Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 220

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Fiscale verzamelwet 2015)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 26 augustus 2015
Inhoudsopgave

blz.

1. Inleiding
2. Algemeen
2.1. Rentekorting personeelslening
2.2. Afschaffen banksparen voor uitvaartkosten
2.3. Bronheffing Luxemburg
2.4. Houdsterverliesregeling
2.5. Dividendbelasting
2.6. Teruggaafregeling BPM bij export van motorrijtuigen
2.7. Belasting op leidingwater
2.8. Energiebelasting
2.9. Codificatie uitbreiding faciliteit bij vererfd aanmerkelijk belang
3. Overige aspecten
4. Artikelsgewijze toelichting
5. NOB-vragen

1
2
2
5
6
7
10
11
14
15
17
18
19
20

1. Inleiding
Het kabinet heeft met belangstelling kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, de PvdA, de SP,
het CDA, D66 en ChristenUnie. Bij de beantwoording van de vragen wordt
zo veel mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden. Er is gevraagd
om eveneens in te gaan op het commentaar door de Nederlandse Orde
van Belastingadviseurs (de NOB). Voor zover het commentaar van de NOB
overeenkomt met dan wel aansluit bij de vragen van de leden van een of
meerdere fracties wordt het commentaar van de NOB gelijktijdig met deze
vragen behandeld. Voor zover het commentaar van de NOB-aspecten
betreft waarnaar niet wordt gevraagd door de leden, wordt aan het einde
van deze nota op de resterende punten ingegaan.

kst-34220-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

1

2. Algemeen
De leden van de fractie van het CDA vragen hoe het kabinet het gehalte
aan fiscale vereenvoudiging als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel
beoordeelt.
Tevens vragen zij hoe vaak de vereenvoudiging nog uitgesteld gaat
worden en of van uitstel geen afstel komt. Ten slotte vragen deze leden
zich af of de beloofde vereenvoudiging op losse schroeven staat.
Het kabinet deelt de mening van de leden van de fractie van het CDA dat
in het onderhavige wetsvoorstel de ambitieuze doelstelling met
betrekking tot vereenvoudiging nog niet wordt gehaald. Het kabinet blijft
erop gericht de komende jaren in samenspraak met de Staten-Generaal te
komen tot een verdere vereenvoudiging van het belastingstelsel.
2.1. Rentekorting personeelslening
De leden van de fractie van de PvdA vragen om een bevestiging dat de
nieuwe fiscale behandeling van de rentekorting op personeelsleningen
onverkort geldt voor werknemers van De Nederlandsche Bank (DNB) en
de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De voorgestelde nieuwe fiscale
behandeling geldt ook voor de werknemers van DNB en de AFM.
Verder vragen de leden van de fractie van de PvdA hoe de regeling
uitwerkt bij werknemers met een eigen woning in Nederland die is
gefinancierd met een personeelslening met rentekorting, maar die voor
hun inkomen niet belastingplichtig zijn in Nederland, zoals werknemers
van Europese instellingen of mensen met een baan in het buitenland.
Indien een werknemer voor zijn inkomen niet belastingplichtig is in
Nederland, is hij in Nederland uiteraard ook niet belastingplichtig voor het
op basis van de voorgestelde regeling ter zake van de rentekorting tot het
loon te rekenen bedrag.
De leden van de fractie van de SP vragen of de maatregel voor personeelsleningen kan leiden tot verlaging van toeslagen van
(ex-)medewerkers.
Tegenover de bijtelling van het rentevoordeel uit personeelsleningen bij
het loon staat een gelijke verhoging van de hypotheekrenteaftrek. Deze
bijtelling en aftrek vallen tegen elkaar weg, waardoor het verzamelinkomen per saldo niet wijzigt. Het toetsingsinkomen voor de toeslagen
wijzigt op basis van de voorgestelde maatregel dus niet waardoor er geen
sprake is van verlaging van toeslagen.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de achtergrond van de
nihilwaardering van de rentekorting was, dat het belasten van het
rentevoordeel in de loonbelasting zou leiden tot een aftrekpost in de
inkomstenbelasting. Daarnaast vragen deze leden of de voorgestelde
wijziging ertoe leidt dat de rentekorting als aftrekbare hypotheekrente in
aanmerking dient te worden genomen. Voorts vragen deze leden naar de
voorwaarden alsmede de wettelijke basis van deze aftrekmogelijkheid.
De reden voor de nihilwaardering in de loonbelasting en daarmee het
achterwege laten van heffing over het voordeel van de rentekorting was
inderdaad gelegen in het feit dat het wel heffen per saldo in beginsel geen
noemenswaardige invloed zou hebben op de verschuldigde belasting.
Door de per 2014 ingevoerde stapsgewijze verlaging van het maximale
aftrekpercentage voor de aftrekbare kosten met betrekking tot een eigen
woning in de inkomstenbelasting krijgt het al dan niet heffen over de
rentekorting in de loonbelasting echter wel geleidelijk toenemende
gevolgen voor de per saldo verschuldigde belasting voor belastingplichtigen waarop voor de heffing van inkomstenbelasting de vierde tariefschijf
van toepassing is. Dit vormt de aanleiding om de nihilwaardering op te
heffen. De afschaffing van de nihilwaardering leidt ertoe dat het bedrag
van de rentekorting enerzijds als loon in aanmerking wordt genomen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

2

dat anderzijds tot dit bedrag renteaftrek is toegestaan. De grondslag voor
het als aftrekbare rente met betrekking tot een eigen woning (eigenwoningrente) in aanmerking nemen van dit bedrag is dat het rentevoordeel
als drukkende uitgave in de zin van artikel 3.110 van de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) wordt aangemerkt doordat het bedrag tot het
inkomen is gerekend.
De voorwaarde voor aftrekbaarheid als eigenwoningrente is dat het
rentevoordeel ziet op een personeelslening waarvan de rente als
aftrekbare kosten in de zin van de artikelen 3.120 tot en met 3.123 van de
Wet IB 2001 in aanmerking genomen kan worden.
Voor zover het rentevoordeel samenhangt met een (gedeelte van een)
personeelslening waarop vorenstaande niet van toepassing is, valt het
rentevoordeel niet onder de onderhavige maatregel voor personeelsleningen en geldt voor dat rentevoordeel onder de huidige regeling ook niet
de nihilwaardering. Dat betekent zowel in de huidige als in de nieuwe
situatie dat het rentevoordeel op een niet-kwalificerende personeelslening
in de loonbelasting wordt gewaardeerd op de waarde in het economische
verkeer en dat voor dit gedeelte van het rentevoordeel geen aftrek in de
inkomstenbelasting als eigenwoningrente mogelijk is.
De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen hoe de rente voor
een vergelijkbare lening in de markt wordt vastgesteld.
Voor het rentevoordeel geldt onverkort het waarderingsvoorschrift van
artikel 13 van de Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB 1964), waarin
wordt uitgegaan van de waarde in het economische verkeer. Voor
branche-eigen producten geldt op grond van dit waarderingsvoorschrift
de waarde die voor onder overeenkomstige omstandigheden aan een
derde in rekening zou worden gebracht. Het rentevoordeel wordt
gevormd door het verschil tussen de door de werkgever en de werknemer
afgesproken rente en de waarde in het economisch verkeer. In het geval
het verstrekken van hypotheken niet bedrijfseigen is, geldt de rente voor
een vergelijkbare lening in de markt. Vanwege het arbeidsvoorwaardelijke
karakter weten werkgevers in de regel het beste hoe groot het rentevoordeel is, in het bijzonder wanneer het verstrekken van leningen
bedrijfseigen is.
Ook voor het rentevoordeel op persoonlijke leningen die niet voldoen aan
de eisen van de eigenwoningregeling geldt onder de werkkostenregeling
de hierboven genoemde waarde in het economische verkeer. De door de
NOB geciteerde passage uit de parlementaire behandeling van de
werkkostenregeling zag op een voorgenomen waarderingsvoorschrift in
de Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011. Later is er echter voor gekozen
om geen speciaal waarderingsvoorschrift op te nemen.
De leden van de fractie van het CDA vragen welk rentepercentage – het
lage percentage (inclusief korting) of het hoge percentage (exclusief
korting) – gehanteerd moet worden bij de vaststelling van een annuïteit.
Aangezien op basis van de onderhavige maatregel de rente die in de
eigenwoningregeling in aanmerking wordt genomen de hoge rente
betreft, moet ook bij de vaststelling van de conform de aflossingseis in de
zin van artikel 3.119c van de Wet IB 2001 minimaal af te lossen som
worden uitgegaan van het hoge percentage. Voor de eigenwoningregeling
kan dit percentage sinds 2013 eveneens worden gehanteerd voor
annuïtaire leningen die moeten voldoen aan de aflossingsvoorwaarden en
waarvan het rentevoordeel voorheen viel onder de nihilwaardering.
De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen waarom het
rentevoordeel niet als eindheffingsbestanddeel mag worden aangewezen,
tevens wordt hierbij verwezen naar het commentaar van de NOB. In haar
commentaar stelt de NOB de vraag of dit zowel geldt voor rentevoordelen
in natura als in geld. Voorts vraagt de NOB waarom er onduidelijkheid zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

3

bestaan over het in aftrek brengen van het rentevoordeel bij de eigen
woning wanneer hierover in de loonbelasting eindheffing wordt toegepast
en of deze onduidelijkheid niet beter kan worden opgeheven in plaats van
weer een uitzondering in de werkkostenregeling op te nemen. Verder
vraagt de NOB in dit kader om een bevestiging dat ook uitkeringen op
grond van een als eindheffingsloon aangewezen aanspraak ingevolge een
nettopensioenregeling onbelast zijn.
Bij de vormgeving van de onderhavige maatregel kwam de vraag op of
ook een als eindheffingsbestanddeel aangewezen loonbestanddeel
waarvan de belasting voor rekening van de werkgever komt (of dat in de
vrije ruimte wordt ondergebracht) tot op de werknemer drukkende kosten
kan leiden. Mede gezien artikel 3.84, eerste lid, van de Wet IB 2001 zal het
antwoord op voornoemde vraag – anders dan de NOB kennelijk veronderstelt – ontkennend moeten luiden. Echter, om discussie hierover te
voorkomen is in lijn met de reeds in artikel 31, vierde lid, van de Wet LB
1964 opgenomen uitzonderingen gekozen voor het uitsluiten van de
mogelijkheid om het rentevoordeel aan te wijzen als eindheffingsbestanddeel. Deze uitzondering geldt ongeacht of het een rentevoordeel in
natura dan wel in geld betreft.
Voor wat betreft de fiscale behandeling van uitkeringen uit een nettopensioenregeling is niet van belang voor wiens rekening de over de
aanspraak verschuldigde loonheffing komt, maar is enkel van belang dat
de aanspraak als loon in aanmerking is genomen. Voor de belastbaarheid
van de uitkeringen uit een dergelijke regeling maakt het zodoende niet uit
of de aanspraak is aangewezen als eindheffingsbestanddeel. Ik kan
derhalve bevestigen dat ook in die situatie de uitkeringen uit een
nettopensioenregeling onbelast zijn.
De leden van de fractie van het CDA vragen of er een folder beschikbaar is
waarin de regels omtrent hypotheekrenteaftrek uiteengezet worden en zo
niet, wanneer die dan verschijnt.
Conform de toezegging in de brief van 13 december 2013 van de Minister
voor Wonen en Rijksdienst, mede namens mij, wordt de informatie
inmiddels gericht op internet aangeboden. Op de website van de
Belastingdienst worden belastingplichtigen per onderwerp (bijvoorbeeld
de aankoop van een woning) door middel van verschillende hyperlinks
naar vervolgpagina’s door de benodigde informatie geleid. Daarbij zijn de
fiscale gevolgen uitgewerkt aan de hand van aansprekende en relevante
voorbeelden, zoals de eerste aankoop van een woning, verhuizing naar
een tweede woning, partnerschap of huwelijk en scheiding. Specifieke
vragen die door belastingplichtigen worden voorgelegd, worden
telefonisch of schriftelijk beantwoord. Verder is in de toelichting bij het
aangiftebiljet en het aangifteprogramma als hulp bij het invullen
specifieke informatie te vinden over de betreffende aftrekpost. Het
aangifteprogramma is al enkele jaren zo ingericht dat de belastingplichtige na het downloaden van zijn vooringevulde gegevens stapsgewijs
wordt begeleid bij het doen van zijn aangifte. Voorts wordt op de site van
de Belastingdienst vermeld welke gegevens belastingplichtigen nodig
kunnen hebben om hun fiscale positie te bepalen. Ten slotte zijn er op de
website van de Belastingdienst praktische rekenhulpen geplaatst
waarmee nagegaan kan worden of aan de aflossingseis wordt voldaan en
waarmee de hoogte van de (bestaande) eigenwoningschuld bepaald kan
worden. Door al deze vormen van informatieverstrekking worden
belastingplichtigen zo goed mogelijk voorgelicht om de voor hen
geldende fiscale regels en de daaruit voortvloeiende gevolgen te kunnen
overzien. Deze informatie wordt regelmatig geactualiseerd.
De leden van de fractie van D66 vragen naar het heffingsmoment en de
inhoudingsplicht over het rentevoordeel van oud-medewerkers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

4

Het rentevoordeel wordt periodiek genoten, zodat ook per tijdvak
belasting verschuldigd is over het voordeel. Daarbij maakt het niet uit of
het rentevoordeel genoten wordt door actieve of postactieve werknemers.
Op grond van artikel 6, eerste lid, onderdelen a en b, van de Wet LB 1964
is de werkgever, respectievelijk de oud-werkgever, inhoudingsplichtig.
Thans wordt overleg gevoerd inzake de mogelijkheden om de inhoudingsplicht te kunnen verleggen naar pensioenuitvoerders in het geval bij
pensionering het rentevoordeel doorloopt. Voor gevallen waar het
rentevoordeel gedurende een jaar kan wisselen, zoals zich bij annuïtaire
leningen en bij leningen met een variabele rente kan voordoen, is in de
memorie van toelichting op onderhavig wetsvoorstel al aangegeven dat in
de lagere regelgeving zal worden uitgewerkt hoe in de uitvoering mag
worden omgegaan met gevallen van gedurende het jaar wisselende
rentevoordelen.
2.2. Afschaffen banksparen voor uitvaartkosten
De leden van de fractie van de PvdA vragen of er nog meer vergelijkbare
regelingen of vrijstellingen zijn waar geen gebruik van wordt gemaakt en
die derhalve geschrapt zouden kunnen worden. Op dit moment heb ik
geen signalen ontvangen dat er meer dergelijke overbodige fiscale
regelingen zijn. Zodra van de overbodigheid van een regeling blijkt zal er
ook een voorstel tot afschaffing volgen.
De leden van de fractie van het CDA verzoeken het voornemen tot
afschaffing van banksparen voor uitvaartkosten te heroverwegen. In dat
kader wordt gevraagd wat uit het overleg met de Nederlandse Vereniging
van Banken (NVB) over de vrijstelling is gekomen. Voorts wordt gevraagd
of de regering mogelijkheden ziet de vrijstelling aan te passen zodat
banken de regeling uitvoerbaar vinden en belastingplichtigen gebruik
kunnen maken van de bankspaarvariant. Uit het overleg met de NVB is
gebleken dat de NVB heeft vastgesteld dat haar leden banksparen voor
uitvaartkosten om tal van redenen niet aanbieden. De voornaamste reden
is dat het fiscale voordeel beperkt is, waardoor banken maar weinig vraag
naar dit product voorzien. Hierdoor zijn de kosten voor het opzetten en
onderhouden van de administratieve systemen relatief hoog. De NVB
geeft aan hier in de toekomst geen verandering in te verwachten.
Gegeven de ratio van de faciliteit ziet het kabinet geen redenen om de
regeling aan te passen en blijft het kabinet voornemens de maatregel af te
schaffen.
De leden van de fractie van het CDA merken op dat verzekeraars nog
bezig zijn met het «activeren» van klanten met een bestaande woekerpolis. Verzekeraars zouden zelf aangeven dat klanten moeilijk in beweging
te krijgen zijn. De leden van de fractie van het CDA veronderstellen dat de
fiscale behandeling bij afkoop – en dan in het bijzonder de verschuldigde
revisierente – een van de redenen daarvoor is. Deze leden pleiten er dan
ook voor om in deze gevallen een vrijstelling te introduceren van de
revisierente.
Revisierente wordt standaard in rekening gebracht als er afkoop van een
onder box 1 vallend pensioen- of lijfrenteproduct plaatsvindt. Alleen voor
afkoop van kleine pensioenen en kleine lijfrentes geldt een uitzondering.
De forfaitair vastgestelde revisierente van 20% vormt een benadering van
de rente die is gederfd omdat er achteraf bezien ten onrechte uitstel van
belastingheffing als gevolg van premieaftrek heeft plaatsgevonden. Aan
belastingplichtigen wordt een tegenbewijsregeling geboden voor
aanspraken die zijn overeengekomen minder dan tien jaar voor het jaar
waarin de aanspraak tot het loon gerekend moet worden. De belastingplichtige heeft met deze tegenbewijsregeling de mogelijkheid aannemelijk
te maken dat de revisierente minder moet bedragen dan 20% van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

5

waarde in het economische verkeer van de aanspraak, namelijk het
bedrag dat aan belastingrente verschuldigd zou zijn indien de
mogelijkheid zou bestaan de premieaftrek ongedaan te maken door
navorderingsaanslagen op te leggen over de jaren waarin die aftrek heeft
plaatsgevonden.
Hoewel ik me ervan bewust ben dat de afkoop van een zogenoemde
woekerpolis tot een tegenvallend kapitaal leidt, wordt deze toch niet
anders behandeld dan de afkoop van een andere lijfrentepolis. Gelet op
de achtergrond van het in rekening brengen van revisierente, is er voor
zo’n andere behandeling ook geen reden. De rentederving is namelijk niet
anders dan bij een afkoop van een ander pensioen- of lijfrenteproduct.
Wel wil ik deze groep belastingplichtigen – en ook andere belastingplichtigen met een polis waarvan de waarde is gedaald – tegemoetkomen bij
de waardering van de polis die wordt afgekocht. Naar huidig recht is op
de waarde van de aanspraak die in aanmerking moet worden genomen
nog de zogenoemde minimumwaarderingsregel van toepassing. Deze
stelt in essentie verplicht dat de waarde in het economische verkeer van
een polis ten minste wordt gesteld op het totaal van in aftrek gebrachte
premies. Mijn intentie is om deze minimumwaarderingsregel niet toe te
passen in situaties waarin afkoop van een polis plaatsvindt. Deze wijziging
zal worden opgenomen in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen
2016.
Daarnaast geldt dat de belastingplichtige het in rekening brengen van
revisierente kan voorkomen door niet af te kopen, maar de betreffende
lijfrente om te zetten in een andere lijfrenteverzekering, een lijfrentespaarrekening of een lijfrentebeleggingsrecht. Een dergelijke omzetting kan
zonder fiscale gevolgen plaatsvinden.
Met betrekking tot het tempo waarin verzekeraars hun klanten benaderen
en de randvoorwaarden die hierbij in acht moeten worden genomen,
merk ik op dat hierover zeer recent regelgeving in werking is getreden. In
artikel 81b van het Besluit Gedragstoezicht Wft is een verplichting tot
kwalitatief en kwantitatief voldoende activeren geïntroduceerd voor
verzekeraars die beleggingsverzekeringen in portefeuille hebben die zijn
afgesloten voor 1 januari 2013. De AFM heeft in een nadere regeling
bepaald wanneer verzekeraars op basis van deze verplichting concrete
resultaten moeten bereiken. Dit najaar wordt uw Kamer door de Minister
van Financiën geïnformeerd over de voortgang. Overigens onderzoekt de
AFM momenteel ook welke redenen klanten hebben om niet in actie te
komen nadat zij door hun verzekeraar zijn «geactiveerd». Hierover zal uw
Kamer ook worden geïnformeerd.
2.3. Bronheffing Luxemburg
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de opheffing van het
bankgeheim in Luxemburg ook ziet op bankrekeningen die indirect
gehouden worden door individuen. De inzet van de opheffing van het
bankgeheim is om algehele transparantie te verkrijgen en ziet dus ook op
indirect gehouden bankrekeningen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de ontwikkeling van de
gegevensuitwisseling met Luxemburg. Op basis van het tussen Nederland
en Luxemburg bestaande belastingverdrag en de Europese Administratieve Bijstandsrichtlijn1 vindt met Luxemburg gegevensuitwisseling op
verzoek plaats. Onder deze uitwisseling vallen ook bankgegevens.
Nederland heeft in het jaar 2013 36 informatieverzoeken gedaan aan
1

Richtlijn 2011/16/EU van 15 februari 2011 van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen en tot intrekking van Richtlijn 77/700/EEG
(PbEU 2011, L 64).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

6

Luxemburg, in het jaar 2014 zijn 14 informatieverzoeken gedaan en in het
eerste half jaar van 2015 zijn 69 informatieverzoeken gedaan. Luxemburg
heeft in 2013 in één geval spontaan gegevens verstrekt aan Nederland.
Luxemburg heeft in dezelfde periode geen verzoeken om gegevensuitwisseling aan Nederland gericht. Wel heeft Nederland aan Luxemburg in
die periode in een beperkt aantal gevallen spontaan gegevens verstrekt.
Informatie over het bedrag van de belastingopbrengsten die het resultaat
is geweest van de gegevensuitwisseling met Luxemburg is niet
beschikbaar.
De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe vaak om de inkeerregeling wordt verzocht door Nederlanders met een rekening in Luxemburg.
Dit is in het jaar 2013 536 keer gebeurd, in het jaar 2014 is dit 2002 keer
gebeurd en in de eerste helft van het jaar 2015 is dit 78 keer gebeurd. De
sterke toename in het jaar 2014 hangt samen met de versoepelde
inkeerregeling waarvan Nederlandse belastingplichtigen van 2 september
2013 tot 1 juli 2014 gebruik konden maken.
2.4. Houdsterverliesregeling
De leden van de fracties van het CDA en de ChristenUnie vragen naar de
ratio van de houdsterverliesregeling en het nut van de aanpassing
daarvan in reactie op de uitspraken van de Hoge Raad in september
2014.2 De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hierbij tevens
om in te gaan op de gevolgen voor de administratieve lasten. Deze vragen
sluiten grotendeels aan bij opmerkingen van de NOB.
De houdsterverliesregeling is per 1 januari 2004 geïntroduceerd naar
aanleiding van, en als gedeeltelijke dekking van de derving als gevolg van,
het Bosal-arrest van het Europese Hof van Justitie (HvJ EU).3 De structurele budgettaire opbrengst van de houdsterverliesregeling is geraamd
op € 200 miljoen. Sinds deze uitspraak van het HvJ EU kunnen de kosten,
waaronder financieringskosten, die verband houden met buitenlandse
deelnemingen volledig ten laste van de fiscale winst worden gebracht. Tot
het arrest werd ervan uitgegaan dat enkel kosten die verband hielden met
een binnenlandse deelneming ten laste van de fiscale winst konden
worden gebracht. Omdat (veruit) de (meeste) ontvangsten van een
houdstermaatschappij worden vrijgesteld onder de deelnemingsvrijstelling en de kosten die verband houden met de deelnemingen (zoals
volgt uit het Bosal-arrest) aftrekbaar zijn, bouwt een zuivere houdstermaatschappij de facto alleen verliezen op. Bij een ongewijzigde voortzetting van de activiteiten van een houdstermaatschappij zijn deze
verliezen niet of slechts in beperkte mate te verrekenen, omdat een
houdstermaatschappij immers voornamelijk vrijgestelde inkomsten heeft.
Dit kan een aanleiding geven om winstgenererende activiteiten in een
houdstermaatschappij in te brengen. Indien dit activiteiten zijn waarvan
de winst anders in Nederland in de heffingsgrondslag wordt betrokken,
leidt dit tot een uitholling van de heffingsgrondslag. Om dit tegen te gaan
is de houdsterverliesregeling geïntroduceerd, waarin is bepaald dat
verliezen uit een jaar waarin de vennootschap is aangemerkt als een
houdstermaatschappij niet verrekenbaar zijn met operationele winsten
maar enkel met eigen winsten uit houdsteractiviteiten. Bovenstaande
argumentatie geldt nog steeds.

2

Uitspraken van de Hoge Raad van 19 september 2014 (zaaknummers 13/03611
(ECLI:NL:HR:2014:2680), 13/03973 (ECLI:NL:HR:2014:2679), 13/03975 (ECLI:NL:HR:2014:2682) en
13/03979 (ECLI:NL:HR:2014:2683)).
3
Uitspraak van 18 september 2003 in de zaak C-168/01 (ECLI:EU:C:2003:479).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

7

Ter dekking van het Bosal-arrest is gelijk met de houdsterverliesregeling
ook de (inmiddels afgeschafte) thincap-regeling ingevoerd (het
voormalige artikel 10d van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969
(Wet Vpb 1969)). Beide maatregelen dekten echter niet de volledige
budgettaire derving als gevolg van het Bosal-arrest. In latere jaren is na
discussie besloten dat dit budgettaire gat deels (in misbruiksituaties) zou
moeten worden gedicht. Dat heeft geleid tot de invoering van artikel 13l
van de Wet Vpb 1969 op 1 januari 2013. Dit artikel beperkt de aftrek van
bovenmatige financieringskosten voor zover die samenhangen met de
verwerving van een deelneming. Artikel 13l van de Wet Vpb 1969 is dan
ook net als de houdsterverliesregeling (en de voormalige thincapregeling) geïntroduceerd in reactie op het Bosal-arrest. De leden van de
fracties van het CDA en de ChristenUnie vragen daarom of de houdsterverliesregeling vanwege die gelijke oorsprong nog bestaansrecht heeft.
Bij de introductie van artikel 13l van de Wet Vpb 1969 is die vraag al aan
de orde gekomen. Destijds is ervoor gekozen de houdsterverliesregeling
ongemoeid te laten. Het is namelijk mogelijk dat kosten die artikel 13l van
de Wet Vpb 1969 in aftrek toelaat houdsterverliezen genereren (die
gebruikt kunnen worden om bestaande of toekomstige Nederlandse
grondslag mee uit te hollen). Beide regelingen hebben dan ook naast
elkaar bestaansrecht. Die opvatting deel ik nog steeds. Ik zie op dit
moment, dit in reactie op een vraag van de NOB, dan ook geen reden tot
een heroverweging van de regeling.
De in dit wetsvoorstel voorgestelde aanpassing is, dit in reactie op vragen
van deze leden, nodig geacht omdat de regeling zonder de aanpassing
sterk aan effectiviteit zou hebben ingeboet, doordat de regeling door de
uitleg die de Hoge Raad geeft in zijn arresten van 19 september 2014
eenvoudig kan worden omzeild. Hierdoor kan het jaar van aankoop en
afstoting van de deelneming door timing van deze aankoop en afstoting
buiten de houdsterverliesregeling worden gehouden. Dit geldt ook als de
verliezen van die jaren volledig worden veroorzaakt door houdsteractiviteiten. Dit is onwenselijk en in strijd met de ratio van de regeling. Door de
aanpassing van de houdsterverliesregeling wordt de regeling weer in lijn
gebracht met de sinds de invoering in 2004 gehanteerde uitleg. De
aanpassing leidt niet tot een toename van de uitvoeringslasten. De
relevante gegevens die nodig zijn om vast te stellen wat de feitelijke
werkzaamheden zijn en te beoordelen of sprake is van een houdstermaatschappij, zijn aanwezig in de beschikbare bronnen. De aanpassing leidt
dus ook niet tot een toename van de administratieve lasten.
De leden van de fractie van het CDA vragen voorts om een reactie op de
suggestie van de NOB dat door de voorgestelde wijziging de houdsterverliesregeling getransformeerd wordt in een regeling voor verliezen van
lege besloten vennootschappen (bv’s) of van lege naamloze vennootschappen (nv’s). Om in aanraking met de houdsterverliesregeling te
komen is vereist dat gedurende het gehele of het nagenoeg gehele jaar de
feitelijke werkzaamheden geheel of nagenoeg geheel bestaan uit
houdsteractiviteiten. Een lege bv/nv die bijvoorbeeld in jaar 1 geen
houdsteractiviteiten verricht, zal voor het in dat jaar geleden verlies niet
door de regeling worden getroffen. Indien die lege bv/nv in jaar 2 wel in
aanraking komt met de houdsterverliesregeling, brengt dat geen
verandering aan in het karakter van het verlies in jaar 1. Dat verlies blijft
buiten het bereik van de houdsterverliesregeling. Ook een lege bv/nv die
andere activiteiten dan houdsteractiviteiten gaat ontplooien of heeft
ontplooid, zal niet door de regeling worden geraakt. Het standpunt van de
NOB dat de regeling transformeert tot een regeling voor lege bv/nvverliezen deel ik dan ook niet. Lege bv/nv’s die een deelneming gaan
houden worden door de aanpassing wel betrokken in de houdsterverliesregeling. Dit is het doel van de aanpassing, aangezien de kosten die zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

8

maken, uitzonderingen daargelaten, verband zullen houden met het
houden van deelnemingen.
Tot slot vraagt de NOB een reactie op de samenloop tussen de houdsterverliesregeling en de fiscale eenheid in situaties waarin een deelneming
onmiddellijk na verwerving wordt gevoegd of in het kader van
vervreemding wordt ontvoegd.
De houdsterverliesregeling is zo vormgegeven dat aan het eind van het
jaar wordt gekeken naar de feitelijke werkzaamheden van een belastingplichtige en dan wordt vastgesteld of het verlies wordt aangemerkt als
een houdsterverlies. Door de voorgestelde aanpassing van de houdsterverliesregeling wordt wettelijk vastgelegd dat perioden waarin voorbereidende en afrondende werkzaamheden plaatsvinden en perioden van
inactiviteit in aanloop naar of na afloop van houdsterwerkzaamheden
beschouwd worden als perioden waarin houdsterwerkzaamheden
plaatsvinden (indien er in het betreffende jaar ook een periode is aan te
merken als een periode waarin de feitelijke werkzaamheden uitsluitend of
nagenoeg uitsluitend bestaan uit houdsteractiviteiten). Hiermee wordt de
regeling, na de arresten van de Hoge Raad, weer in lijn gebracht met de
oorspronkelijke bedoeling.
Ook fiscale eenheden kunnen in aanraking komen met de houdsterverliesregeling. Tijdens de parlementaire behandeling bij de invoering van de
houdsterverliesregeling is aangegeven dat in geval van een fiscale
eenheid wordt gekeken naar de feitelijke werkzaamheden van de gehele
fiscale eenheid. Daarnaast speelt een rol dat de Hoge Raad heeft
geoordeeld dat in situaties waarin een deelneming onmiddellijk na
verwerving wordt gevoegd of in het kader van vervreemding wordt
ontvoegd, op enig moment sprake is van een deelnemingsverhouding.4
Al deze noties spelen een rol bij deze vraag van de NOB. Deze door de
NOB geconstateerde samenloop kan naar de mening van het kabinet het
beste worden geïllustreerd aan de hand van een voorbeeld.
Voorbeeld
Stel, bv A die nog geen deelnemingen houdt en een boekjaar heeft
dat loopt van 1 januari tot en met 31 december, maakt kosten en
verwerft later in het jaar een actieve deelneming die direct gevoegd
wordt in een fiscale eenheid. Door de voeging in de fiscale eenheid
ontstaat – zij het zeer kort – een deelnemingsverhouding. Daardoor is
het van belang te bezien of de fiscale eenheid in aanraking komt met
de houdsterverliesregeling. Bij die beoordeling is de voorgestelde
aanpassing relevant. Immers, de periode van inactiviteit of voorbereidende werkzaamheden wordt meegeteld als periode waarin door
bv A houdsteractiviteiten worden verricht. In bepaalde gevallen kan
dit ertoe leiden dat een verlies van de fiscale eenheid wordt
aangemerkt als een houdsterverlies. Bij voeging is dit echter alleen
het geval indien wordt gevoegd nadat nagenoeg het gehele jaar is
verstreken. Er wordt namelijk op het niveau van de fiscale eenheid
vastgesteld of er sprake is van houdsteractiviteiten. Stel dat in
december wordt gevoegd, dan zal de fiscale eenheid tegen de
houdsterverliesregeling aanlopen. De periode waarin de activiteiten
van de fiscale eenheid door de voeging van de actieve deelneming
niet geheel of nagenoeg uitsluitend bestaan uit houdsteractiviteiten
is te kort om de houdsterstatus voor dat jaar te voorkomen. Indien
bijvoorbeeld in oktober wordt gevoegd, is deze periode lang genoeg
en wordt de fiscale eenheid niet als houdstermaatschappij gezien.
Hetzelfde principe geldt bij ontvoeging; dan is de samenloop
4

Zie uitspraak van de Hoge Raad van 29 April 2011 (zaaknummer 10/00654
(ECLI:NL:HR:2011:BP3879)) en artikel 14 van het Besluit fiscale eenheid 2003.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

9

relevant indien wordt ontvoegd aan het begin van het jaar, zodat de
houdstermaatschappij nog kan voldoen aan het criterium dat
nagenoeg het gehele jaar houdsteractiviteiten worden ontplooid.
Anders gezegd, indien in januari wordt ontvoegd kan de houdsterverliesregeling van toepassing zijn. Bij een ontvoeging in maart is
dat niet het geval.
De NOB vraagt nu of kan worden toegezegd dat in de in het voorbeeld
geïllustreerde situatie de houdsterverliesrgeling niet zal worden
toegepast. Los van het feit dat deze systematiek volgt uit het Besluit
fiscale eenheid 2003 en de jurisprudentie, stelt het kabinet vast dat de
door de NOB geconstateerde samenloop zich slechts in een beperkt aantal
gevallen zal voordoen. Daarnaast hebben belastingplichtigen het in hoge
mate zelf in de hand of de geconstateerde samenloop zich voordoet. Ik zie
dan ook geen reden om de gevraagde toezegging te doen.
2.5. Dividendbelasting
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom de
uitbreiding van de teruggaafprocedure voor publiekrechtelijke rechtspersonen en privaatrechtelijke overheidslichamen in artikel 10 van de Wet op
de dividendbelasting 1965 (Wet DB 1965) wordt geregeld en niet in
artikel 4 van de Wet DB 1965 door middel van een inhoudingsvrijstelling.
Ook de NOB vraagt hiernaar.
Artikel 10 van de Wet DB 1965 voorziet in een teruggaaf van dividendbelasting aan in Nederland, in de Europese Unie/Europese Economische
Ruimte of in derde landen gevestigde rechtspersonen en lichamen die niet
aan de vennootschapsbelasting of aan een andere winstbelasting zijn
onderworpen. In het kader van een verdere vereenvoudiging van de
regelgeving heeft de invoering van een inhoudingsvrijstelling in deze
situaties, zoals de leden van de fractie van de ChristenUnie voorstellen,
ook mijn voorkeur. Een inhoudingsvrijstelling vermindert het papierwerk
en voorkomt tijdelijke liquiditeitsnadelen. Hiermee worden de administratieve lasten voor deze lichamen verminderd.
De Belastingdienst ziet een inhoudingsvrijstelling als wenselijk en als
technisch niet onmogelijk. De precieze (ICT-) impact van deze maatregel
wordt momenteel onderzocht en zal worden meegenomen bij de
IV-portfolioanalyse die in de Investeringsagenda is aangekondigd.5
Daarmee is een exacte invoeringsdatum nu nog niet te geven. Omdat de
Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen voor het eerst
toepassing vindt met betrekking tot boekjaren die aanvangen op of na
1 januari 2016, is ervoor gekozen nu eerst alleen de teruggaaf van
dividendbelasting voor publiekrechtelijke rechtspersonen en privaatrechtelijke overheidslichamen te regelen. Voor deze eerste stap is immers niet
een dergelijke uitgebreide technische ondersteuning nodig. Ten slotte
merk ik nog op dat de voorgenomen invoering van een inhoudingsvrijstelling niet alleen ziet op publiekrechtelijke rechtspersonen en privaatrechtelijke overheidslichamen, maar ook op andere rechtspersonen en
lichamen die onder artikel 10 van de Wet DB 1965 vallen, zoals pensioenfondsen.
De NOB vraagt om zo nodig door een gewijzigde wettekst te verduidelijken dat de teruggaafregeling ook geldt voor een gedeeltelijk belastingplichtige directe of indirecte overheidsonderneming in de rechtsvorm van
een stichting of vereniging, ingeval de aandelen tot het
niet-ondernemingsvermogen behoren. Onder de geldende tekst van
artikel 10, eerste lid van de Wet Vpb 1969 (bedoeld zal zijn: artikel 10,
5

Kamerstukken II 2014/15, 31 066, nr. 236, bijlage Hoofdlijnen aanpak Belastingdienst: activiteitenkalender, paragraaf 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

10

eerste lid, van de Wet DB 1965) is volgens de NOB thans onduidelijk of dit
momenteel reeds het geval is, bijvoorbeeld voor een nijvere stichting die
de aandelen tot het niet-ondernemingsvermogen rekent. Naar de mening
van de NOB zou er in beide situaties recht moeten bestaan op teruggaaf
van dividendbelasting dan wel op toepassing van de inhoudingsvrijstelling.
Ingevolge artikel 10, eerste lid, van de Wet DB 1965 is teruggaaf van
dividendbelasting mogelijk indien een rechtspersoon niet aan de
vennootschapsbelasting is onderworpen. Een gedeeltelijk belastingplichtige voor de vennootschapsbelasting valt hier naar de letterlijke tekst
niet onder, omdat hij voor de vennootschapsbelasting belastingplichtig is
indien en voor zover hij een onderneming drijft. Bezit de belastingplichtige aandelen die geen deel uitmaken van zijn ondernemingsvermogen, dan wordt hij voor de opbrengst van deze aandelen niet in de
heffing van de vennootschapsbelasting betrokken. De ingehouden
dividendbelasting op deze aandelen kan dan niet met de vennootschapsbelasting worden verrekend. De ratio van artikel 10, eerste lid, van de Wet
DB 1965 brengt naar mijn mening echter mee dat in deze situatie de
ingehouden dividendbelasting kan worden teruggevraagd. Dit geldt ook
voor een gedeeltelijk belastingplichtige directe of indirecte overheidsonderneming in de rechtsvorm van een stichting of vereniging en is nu
reeds het geval bij niet-overheidsstichtingen en -verenigingen die zowel
ondernemingsvermogen als niet-ondernemingsvermogen hebben. Een
aanpassing van de wettekst acht ik derhalve niet noodzakelijk omdat ik tot
nu toe ook uit de reeds bestaande situaties van niet-overheidsstichtingen
en -verenigingen die zowel ondernemingsvermogen als
niet-ondernemingsvermogen hebben, geen signalen heb ontvangen dat
de praktijk hier anders mee omgaat.
2.6. Teruggaafregeling BPM bij export van motorrijtuigen
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe de teruggaafregeling van
de BPM exact wordt aangescherpt.
In de huidige situatie geeft elke inschrijving van een motorrijtuig (export)
in een andere lidstaat respectievelijk land binnen de EU/EER recht op een
teruggaaf van BPM. De voorgestelde aanscherping van de teruggaafregeling BPM beperkt deze teruggaaf van BPM tot die situaties waarin
sprake is van een duurzame inschrijving in een andere lidstaat of ander
land binnen de EU/EER. Dit sluit beter aan bij de Europese regelgeving
van inschrijving van het kentekenbewijs, te weten Richtlijn 1999/37/EG van
de Raad van 29 april 1999 inzake de kentekenbewijzen van motorrijtuigen
(PbEG 1999, L 138). Het gevolg van de aanscherping is dat een kentekenbewijs op basis van een tijdelijke inschrijving in andere EU-lidstaat of
ander EER-land niet wordt geaccepteerd als grond voor de teruggave van
BPM bij export van motorrijtuigen.
De leden van de fracties van de VVD en D66 vragen zich af of er ook
andere maatregelen mogelijk zijn om oneigenlijk gebruik van de teruggaafregeling BPM bij export van motorrijtuigen tegen te gaan.
Als alternatief van het huidige voorstel is bijvoorbeeld gekeken naar het
verhogen van het drempelbedrag dat voor teruggaaf in aanmerking komt
of het in rekening brengen van administratiekosten bij een verzoek om
teruggaaf van BPM. Voor deze alternatieven is niet gekozen omdat aan het
hanteren van een drempelbedrag Europeesrechtelijke bezwaren kleven en
de administratiekosten in relatie tot de hoogte van het bedrag aan
teruggave te laag zijn om effect te sorteren.
De leden van de fractie van de SP vragen of het kabinet verwacht dat naar
aanleiding van de voorgestelde maatregel het ten onrechte verkrijgen van
een teruggaaf zal worden teruggedrongen. De leden van de fracties van
het CDA en de ChristenUnie en het lid Van Vliet vragen naar onbedoeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

11

gebruik van de BPM-teruggaaf regeling door via een duurzame
inschrijving van een motorrijtuig in een andere EU-/EER-staat het
motorrijtuig alsnog te exporteren naar een derde staat buiten de EU/EER.
De leden van de fractie van het CDA en het lid Van Vliet vragen daarbij
tevens wat een duurzame inschrijving in een EU-/EER (lid)staat inhoudt.
Met de genomen maatregel wordt een drempel opgeworpen om
onbedoeld gebruik van de teruggaafregeling BPM bij export van motorrijtuigen zo veel mogelijk te voorkomen. Ik realiseer mij dat deze drempel
geen muur is, maar maatwerk binnen het Europese vrije verkeer. De
teruggaafregeling van BPM bij export sluit op deze wijze beter aan bij de
Europese Richtlijn inzake de kentekenbewijzen van motorrijtuigen. Op
8 juni jl. heb ik aangegeven dat het uiteraard mogelijk blijft om na een
duurzame, permanente kentekenregistratie in een andere EU-lidstaat of
ander EER-land het motorrijtuig te exporteren naar een derde land buiten
de EU/EER en dat met de aanpassing van artikel 14a Wet BPM 1992 een
drempel wordt opgeworpen tegen onbedoeld gebruik van de teruggaafregeling BPM.6
Met een duurzame inschrijving wordt bedoeld dat het motorrijtuig voor
onbepaalde tijd wordt ingeschreven in een andere EU-lidstaat of ander
EER-land. In de praktijk betekent dit het kunnen overleggen van een
permanent kentekenbewijs dat voldoet aan de voorwaarden van de
Richtlijn kentekenbewijzen. Hierdoor zullen tijdelijke kentekenregistraties
(een kentekenregistratie met een beperkte geldigheidsduur of een
kentekenregistratie die niet voldoet aan de Europese Richtlijn inzake de
kentekenbewijzen van motorrijtuigen) geen recht meer geven op een
teruggaaf van BPM bij export.
De leden van de fracties van de PvdA, ChristenUnie, D66, het CDA, de SP
en het lid Van Vliet vragen op welke wijze de Belastingdienst controleert
of een motorvoertuig duurzaam is ingeschreven in een EU-lidstaat of een
EER-land.
Om teruggaaf van BPM bij export te krijgen moet een verzoek om
teruggaaf worden ingediend bij de Belastingdienst. Bij een verzoek om
teruggaaf dient de aanvrager een kopie van het buitenlandse kentekenbewijs te voegen. De Belastingdienst beschikt over een lijst van specimen
van kentekenbewijzen van alle EU-lidstaten en EER-landen die voldoen
aan de voorwaarden van de Richtlijn 1999/37/EG van de Raad van 29 april
1999 inzake de kentekenbewijzen van motorrijtuigen (PbEG 1999, L 138).
Aan de hand van deze lijst van voorbeelden van «permanente» kentekenbewijzen kan de Belastingdienst vervolgens beoordelen of de bij het
verzoek om teruggaaf gevoegde kopie van het buitenlandse kentekenbewijs voorkomt op deze lijst. Als dat het geval is zal de Belastingdienst
teruggaaf van BPM verlenen aan degene op wiens naam het motorrijtuig
was gesteld, direct voorafgaand aan het vervallen van de tenaamstelling
in het kentekenregister.
De leden van de fractie van de SP vragen hoeveel fte er beschikbaar is om
de verzoeken om teruggaaf van BPM bij export (in het verleden en in het
heden) te beoordelen.
Voor de behandeling van de teruggaafverzoeken BPM bij export zijn al
enige tijd circa 16 fte beschikbaar. Het aantal fte dat zich bezig houdt met
de behandeling van de teruggaafverzoeken BPM bij export zou kunnen
afnemen als de maatregel effect sorteert doordat er minder verzoeken om
teruggaaf worden gedaan.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de Belastingdienst inzicht
heeft in de kentekenregistraties in het buitenland.

6

Kamerstukken II, 2014/15, 34 220, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

12

De Belastingdienst heeft slechts inzicht in de kentekenregistraties van
enkele EU-lidstaten en EER-landen. Om die reden is er voor gekozen om
aan de hand van de lijst van voorbeelden van kentekenbewijzen van alle
EU-lidstaten en EER-landen die voldoen aan de voorwaarden van de
Richtlijn 1999/37/EG van de Raad van 29 april 1999 inzake de kentekenbewijzen van motorrijtuigen (PbEG 1999, L 138) te controleren of er recht
bestaat op een BPM-teruggaaf.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of er een minimumperiode
van toepassing is voor het «duurzaam» ingeschreven staan van het
motorrijtuig op een buitenlands kenteken. Verder vragen deze leden of de
BPM direct bij export wordt teruggegeven en later wordt teruggevorderd
als het motorrijtuig niet duurzaam ingeschreven staat.
Er geldt geen minimumperiode voor het «duurzaam» ingeschreven staan
van het motorrijtuig in de EU-lidstaat of in het EER-land waarnaar het
motorrijtuig vanuit Nederland is geëxporteerd. De Belastingdienst
controleert op het moment waarop het verzoek om teruggaaf van BPM bij
export wordt gedaan of de bijgevoegde kopie van het kentekenbewijs
voldoet aan de voorwaarden van de Europese Richtlijn inzake de
kentekenbewijzen van motorrijtuigen. Als de kopie voldoet en aan de
overige voorwaarden voor de teruggaaf wordt voldaan verleent de
Belastingdienst de teruggaaf van BPM. Als in een later stadium blijkt dat
ten onrechte BPM is teruggegeven dan zal de Belastingdienst dat bedrag
aan BPM naheffen van de indiener van het verzoek om teruggaaf.
De leden van de fractie van de SP vragen hoe hoog het bedrag aan
BPM-teruggaaf is dat jaarlijks ten onrechte wordt gegeven.
Op basis van een steekproef voor het jaar 2012 blijkt het naar schatting te
gaan om enkele tientallen miljoenen euro’s aan teruggaaf van BPM (bij
een export van circa 84.000 motorrijtuigen en een totale teruggaaf in 2012
van € 276 miljoen), louter op basis van een tijdelijke registratie in een
andere EU-lidstaat of ander EER-land gevolgd door export naar een land
buiten de EU/EER. Ik merk hierbij op dat het «ten onrechte» verlenen van
een teruggaaf hier is opgevat in die zin dat daaronder worden begrepen
die gevallen waarin het onwenselijk is dat er een teruggave wordt
verleend, mede omdat het verlenen van een teruggaaf in die gevallen
Europeesrechtelijk niet verplicht is.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de verschillen in kosten
en administratieve lasten tussen een tijdelijke inschrijving en een
definitieve inschrijving.
De verschillen in kosten en administratieve lasten tussen een tijdelijke en
een definitieve inschrijving zullen uiteraard per EU-lidstaat of EER-land
verschillen. Uit navraag door de Belastingdienst in Duitsland blijkt dat de
verschillen beperkt zijn tot enkele tientallen euro’s. Naar verwachting
zullen de verschillen in andere EU-lidstaten of EER-landen niet groter zijn.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of er nog andere
vormen van misbruik van de BPM-teruggaafregeling bij export zijn die
niet worden opgelost met deze maatregel.
Er bestaat geen recht op teruggaaf van BPM bij export als op het moment
van het vervallen van de tenaamstelling in het kentekenregister het
motorrijtuig is bestemd voor sloop of wacht op keuring. Daarnaast bestaat
geen recht op teruggaaf van BPM bij export als het desbetreffende voor
de export bestemde motorrijtuig een schadevoertuig is. In de praktijk
wordt vaak toch geprobeerd om voor deze motorrijtuigen teruggaaf van
BPM te krijgen. In sommige gevallen lukt dat, omdat op het moment
waarop het verzoek om teruggaaf van BPM bij de Belastingdienst wordt
ingediend het motorrijtuig Nederland al heeft verlaten. Doordat de
Belastingdienst nauw samenwerkt met het landelijk informatiecentrum

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

13

voertuigcriminaliteit (LIV) en de verzekeringsbranche krijgt de Belastingdienst steeds vaker en sneller informatie over deze specifieke voertuigen.
Als uit de verkregen informatie blijkt dat ten onrechte BPM is teruggegeven dan zal de Belastingdienst dat bedrag aan BPM naheffen van de
indiener van het verzoek om teruggaaf.
Volgens de NOB is de maatregel die misbruik van de
BPM-teruggaafregeling dient te bemoeilijken disproportioneel, omdat er
geen tegenbewijsregeling in is opgenomen. De leden van de fractie van
de ChristenUnie vragen een reactie van het kabinet op dit commentaar.
Het commentaar van de NOB dat deze maatregel in de
BPM-teruggaafregeling disproportioneel is, kan ik niet plaatsen. Met deze
maatregel wordt geen drempel opgeworpen voor het vrije dienstenverkeer. De aanpassing van artikel 14a Wet BPM 1992 is geen belemmering van het Europese vrij verkeer: voor een duurzaam geregistreerd
motorrijtuig in een andere EU-lidstaat of een ander EER-land blijft de
teruggaafregeling onverminderd van toepassing. Ik ben van mening dat
door de eis van een duurzame inschrijving de teruggaafregeling BPM
beter aansluit bij EU-richtlijn 1999/37/EG. Ook in geval waarin sprake is
van een tijdelijke inschrijving is teruggave van BPM op een later moment
nog mogelijk. Hierbij kan worden gedacht aan de situatie waarin een
tijdelijk kenteken wordt aangevraagd omdat het motorrijtuig bijvoorbeeld
via Duitsland naar een andere EU-lidstaat of een ander EER-land wordt
geëxporteerd. Na een permanente inschrijving van het motorrijtuig in die
EU-lidstaat of in dat EER-land kan degene op wiens naam het motorrijtuig
in Nederland was geregistreerd binnen dertien weken na het vervallen
van de tenaamstelling in het kentekenregister alsnog het in aanmerking
komende deel van de op het motorrijtuig rustende BPM terugvragen. Het
opnemen van een tegenbewijsregeling acht ik om die reden niet nodig.
2.7. Belasting op leidingwater
De leden van de fractie van de CDA vragen wat het kabinet heeft geleerd
van de besluitvorming rond de belasting op leidingwater. Ook vragen
deze leden om een chronologisch overzicht van de tarieven en
voorwaarden van de belasting op leidingwater van 2012 tot en met 2016.
Het kabinet erkent dat de opeenvolging van maatregelen in de belasting
op leidingwater in de periode 2012–2014 geen schoonheidsprijs verdient.
Deze besluitvorming moet echter worden bezien tegen de achtergrond
van de urgente budgettaire problematiek waarvoor destijds een oplossing
moest worden gevonden. Onderstaand is een chronologisch overzicht
opgenomen van de wijzigingen in de periode 2012–2015.
Wet

Wijziging belasting op leidingwater

Belastingplan 2012

Afschaffing per 1 januari 2013. (kabinet Rutte-Verhagen)

Wet uitwerking fiscale
maatregelen Begrotingsakkoord 2013

Terugdraaien afschaffing om budgettaire redenen (Begrotingsakkoord 2013 van VVD, PvdA, D66, GroenLinks en ChristenUnie).

Belastingplan 2014

– Verdubbeling tarief van € 0,165 per m3 naar € 0,330 per m3
per 1 januari 2014 (tweede nota van wijziging, conform de
Begrotingsafspraken 2014 van VVD, PvdA, D66, ChristenUnie
en SGP).
– Voorstel was daarnaast om, eveneens conform de Begrotingsafspraken 2014, per 1 januari 2014 ook het heffingsplafond van 300 m3 per jaar af te schaffen. Bij vijfde nota van
wijziging is dit gewijzigd in afschaffing per 1 juli 2014, met
invoering van een degressief schijventarief.

Belastingplan 2015

Herstel heffingsplafond en één tarief, met terugwerkende
kracht vanaf 1 juli 2014, nadat was gebleken dat afschaffing in
de praktijk sterk onwenselijke effecten zou hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

14

Wet

Wijziging belasting op leidingwater

Wetsvoorstel Fiscale
Verzamelwet 2015

Voorstel de levering via afzonderlijke watervoorzieningen voor
de kleinste leveranciers niet langer in de heffing te betrekken,
met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2015. Dit voorstel
was aanvankelijk al opgenomen in Overige fiscale maatregelen
2014, maar ingetrokken bij nota van wijziging in samenhang
met het vervallen van het heffingsplafond.

2.8. Energiebelasting
De leden van verschillende fracties hebben vragen gesteld over de
voorwaarde, dat een glastuinbouwbedrijf geen onderneming in moeilijkheden mag zijn voor toepassing van het verlaagde energiebelastingtarief
voor de glastuinbouw. Deze voorwaarde heeft de Europese Commissie
expliciet gesteld bij de goedkeuring van het als staatssteun aangemerkte
verlaagde energiebelastingtarief voor de glastuinbouw. De voorwaarde is
verwoord in de Mededeling van de Europese Commissie – Richtsnoeren
staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie.7
De leden van de fractie van de VVD vragen hoeveel bedrijven er door deze
maatregel jaarlijks geen gebruik meer kunnen maken van het verlaagde
tarief voor de glastuinbouw. Het lid van Vliet stelt dat een bedrijf in
moeilijkheden door deze maatregel al snel zal overgaan in faillissement.
Als is vastgesteld dat er sprake is van een onderneming in moeilijkheden,
verbieden de voorwaarden die de Europese Commissie heeft gesteld bij
de goedkeuring van het verlaagde energiebelastingtarief dat aan die
onderneming milieusteun wordt verleend. De verwachting is dat per jaar
slechts een zeer beperkt aantal bedrijven door deze maatregel niet langer
in aanmerking zal komen voor het verlaagde tarief. Het gaat om glastuinbouwbedrijven die in hun huidige vorm niet levensvatbaar worden geacht
omdat geen uitzicht bestaat op verbetering van de positie van het bedrijf
op de korte of middellange termijn. De levering van aardgas aan zo’n
tuinbouwbedrijf en daarmee de toepassing van het verlaagde tarief, wordt
nu al vaak binnen afzienbare tijd beëindigd omdat de forse energierekening niet langer kan worden betaald en de bank niet langer bereid is
nieuwe leningen te verstrekken. In de praktijk is het al zo dat bij glastuinbouwbedrijven in moeilijkheden vanwege de grote financiële belangen
vaak snel wordt overgegaan tot maatregelen. Wanneer daarbij, vaak in
overleg met energiebedrijf en bank, een zodanige reorganisatie of
doorstart wordt doorgevoerd dat weer sprake is van een levensvatbaar
glastuinbouwbedrijf, kan het verlaagde tarief opnieuw worden toegepast.
Naar verwachting zal het effect van de nieuw gestelde voorwaarde
daarom met name zijn, dat dit proces in de praktijk verder wordt versneld.
De leden van de fractie van de SP vragen aan de hand waarvan wordt
beoordeeld of een onderneming in moeilijkheden is, of deze regels binnen
de EU hetzelfde zijn en of de Belastingdienst voldoende is toegerust om
dit te beoordelen. De leden van de fractie van het CDA vragen naar een
overzicht van wanneer een bedrijf voor toepassing van deze regeling in
moeilijkheden verkeert. Ook het lid Van Vliet vraagt naar de parameters
voor vaststelling dat een bedrijf in moeilijkheden verkeert.
De basis voor het begrip onderneming in moeilijkheden is geformuleerd
in de Mededeling van de Commissie Richtsnoeren voor reddings- en
herstructureringssteun aan niet-financiële ondernemingen in moeilijk-

7

Richtsnoeren staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie 2014–2020 (Pb EU
C 200 van 28 juni 2014), punt 16.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

15

heden8, van toepassing binnen de gehele EU. De vraag wanneer in een
concrete situatie sprake is van een onderneming in moeilijkheden zal in
lagere regelgeving nader worden ingevuld. Het kabinet is het met deze
leden eens dat bij de beantwoording van deze vraag een ordentelijke
afweging moet worden gemaakt. In de toelichting bij het wetsvoorstel is
aangegeven dat wordt gedacht aan aansluiting bij in de praktijk bestaande
signalen dat het bedrijf in moeilijkheden verkeert. Met name denk ik
daarbij aan een afwijzing door de ontvanger van een verzoek om
kwijtschelding of uitstel van betaling omdat het bedrijf niet levensvatbaar
wordt geacht. Het oordeel dat een bedrijf niet levensvatbaar is, wordt
daarmee gegeven door de functionaris van de Belastingdienst die op dit
terrein specialistische deskundigheid bezit. Daarnaast wordt gedacht aan
de situatie dat een glastuinbouwbedrijf in staat van faillissement verkeert
of structureel niet aan zijn verplichtingen jegens het energiebedrijf
voldoet. In overleg met de sector zullen in de lagere regelgeving langs
deze lijnen concrete criteria worden opgenomen, waarbij ook rekening zal
worden gehouden met de uitvoerbaarheid van deze criteria door de
Belastingdienst en de energiebedrijven.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de rechtvaardigingsgrondslag voor het vervallen van het verlaagde energiebelastingtarief
voor glastuinbouwbedrijven in moeilijkheden.
De Europese Commissie heeft in de hiervoor genoemde richtsnoeren voor
milieu en energiesteun de voorwaarde opgenomen dat milieu en
energiesteun niet wordt verleend aan ondernemingen in moeilijkheden. In
eerdere richtsnoeren over milieusteun was deze voorwaarde niet
opgenomen. Indien ondernemingen in moeilijkheden verkeren is het
alleen mogelijk staatssteun te verlenen in de vorm van reddings- en
herstructureringssteun. Hiervoor bestaan strikte voorwaarden om te
voorkomen dat niet levensvatbare ondernemingen op kunstmatige wijze
overeind worden gehouden, omdat dit tot grote concurrentieverstoring
binnen de EU zou leiden. Voor andere vormen van staatssteun aan deze
ondernemingen wordt geen goedkeuring verleend. Om goedkeuring te
krijgen voor het verlaagde energiebelastingtarief voor de glastuinbouw
dient Nederland zich aan deze voorwaarde te houden. De Nederlandse
regering heeft dan ook, op uitdrukkelijk verzoek van de Commissie,
bevestigd dat de steun in de vorm van het verlaagde tarief niet zal worden
verleend aan ondernemingen in moeilijkheden.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat tuinbouwbedrijven die tijdelijk in zwaar weer zitten kapot gaan door een verhoging
van de energiebelasting die de concurrent niet heeft. De leden van de
fractie van D66 vragen welk percentage van de glastuinbouwbedrijven
afhankelijk is van het verlaagde tarief voor het voortbestaan van de
onderneming. Het lid van Vliet stelt in dit verband dat de Europese regels
inzake staatssteun leiden tot een ongelijk speelveld tussen goed lopende
en slecht lopende tuinbouwondernemingen in Nederland, en vraagt wat
het kabinet daarvan vindt. De energieprijs is maar één van de factoren die
de positie van een bedrijf bepalen. Het kabinet zou in dit verband niet
willen spreken van een afhankelijkheid van het verlaagde tarief. Het is
zaak hierin oorzaken en gevolgen niet om te draaien. De oorzaken van het
feit dat ondernemingen slecht lopen liggen niet in de Europese regels
inzake staatssteun. Pas als is vastgesteld dat er sprake is van een
onderneming in moeilijkheden, door welke oorzaken dan ook, verbieden
de gestelde goedkeuringsvoorwaarden dat deze steun wordt verleend aan
die onderneming. Het verlaagde energiebelastingtarief is milieusteun en
dient een milieudoel (tegenover het verlaagde tarief in de energiebelasting staat een milieuprestatie) en is niet bedoeld om ondernemingen in
8

PbEU 2014, C 249.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

16

moeilijkheden overeind te houden. Overigens is, zoals hiervoor toegelicht,
de verwachting dat per jaar maar een zeer beperkt aantal bedrijven door
deze maatregel niet langer in aanmerking zal komen voor het verlaagde
tarief.
De leden van de fractie van D66 vragen verder of eerdere toepassing van
het verlaagde tarief op bedrijven in moeilijkheden heeft geleid tot een
procedure van de Europese Commissie. Omdat in eerdere goedkeuringen
en de daarbij aangehaalde richtsnoeren voor milieusteun een dergelijke
voorwaarde niet was opgenomen, heeft een mogelijke toepassing van het
verlaagde tarief voor bedrijven in moeilijkheden niet geleid tot een
procedure van de Europese Commissie.
Het lid Van Vliet vraagt naar de bestaansreden van het verlaagde tarief
voor de glastuinbouw, als bedrijven in moeilijkheden een normaal tarief
kunnen betalen. De vraag of bedrijven al dan niet het reguliere tarief
kunnen betalen, staat los van de voorwaarde dat het verlaagde tarief
ingevolge de in de goedkeuringsvoorwaarden aangehaalde richtsnoeren
voor milieusteun niet mag worden verleend aan glastuinbouwbedrijven in
moeilijkheden. De achtergrond voor het verlaagde tarief voor de
glastuinbouw is daarbij onverkort van belang. De Nederlandse energiebelasting is relatief hoog, maar kent een sterk degressieve tariefstructuur
waardoor de belasting voor energie-intensieve grootverbruikers wordt
gematigd. In de glastuinbouw is weliswaar sprake van energie-intensieve
bedrijven, maar door de relatief kleine omvang van veel glastuinbouwbedrijven heeft deze sector onvoldoende baat bij de degressieve tariefstructuur. Daarom is voor deze sector in de eerste twee schijven van de
energiebelasting een lager tarief ingevoerd. Daartegenover staat een
milieuprestatie in de vorm van een binnen de sector vormgegeven
systeem voor reductie van de CO2-uitstoot door de glastuinbouw.
Overigens wordt de regeling in 2015/2016 geëvalueerd.
Het lid Van Vliet vraagt naar de administratieve lasten van de aanvullende
voorwaarde dat het verlaagde energiebelastingtarief voor glastuinbouwbedrijven niet mag worden toegepast voor ondernemingen in moeilijkheden. Ik kan dit lid verzekeren dat deze maatregel niet leidt tot, zoals dit
lid het uitdrukt, «een behoorlijke additionele administratieve last» voor de
bedrijven in de glastuinbouw. Zoals in de memorie van toelichting (p. 7) is
vermeld is er slechts sprake van «een lichte toename van de administratieve lasten» voor de betrokken bedrijven, in casu de glastuinbouwbedrijven en de aan hen leverende energiebedrijven. De uitvoeringslast voor
de Belastingdienst is, gelet op de vormgeving van de maatregel,
verwaarloosbaar.
2.9. Codificatie uitbreiding faciliteit bij vererfd aanmerkelijk belang
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de uitbreiding van de
faciliteit in artikel 4.12a van de Wet IB 2001 ziet op aandelen die niet
krachtens erfrecht zijn verkregen en wat de reden is de faciliteit te
verbreden naar aandelen die reeds in bezit zijn van de erfgenaam. Voorts
wordt gevraagd of de reguliere voordelen die op de aandelen worden
uitgekeerd niet afkomstig zijn van winstreserves die zijn opgebouwd in de
tijd dat de erfgenaam reeds in bezit was van de aandelen en of de
uitbreiding van de faciliteit er dan niet voor zorgt dat winstuitkeringen
onbelast worden uitgekeerd. Ten slotte vragen de leden van de fractie van
de PvdA wat de gedachte was van het goedkeurende besluit, waarom de
situatie ongewenst wordt geacht en of uitbreiding van de faciliteit een
instrument wordt om inkomstenbelasting of erfbelasting te ontwijken. In
lijn met deze vragen verzoeken de leden van de fractie van D66 de
wenselijkheid van de versoepeling te motiveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

17

Gezien de veelheid aan vragen die in het verlengde van elkaar liggen,
beantwoord ik de vragen aan de hand van een voorbeeld waarbij ik nader
inga op de ratio van de uitbreiding van de faciliteit.
Stel dat X en Y in gemeenschap van goederen zijn gehuwd en een
aanmerkelijk belang in vennootschap Z tot de huwelijksgemeenschap
behoort. De verkrijgingsprijs van de aandelen Z bedraagt € 0 en de
waarde in het economisch verkeer bedraagt € 1.000.000. X overlijdt en dit
leidt bij X tot een vervreemdingsvoordeel van € 500.000, aangezien de
andere helft van de aandelen Z aan Y toekomt krachtens huwelijksvermogensrecht. Over het vervreemdingsvoordeel is X € 125.000 inkomstenbelasting verschuldigd. Y verkrijgt ook deze helft van de aandelen Z ervan
uitgaand dat hij/zij de enige erfgenaam is van X. Ingevolge artikel 4.12a
van de Wet IB 2001 zou Y binnen twee jaar na het overlijden van X uit de
verkregen aandelen Z een onbelast dividend van € 500.000 kunnen
verkrijgen. Dividend wordt civielrechtelijk echter uitgekeerd over alle
aandelen van dezelfde soort in de vennootschap, dus ook over de
aandelen die Y reeds op grond van het huwelijksvermogensrecht in bezit
had. Op grond van de huidige tekst van artikel 4.12a van de Wet IB 2001 is
de faciliteit enkel van toepassing op de dividenden uit de vererfde
aandelen en niet uit de aandelen die Y reeds in bezit had. Indien Z een
dividenduitkering doet van € 125.000 zodat Y hiermee de belastingschuld
kan voldoen, wordt op grond van de huidige faciliteit € 62.500 onbelast
uitgekeerd en wordt de andere helft wel belast. Dat strookt niet met de
ratio van artikel 4.12a van de Wet IB 2001 en dat acht ik ongewenst. Het
dividend van € 125.000 dat in dit voorbeeld na wijziging van de wet
onbelast door Y wordt ontvangen, dient conform artikel 4.12a van de Wet
IB 2001 op de verkrijgingsprijs van de aandelen te worden afgeboekt,
waardoor de uiteindelijke aanmerkelijkbelangclaim niet wordt verlaagd.
De verlaging van de verkrijgingsprijs leidt er immers toe dat het
vervreemdingsvoordeel bij uiteindelijke verkoop van de aandelen hoger
is. De uitbreiding van de faciliteit is derhalve geen instrument om
inkomstenbelasting of erfbelasting te ontwijken.
De leden van de fractie van de PvdA vragen verder of de faciliteit ook
openstaat voor buitenlandse belastingplichtigen. Op grond van artikel 7.5
van de Wet IB 2001 staat de faciliteit inderdaad ook open voor buitenlandse belastingplichtigen. De uitbreiding van de faciliteit in artikel 4.12a
van de Wet IB 2001 wijzigt dat niet. De budgettaire derving van de
verruiming is verwaarloosbaar, aldus in reactie op de vraag van de leden
van de fractie van D66.
3. Overige aspecten
3.1. Budgettaire aspecten
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de budgettaire effecten
van het onderhavige wetsvoorstel. Onderstaande tabel geeft hiervan een
overzicht. Hierin zijn de gevolgen van Autobrief 2.09, waar zowel de leden
van de fractie van de PvdA als de leden van de fractie van de ChristenUnie
naar vragen, nog niet verwerkt. Deze gevolgen zullen in de memorie van
toelichting een afzonderlijk wetsvoorstel worden gepresenteerd nadat er
met uw Kamer over Autobrief 2.0 gesproken is.
De NOB vraagt naar de financiële gevolgen voor werkgevers van de
voorgestelde maatregel om het rentevoordeel tot het loon te rekenen.
Deze maatregel kan ertoe leiden dat werkgevers over het rentevoordeel
premies werknemersverzekeringen en inkomensafhankelijke bijdrage
9

Kamerstukken II 2014/15, 32 800, nr. 27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

18

Zorgverzekeringswet verschuldigd zijn. Dat is het geval voor zover de
werknemer die het rentevoordeel ontvangt zonder dit rentevoordeel met
zijn loon onder het premiemaximum zou blijven. Als gevolg hiervan is er
een budgettaire opbrengst van circa € 16 miljoen.
Maatregel

2015

2016

2017

Struc.

Reparatie houdsterverliesregeling
Aanpassing om ook andere elektrische motorrijtuigen en
niet alleen personenauto’s vrij te stellen van MRB
Belasten rentekorting personeelslening
Effect belasting en premie volksverzekeringen
Effect premies werknemersverzekeringen en inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet

– 30

0

0

0

–1

0

0

1

1

9

16

16

16

Totaal

– 30

16

17

25

3.2. Uitvoeringskosten Belastingdienst
Het lid Van Vliet vraagt waardoor de toename van de uitvoeringskosten
wordt veroorzaakt inzake het afschaffen van de nihilwaardering van de
rentekorting op personeelsleningen. Omdat in de loonbelasting
momenteel een nihilwaardering bestaat voor personeelsleningen waarvan
de rente als eigenwoningrente aftrekbaar is, hoeven werkgevers de
omvang van het voordeel niet te berekenen en dit gegeven ook niet door
te geven aan de Belastingdienst. Met de voorgenomen wijziging moeten
zij dit wel doen en zal de Belastingdienst daarvoor zijn systemen voor de
aangifte loonheffingen en inkomstenbelasting aanpassen. Daarnaast zal
de Belastingdienst controleren of werkgevers de omvang goed hebben
berekend en controleren bij werknemers of het berekende voordeel
volledig in aftrek kan komen als eigenwoningrente.
4. Artikelsgewijze toelichting
Artikel 4.12a van de Wet inkomstenbelasting 2001
De leden van de fractie van het CDA vragen of de wijziging van
artikel 4.12a van de Wet IB 2001 slechts een codificatie van het beleidsbesluit nr. BLKB 2012/101M betreft, of dat de wettelijke regeling verder gaat
dan de goedkeuring in het besluit. De wetswijziging gaat niet verder dan
de goedkeuring in het door deze leden aangehaalde besluit.10.
Voorts vragen de leden van de fractie van het CDA in navolging van de
NOB welke situaties door de uitbreiding van de faciliteit zijn vrijgesteld,
waarbij expliciet wordt verzocht aan te geven hoe de faciliteit uitwerkt
voor de langstlevende die geen erfgenaam is en een langstlevende die
voor 1% erfgenaam is. Een belastingplichtige kan alleen verzoeken om
toepassing van artikel 4.12a van de Wet IB 2001 indien hij krachtens
erfrecht aandelen of winstbewijzen verkrijgt, waarbij ter zake van de
overgang bij de erflater inkomen uit aanmerkelijk belang in aanmerking is
genomen. Het is daarbij irrelevant hoeveel aandelen de erfgenaam
verkrijgt. Wel geldt de faciliteit slechts tot het bedrag dat bij de erflater ter
zake van de overgang krachtens erfrecht als inkomen uit aanmerkelijk
belang in aanmerking is genomen. Indien een langstlevende 1% van de
aandelen krachtens erfrecht verkrijgt en bij hem/haar sprake is van een
aanmerkelijk belang, geldt de faciliteit dus tot het bedrag dat bij de erflater
ter zake van die 1% als inkomen uit aanmerkelijk belang in aanmerking is
genomen. De faciliteit is niet van toepassing voor een houder van een
10

Besluit van 4 september 2012, nr. BLKB2012/101M (Stcrt. 2012, 18480), zoals dit na de wijziging
bij het besluit van 17 september 2014, BLKB2014/1321M (Stcrt. 2014, 26653) is komen te
luiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

19

aanmerkelijk belang die geen aandelen verkrijgt krachtens erfrecht. Dit
geldt ook als het een langstlevende betreft.
Artikel 4.25 van de Wet inkomstenbelasting 2001
De leden van de fractie van het CDA vragen in dit kader voorts of het
Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting 2001 (UBIB 2001) gewijzigd zal
worden in verband met de onderhavige wet en vragen of het kabinet dan
ook bereid is het conceptbesluit aan de Kamers te doen toekomen. Ik ben
voornemens artikel 16 van het UBIB 2001 te wijzigen. Deze wijziging is
nog in voorbereiding en kan daarom op dit moment niet worden
meegestuurd. Wel kan ik reeds aangeven dat hiermee geen inhoudelijke
wijziging wordt beoogd.
De leden van de fractie van het CDA vragen tevens om te reageren op het
oordeel van de NOB dat op dit punt sprake is van incidentenwetgeving.
Volgens de NOB is vereenvoudiging van de (r)emigratieregels dringend
nodig. Het voorstel van de NOB is om in alle gevallen bij immigratie de
verkrijgingsprijs van de aandelen die behoren tot een aanmerkelijk belang
te stellen op de werkelijk waarde, indien Nederland vóór de immigratie
niet bevoegd is te heffen over het inkomen uit aanmerkelijk belang, hetzij
op grond van de nationale wet hetzij op grond van het belastingverdrag.
Daarnaast meent de NOB dat artikel 16, elfde lid, van het UBIB 2001 dient
te vervallen wegens strijdigheid met het EU-recht.
Ik wil benadrukken dat de voorgestelde wijziging geen verandering ten
opzichte van het huidige beleid bewerkstelligt. De huidige delegatiebepaling van artikel 4.25, vierde lid, van de Wet IB 2001 biedt volgens de
Hoge Raad momenteel onvoldoende grondslag om in alle beoogde
gevallen artikel 16, elfde lid, van het UBIB 2001 toe te passen. Met de
voorgestelde wijziging wordt dit gerepareerd.
Het voorstel van de NOB om in alle gevallen bij immigratie de verkrijgingsprijs van de aandelen die behoren tot een aanmerkelijk belang te
stellen op de werkelijke waarde, indien Nederland vóór de immigratie niet
bevoegd is te heffen over het inkomen uit aanmerkelijk belang, sluit niet
aan bij het doel van de regeling. De regeling zorgt ervoor dat de Nederlandse aanmerkelijkbelangclaim voor een buitenlandse belastingplichtige
die binnenlandse belastingplichtige wordt, gelijk is aan de aanmerkelijkbelangclaim die in aanmerking wordt genomen bij een belastingplichtige die
altijd in Nederland heeft gewoond.
De regeling in artikel 16, elfde lid, van het UBIB 2001 belast buitenlandse
of grensoverschrijdende situaties niet zwaarder dan zuiver nationale
situaties, maar heeft enkel tot doel de reeds bestaande fiscale claim te
behouden. Bovendien geven de tweede en derde volzin van genoemd
elfde lid op een adequate wijze voorkoming van dubbele belasting.
Daarmee is deze regeling niet in strijd met het EU-recht, zoals ook door
mijn voorganger aangegeven in antwoord op soortgelijke vragen naar
aanleiding van het concept van het UBIB 2001 dat toentertijd is verzonden
naar uw Kamer.
5. NOB-vragen
De NOB vraagt naar een tweetal toezeggingen uit de Eerste Kamerbehandeling van het inmiddels tot wet verheven wetsvoorstel wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen.
Deze twee toezeggingen, die het amendement van het lid Dijkgraaf11 en
de objectvrijstelling van artikel 8g van de Wet Vpb 1969 betreffen, worden
in het Belastingplan 2016 verwerkt.
11

Kamerstukken II 2014/15, 34 003, nr. 11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

20

Verder informeert de NOB naar de kosten van de administratieve lasten
die met het schrappen van de nihilwaardering gemoeid zijn, wat daarbij
de belangenafweging is geweest en hoe de kosten zich verhouden tot de
te verwachten additionele opbrengst van inkomstenbelasting.
De maatregel inzake de fiscale behandeling van rentekorting op een
personeelslening leidt tot een toename van de administratieve lasten voor
bedrijven met € 0,5 miljoen vanaf 2016. Aanleiding voor de voorgestelde
wijziging was de wens van de leden van de Tweede Kamer om de fiscale
behandeling van het rentevoordeel op personeelsleningen aan te passen
aan de geleidelijke verlaging van het percentage waartegen de eigenwoningrente mag worden afgetrokken van aanvankelijk maximaal 52% naar
uiteindelijk maximaal 38%. De bedoeling is om te voorkomen dat
werknemers met een personeelslening met rentekorting een tariefvoordeel genieten dat werknemers zonder een dergelijke personeelslening niet hebben. Het tariefvoordeel is op dit moment nog beperkt maar
zal de komende jaren geleidelijk oplopen naarmate het maximumpercentage waartegen de eigenwoningrente mag worden afgetrokken lager
wordt.
Omdat het uitvoeringstechnisch niet mogelijk is om een maatregel te
treffen die slechts de groep raakt die een tariefvoordeel zou behalen
(werknemers in de vierde tariefschijf met een personeelslening) is
gekozen voor de huidige vormgeving van de maatregel. Door de
maatregel wordt zoals beoogd bereikt dat belastingplichtigen met een
rentevoordeel op een personeelslening fiscaal gezien niet gunstiger
behandeld worden dan belastingplichtigen die niet een vergelijkbaar
voordeel van hun werkgever krijgen. In zoverre staat dit los van de
budgettaire opbrengst die de maatregel met zich meebrengt. Het kabinet
acht de administratieve lasten in proportie met de maatregel. Waar
mogelijk wordt wel getracht deze lasten zo veel mogelijk te beperken; in
dat kader vindt ook het hiervoor genoemde onderzoek naar de mogelijkheden van verlegging van de inhoudingsplicht naar pensioenuitvoerders
plaats. Verder treft de maatregel alleen werkgevers die ervoor kiezen hun
werknemers een rentevoordeel te verstrekken. Dit gaat om een beperkt
deel van alle inhoudingsplichtigen.
De NOB vraagt of het bij de verhuurderheffing niet voldoende is om de
voorwaarde te stellen dat de investeringskosten op de belastingplichtige
«drukken» in plaats van tevens de voorwaarde te handhaven dat de
belastingplichtige de investeringskosten (zelf) betaalt. Deze vraag is op
zich terecht, maar op nadrukkelijk verzoek van de uitvoeringspraktijk heeft
het kabinet ten behoeve van de duidelijkheid ervoor gekozen om beide
begrippen in de wet op te nemen en niet te volstaan met een van deze
twee begrippen.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 220, nr. 6

21