Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-20

Europese Raad

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1124

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 mei 2016
Hierbij bied ik u, mede namens de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitite, de kabinetsappreciatie derde voortgangsrapportage en het
voorstel visumliberalisatie Turkije aan.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-21501-20-1124
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

1

Kabinetsappreciatie derde voortgangsrapportage en voorstel
visumliberalisatie Turkije
Op 4 mei jl. presenteerde de Europese Commissie het derde voortgangsrapport1 in het visumliberalisatietraject van Turkije vergezeld van een
wetsvoorstel2 om Turkije over te hevelen naar de lijst van visumvrije
landen. Een eerste appreciatie van rapport en voorstel ontving u reeds in
de Geannoteerde Agenda voor de JBZ-Raad van 20 mei a.s. (Kamerstuk
32 317, nr. 414). Conform het verzoek van de vaste commissie voor
Europese Zaken van 9 mei jl. ontvangt uw Kamer hierbij een meer
uitgebreide appreciatie. In deze brief zal het kabinet ook ingaan op enkele
vragen die zijn gesteld door de Vaste Kamercommissie Europese Zaken in
het kader van het Schriftelijk Overleg van 17 mei jl. over de uitvoering van
de afspraken tussen de Europese Unie en Turkije over migratiebeheer.
Deze appreciatie komt in plaats van een BNC-fiche.
Het kader
In de afgelopen jaren is visumliberalisatie met vele landen overeengekomen. Visumliberalisatie is het afschaffen van de visumplicht voor
burgers van een land met een biometrisch paspoort voor een verblijf van
maximaal 90 dagen. Het gaat dan om toeristen, zakenreizen en familiebezoek. De visumplicht wordt alleen afgeschaft voor de burgers van het
betreffende land, niet voor in dat land regulier of irregulier verblijvende
vreemdelingen. Visumliberalisatie gaat niet over het openen van grenzen
of Schengen: grenscontrole en vreemdelingentoezicht blijven ongewijzigd
van kracht. Ook geeft het afschaffen van de visumplicht geen recht om in
de Europese Unie te werken of te wonen. Om in de Europese Unie te
mogen werken is een tewerkstellingsvergunning nodig. Visumliberalisatie
vindt doorgaans plaats na een proces middels een Visumliberalisatie Actie
Plan (VLAP) en Roadmap. Hierin zijn voor ieder land specifieke criteria
(benchmarks) opgenomen waaraan moet worden voldaan voordat de EU
besluit tot het opheffen van de visumplicht. De plannen bevatten
tientallen criteria (ter illustratie het plan van Macedonië bevat 40 criteria
en dat van Servië 41 benchmarks).
Gesprekken over visumliberalisatie met Turkije zijn al vijf jaar gaande (zie
Kamerbrief van 7 oktober 2011, Kamerstuk 21 501-02, nr. 1096) en het
visumliberalisatietraject ging formeel van start met de ondertekening van
de EU-Turkije terug- en overnameovereenkomst op 16 december 2013 en
is gebaseerd op de Roadmap towards a visa-free regime with Turkey 3. De
Roadmap is door de Commissie en de lidstaten vastgesteld. Deze
Roadmap bevat 72 benchmarks waaraan Turkije moet voldoen. Daarmee
is het een Roadmap met de zwaarste criteria. De benchmarks zijn vervat in
vijf blokken die betrekking hebben op (1) documentveiligheid, (2) migratieen grensbeheer, (3) openbare orde en veiligheid, (4) fundamentele rechten
en (5) terug- en overname. De Commissie is bij dergelijke visumliberalisatietrajecten de centrale speler die de voortgang op de benchmarks
monitort en hierover rapporteert. De Commissie heeft reeds twee maal
eerder gerapporteerd over de voortgang van Turkije in het visumliberalisatietraject. Over het eerste voortgangsrapport werd uw Kamer geïnformeerd bij brief van 31 oktober 2014 (Kamerstuk 23 987, nr. 146) en over
het tweede voortgangsrapport bij brief van 22 maart 2016 (Kamerstuk
21 501-20, nr. 1113). Een vierde rapport wordt medio juni verwacht.

1

Zie COM(2016) 278 en SWD(2016) 161.
Zie COM(2016) 279.
3
Zie http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-is-new/news/news/docs/20131216roadmap_towards_the_visa-free_regime_with_turkey_en.pdf.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

2

Onder voorwaarde dat de Turkse autoriteiten de resterende benchmarks
van de Roadmap zullen vervullen, stelt de Commissie voor Verordening
539/2001 te wijzigen. Aanpassing van Verordening 539/2001 dient plaats te
vinden middels een verordening. Daarmee wordt geregeld dat Turkije
wordt overgeheveld van de lijst van visumplichtige nationaliteiten naar de
lijst van nationaliteiten die daarvan zijn vrijgesteld. De visumvrije status
zal pas worden ingevoerd wanneer de Raad (met gekwalificeerde
meerderheid) hiertoe besluit en het Europees Parlement ermee heeft
ingestemd.
De EU is bevoegd maatregelen vast te stellen op het terrein van visa en
andere verblijfstitels van korte duur (artikel 77, lid 2 onder a VWEU). Deze
bevoegdheid maakt onderdeel uit van de ruimte van vrijheid, veiligheid en
recht, een gedeelde bevoegdheid van de EU en de lidstaten (artikel 4
VWEU). Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit van het voorstel als
positief. Op het beleidsterrein van het instellen en afschaffen van de
visumplicht is handelen door de EU als geheel effectiever en efficiënter
dan handelen door de lidstaten afzonderlijk, temeer daar in de Schengenzone geen controles op binnengrenzen plaatsvinden. Het kabinet
beoordeelt de proportionaliteit van het voorstel als positief. De aanpassingen in de verordening gaan niet verder dan nodig.
Hoofdlijnen kabinetsinzet
Het kabinetsbeleid ten aanzien van visumliberalisatie is strikt en fair: enkel
wanneer Turkije aan de benchmarks van de Roadmap voldoet, kan
Nederland instemmen met het invoeren van visumvrijheid voor Turkse
burgers. Dit is in lijn met de motie-Verhoeven/Klaver van 15 maart 2016
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1097).
Aangezien de Commissie heeft vastgesteld dat Turkije weliswaar
belangrijke voortgang heeft geboekt, maar nog niet aan alle benchmarks
voldoet, is wat Nederland betreft besluitvorming nu nog niet aan de orde.
Eerst moet de Commissie beoordelen of aan de benchmarks van de
Roadmap is voldaan. Het is naar verwachting pas op zijn vroegst eind juni
mogelijk hierover een definitief oordeel te vellen. In reactie op vragen van
de D66-, CDA- en ChristenUnie-fracties zij vermeld dat de samenwerking
met Turkije op het migratiedossier of uitspraken van de Turkse autoriteiten
geen invloed hebben op de wijze van beoordelen door het kabinet: die
blijft strikt en fair – de voorwaarden zijn leidend.
De Commissie heeft op 4 mei 2016 ook een voorstel ingediend voor
versterking van het opschortings-, oftewel noodrem-mechanisme in de
verordening. Deze wijziging zal van toepassing zijn op alle landen
waarmee visumliberalisatie overeen is gekomen. Het reeds bestaande
noodrem-mechanisme voorziet al in tijdelijke schorsing van visumliberalisatie in bepaalde noodsituaties: indien er sprake is van een toename van
irreguliere migratie, ongegronde asielaanvragen of afgewezen terug- en
overnameverzoeken van eigen onderdanen. Het voorstel van de
Commissie versterkt het noodrem-mechanisme op de volgende drie
wijzen:
1) Het mechanisme kan worden ingeroepen in het geval dat een derde
land niet meewerkt aan de terugname van andere derdelanders die
door dat land zijn gereisd (nu ziet dat enkel op eigen onderdanen).
2) De Commissie moet de mogelijkheid krijgen om zelf het noodremmechanisme te activeren. De Commissie mag het mechanisme
inroepen om dezelfde redenen als de lidstaten, maar ook als een
derde land meer in het algemeen niet meewerkt aan een overnameovereenkomst die met de EU is gesloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

3

3)

De referentieperiodes moeten zodanig worden ingekort dat veel
sneller een beroep kan worden gedaan op het mechanisme (van zes
naar twee maanden).
Het kabinet heeft zich hard ingezet voor versterking van de noodremprocedure en is hier dan ook groot voorstander van (zie BNC-fiche van 17 mei
2016).
Tevens kondigt de Commissie in dit voorstel aan de monitoring van de
migratie- en veiligheidssituatie na besluiten tot visumliberalisatie op te
voeren. Dit wordt eveneens door het kabinet omarmd. Het kabinet acht
het van belang dat ook ná een besluit tot opheffing van de visumplicht
wordt zeker gesteld dat landen die zijn vrijgesteld van de visumplicht
blijven voldoen aan de strikte voorwaarden die werden gesteld aan
visumliberalisatie. Bij de behandeling van dit voorstel zet Nederland er op
in dat het versterkte mechanisme adequaat bijdraagt aan bestendiging
van de afspraken voorafgaand aan en effecten van visumliberalisatie.
Blijvende monitoring van de criteria van visumliberalisatie en een
versterkt noodremmechanisme vormen samen een krachtig vangnet voor
het geval visumliberalisatie leidt tot ongewenste effecten, bij alle landen
waar visumliberalisatie mee wordt overeengekomen.
Derde voortgangsrapportage: algemeen
Gelet op het belang van stabiliteit en hervormingen in – en samenwerking
met – landen die grenzen aan de EU, zijn stappen op visumgebied altijd
gebonden aan voorwaarden die daar binnen de context van het EU-beleid
op het gebied van visumverlening c.q. personenverkeer aan bijdragen. Zo
werd het starten van het visumliberalisatietraject met Turkije gekoppeld
aan een terug- en overname overeenkomst. De overige voorwaarden
werden vastgelegd in een sterk geclausuleerde Roadmap met 72
benchmarks. Deze voorwaarden zijn destijds toegesneden op de specifieke situatie in Turkije, in het bijzonder de illegale immigratie die destijds
al plaatsvond aan de Grieks-Turkse grens en de situatie op het terrein van
fundamentele rechten in relatie tot visumverlening en personenverkeer.
Uw Kamer is hierover geïnformeerd bij brief van 21 juni 2012 (Kamerstuk
21 501-31, nr. 284).
De Commissie constateert in dit derde voortgangsrapport dat Turkije in de
afgelopen maanden de inspanningen om aan de benchmarks van de
Roadmap te voldoen verder heeft geïntensiveerd. Daar waar de Turkse
autoriteiten de eerste jaren van het visumliberalisatieproces weinig
voortgang hebben gemaakt, is dit sinds de EU-Turkije Toppen van
29 november en 18 maart jl. een prioriteit voor Turkije. De Turkse
autoriteiten hebben volgens de Commissie goede voortgang gemaakt:
Turkije voldeed ten tijde van het verschijnen van het rapport aan 65 van de
72 benchmarks. De Commissie moedigt de Turkse autoriteiten aan om de
noodzakelijke maatregelen te nemen zodat vóór de in de EU-Turkije
verklaring van 18 maart jl. genoemde streefdatum van eind juni alle
benchmarks van de Roadmap door Turkije zijn vervuld.
Hieronder zal per blok met benchmarks worden ingegaan op het oordeel
van de Commissie over de implementatie van alle benchmarks door
Turkije en de visie van het kabinet daarop. Voor een volledig overzicht van
de visie van de Commissie op de voortgang van Turkije met de implementatie van alle afzonderlijke benchmarks wordt verwezen naar de bijlage bij
het derde voortgangsrapport.4

4

SWD(2016) 161, blz. 3–44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

4

Documentveiligheid
Met de Commissie is het kabinet van oordeel dat Turkije verdere
voortgang heeft gemaakt bij het vervullen van de benchmarks op het
gebied van documentveiligheid. De Turkse autoriteiten zijn een pilot
begonnen voor de uitgifte van veiligere identiteitskaarten met biometrische kenmerken. Ook is Turkije begonnen met het delen van informatie
over vervalste reisdocumenten met EU-lidstaten. Van de zeven benchmarks in dit blok is er volgens de Commissie nog één niet volledig
vervuld: de uitgifte van biometrische paspoorten met biometrische
kenmerken in lijn met ICAO (International Civil Aviation Organization)standaarden en de geleidelijke introductie van biometrische paspoorten in
overeenstemming met EU-standaarden. Sinds november 2015 voldoen
alle Turkse paspoorten aan de ICAO-standaarden. Turkije zal per 1 juni
tijdelijke biometrische paspoorten in lijn met EU-standaarden uitgeven die
werken met «Extended Access Control» encryptie. Enkele EU-lidstaten
hebben ook dergelijke paspoorten in omloop. Turkije zal vanaf oktober
2016 permanente paspoorten uitgeven die voldoen aan de laatste
generatie encryptie volgens het «Supplementary Access Control»
systeem. Het kabinet hecht eraan dat visumliberalisatie alleen geldt voor
personen wier reisdocumenten aan Europese veiligheidsstandaarden
voldoen en zal er dan ook nauwgezet op toezien dat de Commissie Turkije
aan zijn toezeggingen op dit terrein houdt.
Migratie- en grensbeheer
De Commissie stelt dat Turkije alle 28 benchmarks in dit blok inmiddels
vervuld heeft. Het kabinet deelt de visie van de Commissie dat de
maatregelen die Turkije heeft genomen om irreguliere migratie van Turkije
naar de Griekse eilanden tegen te gaan daar een belangrijk voorbeeld van
zijn. Ook op het gebied van asielbeleid heeft Turkije belangrijke stappen
gezet en deze meer in lijn gebracht met Europese standaarden. Nieuwe
verzoeken om internationale bescherming nemen de Turkse autoriteiten
zonder vertraging in behandeling, aldus de Commissie. Voor het
wegwerken van de achterstand in asielaanvragen is een actieplan
aangenomen en is extra menskracht ingehuurd, hetgeen heeft geleid tot
een aanzienlijke afname. De Turkse autoriteiten hebben regels aangenomen op grond waarvan vluchtelingen die in Turkije bescherming
hebben (gevraagd) mogen werken. In antwoord op vragen van de D66- en
CDA-fracties zij vermeld dat de Turkse asielwetgeving vier categorieën
kent:
1) vluchtelingenstatus (voor vluchtelingen uit Europa),
2) voorwaardelijke vluchtelingenstatus (voor vluchtelingen van buiten
Europa),
3) secundaire bescherming (voor personen die vanwege geweld niet
naar land van herkomst kunnen terugkeren) en
4) tijdelijke bescherming (voor Syriërs).
De Commissie is van oordeel dat de Turkse asielwetgeving in lijn is met
het VN-Vluchtelingenverdrag en dat Turkije daarmee aan de relevante
benchmark in de Roadmap heeft voldaan. Syriërs die onder het tijdelijke
beschermingsregime vallen hebben recht op opvang, gezondheidszorg,
onderwijs, sociale bijstand en een werkvergunning. Ook voor
niet-Syrische vluchtelingen is inmiddels wettelijk vastgelegd dat toegang
tot de arbeidsmarkt is geborgd. De Commissie geeft voorts aan dat er in
sommige gevallen vertraging is ontstaan bij de aanvraag van internationale bescherming door personen uit Irak en Syrië, waardoor zij niet
direct de grens konden passeren, maar dat deze personen normaliter
werden doorgelaten zodra duidelijk werd dat hun veiligheid of medische
toestand dat vereiste. Mede dankzij Nederlandse inzet conform de motie
Voordewind c.s. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1118) zijn de bevoegdheden in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

5

Turkije voor UNHCR verder uitgebreid. Zo heeft de organisatie nu ook
toegang tot alle uitzetcentra. Bovendien heeft UNHCR een formele
waarnemersrol gekregen bij beroepszaken van (afgewezen) asielaanvragers. Op het terrein van migratiebeheer noemt de Commissie dat
Turkije een terug- en overname overeenkomst met Pakistan heeft
afgesloten en dat door Turkije dergelijke overeenkomsten zijn voorgesteld
aan belangrijke herkomstlanden voor irreguliere migratie: Afghanistan,
Algerije, Bangladesh, Kameroen, DRC, Eritrea, Ghana, Iran, Irak, Marokko,
Birma (Myanmar), Somalië, Sudan en Tunesië. Met een aantal van deze
landen zijn de onderhandelingen inmiddels gestart. Voor wat betreft het
visumbeleid meldt de Commissie het Turkse besluit om vanaf het moment
van visumliberalisatie voor Turkije ook de visumplicht voor alle 28
EU-landen, waaronder Nederland, af te schaffen. Ook is het visumbeleid
voor belangrijke herkomstlanden voor irreguliere migratie versterkt. Voor
18 landen heeft Turkije de verplichting voor een transitvisum op alle
luchthavens ingevoerd. Er is een algemene instructie naar alle ambassades en consulaten uitgestuurd waarin het beleid voor de uitgifte van
visa is aangescherpt. Ook zijn de voorwaarden voor het elektronisch
aanvragen van een visum (het zogenaamde e-visa systeem) strenger
gemaakt. Het kabinet heeft waardering voor de belangrijke stappen die de
Turkse autoriteiten de afgelopen maanden hebben gezet om het migratieen grensbeheer te verbeteren en de bijdrage die dit heeft geleverd aan het
beheersen van de irreguliere migratie vanuit Turkije.
Openbare orde en veiligheid
De Commissie is van oordeel dat Turkije sinds het tweede voortgangsrapport veel maatregelen ter implementatie van de benchmarks op het
gebied van openbare orde en veiligheid heeft genomen. Zo heeft Turkije
een actieplan inzake de bestrijding van georganiseerde misdaad aangenomen. Ook heeft Turkije een groot aantal Raad van Europa verdragen en
protocollen op het gebied van o.a. witwassen en terrorismefinanciering,
uitlevering en samenwerking in strafzaken, mensenhandel en gegevensbeheer geratificeerd. Verder heeft het Turkse parlement de ratificatie van
de Haagse conventies met betrekking tot ouderlijk gezag, kinderbescherming en kinderalimentatie goedgekeurd. Turkije heeft op 25 maart jl.
zeven extra tribunalen bevoegd verklaard in internationale kindontvoeringszaken om zo de opgelopen vertragingen bij de implementatie van het
Haagse Verdrag inzake kindontvoeringen aan te pakken. Met de
Commissie signaleert het kabinet echter dat Turkije in dit blok nog een
aantal belangrijke benchmarks moet implementeren. Turkije moet zijn
wetgeving op het gebied van gegevensbescherming verder in lijn met de
EU regelgeving brengen, met name het zorgdragen voor het onafhankelijk
opereren van de databeschermingsautoriteit en het onder de reikwijdte
van de nieuwe wet op persoonlijke gegevensbescherming brengen van de
activiteiten van de wetshandhavende instanties. Deze stappen dienen op
een dermate bevredigde wijze te zijn gezet dat Turkije ook de onderhandelingen over een operationele samenwerkingsovereenkomst met Europol
kan afronden. Verder moet Turkije wetgeving aannemen ter implementatie
van de anti-corruptie aanbevelingen van de Raad van Europa en justitiële
samenwerking in strafzaken met alle 28 EU-lidstaten verzekeren. Het
kabinet hecht er veel belang aan dat Turkije ook in deze dossiers
opvolging geeft aan de aanbevelingen van de Commissie. Het voldoen
aan deze benchmarks draagt ook bij aan een betere samenwerking met
Turkije op het gebied van criminaliteits- en terreurbestrijding.
Fundamentele rechten
De Commissie geeft aan dat Turkije voortgang heeft geboekt ten aanzien
van een aantal vereisten in dit blok, maar dat er ten aanzien van andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

6

vereisten nog verdere voortgang nodig is. Het kabinet deelt dit oordeel.
De Commissie geeft aan dat het Turkse parlement een wet inzake het
mensenrechteninstituut en gelijke behandeling heeft aangenomen. Ook
heeft Turkije een nationale strategie en actieplan inzake de verbetering
van de positie van de Roma aangenomen. Verder heeft Turkije het
zevende protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
geratificeerd. Dit protocol bevat belangrijke bepalingen zoals het verbod
op willekeurige uitzetting van vreemdelingen, het recht op hoger beroep,
het ne bis in idem beginsel en gelijke rechten en verantwoordelijkheden in
het privaatrecht voor echtgenoten. Daarnaast heeft Turkije volgens de
Commissie aangetoond het vierde protocol bij het Europees Verdrag voor
de Rechten van de Mens in nationale wetgeving geïmplementeerd te
hebben, ook al is het protocol niet geratificeerd. Het protocol behelst
onder meer het verbod op uitzetting van burgers en het verbod op
collectieve uitzetting van vreemdelingen. In antwoord op vragen van de
CDA-fractie zij vermeld dat naast deze Europese protocollen ook artikel 10
van de Turkse Grondwet de vrijheid van beweging beschermt. De
Commissie stelt dat de Grondwet het wettelijk beperken van de
bewegingsvrijheid mogelijk maakt vanwege strafrechtelijk onderzoek of
het voorkomen van misdaden. Deportatie of het weigeren van eigen
burgers aan de landsgrenzen is verboden. De Commissie gaat niet
specifiek in op de situatie in de steden in Zuidoost-Turkije, omdat die geen
onderdeel is van de benchmarks voor visumliberalisatie. Het kabinet deelt
het oordeel van de Commissie dat een belangrijke benchmark in dit blok
nog open staat: Turkije moet zijn wettelijk kader inzake de bestrijding van
terrorisme en georganiseerde misdaad beter in lijn brengen met Europese
standaarden. Dit betekent dat Turkije er in het kader van de criteria van het
visumliberalisatieproces voor moet zorgen dat terrorismebestrijding niet
wordt gebruikt als alibi om de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid
van vereniging en vergadering te beperken.
Terug- en overname
Met de Commissie is het kabinet van oordeel dat Turkije sinds het tweede
voortgangsrapport significante voortgang heeft gemaakt op dit
deelterrein. Dit is het resultaat van de afspraken die in de Verklaring van
18 maart jl. met Turkije gemaakt zijn. Turkije heeft zich gecommitteerd aan
de overname van alle irreguliere migranten die sinds 20 maart jl. vanuit
Turkije op de Griekse eilanden zijn aangekomen op basis van het bilaterale
Grieks-Turkse terug- en overnameovereenkomst.
Hoewel de terugnameverplichting tussen Turkije en de EU al sinds 2013
van kracht is, zal de verplichting tot overname van derdelanders op basis
van deze overeenkomst pas per 1 juni in werking treden. Formeel kan
Turkije daarom nog niet voldoen aan de benchmark om de EU-Turkije
Terug-en overnameovereenkomst volledig te implementeren en het
opbouwen van een solide track record daarop. Het kabinet vindt dit een
belangrijke benchmark in het visumliberalisatietraject en zal er dan ook
nauwgezet op toezien dat Turkije deze overeenkomst daadwerkelijk per
1 juni in werking laat treden. Turkije zal enige tijd nodig hebben om een
track record op te bouwen. Daarbij wordt aangetekend dat op dit moment
Griekenland en Turkije al goed samenwerken op grond van hun bilaterale
overnameovereenkomst.
Derde voortgangsrapportage: conclusie
De Commissie concludeert dat Turkije ten tijde van het verschijnen van
het rapport aan 65 van de 72 benchmarks voldeed. De Commissie gaat
ervan uit dat Turkije voor eind juni de volgende vijf benchmarks zal
kunnen vervullen: het implementeren van de anti-corruptie aanbevelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

7

van de Raad van Europa, de aanpassing van wetgeving op het gebied van
persoonsgegevens in overeenstemming met het EU acquis, het afsluiten
van een operationele samenwerkingsovereenkomst met Europol, justitiële
samenwerking in strafzaken met EU-lidstaten en het beter in lijn met
Europese standaarden brengen van het wettelijk kader inzake georganiseerde misdaad en terrorisme. Voor wat betreft het krachtenveld kan
worden opgemerkt dat zowel de meeste lidstaten als het Europees
Parlement hun oordeel aanhouden tot na de volgende rapportage van de
Commissie, omdat Turkije aan alle benchmarks dient te voldoen.
Voor wat betreft de benchmark over biometrische paspoorten stelt de
Commissie voor dat de visumvrijheid alleen gaat gelden voor Turken met
nieuwe biometrische paspoorten die aan de Europese standaarden
voldoen en werken met «Extended Access Control» encryptie. Dat
betekent dat eventuele visumvrijheid alleen geldt voor Turkse burgers met
een na 1 juni uitgegeven paspoort en het visumvrije reizen dus pas
geleidelijk voor meer Turken mogelijk zal zijn. Het kabinet kan instemmen
met deze benadering.
Ten aanzien van de benchmark over de volledige implementatie van de
EU-Turkije Terug- en Overnameovereenkomst en het opbouwen van een
solide track record merkt de Commissie het volgende op. Hoewel de
terugnameverplichting al sinds 2013 van kracht is, zal de verplichting tot
overname van derdelanders pas per 1 juni in werking treden. De
Commissie gaat ervan uit dat Turkije iets meer tijd nodig heeft om aan te
tonen dat het duurzaam aan deze benchmark voldoet. Het kabinet deelt dit
oordeel van de Commissie en onderstreept in dit verband opnieuw het
belang van voortgezette monitoring.
Vervolg
Ondanks dat Turkije ten tijde van de publicatie van de derde voortgangsrapportage nog niet aan alle benchmarks van de Roadmap voldeed, heeft
de Commissie besloten nu reeds het wetsvoorstel te presenteren. Op deze
wijze hebben het Europees Parlement en nationale parlementen
voldoende gelegenheid om het voorstel te behandelen voor de in de
Verklaring van 18 maart jl. opgenomen streefdatum van eind juni. In
reactie op vragen van de ChristenUnie-fractie, zij vermeld dat het kabinet
zich in deze aanpak kan vinden, zo lang Turkije op het moment van
visumliberalisatie aan de benchmarks voldoet.
Besluitvorming in de Raad over dit voorstel zal naar verwachting niet
eerder dan eind juni plaatsvinden. Een Nederlands oordeel over visumliberalisatie voor Turkije is pas aan de orde wanneer de Commissie tot het
oordeel is gekomen dat Turkije voldoet aan alle gestelde eisen. Dat
betekent dat Turkije aanvullende stappen zal moeten zetten op de
hogergenoemde openstaande benchmarks. De Europese Commissie zal
schriftelijk rapporteren over deze openstaande zeven benchmarks,
voordat definitieve besluitvorming kan plaatsvinden. De Kamer zal
hierover langs gebruikelijke weg worden geïnformeerd. Het kabinet is van
mening dat van Nederlandse instemming met visumliberalisatie voor
Turkije alleen sprake kan zijn als de Commissie heeft geoordeeld dat de
openstaande benchmarks zijn vervuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1124

8