TER BESLISSING
Datum
11 december 2023

Aan

Staatssecretaris
Minister (CC)

Verzamelbrief bodem en ondergrond

Onze referentie
IENW-BSK-2023/365426
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Bodem, Ruimte en
Klimaatadaptatie
Bodem
Beslistermijn
28 december 2023
Bijlage(n)
2

Aanleiding
Informeren van de Tweede Kamer (TK) over de voortgang van diverse
onderwerpen op het gebied van bodem en ondergrond. Over een deel van de
onderwerpen moet de TK voor 1 januari 2024 geïnformeerd worden (kernpunten
1, 5 en 6).
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd bijgaande brief te verzenden aan de TK en akkoord te gaan
met de beleidsneutrale aanpassing van het Handelingskader PFAS (zie bijlage).
Kernpunten
Met de brief wordt de TK geïnformeerd over de volgende onderwerpen.
1. Ontwikkeling programma Bodem, Ondergrond en Grondwater
•
Dit programma geeft invulling aan afspraken uit de NOVI, de
Structuurvisie Ondergrond en de Kamerbrief over Water en Bodem
Sturend voor wat betreft bodem, ondergrond en grondwater.
•
In het Bestuurlijk Overleg Bodem van 5 juli 2023 hebben de overheden
afgesproken om het programma interbestuurlijk en interdepartementaal
uit te werken.
•
De brief kondigt aan dat de TK medio 2024 wordt geïnformeerd over de
eerste resultaten.
2. Stand van zaken bestuurlijke afspraken bodem en ondergrond
2023-2030
•
In december 2022 zijn de afspraken bekrachtigd door IenW, IPO, VNG en
UvW. Hier is de TK dezelfde maand over geïnformeerd.
•
De afspraken omvatten een samenwerkingsagenda, bodemherstel, kennis
en monitoring van VTH-bodemtaken.
•
De afgesproken acties zijn voortvarend opgepakt.
•
Er wordt gewerkt aan een meerjarige regeling specifieke uitkering bodem.
U bent hierover op 7 november 2023 nader geïnformeerd tijdens de Staf
Stas.
•
Er zijn pilots met regionale kennisnetwerken afgerond waarin ervaring is
opgedaan met de opbouw van regionale netwerken en er wordt gewerkt
aan een visie op lokale, regionale en nationale kennisinfrastructuren voor
de lange termijn.
Pagina 1 van 5

•

Vanwege het uitstel van de Omgevingswet (Ow) tot 2024 is de monitoring
om inzicht te krijgen in de daadwerkelijke inzet, opdracht en uitgaven van
de VTH-bodemtaken (vergunningverlening, toezicht en handhaving)
vertraagd. De komende periode zal dit opgepakt worden.

3. Aanvullende specifieke uitkeringen
•
Aanvullend op de tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023,
wordt aan een drietal projecten een specifieke uitkering verstrekt in 2023.
•
Het gaat om projecten die bijdragen aan kennisontwikkeling omtrent
innovatieve PFAS-saneringstechnieken, de aanpak van diffuus asbest en
de aanpak van grootschalige bodemverontreiniging met aan
drugsproductie gerelateerde stoffen.
•
Door deze specifieke uitkeringen worden decentrale overheden met een
taak als bevoegd gezag Wet bodembescherming (bodemsanering)
ondersteunt bij het uitvoeren van hun wettelijke taken.

Datum
11 december 2023
Onze referentie
IENW-BSK-2023/365426
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Bodem, Ruimte en
Klimaatadaptatie
Bodem
Aan
Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

4. Voortgang programma Versterking Kwalibo-stelsel
•
Op 6 juli 2023 (vorige verzamelbrief bodem en ondergrond) is de TK voor
het laatst geïnformeerd over de voortgang.
•
Het loket voor de interpretatie van normdocumenten is in november 2023
van start gegaan bij IPLO.
•
Deltares heeft het rapport over de risicosturingsanalyse opgeleverd. Het
wordt in januari 2024 gepubliceerd. Dit vormt de basis voor een gesprek
met de stakeholders over een betere werkwijze om risico’s te identificeren
en bespreken.
•
De Regeling bodemkwaliteit 2022 gaat in op 1 januari 2024. De
aanpassing vindt plaats vanwege de Omgevingswet. IenW zorgt met
schemabeheerders en certificerende instellingen voor nadere uitleg over
de nieuwe voorschriften.
5. Verankering Handelingskader PFAS in regelgeving
•
Het Handelingskader (HK) PFAS is een advies aan bevoegde gezagen voor
omgaan met toepassingen van PFAS-houdende grond of baggerspecie.
•
Overeenkomstig toezeggingen aan de Kamer is samen met de koepels
van medeoverheden onderzocht of en hoe het handelingskader in
regelgeving verankerd kan worden.
•
De uitkomst is dat de Kaderrichtlijn Water (KRW) geen ruimte lijkt te
bieden om de huidige toepassingswaarden voor PFAS uit het
handelingskader ongewijzigd over te nemen in de bodemregelgeving.
•
Om die reden wordt (voorlopig) afgezien van verankering en kunnen
bevoegde gezagen het handelingskader als advies blijven gebruiken en
waar nodig afwijken als lokaal maatwerk nodig is om aan de KRW te
voldoen.
•
Hierover wordt het gesprek gevoerd met andere lidstaten en de Europese
Commissie waarbij gezocht wordt naar mogelijke ruimte binnen de KRW.
Als deze er niet zou zijn wordt ingezet op aanpassing van de KRW op dit
punt.
•
Daarnaast is het handelingskader aangepast aan de Omgevingswet. Dit
wordt als bijlage meegestuurd naar de TK. Het gaat hier om een
beleidsneutrale aanpassing waarbij verwijzingen naar de huidige
regelgeving zijn gewijzigd in verwijzingen naar de Omgevingswet. Er is
geen aanleiding om de toepassingswaarden te wijzigen. Na verzending

Pagina 2 van 5

wordt het gewijzigde handelingskader ook op de site van IPLO worden
gepubliceerd. De wijzigingen van het handelingskader zijn afgestemd met
de koepels en informeel voorgelegd aan VNO-NCW.
6. Uitvoering motie-Haverkort
•
Met de motie-Haverkort wordt de regering verzocht te onderzoeken welke
mogelijkheden er zijn om de sanering van met PFAS-stoffen vervuilde
locaties met behulp van innovatieve technieken te versnellen en de
resultaten voor het eind van het jaar met de TK te delen. Dit onderzoek
loopt nog. U stelt de TK in het eerste kwartaal van 2024 te kunnen
informeren.

Datum
11 december 2023
Onze referentie
IENW-BSK-2023/365426
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Bodem, Ruimte en
Klimaatadaptatie
Bodem
Aan
Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

7. Algemene methodiek niet-genormeerde stoffen
•
In de brief meldt u een Algemene Methodiek voor Niet-genormeerde
Stoffen (AMNS) op te stellen, voor het (her)gebruik van grond en
baggerspecie. Dit is toegezegd in november 2020.
•
Het eerste element is signalering en monitoring. Doel van de signalering is
een beter beeld van schadelijke stoffen in de bodem. Het RIVM is bezig
met het opstellen van de offerte, om daarna zo snel als mogelijk de
opdracht te kunnen verlenen. U verwacht het rapport niet eerder dan het
derde kwartaal van 2025 aan de TK te verzenden.
•
Het tweede element is een Wegwijzer waarin een handelingsperspectief
wordt geboden bij het aantreffen van een niet-genormeerde stof. Deze
wordt gepubliceerd met het eindrapport. Dit jaar stemt u de Wegwijzer af
met de koepels en informeert u de sector.
•
De methodiek komt aan bod in het Impulsprogramma Chemische Stoffen.
Hiervoor verwijst u naar de brief van 18 oktober 2023.
8. Monitoring microplastics
•
U noemt het rapport van het RIVM uit juni 2022 waaruit blijkt dat
metingen van microplastics in de bodem niet beschikbaar zijn.
Mogelijkheden worden bekeken om de bodemmonsters voor de
bovengenoemde AMNS ook te gebruiken voor het meten van
microplastics.
9. Herijking bodemregelgeving
•
Op 19 april 2023 is de TK geïnformeerd over de herijking van de
bodemregelgeving in twee fasen. Doel is een solide toekomstbestendig
bodemstelsel.
•
De eerste fase is gestart met een opdracht aan het RIVM. Dit richt zich op
knelpunten bij toepassing van secundaire grond- en bouwstoffen, en
knelpunten en oplossingsrichtingen bij het hergebruik van grond en
baggerspecie. De resultaten worden verwacht in april 2024.
•
Daarnaast wordt een aantal knelpunten op het gebied van saneringen
opgepakt.
•
De uitkomsten van het bovengenoemde gesprek met de EC (Zie punt 5 in
deze nota) en de lidstaten worden afgewacht voor de aansluiting van de
bodemregelgeving op de KRW wordt onderzocht.
•
Voor het zomerreces 2024 worden beleidskeuzes gemaakt. Op basis van
deze zal vervolgens nader advies ingewonnen worden bij het RIVM over
de aanpassingen van de normen en toepassingsregels, en wordt een
aanpassing van de regelgeving en eventueel aanpalend beleid uitgewerkt.

Pagina 3 van 5

Naar verwachting kunnen de eerste aanpassingen eind 2025 in werking
treden. Verdere aanpassing kan, afhankelijk van aanvullend onderzoek,
stapsgewijs doorgevoerd worden.
10. Staalslakken
•
In de beleidsreactie op de signaalrapportage staalslakken van ILT is
toegezegd dat de kaders voor toepassing van secundaire bouwstoffen
opnieuw worden bekeken, als onderdeel van de bovengenoemde
herijking.
•
Ook is toegezegd met ODNL betere borging van toezicht en handhaving te
onderzoeken. U informeert de TK over de voortgang van het onderzoek. U
verwacht het medio 2024 af te ronden.
•
U meldt in de brief dat nog gewerkt wordt aan de toezegging aan het lid
Van Esch, tijdens het CD Leefomgeving van 17 mei 2023, over een
overzicht van toepassingen van staalslakken.

Datum
11 december 2023
Onze referentie
IENW-BSK-2023/365426
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Bodem, Ruimte en
Klimaatadaptatie
Bodem
Aan
Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

11. Resultaten bodemonderzoek dijk bij Reevediep
•
U heeft eerder Kamervragen beantwoord over de koeiensterfte bij de dijk
van het Reevediep. U gaf aan de TK nader te informeren over de
resultaten van het bodemonderzoek.
•
U meldt dat er geen verontreinigingen zijn aangetroffen in de toegepaste
grond daar. Dit sluit aan bij informatie die u eerder heeft gedeeld. De
resultaten zijn voorgelegd aan andere deskundigen, die het ontbreken van
een relatie tussen de gezondheidsproblemen van het vee en de gemeten
bodem- en waterkwaliteit bevestigen. De provincie Gelderland heeft de
boer en omwonenden geïnformeerd. Het rapport is aangeboden aan de
NVWA en opvraagbaar bij het Provincieloket.
12. Scenariostudie zand en grind
•
In de vorige verzamelbrief van 6 juli 2023 heeft u gecommuniceerd dat er
drie initiatieven zijn gestart in verband met de beperkte
vergunningsruimte voor winning van oppervlaktedelfstoffen.
•
De resultaten van de scenariostudie, het monitoringprogramma en de
gesprekken met provincies en bedrijfsleven worden begin 2024 met de TK
gedeeld. U wordt hierover nog geïnformeerd.
13. Polyacrylamide
•
In uw brief van 16 mei 2023 zijn toezeggingen gedaan over monitoring
van diepe plassen en het stimuleren van groene alternatieven van
polyacrylamide. De langjarige monitoring van diepe plassen wordt gestart
in 2024. Met RIVM, Deltares en Arcadis is overleg over de opzet. Wetsus
is bezig met onderzoek naar biobased alternatieven voor polyacrylamide
en met hen wordt gekeken naar het stimuleren van toepassen in diepe
plassen.
Krachtenveld
Deze brief is afgestemd met HBJZ, RWS en ILT.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.
Bijlagen

Pagina 4 van 5

Volgnummer

Naam

Informatie

2

Verzamelbrief bodem en
ondergrond

Informeren van de TK over de
voortgang op diverse
onderwerpen op het gebied van
bodem en ondergrond.

3

Aanpassing Handelingskader
Aangepast Handelingskader
PFAS ivm komst Omgevingswet voor PFAS in verband met
definitief versie 20 november
invoering Omgevingswet.
2023

Datum
11 december 2023
Onze referentie
IENW-BSK-2023/365426
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Bodem, Ruimte en
Klimaatadaptatie
Bodem
Aan
Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

Pagina 5 van 5