Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

32 851

Grensoverschrijdende samenwerking (GROS)

Nr. 25

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 april 2015
Hierbij informeer ik u, mede namens de Ministers van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (OCW) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), over
de stand van zaken rond de uitvoering van een aantal toezeggingen die ik
gedaan heb tijdens het dertigledendebat grenseffectentoets van 4 februari
jl. (Handelingen II 2014/15, nr. 50, item 9).
Stand van zaken uitvoering van de Kleefse agenda voor
ondernemers
Ik heb in mei 2013, en marge van de Duits-Nederlandse regeringsconsultatie in Kleef, aanvullende afspraken gemaakt met de heer Rösler, de
toenmalige Duitse Minister van Economische Zaken, om grensoverschrijdend ondernemen tussen Nederland en Duitsland te vergemakkelijken. In dat kader zijn, zoals aangegeven in de voortgangsbrief grensoverschrijdende samenwerking van 3 februari jl. (Kamerstuk 32 851 nr.
17), verschillende resultaten geboekt die de grensoverschrijdende
arbeidsmobiliteit vergroten.
Zo zijn in 2014, voor het probleem van erkenning en acceptatie van
Nederlandse diploma’s, door de deelstaat Noordrijn-Westfalen de
beroepskwalificatie-eisen voor een aantal beroepen, zoals verpleegkundige, schoorsteenveger en leraar, vereenvoudigd. Ook wordt door de
Ler(n)ende EUREGIO Rijn-Waal gewerkt aan zogenaamde geautoriseerde
beschrijvingen van Duitse en Nederlandse opleidingen. Dit zijn compacte
tweetalige flyers waarmee mbo-studenten eenvoudig kunnen laten zien
wat hun opleiding inhoudt, en waarin deze verschilt ten opzichte van de
opleiding in het buurland. Verder werken Nederland en Duitsland
gezamenlijk aan het verbeteren van de informatievoorziening aan
grensoverschrijdende ondernemers, bijvoorbeeld door het opstellen van
een compacte Wirtschaftsführer (een soort reisgids voor de ondernemer)
en met een online platform en een app (onderdeel van NL Exporteert). In
Benelux-verband (inclusief Noordrijn-Westfalen) wordt een website voor
grensarbeiders in 2015 uitgebreid met informatie voor werkgevers. Het is

kst-32851-25
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 851, nr. 25

1

mijn inzet dat in het najaar van 2015 tijdens een gezamenlijk evenement
de Kleefse agenda wordt afgerond.
Vraag van het lid Van Veen (VVD) over de inzet van het UWV bij
het stimuleren van grensoverschrijdende arbeid
Conform mijn toezegging heb ik met de Minister van SZW gesproken over
de rol van het UWV bij het vervullen van vacatures over de grens.
Op het moment dat een Duits bedrijf contact opneemt met het UWV om
vacatures uit te zetten in Nederland, biedt het UWV maatwerkdienstverlening aan deze bedrijven. De dienstverlening wordt aangeboden onder
de noemer EURES (European Employment Services) en bestaat uit het
verlenen van informatie, advies en ondersteuning bij werving en
bemiddeling aan bedrijven en werkzoekenden. UWV/EURES werkt nauw
samen met andere partijen die belang hebben bij en/of een rol kunnen
spelen in de grensoverschrijdende mobiliteit om daarmee moeilijk
vervulbare vraag aan de andere zijde van de grens te vervullen en
Nederlandse werkzoekenden uit de uitkering te halen of te houden.
Aangemelde vacatures van Duitse werkgevers worden via de reguliere
UWV-systemen uitgezet. Gerichte vacatures worden tevens direct bij
werkzoekenden met een aansluitend opleidings- of ervaringsprofiel in de
persoonlijke werkmap geplaatst.
Daarnaast nodigt het UWV werkgevers in de Belgische en Duitse
grensstreken systematisch uit voor regionale speeddates met werkzoekenden. De door het UWV en het Duitse Agentur für Arbeit georganiseerde beurzen, workshops, bemiddelingsprojecten, banenmarkten en
incidentele spreekuren worden druk bezocht door Nederlandse werkzoekenden. In 2014 hebben 14.130 ingeschreven werkzoekenden zich
beschikbaar gesteld om in Duitsland te werken, waarbij 5.856 werkzoekenden specifiek voor het Nederlands-Duitse grensgebied. Van de door
EURES gerealiseerde bemiddelingen is 37% in Duitsland. Het UWV geeft
een bedrijf dat een vacature aanmeldt een reële inschatting of de vacature
een grotere of kleinere kans maakt om vervuld te kunnen worden. Hierbij
wordt de werkzoekendenpopulatie in aanmerking genomen, maar ook de
geboden salariëring en arbeidsvoorwaarden en het soort werkzaamheden.
De EURES-advisering aan werkzoekenden gaat, afhankelijk van de
persoonlijke situatie van de aanvrager, over het zoeken van vacatures,
sollicitatiegebruiken en (werk)cultuur, het schrijven van de CV en
sollicitatiebrief, validatie van diploma’s en certificaten, talentraining en
doorverwijzing naar andere instanties. Deze onderwerpen worden ook in
groepsworkshops meegenomen die periodiek door EURES-adviseurs
worden gegeven.
Een werkzoekende zal bij een vacature bij een Duitse werkgever zelf de
afweging maken om te solliciteren. Werkzoekenden met een WW-uitkering
hebben een sollicitatieplicht, maar ze zijn niet verplicht om te solliciteren
op specifieke vacatures, en ook niet verplicht te solliciteren in het
buitenland.
Proef met de inzet van BBL-leerlingen en werkzoekenden in
Duitsland
Conform mijn toezegging heb ik met de Ministers van OCW en SZW
gesproken over het voorstel van het lid Mulder (CDA) over een proef met
het detacheren van BBL-leerlingen en werkzoekenden bij Duitse bedrijven.
Naar aanleiding hiervan zijn de Ministeries van Economische Zaken (EZ),
SZW en OCW, de provincies Overijssel en Drenthe en de EUREGIO
hierover in gesprek met de regionale opleidingsinstellingen en praktijkcentra in de grensregio’s om hun specifieke praktijkervaringen bij werk en
leerwerkplekken voor BBL-leerlingen en werkzoekenden in Duitsland te
vernemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 851, nr. 25

2

Een eerste afspraak daarbij is dat het Rijk de wettelijke randvoorwaarden
en mogelijkheden, die erop dit moment aan Nederlandse en Duitse zijde
zijn bij het detacheren van BBL-leerlingen naar Duitsland, in kaart brengt
en alle onderwijsinstellingen en praktijkcentra in het Duitse grensgebied
hierover informeert. De uitkomst van een onderzoek van de EUREGIO
naar eventuele juridische risico’s voor opleidingsinstellingen en praktijkcentra bij leerwerkplekken in Duitsland wordt hierbij betrokken. Ik zal uw
Kamer voor de zomer over de voortgang hiervan informeren.
Met betrekking tot leerwerkplekken voor BBL-leerlingen en grensoverschrijdende arbeid kan ik u nog de volgende ontwikkelingen melden:
• De Minister van OCW stimuleert, in het kader van het internationaliseringsbeleid van het beroepsonderwijs, leerwerkplekken over de grens.
Via de subsidieregeling praktijkleren worden werkgevers ondersteund
om praktijkleerplaatsen en werkleerplaatsen aan te bieden. Wanneer
dit gebeurt door middel van een detachering vanuit een in Nederland
erkend leerbedrijf, dient dit uitlenende bedrijf af te zien van een
aanvraag voor een subsidie praktijkleren. Die subsidie is uitsluitend
bestemd voor het bedrijf dat feitelijk de werkzaamheden en de daarbij
behorende begeleiding aanbiedt. Ook Duitse bedrijven die de stage
voor de Nederlandse BBL-leerling verlenen, komen voor deze subsidie
in aanmerking, mits ze aan de verdere eisen voldoen die ook voor
Nederlandse bedrijven gelden. Deze eisen zijn naar mening van de
Minister van OCW noodzakelijk, ook voor die buitenlandse bedrijven,
om een correcte uitvoering van de subsidieverlening te garanderen.
• Tijdens het VSO op 2 april jl. heeft de Minister van OCW naar aanleiding van de motie Straus (Kamerstuk 22 452, nr. 45) toegezegd in
samenspraak met de grensprovincies in bilateraal overleg te treden
met de aangrenzende Duitse deelstaten om tot erkenning van
Nederlandse (mbo)-beroepsdiploma’s te komen, en de Kamer hierover
voor het zomerreces te informeren. Daarnaast zal de Minister van
OCW, naar aanleiding van motie Straus (Kamerstuk 22 452, nr. 46), de
in de grensregio’s gelegen ROC’s actief wijzen op de mogelijkheid tot
kosteloze verstrekking van het Europass-certificaatsupplement bij
diploma’s.
• Met de aanpassing van de kwalificatiestructuur-mbo is er meer ruimte
voor het mbo-onderwijs om extra aandacht aan de Duitse taal te geven
waardoor de taalbarrière kan verminderen. Een substantieel aantal
ROC’s zal vanaf september al een keuzedeel Duits aanbieden, waarbij
de Duitse taal toegesneden op het specifieke beroep wordt aangeboden.
• Het Ministerie van SZW geeft aan dat de per 1 januari jl. in werking
getreden Participatiewet geen wettelijke beperking kent om werkzoekenden te verplichten in Duitsland naar werk te zoeken. Er zijn ook
geen wettelijke beperkingen voor de middelen die gemeenten kunnen
inzetten om mensen aan het werk te helpen, zoals loonkostensubsidie
of de inzet van re-integratiemiddelen voor omscholing.
• De grensprovincies verkennen welke kansen er voor het dossier
grensarbeid liggen in het kader van de derde tranche regeling
sectorplannen van het Ministerie van SZW die de overgang bevorderen van werk-naar-werk en van werkloosheid naar werk.
Verkennend onderzoek van het CPB naar grondprijzen in
grensregio’s
Conform mijn toezegging heb ik uw Kamer op 10 maart jl. geïnformeerd
(Kamerstuk 32 851 nr. 17) over de uitkomsten van het verkennende
onderzoek van het CPB naar de grondprijzen in grensregio’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 851, nr. 25

3

Controles bij grensoverschrijdende arbeid
Conform mijn toezegging heb ik met de Minister van SZW gesproken over
de administratieve controles van werknemers die af en toe in Duitsland
werken. Op 1 januari 2015 is in Duitsland de wet op het minimumloon van
kracht geworden. De invoering van deze wet is gepaard gegaan met een
groot aantal administratieve verplichtingen. Zo moeten ondernemers
voordat zij in Duitsland aan de slag gaan een melding doen bij de Duitse
douane («Zollamt»), en dienen zij loonstrookjes en arbeidscontracten in
de Duitse taal beschikbaar te hebben. In de komende periode zal ook
duidelijk worden hoe de Duitse wetgeving uitpakt voor het dienstenverkeer tussen Nederland en Duitsland.
Nederland hecht veel belang aan het goed functioneren van de interne
markt. Deze administratieve verplichtingen bij grensoverschrijdende
dienstverrichting vormen zonder meer een belemmering van het vrije
verkeer van diensten. Het kabinet volgt de situatie daarom op de voet. Er
zijn na het bekend worden van de wet op ambtelijk niveau (zowel via de
ambassade in Berlijn, als door de diverse betrokken departementen)
gesprekken hierover geweest met de Duitse autoriteiten. Daarbij is erop
aangedrongen om de administratieve procedures te vereenvoudigen,
bijvoorbeeld door deze waar mogelijk digitaal te laten verlopen.
Nederland heeft hierbij haar ervaring met de handhaving van het
Nederlandse minimumloon aangeboden. Uw Kamer zal voor de zomer
geïnformeerd worden over de stand van zaken.
Informatievoorziening over grensoverschrijdende arbeid voor
lokale overheden
Uit overleg met de VNG is gebleken dat er behoefte is aan versterking van
en meer bestaanszekerheid voor de bestaande grensinfopunten, die veelal
bij EUREGIO-kantoren staan. Ook een betere toegang tot en afstemming
met de backoffices van het Rijk is gewenst. Grensinfopunten bieden
momenteel frontoffice-advies voor grenspendelaars en hun werkgevers
en kunnen daarbij terugvallen voor specifieke vragen op de backoffice,
bestaande uit de belastingdienst, Bureau Duitse Zaken van de Sociale
Verzekeringsbank (SVB), het Finanzamt en de Deutsche Rentenversicherung. Afgesproken is dat de Ministeries van EZ en SZW in overleg
gaan met respectievelijk de Kamer van Koophandel, het UWV en de SVB
om daar waar mogelijk de verbinding met de grensinfopunten te
optimaliseren.
Verder vindt de VNG dat er op decentraal niveau een samenhangende
benadering moet komen op de thema’s informatievoorziening, arbeidsbemiddeling, aansluiting onderwijssystemen, aansluiting onderwijsarbeidsmarkt en grenseffecten. De VNG, EUREGIO’s en grensprovincies
bespreken in GROS-verband op welke wijze grensregio’s en grensgemeenten effectief het Rijk kunnen benaderen om voortvarend belemmeringen met buurlanden te agenderen en op te lossen.
Vervolg
Tijdens het Algemeen Overleg bedrijfsleven en innovatie van dinsdag
10 maart jl. (Kamerstuk 32 637, nr. 176) heb ik aangegeven dat er een
werkgroep grensoverschrijdende arbeid komt.
Deze werkgroep zal de huidige voorzieningen voor het stimuleren van
grensoverschrijdende arbeid inventariseren, de aanpak stroomlijnen en de
input van de grensregio’s hierin meenemen. Ik zal uw Kamer in mei over
de voortgang informeren.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 851, nr. 25

4