Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

291
Vragen van de leden Leijten (SP), Van Raan (PvdD) en Van der Lee
(GroenLinks) aan de Staatssecretaris van Financiën over de Advance Pricing
Agreements (APA)/Advance Tax Rulings (ATR)-praktijk (ingezonden
25 september 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 25 oktober
2017).
Vraag 1, 2, 3, 4, 5, 7, 10
Is het waar dat in informeel kapitaal-rulings de volgende kritische veronderstelling wordt opgenomen: «Aan Partij B is en wordt een juist en volledig
beeld gegeven van de activiteiten van Partij A. Aan de buitenlandse belastingautoriteiten is en wordt een juist en volledig beeld gegeven van de activiteiten van Partij A en van de fiscale behandeling daarvan in Nederland»?1
Klopt het dat in de kritische veronderstelling het woord «desgevraagd» niet
voorkomt? Waarom zegt u dan in uw antwoorden op vragen dat in een APA
een kritische veronderstelling wordt opgenomen dat belastingplichtige
desgevraagd een juist en volledig beeld moet geven aan de buitenlandse
belastingdienst van de activiteiten en de fiscale behandeling daarvan in
Nederland?
Hoe kan aan de kritische veronderstelling, dat aan de buitenlandse belastingautoriteiten een volledig beeld is gegeven, worden voldaan als de belastingplichtige niet uit eigen beweging de buitenlandse belastingautoriteiten
informeert? Kunt u uw antwoord toelichten?
Waaruit blijkt dat bedrijven niet verplicht zijn uit eigen beweging de buitenlandse belastingdienst te informeren, maar alleen als ze erom gevraagd
worden?
Klopt uw antwoord op eerdere Kamervragen dat een kritische veronderstelling niet inhoudt dat een belastingplichtige uit eigen beweging, in alle
gevallen, de buitenlandse belastingautoriteiten moet informeren of had
moeten informeren? Kunt u uw antwoord toelichten?
Klopt het dat het niet voldoen aan de kritische veronderstellingen die in
rulings worden opgenomen, leidt tot de beëindiging van de ruling? Kunt u
uw antwoord toelichten?

1

ah-tk-20172018-291
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2587

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Zijn de afgegeven rulings geldig als er niet voldaan wordt aan de voorwaarden, zelfs als de Belastingdienst niet ingrijpt op de overtreding?2 Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 1, 2, 3, 4, 5, 7, 10
Een APA is een civielrechtelijke overeenkomst waarvan de uitleg is voorbehouden aan partijen. In een APA, dus ook in een informeel kapitaal ruling,
wordt altijd als kritische veronderstelling opgenomen dat door de belastingplichtige aan de buitenlandse belastingautoriteiten een juist en volledig beeld
is en wordt gegeven van de activiteiten van de belastingplichtige en de
fiscale behandeling van die activiteiten in Nederland.
De informatie uit de APA of ATR die relevant is voor de belastingheffing in
het buitenland moet op een juiste wijze in de aangifte worden verwerkt.
Indien de buitenlandse autoriteiten daar om vragen dient bovendien de
fiscale behandeling in Nederland te worden uitgelegd.
Er wordt niet voldaan aan de kritische veronderstelling als de belastingplichtige op verzoek van de buitenlandse belastingdienst geen, onjuiste of
onvolledige informatie verstrekt. In dat geval eindigt de APA of ATR.
Vraag 6, 8
Hoe controleert de Belastingdienst of de kritische veronderstelling wordt
nagekomen?
Hoe vaak heeft het niet naleven van kritische veronderstellingen in de ruling
geleid tot beëindiging van de ruling?
Antwoord 6, 8
De controle aanpak van de Belastingdienst is beschreven in de notitie
Controleaanpak Belastingdienst.3 De afgifte van APA’s en ATR’s en het
toezicht op lopende APA’s en ATR’s is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de bevoegde lokale inspecteurs en het APA/ATR-team. De Belastingdienst
hanteert hierbij een risicogerichte benadering. Bij het toezicht op verrekenprijsproblematiek (APA’s) speelt bovendien de coördinatiegroep verrekenprijzen (CGVP) een coördinerende rol. Om het toezicht op dienstverleningslichamen en de daaraan gestelde substance eisen te intensiveren heeft het kabinet
in 2013 besloten extra capaciteit ter beschikking te stellen. Daarnaast is in
2015 besloten om extra specialisten in te zetten om te toetsen of de feiten en
omstandigheden die ten grondslag liggen aan de zekerheid vooraf zich nog
steeds voordoen.4 Indien niet voldaan wordt aan de substance-eisen wordt
hierover informatie uitgewisseld met het buitenland en indien er sprake is
van een relevante wijziging in de feiten en omstandigheden die ten grondslag
liggen aan de zekerheid vooraf, vervalt de zekerheid vooraf of wordt deze
aangepast.
In 2016 zijn 19 lopende ATR’s en 40 lopende APA’s gecontroleerd. Ten aanzien
van de APA’s hebben in één geval gewijzigde omstandigheden aanleiding
gegeven tot nader overleg. Het onderzoek van de lopende ATR’s heeft in drie
gevallen geleid tot het niet langer van kracht zijn van de vaststellingsovereenkomst ATR. In één geval bleek de belastingplichtige rechtspersoon geliquideerd te zijn. In een tweede geval bleek de investering waarvoor een ATR
was afgegeven niet door te zijn gegaan. In een derde geval bleek de ATR te
zijn vervallen omdat geconstateerd is dat de aan de overeenkomst ten
grondslag liggende feiten en omstandigheden anders waren dan verondersteld bij de afgifte van de ATR.
Vraag 9
Is Nederland wel eens door een buitenlandse belastingdienst verzocht om
een ruling te beëindigen, omdat de multinational – bijvoorbeeld via het
gebruik van informeel kapitaal – evident te weinig belasting betaalde over de
gemaakte winst?

2

https://www.trouw.nl/home/deals-die-de-fiscus-met-buitenlandse-bedrijven-sloot-zijn-mogelijkongeldig~a7b027c8/
3
https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/
aangifte_betalen_en_toezicht/toezicht/handhaving_en_controle/controleaanpak_belastingdienst
4
Kamerstukken II, 2015/16, 25 087, nr. 113

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 9
Bij de Belastingdienst zijn geen gevallen aangetroffen waarin een buitenlandse belastingdienst heeft verzocht om de beëindiging van een APA of een
ATR. APA’s en ATR’s worden afgegeven met inachtneming van wet, beleid, en
jurisprudentie. In een APA met een informeel kapitaal element wordt op basis
van het arm’s length beginsel en de jurisprudentie van de Nederlandse Hoge
Raad een zakelijke beloning vastgesteld voor de in Nederland uitgeoefende
activiteiten, gelopen risico’s en gebruikte activa. Informeel kapitaal rulings
leiden dan ook niet tot te weinig belastingheffing in Nederland. Andere
landen stellen de belastbare winst en de aldaar verschuldigde belasting
zelfstandig vast op basis van de aldaar geldende wet- en regelgeving.
Inmiddels worden alle grensoverschrijdende rulings met het buitenland
uitgewisseld. Hierdoor beschikken buitenlandse autoriteiten over voldoende
informatie om hun eigen nationale belastingwetten toe te passen.
Vraag 11, 12
Met welke argumenten heeft de Europese Commissie de Belgische praktijk
van informeel kapitaal als staatssteun bestempeld?
Kunt u per argument van de Europese Commissie aangeven hoe deze al dan
niet relevant is voor de Nederlandse praktijk met informeel kapitaal?
Antwoord 11, 12
De Europese Commissie is, zo blijkt uit haar besluit van 11 januari 2016 van
mening dat de Belgische «rulingregeling overwinstbelasting» verboden
staatssteun inhoudt.5 De Belgische staat en een aantal bedrijven heeft tegen
dit oordeel van de Europese Commissie beroep ingesteld. De beroepsprocedure loopt momenteel nog en er is derhalve nog geen uitsluitsel over het al
of niet aanwezig zijn van staatssteun. Lopende deze beroepzaak ga ik niet in
op de wezenlijke verschillen tussen de Nederlandse en de Belgische wet- en
regelgeving op dit punt.
Vraag 13
Kunt u alsnog de vraag beantwoorden waarom het afgeven van rulings
waarin informeel kapitaal toegepast werd eind jaren tachtig is geschorst en
waarom die schorsing in 1995 is opgeheven?
Antwoord 13
Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 31 augustus 2017 zijn de door de
Hoge Raad gewezen arresten van 8 juli 1986 (BNB 1986/293 t/m 297)
aanleiding geweest om de afgifte van informeel kapitaal rulings te schorsen.
Op basis van die arresten rees namelijk de vraag of het voor een informeel
kapitaal ruling waarbij een buitenlandse vennootschap betrokken is,
noodzakelijk is dat het voordeel aldaar daadwerkelijk tot de winst wordt
gerekend. Een analyse van deze arresten heeft geleid tot de conclusie dat dit
niet het geval is. Op basis hiervan is de schorsing opgeheven en is de afgifte
van informeel kapitaalrulings hervat in lijn met het arrest van de Hoge Raad
van 31 mei 1978 (BNB1978/252). Ik heb de analyse niet terug kunnen vinden
in de bestanden. De uitkomst van de analyse is destijds met uw Kamer
gedeeld. Uit het arrest van de Hoge Raad van 17 december 2004 (BNB
2005/169) kan overigens worden afgeleid dat de uitkomst van de destijds
uitgevoerde analyse juist is.
Vraag 14
Waarom antwoordt u dat u niet in staat bent een totaaloverzicht te geven van
alle situaties waarin een hybride entiteit een rol speelt? Kunt u een overzicht
geven van situaties die bij u bekend zij waarin hybride entiteiten een rol
spelen?

5

Zaaknummer SA.37667 (Excess profit tax ruling system Belgium). De volledige uitspraak is te
benaderen via de link: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases/256735/
256735_1748546_184_9.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 14
Hybride entiteiten kunnen voorkomen in zeer veel verschillende grensoverschrijdende situaties, omdat sprake is van twee verschillende rechtsstelsels
die een entiteit of samenwerkingsverband elk op basis van de daar geldende
wet- en regelgeving kwalificeren. In het besluit van 11 december 2009, nr.
CPP2009/519 is een niet limitatieve lijst opgenomen van een groot aantal
(grofweg 200 typen) buitenlandse lichamen en samenwerkingsverbanden
waarvoor een indicatie is gegeven van de Nederlandse fiscale kwalificatie. Dit
is echter nadrukkelijk indicatief van aard, omdat altijd dient te worden
getoetst op basis van de specifieke factoren van het geval. De omvang van de
indicatieve lijst laat zien dat bij een groot aantal verschillende rechtsvormen
eventueel sprake zou kunnen zijn van een hybride entiteit. De Belastingdienst
houdt niet apart bij in welke situaties een hybride entiteit een rol speelt. Ik
ben dan ook niet in staat om het gevraagde totaaloverzicht te geven.
Vraag 15
Wordt in een ruling waarbij sprake is van een informeel kapitaal per
transactie een «arm’s length» prijs vastgesteld? Wordt per transactie de
omvang van de storting van informeel kapitaal bepaald?
Antwoord 15
Er kunnen zich verschillende situaties van informeel kapitaal voordoen. In
sommige situaties kan de prijs en het informeel kapitaal per transactie
worden vastgesteld. Hiervan is bijvoorbeeld sprake bij het verstrekken van
een renteloze lening of het overdragen van een activum tegen een onzakelijk
lage prijs. In andere situaties is dat niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat sprake
is van een groot aantal vergelijkbare transacties en dient het vaststellen van
informeel kapitaal op een geaggregeerde wijze of indirecte wijze te geschieden.6
Vraag 16
Kunt u uitleggen hoe wordt vastgesteld aan welke landen informatie over de
ruling moet worden uitgewisseld en welke informatie moet worden uitgewisseld, bij de afgifte van een ruling waarin sprake is van de toepassing van
informeel kapitaal en de winst volgens de «transactional net margin method»
is vastgesteld?
Antwoord 16
In OESO-verband moet informatie over informeel kapitaal situaties, met of
zonder zekerheid vooraf, al dan niet volgens de «transactional net margin
method», worden uitgewisseld met belastingdiensten van alle landen waar
zich verbonden lichamen bevinden waarmee de belastingplichtige onzakelijk
handelt. Daarnaast wordt informatie over deze APA’s uitgewisseld met het
land waarin de directe aandeelhouder en de uiteindelijke moedermaatschappij van het concern zich bevinden. In EU-verband wordt informatie over alle
uit te wisselen rulings opgeslagen in een centrale database welke toegankelijk
is voor alle Europese lidstaten.
Vraag 17
Hoe verloopt de informatie-uitwisseling in een situatie waarin sprake is van
informeel kapitaal zonder ruling en de prijs volgens de «transactional net
margin method» is bepaald?
Antwoord 17
In OESO verband is afgesproken om toepassing van informeel kapitaal ook
uit te wisselen als er geen ruling is afgegeven. Om in deze situaties te kunnen
constateren dat er sprake is van informeel kapitaal, en om de voor uitwisseling benodigde gegevens te verkrijgen, zijn de vragen hieromtrent in de
aangifte vennootschapsbelasting aangepast en uitgebreid. De verdere
uitwisseling gaat identiek aan de gevallen met ruling. Dit geldt voor alle
informeel kapitaal situaties, dus inclusief de situaties waarin de zakelijke

6

Zie ook paragraaf 2.2. van het verrekenprijsbesluit, Besluit van 14 november 2013, nr. IFZ
2013/183M.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4

beloning voor de in Nederland verrichte activiteiten is gebaseerd op basis
van de «transactional net margin method».
Vraag 18
Hoeveel andere OESO-landen kennen een praktijk waarbij winsten eenzijdig
naar beneden worden bijgesteld? Hoeveel OESO-landen geven hierover
rulings af?
Antwoord 18
Alle lidstaten van de OESO onderschrijven de via consensus tot stand
gekomen Transfer Pricing Guidelines. Hierin wordt het beginsel uitgewerkt
dat transacties tussen verbonden vennootschappen geacht worden plaats te
vinden tegen prijzen en onder voorwaarden die derde partijen in dezelfde
omstandigheden ook overeen zouden komen. Dat kan tot prijs- en winstaanpassingen naar boven of naar beneden leiden. Hoeveel landen een neerwaartse aanpassing in aanmerking nemen is mij niet bekend.
In het kader van het OESO Forum on Harmful Tax Practices zijn dergelijke
zogenoemde «downward adjustments» aan de orde geweest. Uit het BEPS
Rapport over actie 5 blijkt dat het Nederlandse informeel kapitaal leerstuk in
lijn is met beginselen van internationale belastingheffing.7 Wel wordt
opgemerkt dat transparantie hierbij belangrijk is. Daarom is afgesproken dat
informatie over rulings hierover uitgewisseld zullen worden. Welke landen
dergelijke rulings afgeven is mij niet bekend.
Vraag 19
Kunt u een inschatting maken van de totale waarde die is gemoeid met de
informeel kapitaal-rulingpraktijk en dat grafisch weergeven voor de periode
1995 tot heden?
Antwoord 19
Sinds de invoering van de APA-/ATR-praktijk is bij het registeren van
aangevraagde en toegewezen APA’s het aantal rulings met een informeel
kapitaalelement niet systematisch bijgehouden. Ik ben om deze reden dan
ook niet in staat inzicht te geven in aantallen afgegeven informeel kapitaal
rulings en de totale waarde die daarmee gemoeid is. In mijn brief van 14 april
heb ik aangegeven dat uit ervaring van het APA-/ATR-team blijkt dat een
beperkt percentage van de afgegeven APA’s een informeel kapitaalelement
bevat.8

7

http://www.oecd.org/tax/countering-harmful-tax-practices-more-effectively-taking-into-accounttransparency-and-substance-action-5-2015-final-report-9789264241190-en.htm § 113-16.
8
Kamerstukken II, 2016–2017, 25 087, nr. 150, p. 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

5