Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1307

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2011
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 22 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 01: Verordening Gezondheid voor groei 2014–2020 (Kamerstuk
22 112, nr. 1294)
Fiche 02: Mededeling dubbele belasting (Kamerstuk 22 112, nr. 1295)
Fiche 03: Aanpassing rente- royaltyrichtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 1296)
Fiche 04: Mededeling totaalaanpak van migratie en mobiliteit (Kamerstuk
22 112, nr. 1297)
Fiche 05: Verordening kredietbeoordelaars (Kamerstuk 22 112, nr. 1298)
Fiche 06: Mededeling actieplan tegen het toenemend gevaar van
antimicrobiële Resistentie (Kamerstuk 22 112, nr. 1299)
Fiche 07: Verordeningen Asiel- en Migratiefonds en Intern Veiligheidsfonds (2014–2020) (Kamerstuk 22 112, nr. 1300)
Fiche 08: Verordening Rechten en Burgerschap Programma (Kamerstuk
22 112, nr. 1301)
Fiche 09: Verordening Programma Justitie voor de periode 2014–2020
(Kamerstuk 22 112, nr. 1302)
Fiche 10: Verordening beheerplan haring ten westen van Schotland
(Kamerstuk 22 112, nr. 1303)
Fiche 11: Stroomlijningspakket richtlijnen voor producten (Kamerstuk
22 112, nr. 1304)
Fiche 12: Verordening en richtlijn op het terrein van accountancy
(Kamerstuk 22 112, nr. 1305)
Fiche 13: Mededeling ontwikkeling maritieme strategie voor de Atlantische Oceaan (Kamerstuk 22 112, nr. 1306)
Fiche 14: Verordening EU ondersteuning van ontmanteling van nucleaire
installaties in Bulgarije, Litouwen en Slowakije
Fiche 15: Mededeling «stress tests» van kerncentrales in de Europese Unie
(Kamerstuk 22 112, nr. 1308)

kst-22112-1307
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1307

1

Fiche 16: Verordening verbod op ontvinnen van haaien (Kamerstuk 22 112,
nr. 1309)
Fiche 17: Mededeling en verordeningen Horizon 2020 – kaderprogramma
voor onderzoek en innovatie (Kamerstuk 22 112, nr. 1310)
Fiche 18: Verordeningen aanpassing bezoldiging en pensioenbijdrage
personeel van de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 1311)
Fiche 19: Mededeling aardobservatie «Global Monitoring for Environment
and Security (GMES)» (Kamerstuk 22 112, nr. 1312)
Fiche 20: Financieringsvoorstel Europees Ontwikkelingsfonds (2014–2020)
(Kamerstuk 22 112, nr. 1313)
Fiche 21: Verordening Creatief Europa (Kamerstuk 22 112, nr. 1314)
Fiche 22: Mededeling inzake versterkte solidariteit binnen de EU op het
gebied van asiel (Kamerstuk 22 112, nr. 1315)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1307

2

Fiche: Verordening EU ondersteuning van ontmanteling van
nucleaire installaties in Bulgarije, Litouwen en Slowakije
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Verordening van de Raad betreffende steun van de Unie aan
de bijstandprogramma’s voor de ontmanteling van nucleaire installaties in
Bulgarije, Litouwen en Slowakije
Datum Commissiedocument: 24 november 2011
Nr. Commissiedocument: COM (2011) 783
Prelex:
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=COM:2011:0783:FIN:NL:PDF
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board:
Niet bekend
Behandelingstraject Raad: Kader is Euratom, behandeling in Energieraad
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie
(EURATOM), en met name artikel 203.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Gekwalificeerde meerderheid in de Raad, na raadpleging van het
Europees Parlement.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Er wordt geen comitologieprocedure voorgesteld.
2. Samenvatting BNC-fiche
– Korte inhoud voorstel
De richtlijn legt de financiële ondersteuning vast aan de lidstaten
Bulgarije, Litouwen en Slowakije met betrekking tot de verdere ontmanteling van de kernenergiecentrales Kozloduy units 1 t/m 4, Ignalina units 1
en 2 en Bohunice V1 units 1 en 2. Het gaat hierbij om een bedrag van
bijna 553 mln euro in lopende prijzen voor de jaren 2014 tot 2017 (voor
Litouwen en Slowakije) en van 2014 tot 2020 (Bulgarije). Dit betreft een
voortzetting van de huidige financiële ondersteuning voor de ontmanteling van deze reactoren.
Sluiting en ontmanteling van de reactoren is bij toetreding tot de EU
vastgelegd.
Het voorgestelde bedrag moet leiden tot een dusdanig vergevorderde en
irreversibele staat van ontmanteling dat herstart van de kernenergiecentrales niet meer mogelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1307

3

– Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De Commissie baseert de bevoegdheid op artikel 203 van het Euratom
verdrag. Dit lijkt de juiste bevoegdheid. Omdat het een exclusieve
bevoegdheid van Euratom betreft, is het subsidiariteitsbeginsel niet van
toepassing. Proportionaliteitsoordeel: Inhoudelijk positief
– Implicaties/risico’s/kansen
Inhoudelijk zijn er geen benoembare implicaties/risico’s/kansen.
– Nederlandse positie en eventuele acties
Nederland staat positief tegenover het voorstel. Het is uit het oogpunt van
veiligheid van belang dat desbetreffende reactoren zo ver worden
ontmanteld dat een herstart in de toekomst niet meer mogelijk is.
Besluitvorming over de omvang van de voorgestelde financiële steun
dient echter niet vooruit te lopen op integrale besluitvorming over het EU
Meerjarig Financieel Kader 2014–2020.
3. Samenvatting voorstel
– Inhoud voorstel
De Commissie stelt voor om bijna 553 mln euro uit te geven aan verdere
EU ondersteuning voor de al lopende ontmantelingprogramma’s in
Bulgarije, Litouwen en Slowakije. Deze nieuwe financiële ondersteuning is
bedoeld om bij te dragen aan een verdere veilige ontmanteling van de
kernenergiecentrales Kozloduy units 1 t/m 4, Ignalina units 1 en 2 en
Bohunice units 1 en 2. Het is de bedoeling dat met behulp van deze
fondsen de genoemde centrales in een irreversibele staat van ontmanteling komen, herstart niet meer mogelijk is en dat daarbij de belangrijkste
stralingsbronnen worden geëlimineerd. Het voorstel voorziet voor
Bulgarije 208 mln euro tot 2020, voor Litouwen 229 mln euro tot 2017 en
voor Slowakije 114 mln euro tot 2017.
Om in aanmerking te komen voor financiële ondersteuning moeten de
drie lidstaten aan de volgende condities voldoen:
– De EU regelgeving voor nucleaire veiligheid en management van
radioactief afval volledig implementeren op 1 januari 2014;
– Een wettelijk kader creëren om nationale financiële middelen te
genereren opdat de ontmanteling voltooid kan worden. Op deze wijze
kunnen de lidstaten in de toekomst hun financiële verantwoordelijkheden op dit gebied overnemen;
– De bijgestelde ontmantelingsplannen moeten naar de Commissie
worden gestuurd. Deze zijn de basis voor het monitoringsproces van
de Europese Unie.
Bij toetreding tot de EU, hebben deze drie landen zich verplicht om de
genoemde kernenergiecentrales te sluiten en te ontmantelen. Ondertussen zijn de centrales weliswaar gesloten maar de ontmanteling is nog
niet zo ver doorgevoerd dat een irreversibele toestand is bereikt.
De EU heeft zichzelf destijds gecommitteerd tot financiële ondersteuning
bij de ontmanteling als teken van Europese solidariteit. De voorgestelde
553 mln euro komt bovenop de al eerder toegezegde fondsen. De totale
financiële ondersteuning van de EU aan de drie lidstaten t/m 2013 komt
op al op 2 847,8 mln euro (1 367 mln euro voor Litouwen, 613 mln euro
voor Slowakije, 867,8 mln euro voor Bulgarije).
– Impact assessment Commissie
Er is een impact assessment gemaakt voor de volgende drie opties:
– geen verdere EU ondersteuning na 2013;
– een voortzetting van de bestaande ondersteuning inclusief maatregelen voor de energiesector;
– een voortzetting van EU ondersteuning maar dan alleen voor
ontmanteling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1307

4

De impact assessment heeft aangetoond dat alleen de derde optie leidt tot
ontmanteling waarbij een irreversibele toestand wordt bereikt, terwijl
tegelijkertijd de transitie tot een volledige financiering van de ontmanteling door de lidstaat zelf wordt ondersteund. Bulgarije, Litouwen en
Slowakije schatten de benodigde kosten overigens hoger in dan de
Commissie en stellen over onvoldoende aanvullende financiële middelen
voor ontmanteling te beschikken.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
De Commissie baseert deze bevoegdheid van de EU op artikel 203 van het
Euratom verdrag.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Subsidiariteitsoordeel: niet van toepassing
Het voorstel is strikt genomen niet onderworpen aan de subsidiariteitstoets. Nederland heeft geen bezwaar tegen ondersteuning op EU-niveau
mede uit oogpunt van veiligheidoverwegingen.
Proportionaliteitsoordeel: positief
De Commissie is van oordeel dat deze financiering van belang is om
voortgang te boeken met de ontmanteling van deze reactoren tot een
irreversibele toestand. Uit het oogpunt van bescherming van mens en
milieu tegen de effecten van straling is voortgang bij de ontmanteling
gewenst. Nederland kan zich hier in vinden, zonder daarbij vooruit te
lopen op de hoogte van de financiële steun.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: Niet van toepassing
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
–

–
–
–

Consequenties EU-begroting
Het totale bedrag wat voor de drie landen in de periode 2014–2020
moet worden gevonden is 552 947 mln euro in lopende prijzen. Op
basis van de BNI-sleutel voor de EU-afdrachten komt dit neer op een
bedrag van 27,6 mln euro voor Nederland.
Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden: geen
Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en
burger: geen
Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger: geen

6. Implicaties juridisch
–

–

–

Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo):
Geen
Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid: Geen
Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling: Geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1307

5

7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid: Geen implicaties voor Nederland
b) Handhaafbaarheid: Geen implicaties voor Nederland
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen
9. Nederlandse positie
Nederland is het inhoudelijk eens met het voorstel van de Commissie. Het
betreft hier oude «Sovjet» reactoren, waarvan bij de toetreding tot de EU
is afgesproken dat ze gesloten en ontmanteld moeten worden. De
desbetreffende lidstaten kunnen de ontmanteling zelf niet opbrengen
maar sluiting van deze centrales is uit het oogpunt van veiligheid en
gezien de mogelijke grensoverschrijdende effecten in geval van een
nucleaire ramp van belang. Tot en met 2013 heeft de Europese Unie al
2848 mln euro bijgedragen aan de ontmanteling.
De sluiting van de kernenergiecentrales maakt Litouwen, Slowakije en
Bulgarije voor een deel afhankelijk van import van buitenlandse energie.
Tijdens de gascrisis van 2009 waren de gevolgen hiervan in deze landen
dan ook goed merkbaar. Toch werden de al gesloten kernenergiecentrales
toen niet opnieuw opgestart hoewel deze intentie op politiek niveau wel
degelijk werd en wordt geuit. Heropening van deze oude en relatief
gevaarlijke kerncentrales (bijvoorbeeld om elektriciteitstekorten op te
vangen) is dus, hoewel in strijd met de toetredingsafspraken nog niet
geheel uit te sluiten. De mogelijkheid blijft daarmee aanwezig dat
Duitsland zijn kerncentrales sluit en dat oude onveilige kerncentrales in de
genoemde lidstaten opnieuw in gebruik worden genomen om tekorten op
te vangen. Uit het oogpunt van veiligheid is het daarom nu van belang dat
deze kernenergiecentrales zover worden ontmanteld dat een onomkeerbare staat wordt bereikt waarbij herstart niet meer mogelijk is.
Relatie met het MFK
De genoemde bedragen in het voorstel van de Commissie zijn onderdeel
van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2014–2020. Het kabinet hecht
eraan dat bij de bespreking van dit voorstel niet vooruit wordt gelopen op
de integrale besluitvorming betreffende het MFK. De beleidsmatige inzet
van Nederland bij de ondersteuning door de EU bij de ontmanteling van
de genoemde nucleaire installaties zal ondersteunend moeten zijn aan de
Nederlandse inzet in de MFK-onderhandelingen. De Nederlandse inzet in
de MFK-onderhandelingen is een substantiële vermindering van de
Nederlandse afdrachten aan de EU en een hervormde begroting die is
toegespitst op de prioriteiten van dit decennium. Binnen dit kader blijft
vanzelfsprekend de ruimte bestaan om op de inhoud actief in te spelen op
het verloop van de onderhandelingen over voorliggend voorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1307

6