Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

810
Vragen van de leden Van der Staaij (SGP), Van Helvert (CDA) en Ten
Broeke (VVD) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de implementatie
van het vredesakkoord in Colombia (ingezonden 6 december 2017).
Antwoord van Minister Zijlstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 29 december
2017).
Vraag 1
Kent u het bericht «Vrede dreigt Colombia te ontvallen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt de informatie dat een jaar na de ondertekening van het vredesakkoord
er nog weinig is terechtgekomen van de implementatie van het akkoord en
dat in grote delen van het land geweld en mensenrechtenschendingen nog
steeds veel voorkomen?
Antwoord 2
De zorgen die in het artikel worden geuit zijn de Nederlandse regering
bekend. De uitvoering van het vredesakkoord is een complexe uitdaging voor
Colombia, die niet zonder problemen verloopt. De internationale gemeenschap is nauw betrokken bij de uitvoering van het vredesakkoord en is
bezorgd over het tempo van de implementatie, de toename van geweld in
delen van het land en de mensenrechtenschendingen waar met name
mensenrechtenverdedigers en lokale leiders het slachtoffer van worden. Dit
blijkt ook uit het persbericht dat de VN Veiligheidsraad op 30 november jl.
uitbracht.
Een jaar na de start van de uitvoering van het vredesakkoord laat de
implementatie daarvan een gemengd beeld zien. Enerzijds zijn de demobilisatie en ontwapening van de FARC voorspoedig verlopen en is de algemene
veiligheidssituatie in Colombia verbeterd. Anderzijds gaat het geweld in delen
van het land verder, vanwege de aanwezigheid van andere gewapende
groeperingen. In sommige gebieden is het geweld na de demobilisatie van de
FARC toegenomen. Mensenrechtenverdedigers, lokale leiders, slachtoffers

1

ah-tk-20172018-810
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

«Vrede dreigt Colombia te ontvallen,» Trouw, 27 november 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

van het conflict en diegenen die proberen langs juridische weg hun land
terug te krijgen, lopen in deze regio’s vaak groot gevaar. De transformatie van
deze gebieden is een proces van lange adem en vraagt om een integrale
aanpak, gericht op vestiging van het overheidsgezag, sociaaleconomische
ontwikkeling en bescherming van mensenrechtenverdedigers en lokale
leiders. De Nederlandse regering is er echter van overtuigd dat Colombia op
de juiste weg is en dat met het vredesakkoord met de FARC een onomkeerbare stap is gezet. Het vredesproces in Colombia zal nog verder bestendigd
worden wanneer ook de onderhandelingen tussen Colombiaanse regering en
ELN tot resultaat zullen leiden.
Vraag 3
Klopt het dat andere gewapende groeperingen, zoals ELN, het ontstane
machtsvacuüm gebruiken om hun eigen macht uit te breiden en illegale
activiteiten te ontplooien?
Antwoord 3
Het is juist dat de Colombiaanse autoriteiten in diverse delen van het land
nog niet in staat zijn gebleken het geweld te beëindigen en veiligheid te
garanderen. Dit geldt ook voor een aantal van de gebieden waar de FARC tot
voor kort territoriale controle uitoefende en waar na hun demobilisatie een
machtsvacuüm ontstond. Dit vacuüm wordt in sommige gebieden opgevuld
door andere gewapende groeperingen, waaronder neo-paramilitaire
bewegingen, criminele bendes en de ELN (Ejército de Liberación Nacional),
o.a. in delen van de departementen Chocó, Cauca en Nariño. Deze gebieden
hebben veelal te kampen met cocaproductie, drugshandel en illegale
mijnbouw. Dit vereist van de Colombiaanse overheid meer aandacht en met
name effectieve inzet. Samen met andere internationale actoren blijft
Nederland de Colombiaanse regering wijzen op de ontwikkelingen die een
bedreiging vormen voor de implementatie van, en het vertrouwen in, het
vredesakkoord en daarmee het bereiken van duurzame vrede in Colombia.
Vraag 4, 5
Op welke wijze levert het Nederlandse buitenlandbeleid een bijdrage aan de
uitvoering van het vredesakkoord, en daarmee aan stabiliteit, veiligheid en
vrede in Colombia?
Welke initiatieven voor de uitvoering van het vredesakkoord in Colombia
behoeven in het bijzonder politieke dan wel financiële ondersteuning?
Antwoord 4, 5
Het Nederlandse beleid ten aanzien van Colombia richt zich op vrede,
veiligheid, democratisering, mensenrechten, duurzame economische
ontwikkeling en handel. Nederland verleent politieke en financiële steun aan
de implementatie van het vredesakkoord met de FARC, o.a. door middel van
de volgende initiatieven:
• Bijdrage ad 3 miljoen euro aan het EU Trust Fund (2017–2021), gericht op
de implementatie van rurale hervormingen. Nederland speelt een actieve
rol in het Operationeel Comité van dit Fonds.
• Bijdrage ad 3 miljoen euro (2017–2019) aan de missie van de Organisatie
van Amerikaanse Staten, OAS (MAPP/OAS), die de veiligheidssituatie
monitort, ook in de gebieden waar de Colombiaanse overheid niet of
nauwelijks gezag uitoefent. De missie is een belangrijk adviseur van de
Colombiaanse regering.
• Bijdrage ad 1,5 miljoen euro ten behoeve van landregistratie-project,
uitgevoerd door het Nederlands Kadaster in de gemeenten San José de
Apartadó (Antioquia) en Vistahermosa (Meta). Deze pilot levert een
bijdrage aan de verbetering van het landadministratiesysteem in
Colombia en de formalisering van het landbezit, waardoor kleine boeren
rechtszekerheid verkrijgen en toegang tot krediet. Hiertoe sloten de
ambassade te Bogotá en het Nederlands Kadaster in december 2016 een
MoU met het Agencia Nacional de Tierras dat verantwoordelijk is voor het
implementeren van de afspraken over landregistratie uit het vredesakkoord.
• «Transitional justice»: Financiering van initiatieven van het maatschappelijk middenveld en van de Colombiaanse instituties (in oprichting) die de
participatie van slachtoffers in alle instrumenten van de «transitional

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

justice» – waaronder de Speciale Jurisdictie voor de Vrede, de Waarheidscommissie en de Eenheid ter Opsporing van Vermiste Personen – moeten
garanderen. Op dit moment vindt overleg plaats hoe deze bijdragen (in
totaal 2,5 miljoen euro Nederlandse bijdrage) het beste vorm kunnen
krijgen.
• Daarnaast draagt Nederland bij aan de ontmijningsactiviteiten van Halo
Trust in vier gemeenten in Cauca en Valle de Cauca, het programma van
NIMD in Colombia m.b.t. versterking van de partijdemocratie en de
transitie van de FARC naar politieke partij, en de activiteiten in het kader
van het Nationaal Actieplan 1325 voor Vrouwen, Vrede en Veiligheid.
• Vanuit het Mensenrechtenfonds (600.000 euro per jaar) worden diverse
Nederlandse en Colombiaanse organisaties ondersteund die beogen de
mensenrechtensituatie in Colombia te verbeteren. Binnen dit fonds ligt
een bijzondere focus op versterking van de positie van mensenrechtenverdedigers.
• Tevens neemt de Nederlandse ambassadeur te Bogotá deel aan het
initiatief «Embajadores con Defensores», waarbij diverse ambassadeurs
naar gebieden gaan waar mensenrechtenverdedigers en lokale leiders
onder druk staan. Op deze wijze wordt aandacht gevraagd voor hun
positie en veiligheid.
Naast het vredesakkoord met FARC levert Nederland een bijdrage aan de
vredesonderhandelingen tussen de Colombiaanse regering en guerilla-groep
ELN. Nederland is lid van de steungroep – samen met Duitsland, Zweden,
Zwitserland en Italië – die ondersteuning biedt aan de onderhandelingstafel.
Vraag 6
Hoe kan Nederland de inzet voor een effectieve uitvoering van het vredesakkoord versterken, met name wat betreft de bescherming van mensenrechten
en het stimuleren van economische ontwikkeling?
Antwoord 6
Nederland is een belangrijke partner van Colombia in het vredesproces en
vaart een constructief kritische koers ten aanzien van de implementatie van
het vredesakkoord met de FARC. Daarnaast worden ten aanzien van de
economische ontwikkeling diverse topsectoren ondersteund, w.o. de
logistieke, water- en landbouwsector. Deze sectoren blijken cruciaal bij de
ontwikkeling van de rurale gebieden die het meest hebben geleden onder het
conflict en waar grote investeringen nodig zijn, om duurzame sociaaleconomische ontwikkeling op gang te brengen en de voedingsbodem voor
hernieuwd conflict weg te nemen.
In maart en mei/juni van 2018 zullen in Colombia parlements- en presidentsverkiezingen plaatsvinden. De Colombiaanse samenleving is sterk verdeeld
over de merites van het vredesakkoord. Deze verdeeldheid zorgt voor een
sterke polarisatie in de verkiezingsdebatten, die de uitvoering van het
vredesakkoord bemoeilijkt. Nederland zal, samen met andere leden van de
internationale gemeenschap, druk blijven uitoefenen op de Colombiaanse
regering, ook ná de verkiezingen van 2018, om de afspraken uit het vredesakkoord zo goed mogelijk te implementeren en duurzame vrede en stabiliteit in
Colombia zeker te stellen. Nederland blijft de komende maanden in dialoog
met zowel de regering als met de politieke oppositie en de belangrijkste
kandidaten voor het presidentschap.
De Nederlandse inzet op private sector ontwikkeling wordt voortgezet, o.a. op
het gebied van infrastructuur, ontwikkeling van duurzame productieketens,
toegang tot nieuwe afzetmarkten, technische assistentie aan bedrijven en
ondersteuning van educatieprojecten.
Vraag 7
Bent u bereid om op alle mogelijke manieren bij de Colombiaanse regering
aan te dringen op een zo effectief en spoedig mogelijke uitvoering van het
vredesakkoord?
Antwoord 7
Nederland heeft in het afgelopen jaar in verschillende gremia waardering
geuit voor de behaalde resultaten in het vredesproces, maar tegelijkertijd ook
zorgen gedeeld over de trage voortgang van de implementatie van het
vredesakkoord met de FARC. Ook tijdens de recente bezoeken aan Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

van de Colombiaanse Minister van Buitenlandse Zaken, Holguín, en de
Minister van Mijnbouw en Energie, Arce, is het belang van effectieve en
spoedige implementatie van het vredesakkoord, met speciale aandacht voor
de mensenrechtensituatie en «transitional justice», benadrukt.
Nederland wil de vertrouwensbasis en goede relatie met Colombia verder
verdiepen om, op wederzijds respectvolle manier, een constructief kritische
partner te blijven om duurzame vrede en stabiliteit in de regio te bevorderen.
Het kabinet zal dan ook elke gelegenheid aangrijpen om aan te dringen op
een zo effectief en spoedig mogelijke uitvoering van het vredesakkoord,
zowel bilateraal als in multilateraal verband, o.a. in de EU. Daarvoor bestaat
ook gelegenheid tijdens het lidmaatschap van het Koninkrijk der Nederlanden
van de VN-Veiligheidsraad in 2018. De VNVR ziet door middel van de Speciale
Politieke Verificatiemissie toe op implementatie van een onderdeel van het
vredesakkoord en het huidige staakt-het-vuren-bestand tussen de Colombiaanse regering en de ELN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4