Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2017

32 637

Bedrijfslevenbeleid

Nr. 129

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 maart 2017
In deze brief reageer ik, mede namens de Minister van Economische
Zaken, op het rapport «Internationaal onderwijs in Nederland» van
Regioplan. U vindt het rapport in de bijlage bij deze brief1.
Achtergrond
In 2015 brachten The Dutch International Schools en de Stichting
Internationaal Onderwijs een aantal knelpunten binnen het internationaal
funderend onderwijs in Nederland onder de aandacht bij de Ministeries
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Economische Zaken.2 Om een
helder beeld van de aard en omvang van deze knelpunten te krijgen, en
daarmee ook zicht op mogelijke oplossingen, was onderzoek nodig.
Verder bestond bij de Minister van Economische Zaken behoefte aan meer
inzicht in de betekenis van het internationaal onderwijs voor het vestigingsklimaat en de concurrentiepositie van Nederland.3
Tegen deze achtergrond hebben beide ministeries onderzoeksbureau
Regioplan de opdracht gegeven een onderzoek naar internationaal
onderwijs in Nederland uit te voeren. Onderdeel van het onderzoek was
een vergelijking met het aanbod van internationaal onderwijs in een
aantal omringende landen.
Belangrijke voorwaarde voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat
Uit het onderzoek blijkt dat internationaal onderwijs bij maar liefst 62
procent van de benaderde internationals een belangrijke rol speelde bij

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
The Dutch International Schools is een samenwerkingsverband van alle deels door dit
ministerie bekostigde internationale scholen in Nederland.
3
Zie in dit verband de eerste Monitor Vestigingsklimaat, Kamerstuk 32 637, nr. 222.
2

kst-34550-VIII-129
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 129

1

aanvaarding van werk in Nederland. Wie naar het buitenland verhuist, wil
goed onderwijs voor zijn kinderen.
Goed onderwijs is dus mede bepalend voor ons vestigingsklimaat. En een
aantrekkelijk vestigingsklimaat is van groot economisch belang voor
Nederland. Buitenlandse bedrijven zorgen immers voor 15 procent van
alle banen en voor bijna 25 procent van de investeringen in ons land.4 Een
aantrekkelijk vestigingsklimaat maakt het ook gemakkelijker voor
bedrijven om talent uit het buitenland aan te trekken.
Nederland speelt hier goed op in met 36 bekostigde en niet-bekostigde
internationale scholen. Om internationals betaalbaar internationaal
primair en voortgezet onderwijs aan te kunnen bieden, heeft Nederland
een uniek systeem van bekostigd internationaal onderwijs opgericht. De
deels door mijn ministerie bekostigde internationale scholen zijn met
name bedoeld voor kinderen van internationals die tijdelijk in Nederland
verblijven en daarom een internationaal curriculum willen (blijven)
volgen.
Uit het rapport blijkt dat Nederland het goed doet op het gebied van
internationaal onderwijs. Het aanbod van curricula is relatief breed en de
verplichte financiële bijdragen (school fees) zijn meestal lager dan in de
omringende landen, zeker voor de bekostigde internationale scholen.
Knelpunten: wachtlijsten en beperkte keuze
Het aantal leerlingen op internationale scholen is in de afgelopen 5 jaar
met 47 procent explosief gegroeid. Deze groei is ongekend en zorgt voor
druk op het internationaal onderwijs. De helft van de internationale
scholen heeft een wachtlijst, waarop in totaal ruim 1.000 kinderen staan.
Dit knelpunt is het grootst in de regio’s Den Haag en Amsterdam.
Bovendien is de verwachting dat het aantal leerlingen de komende jaren
nog verder zal toenemen.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat zowel internationale scholen en
internationals, als bedrijven en organisaties de wachtlijsten op internationale scholen als belangrijk knelpunt aanwijzen. Andere knelpunten zijn:
de werving van buitenlandse leerkrachten, het feit dat het moeilijk is om
het aantal leerlingen te voorspellen, de beperkte keuze uit scholen voor
internationals (door wachtlijsten en het beperkte aantal scholen in
bepaalde regio’s) en de hoogte van de verplichte financiële bijdrage.
De aanbevelingen van Regioplan
Regioplan doet de volgende aanbevelingen om de bovenstaande
knelpunten aan te pakken:
1. Vergroot de keuzemogelijkheden voor ouders
Regioplan stelt voor om de vestiging van nieuwe internationale
scholen te stimuleren, bestaande internationale scholen tegemoet te
komen die door financiële risico’s huiverig zijn om uit te breiden en om
te experimenteren met onderwijsvormen die tussen regulier en
internationaal onderwijs in vallen.
2. Monitor de ontwikkeling van het aantal buitenlandse werknemers
Gemiddeld heeft slechts één op de zes leerlingen op een internationale
school de Nederlandse nationaliteit. Het leerlingenaantal van een
internationale school hangt daardoor grotendeels af van het aantal
buitenlandse internationals in ons land. Dit aantal is nogal onvoorspelbaar. Dat maakt het risicovol voor scholen en gemeenten om grote
4

Zie de eerste Monitor Vestigingsklimaat, Kamerstuk 32 637, nr. 222.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 129

2

bedragen te investeren in huisvesting en het aantrekken van buitenlandse leerkrachten.
3. Bouw bruggen tussen de betrokken partijen
Scholen, overheden, bedrijven en organisaties zijn van elkaar
afhankelijk om de noodzaak tot uitbreiding van het aanbod inzichtelijk
te maken en actie te ondernemen. In de regio Brainport bestaat
hiervan al een goed voorbeeld. In september 2015 is de Adviesraad
International School Eindhoven opgericht om oplossingen te formuleren voor de capaciteitsproblemen van de school. In de adviesraad zijn
het schoolbestuur, gemeenten en het bedrijfsleven vertegenwoordigd.
4. Organiseer kennisuitwisseling tussen de gemeenten
Volgens Regioplan ziet de ene gemeente meer mogelijkheden om het
internationaal onderwijs te ondersteunen dan de andere. Gemeenten
kunnen van elkaar leren door goede voorbeelden uit te wisselen.
5. Voorkom dat ouders meerdere keren aanmeldingskosten moeten
betalen
Vanwege de wachtlijsten melden sommige internationals hun kinderen
aan bij verschillende scholen. De inschrijfkosten zijn vaak hoog en
worden niet terugbetaald als het kind uiteindelijk niet wordt ingeschreven. De internationals betalen hiermee een prijs voor het tekort aan
scholen, wat Regioplan onredelijk vindt.
Druk op internationaal onderwijs verlichten
Ieder jaar vestigen zich meer buitenlandse bedrijven in Nederland. De
buitenlandse investeringen zijn en blijven belangrijk voor ons land. Ze
laten de Nederlandse economie verder groeien en creëren werkgelegenheid. Om aantrekkelijk te blijven is het zaak dat we onze economie
open en ons vestigingsklimaat concurrerend houden. Hierbij is het
cruciaal dat het aanbod van internationaal onderwijs mee kan blijven
groeien met de vraag en dat de huidige hoge kwaliteit van dit onderwijs
ook voor de toekomst kan worden gegarandeerd.
Op dit moment kan de helft van de internationale scholen de vraag niet
aan. We moeten daarom op korte termijn alles op alles zetten om de druk
op het internationaal onderwijs te verlichten. We willen voorkomen dat
buitenlandse bedrijven en internationaal talent zich elders vestigen,
omdat de internationale scholen geen nieuwe leerlingen meer kunnen
toelaten. Dit vraagt om een gezamenlijke aanpak van de gesignaleerde
knelpunten door het Rijk en de verschillende regio’s.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting van de bekostigde
internationale scholen. Zij werken hard aan de uitbreiding van de
capaciteit van het internationaal onderwijs, maar de groei van het aantal
leerlingen overstijgt alle prognoses. Het kabinet investeert daarom € 5,35
mln. in het internationaal onderwijs om het acute knelpunt van de
wachtlijsten in de regio’s Amsterdam en Den Haag aan te pakken. De
betreffende regio’s investeren eenzelfde bedrag. Met dit geld worden voor
de start van het nieuwe schooljaar ruim 1.000 extra leerlingplaatsen op
internationale scholen gecreëerd.
Daarnaast hebben de Minister van Economische Zaken en ik de Taskforce
Internationaal onderwijs opgericht. De taskforce zal zich nog dit voorjaar
toeleggen op het formuleren van structurele en concrete maatregelen
voor korte en middellange termijn om de door Regioplan genoemde
knelpunten weg te nemen. De focus zal ook daarbij liggen op het
uitbreiden van het aanbod van internationaal onderwijs. De aanbevelingen van Regioplan zullen hierbij vanzelfsprekend worden meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 129

3

In de taskforce zijn onze beide ministeries vertegenwoordigd, plus de
Ministeries van Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken. Daarnaast
nemen de Metropoolregio’s Amsterdam, Rotterdam/Den Haag en
Eindhoven en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten deel.
Het zijn met name de Metropoolregio’s die zich geconfronteerd zien met
een grote diversiteit in de vraag naar onderwijs. Ieder kind verdient goed
onderwijs. Kinderen met onderwijsachterstanden en kinderen die met hun
ouders de hele wereld over reizen hebben ieder hun eigen onderwijsbehoeften. Het is de uitdaging voor de regio’s en de scholen om gezamenlijk
een onderwijsaanbod te realiseren dat ieder kind het onderwijs biedt dat
het verdient.
De grote vraag naar internationaal onderwijs laat zien dat Nederland een
aantrekkelijke vestigingslocatie is voor buitenlandse bedrijven en
internationale organisaties. Het is nu juist dit succes waardoor extra inzet
nodig is. Het vraagt om een brede en gecombineerde aanpak op het
terrein van economie, onderwijs en diplomatie op landelijk, regionaal en
lokaal niveau. Zo willen wij ervoor zorg dragen dat het goede en concurrerende Nederlandse stelsel van internationaal onderwijs flexibel en
adequaat kan blijven anticiperen op de veranderingen in de Nederlandse
economie. Voor de zomer zal ik u informeren over de uitkomsten van de
taskforce.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 129

4