CBAM-taken Douane

beperkt / middelgroot / ingrijpend

Impact:

Interactie burgers/bedrijven

x

Maakbaarheid systemen

x

Handhaafbaarheid

x

Fraudebestendigheid

x

Complexiteitsgevolgen

x
groot / gemiddeld / klein

Risico procesverstoringen:
Uitvoeringskosten

incidenteel

structureel

• Dienstverlening

€ 1,8 mln.

€

• Handhaving/toezicht

€ 0,38 mln.

€ 1,35 mln.

• Automatisering

€

€

Personele gevolgen:

Invoering mogelijk per:
Beslag portfolio:
Eindoordeel:

1

0

0
0

5-6

fte incidenteel

11,5 - 15,5

fte structureel

01 – 10 – 2023 resp.
01 – 01 – 2026

beperkt

De voorlopige conclusie is dat de beoogde
douanetaken uitvoerbaar zijn mits de in het
stuk gedane aannames juist blijken en de
extra benodigde capaciteit tijdig kan worden
geworven. Ditzelfde geldt voor de verwachte
middelgrote impact. Mochten de aannames
niet juist blijken, dan zal de impact ingrijpend
zijn. Op veel punten van de getoetste
Verordening zijn zaken nog onduidelijk,
omdat de CBAM-verordening nog veel ruimte
open laat voor interpretatie ten aanzien van
de implementatie en operationalisering van de
uitwerking. Hierdoor is een volledige toetsing
op veel elementen van de Verordening nog
niet mogelijk en is getoetst op grond van
aannames. Na bekendmaking van de
gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen, EUspecificaties door de Commissie en eventuele
separate nationale wetgeving moet deze
uitvoeringstoets worden herijkt.

Beschrijving voorstel/regeling
De EU voert per 1 januari 2026 een systematiek
genaamd CBAM in voor correctie aan de grens van de
CO2-uitstoot die is vrijgekomen bij de productie buiten
de EU van bepaalde goederen 1. Dit gebeurt aan de hand
van registratie van aangevers/importeurs van CBAMgoederen in een register en de verkoop van
CO2-certificaten. De Douane heeft de taak om het
bedrijfsleven te informeren over o.a. de rapportageverplichting (tijdens de transitieperiode). Bij het ingaan
van de gehele Verordening heeft de Douane met name
een controletaak bij het in het vrije verkeer brengen
van CBAM-goederen.
Veel van de beschreven uitvoeringsgevolgen zijn
gestoeld op aannames. Deze aannames zijn nodig,
doordat er nog aanvullende (uitvoerings)informatie
ontbreekt vanuit met name de Europese Commissie ten
aanzien van de gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen en EU-specificaties. De CBAM-verordening
laat namelijk nog veel ruimte open voor interpretatie
ten aanzien van de implementatie en operationalisering
van de uitwerking. In het geval gedane aannames niet
overeenkomen met de uiteindelijke uitwerkingen van de
Verordening, dan zal dit grote impact hebben op de
voorziene uitvoeringsgevolgen. Dit effect wordt in dat
geval voor de diverse uitvoeringsaspecten versterkt
door de reeds grote druk op de afdeling aangiftebehandeling, de druk bij Klantmanagement en het
overvolle IV-portfolio van de Douane. Ook speelt ook
dat, naast de nieuwe CBAM-verordening, circa twintig
andere EU-verordeningen in ontwikkeling zijn waarin er
een niet-fiscale (VGEM) taak wijzigt of bijkomt voor de
Douane. Deze stapeling zorgt voor extra druk op de
douaneorganisatie als geheel.
Interactie burgers/bedrijven
Vanaf 1 oktober 2023 tot 31 december 2025 attendeert
de Douane importeurs op hun verplichting om de eigen
invoer van CBAM-goederen in het voorafgaande
kwartaal te rapporteren aan de Europese Commissie.
Indien wordt gekozen om aangevers per aangifte per
brief te informeren of om aangevers periodiek per brief
te informeren, dan is de impact op de Douane groot. De
mogelijkheid om de importeur een bescheidcode te
laten invullen waarmee de importeur verklaart op de
hoogte te zijn van de rapportageplicht bij aangifte van

Verordening (EU) 2021/564 Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM).

CBAM-goederen, heeft een veel kleinere impact op de
Douane. Ook aangevers worden op deze manier niet
bedolven onder brieven van de Douane. In deze
uitvoeringstoets is gewerkt met de aanname dat het
best uitvoerbare scenario wordt gekozen.
Vanaf 1 januari 2026 speelt de Douane een rol in de
communicatie over de benodigde vergunning voor de
invoer van CBAM-goederen. De communicatie hierover
zal naar verwachting meelopen in de bestaande
procedures.
De taken die voor de dienstverlenende kanalen van de
Douane uit de Verordening volgen zijn uitvoerbaar, mits
de taakverdeling tussen de Douane en de CBAMautoriteit op voorhand onderling helder is en het
mogelijk is om een hoog niveau van zelfredzaamheid bij
het bedrijfsleven te creëren en behouden.
Maakbaarheid systemen
Naar verwachting is het CBAM-register bij de
daadwerkelijke inwerkingtreding van de Verordening
gekoppeld aan het Europese vergunningenportaal. Door
de keuze van de Europese Commissie om zoveel
mogelijk aan te sluiten bij bestaande mechanismen en
gebruik te maken van bestaande systemen wordt
voorzien dat de automatiseringsaanpassingen beperkt
blijven. Vanwege afhankelijkheden met de gedane
aannames is een precieze omvang van de
automatiseringswerkzaamheden nog niet te geven. Het
realiseren daarvan in de periode tot 1 januari 2026 is
naar verwachting tijdig te realiseren. Ook de inpassingen op het gebied van de bestuurlijke informatie,
zijn naar verwachting in te passen in de bestaande
processen. Mochten de gedane aannames niet kloppen,
dan heeft dit gezien de onderbezetting bij de IVorganisatie en het volle IV-portfolio direct grote
gevolgen voor de tijdige uitvoerbaarheid.
Handhaafbaarheid
Het gevraagde toezicht door de Douane richt zich op het
proces invoer. De aanname is dat een deel van dit
toezicht wordt afgevangen door automatische controles
op de volledigheid van de aangifte. Een invoeraangifte
voor CBAM-goederen moet de juiste bescheidcode
bevatten en het verplicht op te geven CBAMregistratienummer wordt automatisch gecontroleerd in

het CBAM-register. Voor het toezicht met als doel
omzeiling te voorkomen, zijn waarschijnlijk aanvullende
bescheidcontroles op de douaneaspecten als aard en
oorsprong van de goederen nodig. Op basis van de
gedane aannames is nu een grove inschatting gemaakt
van de impact op de handhaving. Gezien de reeds
bestaande druk op het proces Aangiftebehandeling zal
elk gekozen scenario relatief grote negatieve impact
hebben op de handhaafbaarheid. Het daarom randvoorwaardelijk dat controles geautomatiseerd kunnen
plaatsvinden binnen reeds bestaande systemen, om de
druk op Aangiftebehandeling en de IV-organisatie te
beperken. Een definitief oordeel over de handhaafbaarheid zal pas mogelijk zijn als met de Commissie,
het opdrachtgevende departement en de Nederlandse
CBAM-autoriteit de invulling van de handhavingsstrategie uitgekristalliseerd is
Fraudebestendigheid
De Europese Commissie monitort mogelijke fraude op
Europees niveau. Vanuit de Douane kunnen signalen
worden aangeleverd van mogelijke fraude. Daarnaast
kan de Europese Commissie aan de Douane vragen om
onderzoek te doen naar mogelijke signalen van fraude.
De Commissie heeft nog niet uitgewerkt hoe fraudesignalen met en van de lidstaten worden uitgewisseld.
Ook kunnen fraudemeldingen van en naar het Europees
Openbaar Ministerie (EOM) lopen.
Complexiteitsgevolgen
Vooral door een toename van wetten en regels en van
het aantal interacties met een nieuwe groep aangevers
voorziet de Douane een toename in complexiteit. De
Verordening betreft namelijk een volledig nieuwe en op
zichzelf staand al zeer complexe systematiek, zowel
voor het bedrijfsleven als voor de Douane en de CBAMautoriteit als samenwerkende uitvoerende instanties.
Risico procesverstoringen
Uitgaande van aanname dat de taken uit de
Verordening ingepast kunnen worden in de bestaande
systemen, is het risico op procesverstoringen klein.
Uitvoeringskosten
Omdat de uitvoeringshandeling(en), in aanvulling op de
algemene CBAM-verordening, nog niet zijn
gepubliceerd, is het nog niet mogelijk om een
definitieve inschatting van de uitvoeringskosten te

maken. Daarom is er gewerkt met bandbreedtes op
basis van scenario’s.
Personele gevolgen
Omdat de uitvoeringshandeling(en), in aanvulling op de
algemene CBAM-verordening, nog niet zijn
gepubliceerd, is het nog niet mogelijk om een
definitieve inschatting van de personele gevolgen te
maken. Daarom is er gewerkt met bandbreedtes op
basis van scenario’s. De verwachting is dat er tijdens de
transitiefase 5 tot 6 fte incidenteel benodigd is, na het
ingaan van de volledige Verordening wordt er verwacht
dat er 11,5 tot 15,5 fte structureel benodigd is.
Invoeringsmoment
Invoering is voor de transitieperiode mogelijk per
1 oktober 2023 en voor de gehele verordening per
1 januari 2026, mits de extra benodigde incidentele en
structurele capaciteit tijdig kan worden geworven en de
in het stuk gedane aannames kloppen.
Eindoordeel
De voorlopige conclusie is dat de beoogde douanetaken
uitvoerbaar zijn mits de in het stuk gedane aannames
juist blijken en de extra benodigde capaciteit tijdig kan
worden geworven. Ditzelfde geldt voor de verwachte
middelgrote impact. Mochten de aannames niet juist
blijken, dan zal de impact ingrijpend zijn.
Op veel punten van de getoetste Verordening zijn zaken
nog onduidelijk, omdat de CBAM-verordening nog veel
ruimte openlaat voor interpretatie ten aanzien van de
implementatie en operationalisering van de uitwerking.
Hierdoor is een volledige toetsing op veel elementen
van de Verordening nog niet mogelijk en is getoetst op
grond van aannames. Na bekendmaking van de
gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen, EUspecificaties door de Commissie en eventuele separate
nationale wetgeving moet deze uitvoeringstoets worden
herijkt.