Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

33 037

Mestbeleid

Nr. 375

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 15 oktober 2020
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de brief van 31 augustus 2020
over het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit gebruik meststoffen
ter uitvoering van het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn en tot
wijziging van het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet teneinde een
grondslag op te nemen voor het uitsluitend verstrekken van gegevens via
de elektronische weg (Kamerstuk 33 037, nr. 372).
De vragen en opmerkingen zijn op 2 oktober 2020 aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voorgelegd. Bij brief van
14 oktober 2020 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
Adjunct-griffier van de commissie,
Verhoev

kst-33037-375
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit en de nota van toelichting. Deze leden hebben eerder al, samen met
het CDA, schriftelijke vragen gesteld over specifiek de afspoelingsmaatregelen en het niet (voldoende) meenemen van de input van de sector door
de Minister.1 Uit de antwoorden op de vragen wordt niet duidelijk waarom
de voorgestelde maatregelen de sector het gevoel geven dat hun input
niet of onvoldoende is meegenomen. Kan de Minister verklaren waarom
boeren onvoldoende betrokken zijn?
Antwoord
In mijn beantwoording van de schriftelijke vragen, gesteld door de leden
Lodders (VVD) en Geurts (CDA), over deze afspoelingsmaatregelen
(Kamerstuk «beantwoording vragen over afspoelingsmaatregelen» van
30 september jl.) heb ik aangegeven dat in voorbereiding op het ontwerpbesluit ambtelijk overleg is gevoerd met LTO en Cumela. Ook zijn de
reacties die tijdens de consultatie op het ontwerpbesluit zijn ingebracht,
betrokken in de wijzigingen die ik na de consultatie in het ontwerpbesluit
heb aangebracht. Ik heb getracht hierin zorgvuldig te zijn. Het is niet aan
mij een oordeel te geven over hoe dit door anderen wordt ervaren.
Is de Minister van mening dat zij met het toevoegen van een derde optie
en het verbreden van de eerste twee opties voldoende tegemoet is
gekomen aan de zorgen van de sector over de uitvoerbaarheid van de
afspoelingsmaatregelen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wel? De
leden van de VVD-fractie zijn nog niet overtuigd van dit gegeven en
maken zich zorgen over de alsmaar toenemende regeldruk die de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de boeren en tuinders in ons
land oplegt.
Antwoord
De consultatiereacties zijn aanleiding geweest de mogelijkheden voor het
tegengaan van afspoeling te verbreden, zoals ik in mijn beantwoording
van de schriftelijke vragen, gesteld door de leden Lodders (VVD) en
Geurts (CDA) (Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 242) heb toegelicht.
Zoals aangegeven in het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn (hierna: 6e
AP) is het noodzakelijk maatregelen te nemen om de afspoeling van
nutriënten tegen te gaan. Door te voorzien in drie mogelijke maatregelen,
kunnen boeren en tuinders kiezen voor de maatregel die op het eigen
perceel en in de eigen bedrijfsvoering het beste uitvoerbaar is. In de
biologische landbouw is er meer aandacht voor bodemkwaliteit, ook door
het toepassen van vaste mest in plaats van drijfmest. Hierdoor zal een
bodem van een biologische boer, zeker op termijn, beter in staat zijn om
water te laten infiltreren en zijn de risico’s op afspoeling van nutriënten
kleiner. Dit is reden om de biologische teelt alsnog uit te zonderen van de
verplichting tot het nemen van maatregelen ter voorkoming van
afspoeling bij het gebruik voor ruggenteelt.
De leden van de VVD-fractie weten dat de Minister een voorstander is van
vereenvoudiging van regelgeving. De leden zijn van mening dat de
voorgestelde maatregelen allesbehalve zorgen voor een vereenvoudiging
van de regelgeving en dat het voor zowel de boer als voor de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) alleen maar lastenverzwarend werkt
en daarmee zorgt voor een toename van de regeldruk. Deelt de Minister
1

2020Z15609

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

2

deze mening? Zo nee, waarom niet? Zo ja, graag een toelichting op de
vraag waarom de Minister dit gedetailleerde maatregelenpakket
verdedigt.
Antwoord
De wijzigingen van dit ontwerpbesluit volgen uit de implementatie van
maatregelen uit het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn 2018–2021
(hierna: 6e AP). Dit actieprogramma is afgestemd met de Europese
Commissie en vormt de basis vormen voor de derogatie 2018–2019 en
2020–2021. Bij de aanbieding van dit actieprogramma (Kamerstuk 33 037,
nr. 250) heb ik toegelicht dat de implementatie van deze maatregelen
mogelijk kan leiden tot een verdere detaillering van het mestbeleid en de
mestregelgeving. Dat is hier het geval. De implementatie van deze
maatregelen leidt tot een toename van lasten en regeldruk.
Het complexe stelsel van het mestbeleid- en de regelgeving is onder
andere aanleiding geweest een herbezinning op het mestbeleid aan te
kondigen bij de aanbieding van het 6e AP om te komen tot een vereenvoudiging van het stelsel van wet- en regelgeving rond het mestbeleid. Naast
het behalen van doelen voor waterkwaliteit (ook Kaderrichtlijn Water) is
uitgangspunt hierbij ook minder regeldruk en lasten voor zowel de boer
als overheid. Recent heb ik u de contouren op het toekomstig mestbeleid
toegezonden (Kamerstuk 33 037, nr. 374) waarin ik mijn plannen hierover
heb toegelicht. Deze herbezinning heeft gelijktijdig met de uitvoering van
het 6e AP plaatsgevonden en vindt zijn vertaalslag dus nog niet in de
maatregelen van het 6e AP zoals het onderhavige wijzigingsbesluit.
Welke andere opties hebben op tafel gelegen en welke stappen heeft de
Minister in de voorbereiding van dit maatregelenpakket gezet om de
regeldruk te verminderen?
Antwoord
In het 6e AP zijn maatregelen aangekondigd rondom de teelt van maïs op
zand- en lössgronden. Precisiebemesting is hierbij uitgangspunt geweest
om zo uit- en afspoeling van nutriënten verder te beperken. In mijn brief
van 18 mei jl. (Kamerstuk 33 037, nr. 368) heb ik toegelicht dat voortschrijdend wetenschappelijk inzicht over de effecten van rijenbemesting in
maïs heeft geleid tot een alternatieve invulling. Deze invulling is een
aanpassing van de uitrijdperiode op bouwland voorafgaand aan de teelt
van maïs.
Een alternatieve maatregel, waarmee minder regeldruk gepaard gaat, zou
bijvoorbeeld een generieke verlaging van de stikstofgebruiksnormen
kunnen zijn. Ook zou de uiterste inzaaidatum van het vanggewas in of na
maïs op zuidelijk zandgrond of lössgrond, nu gesteld op 1 oktober, verder
vervroegd kunnen worden. Deze maatregelen zouden een nog grotere
impact op boeren hebben, vandaar dat ik hiervoor niet gekozen heb.
In het ontwerpbesluit dat is geconsulteerd zijn twee opties voor ruggenteelt voorgesteld. De reacties in de consultatie zijn aanleiding geweest die
twee opties te verbreden en de mogelijke maatregelen uit te breiden met
nog een optie. Dit om het keuzepalet van de boer te verbreden en hem in
staat te stellen vanuit deze opties maatwerk toe te passen op zijn perceel.
Dit draagt niet per se bij aan de vermindering van de regeldruk, maar zorg
er wel voor dat de boer een afweging kan maken welke maatregel het best
passend is binnen zijn bedrijfsvoering.
Deze leden zijn van mening dat het juist de boer is die kennis en ervaring
heeft over de beste teeltmethode voor het specifieke stukje akkerland met
zorg voor de watergebieden daaromheen. Waarom dan toch deze
gedetailleerde maatregelen en niet een breder pakket aan maatregelen,
dat ruimte geeft aan de boer om de akker te bewerken op de manier die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

3

op basis van ervaring en kennis het beste past? Waarom durft de Minister
niet op deze ervaring af te gaan?
Antwoord
Bij het uitwerken van de maatregelen voor ruggenteelt heb ik er specifiek
voor gekozen om een breder pakket aan maatregelen te formuleren,
waarmee een boer de best passende maatregel kan kiezen voor zijn of
haar percelen. De boer kan zo op basis van zijn kennis en kunde de beste
afweging voor zijn situatie maken. Ik ben het met deze leden eens dat juist
een boer de beste kennis en ervaring heeft met de door hem of haar
beteelde percelen. De verbeteringen in waterkwaliteit die boeren weten te
bereiken door het toepassen van maatregelen specifiek voor zijn of haar
bedrijf, kunnen groot zijn. Daar staat tegenover dat veel boeren nog
stevige stappen moeten zetten want de opgave voor waterkwaliteit is in
sommige regio’s onverminderd groot (Kamerstuk 33 037, 374).
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie of de Minister pilots of
proeven heeft uitgevoerd om te ervaren hoe de voorgestelde maatregelen
uitwerken in de praktijk. Zo ja, kan de Minister de resultaten toelichten? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord
Ja, ik heb diverse onderzoeken laten uitvoeren naar deze onderwerpen.
Daarnaast heb ik gebruikgemaakt van onderzoeken en pilots die in de
praktijk zijn uitgevoerd op initiatief van andere partijen. Zo heb ik voor de
discussie over rijenbemesting onder andere gebruik gemaakt van
onderzoek dat uitgevoerd is op Proefboerderij de Vredepeel vanuit de PPS
Ruwvoerproductie en Bodemmanagement2 en Grondig Boeren met Mais3.
Daarnaast heb ik ook ervaringen vanuit de sector meegenomen in mijn
afwegingen. Voor het onderdeel maatregelen in de ruggenteelt heb ik
gebruik gemaakt van meerdere bronnen zoals ik in mijn beantwoording
van schriftelijke vragen, gesteld door de leden Lodders (VVD) en Geurts
(CDA) (Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 242) heb toegelicht.
Deze leden zien een gedetailleerd pakket maatregelen op de boeren
afkomen, dat lastenverzwarend, ingewikkeld en lastig controleerbaar is,
en vragen op basis waarvan de Minister het besluit heeft genomen tot de
maatregelen in het ontwerpbesluit.
Antwoord
Zoals ik in een eerder antwoord op vragen van deze leden heb aangegeven betreft het hier implementatie van een deel van de verplichtende
maatregelen uit het 6e AP en wel een deel dat per 1 januari aanstaande in
werking moet treden. Tijdige implementatie van het 6e AP is noodzakelijk
om als lidstaat van de Europese Unie aan de verplichtingen afkomstig uit
de Nitraatrichtlijn te blijven voldoen. Het niet tijdig implementeren van de
maatregelen afkomstig uit het 6e AP zou nadelige gevolgen kunnen
hebben voor de aan Nederland verleende derogatie.
Zijn de maatregelen in de praktijk ook uitvoerbaar? Met welke extra kosten
voor de boer gaat implementatie van de maatregelen gepaard? Is met
uitvoerbaarheid en het kostenplaatje rekening gehouden? Zo ja, op welke
manier? Zo nee, waarom niet?

2

3

https://www.wur.nl/nl/Onderzoek-Resultaten/Projecten/PPS-Ruwvoer-Bodem-enKringlooplandbouw.htm
https://www.wur.nl/nl/project/Grondig-boeren-met-mais.htm#:~:text=Grondig%20boeren%
20met%20mais%20Het%20project%20Grondig%20Boeren,wordt%20het%20huidige%
20maisteeltsysteem%20afgezet%20tegen%20alternatieve%20maisteeltsystemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

4

Antwoord
De maatregelen zijn uitvoerbaar in de praktijk. Er is overleg gevoerd over
de implementatie van deze maatregelen met sectorpartijen en onderzoekers. Aanvullend is informatie gebruikt vanuit praktijkproeven, zoals
uitgevoerd door diverse partijen. Ook met de kosten voor de ondernemer
is rekening gehouden bij de opstelling van dit ontwerpbesluit. In de nota
van toelichting van dit ontwerpbesluit ben ik in paragraaf 3 ingegaan op
de bedrijfseffecten van deze maatregelen. Voor zowel de aanpassing van
de uitrijdperiode van drijfmest en vloeibaar zuiveringsslib voorafgaand
aan de teelt van maïs als maatregelen ten behoeve van het tegengaan van
afspoeling van nutriënten op klei- of lössgronden kan ik geen generieke
berekening van de kosten maken, omdat de financiële gevolgen per
landbouwer en perceel zullen verschillen.
Daar bij wijs ik erop dat de voorgestelde aangekondigde precisiebemesting in maïs op zand- en lössgrond via rijenbemesting in maïs op een
andere eenvoudigere wijze is uitgevoerd via aanpassing in de uitrijdperiode. Voor rijenbemesting in maïs zouden nieuwe bemestingstechnieken
en- apparatuur nodig zijn die aanzienlijke investeringen met zich mee
zouden brengen. Zoals ik in mijn brief van 18 mei jl. (Kamerstuk 33 037, nr.
368) heb aangegeven vond ik het op basis van de informatie die ik toen
beschikbaar had niet gerechtvaardigd zulke investeringen voor te
schrijven. De alternatieve invulling zal ook aanvullende kosten voor
boeren inhouden, dat kan ik niet voorkomen.
Deze leden verwijzen in het kader van de uitvoerbaarheid tevens naar de
derogatieverlening van de Europese Commissie die boeren ertoe verplicht
om de sleepvoetbemester niet te gebruiken bij een temperatuur van
boven de 20 graden Celsius, wat tot gevolg heeft dat boeren soms ’s
nachts mest moeten uitrijden. Graag ook op dit punt een reactie van de
Minister over de uitvoerbaarheid van de maatregel.
Antwoord
Naar aanleiding van de derogatiebeschikking van de EC zijn de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet en de Uitvoeringsregeling gebruik
meststoffen aangepast. Op 22 juni jl. (Kamerstuk 33 037, nr. 369) heb ik u
geïnformeerd over de verlenging van de derogatie voor 2020–2021.
Daarbij heb ik aangegeven dat ik verheugd ben over de verkregen
derogatie, maar dat ik niet verheugd ben over de aangescherpte
voorwaarden. Ik heb in die brief toegelicht dat de Europese Commissie de
milieuontwikkelingen in Nederland nauwgezet volgt evenals de gevolgen
hiervan op de waterkwaliteit. Dit is aanleiding geweest voor de Europese
Commissie om aanvullende voorwaarden te stellen. In de context van de
onderhandelingen en de gewenste duidelijkheid over de verlenging van
de derogatie was dit het maximaal haalbare.
Het onderhavige besluit geeft overigens geen uitvoering aan de derogatiebeschikking maar aan het 6e AP.
In het Ontwerpbesluit worden verschillende maatregelen aangekondigd
die per 1 januari 2021 in werking treden. De leden van de VVD-fractie
maken zich zorgen over de snelheid waarmee boeren de maatregelen in
hun systemen (zowel praktisch als digitaal) moeten implementeren. Deze
leden vragen naar mogelijke gevolgen als implementatie op een later
moment geschiedt. Waarom is de Minister van mening dat implementatie
per 1 januari 2021 moet plaatsvinden?
Antwoord
Zoals ik in de beantwoording van een eerdere vraag van deze leden ook
heb aangegeven is tijdige implementatie van het 6e AP noodzakelijk om
als lidstaat van de Europese Unie aan de verplichtingen uit de Nitraatrichtlijn te blijven voldoen. Het niet tijdig implementeren van de maatre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

5

gelen afkomstig uit het 6e AP zou nadelige gevolgen kunnen hebben voor
de aan Nederland verleende derogatie.
De leden van de VVD-fractie hebben ook verschillende vragen over de
specifieke wijzigingen. Deze leden zijn groot voorstander van precisiebemesting, maar geven tegelijkertijd ook aan dat er op dit vlak nog
verschillende stappen gezet moeten worden voor een optimale werking.
Zij lezen dat de sector geen moeite heeft met het verschuiven van de
uitrijperiode, maar krijgen uit de sector juist andere signalen. Zij vinden
het dan ook opvallend dat de Minister deze conclusie trekt en hebben
verschillende vragen en opmerkingen. Waarom verkort de Minister de
uitrijperiode van drijfmest en vloeibaar zuiveringsslib van 15 februari-15
september naar 1 april-15 september?
Antwoord
Zoals in eerder antwoord op vragen van deze leden is aangegeven, is de
aanpassing in de uitrijdperiode een nadere invulling van het voornemen
tot precisiebemesting (Kamerstuk 33 037, nr. 368). Waar deze eerst zou
worden ingevuld met rijenbemesting bij de teelt van maïs, is na voortschrijdend wetenschappelijk inzicht over de effecten hiervan, gekozen om
het verbeteren van precisiebemesting te richten op het optimale moment
voor de benutting van mest door het gewas. Nattere periodes in februari
en maart kunnen tot gevolg hebben dat niet op het juiste moment wordt
bemest voorafgaand aan de inzaai van maïs. Voor de kwaliteit van de
bodem is het beter om de mestop een drogere ondergrond uit te rijden.
Het verkorten van de uitrijdperiode bij het gebruik van drijfmest of
vloeibaar zuiveringsslib op bouwland, gelegen op zandgrond of
lössgrond, in het geval van een voorgenomen teelt van maïs als hoofdteelt kan ertoe leiden dat de capaciteit bij loonwerkers om op het juiste
moment te bemesten bij natte weersomstandigheden te beperkt is. Om
hierin tegemoet te komen wordt de voorgestelde eerst toegestane
bemestingsdatum voor het gebruik van drijfmest en vloeibaar zuiveringsslib op bouwland, gelegen op zandgrond of lössgrond in het geval
van een voorgenomen teelt van maïs als hoofdteelt van 1 april naar
15 maart verplaatst. Dit voor een periode van twee jaar. In het licht van de
voorbereiding van de maatregelen uit het 7e Actieprogramma en de
uitwerking van de contouren van het nieuwe mestbeleid wordt dan bezien
of deze maatregel aanpassing behoeft
Waar is deze maatregel op gebaseerd en acht de Minister deze maatregel
uitvoerbaar voor de boer?
Antwoord
Deze maatregel is gebaseerd op het feit dat, wanneer de mest ruim
voorafgaand aan de inzaai van maïs wordt toegediend, er een lange
periode is waarin er geen stikstofopname door het gewas is en de bodem
gevoelig is voor het verlies van de toegediende stikstof en daarmee voor
af- en uitspoeling van nutriënten. De maatregel is voor boeren met
voldoende opslagcapaciteit goed uitvoerbaar.
Daarmee geeft dit invulling aan een goede landbouwpraktijk voor het
efficiënter benutten van meststoffen.
Weet de Minister dat een verkorting van de uitrijperiode kostenverhogend
werkt voor de boer vanwege de benodigde extra aanwendingscapaciteit?
Zij ontvangen graag een toelichting hierop.
Antwoord
Ik ben mij ervan bewust dat deze maatregel kostenverhogend werkt. Een
kostenverhoging zou echter ook het geval zijn geweest wanneer de
oorspronkelijke maatregel uit het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

6

namelijk de verplichting tot rijenbemesting in maïs, was doorgezet.
Echter, deze maatregel leidt ook tot een efficiëntere benutting van
meststoffen door het gewas en dit zal resulteren in een betere opbrengst.
Is de Minister op de hoogte van het feit dat de boer ook extra tijd kwijt is
aan het plannen en uitvoeren van de bemesting, zeker gezien de kortere
periode die hiervoor beschikbaar is?
Antwoord
Ik ben ervan op de hoogte dat deze maatregel ervoor zorgt dat, wanneer
voor de bemesting gebruik wordt gemaakt van een loonwerker, meer
afstemming moet plaatsvinden en dat hiermee meer tijd gemoeid zal zijn.
Waarom is er niet gekozen voor een uitrijperiode van 1 maart-15
september of 15 maart-15 september?
Antwoord
De intentie is ervoor te zorgen dat er zo dicht mogelijk bij de groeiperiode
van de maïs wordt bemest om daarmee het risico op af- en uitspoeling te
verminderen. Zoals ik in een eerder antwoord op vragen van uw leden
heb aangegeven heb ik ervoor gekozen de eerste bemestingsdatum voor
het gebruik van drijfmest en vloeibaar zuiveringsslib op bouwland,
gelegen op zandgrond of lössgrond, voorafgaand aan de teelt van maïs
als hoofdteelt van 1 april naar 15 maart te verplaatsen.
Kan de Minister toelichten welk verschil in stikstofbenutting een uitrijdatum van 1 maart, 15 maart en 1 april ten opzichte van elkaar heeft en of
de, in antwoord op de vragen van de leden Lodders en Geurts genoemde
wetenschappelijke onderbouwing, hier hetzelfde over concludeert?
Antwoord
De stikstofbenutting neemt af naarmate de bemesting met drijfmest
verder afstaat van de groeifase van het gewas. Bij drijfmest is de stikstof
snel beschikbaar, waardoor de periode tussen bemesten en inzaai relatief
kort kan zijn. De genoemde wetenschappelijke onderbouwing in de
beantwoording van de vragen van de leden Lodders en Geurts ziet op de
maatregelen ter voorkoming van afspoeling van ruggenteelten.
Deze leden krijgen signalen dat het genoemde percentage van 80% in
februari en maart in vergelijking met april in zelfs het Handboek Snijmais
al verschillend wordt uitgelegd (zie tabel 5.20).4 Kan de Minister uitgebreider ingaan op de wetenschappelijke onderbouwing van de
maatregelen?
Antwoord
Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan het risico op uitspoeling
bij bemesting voorafgaand aan een teelt, onder andere de neerslagsom
en de verhouding minerale en organisch gebonden stikstof in de mest. De
langjarige gemiddelde neerslagsommen zijn hoger in februari en maart
dan in april5. Drijfmest bevat relatief veel minerale stikstof, dat sneller
uitspoelt bij een stevige regenbui. Vervolgonderzoek zal nodig zijn om de
precieze winst te bepalen tussen maart en april, maar op basis van
bestaande kennis kan worden aangenomen dat de stikstofbenutting uit
drijfmest toeneemt hoe dichter bij de groeiperiode van de maïs wordt
bemest.

4
5

Handboek snijmaïs, https://edepot.wur.nl/243270
https://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/geografische-overzichten/archief/maand/rd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

7

Waarom zijn de voorgestelde maatregelen volgens de genoemde
rapporten – zie de beantwoording van vraag vier van onze eerdergenoemde schriftelijke vragen – goed uitvoerbaar? Zijn er ook nog wetenschappers die andere conclusies trekken? Zo ja, welke en waarom bent u
hier niet op ingegaan?
Antwoord
De maatregelen zijn uitvoerbaar, ik verwijs hierbij ook naar de nota van
toelichting bij dit ontwerpbesluit. De keuzemogelijkheid tussen de opties
die de maatregelen draagt ook bij aan de uitvoerbaarheid. Ik ben niet op
de hoogte van wetenschappers die andere conclusies trekken over de
uitvoerbaarheid van deze maatregelen.
Deze leden vragen zich af hoe een boer moet handelen als hij bijvoorbeeld
twee of meerdere gewassen op hetzelfde perceel teelt. Zijn hier afspraken
over gemaakt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke?
Antwoord
Deze maatregel geldt voor alle vormen van maïs als hoofdteelt, uitgezonderd suikermaïs onder folie en maïs volgens de biologische teeltmethode. Ook als er op datzelfde perceel ook andere gewassen worden
geteeld. Wanneer een boer zijn bouw- en bemestingsplan voor een
kalenderjaar opstelt zal hij vooraf moeten bepalen waar hij maïs gaat telen
om zo rekening te kunnen houden met het feit dat hij dit perceel niet mag
bemesten voor 15 maart.
Welke rol heeft innovatie gespeeld in dit actieprogramma?
Antwoord
In het 6e AP zijn proefprojecten opgenomen voor de periode 2018–2021.
Deze pilots hebben onder meer tot doel innovatie in de agrarische praktijk
verder te bevorderen. De resultaten van die pilots zullen daar waar dit kan
worden meegenomen bij de uitwerking van het zevende actieprogramma
Nitraatrichtlijn.
De leden van de VVD-fractie zijn benaderd door verschillende particuliere
initiatieven die een aantal interessante ontwikkelingen delen. Ontwikkelingen die een bijdrage kunnen leveren om de emissies (ook naar
grondwater) kunnen terugdringen. Waarom worden deze praktijkontwikkelingen niet betrokken in het actieprogramma?
Antwoord
Ik sta er altijd voor open voor kennis te nemen van interessante particuliere initiatieven die een bijdrage kunnen leveren aan het verminderen van
emissies. Op diverse, voor eenieder toegankelijke, manier kunnen dit
soort initiatieven worden aangedragen bij het ministerie, zowel per email,
als telefoon, als in direct contact met ambtenaren. Omdat ik op basis van
de vraag niet kan beoordelen op welke initiatieven deze leden hier doelen,
kan ik niet aangeven in hoeverre deze praktijkontwikkelingen betrokken
zijn bij het actieprogramma. Ik nodig deze particulieren dan ook uit om
deze initiatieven aan te dragen bij het Ministerie van LNV.
Tot slot op dit punt vragen deze leden hoe het kan dat de sector in eerste
instantie verrast was door deze maatregel. Heeft de Minister overleg
gehad met de sector over het verkorten van de uitrijperiode? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord
De maatregelen uit het 6e AP zijn in het jaar 2017 opgesteld en in het
kader van de verplichte milieueffectrapportage in het najaar van 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

8

geconsulteerd. Per 1 januari 2018 is het 6e AP met deze maatregelen van
start gegaan.
Met LTO en Cumela is de afgelopen 2 jaar op ambtelijk niveau gesproken
over de resultaten uit wetenschappelijk onderzoek naar rijenbemesting in
maïs en de gevolgen hiervan voor deze maatregel in het 6e AP. Hierbij is
ook ingegaan op mogelijke alternatieven, waaronder het aanpassen van
de uitrijdperiode, omdat het milieueffect dat met de rijenbemesting was
voorzien wel behaald dient te worden.
De leden van de VVD-fractie lezen verder dat er een uitzondering wordt
gemaakt voor de teelt van maïs volgens een biologische productiemethode en de teelt van suikermaïs onder folie. Waarom worden uitzonderingen gemaakt voor deze twee teelten? De maatregel tot het inkorten van
de uitrijdperiode is bedoeld om tot een vermindering van de nitraatuitspoeling te komen. Deze leden vragen op welke manier de uitzondering
voor de twee eerdergenoemde teelten zorgt voor een vermindering van
de nitraatuitspoeling.
Antwoord
In de biologische productiemethode worden de nutriënten opgenomen
door de groenbemester, waardoor uitspoeling van nutriënten wordt
voorkomen. Door vertering komen de meststoffen vrij voor het gewas
maïs. Bij de teelt van suikermaïs onder folie is het groeiseizoen vervroegd,
waardoor de periode tussen bemesting en ontwikkeling van het gewas
beperkt wordt.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de Minister afwijzend staat
tegenover het gebruik van de woeltand. De Minister is bang voor de
praktische uitvoerbaarheid, terwijl dit voorstel juist door de sector zelf
wordt voorgesteld. Kan de Minister nader onderbouwen waarom zij het
gebruik van de woeltand praktisch niet uitvoerbaar acht en waarom de
sector het gebruik van de woeltand juist wel uitvoerbaar acht? Deze leden
lezen ook dat handhaafbaarheid hiervoor een reden is. Waarom is het
gebruik van de woeltand niet handhaafbaar, maar het aanleggen van
drempeltjes of een opvanggreppel wel? Zij vinden het excuus van
handhaafbaarheid te makkelijk, gezien het wel kunnen handhaven van
andere, hiervoor genoemde maatregelen.
Antwoord
Door stevige neerslag of door het uitvoeren van werkzaamheden kan op
een perceel een verdichte bovenlaag ontstaan, die weer kan leiden tot
oppervlakkige afspoeling. In hoeverre dit tot afspoeling leidt, is afhankelijk
van de dikte en stevigheid van de verdichte bovenlaag. De woeltand kan
in geval van een verdichte bovenlaag worden gebruikt om ervoor te
zorgen dat de grond van een perceel weer wordt losgewoeld. Indien het
gebruik van een woeltand als een van de maatregelen voorgeschreven
zou worden, zou dit ertoe leiden dat de woeltand in het begin van het
groeiseizoen zeer regelmatig toegepast zou moeten worden. Dit omdat er,
weliswaar afhankelijk van de grondsoort en het organische stof gehalte
van de bodem, na iedere iets stevigere regenbui een slempkorst kan
ontstaan.
Daarnaast stuit het voorschrijven van het gebruik van de woeltand als
maatregel om afspoeling te voorkomen ook op problemen in de
handhaafbaarheid door de NVWA. Om te kunnen controleren dat de
voorgeschreven maatregelen juist zijn toegepast, zijn heldere criteria
noodzakelijk. Daarvan is geen sprake bij de afweging of een verdichte
bovenlaag dusdanig verdicht is dat er van een vergroot risico op
afspoeling sprake is. Dit omdat bij deze beoordeling ook factoren als de
grondsoort, het organische stofgehalte en de bedekking van het perceel
door het gewas mee moeten worden gewogen. Daarbij is ook nog lastig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

9

vast te stellen binnen welke termijn een landbouwer de verdichte bodem
opnieuw dient te hebben losgemaakt na bijvoorbeeld een regenbui of het
uitvoeren van werkzaamheden. Dit maakt dat ik zowel de uitvoerbaarheid
van het voorschrijven van het gebruik van de woeltand als maatregel, als
de handhaafbaarheid hiervan als onvoldoende heb beoordeeld.
De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister een uitputtende lijst
kan delen met maatregelen die dan wel deel van dit besluit uitmaken dan
wel bij ministeriële regeling worden geregeld. Waarom kiest de Minister
ervoor een deel van de maatregelen apart van dit besluit en bij ministeriële regeling te regelen? Deze leden vragen, mede naar aanleiding van
de onrust in de sector over de in dit ontwerpbesluit genoteerde maatregelen, tot een voorhangprocedure op de nadere ministeriële regeling.
In mijn brief van 18 mei jl. (Kamerstuk 33 037, nr. 368) is een opsomming
gegeven van de wijzigingen van regelgeving die zijn voorzien ter
uitvoering van het 6e AP.
De wijzigingen in regelgeving als gevolg van de implementatie van het 6e
AP vinden op diverse niveaus en in diverse jaren plaats. Hierbij dien ik ook
na te gaan in welke regelgeving ik de verschillende maatregelen dien te
implementeren, namelijk in de Meststoffenwet, het Uitvoeringsbesluit
Meststoffenwet, de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet, het Besluit
gebruik meststoffen of de Uitvoeringsregeling gebruik meststoffen.
Elke wijziging doorloopt een andere wetgevingsprocedure waardoor het
niet mogelijk is geweest het gehele pakket in één keer te implementeren,
nog los van het feit dat in het AP voor verschillende maatregelen
verschillende invoeringsmomenten zijn afgesproken. Daar waar kon, heb
ik implementatie van de maatregelen uiteraard gebundeld.
Op dit moment wordt de ministeriële regeling voorbereid waarin
uitvoering wordt gegeven aan de bij ministeriële regeling te implementeren maatregelen uit het 6e AP die per 1 januari 2021 in werking moeten
treden. Ik ben voornemens de consultatie hiervan deze maand te starten.
In dat kader kan een ieder opmerkingen maken. De wet voorziet niet in
een voorhangprocedure voor deze regeling.
De leden van de VVD-fractie lezen over de extra lasten voor de RVO.
Welke kosten gaan hiermee gepaard, hoeveel extra fte is hiervoor nodig
en weegt dit op tegen de regeldrukverhogende maatregelen voor de
boer? Welke aanpassingen moeten in de ICT-systemen worden doorgevoerd en op welke manier is de RVO voornemens de wijzigingen naar de
sector tijdig en op een goede manier te communiceren? Acht de Minister
de toenemende druk op de RVO met ook het doorgeven van de meldingen
voor 15 februari, werkbaar? Hoe wordt voorkomen dat de RVO
onbereikbaar wordt?
Antwoord
Op dit moment onderzoekt RVO hoe deze melding voor de landbouwer zo
eenvoudig mogelijk kunnen maken, hierdoor is het op dit moment nog
niet duidelijk wat de kosten voor het uitvoeren van deze regeling gaan
worden.
De wijziging wordt door RVO vanaf oktober middels de informatiebrief
«meer over mest» gecommuniceerd. De site zal daarbij ook worden
aangepast en middels de nieuwsbrief «Agrarisch ondernemen» zal RVO
de landbouwer hierover ook informeren.
Deze leden verwijzen naar het artikel «Onderbetaalde arbeidskrachten bij
de overheid: «Ik wil doorgroeien dus schop ik geen stennis»» uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

10

Volkskrant van 30 september 2020.6 Zij lezen dat de RVO zelf te weinig
personeel in dienst heeft om de bezwaren rond het fosfaatrechtenstelsel
af te handelen. Wat betekenen deze achterstanden en hoe kan, met deze
tekorten in het achterhoofd, worden gegarandeerd dat de RVO de
maatregelen zoals voorgesteld in dit ontwerpbesluit wel voldoende kan
implementeren en behandelen?
Antwoord
Om het grote aantal bezwaarschriften in het kader van het fosfaatrechtenstelsel bij RVO af te handelen heeft RVO extra juridische medewerkers
ingehuurd. Op dit moment zijn bijna alle bezwaren afgehandeld door RVO.
Van de 9.000 bezwaren zijn er nog 23 in behandeling. Wel is sprake van
beroepszaken bij het CBb. Ik zie geen belemmering voor de uitvoering
door RVO van het onderhavige besluit.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit gebruik meststoffen en tot wijziging van
het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet en willen de Minister nog enkele
vragen voorleggen.
De effecten van de voorgenomen wijzigingen op het bedrijfsleven en op
het milieu zijn nog zeer onzeker. Kan de Minister toezeggen dat er eerst
proefprojecten uitgevoerd worden, zodat ondernemers ervaring kunnen
opdoen met de wijzigingen, voordat de wetswijziging in werking treedt?
Antwoord
Het betreft maatregelen die ik in het kader van het 6e AP met de Tweede
Kamer en de Europese Commissie ben overeengekomen en waarmee ik
uitvoering geef aan de verplichtingen uit de Nitraatrichtlijn. Op het
moment dat ik deze maatregelen niet per 1 januari aanstaande implementeer voldoe ik niet aan de vereisten van die richtlijn. Dat risico wil ik
niet lopen, ook omdat dit 6e AP aan de basis ligt voor de derogatiebeschikkingen 2018–2019 en 2020–2021. Er kan dus geen proefperiode
worden toegezegd alvorens de wijziging van het Bgm in werking treedt.
De inwerkingtreding van deze wetswijziging is beoogd op 1 januari 2021.
In hoeverre is deze datum realistisch als er software-aanpassingen gedaan
moeten worden?
Antwoord
De software-aanpassingen bij RVO zullen als gevolg van dit ontwerpbesluit beperkt zijn. Het betreft het toevoegen van een categorie die ziet op
de meldingsplicht van 15 februari. Verder verwijs ik naar het antwoord op
een soortgelijke vraag van de leden van de VVD-fractie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over het ontwerpbesluit houdende wijziging van het Besluit
gebruik meststoffen ter uitvoering van het zesde actieprogramma
Nitraatrichtlijn en tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet
en we willen de Minister nog enkele vragen voorleggen.

6

https://www.volkskrant.nl/economie/onderbetaalde-arbeidskrachten-bij-de-overheid-ik-wildoorgroeien-dus-schop-ik-geen-stennis~b0042654/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

11

Uitrijperiode en registratieverplichting
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de meldingsplicht voor
zand- en lössgronden op 15 februari ervoor zal zorgen dat de boeren in
hun vrijheid en vakmanschap worden beperkt. Deze leden vragen of de
Minister heeft nagedacht over de praktische uitvoerbaarheid van deze
regel. Wat is het exacte doel van deze regel en heeft de Minister ook
andere opties overwogen om dit doel te bereiken?
Antwoord
Het doel van het invoeren van deze meldingsplicht is om handhaving door
de NVWA van de verschoven bemestingsdatum mogelijk te maken. Door
te verplichten tot een melding kan de NVWA doelgerichter controleren. De
mogelijkheid om de eerste bemestingsdatum voor alle gewassen op
bouwland te verschuiven is ook overwogen, in dat geval zou de meldingsplicht niet nodig zijn geweest.
De meldingsplicht staat ten dienste van het bredere doel van de
maatregel, namelijk het verder beperken van nitraatuitspoeling en
afspoeling van meststoffen uit de maïsteelt. Het voor dat doel beschikbare
aantal breed toepasbare, alternatieve maatregelen voor de maïsteelt is erg
beperkt. Het enige alternatief voor het invoeren van de meldingsplicht en
het verschuiven van de eerste bemestingsdatum zou een verdere
aanscherping van de stikstofgebruiksnorm of de uiterste inzaaidatum van
het vanggewas zijn. Zie hiervoor ook mijn antwoord op de vragen van de
leden van de VVD-fractie.
Kan de datum voor het melden niet geheel worden verschoven naar
31 maart in plaats van 15 februari, aangezien boeren tot 31 maart
wijzigingen door kunnen geven? Zo niet, waarom niet?
Antwoord
Nee, op 15 februari dient bekend te zijn op welke percelen maïs geteeld
gaat worden in verband met de handhaving van het verbod om in de
periode van 16 februari tot en met 14 maart drijfmest of vloeibaar
zuiveringsslib te gebruiken op bouwland, gelegen op zandgrond of
lössgrond. De vaststelling dat er sprake is van een overtreding van dit
verbod op grond van het Bgm dient immers ter plaatse te worden gedaan.
Om een dergelijke overtreding te kunnen vaststellen moet inzichtelijk zijn
of een landbouwer aan het bemesten is op een perceel waarop hij
voornemens is maïs te telen als hoofdteelt.
Wanneer er pas na 31 maart door onvoorziene omstandigheden blijkt dat
mais de enige optie is voor een late teelt op een perceel terwijl dit niet is
doorgegeven aan de RVO, wat zijn de mogelijkheden dan?
Antwoord
In dat geval kan een boer op dat perceel geen maïs telen als hoofdteelt.
Het perceel is dan niet aangemeld bij RVO waardoor het niet mogelijk is te
controleren of het perceel wel of niet is bemest.
De leden van de CDA-fractie lezen dat uit inventarisatie van CLM
Onderzoek en Advies BV is gebleken dat wet- en regelgeving vanuit de
rijksoverheid de transitie naar natuurinclusieve landbouw hindert. Er
wordt zelfs specifiek benoemd dat het de boer met een natuurinclusieve
bedrijfsvoering helpt wanneer er geen beperkende data gelden voor het
bemesten van hun grond om zo bodemleven en flora en fauna boven de
grond te kunnen stimuleren. Kan de Minister aangeven hoe voorliggend
ontwerpbesluit zich verhoudt tot deze constatering?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

12

Op basis van de Nitraatrichtlijn is Nederland verplicht voorschriften te
stellen over periodes waarin het verboden is bepaalde meststoffen op of
in de bodem te brengen. Hieraan is uitvoering gegeven in het Bgm.
De leden van de CDA-fractie zien in de Nota van Toelichting onder
hoofdstuk 5 dat boeren, volgens de Minister, in geval van een opslagtekort de mogelijkheid hebben om de mest af te voeren, inclusief de
daarbij behorende kosten. Heeft de Minister onderzocht of de opslagcapaciteit voldoende is om te kunnen voldoen aan deze aangepaste uitrijdperiode? Deze leden vragen of de Minister heeft overwogen boeren een
vergoeding te laten krijgen voor het afvoeren van mest bij een tekort aan
opslagcapaciteit als gevolg van de aangepaste uitrijdperiode. Zo nee,
waarom niet?
Antwoord
Ik heb niet onderzocht of de opslagcapaciteit voldoende is, omdat hier
geen gegevens op bedrijfsniveau beschikbaar zijn voor dit doel. Het is niet
overwogen om de boeren een vergoeding te geven voor het afvoeren van
mest bij een tekort aan opslagcapaciteit. Het is de verantwoordelijkheid
van de boer om genoeg opslagcapaciteit te realiseren of mest op een
andere plek af te zetten om aan een goede landbouwpraktijk te kunnen
voldoen.
De leden van de CDA-fractie merken op dat aanpassing van de mestuitrijperiode ook betekent dat er extra uitrijcapaciteit benodigd is. Is dit
voldoende beschikbaar en heeft de Minister het financiële effect hiervan in
beeld en wat het betekent als er een natte periode in maart plaatsvindt?
Betekent het dan niet dat er onder minder gunstige omstandigheden mest
moet worden uitgereden met verslechtering van bodemkwaliteit en
benutting van mineralen tot gevolg?
Antwoord
Het is inderdaad aannemelijk dat er extra uitrijdcapaciteit benodigd is, wat
ook tot extra kosten kan leiden. Deze extra kosten zouden echter ook het
geval zijn geweest als de rijenbemestingsmaatregel door was gevoerd.
Voor wat betreft uw opmerking met betrekking tot de ongunstigere
weersomstandigheden verwijs ik u naar een eerder antwoord op vragen
van leden van de VVD-fractie. Daarin heb ik aangegeven dat ik ervoor heb
gekozen de eerste bemestingsdatum voor het gebruik van drijfmest en
vloeibaar zuiveringsslib op bouwland, gelegen op zandgrond of
lössgrond, voorafgaand aan de teelt van maïs als hoofdteelt van 1 april
naar 15 maart te verplaatsen.
Voorkomen afspoeling ruggenteelten op klei- en lössgrond
Met betrekking tot de regeling om uitspoeling te voorkomen heeft LTO
Nederland voorgesteld om doelen te stellen in plaats van middelenvoorschriften. LTO Nederland stelde voor om boeren zelf de keuze te laten
maken tussen drie opties, waarmee ze uiteindelijk dezelfde doelen
behalen. Wat zijn de overwegingen van de Minister om dit voorstel niet
over te nemen? Heeft de Minister in beeld of hetgeen ze voorstelt in de
praktijk ook uitvoerbaar is en wat de extra kosten van deze maatregelen
voor de ondernemers zijn? Hoe moet een akkerbouwer bijvoorbeeld
handelen als hij meerdere gewassen op één perceel heeft? Heel specifiek,
de leden van de CDA-fractie zijn erop gewezen dat bij de biologische teelt
van pootaardappelen planten vele keren bekeken worden op aanwezigheid van eventueel virusverloop. Dit vindt plaats met een zogenaamde
selectiekar. De voorgestelde drempels zijn een belemmering voor deze
noodzakelijke werkzaamheden. Is de Minister hiervan op de hoogte, is het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

13

beleid van de Minister tegenstrijdig met andere geldende eisen rondom
teelt van pootaardappelen en wat adviseert zij deze ondernemers te doen?
Antwoord
Het doel van deze maatregel is het voorkomen van oppervlakkige
afspoeling naar het oppervlaktewater. Bij het uitwerken van de maatregelen voor ruggenteelt heb ik er voor gekozen om een breder pakket aan
maatregelen te formuleren, waarmee een boer de best passende
maatregel kan kiezen voor zijn of haar percelen, zoals LTO Nederland ook
heeft voorgesteld. Bij de invulling van de opties, zijn ook de voorstellen
van LTO meegenomen in de afweging zoals ik in mijn beantwoording van
schriftelijke vragen, gesteld door de leden Lodders (VVD) en Geurts (CDA)
(Kamerstuk «beantwoording vragen over afspoelingsmaatregelen» van
30 september jl.) heb toegelicht. Het voorstel van LTO om de woeltand
ook toe te staan heb ik in verband met de handhaafbaarheid niet
opgenomen (zie ook mijn beantwoording van vergelijkbare vragen van de
leden van de fracties van VVD en D»66). In antwoord op vragen van leden
van de fractie van de VVD ben ik ingegaan op de uitzondering voor de
biologische teelt ten aanzien van de maatregelen ter voorkoming van
afspoeling in de ruggenteelt.
De opgenomen maatregelen zijn uitvoerbaar in de praktijk. Zo wordt de
maatregel voor dammetjes in de ruggenteelt al toegepast in Zuid-Limburg
en draagt daar niet alleen bij aan voorkomen van oppervlakkige
afspoeling, maar zorgt ook voor betere opbrengsten doordat nutriënten
en water beter worden vastgehouden en beschikbaar blijven voor het
gewas. Door de keuze te bieden van verschillende opties, kan de boer op
basis van zijn kennis en kunde de beste afweging voor zijn situatie maken.
Voor de teelt van pootaardappels kan daardoor worden afgezien van het
plaatsen van drempels wanneer één van de andere opties wordt uitgevoerd. Indien een boer meerdere teelten op één perceel heeft, dienen in
ieder geval voor het stuk waar de ruggenteelt raakt aan watergangen de
maatregelen genomen te worden. Er dient voorkomen te worden dat
oppervlakkige afspoeling vanuit de ruggenteelt de watergangen bereikt bij
normale weersomstandigheden. De extra kosten voor de ondernemer zijn
toegelicht in de Handhavings- en Uitvoerbaarheid Toets als onderdeel van
de nota van toelichting bij het ontwerpbesluit.
Implementatiebeleid
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Minister de implementatie van
het nieuwe mestbeleid voor zich ziet. Hoe wordt de overgangstermijn
ingericht? Worden er pilots gedraaid en worden de resultaten gemonitord
en geëvalueerd? In hoeverre schat de Minister in dat de nieuwe regels op
1 januari 2021 in werking kunnen treden? Welke uitdagingen ziet de
Minister bij het halen van de deadline?
Antwoord
Dit ontwerpbesluit ziet op het uitvoering geven aan een deel van de
maatregelen uit het 6e AP. De contouren voor het toekomstig mestbeleid
zijn op 8 september jl. verstuurd aan de Tweede Kamer (Kamerstuk
33 037, nr. 374). Verdere uitwerking van deze contouren, ook ten aanzien
van de overgangstermijn, pilots en monitoring, is noodzakelijk en dat wil
ik samen met stakeholders doen. De contouren zijn daarom ook een
uitnodiging aan boeren en andere stakeholders om mee te denken over
het omzetten van de contouren in een aansprekend toekomstbeeld en
concreet beleid. Binnenkort wordt een webinar gehouden waaraan alle
geïnteresseerden kunnen deelnemen (https://www.rvo.nl/actueel/
evenementen/webinar-praat-mee-over-het-nieuwe-mestbeleid). De
contouren krijgen een plaats in het zevende actieprogramma Nitraat-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

14

richtlijn (2022–2025). Over de planning voor de totstandkoming van het
zevende actieprogramma Nitraatrichtlijn wordt u op korte termijn
geïnformeerd. De inwerkingtreding van het toekomstig mestbeleid zal
gradueel zijn. De contouren voor het toekomstig mestbeleid gaan verder
dan deze kabinetsperiode of het komende actieprogramma Nitraatrichtlijn.
Om tot de gewenste grondgebondenheid en mestverwerking te komen, is
op zijn minst dit decennium nodig.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wijzigingsbesluit gebruik meststoffen en het uitvoeringsbesluit Meststoffenwet zesde
actieprogramma Nitraatrichtlijn. Deze leden hebben hier nog enkele
vragen over.
De leden van de D66-fractie zien dat de mestproblematiek tot problemen
leidt in het grondwater onder zandgronden en löss. Met de voorliggende
maatregelen worden nieuwe beperkingen opgelegd aan boeren terwijl er
ook de mogelijkheid bestaat om meer duidelijkheid te scheppen over
welke gewassen en welke gewasrotaties nog wel op uitspoelingsgevoelige gronden kunnen en welke niet. Is de Minister het met deze leden
eens dat boeren vooral duidelijkheid nodig hebben over wat wel en niet
kan en dat in het licht van de hervorming van het mestbeleid wederom de
kern van de problematiek, namelijk drijfmest, hiermee niet wordt
besproken? Is de Minister het ook met hen eens dat drijfmest de kern is
van het mestprobleem in Nederland? Vindt de Minister ook dat een
verbod op drijfmest duidelijkheid biedt aan boeren en mestverwerkers en
daarmee de nodige innovaties kan stimuleren?
Antwoord
Met de presentatie van de contouren van het toekomstige mestbeleid
(Kamerstukken 33 037, nr. 374), schets ik de lijnen waarlangs het kabinet
het toekomstige mestbeleid wil vormgeven. Hierbij richt ik mij enerzijds
op een grondgebonden veehouderij waarbij het land en eventueel land
via een samenwerkingsovereenkomst wordt bemest met mest van het
bedrijf. Anderzijds richt ik mij bij de intensieve sectoren op afvoer van
mest waarbij een verwaarding hiervan plaats kan vinden. Ik voorzie hierin
geen verbod op drijfmest maar wil het beleid richten op een bemesting
die passend is bij de bodem en het gewas. Ik beoog om zowel het 7e, als
op hoofdlijnen het 8e, actieprogramma in één keer neer te zetten. Hiermee
schep ik duidelijkheid en een lange termijn visie voor de boeren, waar de
sector zich op kan richten. Ik ben het met de leden van de fractie van D66
eens dat er duidelijkheid nodig is over deze lijn, boeren willen dat en
vragen dat ook. De uitwerking van zowel de herbezinning als het
actieprogramma zal de komende maanden verder vorm krijgen, in overleg
met alle betrokken stakeholders, waaronder de sector. Zoals eerder
gezegd, betreffen de hier voorliggende wijzigingen, de maatregelen die
zijn opgenomen in het 6e AP voor de Nitraatrichtlijn, dat in 2017 is
vastgesteld en op 1 januari 2018 is ingegaan. Deze afspraken zijn hiermee
gemaakt voorafgaand aan het herbezinningstraject voor het mestbeleid.
Precisiebemesting uitgangspunt
De leden van de D66-fractie vinden het positief te lezen dat precisiebemesting het uitgangspunt is van de wijzigingen. De toelichting van
precisiebemesting past tot op zekere hoogte bij de definitie die deze leden
voor zich zien: «de juiste mest wordt op de juiste plaats, op de juiste
manier, op het juiste tijdstip en in de juiste hoeveelheid toegediend om zo
precies mogelijk te voorzien in de behoefte van gewas en bodem en
daarmee emissies zoveel mogelijk te beperken». De voorliggende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

15

wijzigingen missen echter de link met de kringlooplandbouwvisie van de
Minister.
De leden van de D66-fractie lezen dat de uitrijperiode van drijfmest en
vloeibaar zuiveringsslib rondom de teelt van maïs op zand- en
lössgronden wordt aangepast van 15 februari tot en met 15 september
naar 1 april tot en met 15 september. Deze leden zijn enigszins positief
over deze verkorting van het uitrijden van rotte mestproducten op het
land om uit- of afspoeling door neerslag van stikstof en nitraat te
voorkomen, omdat een verbod op drijfmest niet voor ons ligt. Zij vragen
of de gemaakte uitzondering alleen voor de biologische productiemethode moet gelden, daar de omslag van gangbare naar kringlooplandbouw ook het doel heeft om de bemestingsmethode aan te passen
waarbij groenbemesters en het gebruik van organisch materiaal de
overhand hebben. Hoe passen de voorliggende wijzigingen in de
kringlooplandbouwvisie van de Minister? Wat zijn de precieze doelen
waarop wordt gestuurd? Hoe wordt de omslag naar kringlooplandbouw
gestimuleerd? Ziet de Minister de mogelijkheid om de meldingsplicht uit
te bouwen met kringlooplandbouwmethoden, zoals het gebruik van
groenbemesters?
Antwoord
De voorliggende wijzingen zorgen voor een beter gerichte bemesting van
de grond, waarbij het gewas meer nutriënten kan opnemen op het
moment dat het gewas deze nodig heeft. Dat zorgt voor een vermindering
van de emissie naar het grond- en oppervlaktewater en daarmee voor een
vermindering van het verlies van nutriënten uit de kringloop. Deze
maatregel past daarmee binnen mijn kringloopvisie.
Bij de biologische productiemethode wordt de groenbemester bemest
met drijfmest. De maÏs wordt daarna niet meer extra bemest, maar maakt
gebruikt van de nutriënten die vrij komen uit de groenbemester. Omdat bij
teelten die niet conform de biologische productiemethode worden
geteeld, er mogelijk wel aanvullende bemesting na de vernietiging van
het vanggewas plaatsvindt, is extra uitspoeling hierdoor niet uit te sluiten
en kan daarom niet meer ruimte worden gegeven.
Voorkomen afspoeling ruggenteelten op klei- en lössgrond
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat binnen kringlooplandbouw de bodem centraal staat. De methode waarbij organische mest
de bodem van de benodigde structuur voorziet en de grond een hoger
organische stofgehalte geeft, zoals in de biologische landbouw gangbaar
is, is onmisbaar. Deze leden zijn van mening dat het verbeteren en
beschermen van ons oppervlaktewater van groot belang is, zeker omdat
de gestelde doelen omtrent de kwaliteit van het oppervlaktewater nog niet
zijn behaald. Zij vragen op welke manier de kringlooplandbouw visie van
de Minister past bij de voorgenomen wijzigingen om afspoeling in de
ruggenteelten tegen te gaan.
Antwoord
De voorgenomen maatregelen in de ruggenteelt zorgen ervoor dat de
neerslag, en daarmee de nutriënten, op het perceel behouden blijven voor
het gewas en niet afspoelen naar het oppervlaktewater. Daarmee zorgen
deze maatregelen voor een verbetering van de benutting van nutriënten
en een vermindering van de emissie ervan – beide zeer belangrijke
aspecten van mijn kringloopvisie. Vooral in het geval dammetjes tussen
de ruggen worden geplaatst, zoals bijvoorbeeld in de lössregio al
veelvuldig wordt toegepast, blijven water en nutriënten behouden voor
het gewas.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

16

De leden van de D66-fractie vragen tevens hoe groot het probleem van
uit- en afspoeling die met de voorliggende maatregelen worden opgelost
nu is. In de praktijk is er al een teeltvrijezone op de kopakkers, zodat
uitspoeling dwars op de ruggen niet mogelijk is. In de parallelle zone van
de ruggen vindt zeker in de biologische sector geen tot weinig uitspoeling
plaats van meststoffen, daar organische mest wordt gebruikt. Klopt dit?
De maatregelen die worden gepresenteerd omtrent uit- en afspoeling bij
ruggenteelten op klei- en lössgrond maken mechanische onkruidbestrijding onaantrekkelijk en de onbemeste zone van drie meter breed
maakt het onaantrekkelijk voor de gangbare boer om de overstap te
maken naar biologische of kringlooplandbouw. Hoe passen de gepresenteerde maatregelen in de kringlooplandbouwvisie van de Minister?
Antwoord
De oppervlaktewaterkwaliteit in grote delen van Nederland voldoet nog
niet aan de gewenste normen vanuit de Kaderrichtlijn Water. Ook de
landbouw heeft hierbij op basis van de Nitraatrichtlijn nog een grote
opgave. Een belangrijk aspect hierbij is de afspoeling van fosfor
gebonden aan gronddeeltjes of aan mest naar het oppervlaktewater; dit
kan zowel bij drijfmest, vaste mest als andere mestsoorten plaatsvinden.
De maatregelen die ik hier ter implementatie van het 6e AP op basis van
de Nitraatrichtlijn presenteer, zorgen voor een reductie van de emissies
vanuit de landbouw naar het oppervlaktewater en dragen daarnaast bij
aan het behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water. De kopse kant
van de ruggen is met name de plek waar veel afspoeling plaatsvindt;
echter, deze afspoeling kan ook op plekken waar de rug onderbroken is
plaatsvinden. Daarom zal een bemestingsvrije zone langs alle watergangen moeten worden aangelegd als een boer voor deze mogelijkheid
kiest.
Ik herken niet dat deze maatregel de overstap naar kringlooplandbouw
belemmert.
In antwoord op vragen van leden van de fractie van de VVD ben ik
ingegaan op de uitzondering voor de biologische teelt ten aanzien van de
maatregelen tot het voorkomen van afspoeling bij ruggenteelt.
Wat is de reden dat de Minister ervoor kiest om eerst deze maatregelen en
veranderingen door te voeren terwijl er onduidelijkheid bestaat over hoe
de kringlooplandbouwvisie wordt meegenomen in het gehele mestbeleid?
Antwoord
Het betreft implementatie van maatregelen uit het 6e AP welke ik in
december 2017 (Kamerstuk 33 037, nr. 250) aan uw Kamer heb toegezonden en waarmee ik uitvoering geef aan de voorwaarden uit de
Nitraatrichtlijn om elke vier jaar het beleid te bezien en eventueel te
herbezien, en is hiermee staand beleid. Bij de uitwerking hiervan betrek ik
zoveel mogelijk mijn visie op de kringlooplandbouw. In de uitwerking van
de contouren voor het toekomstige mestbeleid waarover ik u onlangs heb
geïnformeerd betrek ik deze uitgangspunten vanzelfsprekend ook.
Is de Minister het met deze leden eens dat omschakeling naar kringlooplandbouw aantrekkelijk gemaakt moet worden? Zo ja, waarom wordt dan
toch gekozen voor nieuwe drempels? Zo nee, waarom niet? Ziet de
Minister de mogelijkheid om Skal-gecertificeerde bedrijven en kringlooplandbouwbedrijven die gebruikmaken van organische en/of rijpe mest een
uitzonderingspositie te geven op de extra maatregelen die worden
voorgesteld, waarbij een gezonde bodem het uitgangspunt blijft?
Antwoord
Het versterken van kringlooplandbouw door dit mee te nemen in al het
nieuwe beleid, is een belangrijk speerpunt voor mij. Zoals ik eerder heb

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

17

aangegeven, zie ik op basis van de voorliggende maatregelen geen extra
belemmeringen om tot omschakeling te komen. Het verschuiven van de
bemestingsperiode voor teelt van maïs betreft alleen drijfmest en
vloeibaar zuiveringsslib in de gangbare maïsteelt; niet bij de biologische
teelt van mais. Ook isde biologische ruggenteelt uitgezonderd van de
voorgestelde maatregelen om afspoeling te voorkomen.
De leden van de D66-fractie vragen ook op welke manier de afgekondigde
maatregelen gecontroleerd gaan worden.
Antwoord
Ik verwijs hiervoor naar de Nota van Toelichting, waarin vanaf pagina 4
wordt omschreven op welke manier dit gehandhaafd zal worden.
Daarnaast verwijs ik naar het antwoord op een vergelijkbare vraag van de
leden van de fractie van de VVD.
Wijziging artikel 6
De leden van de D66-fractie zijn positief over de onderhavige wijziging
van dit besluit waarbij precisiebemesting binnen een perceel mogelijk
gemaakt wordt. Deze leden zien dat Nederland meer te maken heeft en
krijgt met extreme weersomstandigheden door onder andere klimaatverandering. De afgelopen jaren is de droogte in sommige gebieden
uitzonderlijk hoog geweest. Deze leden vragen in hoeverre de droogte
meegenomen is in de totstandkoming van de wijziging in de uitrijperiode.
Antwoord
Bij de formulering van de alternatieve maatregel (wijziging uitrijdperiode)
heeft droogte niet direct een rol gespeeld omdat de relatie tussen de
uitrijdperiode en de droogte zich in de afgelopen jaren vooral richtte op
verzoeken de uitrijdperiode in het najaar te verlengen. De alternatieve
maatregel richt zich echter op het moment van bemesting in het voorjaar.
Regeldruk
De leden van de D66-fractie betreuren het te lezen dat regeldruk en
kostendruk omhoog gaat met de voorgenomen maatregelen. Echter, deze
leden zien de meerwaarde in van deze maatregelen om het oppervlaktewater beter te beschermen en af- en uitspoeling van nutriënten tegen te
gaan. Zij zien hierin een kans om kringlooplandbouw en het gebruik van
organische en rijpe mest toe te voegen als alternatief voor het gebruik van
rotte mest. Waarom is deze visie niet meegenomen in het ontwerpbesluit?
Antwoord
Mijn visie op kringlooplandbouw is het raamwerk waarbinnen ik mijn
beleid maak. Deze visie houdt in dat er gestreefd wordt naar meer en
beter gebruik van regionaal beschikbare reststromen en vermindering van
emissies naar het milieu. Het ontwerpbesluit beoogt deze zaken.
Overige bedrijfseffecten
De leden van de D66-fractie lezen dat de RVO verwacht dat de implementatie van deze wijziging de nodige impact op de uitvoering en de sector
heeft. Er is een aantal aanpassingen nodig in de ICT-systemen van de
RVO, zoals aanpassing van de verschillende registers. Kunnen deze
veranderingen in ICT-systemen op tijd doorgevoerd worden met inachtneming van de communicatie richting leden?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

18

Ik verwijs u naar het antwoord van een soortgelijke vraag van de leden
van de fractie van de VVD.
Aanpassing uitrijperiode op percelen voorafgaand aan teelt van maïs
De leden van de D66-fractie vragen wat het effect is van het aanpassen
van de uitrijperiode op de totale uitstoot en uitspoeling, daar zij lezen dat
de lachgasemissie wordt verminderd maar de ammoniakemissie iets kan
toenemen.
Antwoord
Kwantitatieve informatie is hierover op dit moment niet te geven. Wel is
het waarschijnlijk dat het effect op ammoniakemissie beperkt is, omdat de
gemiddelde temperaturen in zowel maart als april niet hoog zijn.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Nota van toelichting
Voorkomen afspoeling ruggenteelten op klei- en lössgrond
De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat om afspoeling van percelen
naar nabijgelegen watergangen te voorkomen het voor landbouwers met
ruggenteelten op klei- of lössgrond in beginsel verplicht wordt deze
afspoeling te bemoeilijken en te voorkomen door middel van
waarneembare hindernissen en maatregelen. Deze maatregelen worden
door de biologische landbouw echter als onwenselijk voor die sector
beschouwd. Vanuit deze sector wordt er onder andere op gewezen dat de
opbouw van ruggen pas plaatsvindt na het bemesten, waardoor de mest
juist mooi verdeeld wordt in de grond, hetgeen ertoe zal leiden dat bij
extreem natte omstandigheden minder afspoeling zal optreden.
Bovendien wordt in de biologische landbouw geen kunstmest gebruikt,
waardoor de eventuele afspoeling minder schadelijk zal zijn indien
extreem natte omstandigheden optreden. De sector acht om deze redenen
de in het onderhavige besluit genoemde maatregelen voor de biologische
landbouw niet nodig. Kan de Minister hier nader op ingaan?
Antwoord
Zoals ik in antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie heb
aangegeven is de biologische landbouw uitgezonderd van de maatregelen
tot voorkoming van afspoeling in de ruggenteelt doordat er bij de
biologische landbouw meer aandacht is voor bodemkwaliteit.
Daarbij komt dat de voorgestelde maatregelen voor de biologische
landbouw niet alleen als onnodig maar ook als problematisch worden
ervaren. Zo levert het opwerpen van drempels problemen op bij de
mechanische onkruidbestrijding, is het graven van geulen langs akkerlanden schadelijk voor de bodem en de biodiversiteit van de akkerlanden
en riskant voor bestuurders van landbouwwerktuigen. Kan de Minister
nader ingaan op de redenen waarom de door haar voorgestelde maatregelen, anders dan vanuit het oogpunt van handhaving, ook voor de
biologische landbouw zouden moeten gelden? Acht de Minister het
wenselijk en werkbaar om voor die sector een uitzondering te maken?
Antwoord
Ik verwijs u naar het antwoord van een soortgelijke vraag van de leden
van de fractie van D66.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

19

Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de ontwerpbesluiten tot wijziging van het Besluit gebruik meststoffen en
het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet. Deze leden noemen deze
wijzigingen een voorbeeld van «mest-millimeteren»: het zijn nieuwe
regeltjes – waar boeren gek van worden – waarmee net wel (of net niet)
aan een Europese richtlijn voldaan wordt.
De nitraatvervuiling van ons water, de jaarlijkse noodzaak om bij Brussel
te bedelen om derogatie op de Nitraatrichtlijn, maar ook de stikstofcrisis
en de gigantische mestafzetkosten voor boeren (met als gevolg grootschalige mestfraude) worden allemaal veroorzaakt door één probleem:
veel te veel mest. En dat mestoverschot wordt geproduceerd door veel te
veel dieren. Zolang de kern van het probleem niet onder ogen wordt
gezien, blijven we mest-millimeteren. Een latere uitrijperiode op zand en
löss, of verplichte drempels of greppels om afspoeling te voorkomen, zijn
doekjes voor het bloeden. Want hoewel de regels voor boeren zich blijven
opstapelen, schiet de melkveesector dit jaar toch weer door het sectorplafond voor stikstofexcretie. Het wekt geen verbazing dat boeren zich
afvragen of ze het dan nooit goed doen. Met drastisch minder dieren
krijgen zowel het water, de bodem, als de boeren weer een beetje lucht.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Minister de
mening deelt dat dit het moment is – een klein anderhalf jaar voordat de
huidige derogatie afloopt – om de ontwikkeling in te zetten naar fors
minder dieren, dus minder mest, zodat we de derogatie op de Nitraatrichtlijn in de toekomst niet meer nodig hebben. Deze leden ontvangen
hierop graag een reactie van de Minister.
Antwoord
Allereerst wil ik opmerken dat de jaarlijkse derogatierapportage laat zien
dat de waterkwaliteit onder derogatiebedrijven beter is dan onder
niet-derogatiebedrijven. Daarnaast draagt derogatie bij aan een betere
kringloop van nutriënten binnen Nederland en een vermindering van inzet
van kunstmest. In mijn brief van 8 september jl. (Kamerstuk 33 037, nr.
374) heb ik de contouren van het toekomstig mestbeleid met u gedeeld
waaruit duidelijk wordt dat ik een andere route voor mij zie dan een inzet
gericht op vermindering van het aantal dieren om de diverse doelen te
bereiken.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende ontwerpbesluit. Deze leden waarderen de keuze van de Minister
om de verplichte rijenbemesting in de maïsteelt te schrappen. Zij hebben
nog wel enkele vragen over de uitwerking van de alternatieve invulling en
over de eisen met betrekking tot ruggenteelten.
Aanpassing uitrijperiode
De leden van de SGP-fractie hebben enkele vragen over het verbod om in
het vroege voorjaar drijfmest te gebruiken op bouwland op zand- en
lössgrond indien sprake is van maïsteelt. Deze leden willen erop wijzen
dat het verbod om mest aan te wenden voor 1 april betekent dat in korte
tijd mest uitgereden moet worden op de tienduizenden hectares maïsland
die ons land rijk is. Hoe groot is het risico dat mest dan onder ongunstige
weers- en bodemomstandigheden uitgereden moet worden? Is het middel
dan niet erger dan de kwaal, nog los van de grote druk op loonwerkers?
Deze leden vragen of de Minister bereid is de termijn te verkorten van
1 april naar 15 maart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

20

Antwoord
Ik erken dat het risico op het moeten uitrijden onder ongunstige weers- en
bodemomstandigheden toeneemt met het verschuiven van deze datum.
Gelet op het doel van de alternatieve maatregel, het tegengaan van af- en
uitspoeling, is het echter van belang dat de bemesting zo dicht mogelijk
bij de groeifase van het gewas plaatsvindt. In antwoord op vragen van de
leden van de VVD ben ik ingegaan op de verplaatsing van de eerst
toegestane bemestingsdatum naar 15 maart.
De leden van de SGP-fractie horen graag hoe de Minister wil omgaan met
de situatie dat grasland of een groenbemester/voerdergewas in het
vroege voorjaar bemest en daarna gemaaid of geoogst wordt, en daarna
omgezet wordt in bouwland ten behoeve van maïsteelt.
Antwoord
Grasland wat gebruikt wordt voor vervoedering kan nog bemest worden
in het vroege voorjaar, het is dan namelijk nog geen bouwland. Voor
biologische bedrijven blijft het mogelijk hun groenbemester in het vroege
voorjaar te bemesten.
Voorkomen afspoeling ruggenteelten
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over de verplichting om op
een perceel met ruggenteelt op klei- of lössgrond naast een watergang te
kiezen voor drempels, greppels of een brede teeltvrij zone. Vanuit de
sector is ook de mogelijkheid aangedragen om te kiezen voor het
bewerken van het land tussen de ruggen met woeltanden. Waarom heeft
de Minister hier niet voor gekozen?
Antwoord
Ik verwijs naar de beantwoording van een soortgelijke vraag van de leden
van de VVD-fractie. De woeltand is wel als optie besproken, maar
vanwege de slechte handhaafbaarheid niet opgenomen als optie.
Derogatiebeschikking
De leden van de SGP-fractie hebben aanvullend nog enkele vragen over
de recente wijziging van de Uitvoeringsregeling gebruik meststoffen en de
Uitvoeringsregeling Meststoffenwet in verband met de nieuwe derogatiebeschikking, met name over de aanvullende voorwaarden met betrekking
tot het beperken van de ammoniakemissie.
In hoeverre leidt extra emissie door de derogatie tot extra eutrofiëring, zo
vragen de leden van de SGP-fractie. Is de veronderstelling juist dat deze
bijdrage minimaal is? Hoe weegt de Minister het feit dat meer ammoniakemissie leidt tot minder uitspoeling, omdat er dan minder stikstof in de
mest achterblijft?
Antwoord
Extra emissie draagt bij aan eutrofiëring. De atmosferische depositie van
stikstof draagt circa 15 procent bij aan de totale belasting van het
oppervlaktewater met stikstofverbindingen7. Extra uitspoeling van nitraat
naar grondwater is niet omgekeerd evenredig met een afname van
ammoniakemissie. Door denitrificatie wordt een deel van de extra stikstof
in de bodem omgezet in probleemloos stikstofgas.
Waar in de overwegingen van de derogatiebeschikking aangegeven wordt
dat het wat betreft ammoniakemissie moet gaan om passende maatre7

https://www.clo.nl/indicatoren/nl0192-belasting-van-oppervlaktewater-met-vermestende-stoffen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

21

gelen en waarbij verwezen wordt naar onder meer de gevolgen voor
Natura 2000-gebieden, willen de leden van de SGP-fractie erop wijzen dat
de gekozen maatregelen negatieve effecten kunnen hebben voor de
CO2-emissiereductieopgave. Aanscherping van de derogatievoorwaarden
kan leiden tot meer kunstmestgebruik met bijbehorende CO2-footprint. De
overstap naar het injecteren van mest in en dus het doorsnijden van
veengrond kan leiden tot snellere afbraak van organische stof en dus
meer CO2-emissie. Deelt de Minister de mening dat ook dit aspect in de
afwegingen betrokken had moeten worden? De leden van de SGP-fractie
lezen dat boeren die de sleepvoet willen gebruiken de mest wanneer het
warmer is dan 20 graden Celsius ’s nachts uit moeten rijden. Deze leden
vrezen logistieke problemen en geluidsoverlast voor omwonenden. Heeft
de Minister dit meegewogen en aan de Europese Commissie voorgelegd?
Antwoord
Ik verwijs naar de beantwoording van een soortgelijke vraag van de leden
van de CDA-fractie. Ik wil hierbij aangeven dat de gevolgen van deze
voorwaarde zijn meegewogen en betrokken in de onderhandelingen.
De leden van de SGP-fractie vragen of de Minister bereid is op basis van
voornoemde aspecten en het feit dat bij de vrijstelling voor bovengronds
uitrijden van mest aanvullende emissiebeperkende voorwaarden gelden,
opnieuw het gesprek aan te gaan met de Europese Commissie over de
extra voorwaarden in de derogatiebeschikking.
Antwoord
De beschikking voor een derogatie aan Nederland voor 2020 en 2021 is op
19 juli jongstleden door de Europese Commissie verleend. Het is daarom
niet zinvol hierover opnieuw het gesprek met de Europese Commissie aan
te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 037, nr. 375

22