die in het voornemen waren genoemd. Daarom
was het niet nodig aan deze bedrijven daadwerkelijk een beschikking last onder dwangsom op te leggen.
Het resultaat van deze actie was onder meer dat ondernemingen hun registratie als inspectie-eenheid of
van een UN-verpakking alsnog hebben laten overschrijven bij een door de inspectie erkende instantie en
enkele ondernemingen nu ook zelf over een erkenning vervoer gevaarlijke stoffen beschikken.
ziekenhuisafval
De inspectie heeft bij 35 ziekenhuizen inspecties uitgevoerd. Ten opzichte van 2004 was de naleving van
de meeste ADR-voorschriften bij ziekenhuizen verslechterd. Bijna driekwart van de gecontroleerde
ziekenhuizen (71%) had geen veiligheidsadviseur aangesteld en bijna alle ziekenhuizen (89%) hadden hun
functiegerichte opleiding voor medewerkers die zijn betrokken bij het vervoer van ziekenhuisafval, niet
op orde. Verder werden overtredingen geconstateerd op het gebied van classificatie (8%), verpakkingen
(o.a. 34% van de verpakkingen waren niet goed gesloten), etikettering (11%), documentatie (40%),
Jaarverslag 2012 | 25

stuwage (14%) en beveiligingsvoorschriften (37%). Ondertussen hebben alle gecontroleerde ziekenhuizen
de nodige maatregelen getroffen om de geconstateerde overtredingen op te heffen en hebben zij een
veiligheidsadviseur aangesteld.
meld- en rapportageplicht incidenten gevaarlijke stoffen
In 2012 heeft de inspectie via, onder andere, presentaties, vakbladen en brieven actief naar alle betrokken
branches gecommuniceerd over de meld- en rapportageplicht van incidenten bij het vervoer van
gevaarlijke stoffen. Het doel hiervan is om een betere naleving te verkrijgen van deze meld- en rapportageplicht, zodat bedrijven en organisaties van deze incidenten kunnen leren.
internationale werkgroep
De inspectie heeft in november 2012 de Europese Working Group on checks of Transport of Dangerous
Goods (richtlijn 95/50/EG) georganiseerd. Er waren 36 deelnemers uit negentien verschillende landen en
organisaties aanwezig die zijn betrokken bij het toezicht op het ADR en de Euro Controle Route (ECR).
Naast het theoretisch gedeelte, was er ook een praktijkdag. Samen met het KLPD, de RDW, het KMCGS
(defensie) heeft de inspectie 31 (tank)voertuigen gecontroleerd. Hierbij werd een aantal ernstige
overtredingen geconstateerd, zoals een drietal lekkende tankwagens en technische gebreken aan (tank)
voertuigen.

domeinspecifiek
wegvervoer:
integrale controles wegvervoer
In 2012 heeft de inspectie 2417 integrale inspecties uitgevoerd naar het vervoer van gevaarlijke stoffen
over de weg. In 40% van de gevallen was het vervoer niet conform de regels. De overtredingen zijn
ingedeeld in risicocategorie2 I (41%) , II (33%) en III (26%). De aard van de overtredingen varieert van het
ontbreken van vervoerdocumenten of schriftelijke instructies tot onvolledige vermelding van gegevens
op documenten, het ontbreken van een bepaalde persoonlijke veiligheidsuitrusting en brandblussers, het
foutief kenmerken en etiketteren, ondeugdelijk verpakken of het niet voldoen aan de stuwagevoorschriften. Naar aanleiding daarvan heeft de inspectie 593 processen-verbaal opgemaakt en is zij 2.265
maal waarschuwend opgetreden.
Door de afsluiting van de brug over de Noord (N915) heeft de inspectie op de ingestelde omleidingroute
een gerichte controle-actie gedaan op het vervoer van gevaarlijke stoffen. De regelgeving werd redelijk
goed nageleefd. In twee gevallen is een proces-verbaal opgemaakt voor het volgen van een route door
de bebouwde kom. Tijdens de reguliere weginspecties zijn ook controles uitgevoerd op het verbod op
vervoer van gevaarlijke stoffen door tunnels. De inspectie heeft hiervoor elf processen-verbaal
opgemaakt.
zoute veren
De thema-actie ‘zoute veren‘ was erop gericht om een goed beeld te verkrijgen van de naleving van
vervoerde gevaarlijke stoffen aan boord van voertuigen op veerboten die tussen de Waddeneilanden en
het vasteland varen. De inspectie heeft 24 afvaarten geïnspecteerd. Deze inspecties zijn uitgevoerd op de
veerboten en voorafgaand of bij aankomst op de eilanden of vaste wal van de voertuigen. Bij 57
voertuigen zijn vijf overtredingen geconstateerd. Deze overtredingen varieerden van het ontbreken van

2 risicocategorie I, II en III leveren respectievelijk ernstige, minder ernstige en geen gevaren op voor de openbare
veiligheid.
26 | Inspectie Leefomgeving en Transport

een vervoerdocument, uitrusting niet in orde en vervoer boven de vrijstellingsgrenzen van het ADR. Ook
werd geconstateerd dat niet al het walpersoneel van de veerdienst op de hoogte was van de regelgeving
voor het vervoer van gevaarlijke stoffen op ‘zoute veren’ vanwege het ontbreken van een functiegerichte
ADR-opleiding.
vlag en lading
In 2012 zijn zes controledagen gehouden in het kader van het project Vlag & Lading. Het project heeft als
doel om in samenwerking met andere collega-diensten (KLPD, RDW en RIVM) inzicht te krijgen in de
classificatievoorschriften bij de overbrenging van gevaarlijke (afval)stoffen. In totaal werden 110 voertuigen gecontroleerd, waarvan 63 Nederlandse en 47 buitenlandse voertuigen. In 60% van de gevallen
was het vervoer niet conform de regels. Er werden,onder andere, overtredingen geconstateerd op het
gebied van classificatie, stuwagevoorschriften, uitrusting van het voertuig, etikettering en markering,
vervoerdocumenten en technische gebreken aan voertuigen. De inspectie heeft hierop 25 processenverbaal opgemaakt.
voertuigtechniek
Bij een pilot in 2011 heeft de inspectie in samenwerking met de RDW al geconstateerd dat er veel
technische gebreken zijn bij tankwagens en tankcontainers die gevaarlijke stoffen vervoeren. In 2012
heeft de inspecties op diverse locaties 182 transporteenheden gecontroleerd op technische gebreken,
waarvan 118 Nederlandse en 64 buitenlandse transporteenheden. Bij 92 van deze transporteenheden
(51%) werden 132 overtredingen geconstateerd van het ADR en de Wegenverkeerswet, waarvan 26 (14%)
een direct gevaar opleverden voor de verkeersveiligheid. Totaal werden veeertig processen-verbaal
opgemaakt.

spoorvervoer:
integrale controles spoorvervoer
In 2012 heeft de inspectie 632 controles uitgevoerd naar het vervoer van gevaarlijke stoffen op het spoor.
Hiervan bleek 15% van de gecontroleerden niet te voldoen aan de voorschriften. Zo hadden zij verkeerde
documentatie, onjuiste kenmerking en etikettering van reservoirwagens kwamen er gevaarlijke stoffen
vrij (druppellekkages). Totaal zijn bij deze controles 81 processen-verbaal opgemaakt.
Mede naar aanleiding van de ethanolbrand op het rangeerterrein Kijfhoek in 2011 was ook in 2012 de
naleving van vervoerdocumenten en het laten staan van staan van reservoirwagens met gevaarlijke
stoffen een belangrijk controle-item van de inspectie. Van de 31 controles was 20% niet in orde. In totaal
zijn zes proces-verbalen opgemaakt.
“weten wat er staat”
Uit het eerdere onderzoek naar de veertig spoorwegemplacementen is gebleken dat beheerders veel
moeite hadden om informatie aan te leveren over treinen met gevaarlijke stoffen. Deze informatie was
ook vaak niet volledig of juist. De inspectie heeft in 2011 alle betrokkenen een last onder dwangsom
opgelegd. Ondertussen zijn er maatregelen genomen die hebben geleid tot een verbeterde naleving van
deze informatie.
druppellekkages
De uitgebreide media-aandacht voor incidenten met druppellekkages van reservoirwagens in Roosendaal en Oss was mede aanleiding van de betrokken branche (VNCI) om met vervoerders, verladers en de
inspectie in overleg te treden. Hierover zijn goede (vervolg)afspraken gemaakt met alle betrokkenen. De
afgesproken maatregelen moeten ertoe leiden dat niet alleen druppellekkages zoveel mogelijk worden
voorkomen, maar dat er ook een betere en beheersbare situatie ontstaat indien dergelijke druppellekkages daadwerkelijk optreden.
Jaarverslag 2012 | 27

luchtvaart
In 2012 heeft de inspectie in lijn met het meerjarenplan minder tijd besteed aan objectcontroles en meer
aan het controleren aan de bron. Het beleid van de inspectie is erop gericht om meer bij de bedrijven te
controleren om zodoende de hele keten van het verzendproces te kunnen controleren. Er zijn nog wel
740 integrale controles uitgevoerd die als doel hebben om te controleren of een luchtvrachtzending aan
de voorschriften van de ICAO-TI voldoet. Hiervan voldeed 20% niet, waartegen in zestien gevallen
proces-verbaal is opgemaakt. Daarnaast heeft de inspectie ruim 1200 meldingen van geconstateerde
fouten ontvangen. In totaal is er 71 keer proces-verbaal opgemaakt en hebben bedrijven 148 keer een
officiële waarschuwing van de inspectie ontvangen.
In het transitverkeer worden veel van de luchtvaartzendingen aangeboden in combinatieverpakkingen.
De inspectie heeft door verpakkingen daadwerkelijk te openen geconstateerd dat in 17% van de gevallen
de verpakkingen niet voldeden aan de eisen.
In twintig gevallen is proces-verbaal opgemaakt.
De inspectie werkte samen met de douane op Schiphol aan de verdere invulling van het project “redesign
cargo”. In dit project verzorgt de inspectie de opleiding en inwerking van een geselecteerd aantal
douaniers op het gebied van controles op gevaarlijke stoffen. Op termijn zal de douane in staat zijn om
onregelmatigheden tijdens het vervoer van gevaarlijke stoffen in haar toezichtgebied te signaleren en
zelfstandig een aantal controles uit te voeren met als doel om zodoende als oog en oor voor de inspectie
te fungeren.
In 2012 vond opnieuw een gecombineerde actie op en rond het vliegveld Maastricht-Aken plaats. Tijdens
deze controle werkte de inspectie samen met de Koninklijke Marechaussee, de RDW, de douane, de
I-SZW en de Luchtvaartpolitie. Van de 50 geïnspecteerde objecten voldeed 15% niet aan de gestelde
eisen.

scheepvaart
vuurwerk
De inspectie hield intensief toezicht op de doorvoer van vuurwerk in de Nederlandse havens. De
inspecties richtten zich op de classificatie van het vuurwerk en werden uitgevoerd aan de hand van
documentatie (vervoersdocumenten, paklijsten, technische specificaties), scannen (containerscan),
fysieke controles en monsterneming.
Bij de classificatie van vuurwerk zijn geen grote nalevingtekorten meer vastgesteld. Wel zijn er enkele
problemen geconstateerd bij de indeling van het vuurwerk binnen de eigen subklasse en bij
ontstekingsmechanismen.
stuwage
In het kader van het toezicht op de International Maritime Dangerous Goods Code (IMDG) vindt
risicogebaseerd toezicht op stukgoedcontainers plaats. De inspectie werkte hiervoor samen met de
douane. De resultaten laten een afname zien van het aantal containers met ongedeclareerde lading.
Daarentegen is de stuwage van de gevaarlijke stoffen nog onvoldoende. Een vergelijkbare constatering is
gedaan bij het toezicht op rollende lading met containers op roll-on/roll-offschepen.
stabiliteit
De stabiliteit van een schip is van groot belang bij het vervoer van goederen in het algemeen en voor
gevaarlijke stoffen in het bijzonder. Om het toezicht hierop zowel kwalitatief als kwantitatief te verbeteren heeft de inspectie opleidingen verzorgd voor Rijkswaterstaat. Hiermee is in de breedte het
kennisniveau vergroot en zijn aansluitend containerschepen op stabiliteit beoordeeld. De controles laten
28 | Inspectie Leefomgeving en Transport

zien dat de schippers de stabiliteit beduidend beter beoordelen dan in voorafgaande jaren is vastgesteld.
Een optimalisatie van de toegepaste software voor de stabiliteitsberekeningen blijkt nog nodig te zijn.
containeractie
De inspectie heeft samen met Rijkswaterstaat, KLPD, douane en de Belgische Scheepvaartcontrole op de
corridor Rotterdam-Antwerpen een handhavingactie uitgevoerd. Tijdens de actie zijn negentien containerschepen gecontroleerd. Hierbij zijn in totaal dertien overtredingen vastgesteld, waarvan tien bij
schepen die gevaarlijke stoffen in containers vervoerden. Het verkregen beeld is niet representatief voor
de sector. Daarvoor is de steekproef te klein. Wel is geconcludeerd dat de naleving kan worden verbeterd.
Tijdens de actie zijn geen overtredingen vastgesteld die, gezien de aard van de overtreding en de
veiligheidsituatie, aanleiding waren tot het opleggen van een vaarverbod.
ontgassen / boord-boord overslag
De regionale samenwerkende handhavingpartners op de binnenwateren hebben in de regio Rijnmond
twee thema-acties uitgevoerd. Deze acties hadden betrekking op boord-boord overslag van gevaarlijke
stoffen tussen tankschepen onderling en het ontgassen van ledige ongereinigde ladingtanks van
binnenvaartschepen die gevaarlijke stoffen bevatten. In totaal werden 103 tankschepen geïnspecteerd,
waarvan 28 bij de thema-actie ontgassen. Voor beide acties geldt dat het geconstateerde nalevingniveau
van het ADN laag was. Het nalevingniveau bij boord-boordoverslag bedroeg 32%. Het nalevingniveau
van de thema-actie ontgassen bedroeg 21%. Hierbij is ook geconstateerd dat er sprake is van risicovolle
situaties voor de gezondheid van personen. Besloten is dan ook om de acties in 2013 voort te zetten.

Jaarverslag 2012 | 29

30 | Inspectie Leefomgeving en Transport

5. water, bodem en 		
bouwen

oppervlaktewatersysteem
vergunningverlening
vergunningen oppervlaktewatersysteem

planning

realisatie

vergunningen eigen dienst Rijkswaterstaat

25

22

beoordeling projectplannen op grond van de Waterwet

8

7

% afgifte vergunningen binnen wettelijke norm

80

95

planning

realisatie

10

17

planning

realisatie

300

404
28

• objectinspecties veldbezoeken

40

30

• audits

2

0

handhaving
dienstverlening
dienstverlening oppervlaktewatersysteem
afhandeling van vragen

toezicht
toezicht oppervlaktewatersysteem
direct toezicht Rijkswaterstaat
• administratiecontroles
-- meldingen
-- overtredingen

In 2012 heeft de inspectie toezicht uitgevoerd op werken die Rijkswaterstaat zelf uitvoert of waarvoor
Rijkswaterstaat als opdrachtgever optreedt. Er werden 404 administratiecontroles uitgevoerd. Dit aantal
is fors hoger dan van te voren werd verwacht. Reden hiervoor is het verder vervallen van de vergunningplicht die veelal is vervangen door de meldingsplicht.
In totaal werden 28 handhavingbrieven voor overtredingen met betrekking tot de eigen werken
verstuurd vanwege overtredingen van de Waterwet, het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) en het Besluit
lozingen buiten inrichtingen (Blbi). In één geval werd een dwangsom ingevorderd vanwege herhaalde
overtreding van de zorgplicht van het Blbi waarvoor eerder een last was opgelegd. In 23 gevallen betrof
het derden die in opdracht van Rijkswaterstaat activiteiten verrichten. In 5 gevallen betrof het een
overtreding door Rijkswaterstaat zelf.

waterveiligheid
toezicht
toezicht waterveiligheid

gepland

gerealiseerd

toezicht waterveiligheid

n.t.b.

zie tekst

32 | Inspectie Leefomgeving en Transport

In 2012 is gestart met het directe toezicht op de hoogwaterveiligheid. Door de afspraken zoals gemaakt in
het Bestuursakkoord Water houdt de inspectie met ingang van 2012 rechtstreeks toezicht op de toetsing
van de primaire waterkeringen aan de wettelijke veiligheidsnormen. De rol van de provincie hierbij is
komen te vervallen.
In maart 2012 is de zogeheten verlengde derde toetsronde (LRT 3+, 2012-2013) gestart. Hierbij richt de
inspectie zich op dat deel van de primaire waterkeringen waarvoor in de derde toetsronde (LRT3,
2006-2011) geen veiligheidsoordeel kon worden vastgesteld. De omvang van het areaal te toetsen
waterkeringen is 234 km dammen/dijken en 375 waterkerende kunstwerken. De ondertoezichtstaanden
zijn 23 waterkeringbeheerders (waterschappen en Rijkswaterstaat).

drinkwater
vergunningverlening
beoordelen leveringsplannen
In de wetgeving is opgenomen dat drinkwaterbedrijven een leveringsplan en een risicoanalyse voor
verstoringen van de bedrijfsvoering moeten opstellen. In leveringsplannen wordt omschreven op welke
manier de drinkwaterbedrijven zorg dragen voor de levering van voldoende schoon en veilig drinkwater
onder de juiste druk bij niet-verstoorde omstandigheden. Met een VRA worden de consequenties van
een aantal scenario’s (25) waarbij een grote calamiteit bij een drinkwaterbedrijf ontstaat, omschreven.
Vervolgens is in het leveringsplan aangegeven welke maatregelen worden genomen om bij deze
verstoorde omstandigheden toch nog voldoende drinkwater te kunnen leveren.
De inspectie heeft de plannen van de tien drinkwaterbedrijven goedgekeurd. Het oordeel van de
inspectie is gericht op het in het leveringsplan benoemen van een 50-tal aspecten. Een kwaliteitsoordeel
is niet gegeven. De inspectie heeft op onderdelen grote verschillen geconstateerd. Met name het
inschatten van risico’s bij grote calamiteiten is door de drinkwaterbedrijven divers ingeschat. Dit signaal
is bij de beleidsdirectie en de drinkwaterbedrijven teruggelegd waarna de drinkwaterkoepel Vewin een
project is gestart dat moet leiden tot standaardisering en uniformering.
beoordelen meetprogramma’s
De drinkwaterbedrijven voeren meetprogramma’s uit gericht op de kwaliteitsbewaking en controle van
de grondstof, het productieproces en het eindproduct. De drinkwaterbedrijven rapporteren de resultaten
van deze meetprogramma’s aan de inspectie. De drinkwaterbedrijven leggen één maal per jaar hun
meetprogramma voor aan de inspectie.
In 2012 is de helft van de informatie niet aangeleverd in het gewenste format, waardoor er geen vergelijking tussen de meetprogramma’s van 2012 en 2013 gemaakt kan worden. Die vergelijking is de basis voor
de beoordeling van de meetprogramma’s. De inspectie heeft een herstelactie ingezet. De beoordeling
van de meetprogramma’s over 2013 wordt afgerond in het eerste kwartaal van 2013.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening drinkwater
afhandeling vragen*

planning

realisatie

15

1.424

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen. De planning berustte op het aantal ontvangen burgerbrieven.

Jaarverslag 2012 | 33

toezicht
toezicht drinkwater

planning

realisatie

drinkwaterbedrijven:
• administratiecontroles

50

56

• administratiecontroles (thema’s)

10

11

• convenanten

1

0

55

68

eigen winningen
• objectinspecties
collectieve installaties (legionella)
• objectinspecties

400

516

• administratiecontroles

200

200

• objectinspecties thema

n.v.t.

125

drinkwaterbedrijven
In 2012 is de inspectie gestart met een nieuwe taak, het toezicht op de drinkwatertarieven. Dit betekent
dat de wettelijke eisen aan de kostendekkendheid van de drinkwatertarieven voor het eerst van toepassing zijn op de tarieven van 2012. Voor een aantal aspecten, waaronder compensatie bij overschrijding
van de vermogenskosten, kan de naleving pas na afsluiting van het jaar, in 2013 worden getoetst. Het
toezicht op de tarieven van 2012 wordt daarom in 2013 afgerond. Het toezicht op de drinkwatertarieven
kan, in de volledige omvang van de drinkwaterwet, voor het eerst worden uitgevoerd op de tarieven van
2014.
eigen winningen
In 2012 is de eerste fase afgerond van een inspectie bij 48 zelfstandige collectieve watervoorzieningen
ofwel “eigen winningen”. Uit deze inspecties blijkt dat de naleving bij eigen winningen niet goed is, in
31% van de gevallen worden ernstige tekortkomingen vastgesteld. Vaak worden daarbij zowel de
verplichtingen van de Drinkwaterregeling als die met betrekking tot legionellapreventie niet nageleefd.
De tweede fase van deze inspectie is in het najaar gestart.
Bij 38% van de ondertoezichtstaanden is sprake van minder zware overtredingen en blijkt dat het
meetprogramma nog niet volledig voldoet aan de (nieuwe) normen uit de Drinkwaterregeling (2011).
Tijdens de inspectie bleek dat de ondertoezichtstaande zich onvoldoende bewust is van de consequenties van de wijziging van de regelgeving. Door aanpassing van de opdracht aan het uitvoerende laboratorium kon dit probleem door de ondertoezichtstaande worden opgelost.
Er is in 2012 tien keer een voornemen tot last onder dwangsom opgelegd.
collectieve installaties(legionellapreventie)
Collectieve installaties bij prioritaire instellingen moeten zo worden beheerd dat de kans op groei van
legionella zo klein mogelijk is. Het toezicht door de inspectie is gericht op het laten uitvoeren van
preventieve maatregelen door de eigenaren en beheerders van de eerder genoemde bedrijfstakken.
De objectinspecties in het kader van alternatieve technieken waren niet opgenomen in het meerjarenplan voor 2012, maar zijn als thema-inspectie uitgevoerd.
De inspecteurs van de drinkwaterbedrijven voeren de controles uit aan de hand van de interventiestrategie legionellapreventie. Na het constateren van overtredingen wordt het dossier voor bestuursrechtelijke handhaving overgedragen aan de inspectie. Van de zaken waarin een voornemen tot last onder
dwangsom is aangekondigd, leidde dat in 31 gevallen tot het opleggen van een beschikking tot last onder
dwangsom.
34 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Het Drinkwaterbesluit geeft regels voor het gebruik van alternatieve beheersmethoden bij legionellapreventie. Na inwerkingtreding van het Drinkwaterbesluit in 2011 is de regelgeving voor alternatieve
technieken aangepast en gelden strengere regels.
In 72% van de gevallen is een voornemen tot last onder dwangsom verzonden, gericht op het laten
verwijderen van de apparatuur. In de meeste gevallen is de apparatuur verwijderd, maar toch moest tien
keer worden overgegaan tot het opleggen van een beschikking tot last onder dwangsom.

incidentafhandeling en onderzoek
incidentafhandeling en onderzoek drinkwater

planning

realisatie

afhandeling meldingen levering en kwaliteit drinkwater

280

223

afhandeling meldingen legionella collectieve installaties

4.000

6.277

Indien het drinkwater niet voldoet aan de kwaliteitseisen moet een drinkwaterbedrijf (of een eigen
winning) herstelmaatregelen treffen. Daarnaast moet het bedrijf onderzoek doen naar de oorzaak, de
mogelijk nadelige gevolgen voor de volksgezondheid en de inspectie informeren over de afwijkingen en
de genomen maatregelen.
In 2012 hebben de drinkwaterbedrijven in totaal 223 meldingen gedaan over afwijkingen en de genomen
maatregelen. De drinkwaterbedrijven hebben de nodige maatregelen genomen (spuien, reinigen,
aanpassing van het leidingnetwerk) om dit probleem op te lossen. In 86 gevallen is aan bewoners een
kookadvies gegeven. De kookadviezen worden bijna altijd op kleine schaal gegeven; enkele woningen tot
een paar straten.
In 2012 is gestart met de ontwikkeling van een nieuwe proces voor afhandeling van meldingen van
normoverschrijdingen legionella. De inspectie heeft zich in 2012 daarom beperkt tot het in behandeling
nemen van de incidenten. Bij grote normoverschrijdingen werd gevolgd hoe de instelling met aangepast
beheer weer voor een stabiele situatie kon zorgen.

samenwerking
In het kader van het financieel toezicht op de drinkwaterbedrijven heeft de inspectie op onderdelen
advies aan de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa; inmiddels opgegaan in de Autoriteit Consument en Markt) gevraagd.

bodem
vergunningverlening
erkenningen bodemintermediairs

planning

realisatie

toets op aanvraag erkenningen bodemintermediairs

300

181

% afhandeling binnen behandelnorm

95

100

Het aantal verzoeken om advies over aanvragen voor een erkenning door bedrijven die volgens het
Besluit bodemkwaliteit erkend moeten zijn voor hun werkzaamheden is in 2012 gedaald. Dit wordt
veroorzaakt doordat steeds meer bedrijven inmiddels over een erkenning beschikken.

Jaarverslag 2012 | 35

handhaving
dienstverlening
dienstverlening bodem
afhandeling vragen*

planning

realisatie

15

79

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen. De planning berustte op het aantal ontvangen burgerbrieven.

toezicht
toezicht bodem

planning

realisatie

administratiecontroles gericht op (structurele) overtreders

110

151

administratiecontroles gericht op thema’s

80

309

Het toezicht op bodemgebied door de inspectie richt zich vooral op bodemintermediairs en certificerende instellingen binnen het KWALIBO-stelsel. KWALIBO staat voor kwaliteitsborging in het bodembeheer en is opgenomen in het Besluit bodemkwaliteit.
bodemsignalen
Op basis van de binnengekomen bodemsignalen zijn er 151 administratiecontroles uitgevoerd. Hierbij is
circa negentig keer een overtreding van het Besluit bodemkwaliteit vastgesteld. Het betrof met name het
uitvoeren van werkzaamheden zonder erkenning en het uitvoeren van werkzaamheden in strijd met de
daarvoor geldende normdocumenten.
Er zijn veertien hercontroles uitgevoerd naar aanleiding van de opgelegde sanctie. Tijdens deze hercontroles is vastgesteld dat de overtredingen zijn beëindigd doordat de activiteiten die tot de overtreding
hebben geleid geheel zijn beëindigd respectievelijk doordat alsnog een erkenning is aangevraagd en
verkregen.
thema inspecties
De inspectie heeft in 2012 een nieuwe koers ingezet op het gebied van bodem, gericht op het in beeld
brengen van het naleefniveau van groepen ondertoezichtstaanden door het uitvoeren van themainspecties. Hierbij worden bij een grote groep ondertoezichtstaanden controles uitgevoerd op een
specifieke richtlijn. In 2012 zijn inspecties uitgevoerd voor het samenvoegen van grond of baggerspecie
(BRL9335), en voor het mechanisch boren (BRL2100). Er is gecontroleerd of de instellingen die deze
werkzaamheden uitvoeren, een door de minister verleende erkenning bezitten. Daarnaast is voor
mechanisch boren bij bedrijven die een erkenning hebben, bekeken of men werkt volgens de richtlijn.
Bij mechanisch boren dienen de regels ertoe om te voorkomen dat als gevolg van het onvoldoende
afdichten van scheidende bodemlagen eventuele verontreiniging zich verder verspreidt of dat grondwater van verschillende kwaliteit zich mengt.
certificerende instellingen
Met het toezicht op de certificerende instellingen binnen het KWALIBO- stelsel wordt beoogd de
zelfregulering van de bodemsector door privaat toezicht te verbeteren.
In 2012 is een start gemaakt met het toezicht op zeven certificerende instellingen die bodemintermediairs
certificeren die werken met grond en bagger.

36 | Inspectie Leefomgeving en Transport

opsporing (Inlichtingen en Opsporingsdienst)
opsporing bodem
signalen

planning

realisatie

26

17

proces-verbaal

3

0

diverse informatieproducten

16

14

incidentafhandeling en onderzoek drinkwater

planning

realisatie

afhandeling meldingen toezichtloket bodem

400

347

incidentafhandeling en onderzoek

In 2012 zijn 347 meldingen van mogelijke overtredingen ingediend bij het Toezicht Loket Bodem. Het
aantal meldingen bleef daarmee ongeveer gelijk ten opzichte van voorgaande jaren. Naast het afhandelen van meldingen startte de inspectie eind 2012 een project waarin de hercontroles van opgelegde
sancties actiever worden opgepakt.

bouwen
handhaving
dienstverlening
dienstverlening bouwen
afhandeling vragen*

planning

realisatie

-

154

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen. De planning berustte op het aantal ontvangen burgerbrieven.

Toezicht
toezicht bouwen

gepland

gerealiseerd

objectinspecties CE-markering

2.000

1.912

objectinspecties kwaliteit energielabel en zichtbaarheid energielabel
publieksgebouwen

2.000

529

objectinspecties gebouwen constructieve veiligheid, brandveiligheid,
binnenmilieu en energie

500

946

afhandeling handhavingsverzoek

20

9

CE-markering bouwproducten
Het jaar 2012 stond in het teken van het intensiveren van het toezicht op de CE-markering bouwproducten. Er heeft een kanteling plaatsgevonden van alleen reactief toezicht naar zowel reactief als actief
toezicht. Naast het afhandelen van handhavingsverzoeken, werden bouwproducten bij fabrikanten,
distributeurs en importeurs geïnspecteerd. Er zijn grote stappen gezet in de professionalisering van het
toezicht op de CE-markering bouwproducten. In 2012 zijn de CE-markeringen van EPS (piepschuim) en
minerale wol (glas- en steenwol) geïnspecteerd. Ook is gestart met het inspecteren van de CE-markering
op metselstenen. Er zijn geen marktdeelnemers heel goed of juist heel slecht uit de bus gekomen. De
Jaarverslag 2012 | 37

resultaten van de inspecties EPS zijn tevens beschikbaar gesteld voor een inspectie op Europees niveau.
De fabrikanten en distributeurs zijn geïnformeerd over de bevindingen en zijn verzocht geconstateerde
onjuistheden te corrigeren. De inspectie heeft de distributeurs erop gewezen dat zij vanaf 1 juli 2013,
wanneer de Europese verordening in werking treedt, eveneens verantwoordelijk zijn voor een juiste
CE-markering en er vanaf die datum handhavend zal worden opgetreden.
energielabels
Eigenaren van overheidsgebouwen met een publieke functie en met een gebruiksoppervlak van meer
dan 1000 m2, zijn sinds 2009 verplicht een energieprestatiecertificaat (energielabel) te hebben en dat
duidelijk zichtbaar voor het publiek te hebben aangebracht in het gebouw. In 2012 heeft de inspectie 529
overheidsgebouwen met een publieke functie geïnspecteerd. In 54% van de geïnspecteerde gebouwen is
het energielabel niet zichtbaar opgehangen, waardoor de eigenaren van die gebouwen in meerderheid
niet aan de verplichting voldoen. Uit de inspecties is gebleken dat wanneer er geen energielabel zichtbaar
was opgehangen, het label vaak wel was afgegeven, maar niet opgehangen.
gemeentelijk toezicht op de brandveiligheid van zorginstellingen
De inspectie heeft het gemeentelijk toezicht op de brandveiligheid van zorginstellingen onderzocht.
Tijdens de inspectie gaven 385 ( 93%) van de 413 geïnterviewde gemeenten aan te beschikken over het
verplichte handhavingbeleidsplan voor het gemeentelijke toezicht op de brandveiligheid van zorginstellingen. Bij 51 gemeenten is het plan niet actueel. Enkele gemeenten, die aangegeven hadden over een
handhavingbeleidsplan te beschikken, blijken het handhavingbeleidsplan niet te kunnen overleggen.
Verder blijkt dat de toezichtfrequentie in de praktijk lager ligt dan beleidsmatig is vastgelegd (<1x per
jaar). Tot slot blijkt dat bij de brandveiligheidcontroles vrijwel nergens structureel aandacht wordt
besteed aan het doorvoeren van brandwerende scheidingen boven plafonds en in leidingschachten en
ontbreken veelal de juiste tekeningen. Zonder dergelijke tekeningen is een adequate controle van de
bouwkundige brandveiligheid niet of nauwelijks mogelijk. Slechts twee van de 41 steekproefgemeenten
controleren consequent en aantoonbaar op beide aspecten.
brandveiligheid particuliere justitiële inrichtingen verbeterd
De brandveiligheid bij zeven van de dertien onderzochte inrichtingen is beter op orde dan op basis van
het vorige onderzoek verwacht kon worden. Dit is het resultaat van het onderzoek dat drie rijksinspecties
(ILT, I-VenJ, I-SZW) uitvoerden bij dertien particuliere justitiële inrichtingen met een celfunctie in de
periode december 2011 – april 2012. Toch zijn de risico-inventarisaties en -evaluaties op onderdelen
onvolledig en vragen de brandveilige inrichting en het brandveilig gebruik van cellen meer duidelijkheid
en aandacht. Daarnaast zijn de afspraken met de brandweer over wie wanneer ontruimt niet altijd
duidelijk of ontbreken soms. Tot slot is de borging van de brandveiligheid een punt van zorg.
constructieve veiligheid zwembaden
De inspectie heeft op verzoek van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
onderzocht in welke mate eigenaren en gemeenten uitvoering geven aan de voorschriften voor de
constructieve veiligheid van de roestvrije staalconstructies in overdekte zwembaden3. Aanleiding
hiervoor vormt het dodelijk ongeval op 1 november 2011 in een overdekt zwembad te Tilburg.
Dit onderzoek is uitgevoerd bij 229 openbare en niet-openbare overdekte zwembaden in 175 gemeenten.
Uit het onderzoek blijkt dat de veiligheid bij 66 (29%) van de onderzochte zwembaden onvoldoende is
gegarandeerd als gevolg van het niet naleven van de voorschriften door zowel eigenaar als toezichthouder. Uit het onderzoek blijkt verder dat 139 van de 175 onderzochte gemeenten (79%) geen toezicht
houden op de constructieve veiligheid van onderzochte overdekte zwembaden binnen hun gemeente.

3 brief aan de Tweede Kamer van 16 december 2011, kamerstukken II, 2011/12, kenmerk 2011057574
38 | Inspectie Leefomgeving en Transport

wonen
handhaving
dienstverlening
dienstverlening wonen

planning

realisatie

afhandeling vragen*

-

871

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen. De planning berustte op het aantal ontvangen burgerbrieven.

toezicht
toezicht wonen
inspecties ten behoeve van het behalen van de taakstelling door provincies en
WGR+ regio’s

planning

realisatie

38

38

Tot 1 oktober 2012 had de inspectie de taak het toezicht uit te oefenen op gemeenten en provincies tot
nakoming van hun taakstellingen huisvesting statenhouders en asielzoekers.
Daarnaast zijn thema-onderzoeken uitgevoerd naar woonwagenstandplaatsen en de huisvesting van
MOE-landers (inwoners afkomstig uit Midden en Oost-Europese landen).
opsporing (Inlichtingen en Opsporingsdienst)
opsporing wonen

planning

realisatie

signalen (met name woningcorporaties)

27

13

informatieproducten

12

9

proces-verbaal

2

0

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst heeft in 2012 in het kader van het programma “Afpakken” ten
aanzien van wonen, beslag gelegd op een bedrag van € 16.545.611 .

ruimte
Het toezicht van rijkswege richt zich op toezicht achteraf op de juiste implementatie van nationale
ruimtelijke belangen zoals opgenomen in de betreffende wet- en regelgeving op het terrein van ruimtelijke ordening en milieu. Door middel van thema-inspecties gaat de inspectie na of ruimtelijke plannen
aan nationale wet- en regelgeving voldoen. Het toezicht op borging van rijksbelangen in ruimtelijke
plannen is geen taak meer van de inspectie.

vergunningverlening
verklaring geen bezwaar
Om te voorkomen dat het vliegverkeer van en naar Schiphol hinder ondervindt van vogels en /of hoge
gebouwen en objecten, gelden rond Schiphol beperkingen. Deze beperkingen in het gebruik en de
bestemming van gronden zijn vastgelegd in het Luchthavenindelingsbesluit Schiphol. De inspectie kan in

Jaarverslag 2012 | 39

bijzondere gevallen ontheffing van deze beperkingen verlenen door het afgeven van een zogeheten
verklaring van geen bezwaar.
In 2012 heeft de inspectie 68 aanvragen (altijd van gemeenten) voor een verklaring van geen bezwaar
ontvangen en op 56 aanvragen (waarvan negen ingediend in 2011) beschikt.
De meeste aanvragen (77%) uit 2012 hadden betrekking op geluidhinder (een aanvraag kan betrekking
hebben op meer aspecten).

handhaving
dienstverlening
dienstverlening ruimte

planning

realisatie

afhandeling vragen*

-

74

* de afhandeling van burgerbrieven wordt niet meer separaat geregistreerd maar wordt meegenomen in de
registratie van het aantal ontvangen vragen. De planning berustte op het aantal ontvangen burgerbrieven.

toezicht
toezicht ruimte

planning

realisatie

toezicht op provincies

5

0

thema-onderzoeken

2

2

convenanten

1

0

toezicht provincies
In november 2012 is gestart met een inspectie bij de twaalf provincies. De inspectie beoordeelde de wijze
waarop in de provinciale verordening de bescherming van de Ecologische Hoofdstructuur en erfgoederen
met uitzonderlijke universele waarden vorm krijgt. Daarnaast toetst de inspectie in hoeverre de provincies gevolg geven aan de eisen die door de wet aan een jaarverslag en structuurvisie gesteld worden.
Naar verwachting verschijnen in april 2013 de bevindingen.
Gemeenten hebben nauwelijks gehoor gegeven aan de verplichting om veiligheidsafstanden op te
nemen in bestemmingsplannen. De inspectie heeft voor 39 relevante opslaglocaties onderzocht of de
aan te houden veiligheidsafstanden in de bestemmingsplannen zijn vastgelegd. Hieruit is gebleken dat bij
29 (74%)van deze locaties de veiligheidszones niet zijn vastgelegd in de bestemmingsplannen. Daarnaast
maken de bestemmingsplannen de realisatie van kwetsbare functies zoals woningen binnen de (niet
vastgelegde) veiligheidsafstanden bij negentien van deze 39 locaties mogelijk. Verder blijken zich bij
dertien van deze 39 locaties reeds kwetsbare functies binnen de veiligheidsafstanden te bevinden,
waarmee sprake is van een saneringssituatie.
Het doel, de verplichting om bestaande gevaarlijke situaties in beeld te brengen en te voorkomen dat
nieuwe gevaarlijke situaties rond opslagen van ontplofbare stoffen kunnen ontstaan, wordt hiermee niet
gehaald. Daarnaast heeft de inspectie geconstateerd dat 52% van de onderzochte locaties niet is vermeld
op de risicokaart. Hierdoor verliest de risicokaart haar functie als het informatiepunt voor burgers om
informatie over risico’s te verkrijgen .
opsporing
Indien noodzakelijk, zoals in het geval van ernstige overtreding of fraude, gaat de inspectie over tot
opsporing. In 2012 heeft de inspectie geen aanleiding gevonden om tot opsporing over te gaan.

40 | Inspectie Leefomgeving en Transport

incidentafhandeling en onderzoek
incidentafhandeling en onderzoek ruimte
onderzoeken signalen

planning

realisatie

2

6

De inspectie voert op basis van signalen achteraf handhavingsonderzoek uit. De signalen zijn afkomstig
uit het maatschappelijke veld en hebben bijvoorbeeld betrekking op de vaststelling dat een plan in
strijd is met een norm of ze hebben betrekking op feitelijke activiteiten, zoals een bebouwing die en/of
gebruik dat in strijd is met de norm. De inspectie onderzoekt het signaal op basis van prioriteitstelling
en via een onderzoeksprotocol.

Jaarverslag 2012 | 41

42 | Inspectie Leefomgeving en Transport

6. het railvervoer

De veiligheid van het Nederlandse hoofdspoor is hoog. Aandacht is echter geboden. In 2012 kwam voor
het eerst in lange tijd een reiziger om het leven door de treinbotsing op 21 april 2012 te Amsterdam
Westerpark en vielen er een groot aantal gewonden. Daarnaast is in 2012 de reeks jaren met een
vermindering van het aantal roodseinpassages onderbroken. Ook de ontwikkelingen eind 2012 rond de
storingsgevoelige V250 Fyratrein op de HSL vragen voortdurend aandacht van betrokken partijen en de
inspectie.
De vier voornaamste risico’s in het railvervoer zijn treinen die zogeheten stoptonende seinen passeren,
de infrastructuur en/of het materieel die niet aan de veiligheidsspecificaties voldoen en baanwerkers die
het Normenkader Veilig Werken (brancheregels) niet naleven.
De cijfermatige en trendmatige ontwikkelingen, evenals de belangrijkste ontwikkelingen in wet- en
regelgeving publiceert de inspectie in haar rol als National Safety Authority in het ‘Jaarverslag van de
Nederlandse autoriteit voor spoorveiligheid’ dat in september verschijnt.

vergunningverlening
vergunningen railvervoer
bedrijfs- en materieelvergunningen

planning

realisatie

230

178

infravergunningen

60

1

machinistenvergunningen

750

962

% binnen kwaliteitsnorm

80

64

In april 2012 werd de Europese regelgeving (interoperabiliteitsrichtlijn 2008/57) waarop de Vergunning
Voor Indienststelling (infravergunning) van hoofdspoorweginfrastructuur is gebaseerd, geïmplementeerd
in de Nederlandse wetgeving. De regelgeving vraagt om afstemming tussen vergunningverlener en
beheerder over onder meer de bepaling voor welke infrastructurele aanpassingen een informatiedossier
overlegd moet worden. Aan de hand van dit dossier bepaalt de inspectie of een vergunning vereist is. Bij
nieuwe hoofdspoorwegen is altijd een vergunning vereist. Deze afstemming kostte meer tijd dan
voorzien. In het najaar verleende de inspectie de eerste infravergunning voor de nieuwe hoofdspoorweg
Hanzelijn. Dit betrof een complex vergunningverleningstraject.
Door het van kracht worden van de nieuwe Europese wetgeving in, onder andere, de Spoorwegwet,
konden opleidingsinstituten in 2012 een erkenning aanvragen voor een machinistenopleiding. Een
machinist mag alleen nog zijn functie uitoefenen wanneer hem een machinistenvergunning is verstrekt
door een erkend opleidingsinstituut. Van de vier aanvragen voor een erkenning is in 2012 één erkenning
verstrekt.
De applicatie voor de afhandeling van de machinistenvergunningen liep nog niet naar behoren waardoor
afhandeling van de aanvragen niet in alle gevallen binnen de gestelde termijn mogelijk bleek. Daarop
heeft de inspectie ingegrepen en de verwachting is dat medio februari 2013 het percentage op het
gewenste niveau zit.

44 | Inspectie Leefomgeving en Transport

handhaving
dienstverlening
dienstverlening railvervoer

planning

realisatie

telefoon

500

770

e-mail/brief

400

226

planning

realisatie

passagiersrechten railvervoer
aantal klachten

50

18

% binnen norm

95

95

Sinds 4 oktober 2011 is de inspectie aangewezen als instantie die de rechten van reizigers in het treinverkeer behartigt en hen wijst op hun verplichtingen. Met ingang van 2011 kunnen reizigers incidenten
daarom ook melden bij het Meld- en Informatiecentrum (MIC) van de inspectie.
De meeste klachten gaan over onvoldoende of afgewezen vergoedingen voor opgelopen vertragingen of
uitval of voor het missen van aansluitingen op vervolgtransport door vertraging of uitval.
Ondanks dat de EU verordening 1158/2010 al geruime tijd van kracht is, voldoet een groot deel van de
vergunningaanvragen van de spoorbedrijven niet aan de eisen van de verordening. De verordening heeft
betrekking op de eisen aan het veiligheidszorgsysteem van spoorbedrijven. Het grote verschil met
vroeger is dat de regels voorheen vooral kaderstellend waren, met veel ruimte voor eigen invulling en
interpretatie. De verordening 1158/2010 is nu veel dwingender gesteld. Het risico op het niet verlengd
krijgen van de vergunning is dan ook aanwezig. In februari 2013 heeft de ILT hierover een aanvullende
voorlichtingsbijeenkomst voor de branche georganiseerd.
toezicht
toezicht railvervoer
convenanten
audits
objectinspecties
(object)inspecties passagiersrechten

planning

realisatie

3

1

77

70

2.950

4.556

100

9

Het toezicht op het railvervoer is een vorm van systeemtoezicht, gebaseerd op de doelregelgeving zoals
vastgelegd in de Spoorwegwet en gericht op het in control zijn van spoorpartijen door middel van hun
veiligheidszorgsysteem.
Binnen het Railvervoer was er in 2012 slechts één partij die in aanmerking kwam voor het afsluiten van
een convenant. Dit betreft een samenwerkingsconvenant met de stichting RailAlert.
De doelstelling in de nota Veilig vervoeren, veilig werken, veilig leven met spoor (derde kadernota
Railveiligheid) rond het voorkomen van stoptonend seinpassages (STS-passages) is ‘permanent verbeteren’. De prestatie-indicator die daarover met de branche is afgesproken is een reductie in absolute
aantallen tot 50% van het aantal STS-passages in 2003 (265) en een risicoreductie van 75% ten opzichte
van 2003, dit alles te bereiken in 2010. Dit doel is in 2010 niet bereikt. In 2011 daalde het aantal stoptonend seinpassages naar 155, nog steeds boven het gestelde doel voor 2010.
De verwachte verdere daling van het aantal stoptonende seinpassages is in 2012 uitgebleven; in 2012
vonden 173 STS-passages plaats. De risicoreductie ten opzichte van 2003 bedroeg eind 2012 62%. Ook
hier is het doel nog niet bereikt. Een opvallend STS-gerelateerd incident betrof de frontale treinbotsing
Amsterdam Westerpark.
Jaarverslag 2012 | 45

De inspectie heeft quick scans uitgevoerd naar het gebruik van PGO contracten (relatie ProRail-contractaannemers) in het onderhoud van het spoor (inclusief tekeningenbeheer), detectieproblematiek, de
problematiek rond gestrande en overvolle treinen en de vakbekwaamheid en veiligheidscultuur van
treindienstleiders.
De inspectie concludeert dat de PGO systematiek als basis kan dienen voor uitbesteding van kleinschalig
onderhoud mits dit op een andere wijze wordt ingericht. Specifiek gaat het daarbij om de formele en
juridische houding en de relatie tussen aannemers en ProRail, die een gezamenlijk optrekken met een
gedeelde verantwoordelijkheid in de weg staan.
Het tekeningenbeheer van ProRail moet verbeterd worden.
De ILT constateerde met betrekking tot de treindienstleiders dat ProRail haar veiligheidszorgsysteem op
het punt van vakbekwaamheid van de treindienstleiders volgens wettelijke eisen heeft ingericht, maar
dat onder meer de interne regels voor de gespreksdiscipline betere naleving behoeven.
Op basis van diverse incidenten in de laatste jaren concludeert de inspectie dat detectie door stroomloopsystemen niet veilig bij disfunctioneren is. Koperdiefstal, roestvorming op de rails, het gebruik van
lichte treinstellen en bepaalde typen diesellocomotieven kunnen leiden tot een slechtere detectie.
De ILT stelde vast dat de aanpak door de spoorpartijen van de berging van gestrande treinen en passagiers effect heeft, maar nog niet in alle gevallen voldoende is. Vervoerders treffen in het algemeen
voldoende maatregelen om de persoonlijke veiligheid van reizigers in overvolle treinen te waarborgen.
Wijzigingen in de dienstregeling als gevolg van onderhoudswerkzaamheden speelden een rol bij de
treinbotsing te Amsterdam Westerpark. De inspectie heeft naar aanleiding van haar eigen bevindingen
en die van de OvV verscherpt toezicht ingesteld bij NSR en ProRail, waarbij vooral gekeken wordt hoe de
aanbevelingen van OvV en de inspectie worden geïmplementeerd.
De veiligheid van baanwerkers heeft zich in 2012 gunstig ontwikkeld; er deden zich geen dodelijke
ongevallen voor en er vielen geen zwaargewonden. De inspectie heeft wel meerdere malen moeten
optreden tegen het niet-naleven van veiligheidsprocedures door baanwerkers van contractaannemers.
De inspectie inspecteerde op basis van de Spoorwegwet en medebevoegdheid op een aantal aspecten op
het gebied van de arbeidsomstandigheden voor de I-SZW. Deze bevoegdheid beperkt zich tot (ernstig)
gevaar van baanwerkers die aan de spoorbaan werken. De inspectie constateerde in 39% van 133
inspecties tekortkomingen. In 37 gevallen was sprake van een ernstige overtreding.
Er deden zich in 2012 geen incidenten voor die te relateren waren aan het niet voldoen van materieel aan
de veiligheidsspecificaties. Enige uitzondering vormde eind 2012 de V250 op de HSL.

incidentafhandeling en onderzoek
incidentafhandeling en onderzoek railvervoer
aantal onderzoeken

46 | Inspectie Leefomgeving en Transport

planning

realisatie

700

1.230

De inspectie beoordeelt de meldingen van spoorwegbedrijven over incidenten op het spoor en bepaalt
aan de hand daarvan waar nader onderzoek gewenst is. Binnen het geheel van de honderden onderzoeken verricht de inspectie jaarlijks gemiddeld zeventien uitgebreide onderzoeken naar ongevallen
(botsingen en ontsporingen binnen het railvervoer) die bepalend zijn voor de inzet op deze wettelijke
taak. De verantwoordelijkheid voor het doen van onderzoek wordt door de inspectie vaker aan de
bedrijven overgelaten, die vervolgens aan de inspectie de resultaten én maatregelen presenteren ter
beoordeling. Daar waar het veilig vervoer direct in het geding is, treedt de inspectie op, bijvoorbeeld door
het stilleggen van het transport. Bij ernstige ongevallen is het onderzoek wettelijk opgedragen aan de
Onderzoeksraad voor de Veiligheid. Op verzoek van de OvV verleent de inspectie ondersteuning en
expertise.
De overige honderden onderzoeken betreffen beoordelingen van incidentmeldingen. Een groot deel
daarvan wordt semi-automatisch beoordeeld, maar er resteren veel incidenten waar toch een (vaak
korte) fysieke beoordeling ter plaatse noodzakelijk is. Doel is te bepalen of een echt onderzoek noodzakelijk is.
Het incidentenonderzoek in 2012 werd gedomineerd door twee significante treinbotsingen. De belangrijkste daarvan was de treinbotsing Amsterdam Westerpark, waar twee passagierstreinen (een intercity
en een stoptrein) fontaal op elkaar botsten met als gevolg een dode en vele zwaar- en lichtgewonden. De
inspectie heeft handhavend onderzoek verricht naar de botsing en daarover gerapporteerd. De OvV heeft
eveneens de botsing onderzocht en erover gerapporteerd. De bevindingen hebben uiteindelijk geresulteerd in het instellen van verscherpt toezicht op NS en ProRail met betrekking tot het ‘plannen op rood’
in de dienstregeling.
De frontale botsing tussen twee goederentreinen op de Maasvlakte in april 2012 ontstond door
problemen met de communicatie en veiligheidskritisch handelen door treindienstleiders. In dit kader
heeft de inspectie een themaonderzoek gedaan naar de vakbekwaamheid en veiligheidscultuur van
treindienstleiders. Inmiddels heeft ProRail een landelijk verbeterproces in gang gezet. De inspectie ziet
erop toe dat dit gebeurt volgens de daaraan te stellen eisen.
Alle publicaties over het ongevallenonderzoek van de inspectie zijn te vinden op www.ilent.nl

samenwerking
De inspectie werkte intensief samen met andere inspectiediensten, zoals de I-SZW, en de Inspectie V&J.
Daarnaast vond regelmatig contact plaats met de branchevereniging KNV Spoorgoederenvervoer.
Vanuit haar taak als National Safety Authority speelde de inspectie een actieve rol binnen de European
Rail Authority (ERA). De samenwerking met andere Europese National Safety Authorities in ERA-kader
neemt toe, onder andere in het kader van de ’Common safety method on supervision’.
De inspectie neemt samen met vijf andere landen deel aan de proefaudit van de ERA in 2013. Het
schriftelijke materiaal daarvoor is in 2012 aangeleverd.

Jaarverslag 2012 | 47

48 | Inspectie Leefomgeving en Transport

7. het wegvervoer: 		
taxi, bus- en 				
goederenvervoer

taxi’s
handhaving
dienstverlening
dienstverlening taxivervoer

planning

realisatie

telefoon

4.000

2.658

e-mail/brief

1.500

686

Het Taxiboekje 2012 is vorig jaar uitgegeven; voor het eerst samen met de Belastingdienst. In dit boekje
staat in een notendop relevante wet- en regelgeving beschreven.
toezicht
toezicht taxivervoer
convenanten
audits

planning

realisatie

5

5

40

6

digitale weginspecties

1.750

0

weginspecties

4.250

3.979

320

211

administratiecontroles

Noodzakelijke aanpassingen aan het geautomatiseerde systeem voor digitale inspecties hebben ertoe
geleid dat er in 2012 geen digitale inspecties hebben plaatsgevonden. De beschikbare capaciteit is ingezet
om objectinspecties uit te voeren.
In het wegvervoer worden audits uitgevoerd op vrijwillige basis. Voorafgaand aan een audit vindt een
kort onderzoek plaats of het te auditeren bedrijf voldoet aan een aantal criteria. In vele gevallen voldeden
bedrijven echter niet aan de criteria. Daarnaast wilden veel bedrijven geen audit, noch een convenant. De
gepleegde inzet op vooronderzoeken is daardoor niet zichtbaar in de vorm van afgesloten convenanten.
De Amsterdamse snordersaanpak door de inspectie is succesvol gebleken en wordt breder ingezet. De
aanpak in Amsterdam is gecontinueerd. Daarnaast voerde de inspectie ook snordersacties uit op diverse
andere locaties in het land, zoals Noord-Brabant, Limburg en Noord- Nederland.
De boordcomputer taxi is in 2012 voor het toezicht nog niet operationeel toepasbaar geworden. Enerzijds
omdat er nog geen apparaat beschikbaar was en anderzijds omdat KIWA de nodige problemen ondervond bij de omwisseling van de chauffeurspas naar de chauffeurskaart. De inspectie heeft KIWAondersteuning geboden.
In 2012 heeft de inspectie prioriteit gegeven aan het rolstoelvervoer met als doel een hoger naleefpercentage te bewerkstellingen. Belangrijke positieve spin-off-resultaten zijn de opleidings- en voorlichtingstrajecten die nu nog lopen. Ook de educatieve test van de inspectie via internet zorgt voor meer bewustzijn, zowel bij de ondernemers als de chauffeurs, wat bijdraagt aan een betere naleving. De naleving is nu
70-80%; de inspectie streeft naar een nalevingspercentage van tenminste 90%.

50 | Inspectie Leefomgeving en Transport

opsporing
opsporing taxivervoer

planning

realisatie

opsporingsonderzoeken

15

19

Waar op het gebied van taxiregelgeving sprake was van structurele wetsovertreding, was in veel gevallen
ook sprake van structurele overtreding van andere wetten. Bij ernstige verdenking van structurele fraude
door ondernemers ondernam de inspectie in samenwerking met andere overheidsdiensten, zoals de
Belastingdienst, het KLPD en de RDW actie om hier een eind aan te maken. In veel gevallen betrof het
fraude met vergunningen, illegale VOF.-constructies en belastingontduiking.

samenwerking
In 2012 heeft de inspectie samengewerkt met verschillende andere toezichthouders waaronder de
Belastingdienst en de politie. In Amsterdam is bij snordersacties intensief samengewerkt met de politie.
De samenwerking met andere toezichthouders zoals de RDW en de FIOD is gecontinueerd en waar nodig
verbeterd.

busvervoer
handhaving
dienstverlening
dienstverlening busvervoer

planning

realisatie

telefoon

400

483

e-mail/brief

400

248

planning

realisatie

12

14

toezicht
toezicht busvervoer
convenanten
audits
weginspecties
administratiecontroles

80

12

1.200

989

170

144

De inspectie voerde minder inspecties uit dan eerder was gepland. Oorzaak was de verschuiving van inzet
naar de controle op fraude met de digitale tachograaf in het goederenvervoer over de weg. De nieuwe
methodiek om deze fraude te bepalen (het uitlezen van het motormanagement) was, zeker in de
beginfase, arbeidsintensief vanwege kennisopbouw en kennisoverdracht.
De naleving in het busvervoer is relatief hoog. In het besloten busvervoer binnen Nederland en het
internationale vervoer naar en vanuit Nederland ligt op 80 – 90%.
In het wegvervoer worden audits uitgevoerd op vrijwillige basis. Evenals in het taxidomein stokte in 2012
de bereidheid van ondertoezichtstaanden om mee te werken aan audits. De inspectie heeft wel een groot
aantal vooronderzoeken ten behoeve van audits uitgevoerd.

Jaarverslag 2012 | 51

De inspectie werkte samen met de Stichting Keurmerk Touringcarbedrijf aan een convenant. Het streven
van SKTB is om in 2015 een herijkt keurmerk én een convenant met de inspectie te hebben.
naleving ATB-V bus

planning

realisatie

91

80-904

dienstverlening goederenvervoer

planning

realisatie

telefoon

6.000

4.714

e-mail/brief

3.000

1.269

planning

realisatie

convenanten

15

23

audits

140

41

11.000

8.844

% naleving

goederenvervoer
handhaving
dienstverlening

toezicht
toezicht goederenvervoer

objectinspecties ATB-v / EVOA
administratiecontroles

750

708

inspecties overbelading

5.000

3.920

digitale inspecties

3.000

0

De inspectie sloot een groot aantal convenanten af. Een deel daarvan betreft convenanten met verladers,
zoals grote supermarktbedrijven. De uitstraling van deze convenanten is groot; verladers verplichten de
door hen ingeschakelde transportbedrijven te voldoen aan wet- en regelgeving.
In 2012 is gestart met inspecties manipulatie digitale tachograaf. Deze inspecties vergen aanzienlijk meer
tijd dan een reguliere inspectie, maar zijn noodzakelijk vanwege het toenemende aantal fraudes. Als
gevolg hiervan zijn minder ATB-V- en EVOA-inspecties uitgevoerd dan eerder was gepland.
Evenals bij taxi en het busvervoer bleek de bereidheid tot medewerking aan een vrijwillige audit in het
goederenvervoer in 2012 tegen te vallen. De inspectie verrichte wel veel vooronderzoeken maar deze
konden in veel gevallen niet worden gevolgd door een audit4.
naleving ATB-v goederenvervoer
% naleving

planning

realisatie

83

70

4 De bepaling van de naleving bij de modaliteit bus is gewijzigd. De naleving wordt op zowel ATB-V als WP 2000
bepaald. De laatste gegevens laten voor het besloten busvervoer en buitenlandse bussen een naleving tussen de 80
en 90% zien. Dit stemt overeen met het doel van de inspectie.
52 | Inspectie Leefomgeving en Transport

De gerichte aanpak van manipulatie van de digitale tachograaf in Nederland lijkt effect te hebben. De
resultaten van gerichte en selectieve controles van de inspectie, samen met politiediensten en de RDW,
wijzen op een daling van het aantal overtredingen bij Nederlandse vrachtauto’s. Vrijwel wekelijks zijn in
nauwe samenwerking met het KLPD en de RDW risicogerichte transportinspecties gedaan. Dat heeft tot
een beter inzicht in de aard en de omvang van de manipulatie geleid. In 2012 werden in 30% van de
gerichte controles bij internationaal koelvervoer overtredingen vastgesteld. Het aantal aangetroffen
overtredingen lag bij Nederlandse vrachtauto’s lager dan bij buitenlandse wagens. Bij de Nederlanders
werd in 20% van de inspecties een overtreding vastgesteld, terwijl dat bij de buitenlanders ruim 33% was.
naleving overbelading
% naleving

planning

realisatie

85

85

De inspectie heeft in 2012 fysieke weginspecties uitgevoerd op hoofdvervoerstromen. Voor de selectie
wordt gebruik gemaakt van zogeheten Weigh in Motion (WIM)-systemen.
Op 22 mei 2012 is begonnen aan de uitbreiding van acht naar twintig meetpunten overbelading (WIM).
De vernieuwing van de bestaande WIM-systemen en de uitbreiding tot een landelijk dekkend netwerk
heeft vertraging opgelopen. Digitale inspecties konden daarom nog niet worden uitgevoerd.
De laatste jaren scoren de deelmarkten zeecontainervervoer, agrarisch vervoer, meststoffenvervoer en
bouwmaterialen consequent boven het gemiddelde overtredingspercentage voor wat betreft overbelading. De deelsectoren stukgoed- en tankvervoer van gevaarlijke stoffen over de weg en het overige
bulkvervoer stegen op basis van het aantal overtredingen in die lijst; zij kwamen in beeld dank zij de
verbeterde voorselectie met de weeglussen.
De voorselectie met de weeglussen resulteerde in 2012 in een afname van de gemiddelde zwaarte van de
geconstateerde overtredingen. Alleen bij de deelmarkt distributievervoer is de gemiddelde overschrijding
van het laadvermogen en de zwaarte van de overtredingen toegenomen.
opsporing
opsporing goederenvervoer
opsporingsonderzoeken

planning

realisatie

10

20

De inspectie paste een vorm van gespecialiseerde handhaving toe in de volgende situaties:
• manipulatie van rij- en rusttijdenregistratie;
• wegvervoer zonder vergunning of het niet voldoen aan randvoorwaarden voor de vergunningplicht;
• ontduiken eis van dienstbetrekking (betreft goed werkgeverschap);
• cabotagevervoer in strijd met de EU-verordening Wegvervoer;
• structurele overbelading;
• postbusconstructies;
• doorstart na malafide faillissementen.
Samen met de I-SZW werden 20 transportbedrijven onderzocht op het thema arbeidsmarktfraude. Bij
zeventien van de onderzochte bedrijven zijn misstanden vastgesteld. De inspectie constateerde bij 70%
van de bedrijven een of meer overtredingen. De overtredingen betroffen onder meer onvolledige of
onbetrouwbare rij- en rusttijden registratie, bedrijfsvoering zonder vergunning, oneigenlijk gebruik van
transportvergunningen, niet voldoen aan de eis van dienstbetrekking en vermeende collegiale inhuur
(structurele uitbesteding arbeid). Omdat gericht risicogestuurd is geïnspecteerd, zijn de resultaten niet
representatief voor de transportsector.

Jaarverslag 2012 | 53

De inspectie heeft de Stichting Naleving CAO voor uitzendkrachten geïnformeerd over mogelijke
CAO-onderbetaling. Ook zijn buitenlandse zusterorganisaties geïnformeerd in verband met nader
onderzoek naar mogelijke postbusconstructies en het verzoek om conform EG-voorschriften omtrent
vestigingseisen in het communautair goederenvervoer in de betreffende gevallen rechtsgevolgen (in casu
intrekken vergunning) te verbinden.
Tevens zijn enkele rapporten opgemaakt voor nader onderzoek door de Cypriotische politie.
De Belastingdienst werd bij een aantal onderzoeken betrokken en de inspectie heeft in twintig gevallen
dossiers en signalen doorgeleid voor nadere fiscale inspectie.

samenwerking
De intensieve samenwerking met de NVWA heeft in vier gevallen geleid tot forse bestuurlijke boetes en
processen-verbaal vanwege het overtreden van de regels voor internationaal dierenvervoer alsmede het
transport van meststoffen.
De integrale transportcontroles werden meer informatiegestuurd ingericht en afgestemd met andere
inspectiediensten. Op basis van de beschikbare informatie werden de transportcontroles meer themagericht ingevuld. Voorbeelden hiervan zijn de gezamenlijke controleacties gericht op terugdringing van de
manipulatie van de digitale tachograaf en controles op het vervoer van afvalstoffen
De inspectie organiseerde een bilaterale uitwisseling met acht inspecteurs van de Duitse BAG en veertien
inspecteurs namen deel aan internationale uitwisselingen in Europa en internationale masterclassbijeenkomsten over de digitale tachograaf. Naast gezamenlijke objectinspecties samen met Belgische collega’s
hebben over en weer inspecteurs deelgenomen aan trainingen, onder andere op gebied van gevaarlijke
stoffen.
Schattingen gebaseerd op bevindingen en signalen uit de tachograafindustrie over het aantal manipulaties met (digitale) tachografen lopen uiteen van 30% tot 50%. Daarom blijft de Europese samenwerking
van Euro Control Route (ECR) en TISPOL (Europese verkeerspolitiediensten) gericht op het terugdringen
hiervan. In 2012 organiseerde ECR tweemaal een masterclass en een training on demand waaraan de
inspectie deelnam.
De inspectie organiseerde samen met de ECR een conferentie in Rotterdam over gevaarlijke stoffen,
waarbij professionalisering door training van controlepersoneel en harmonisatie van het toezicht en
controle, speerpunten waren. De inspectie nam verder deel aan twee ECR-conferenties met het oog op
de inwerkingtreding van het Europees elektronisch sanctieregister (ERRU).
Het Benelux-jaarwerkplan 2012 en volgende bevat het besluit van het Benelux- directiecomité wegvervoer om de samenwerking van de inspectiediensten verder te intensiveren. Het is daarbij de ambitie om
op termijn bij deze vorm van samenwerking ook andere landen te betrekken.

54 | Inspectie Leefomgeving en Transport

8. de binnenvaart

De Nederlandse binnenvaartvloot is veruit de grootste binnen Europa, en heeft de typische kenmerken
van het midden- en kleinbedrijf. Zo’n 80% van de bedrijven is een (éénmans)bedrijf met één schip.
Ongeveer 10% van de bedrijven heeft twee of drie schepen. De economische recessie deed zich in 2012 in
deze sector goed voelen door sterk afgenomen vervoersstromen. Hoewel het veiligheidsbewustzijn
binnen de sector op een voldoende niveau lag, stonden investeringen in onderhoud en veiligheidsmaatregelen onder druk door de afnemende rendementen.
Het toezicht op de binnenvaartsector gebeurt door meerdere inspectiediensten. De inspectie heeft
daarbij de regierol.

vergunningverlening
vergunningen binnenvaart

planning

realisatie

vergunningen

1.200

5.375

90

95

% afhandeling binnen norm

De overdracht van vergunningverlenende werkzaamheden aan klassenbureaus en particuliere instellingen werd eind 2011 nagenoeg afgerond. Vanaf 1 oktober 2011 verzorgt de inspectie zelf alleen nog de
scheepsmetingen, meetbrieven, ontheffingen en vergunningaanvragen voor een beperkt aantal schepen
waarvan de vergunningverlening niet is overgedragen. Daarbij gaat het in totaal om circa 1.200 documenten per jaar. Ook handelde de inspectie de ruim honderd aanvragen voor nieuwbouwschepen af die
voor de taakoverdracht reeds bij de inspectie in behandeling waren en die vanwege de complexiteit niet
overgedragen zijn aan de marktpartijen.
Dat in 2012 ruim 4.100 certificaten meer zijn uitgegeven dan gepland komt door de vertraging in het
opleveren van de software, die klassenbureaus en particuliere instellingen nodig hebben om certificaten
te kunnen uitgeven. Daarom moest de inspectie – als tijdelijke terugvalpositie voor de klassenbureaus en
particuliere instellingen - deze certificaten nog zelf vervaardigen. Naar verwachting duurt deze situatie
tot mei 2013.

handhaving
Door een hoog personeelsverloop, mede in verband met de overdracht van de vergunningverlening naar
marktpartijen, heeft gedurende het gehele kalenderjaar 2012 heroverweging van de arbeidsinzet
plaatsgevonden waarbij het uitgangspunt is gehanteerd dat wettelijk verplichte taken (in casu vergunningverlening en certificering) in ieder geval uitgevoerd werden ten koste van de toezichttaken. Dit
uitgangspunt heeft geleid tot verminderde inzet op handhaving en op ongevalonderzoek met als gevolg
dat de planning daar niet is gerealiseerd.
dienstverlening
dienstverlening binnenvaart

planning

realisatie

telefoon

13.000

8.141

900

707

e-mail/brief

56 | Inspectie Leefomgeving en Transport

toezicht
toezicht binnenvaart

planning

realisatie

10

5

• tankvaart

150

118

• container- en bulkvaart

350

598

• passagiersvaart

convenanten
objectinspecties

150

142

• thema’s voor gerichte objectinspecties

3

8

administratiecontroles

50

0

SAB-inspecties

1

2

audits
• klassenbureaus

3

3

• erkende organisaties

50

0

objectinspecties

100

82

inspecties naar aanleiding van klachten en meldingen

50

24

pleziervaart

Naast de inspectie handhaven op structurele basis ook andere inspectiediensten de Binnenvaartwet. In
totaal werden in 2012 ruim 4.500 inspecties bij de binnenvaartsector uitgevoerd. De verdeling over de
daarbij betrokken inspectiediensten was:
• Havenbedrijven Rotterdam en Amsterdam
8%
• Zeehavenpolitie en KLPD
33 %
• Rijkswaterstaat
41 %
• Inspectie Leefomgeving en Transport
18 %
• overig
1%
Bij een inspectie worden vaak bepalingen uit meerdere wetten gecontroleerd. Tijdens de ruim 4.500
uitgevoerde inspecties zijn 12.147 keer de nalevingsaspecten van een wetgevingscomplex gecontroleerd.
Van de 12.147 controles waren er 11.212 in orde. De interventies betroffen:
• formele waarschuwing
700
• bestuurlijke boete
195
• proces verbaal
34
• bestuursdwang
16
Deze resultaten bieden het volgende algemene beeld over de naleving: Binnenvaartwet 92%, Afvalstoffenwetgeving 97%, Gevaarlijke stoffen wetgeving 92%, Schepenverkeerswet 98%. Op onderdelen zoals
de naleving van de regels over vaartijden en de bemanningssterkte ligt de naleving echter beduidend
lager. Dit beeld van de naleving is beduidend positiever dan de inspectie in voorgaande jaren heeft
opgemaakt.
In 2012 zijn geen nieuwe convenanten afgesloten, maar is er voor de bestaande convenanten ingezet op
samenwerking met andere inspectiediensten en op evaluatie van de in de convenanten opgenomen
plan-do-check-act-cyclus. De bestaande convenanten dekken thans voor de circa tachtig convenantschepen een aantal belangrijke aandachts- en risicogebieden af zoals: vaar- en rusttijden, stabiliteit,
gevaarlijke stoffen, afvalbehandeling en onderhoud.

Jaarverslag 2012 | 57

Bij objectinspecties is primair het schip het object van onderzoek. Voor zover de inspectie toeziet op het
vervoer van goederen met dergelijke schepen, betreft dat het vervoer van gevaarlijke stoffen en de wijze
waarop de lading is verdeeld over het schip; dit in verband met de stabiliteit van het schip. Het aantal
objectinspecties op de tankvaart is achtergebleven bij de planning vanwege onvoldoende beschikbaarheid van binnenvaartinspecteurs met de vereiste kwalificatie gevaarlijke stoffen. Deze inspecteurs zijn
met name ingezet op een aantal extra ingelaste thema-inspecties waarvoor hun expertise noodzakelijk
was.¶De hogere realisatie bij container- en bulkvaart is ontstaan omdat de inspectie voor het opleiden
van Rijkswaterstaatinspecteurs ook in 2012 nog samenvarende inspecties heeft uitgevoerd.
Aan de hand van risico-inventarisaties is besloten om een aantal extra thema- inspecties in te lassen.
Uiteindelijk zijn er acht in plaats van de geplande drie thema-inspecties uitgevoerd. Deze waren gericht
op rondvaartboten, boord-boordoverslag, ontgassen van tankers, vaar- en rusttijden/bemanningssterkte, bunkerstations, veerboten, stabiliteit containervaart en de jaarlijkse Kreekrak-actie. De uitkomsten van de thema-inspecties ontgassen van tankers en de bemanningssterkte op schepen tijdens
nachtelijke uren gaven aanleiding voor vervolgacties door de inspectie. Bij de thema-inspecties rondvaartboten bleek, onder andere, dat bijna 20% van de schepen niet over een geldig Certificaat van
Onderzoek beschikt. Deze schepen zijn stilgelegd. Tijdens deze thema-inspecties zijn geen illegale
vervoerders ontdekt.
Voor de inrichting en programmering van het toezicht op gemandateerde particuliere instellingen, zijn
risico-inventarisaties opgesteld. Het toezicht op deze instellingen heeft in 2012 nog niet plaats kunnen
vinden en start in 2013.
Bij het toezicht op de pleziervaart bleken 26 van de 106 geselecteerde bedrijven niet meer actief in de
bouw of import van pleziervaartuigen. In vervolg op de uitgevoerde inspecties is bij zestien bedrijven
(totaal 52 vaartuigen) een bestuurlijke maatregel getroffen (uit de handel genomen).

incidentmeldingen en ongevallenonderzoeken
incidentmeldingen en ongevallenonderzoek binnenvaart

planning

realisatie

piketmeldingen

100

95

ongevalonderzoeken

10

7

In 2012 ontving de inspectie 95 incidentmeldingen. In 88 gevallen betrof het meldingen waar de inspectie
vervolgacties aan verbond waaronder rapportages, afloopcontroles en certificering. Van die 88 gevallen
zijn er 56 afgehandeld in 2012. De afwikkeling van de resterende 32 gevallen vindt plaats in 2013.
In zeven gevallen was de inspectie betrokken bij een ongevalonderzoek; een in eigen beheer en zes in
samenwerking met de Onderzoeksraad voor de Veiligheid en/of de politie.
Het aantal incidenten en ongevallen dat zich in de binnenvaart voordoet waarvan de inspectie geen
melding heeft ontvangen, zou een ruimere inzet van de inspectie hierop rechtvaardigen. Echter vanwege
de noodzakelijke keuze om wettelijke taken in ieder geval uit te voeren is relatief weinig geïnvesteerd in
het vergaren van informatie over niet-gemelde incidenten en ongevallen en is slechts een deel van de
werkelijke hoeveelheid incidenten en ongevallen onderzocht.

58 | Inspectie Leefomgeving en Transport

9. de zeevaart

Het veiligheidsbewustzijn in de koopvaardij ligt op een behoorlijk niveau en de naleving is op de meeste
onderdelen goed te noemen.
De visserij staat bekend als een risicovolle sector. De bedrijfsrendementen staan onder druk door
vangstbeperkende maatregelen. Bedrijven gaan daardoor op zoek naar mogelijkheden om goedkoper te
kunnen exploiteren. In de visserijsector is het veiligheidsbewustzijn mede daardoor een punt van zorg.
Voor Caribisch Nederland werd in 2012 een normenkader ontwikkeld voor het certificeren van schepen
groter dan 24 meter, die varen in het Caribisch gebied.

vergunningverlening
vergunningen zeevaart

planning

realisatie

koopvaardij

5.400

4.937

visserij

800

834

% afhandeling binnen norm

90

91

De afgifte van een aantal nieuwe certificaten, voortkomend uit internationale regelgeving, zorgde voor
een stijging ten opzichte van 2011. Het aantal verstrekte zeebrieven bleef echter achter bij de prognose.
Het resulterende totaal aantal afgegeven certificaten in de koopvaardij is uiteindelijk achtergebleven bij
de prognose.
In 2012 is voor de visserij een normenkader voor de vergunningverlening ontwikkeld en er werd een
nieuw inspectieproces geïntroduceerd. Daarnaast is gewerkt aan het beter stroomlijnen van de verwerking van pieken in het aantal aanvragen.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening koopvaardij

planning

realisatie

telefoon

4.000

4.544

700

386

e-mail/brief
dienstverlening visserij

planning

realisatie

telefoon

600

1.702

e-mail/brief

100

54

planning

realisatie

10

2

toezicht
toezicht zeevaart
koopvaardij
convenanten
objectinspecties
• vlaggenstaat:
-- Flag state control (FSC) inspecties Nederland

180

109

-- HOI Nederlandse schepen

180

76

-- overige objectinspecties vlaggenstaat

475

397

60 | Inspectie Leefomgeving en Transport

toezicht zeevaart

planning

realisatie

-- Port State Control (PSC) inspecties Nederland

1.510

1.522

-- HOI buitenlandse schepen

1.200

1.442

-- MARPOL annex VI

230

86

-- overige objectinspecties havenstaat

50

46

• havenstaat:

administratiecontroles vlaggenstaat

20

15

toezicht op klassenbureaus en overige erkende organisaties

50

24

200

216

10
220

3
220

visserij
objectinspecties
Caribisch Nederland
FSC inspecties
PSC inspecties

Binnen de sector is weinig animo voor het afsluiten van handhavingsconvenanten, omdat er bij de sector
twijfel bestaat over de voordelen ervan. Om dit meer onderbouwd inzichtelijk te maken is in 2012 gestart
met de evaluatie van de bestaande twee convenanten.
Er zijn in 2012 minder vlaggenstaatinspecties, minder ‘overige objectinspecties vlaggenstaat’ en minder
onderzoeken in het kader van het toezicht op klassenbureaus en overige erkende organisaties uitgevoerd. Dit is veroorzaakt door de intensivering van het toezicht op de visserij. Ook bleek het noodzakelijk
om extra capaciteit in te zetten op de vergunningverlening visserij.
Door het arbeidsintensieve karakter is de verwerking van de uitkomsten van het vlaggenstaattoezicht
nog niet afgerond.
Het is niet altijd gelukt om binnen het beschikbare tijdframe bij iedere vlaggen- en havenstaat-inspectie
ook de havenontvangstinstallatie van het schip te inspecteren.
In totaal werden er op 1.522 schepen varend onder buitenlandse vlag PSC-inspecties uitgevoerd. Dat is
marginaal meer dan de internationaal opgelegde norm van 1.510 schepen. Het ging daarbij om 38
schepen met een hoog risico, 1.344 schepen met een laag en gemiddeld risico en 140 overige schepen.
Van de schepen met een hoog risico werd 0% (norm< 5%) en van de schepen met een laag- en gemiddeld
risico werd 6,4% (norm< 10%) gemist. De inspectie voldeed hiermee aan de internationaal afgesproken
normen.
Bij 50% van de schepen werden 1 of meer onregelmatigheden of gebreken geconstateerd. Bij 37 schepen
waren die gebreken zo ernstig dat het schip werd aangehouden. Zo’n aanhouding wordt pas opgeheven
nadat de gebreken tot genoegen van de inspectie zijn hersteld. Op de 37 aangehouden schepen werden
de volgende categorieën gebreken aangetroffen:
klassengerelateerd :
4
certificaten:
10
veiligheid:
17
constructie:
10
bemanning:
2
milieu (MARPOL):
14
security (ISM):
13
ARBO-eisen (ILO):
1
belading:
1
radio:
2

Jaarverslag 2012 | 61

De EU-regelgeving bepaalt of een schip al dan niet aan een uitgebreide PSC-inspectie wordt onderworpen. Aan zo’n uitgebreide inspectie wordt zo mogelijk ook een milieu (MARPOL-annex IV)-onderzoek
gekoppeld waarbij monstername en laboratoriumonderzoek plaatsvindt. Door de gewijzigde EU-regels
hoeven minder uitgebreide inspecties uitgevoerd te worden. Daarnaast is gebleken dat veel van de
uitgebreide inspecties plaats moesten vinden op schepen die op de boei lagen en waarbij geen monsters
worden getrokken voor een MARPOL-annex IV-onderzoek. Gevolg is dat minder MARPOL-annex
IV-onderzoeken uitgevoerd werden dan oorspronkelijk gepland.
Het toezicht op klassenbureaus en overige erkende instellingen bestaat uit het uitvoeren van audits. Van
de 24 uitgevoerde audits hadden er zeven betrekking op werkwijzen, processen en het kwaliteitsmanagementsysteem en zeventien op de kwaliteit en de rechtmatigheid van de opgeleverde producten (bijv.
certificaten)
Beoordeling van de naleving van veiligheidsvoorschriften aan boord van vissersschepen kan vanwege de
aard van die voorschriften het best plaatsvinden terwijl het schip in gebruik is en de bemanning taken
uitvoert. De inspectie voert daarom sinds 2010 varende inspecties uit. Daarbij wordt samengewerkt met
de Kustwacht en het Korps Landelijke Politiediensten (vanaf 1 januari 2013 de Landelijke Eenheid van de
Nationale Politie) en wordt gebruik gemaakt van de schepen van deze organisaties.
In totaal werden 124 varende inspecties uitgevoerd. Bij 48 schepen waren geen bevindingen. Bij de
overige schepen werden in totaal 79 gebreken of onregelmatigheden geconstateerd. Dat leidde tot vijf
aanhoudingen, zeen processen verbaal en 39 waarschuwingen. In 43 gevallen werd een schip naar een
veilige plaats gezonden.
Naast de varende inspecties vonden er 78 walinspecties plaats en werden 14 maal stabiliteitsherberekeningen uitgevoerd.
Na een verbetering van de algemene naleving in 2011 tot 51% is in 2012 die naleving in de visserij weer
gedaald naar het niveau van 2010 (43%.)
In Caribisch Nederland zijn in 2012 in totaal 220 schepen aan een PSC-inspectie onderworpen. Deze
inspecties vallen onder het regime van het Caribean MOU on Port State Control dat grote overeenkomst
vertoont met het Paris MOU-regime. Bij de specifieke Caribische vaart zijn er verschillen die te maken
hebben met de gehanteerde regelgeving en de plaatselijke omstandigheden.
Van de 220 geïnspecteerde schepen kregen er 114 een ‘initial’-inspectie, 106 een ‘more detailed’inspectie, zeven een ‘overriding priority’-inspectie en werden dertien schepen aangehouden.

incidentafhandeling en onderzoek
ongevallenonderzoek zeevaart

planning

realisatie

meldingen en administratieve onderzoeken, waaronder:

250

232

• aangedragen bij tuchtcollege

10

4

• eigen onderzoeken

3

5

• onderzoeken vlaggenstaat/havenstaat

40

37

ondersteunend onderzoek door KLPD

7

-

In 2012 is de inspectie acht eigen ongevalonderzoeken gestart. Daarvan konden er drie in 2012 afgerond
worden. De afronding van de overige vijf onderzoeken vindt plaats in 2013. Verder werden in 2012 nog
twee eigen onderzoeken afgerond die in 2011 waren gestart.

62 | Inspectie Leefomgeving en Transport

bestuurlijke boetes
Het boetebureau binnen het domein Scheepvaart verzorgt voor de gehele inspectie - al dan niet in
samenwerking met andere inspectiediensten – de afwikkeling van bestuurlijke boeterapporten. Onderstaand het overzicht van de in 2012 verwerkte boeterapporten:
Wet

aantal

aantal boete-

verwerkte

opgelegde

verwerkte

beschikkingen

rapporten

boetes [€]

zonder boete

boeterapporten
Arbeidstijdenbesluit vervoer

3.588

3.337

251

3.414.830

Arbeidstijdenwet

3

2

1

44.000

Binnenvaartwet

434

398

36

276.645

Luchthavenverkeersbesluit Schiphol

1

1

0

15.000

Scheepsafvalstoffenbesluit

6

4

2

2.000

Spoorwegwet

3

3

0

90.000

4.035

3.745

290

3.842.475

totaal

Jaarverslag 2012 | 63

64 | Inspectie Leefomgeving en Transport

10. de luchtvaart

De veiligheidsstandaard in de luchtvaart is hoog: een slachtoffer per 1,52 miljoen vluchten. In 2012 zijn er
wereldwijd 407 mensen omgekomen bij vliegtuigongevallen. Het lage aantal slachtoffers is te verklaren
uit het feit dat alle betrokkenen in de keten een groot veiligheidbewustzijn vertonen en hun verantwoordelijkheid nemen om de risico’s te managen. Veiligheidsmanagement speelt in de luchtvaart een cruciale
rol.
In Nederland vielen in 2012 geen doden of zwaar gewonden in de commerciële luchtvaart. In de general
aviation vonden bij 35 serious incidents 29 ongevallen plaats waarbij vijf doden en acht zwaargewonden
vielen. Ten opzichte van vorig jaar is sprake van een aanzienlijke toename van het aantal serious incidents
en ongevallen in de general aviation. Voor de Onderzoeksraad Voor de Veiligheid (OVV) is dat aanleiding
geweest vaart is ndaard is een onderzoek te starten. De inspectie verleent hier medewerking aan.
Binnen Europa wordt hard gewerkt om regelgeving in de luchtvaart eenduidig te maken. Ook de
komende jaren zal dit proces doorgaan. De omzetting naar EU-regelgeving vraagt de nodige inspanning
van de inspectie en sectorpartijen.
Op 4 april 2012 zijn de EU-Verordeningen 1178 en 290 (Air Crew Licensing) van kracht geworden. In 2012 is
gestart met de implementatie van deze nieuwe regelgeving die doorloopt in 2013.
Door de gewijzigde regelgeving verandert het werk van de inspectie. Er is meer werk op het gebied van
zweefvliegtuigen en ongemotoriseerd vliegen en er zijn stringentere eisen op examengebied gekomen.
De inspectie verwacht minder werk op het gebied van de medische keuringen. Ook gaat het verlengen
van certificaten door de nieuwe regels vervallen.

vergunningverlening
aantal vergunningen luchtvaart

planning

realisatie

vergunningen luchtvaart

15.000

5.841

90

80

% verleend binnen de norm

In het geplande aantal vergunningen zijn tevens de circa. 9.500 brevetten die door KIWA in mandaat
worden verleend betrokken. De inspectie zelf verleent jaarlijks circa 6.000 vergunningen.
De score van 80% verleend binnen de normtijd voor afhandeling is relatief laag. De vertraagde afgifte is
vooral terug te vinden bij de categorieën AOC ‘s, erkenningen en simulatoren. De belangrijkste oorzaak is
gebrek aan voldoende capaciteit.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening luchtvaart

planning

realisatie

telefoon

6.000

5.354

e-mail/brief

2.100

1.736

De meest gestelde vragen die de inspectie ontving gingen over de inschrijvingen in het luchtvaartuigregister (908), Denied Boarding Compensation (vertragingen, 223), medische kwesties waaronder
keuringen (521) en brevetten (442).
passagiersrechten luchtvaart

planning

realisatie

aantal klachten

2.500

2.600

95

99

% binnen behandelnorm

66 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Het aantal klachten is in 2012 licht gedaald t.o.v. 2011 (2601 resp. 2923 klachten). De inspectie stelde vast
dat de luchtvaartmaatschappijen de compensatieregeling na de uitspraak van het Europese Hof op 23
oktober 2012 goed naleven. De inspectie heeft op basis van de beschikbare informatie ook geen
aanleiding om aan te nemen dat de luchtvaartmaatschappijen onder de betaling van de compensatieregeling proberen uit te komen door meer dan voorheen een beroep te doen op de uitzonderingsbepaling
bij buitengewone omstandigheden. Ook de verzoeken die na de Hofuitspraak zijn ingediend en betrekking hebben op situaties voor de uitspraak worden conform de regeling door de luchtvaartmaatschappijen afgehandeld.
De inspectie gaf 11 waarschuwingen af en voerde 2 bestuurlijke gesprekken. De luchtvaartmaatschappijen
herstelden 8 overtredingen; 5 overtredingen zijn nog niet hersteld.
toezicht
toezicht luchtvaart

planning

realisatie

• luchtvaartbedrijven

321

243

• service providers (luchthavens en luchtruim)

24

34

• luchtvaartbedrijven

208

152

• service providers

289

265

• luchtvaartuigen SAFA

351

378

• luchtvaarttuigen overig en DBC

132

152

3

3

• luchtvaartbedrijven

12

5

• serviceproviders

6

5

• historische luchtvaart

1

0

• general aviation

1

2

audits

objectinspecties

thema inspecties
aantal convenanten

Door capaciteitsgebrek en een grotere inzet in de bijdrage aan de vergunningverlening zijn minder audits
uitgevoerd dan oorspronkelijk gepland. Het, op onderdelen, lagere aantal objectinspecties is eveneens te
wijten aan capaciteitsgebrek.
Het aantal audits bij serviceproviders is daarentegen hoger vanwege een tiental audits in het Caribisch
gebied die eerder niet waren voorzien.
Er konden in 2012 duidelijk minder convenanten afgesloten worden dan gepland. De inspectie heeft in
2012 één convenant ingetrokken vanwege tegenvallende prestaties van de ondertoezichtstaande.
kwaliteitsrisico bedrijven

planning

realisatie

% technische bedrijven < 40

88

92

% technische bedrijven < 50

97

99

% operationele bedrijven < 40

85

68

% operationele bedrijven < 50

95

79

% luchthavens < 40

85

100

% luchthavens < 50

95

100

Jaarverslag 2012 | 67

gemiddelde risicoscore bedrijven

planning

realisatie

technische bedrijven

30

26

operationele bedrijven

34

36

luchthavens

30

23

De kwaliteitsrisico’s blijken bij de operationele bedrijven (medische keuringsinstellingen, AOC-houders
en vliegscholen) relatief het grootst te zijn. Dit is voornamelijk veroorzaakt door een aantal AOC-houders
en vliegscholen. De inspectie intensiveerde het toezicht op deze bedrijven en startte met bestuurlijke
gesprekken op directieniveau.
Met bedrijven met een relatief lage risicoclassificatie wil de inspectie een handhavingsconvenant
afsluiten. Tot eind 2012 zijn er in totaal twaalf convenanten afgesloten; de inspectie wil het aantal
convenanten verder verhogen. De inspectie blijft wel reality checks uitvoeren bij bedrijven waarmee een
handhavingsconvenant is afgesloten.

incidentafhandeling en onderzoek
Onderdeel van de inspectie is het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen (ABL). Het ABL registreert, codeert
en analyseert meldingen van voorvallen uit de burgerluchtvaart. In 2012 ontving het ABL 12.000
meldingen, het hoogste aantal sinds de oprichting van het ABL in 2007. Het hoge aantal meldingen komt
voor een groot deel voort uit een toename van het aantal partijen dat meldt en een betere afstemming
met melders over het soort meldingen dat gedaan moeten worden. Daarnaast ontvangt het ABL sinds
2012 de meldingen van een aantal soorten risico’s (airspace infringements, runway incursion, vogelaanvaringen en laseraanstralingen) die optreden in het militaire luchtruim. ABL heeft nu een totaaloverzicht
van deze risico’s in Nederland en publiceert hierover in nieuwsbrieven. In 2012 is een nieuwsbrief
uitgebracht over airspace infringements.
Naast het monitoren van bestaande risicogebieden, signaleert en identificeert het ABL mogelijk nieuwe
risicogebieden. Het ABL heeft eerder een lijst van verschillende indicatoren ontwikkeld op het gebied van
luchthavens/ luchtruim, techniek en operaties. Deze indicatoren zijn besproken tijdens een overleg met
de sector, het zogeheten ABL+. Het ABL+ bestaat uit luchtvaartdeskundigen die samen met ABL- medewerkers trends in het verloop van indicatoren interpreteren en vaststellen of er sprake is van een
veiligheidsrisico. Het symposium dat voor 2012 gepland stond, werd verplaatst naar maart 2013.
Bij het doen van meldingen gaat het ABL uit van de Just Culturegedachte. Bij Just Culture is het uitgangspunt dat informatie uit meldingen primair wordt gebruikt om veiligheidsgebieden te identificeren en niet
om schuldigen aan te wijzen. Alleen in geval de melding laat zien dat er vermoedelijk sprake is geweest
van opzet of grove nalatigheid kan een strafrechtelijk traject volgen. In 2012 heeft geen enkele melding
geleid tot een strafrechtelijke veroordeling.
Voor Just Culture is vertrouwen tussen partijen belangrijk. Om dit vertrouwen op het hoogste niveau te
garanderen is in 2010 het casusoverleg opgezet waarin het ABL, de meldende partijen en het OM concrete
casussen van meldingen bespreken om een gedeeld beeld te hebben over de grens tussen opzet en grove
nalatigheid. In 2012 hebben vier casusoverleggen plaatsgevonden en is het vertrouwen tussen de partijen
verder gegroeid.

68 | Inspectie Leefomgeving en Transport

11. de bedrijfsvoering

Jaarverslag 2012 | 69

Dit jaarverslag is het publicitaire jaarverslag van de inspectie. De uitgebreidere jaarrekening en de
toelichting daarop is onderdeel van het financieel jaarverslag van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu over 2012, conform de voorschriften voor baten-lastendiensten.

personeel en organisatie
bezetting
bezetting (per 31-12-2012) in fte

planning

realisatie

inspectie

1.207

1.120

In de begroting 2013 van IenM is voor 2012 ten gevolgen van taakwijzigingen een bezetting opgenomen
van 1149 fte. Door een intensieve campagne gericht op mobiliteit van het personeel heeft de inspectie in
2012 een hoge uitstroom van personeel gekend. Op een aantal plaatsen heeft dat tot tijdelijke knelpunten in de uitvoering van de primaire taken geleid. Door interne verschuivingen, soms samen met
om- en bijscholing heeft de inspectie de meeste knelpunten aangepakt en beheersbaar gemaakt.
De fusie aan het begin van 2012 betekende voor 41 medewerkers dat zij herplaatsingskandidaat werden
als gevolg van taakafstoting en dubbelfuncties. Door de intensieve en persoonlijke begeleiding door de
inspectie hebben 34 medewerkers in 2012 een nieuwe baan gevonden hetzij binnen de inspectie hetzij
daarbuiten.

ziekteverzuim
ziekteverzuim

planning

realisatie

inspectie

<4%

5,1%

In 2012 was het verzuimpercentage van de inspectie 5,1%. Uitgaande van het verzuimpercentage over
2011 van de voormalig VROM-Inspectie en de Inspectie Verkeer en Waterstaat kan een licht stijgend
verzuim geconstateerd worden. Bij de interpretatie van het verzuimcijfer over 2012 speelt mee dat er in
het afgelopen jaar sprake is geweest van een sterke daling van het personeelsbestand. Het verzuimpercentage wordt vooral bepaald door langdurig zieke medewerkers. De uitstroom van langdurig verzuimende medewerkers is niet evenredig aan de totale uitstroom. Bij een middeling over een kleiner
personeelsbestand ontstaat direct een evenredige hoger verzuimpercentage vanwege langdurig verzuim.
opleiding
In 2012 is organisatiebreed aandacht besteed aan het begrip vakmanschap. Zo hebben alle inspecteurs
deelgenomen aan workshops over vakmanschap en volgden alle managers de vier managementdagen
en managementconferenties over dit onderwerp. In vakgroepen concentreert de inspectie specifieke
kennisontwikkeling en kennisdeling. In 2012 is een start gemaakt met de leergang voor
vakgroepcoördinatoren.
De inspectie besteedde ruim 1,5% van de totale loonsom aan opleidingen.
procesontwerp en ict
In 2012 is de uitvoering van het Informatieplan van de inspectie ter hand genomen. Aan de basis hiervan
ligt een visie op een eenduidige inrichting en uitvoering van de werkprocessen (uniformering van de
processen). In 2012 zijn uniforme procesontwerpen afgerond in het hart van de organisatie: toezicht,
meldingen, incidentafhandeling en beleidsadvisering. Ook zijn de bedrijfsvoeringeisen die aan deze
processen zijn verbonden vastgesteld. De rest van de primaire bedrijfsprocessen volgt in 2013.

70 | Inspectie Leefomgeving en Transport

De ICT die deze uniforme processen gaat ondersteunen bestaat uit een beperkt aantal generieke
bouwstenen. Uitgangspunt is hier dat elke primaire functie (bijvoorbeeld toezicht, vergunningverlening)
in principe door één ICT-systeem wordt ondersteund. De (door)ontwikkeling van deze bouwstenen is in
2012 gestart. Eind 2012 is ervoor gekozen de ICT-systemen die nodig zijn voor het primaire proces niet
langer onder te brengen bij het Shared Service Centre van BZK maar over te stappen naar de Dienst ICT
Uitvoering (DICTU) van EZ. Dit past in de gewenste rijksbrede aanpak van de ICT-ondersteuning van de
inspecties.
Naast de processen en de systemen zijn voor de inspectie eenduidige en betrouwbare data van groot
belang. Hiervoor is in 2012 het project BPOV-register gestart. Dit register gaat alle voor de inspectie
relevante gegevens van bedrijven, personen, objecten en vergunningen bevatten. Er worden koppelingen
gemaakt met de basisregistraties waaronder die van Kamer van Koophandel, het Kadaster en het
Gemeentelijke Basisregister.
De verandering van het werk vindt plaats in de domeinen. In elk domein worden uniforme processen,
generieke bouwstenen en eenduidige data in een integrale aanpak geïmplementeerd. Dit wordt de
wasstraataanpak genoemd. In 2012 zijn vijf wasstraten gestart: bodemtoezicht, toezicht legionella,
defensietoezicht, toezicht nucleaire installaties en toezicht koopvaardij (vlaggenstaat).

tarieven
Uitgangspunt van het kabinetsbeleid is dat de Rijksoverheid, voor het verlenen van diensten aan derden,
zoveel mogelijk kostendekkende tarieven in rekening brengt. De tarieven die de inspectie tot nu toe
hanteert zijn nog niet kostendekkend. In verband met het economisch ongunstige klimaat hebben de
bewindslieden van IenM in december besloten de tarieven per 1 januari 2013 alleen aan te passen met de
prijsbijstelling voor 2012, te weten 2,25 %. Met deze aanpassing wordt voor wat betreft de inspectie
afgezien van een reële tariefstijging om te komen tot een hogere kostendekkingsgraad van de tarieven.
toezicht op KIWA N.V.
De inspectie heeft een toezichtplan voor het toezicht op Kiwa N.V. opgesteld en in december een begin
gemaakt met de uitvoering van dit plan. De aandacht is daarbij, onder meer, gericht op de continuïteit
van de bedrijfsvoering, het kwaliteitsmanagement, de fraudebestrijding, het proces van de vertaling
wet- en regelgeving in de vergunningverlenende taken en de informatiebeveiliging.

kwaliteitsmanagement
De inspectie werkte in 2012 verder aan het implementeren van kwaliteitmanagementsystemen (KMS) per
domein. Het domein Luchtvaart werkt al conform ISO9001. In de domeinen Scheepvaart en Water,
Bodem en Bouwen is gestart met het opzetten van een KMS. Verder beschikken de managementteams
van alle domeinen sinds begin 2012 over een scorecard van hun domein die aansluit bij de balanced
scorecard van het directieteam.
Naar aanleiding van een audit op de klachtenprocedure gaat de inspectie de procedure aanpassen en een
centrale registratie implementeren.
Een audit op de light (< € 15.000) inkopen toonde aan dat dit in veel onderdelen van de inspectie
verbetering behoeft. Er worden maatregelen getroffen waarbij gelijktijdig rekening wordt gehouden met
de toekomstige overdracht van inkooptaken naar de Shared Service Organisatie van het departement.

Jaarverslag 2012 | 71

bezwaar en beroep
overzicht aantallen bezwaar en beroep 2012
domein
risicovolle bedrijven

ingediende
bezwaarschriften

afgehandelde
bezwaarschriften

ingediende
beroepen

18

16

rail- en wegvervoer

107

82

18

scheepvaart

79

71

5

luchtvaart

680

1.738

130

totaal

884

1.907

153

risicovolle stoffen en producten

Opnieuw werden er in de luchtvaart weer een groot aantal bezwaarschriften op het gebied van Denied
Boarding Compensation ingediend. Het aantal afgehandelde bezwaarschriften bij luchtvaart overtreft
het aantal ingekomen bezwaarschriften omdat achterstanden uit 2011 voor een groot deel werden
weggewerkt. Daarnaast trokken naar aanleiding van een gerechtelijke uitspraak in oktober 2012 de
betrokken luchtvaartmaatschappijen 943 bezwaarzaken in.
Het aantal beroepszaken is in 2012 meer dan verdubbeld ten opzicht van 2011.
klachten en overige zaken
De inspectie ontving 53 klachten over haar optreden:
• rail- en wegvervoer:
15
• luchtvaart:
8
• scheepvaart:
28
• risicovolle stoffen en producten
2
De klachten werden voor 75% binnen de norm voor de afhandelingtermijn afgehandeld.
Daarnaast werden 64 Wob-verzoeken ingediend die vrijwel alle binnen de wettelijke termijn werden
afgehandeld.
De inspectie stelde in 64 gevallen een ondertoezichtstaande in gebreke op grond van de Wet Dwangsom.
In zeventien gevallen leidde dit tot uitbetaling. In totaal betrof het een bedrag van € 20.862.

financiën
financieel beheer
Het financieel beheer heeft in 2012 onder zware druk gestaan. De fusie tussen twee partners met
verschillende administratieve systemen en stelsels en de personele wisselingen bij de administratie
hebben tot aanzienlijke problemen geleid. Niet alle problemen konden met maatregelen direct worden
opgelost. Daarom is de inspectie een proces gestart om voor met name de opbrengsten en inkoopproces
structurele verbeteringen door te voeren.
De inspectie zet deze maatregelen door in 2013 en heeft ze verankerd in de interne managementcontracten. Hierdoor verwacht de inspectie het financieel beheer in 2013 structureel te verbeteren. Naar
verwachting zal dit er niet toe leiden dat al over 2013 de onvolkomenheid kan worden opgeheven.
Met een score van 92% van de facturen binnen dertig dagen betaald voldeed de inspectie in 2012 aan de
rijksbrede norm van minimaal 90% .
72 | Inspectie Leefomgeving en Transport

financieel overzicht
staat van baten en lasten inspectie per 31 december 2012
oorspronkelijk
vastgestelde

realisatie

begroting
baten
omzet moederdepartement
omzet overige departementen
omzet derden

145.251

147.822

0

417

6.046

8.334

rentebaten

0

231

vrijval voorzieningen

0

1.674

bijzondere baten

0

414

151.297

158.892

apparaatskosten

148.097

136.672

• personele kosten

94.744

99.532

• materiële kosten

53.353

37.140

afschrijvingskosten

2.900

2.673

• immaterieel

1.500

1.544

• materieel

1.400

1.129

overige lasten

300

11.604

totaal baten
lasten

• dotaties voorzieningen
• rentelasten
• bijzondere lasten
totaal lasten
saldo van baten en lasten

0

10.442

300

21

0

1.141

151.297

150.949
7.942

baten
omzet moederdepartement
De opbrengst moederdepartement betreft de omzet uit hoofde van activiteiten die de inspectie verricht
voor het moederdepartement.
De oorspronkelijk geplande bijdrage van de departementen over 2012 wijkt af van de betaalde bijdrage
doordat er middelen, die in voorgaande jaren op de balans zijn gereserveerd, in 2012 zijn gerealiseerd en
omdat ontvangen middelen in 2012 slechts beperkt in 2012 zijn aangesproken en gereserveerd zijn voor
2013. Daarnaast hebben er een groot aantal mutaties per Voor- en Najaarsnota plaatsgevonden. De
belangrijkste mutaties zijn het gevolg van de ontvlechting van het voormalige VROM en de fusie tussen
de IVW en de VI. Deze mutaties hebben alle plaatsgevonden na de indiening van de oorspronkelijke
begroting.
omzet derden
De omzet derden is de aan de afnemers van het product ‘vergunningen’ in rekening gebrachte tarieven.
Het verschil tussen begroting en realisatie is grotendeels te verklaren door de latere overdracht van
vergunningverlenende taken aan de klassenbureaus in het domein Scheepvaart. De realisatiecijfers over
2012 zijn hierdoor wel hoger dan begroot.
Jaarverslag 2012 | 73

Een tweede reden is de, ondanks de economische crisis, meevallende hoeveelheid aanvragen waardoor
over de gehele linie de opbrengst derden hoger is uitgevallen dan waar rekening mee was gehouden.
rentebaten
De rentebaten zijn hoger dan geraamd door de hogere stand van de liquide middelen.
bijzondere baten
Betreft boekwinst op de verkoop van activa (restwaarde vervangen wagenpark).

lasten
personele kosten
De gerealiseerde personele kosten wijken af van de begroting als gevolg van de hierboven genoemde
begrotingsmutaties.
materiële kosten
De materiële kosten zijn lager dan begroot. De post uitbesteding is de afgelopen jaren flink gedaald. Door
vertraging in de ict-projecten zijn de kosten op materieel gebied ruim achtergebleven.
Op zowel facilitair (€ 1 mln.) als op ict-terrein (€ 5 mln.) zijn structurele besparingen gerealiseerd.
rentelasten
De rentelasten hebben grotendeels betrekking op de afgesloten leningen. Deze lasten zijn lager dan
begroot omdat er bij de begroting vanuit werd gegaan dat er voorgaande jaren meer geleend zou worden
voor investeringen in het wagenpark en in ict-systemen.
afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten betreffen het wagenpark en geactiveerde projecten uit het Informatieplan. De
afwijkingen zijn te verklaren door de deels vertraagde vervanging van het wagenpark.
bijzondere lasten
Hieronder vallen de versnelde afschrijvingen op zelfontwikkelde software als gevolg van een stelselwijziging waardoor zelfontwikkelde software niet meer geactiveerd wordt. Tevens moest er een auto worden
vervangen die nog een resterende boekwaarde had.
De Auditdienst Rijk heeft op 15 maart 2013 een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de interne
jaarrekening 2012 van de inspectie.

74 | Inspectie Leefomgeving en Transport

12. Carib isch 				
Ne der lan d

Jaarverslag 2012 | 75

Het afgelopen jaar heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu langs twee lijnen invulling geven aan
zijn programma voor Caribisch Nederland. De eerste lijn behelst het op orde krijgen van drie basisvoorzieningen: drinkwater, afvalwaterzuivering en afvalverwerking. Daarbij gaat het om eenmalige investeringen, zoals de aansluitkosten op de in aanbouw zijn de rioolwaterzuiveringsinstallatie en het ondersteunen van de organisatie van de exploitatie. In 2012 is een start gemaakt met het aansluiten van
woningen en hotels op de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Er is verder invulling gegeven aan de samenwerking om de afvalverwerking en drinkwatervoorzieningen op een hoger niveau te krijgen.
De tweede lijn betreft het realiseren van internationale verplichtingen die op veiligheid betrekking
hebben. Het gaat met name om de luchthavens (ICAO) en de havenontvangstinstallaties (IMO) op de
eilanden. Voor de luchthavens van Saba en Sint Eustatius zijn in 2012 masterplannen ontwikkeld en
afgerond. Samen met het al beschikbare masterplan van de luchthaven van Bonaire zijn de voorbereidende werkzaamheden voor de uitvoering van deze drie plannen begonnen; voor Bonaire is dit de
uitvoering van fase twee. Ook zijn alle overige werkzaamheden behorende bij fase één van de renovatie
van de luchthaven van Bonaire nagenoeg afgerond. Er zijn afspraken gemaakt over het opzetten van
havenontvangsinstallaties.
In 2012 is vooral aandacht besteed aan het verbeteren van een crisismanagementorganisatie. Rijkswaterstaat werkt samen met de drie eilandbesturen aan het inrichten van een crisismanagementorganisatie
ten behoeve van de veiligheid van de inwoners bij grote rampen en grote ongevallen.
In de versterking van de vergunningverlening werden vooral stappen gezet bij de vergunningverlening
van zware inrichtingen. In het kader van de handhaving was de inzet vooral gericht op het inspecteren
van schepen, luchtvaartoperators, luchtverkeersleiding en luchthavens.

76 | Inspectie Leefomgeving en Transport