Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 240 IXA

Jaarverslag en slotwet Nationale Schuld 2011

Nr. 6

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 13 juni 2012
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de minister van Financiën over het Jaarverslag van Nationale Schuld
2011 (Kamerstuk 33 240 IXA, nr. 1).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 8 juni 2012.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Aptroot
De griffier van de commissie,
Berck

kst-33240-IXA-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 IXA, nr. 6

1

1
Hoe is het verloop van de schuld geweest sinds 1970 als percentage van
het BBP?
Het verloop van de EMU-schuld van de totale collectieve sector (incl.
decentrale overheden) is sinds 1970 conform onderstaande grafiek. In
1970 bedroeg de schuld 49,4% van het BBP. In 2011 bedroeg de schuld
65% van het BBP. In 1993 was de schuld als aandeel van BBP met 78,5%
het hoogst.
Grafiek. EMU-schuld als percentage van het BBP

Bron: CEP 20 maart 2012 (CPB)

2
Hoe is het verloop van de schuld geweest sinds 1970 in absolute zin?
Het verloop van de EMU-schuld van de collectieve sector (inclusief
decentrale overheden) is sinds 1970 conform onderstaande grafiek. Per
ultimo 2011 bedraagt de schuld € 393 mld. In 1970 bedroeg de
EMU-schuld 29 mld.

Bron: CPB en CBS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 IXA, nr. 6

2

3
In hoeverre is de nationale schuld verhoogd als gevolg van de redding
van banken?
Zie onderstaand overzicht van de per 31-12-2011 in banken geïnvesteerde
bedragen.
Stand 31-12-2011
Partij

Openstaande hoofdsom

ABN Amro Group N.V.
ASR Nederland N.V.1
RFS Holdings B.V.

Overbruggingskrediet
3 750 mln.
Hoofdsom
27 971 mln.
CT-1 securities
3 000 mln.
34 721 mln.

ING Group N.V.
direct effect op staatsschuld:

Naast het directe effect op de staatsschuld, hebben de interventies in
banken ook een indirect op de staatsschuld gehad, aangezien de Staat de
aankoopbedragen heeft moeten lenen. Over deze leningen betaalt de
Staat rente, hetgeen de schuld – partieel – verhoogt. Tegenover de extra
rentelasten staan ook opbrengsten uit interventies. Per saldo zijn (tot op
heden) de opbrengsten uit interventies hoger geweest dan de kosten (zie
Financieel Jaarverslag Rijk 2011, Bijlage 5).
4
De rentemeevaller bedraagt 1,4 miljard euro. Is de rentemeevaller volledig
ingezet ter aflossing van de staatsschuld, conform de rentemeevallerformule die is vastgesteld in de begrotingsregels?
Deze rentemeevaller is volledig ingezet ter verbetering van het EMU-saldo
en de EMU-schuld.
5
De toename van het aantal deelnemers aan het geïntegreerde middelenbeheer is met 17 lager dan geraamd. Leidt dit tot een bijstelling van
ambitie of beleid?
De toename van het aantal deelnemers is een streefwaarde en kan slechts
in beperkte mate beïnvloed worden door het ministerie van Financiën,
bijvoorbeeld via concrete wervingsactiviteiten onder de zogenaamde
vrijwillige deelnemers (m.n. onderwijsinstellingen). De keuze van scholen
om deel te nemen zal mede afhangen van onze (rente)condities die door
de markt worden bepaald. Voor de mutatie in de overige veelal verplichte
deelnemers zijn vooral externe factoren als de rentestand, wijzigingen in
wet- en regelgeving, fusies tussen bestaande deelnemers van belang.
Gegeven de hoge mate van externe factoren die de omvang van het
aantal deelnemers bepaalt, is mede in het kader van het verantwoord
begroten dan ook besloten om in vervolg niet meer afzonderlijk over dit
kengetal in de begroting te rapporteren. Dit neemt overigens niet weg dat
wij blijven streven naar zoveel mogelijk deelnemers.

1
NB verzekeraar ASR valt niet af te splitsen
van het aankoopbedrag in 2008.

6
Het financiële voordeel voor de publieke sector van geïntegreerd
middelenbeheer is hoger dan geraamd, terwijl het aantal deelnemers
lager is dan geraamd. Wat is de oorzaak van het hogere financiële
voordeel? Waar is de meevaller voor ingezet? Wat zou het financiële
voordeel zijn geweest wanneer de streefwaarde wel was bereikt? Op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 IXA, nr. 6

3

welke manier is de raming voor komende jaren bijgesteld als gevolg van
deze meevaller?
Het financieel voordeel van het geïntegreerd middelenbeheer is toegenomen, omdat er meer geleend is door publieke instellingen dan
geraamd. Aangezien de leningen van de instellingen die deelnemen aan
het schatkistbankieren gemiddeld genomen een langere rentevastperiode
kennen dan de staatsschuld ontstaan per saldo rente-inkomsten. Bedacht
dient te worden dat deze inkomsten als het ware een premie zijn voor het
hogere renterisico dat door de Staat wordt gelopen. Deze «meevaller» is
onderdeel van de rentebaten en maakt daarmee integraal onderdeel uit
van het saldo en wordt derhalve niet specifiek ingezet voor andere
doeleinden.
Daarnaast behalen de deelnemende instellingen voordeel als zij hun
financiering betrekken bij de Staat. Dit voordeel kunnen zij naar eigen
inzicht aanwenden. Ook behalen de deelnemers voordeel bij het
risico-arm uitzetten van middelen bij de Staat. Dit laatste laat zich slecht
kwantitatief duiden.
De vraag hoe dit voordeel was uitgepakt indien de streefwaarde wel was
bereikt valt alleen kwalitatief te beantwoorden. Uitgaande van een
normale rentestructuur neemt het voordeel toe naarmate er meer partijen
deelnemen. Verder is het effect vooral afhankelijk van de omvang van de
partij en de aard van zijn financiële behoefte (overtollige middelen
uitzetten of lenen). Tot slot merk ik op dat bij de berekening van het
financiële voordeel van de publieke sector een aantal (grove) veronderstellingen ten grondslag liggen. Hierdoor kan deze berekening niet meer
dan een benadering zijn. Om die reden is dan ook mede met het oog op
het proces Verantwoord Begroten besloten om hierover in de komende
jaren niet meer specifiek te rapporteren.
7
In hoeverre is de staatsschuld verlaagd als gevolg van de terugbetalingen
door banken die overheidssteun hebben ontvangen?
Zie onderstaande tabel.
Partij

Terugbetaling van hoofdsom

Vergoeding voor kapitaal:

ABN Amro Group N.V.
RFS Holdings B.V.

Overbruggingskrediet
(-) 825 mln.

ING Group N.V.

CT-1 securities
(-) 2 000 mln.
CT-1 securities
(-) 1 500 mln.
(-) 4 325 mln.

Rente op overbruggingskrediet:
(-) 169 mln.
Dividenden:
(-) 200 mln.
(-) 16 mln.
Repurchase fee:
(-) 1 000 mln.
Repurchase fee:
(-) 750 mln.
(-) 2 135 mln.

Aegon N.V.
Effect op staatsschuld:

In totaal hebben banken in 2011 voor 4,3 mld. aan hoofdsom terugbetaald
en heeft de Staat over het beschikbaar gestelde kapitaal een vergoeding
ontvangen van 2,1 mld. Het cumulatieve effect op de staatsschuld
bedraagt ca. 6,5 mld. Aangezien de Staat over het beschikbaar gestelde
kapitaal zelf ook rente heeft moeten betalen, is de netto schuldverlaging
iets kleiner.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 IXA, nr. 6

4