Strategische agenda van

20

Wageningen Research

22
25

Strategische agenda van

20

Wageningen Research

22
25

Wageningen University & Research | 3

Inhoud
Voorwoord

7

Samenvatting

9

1		 Context

13

		 1.1 Mondiale uitdagingen binnen het domein van ‘gezonde
voeding en leefomgeving’

13

1.2 Specifiek nationale uitdagingen

13

1.3 Politieke en beleidsmatige context

15

1.4 Nederlandse kennisinfrastructuur

19

2		 Missie en visie

25

3		 Strategie

27

		3.1 Kwaliteit van onderzoek

27

3.2 Een toekomstgerichte kennisbasis
		3.3 Impact

29
37

		3.4 Nationale regiostrategie

41

		 3.5 Internationalisering - mondiaal en Europa

43

3.6 Medewerkers

47

		 3.7 Faciliteiten en datamanagement

49

		3.8 Bedrijfsvoering

53

4		 Tot Slot

55

Bijlage

56

Bijlage 1: Aanbevelingen WR evaluatie 2021

56

Bijlage 2: Aanbevelingen TO2 evaluatie

58

Wageningen University en
Wageningen Research
vormen als WUR een sterk
internationaal erkend merk.

6 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Voorwoord
Wageningen Research is onderdeel van Wageningen

projecten. Wij blijven daar als WR - samen met de TO2

University & Research (WUR), en daarmee verbonden

instituten – de komende jaren aandacht voor vragen.

met Wageningen University (WU). Deze combinatie stelt
ons in staat om fundamenteel en toepassingsgericht

De voorliggende agenda voor Wageningen Research is

onderzoek met elkaar te verbinden, waarmee wij een

erop gericht om onze sterke reputatie van kwalitatief

snelle doorvertaling van kennis naar toepassing realise-

hoogstaand toegepast innovatief onderzoek in het

ren. Wij zijn als WUR een zeer sterk en internationaal

domein van voedsel, natuur, biodiversiteit en leefomge-

erkend merk.

ving nog verder te verbeteren. Onze unieke multidisciplinaire kennis, integrale (keten/systeem) aanpak,

Voor u ligt de Strategische Agenda van Wageningen

faciliteiten en ons (inter-)nationale netwerk maken dat

Research (WR). Ons integraal WUR Strategisch plan,

wij in de kennisbehoefte van overheid, bedrijfsleven en

Finding Answers Together 2019-2022, vormt het kader

samenleving kunnen blijven voorzien. Wij doen onder-

voor deze Strategische Agenda WR. Inhoudelijk sluit de

zoek met impact voor wetenschap en samenleving en

Strategische Agenda daar dan ook op aan, en geeft

dat geeft ons ook een sterke positie op de private

tevens een vooruitblik naar de toekomst van WR.

markt. Wanneer wij onze kennis tot waarde brengen,

De Strategische Agenda van WR volgt op de 4-jaarlijkse

versterkt dat de Nederlandse concurrentiepositie en

onderzoeksevaluatie die voor elke organisatie voor

daarmee de economie. Het is belangrijk om in die

toegepast onderzoek (verenigd in de TO2 federatie)

waardecreatie te investeren, zeker in de economisch

is uitgevoerd door een internationaal panel. Wij zijn

onzekere tijd na de coronacrisis. Kennis is zeker ook

verheugd met het zeer positieve oordeel van de

een exportproduct.

commissie over de kwaliteit, impact en vitaliteit van
ons onderzoek en onze organisatie. De evaluatiecommis-

De wereld staat niet stil. Wij zullen continu zorg dragen

sie onderstreept de waarde en het succes van de

voor een voldoende responsieve en proactieve kennis-

verbondenheid van WU en WR in WUR. De evaluatie

ontwikkeling, om snel te acteren op de dynamiek in

bevestigt ons in onze overtuiging dat wij de afgelopen

mondiale trends en ontwikkelingen. Wageningen

jaren op een goede manier in de ontwikkeling van

Research wil daarin haar maatschappelijke rol met

WR hebben geïnvesteerd. Met deze strategische

onverminderde inzet vervullen door het leveren van

agenda geven wij ook een reactie op de conclusies en

hoogwaardige kennis en innovaties.

aanbevelingen van de WR-evaluatiecommissie1 en de
overall evaluatie van de TO2 Evaluatiecommissie Van
Saarloos2.
prof.dr.ir. Arthur P.J. Mol
De evaluatiecommissie vraagt ook aandacht voor de

Rector Magnificus /

randvoorwaarden die nodig zijn om een vooraanstaand

vice-voorzitter

instituut te blijven. Specifiek wijst zij daarbij op middelen

Raad van Bestuur

voor behoud en versterking van kennisontwikkeling,
infrastructuur en deelname in Europese en internationale

1

Evaluatieonderzoek organisaties voor toegepast onderzoek (TO2) - Eindrapport deelevaluatie Wageningen Research (2021)

2  Evaluatieonderzoek organisaties voor toegepast onderzoek (TO2). Excellent toegepast onderzoek voor maatschappelijke missies. Eindrapportage van de
evaluatiecommissie TO2 Maart, 2021. Zie ook bijlage 2

Wageningen University & Research | 7

8 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Samenvatting
Het is onze ambitie om een nog grotere bijdra-

welzijn. Onze kennis wordt nationaal en

ge te leveren aan het vinden en realiseren van

wereldwijd gevraagd en toegepast.

oplossingen voor het bereiken van de
Sustainable Development Goals (SDG’s) van de

Onze ambitie is om de uitstekende kennisposi-

Verenigde Naties (VN) binnen het Wageningse

tie die wij op dit moment (inter)nationaal

domein: bijdragen aan het einde aan honger,

hebben te behouden en te versterken. De

zorgen voor voedselzekerheid en duurzame

komende jaren geven wij prioriteit aan:

landbouw, terugdringen van klimaatverandering, beschermen van biodiversiteit en duurzaam gebruik van ecosystemen op land en zee.

• Onze kennis is onze kracht en onze
onderzoekers zijn ons kapitaal. Investeren
in kennisontwikkeling blijft dan ook altijd

Wij werken met volle overgave aan de daarvoor

nodig. Wij investeren zoveel mogelijk in

noodzakelijke transities, en doen dat vanuit een

prioritair onderzoek en faciliteiten. Wij werken

science-based aanpak.

continu aan een vitaal en divers personeels-

Natuurwetenschappelijke, technologische en

bestand, waarbij inhoudelijke kwaliteit,

sociaal-wetenschappelijke disciplines werken bij

competenties en werkplezier voorop staan, en

ons interdisciplinair samen; zo komen we tot

inclusiviteit een leidend uitgangpunt is.

integrale afwegingen, oplossingen en innova-

Inhoudelijke en personele verbindingen

ties. Dat is onze kracht. Kennis van voedselpro-

tussen WR en WU worden nog verder

ductie, voeding, organismen, klimaat, stikstofproblematiek, ruimtelijke inrichting van het

geïntensiveerd.
• Wij anticiperen op relevante thema’s in ons

landelijk gebied, (bio-)technologie, veredeling,

domein met een flexibele - One Wagenin-

biobased productie, natuurlijke hulpbronnen,

gen - thematische aanpak. Zo bevorderen

maatschappij en welbevinden zetten wij in voor

wij de samenhang en vooral synergie die

oplossingen van lokaal- tot mondiaal niveau.

ontstaat door WUR brede integratie van
kennisontwikkeling. Wij spiegelen de reeds

Met onze innovaties ondersteunen wij nieuwe

beschikbare kennis en kunde aan wat er nog

ontwerpen voor toekomstbestendige, eerlijke,

meer nodig is. Dit geeft richting aan nieuwe

gezonde en duurzame voedselsystemen. Vanuit

kennisontwikkeling. Met deze integrale

ons onderzoek werken wij aan behoud en

thematische aanpak vergroten wij onze

herstel van biodiversiteit. Wij zoeken naar

effectiviteit van kennisontwikkeling en

bijdragen aan een gezonde lifestyle en gezonde

versnellen we bovendien de doorstroom van

leefomgeving. De samenwerking binnen de

meer funderende kennis naar toegepast

Dutch Diamond van de Agrifood- en Tuinbouw­

onderzoek en business development.

sector tussen overheden, maatschappelijke

Wij vormen op thema’s een Wageningse

organisaties, bedrijven en Wageningen

visie, waarmee we pro-actief en agenda

Research (WR) is hecht en effectief. Zo dragen

settend zijn.

wij ook bij aan de Nederlandse concurrentie-

• Het WUR Strategisch Plan verlengen wij met

kracht van het bedrijfsleven in een geglobali-

2 jaar. In de voorbereiding daarvan brengen

seerde economie en aan het maatschappelijk

wij nieuwe inhoudelijke accenten in onze

Wageningen University & Research | 9

Case

Virussen vóór zijn

Door globalisering en verstedelijking kunnen

omstandigheden een rol, waardoor snelle

ziekten die van dieren op mensen overgaan,

detectie nodig blijft om te voorkomen dat

zich sneller verspreiden. Vroege detectie kan

schadelijke zoönosen zich onder de bevolking

levens redden. Daarom sporen Wageningse

verspreiden in het onderzoeks- en investerings-

virologen samen met dierenartsen zo snel

programma ERRAZE@WUR werken onderzoe-

mogelijk potentiële ziekteverwekkers op bij

kers vanuit diverse disciplines samen aan het

wilde dieren en vee. De onderzoekers ontrafe-

wetenschappelijke fundament dat nodig is om

len de genetische opmaak van virussen om de

toekomstige pandemieën te voorkomen en de

risico’s te bepalen, producten uit de handel te

impact ervan te beperken.

nemen en vaccins te kunnen ontwikkelen. Met
vakgenoten wereldwijd wisselen ze expertise uit
om nieuwe bedreigingen voor te zijn.

Meer informatie
https://weblog.wur.nl/uitgelicht/

Voorspellen welke ziekteverwekker waar en

virussen-voor-zijn/

wanneer precies gevaarlijk wordt, is lastig.
Modellen en big data helpen bij het voorspellen

www.wur.nl/nl/Onderzoek-Resultaten/

van nieuwe uitbraken (Zoonotic EMergency

Onderzoekprogrammas/Cross-WUR-

Preparedness). Bij het ontstaan en de versprei-

programmes/ERRAZE-at-WUR.htm

ding van zoönosen spelen veel verschillende

10 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

kennisbasis aan op het gebied van onder
meer zoönosen, biodiversiteit, preventieve
gezondheid, stikstofreductie, veerkracht van

overheid) in de interactie met de Europese
Commissie en het Europees Parlement
• Binnen onze organisatie werken wij aan het

voedselsystemen, en veranderend landge-

verder optimaliseren van de bedrijfsvoe-

bruik/landinrichting in het kader van klimaat-

ring door vereenvoudiging, verdere samen-

adaptatie, ruimtedruk en water. Daarnaast

werking en harmonisatie. Wij bewaken in

intensiveren wij onze investeringen in data

onze omzetmix de balans tussen inkomsten

science en artificiële intelligentie.

uit contractonderzoek, publieke financiering,

• Onderzoek vraagt kwalitatief hoogwaardige

EU-projecten met cofinanciering en het

onderzoeksfaciliteiten. Er zijn grote investe-

werken in Publiek-Private Samenwerkingen

ringen nodig om die infrastructuur te onder-

(PPS-en). Tot slot zoeken wij naar een nieuwe

houden en future proof te maken. Om daar

balans tussen werken op locatie en thuis.

richting aan te geven stellen wij een Roadmap onderzoekinfrastructuur op.

Dit zijn de speerpunten van WR. Om die te

• Extern versterken wij de samenwerking met

kunnen realiseren is een duurzaam kennisbeleid

overheden, kennisinstellingen, bedrijven en

van de overheid een belangrijke randvoorwaar-

maatschappelijke organisaties, en ontwikke-

de. Dat betekent:

len wij onze campus verder als kristallisatiepunt voor samenwerking en dialoog met onze

(1) een stabiele overheidsinvestering voor een

stakeholders. Wij intensiveren via het Dialo-

robuuste kennisbasis van voldoende omvang en

gue Programma het gesprek met onze

gefinancierd door alle ministeries relevant voor

stakeholders. Onze aanwezigheid in de regio

het WR-domein.

blijft van groot belang voor samenwerking
met partners binnen Nederland.
• Europese en internationale samenwerking krijgt nog meer prioriteit. Onze positie

(2) structurele overheidsfinanciering voor het
op hoog niveau houden van de
onderzoeksinfrastructuur.

bouwen wij internationaal verder uit, met
name in Europa en Azië. Wij dragen bij aan

(3) voldoende financiële ruimte voor cofinancie-

Europese beleidsontwikkeling en agendering

ring van EU-projecten (deelname in EU-

op het gebied van voedselsystemen en

programma’s is essentieel voor de ambitie van

natuurlijke en maatschappelijke systemen

de Nederlandse overheid richting Europa),

in het licht van de SDG’s; en wij investeren
(liefst gezamenlijk met de Nederlandse

(4) een meer integrale beleidsontwikkeling door
de gezamenlijke Nederlandse overheid.
Integrale vraagstukken vragen om ook om
gezamenlijke programmering van onderzoek.
WR bedient de kennisvragen van het ministerie

‘Wageningen
  
is vaak
bekender dan Johan
Cruijff, Martin Garrix
en stroopwafels.’
Mark Rutte, Premier, 2018

van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(LNV). Maar wij zien onbenutte synergie tussen
onze Wageningse kennisbasis en kennisvragen
in de domeinen van de ministeries van
Infrastructuur en Water (IenW), Economische
Zaken en Klimaat (EZK) en Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) en Koninkrijksrelaties
(BZK).

Wageningen University & Research | 11

1

12 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Context

1.1 Mondiale uitdagingen binnen het
domein van ‘gezonde voeding en
leefomgeving’

implicaties. In delen van de wereld zal naar
verwachting een voedselzekerheid- en humanitaire crisis ontstaan. De coronacrisis heeft de
kwetsbaarheid van ketens benadrukt.

Wij werken aan het vinden van oplossingen die

Voedselzekerheid is inmiddels een belangrijk

bijdragen aan een wereld waarin voor iedereen

thema in de internationale discussie rond

voldoende en gezond voedsel aanwezig zal zijn.

klimaat en biodiversiteit, waarin de EU en

Wij dragen bij aan een duurzaam voedselpro-

Wereldbank inzetten op ‘green recovery’;

ductiesysteem dat natuurinclusief en circulair

duurzame en klimaatbestendige wederopbouw.

is, waarin afvalstromen weer als grondstof in

Naast voedselzekerheid geldt dat ook voor

de productie- en consumptiecyclus opgenomen

voeding en gezondheid en voedselveiligheid.

worden. Wij werken aan het voorkomen van
nog meer klimaatverandering (klimaatmitiga-

Technologische oplossingen (zoals biotechnolo-

tie), maar ook aan de aanpassing van grondge-

gie, veredeling, voedselproductie, procestech-

bruik en landinrichting (klimaatadaptatie). Wij

nologie, milieutechnologie, building with nature,

zoeken manieren voor het behoud van biodiver-

bodem- en watertechnologie) zijn onderdeel

siteit en duurzaam gebruik van terrestrische en

van het antwoord op de grote mondiale vraag-

marine ecosystemen.

stukken. Digitale technologie, zoals robotica,
sensoren, kunstmatige intelligentie en data

De opgaven in ons domein zijn niet gering.

science speelt daarin ook een onmisbare

Een sterke groei van de wereldbevolking leidt

ondersteunende rol. Inzet van technologie

tot een toenemende vraag naar natuurlijke

alleen is echter niet genoeg. Voor echte transi-

(en eindige) hulpbronnen. Gecombineerd

ties zijn ook maatschappelijke en sociaal-eco-

met toenemende welvaart, verstedelijking

nomische innovaties nodig, veelal geïntegreerd

en klimaatverandering leidt dit tot zeer com-

met technologische en natuurwetenschappelijke

plexe kennis- en innovatie opgaven waarin de

disciplines.

urgentie van duurzaam omgaan met onze
leefomgeving centraal staat. Opgaven waarvan
de oplossingen perspectief moeten bieden aan
nieuw integraal afgewogen beleid en vertaald

1.2 Specifiek nationale uitdagingen

worden in concrete innovaties.
De mondiale opgaven vertalen zich naar
De wereldwijde coronacrisis leidt waarschijnlijk

nationale vraagstukken. Binnen het domein van

tot een economische recessie met mogelijk

WR zijn nationale vraagstukken actueel, die

economische instabiliteit en (geo)politieke

zowel van de overheid, van maatschappelijke

Wageningen University & Research | 13

Case

Boeren tonen aan: 25%
stikstofreductie is mogelijk
In de Proeftuin Veenweiden hebben 10 pilotboeren uit het Groene Hart aangetoond dat zij tot

Meer informatie

25% minder stikstof uit kunnen stoten ten

www.groenkennisnet.nl/nl/groenkennisnet/

opzichte van de emissies in 2015. Dit onder-

show/Melkveehouders-in-Proeftuin-Veenweiden-

zoek werd begeleid door onderzoekers van

realiseren-22-ammoniakreductie.htm

Wageningen Research. Melkveehouders kunnen
de ammoniakemissie verminderen door drie
typen maatregelen te nemen: minder eiwitten

Voor meer onderzoek aan stikstof

voeren, koeien vaker laten weiden en mest met

www.wur.nl/nl/Dossiers/dossier/Stikstof-1.htm

water verdunnen bij het uitrijden op het land.
De resultaten van het onderzoek zijn bijzonder
relevant, gezien de stikstofcrisis die zich nog
elke dag manifesteert.

14 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

en private partners, als van kennisinstellingen

Horizon 2020, en haar opvolger Horizon

een gezamenlijke integrale systeemaanpak

Europe, vormen het kader voor de uitvoering

vragen in de komende jaren. De verwevenheid

van het Europese onderzoeks- en innovatiebe-

van vraagstukken is groot en opgaven zijn vaak

leid. De thema’s van Horizon Europe en de

niet los van elkaar te zien. Het realiseren van

Green Deal die de Europese Commissie in de

een duurzame productie van gezond en veilig

komende jaren uit gaat voeren, sluiten zeer

voedsel vraagt keuzes in de Nederlandse

nauw aan bij de SDG’s. Horizon Europe is het

landbouw rond het sluiten van voer- en mest-

generieke brede kaderprogramma van de EU

kringlopen, duurzaam bodembeheer, vergroting

dat belangrijke pijlers voor Wageningen bevat.

van biodiversiteit en reductie van de uitstoot

De EU Green Deal, inclusief de Farm to Fork

van broeikasgassen. De omslag naar kringloop-

Strategy en de Biodiversity Strategy, sluit qua

landbouw hangt samen met ruimtedruk in

thema’s bijna geheel aan bij ons domein.

regio’s, het werken aan een leefbare omgeving,
woningbouw en mobiliteit, het duurzaam

De Nederlandse overheid heeft een breed palet

produceren van gezond voedsel en het vermin-

aan beleidsnota’s en plannen van aanpak

deren van fossiel energiegebruik

opgesteld met daarin de beleidsstrategie voor

(energietransitie).

de maatschappelijk meest relevante onderwerpen. Deze geven mede richting aan de keuzes

De vermindering van de stikstofdepositie hangt

die wij maken in ons onderzoek, waarmee wij

direct samen met biodiversiteitsherstel en

bijdragen aan de realisatie van de

vereist een transitie naar een natuurinclusieve

beleidsdoelstellingen.

samenleving, ook buiten de beschermde
natuurgebieden (in stad en landelijk gebied).

In het realisatieplan van de LNV-visie

Daarnaast is vaak sprake van conflicterende

“Waardevol en Verbonden” presenteert het

belangen op het gebied van toegang tot

Ministerie van LNV een visie op kringloopland-

grondstoffen, ruimte en middelen. De opgave

bouw. Het ontwikkelen van kringlooplandbouw-

om de schaarse ruimte in Nederland te benut-

concepten met bijbehorende verdienmodellen

ten voor woningbouw, energietransitie, klimaat-

voor ondernemers stelt nieuwe eisen aan de

aanpassing, mobiliteit, natuur en landbouw is

veerkracht en innovatiekracht van de

groter dan ooit. En oplossingen voor al deze

Nederlandse agrarische sector en aan WR.

complexe en majeure opgaven (transities)

De LNV strategische agenda omvat, voort­

zijn behalve met de juiste technologie alleen

bordurend hierop, ambities voor een duurzaam

mogelijk door nieuwe instituties en veranderend

perspectief voor de Nederlandse landbouw met

gedrag van burgers en bedrijven.

robuuste verdienmodellen, een natuurinclusieve
samenleving en goed leven in een vitaal
landelijk gebied.

1.3 Politieke en beleidsmatige context

Voor het Ministerie EZK is het stimuleren van
innovatie, impact en verdienvermogen via het

Internationaal zijn de door de VN geformuleer-

Missiegedreven innovatie- en topsectorenbeleid

de SDG’s leidend voor een wereldwijde agende-

en via het Groeifonds een speerpunt.

ring van bovenstaande vraagstukken op alle

Bijzondere aandacht heeft daarbij de positie

niveaus: mondiaal, Europees, nationaal,

van het midden- en kleinbedrijf (MKB).

regionaal en lokaal. De SDGs hebben effect op

Er zijn binnen het Missiegedreven innovatie-

beleid op alle niveaus, en op strategieën van

en topsectorenbeleid vier maatschappelijke

bedrijven en huishoudens, die hun maatschap-

thema’s benoemd, en een doorsnijdend thema

pelijk verantwoord ondernemer- en burger-

Sleuteltechnologieën. Het thema Landbouw,

schap steeds vaker verbinden met de SDG’s.

Water, Voedsel ligt in het hart van het domein

Wageningen University & Research | 15

Case

Nederland in 2120

Ons land staat voor grote uitdagingen
zoals verlies aan natuur, verstedelijking, droge zomers en wateroverlast
door klimaatverandering. Daarom
bekeken Wageningse onderzoekers
welke rol de natuur kan spelen bij
duurzame energie, stedenbouw,
landbouw en hoogwaterveiligheid.
Zij maakten een kaart van Nederland
in 2120, zodat we ons beter kunnen
voorbereiden op de toekomst.
In het Wageningse perspectief op
Nederland in 2120 wordt zoveel
mogelijk gewerkt met oplossingen
waarin natuurlijke processen een grote
rol spelen. Bossen worden een opslagplaats voor CO2, robuustere duinen

vangen de zeespiegelstijging op,

boeren gaan over op kringlooplandbouw en de rivieren worden breder
om hoogwaterpieken af te voeren.
Het toekomstbeeld geeft een ideaalplaatje, maar een utopie is het beslist
niet.

Meer informatie
https://weblog.wur.nl/uitgelicht/
nederland-in-2120/

Meer Wageningen climate
solutions in het digitale magazine
https://magazines.wur.nl/climate-solutions-nl/welkom/

16 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

van WR. Belangrijke inhoudelijke raakvlakken
met WR liggen er ook bij de maatschappelijke
thema’s Gezondheid & Zorg, en Energie &
Duurzaamheid. De kennis- en innovatieagenda’s van deze missiegedreven thema’s geven
veel aandacht aan de aansluiting bij Europese
en regionale initiatieven. Dat leidt tot logische
verbanden, want ook in de Europese en in de
regionale programma’s spelen deze maatschappelijke uitdagingen en sleuteltechnologieën en
hun economische kansen een belangrijke rol.
Voor het Ministerie van Infrastructuur en Water
(IenW) zijn de belangrijkste aan ons domein
gerelateerde beleidsthema’s klimaatadaptatie,
circulaire economie, bodemdaling, fysieke
leefomgeving, omgang met droogte en beschikbaarheid van voldoende zoet water, bodem- en
waterkwaliteit, biodiversiteit, de mariene
omgeving.
Voor het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) is - binnen het domein
van WR - een belangrijk beleidsthema het
bevorderen van gezondheid en voorkomen van
ziekte, door het geven van aandacht aan
leefstijl, gedrag, leefomgevingskwaliteit en de

veranderende klimaat op het oprukken van

veiligheid en gezondheid van ons voedsel.

nieuwe plant- en diersoorten, nieuwe dierziektes en nieuwe voedselveiligheidsissues.

De Klimaatwet uit 2019 geeft de wettelijke
basis onder het Nederlandse klimaatbeleid,

Het Deltaplan Biodiversiteitsherstel bevat de

vastgelegd in het Klimaatakkoord. Doelen voor

ambities om de biodiversiteit in Nederland te

CO2-reductie zijn daarin vastgelegd. De wet

vergroten, waardoor een gevarieerder natuur

geeft richting aan de realisatie van een groot

ontstaat. In reactie op het stopzetten van de

aantal maatregelen gericht op het beheersen

Programmatische Aanpak Stikstof is in 2020

en verder voorkomen van klimaatverandering,

nieuw beleid ten aanzien van stikstof en

in het bijzonder de opwarming van de aarde.

stikstofreductie opgesteld.

De uitvoering van de Klimaatwet zal gedurende
een groot aantal jaren richting geven aan

De Nederlandse overheid heeft, vanuit haar

onderzoeksvragen in ons domein. Om dit

verantwoordelijkheid voor de natuur in

klimaatakkoord te realiseren wordt ingezet op

Nederland, een natuurvisie opgesteld3 (Natuur

grootschalige energieproductie uit wind op zee.

Positief, 2019). Deze stelt het versterken van

Een Noordzee akkoord is gesloten tussen

de natuur via behoud en versterking van

betrokken partijen om dit mogelijk te maken.

biodiversiteit centraal, en het plaatst natuur

Dit heeft ook gevolgen voor natuur en andere

in de samenleving. In de strategische agenda

zeegebruikers. In haar wettelijke taken krijgt

Noordzee 2030 beschrijft de overheid de

WR ook te maken met de gevolgen van het

ontwikkelrichting van de Noordzee, zowel voor

3

Natuur Positief, 2019

Wageningen University & Research | 17

Case

3D-printen van voedsel,
gezond en op maat

3D-printers maken niet alleen nieuwe ontwer-

pen. Doordat de 3D-printer laagje voor laagje

pen met kunststof, beton, metaal en hout

het product maakt, zijn compleet nieuwe

mogelijk. Ook voor voedingsmiddelen gaan er

voedingsmiddelen te maken met nieuwe

hele nieuwe deuren open. Bijvoorbeeld eten dat

vormen, samenstellingen, texturen, structuren

gezonder en lekkerder is of afgestemd op

en smaken. WUR en TNO hebben daar in

individuele behoeften. Wageningen University &

verschillende internationale onderzoeksprojec-

Research (WUR) werkt aan zulke innovatieve

ten het potentieel al van laten zien.

voedseltoepassingen.
Waar een gewone printer volstaat met één

Meer informatie

laagje inkt, bouwt een 3D-printer laagjes op.

https://weblog.wur.nl/

Hij doet dat aan de hand van een computeront-

uitgelicht/3d-printen-van-voedsel/

werp, zonder gebruik van mallen of tussenstap-

18 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

het beheer, economisch gebruik als behoud van

richt) onderzoek combineren, zoals universitei-

natuurwaarden.

ten en hogescholen, instituten die zich vooral
op fundamenteel onderzoek richten zoals

Belangrijk in de nationale context is ook het

KNAW- en NWO-instituten, rijkskennisinstellin-

financiële perspectief voor WR. De effecten van

gen, zoals het KNMI en het RIVM, en om de

de coronacrisis, zowel waar het gaat om de

toepassingsgerichte onderzoekinstituten TNO,

toekomstige publieke financiering als de

WR, Deltares, NLR en Marin (TO2 instituten).

ontwikkeling van de private markt, zijn nog niet

Tussen al deze kennisinstellingen bestaat veel

goed in te schatten. Een recessie lijkt waar-

samenwerking. Deze vindt veelal plaats op

schijnlijk, waardoor de situatie van overheids-

basis van complementariteit. De instellingen

en bedrijfsfinanciën zou verslechteren en

voor toegepast onderzoek spelen een centrale

daarmee potentieel ook de markt voor WR.

rol in de ontwikkeling, verspreiding en benut-

Ook de beleidskeuzes van een nieuw Kabinet

ting van kennis in binnen- en buitenland.

zijn nog niet bekend. Het nationale groeifonds

Daartoe werken zij samen met bedrijven,

en de inzet van het Europese Resilience &

overheden en andere kennisinstellingen, onder

Recovery fonds kunnen leiden tot een (tijde-

meer via publiek-private samenwerking. De vijf

lijke) toename van middelen voor onderzoek en

kennisinstellingen voor toegepast onderzoek

innovatie.

zijn verenigd in de TO2-federatie. De TO2
federatie biedt de TO2 instituten een platform
voor overleg met EZK en de mogelijkheid tot

1.4 Nederlandse kennisinfrastructuur

vertegenwoordiging in de Kenniscoalitie4 en tot
bestuurlijke afstemming met NWO. Als onderdeel van Wageningen University & Research

Nederland kent een sterk ontwikkeld en divers

(WUR) is WR verbonden met Wageningen

stelsel van kennisinstellingen. Het gaat om

University (WU). Deze combinatie stelt ons in

instellingen die onderwijs en (toepassingsge-

staat om fundamenteel en toepassingsgericht

‘De
   TO2-instellingen zijn een belangijke
speler in het Nederlandse Kennis- en
Innovatie ecosysteem. Ze beschikken over
een uitgebreid nationaal en internationaal
netwerk van bedrijven, overheden en
kennisinstellingen.’
Van Saarloos (2021)

4  De Kenniscoalitie bestaat uit de universiteiten (VSNU), hogescholen (VH), universitair medische centra (NFU), KNAW, NWO, VNO-NCW,
MKB-Nederland en de instituten voor toegepast onderzoek (TNO/TO2).

Wageningen University & Research | 19

Case

Versnelde plantengroei door
efficiëntere fotosynthese
Door klimaatverandering is er steeds minder
geschikte landbouwgrond. Tegelijkertijd groeit

Meer informatie

de wereldbevolking. Daarom kijken Wageningse

https://weblog.wur.nl/uitgelicht/

onderzoekers hoe gewassen minder grondop-

snellere-plantengroei-door-efficientere-fotosyn-

pervlak vergen. Ze hebben ontdekt dat som-

these/

mige planten het licht beter benutten om te
groeien dan andere. Met de kennis over natuurlijke genetische variatie bij dit proces van
fotosynthese, kunnen veredelaars straks
gewassen ontwikkelen die efficiënter omspringen met de beschikbare grond, water en
voedingsstoffen.

20 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

onderzoek met elkaar te verbinden, waarmee

evaluatie van de TO2 kennisinstellingen en door

wij een snelle doorvertaling van kennis naar

financiële middelen voor de uitvoering van

toepassing realiseren. Wij zijn als WUR een

onderzoek beschikbaar te stellen. Dit laatste

zeer sterk en internationaal erkend merk.

doet voor WR het Ministerie van LNV. Daarnaast
geeft EZK sturing aan de samenhang tussen de

De belangrijkste sturing (via vraagarticulatie

kennisinstellingen en bewaakt zij samen met de

en/of financiering) op ons onderzoek vindt

vakdepartementen de vitaliteit van de verschil-

plaats vanuit de Rijksoverheid. Voor WR is het

lende kennisinstellingen.

Ministerie van LNV de belangrijkste overheidspartner. LNV is subsidieverstrekker en vakdepartement op het domein van gezonde voeding
en leefomgeving. Onderzoekprogramma’s
worden in nauw overleg met LNV op- en
vastgesteld, rekening houdend met de dynamiek en eigenheid van de verschillende financieringsinstrumenten (Kennisbasis, Wettelijke
Onderzoektaken, Beleidsondersteunend
Onderzoek en Topsectoren: zie kader).
Bijzonder aan WR is het relatief grote aandeel
publieke taken in haar totale onderzoeksvolume. Deze liggen met name vast in de uitvoering van de Wettelijke Onderzoektaken (WOT).
EZK vult haar stelselverantwoordelijkheid voor
het geheel van toepassingsgericht publiek
gefinancierde onderzoek in Nederland in door
beleidskaders te ontwikkelen, een periodieke

Duurzame publieke (rijks-)investeringen zijn
nodig voor een kennisbasis van voldoende
omvang, voor de deelname in Europese
programma’s en beheer van voldoende
hoogwaardige onderzoeksinfrastructuur

Wageningen University & Research | 21

22 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

LNV instrumenten
De onderzoeksprogrammering voor het ministerie van LNV bestaat uit:
– WUR voert Wettelijk OnderzoeksTaken (WOT)-

is nauw verbonden met de WUR brede investe-

onderzoek uit, dat voortvloeit uit de verplichtingen

ringsthema’s, waarin WR en WU samenwerken.

van het ministerie van LNV en het Ministerie VWS

Deze investeringsthema’s richten zich op de

op basis van nationale en internationale wet- en

kennisvragen van de toekomst. De investerings-

regelgeving. LNV, de Nederlandse Voedsel- &

thema’s zijn (1) Verbonden Circulariteit, (2)

Warenautoriteit en het Planbureau voor de

Eiwittransitie en (3) Digitale Tweelingen.

Leefomgeving (PBL) zijn de gebruikers van de
onderzoeksresultaten.

– Topsectoren. Met het topsectorenbeleid wil de
Nederlandse regering innovaties stimuleren in

– Met het Beleidsondersteunend onderzoek

sectoren die cruciaal zijn voor onze economie en

(BO), inclusief de Klimaatenveloppe, draagt WUR

werkgelegenheid. Hiervoor vormen overheid,

bij aan de realisatie van de maatschappelijke taak

bedrijfsleven en onderzoeks- en kenniscentra een

van het ministerie van LNV. De onderzoeksresulta-

‘gouden driehoek’. De Nederlandse overheid richt

ten worden gebruikt door LNV en door (maat-

zich op de realisatie van missies binnen de topsec-

schappelijke) organisaties die betrokken zijn bij

toren. Voor vijf maatschappelijke thema’s zijn

het LNV-beleid. Zoals organisaties in de land-

missies opgesteld. Deze missies vormen de basis

bouwsectoren, natuurorganisaties, (voeding)

voor Kennis- en Innovatieagenda’s (KIA’s). De

industrie, onderwijsinstellingen, provincies en

focus voor de topsector Publiek-Private Samen-

gemeenten.

werkingen (PPS-en) binnen Wageningen Research
is gericht op de missies onder de KIA van het

– In het Kennisbasis onderzoek (KB) geeft WR

thema Landbouw, Water, Voedsel. Er zijn hiervoor

zelf richting aan de onderzoekprogrammering. Wij

6 missies vastgesteld met daarnaast aandacht

werken aan antwoorden op vragen die over 2-4

voor ontwikkeling van sleuteltechnologieën.

jaar beantwoord moeten kunnen worden en aan

Binnen de missies zijn zogenaamde Meerjarig

de vernieuwing van onze expertise, nodig om in

Missiegedreven Innovatie Programma’s (MMIP’s)

de toekomst een relevante speler in ons domein

geformuleerd.

te kunnen blijven. De lopende KB-programma’s
zijn: (1) Circulair en Klimaatneutraal, (2) Voedselzekerheid en de waarde van Water (3) Natuurinclusief en Landschap (4) Veilig en Gezond voedsel,
(5) Datagestuurd en High Tech. Het KB-onderzoek

Wageningen University & Research | 23

2

24 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Missie en visie
Onze missie1 is: “To explore the potential of

(bio)technologie, veredeling, biobased produc-

nature to improve the quality of life”. Wij

tie, natuurlijke hulpbronnen, maatschappij en

werken aan het begrijpen van de natuur en

welbevinden zetten we in voor oplossingen van

ontwikkelen creatieve (nature-based) oplossin-

lokaal- tot op mondiaalniveau.

gen die wereldwijd toegepast kunnen worden in
de praktijk om een toekomstbestendige,

Met onze innovaties ondersteunen wij nieuwe

gezonde, veilige en duurzame maatschappij

ontwerpen voor toekomstbestendige, eerlijke,

te creëren. Wij voelen vanuit onze missie de

gezonde, veilige en duurzame voedselsyste-

opdracht om bij te dragen aan behoud van

men. We dragen vanuit onze kennis bij aan

biodiversiteit, een gezonde leefomgeving,

behoud en herstel van biodiversiteit. We zoeken

de ontwikkeling van een duurzaam, veilig en

naar bijdragen aan een gezonde leefstijl en een

houdbaar voedselsysteem voor huidige en

gezonde leefomgeving. De samenwerking

komende generaties en aan de ontwikkeling

binnen de Dutch Diamond approach van de

van circulaire processen op het gebied van

Agrifood- en Tuinbouwsector tussen overheden,

voedsel, materialen en energie. Wij voelen ons

maatschappelijke organisaties, bedrijven en WR

verantwoordelijk voor en zetten ons in voor een

is hecht en effectief. Zo dragen wij ook bij aan

leefbare wereld, ook voor generaties na ons.

de Nederlandse concurrentiekracht van het
bedrijfsleven in een geglobaliseerde economie

In onze visie zoals verwoord in het huidige

en aan het maatschappelijk welzijn. Onze

WUR-Strategisch Plan is een aantal samenhan-

kennis wordt behalve in Nederland wereldwijd

gende systeemtransities in ons domein noodza-

gevraagd en toegepast.

kelijk. Het gaat onder andere om circulariteit
van voedselproductiesystemen, om de ontwik-

Wij voeren tevens een groot aantal wettelijke

keling en maatschappelijke acceptatie van

onderzoektaken uit. Hiermee dragen wij bij aan

alternatieven voor de consumptie van dierlijke

voedselveiligheid, diergezondheid, het behoud

eiwitten en om de transitie naar een biobased

van een robuuste biodiversiteit en kennis over

economie. Wij werken daar met volle overgave

de economische kracht van onder andere de

aan, en doen dat vanuit een science-based

agrifood, tuinbouw-, uitgangsmaterialensector

aanpak. Natuurwetenschappelijke, technologi-

en de visserijsector.

sche en sociaal-wetenschappelijke disciplines
werken bij ons interdisciplinair samen; zo
komen we tot integrale afwegingen. Dat is onze
kracht. Kennis van voedselproductie, voeding,
organismen, klimaat, stikstofproblematiek,
ruimtelijke inrichting van het landelijk gebied,

Wageningen University & Research | 25

3

26 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Strategie
Het WUR Strategisch plan 2019-2022 Finding

3.1 Kwaliteit van onderzoek

Answers Together vormt het kader voor onze
WR-strategie. Leidende elementen uit dat plan

Wij zijn trots op de kwaliteit van ons onderzoek,

voor de WR strategische agenda zijn:

dat wereldwijd hoog staat aangeschreven.
Dat blijkt uit de waardering door peers in de

Topkwaliteit in onderzoek is de basis voor

verschillende instituut visitaties, uit de weten-

onze positie als kennispartner voor zowel andere

schappelijke impact van onze publicaties en uit

kennisinstellingen als overheden, private en

de vraag naar WR-expertise door een veelheid

publieke partijen. Wij investeren doorlopend in

aan partijen. In onze evaluatie in 2021 heeft de

kennisontwikkeling, de kwaliteit van onze

WR-evaluatiecommissie de kwaliteit van ons

onderzoekers en de onderzoeksfaciliteiten.

onderzoek als zeer goed beoordeeld, de hoogst
mogelijke score.

Impact; de resultaten die wij met ons onderzoek behalen, doen ertoe. Zij dragen bij aan de

De kwaliteit van ons onderzoek en van onze

realisatie van de SDGs van de VN en (inter-)

onderzoekers vormt de basis onder onze reputa-

nationale ambities op het gebied van duurzame

tie als excellente en veel gevraagde kennispart-

voedselproductie, voeding en gezondheid,

ner en kennisleverancier. Kritische randvoorwaar-

biodiversiteitsbehoud, klimaatadapatie en

den voor de kwaliteit van ons onderzoek zijn

kwaliteit van de leefomgeving. De resultaten

voldoende middelen voor een robuuste kennisba-

van onze kennis dragen bij aan de innovatie-

sis, de beschikbare onderzoekfaciliteiten en

en concurrentiekracht van de Nederlandse

datamanagement, mogelijkheden om deel te

agrifood- en tuinbouwsectoren.

nemen aan (internationale) samenwerkingen met
kennispartners en, vanuit de rol van WR als TO2

Samenwerking en dialoog; Om onze bijdrage

instituut, de samenwerking met overheden,

zo groot mogelijk te laten zijn, werken wij

bedrijven en maatschappelijke organisaties.

samen met een grote diversiteit aan partners.
Wij zoeken actief de dialoog met onze stakehol-

Het is onze ambitie om de kwaliteit van het

ders op. Wij werken samen op (inter-) nationaal

onderzoek tenminste op het huidige niveau te

niveau en zijn zeer actief in regionale initiatie-

handhaven en waar mogelijk verder te verbete-

ven. Wij onderhouden en bouwen aan en

ren. Het interne systeem van kwaliteitszorg

netwerk van partners wereldwijd.

draagt daaraan bij, doordat het ons in staat stelt
onze onderzoekprestaties goed te volgen en

Deze elementen hebben wij vertaald naar de

waar nodig bij te sturen. Voor de kwaliteit van

onderstaande strategische prioriteiten:

het onderzoek en de verdere ontwikkeling van
de kennisbasis van WR is de verbinding met WU
van groot belang.
Wij zetten daarom in op de versterking van
personele verbindingen tussen WU en WR en
nemen eventuele belemmeringen daarvoor in

Wageningen University & Research | 27

Case

Uitstootvrije kas
De Nederlandse tuinbouwsector wil in 2040

in de demonstratiekas “KAS2030” in Bleiswijk

klimaatneutraal werken. Daarom hebben

kunnen onderzoekers dingen uitproberen die in

Wageningse onderzoekers een emissiearme

de praktijk nog niet mogelijk zijn, om zo beter

demonstratiekas voor groente, fruit en bloemen

te begrijpen wat er nodig is om emissievrij te

gebouwd. Ze zoeken manieren om de uitstoot

telen. Op die manier kan de tuinbouwsector

van CO2, gewasbeschermingsmiddelen en

vooruit geholpen worden.

kunstmest tot nul te reduceren. Ziekten en
plagen worden vooral biologisch besteden. En
de energiezuinige kas gebruikt water en

Meer informatie

voedingsstoffen zoveel mogelijk opnieuw. Dit

https://weblog.wur.nl/uitgelicht/

leidt tot een schonere teelt en betere oogst.

uitstootvrije-kas/

28 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

de komende jaren weg. Daarnaast maken we

3.2 Een toekomstgerichte kennisbasis

WU-WR samenwerking structureel door gemeenschappelijke investeringsprogramma’s.

Robuuste kennisbasis
Onze positie in het (inter)nationale kennisecosys-

Wij hechten sterk aan de onafhankelijkheid van

teem is gebaseerd op onze kennisbasis: de

ons onderzoek. Wij werken volgens de uitgangs-

internationaal hoog aangeschreven expertise die

punten en standaarden zoals vastgelegd in de

we in huis hebben. Het is essentieel dat we

Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke

voldoende ruimte - in de zin van middelen, tijd

Integriteit. Wij werken in opdracht van derden,

en capaciteit - hebben om onze kennisbasis

maar laten ons daardoor niet beïnvloeden in de

continu te blijven ontwikkelen. In onze eerste

uitvoering van onderzoek of het trekken van

Dunijsanalyse5 lieten wij zien waar (in welke

conclusies. Dit is in onze algemene voorwaarden

velden / disciplines) onze kennisbasis onder druk

zo vastgelegd.

stond door bezuinigingen in het verleden.

Om het bewustzijn en cultuur rond wetenschap-

meer het ministerie van LNV als grootste afne-

pelijke integriteit te bevorderen zijn wij gestart

mer van kennis van Wageningen Research.

met integriteitssessies. Daarmee zijn inmiddels

Mede op basis van deze analyse is vanaf 2018 in

Dit bracht ook risico’s met zich mee voor onder

circa 2000 medewerkers bereikt. Ook in de

het Regeerakkoord het budget voor expertise

komende jaren geven wij deze sessies een

ontwikkeling structureel verhoogd met middelen

vervolg, zodat de bewustwording van weten-

uit de TO2 Toegepast onderzoek enveloppe.

schappelijke integriteit en de aandachtspunten

Dit heeft ons in staat gesteld om op een aantal

daarbij zo goed mogelijk in onze organisatie

plaatsen kwetsbare expertise te versterken en

verankerd worden.

te investeren in de ontwikkeling van nieuwe
expertise6. WR zal met regelmaat haar kennisba-

Onze publicaties hebben een hoge wetenschap-

sis en de beschikbare expertise blijven spiegelen

pelijke impact. Wij stimuleren de realisatie van

aan wat er nodig is vanwege actuele en te

kwalitatief excellentte publicaties boven een

verwachten ontwikkelingen, zodat wij de be-

hoger aantal publicaties. Publicaties zijn voor

schikbare middelen zo doelmatig mogelijk

iedereen toegankelijk, tenzij de opdrachtgever

in kunnen zetten. WR blijft, net als de andere

daar (tijdelijk) beperkende voorwaarden aan

TO2 kennisinstituten, pleiten voor ruimere

stelt.

overheidsinvesteringen in een robuuste en

5

Dunijsanalyse Wageningen Research, 2017

6

Dunijs Monitor Wageningen Research, 2020

‘What
  
is presented here today in Bleiswijk
(WUR Glastuinbouw) really is top of the bill’
Sonny Perdue, US minister of Agriculture, 2020

Wageningen University & Research | 29

Case

Agrimatie

Agrimatie.nl is het informatieportaal voor en over het

gedegen databeheer en -infrastructuur. Uniek aan het

Nederlandse Agrofoodcomplex. Hierop zijn de belang-

portaal is de diversiteit aan databronnen die op één

rijkste, betrouwbare en actuele data en duiding te

plek bijeen worden gebracht en ontsloten. Eén van

vinden over belangrijke thema’s als klimaat, energie,

deze bronnen is het Bedrijveninformatienet, een

economie, handel en prijzen. De informatie op de

steekproef van land- en tuinbouwbedrijven, waar een

website is een belangrijke kennisbron voor beleidsont-

breed scala van bedrijgseconomische, technische en

wikkelingen van sectoren, maar ook voor onderzoekers.

duurzaamhedisinformatie van beschikbaar is.

Het draagt bij aan een consistente kennisuitwisseling,
die efficiënt benut kan worden in een breed scala aan
onderzoeksprojecten. Het online-portaal biedt maat-

Meer informatie

werk oplossingen (bijvoorbeeld MijnAgrimatie.nl en

www.agrimatie.nl

dashboards voor (regionale) overheden) die voortbouwen op een combinatie van sectorkennis en een

30 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

toekomstgerichte kennisbasis. Investeringen

(virussen die van dier op mens overdraagbaar

die benut kunnen worden om de bijdrage van

zijn) én hoe onze leefomstandigheden en

WR aan innovatie binnen relevante sectoren te

gedragingen bijdragen aan het ontstaan van

versterken en daarmee na de coronacrisis

een uitbraak en de verspreiding ervan.

economisch herstel te bevorderen. Vooralsnog

Wij willen begrijpen hoe een virus in elkaar

liggen de overheidsinvesteringen in R&D in

steekt, hoe wij invloed hebben op een

Nederland lager dan in concurrerende kennis-

virusuitbraak, verspreiding en bestrijding en

economieën. Investeringen in de kennisbasis

hoe de pandemieweerbaarheid van de

zijn noodzakelijk om de Nederlandse concurren-

samenleving kan worden vergroot.8 De

tiepositie tenminste te behouden (level playing

coronacrisis heeft daarnaast het belang laten

field tussen collega kennisinstituten in bijvoor-

zien van de aandacht voor 1) veerkrachtige

beeld Europa).

ecosystemen 2) gezond en duurzaam geproduceerd voedsel, 3) natuurlijke en sociale

Inhoudelijke ontwikkelingen in ons

leefomgeving / consumentengedrag, 4)

domein

preventieve maatregelen en 5) de rol van

De kennis die wij nu ontwikkelen in onze vijf

overheden en instituties voor de volksgezond-

robuuste kennisbasisprogramma’s is essentieel

heid4

voor het vinden van antwoorden over 2 tot 4

• Het wereldwijde voedselsysteem is sterk

jaar. Maar de expertise ontwikkeling in de

afhankelijk van import/export. De kwets-

kennisbasis is nooit ‘af’. De kennisbasis – hoe-

baarheid van dit systeem vormt niet alleen

wel meerjarig geprogrammeerd - dient ook in

een bedreiging voor de voedselzekerheid in

te spelen op nieuw opkomende uitdagingen7.

de wereld, maar ook voor biodiversiteit.
Integrale kennis om te komen tot interven-

De maatschappelijke opgaven om transities te

ties, strategieën en beleid voor veerkrachtige

maken naar duurzame, veilige, veerkrachtige

en duurzame voedselsystemen is nodig (food

en gezonde voedselsystemen, het herstellen en

system approach).5

versterken van biodiversiteit, de ombouw naar

• Wereldwijd staat de biodiversiteit vanwege

een biobased economie en het tegengaan van

voortgaande verstedelijking, industrialisering,

en aanpassen aan klimaatverandering vragen

klimaatverandering, grootschalige landbouw

om zowel disciplinair als inter- en transdiscipli-

onder druk. Biodiversiteitsherstel is van groot

nair onderzoek; en om inzicht in effecten van

belang voor veerkrachtige ecosystemen en

met elkaar samenhangende (circulaire)proces-

een belangrijke randvoorwaarde voor duur-

sen op meerdere temporele en geografische
schalen. Ook onze modellen gaan we hierop
aanpassen.

zame voedselzekerheid.
• De opgave om de schaarse ruimte in
Nederland te benutten voor woningbouw,
energietransitie, klimaataanpassing, natuur

Onze kennisbasis moet responsief en proactief

binnen en buiten de natuurgebieden, land-

kunnen zijn. De dynamiek in de wereld is groot,

bouw en transitie naar een fossil free bioeco-

en binnen onze kennisbasis vraagt een aantal

nomie vraagt een versnelde kennisontwikke-

ontwikkelingen nadrukkelijker om aandacht:

ling. Dit alles hangt sterk met elkaar samen,
zoals wij met ons initiatief Nederland in 2120

• WUR wil een belangrijke bijdrage leveren aan

hebben laten zien. Het geven van richting aan

het begrijpen van de coronapandemie en

de ontwikkeling van Nederland tot een

de lessen die wij daaruit kunnen trek-

duurzame bio-economie met ruimte voor

ken. Dat doen wij met onze kennis over

natuur en biodiversiteit en met aanpassingen

relaties tussen mens en dier, zoönosen

aan klimaatverandering vraagt om de ontwik-

5

Dunijsanalyse Wageningen Research, 2017

7

Aanbeveling K1 – zie bijlage 1

8

Referentie naar WATC rapport

Wageningen University & Research | 31

Case

Méér eiwitten uit planten eten

In westerse landen eten we te veel dierlijke

Nederland wil ervoor zorgen dat in 2030 de

eiwitten, die we deels kunnen vervangen door

helft van de eiwitrijke grondstoffen die in

plantaardige eiwitten. Dat is gezonder voor ons

Nederland worden gebruikt uit Europa komt en

én beter voor het milieu en het klimaat.

dat dat in 2050 uitsluitend in Europa geprodu-

Wageningse onderzoekers doen dan ook

ceerde plantaardige eiwitten zijn. En het blijft

onderzoek naar eiwitbronnen als peulvruchten,

niet bij woorden, zowel het ministerie van LNV

eendenkroos, algen en insecten, voor in ons

als de EU hebben geld vrij gemaakt voor het

voedsel of in veevoer. Daarin speelt natuurlijk

onderzoek daarnaar, dat onder meer in

ook voedselveiligheid en wetgeving ene belang-

Wageningen plaatsvindt.

rijke rol in, evenals onderzoek naar potentiële
allergenen.
Meer informatie
https://weblog.wur.nl/uitgelicht/
meer-plantaardige-eiwitbronnen/

32 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

keling van nieuwe kennis. Wij willen derge-

werken wij in de komende jaren zowel vanuit

lijke kennis ontwikkelen en daarmee overhe-

de kennisbasisprogramma’s als vanuit de

den en non-gouvernementele organisaties

publiek private topsectorprojecten verder aan

ondersteunen bij de realisatie van hun

de ontwikkeling van expertise op het terrein

doelstellingen.

van disruptieve technologische innovaties.

• Het wereldvoedselsysteem omvat de produc-

Bijvoorbeeld rondom “digital building blocks”

tie van voedsel op land en op water (zoet

zoals big data en kunstmatige intelligentie.

en zout). Dit vraagt om een geïntegreerde

We ontwikkelen innovatieve systemen ten

aanpak van de productiesystemen. Veel is

bate van onder meer smart farming, voedsel-

nog onbekend over de potentie van aquacul-

veiligheid en robotica.

tuur, voedsel uit zee, welke ongewenste

• Multi- en interdisciplinariteit. Technologie

neveneffecten voedsel uit zee kan hebben

speelt een belangrijke rol, maar om onze

(uitputting hulpbronnen, voedselveiligheid)

ambities te realiseren zijn ook interventies

en wat de ideale verbindingen zijn tussen de

nodig die verder gaan dan technologische

productiesystemen op land en op water. Wij

innovatie. Deze liggen vooral op sociaalwe-

willen daarom investeren in kennisontwikke-

tenschappelijk terrein. Daarbij is het onder-

ling over de rol die de zee, de kust en

kennen, begrijpen en betrekken van meer-

zoetwater in voedselsystemen en in de

dere perspectieven belangrijk om vorm te

ontwikkeling van de biobased economie

geven aan het ‘leave no one behind’ gedach-

kunnen spelen.

tengoed. Technologieontwikkeling (bètaken-

• Biotechnologie en Veredeling zijn onmis-

nis) vertaalt zich niet vanzelf door naar

bare sleutel technologieën voor een duur-

benutting daarvan in de maatschappij.

zaam voedselproductiesysteem waaraan

Benutting van technologische inzichten wordt

nieuwe eisen worden gesteld (niet alleen voor

vaak bepaald door economie en gedrag.

voedselproductie maar ook voor bijvoorbeeld

We zetten daarom nog meer in op een goede

klimaatadaptatie en bijdrage aan fossil free

verbinding van bèta-terreinen met gamma-

society). Die set aan eisen vormen nieuwe

disciplines, zoals bestuurskunde, economie

randvoorwaarden voor veredelingsstrategie-

en gedragskennis van doelgroepen. Te

ën. We werken aan innovatieve doorbraken

denken valt aan kennis voor sociaalecono-

met behulp van biotechnologie, genomics en

misch perspectieven, geïntegreerde beoorde-

het microbioom van plant en dier.

lingstoolboxen, gedragsverandering en

• Artificiële intelligentie en data science

transitiepaden, institutionele en businessmo-

ontwikkelen zich in hoog tempo. De innova-

dellen, consumentenonderzoek en data

ties en kennis die op dat vlak ontstaan,

sharing infrastructuren. Kennis over conflicten

hebben grote invloed op de technologische

en samenwerking met meerdere belangheb-

mogelijkheden in ons domein. Digitale

benden, en gedrag en besluitvorming in een

technologie verandert als enabling technology

digitale wereld.

de manier van onderzoek doen: data driven
research in combinatie met kunstmatige

Gemeenschappelijk kennisbeleid

intelligentie geeft belangrijke aanvullingen op

Nederlandse overheid

‘klassieke’ domeinexpertise. Digitale techno-

De genoemde onderwerpen vallen binnen de

logie verandert ook de samenleving, waarin

beleidsverantwoordelijkheid van meerdere

sectoren als landbouw, omgeving, economie,

departementen van onze overheid. Duurzaam

gezondheid, en voeding voor grote verande-

investeren van de Nederlandse overheid in

ringen staan. De uitdagingen voor WR

kennisontwikkeling is een belangrijke randvoor-

liggenin het opnemen en benutten van de

waarde voor een de kennisbasis van WR.

mogelijkheden van deze nieuwe technolo-

Dat betekent ook een meer integrale beleids-

gieën binnen ons onderzoek, en het toepas-

ontwikkeling door de gezamenlijke Nederlandse

sen ervan binnen ons domein. Daarom

overheid. Integrale vraagstukken vragen om

Wageningen University & Research | 33

Case

Gezond leven, sneller herstel

In Nederland kampt een op de drie mensen

sneller herstel. Ze zien keer op keer dat gezond

boven de vijftig jaar met een chronische ziekte,

eten en meer bewegen hét verschil maakt. Dat

zoals hart- en vaatziekten, diabetes of kanker.

betekent minder vlees, meer groente, peul-

Daarnaast heeft de helft van de Nederlanders

vruchten en fruit. Als het gaat om beweging is

boven de achttien jaar overgewicht. Nu, met de

het belangrijk om de lat niet te hoog leggen:

corona-uitbraak, is dit de meest kwetsbare

dagelijks een rondje wandelen is al een goed

groep. Ongeveer een derde van de chronische

begin.

ziekten kan door een gezonde voeding en
voldoende beweging worden voorkomen.
Meer informatie
Wageningse voedingswetenschappers doen

https://weblog.wur.nl/uitgelicht/

samen met academische en regionale zieken-

gezond-leven-sneller-herstel/

huizen onderzoek naar betere weerbaarheid en

34 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

gezamenlijke programmering van onderzoek.

Samenhang en afstemming binnen al het

We zien synergiemogelijkheden tussen onze

onderzoek dat WR doet zien wij als een middel

Wageningse kennisbasis en de kennisvragen in

om onze kennispositie en impact verder te

de domeinen van meer ministeries (bijvoor-

versterken. Een eerste aanzet daarvoor is al

beeld, EZK, VWS, IenW, BZK) dan alleen het

gegeven door vanaf 2018 de kennisbasis

Ministerie LNV.

organisatorisch terug te brengen naar 5
robuuste programma’s en programmaleiders

One Wageningen in onderzoek

hiervoor uit de lijnorganisatie te halen. Zij

Onze bijdragen aan de realisatie van transities

hebben een WR-brede verantwoordelijkheid

bestaat uit kennisontwikkeling, onderbouwing

gekregen in het richting geven aan concern-

van integrale afgewogen beleidsopties en

brede kennisbasisprogramma’s.

scenario’s, inzicht geven in en mitigeren van
trade-offs (navigating trade-offs), en ontwikke-

Wij (gaan) anticiperen op specifieke – soms

len van concept- en procesinnovaties.

zeer urgente- thema’s in ons domein met een

De vraagstukken waar wij aan werken vragen

flexibele - One Wageningen - thematische

dan ook om een integrale systeembenadering

aanpak. Dat kan doordat we snel kennis vanuit

met een groot aantal disciplines en expertises.

verschillende disciplines en ontwikkeld via

Dat wordt zichtbaar in de betrokkenheid van

verschillende kennisinstrumenten (topsectoren,

meerdere van onze kenniseenheden en busi-

WOT, kennisbasis, beleidsondersteunend

ness units bij elk van onze onderzoekprogram-

onderzoek, EU, bilaterale markt) samenbren-

ma’s. De gezamenlijke inzet van zowel de

gen. Wij bevorderen nog meer de samenhang

technologische, natuurwetenschappelijke als de

en vooral synergie die ontstaat door WUR brede

sociaalwetenschappelijke expertises is noodza-

integratie van kennisontwikkeling. Wij spiegelen

kelijk om tot succesvolle innovaties en oplossin-

de reeds beschikbare kennis en kunde aan wat

gen te komen . Deze aanpak is succesvol

er nodig is. Dit geeft richting aan nieuwe

gebleken, en zullen wij in de komende jaren

kennisontwikkeling. Met deze integrale themati-

verder versterken. In drie investeringsthema’s

sche aanpak vergroten wij onze effectiviteit van

werken WR en WU al samen. Op die manier

kennisontwikkeling en versnellen we bovendien

organiseren wij een snelle kennisdoorwerking

de doorstroom van meer funderende kennis

van universitair onderzoek naar een meer

naar toegepast onderzoek en business develop-

toepassingsgerichte benadering.

ment. Wij vormen op thema’s een Wageningse

9

visie, waarmee we pro-actiever en agendaset-

9

Aanbeveling K-2 zie bijlage 1

‘I   think there is no doubt that
Wageningen University is at the
front end of innovation in
agriculture globally’
Akin Adesina, President African Development Bank, 2018

Wageningen University & Research | 35

Case

Levende golfbreker

Aan de dichtbevolkte kust van Bangladesh

Zij legden voor de kust een strook hard materi-

spelen bij storm de beschermende aarden

aal aan. Daarop hechten zich oesters zodat er

wallen regelmatig weg. Overstromingen zijn het

ene rif gaat groeien. aan de landzijde ontstaan

gevolg. Wageningse onderzoekers ontwierpen

zandbanken, waarop bewoners mangrovebo-

met partners levende golfbrekers die de wallen

men planten. deze breken de golven en bieden

beschemen.

een leefmilieu voor vis en krab die tevens
voorzien in extra inkomen voor de bevolking.
Dergelijke eco-engineeirng wordt ook in
Nederland teogepast met het programma
‘bouwen met natuur’ met onder andere het
project de zandmotor bij Kijkduin, waarbij de
grote hoeveelheid zand door de natuur verder
over het strand werd verspreid.

Meer informatie
https://magazines.wur.nl/climate-solutions-nl/
oesterbanken/

36 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

tend zijn 10. Naast een inhoudelijke visie zullen

3.3 Impact

we een strategie uitwerken hoe we samenwerken met partijen uit de Dutch Diamond.

Wij realiseren impact op een groot aantal
manieren. De basis om onze impact te realise-

De One Wageningen Thematische aanpak

ren is ons onderzoek. Wij realiseren impact

werken wij in het volgende strategisch plan

langs vier samenhangende lijnen: waardecre-

WUR nader uit. Maar ook nu werken we deels

atie, partnerschappen, kennisoverdracht cq.

volgens die aanpak, bijvoorbeeld:

kennisinteractie en via dialoog.

• De WR Stikstof Taskforce. Door deze themati-

Waardecreatie

sche aanpak hebben wij al onze stikstof

Wij dragen door waardecreatie actief bij aan de

expertise OneWageningen breed gebundeld

behoeften en vragen uit de samenleving op ons

om onderzoeksvragen op te vangen, konden

domein. Dit doen we door onze samenwerking

wij effectief bijdragen aan het maatschappe-

in de ‘Dutch Diamond approach’. Waar nodig en

lijk debat en geven wij richting aan het

waar mogelijk werken wij samen met andere

Nationaal Stikstof Onderzoekprogramma.

kennisinstellingen, overheden, maatschappe-

• In de recent gestarte community ERRAZE@

lijke organisaties en bedrijven. De vraagstelling

WUR bundelen wij Wageningen breed (en met

is daarbij sturend voor de samenwerkingsvorm

partners uit ons netwerk) onderzoek naar

en de partners. Wij voeden de maatschappe-

zoönosen, hun verspreiding en hun effect op

lijke discussie met kennis en scenario’s en

de robuustheid van voedselsystemen.

reiken handelingsperspectieven aan. De manier

• De ontwikkeling van een overkoepelende visie

waarop we nieuwe oplossingen creëren door

op het klimaatonderzoek (impact/adaptatie/

samen te werken met anderen en onze kennis

mitigatie/modellen/policy) heeft de interne

te delen is één van de pijlers onder onze

afstemming en agendasetting voor een

Wageningse aanpak en reputatie. Een belang-

toekomstig Klimaatprogramma verbeterd,

rijk instrument daarvoor is Groen Kennisnet.

het laatste in samenwerking met onder meer

Groen Kennisnet faciliteert bedrijven, onderzoe-

het ministerie van LNV.

kers, docenten en studenten bij het ontsluiten,

• WUR brede Regiegroep Ruimte. Deze brengt

zoeken en vinden van kennisbronnen, leerma-

onze kennis en kunde bijeen om oplossings-

teriaal en onderzoeksresultaten op het gebied

richtingen aan te dragen voor ruimtelijke

van voedsel en groen.11

vraagstukken rond competing claims van
woningbouw, natuur, landbouw, energietran-

De financiële ruimte die wij creëren in onze

sitie en klimaatadaptatie.

zakelijke partnerschappen stelt ons in staat te
investeren in kennisontwikkeling/de kennisbasis. Deze investeringen komen weer ten goede
aan de wetenschap, de samenleving (onder
meer bij de onderbouwing van beleidsvorming)
en samenwerking met het bedrijfsleven (onder
meer binnen Topsectoren). Eén van de manieren om onderzoeksresultaten tot waarde te
brengen is een actieve strategie voor intellectueel eigendom (IP) 12.

10 Aanbeveling I-2, I-3, K-2 en V-3 zie bijlage 1
11 www.groenkennisnet.nl
12 Aanbeveling I-4 zie bijlage 1

Wageningen University & Research | 37

Kennissstromen

Learning by doing

Education of (future)
professionals

Bedrijfsinnovaties met uitstraling
naar Gebiedsgerichte transities

Opleiden ondernemer van de
Leeromgeving

toekomst, bijscholing boeren/
tuinders/vissers, professionals/
coaches

• Kenniskringen
• Innovatiechallenges
• Kennisvouchers MKB
• Proefbedrijven (e.g. Boerderij v.d.
Toekomst)
• Living labs
• Experimenteergebieden/Regiodeals
• Innovatienetwerken

Kennis toepassen &
effect monitoring

• Masterclasses (o.a. voor
bedrijfcoaches)
• Kennisdoorstroming Groen
Onderwijs (curricula)
• Docenten scholen
• Kringlooplectoren in
experimenteergebieden
• Smaaklessen/jeugdeducatie
• Student Challenges
• MOOC

Kennisontwikkeling in

Kennis borgen in
(gebieds) onderwijs

onderzoek
Praktijk en gebieds­
processen voeden de
onderzoeksagenda

Ecologie, lanschap, agroeconomie, sociologie, economie,
transitie, gebiedsaanpak

• Groen Kennisnet
• Kennisonline
• Online Magazine Kringlooplandbouw

Social Media, Open Science

38 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Vindbaarheid goede
praktijken, tools en
kennisverdieping

Partnerschappen

kennis nog dieper in verschillende sectoren te

Wij vormen partnerschappen op zowel regio-

verankeren. Ook erfbetreders als dierenartsen,

naal, nationaal als internationaal niveau.

voederfabrikanten en andere leveranciers

Partnerschappen gaan we aan op basis van de

vervullen die rol.

meerwaarde die partners voor elkaar hebben
bij de realisatie van hun bijdragen aan transi-

We hebben een groot bereik via bijvoorbeeld

ties. In onze partnerschappen werken wij op

technische briefings voor het nationale beleid,

basis van gelijkwaardigheid samen. We willen

lezingen, praktijkdemo’s op proefstations,

effectief en efficiënt investeren in huidige en

fieldlabs, actieve kenniscommunicatie, publica-

nieuwe strategische partnerschappen om de

tie in vakbladen, onderwijs en masterclasses

potentiële impact van ons WR-onderzoek te

voor professionals, optreden in media etc. We

vergroten. Dit doen wij bijvoorbeeld doorallian-

zien het als onze rol als kennisinstelling om de

ties aan te gaan met collega kennisinstituten op

actuele kennis op zoveel mogelijk plekken te

gemeenschappelijke thema’s of juist op comple-

brengen. Onder kennisinteractie verstaan we in

menterende thema’s. We maken daarbij steeds

onze dagelijkse praktijk niet alleen het (in-)

de afweging hoe samenwerking bijdraagt aan

direct bereiken van onze stakeholders met onze

onze strategische doelen uit het SP en welke

kennis, maar ook het borgen dat kennisvragen

investeringen dit van ons vraagt. Afhankelijk

en (ideeën/wensen voor) innovaties van

van de verhouding tussen deze ‘impact’ en

diezelfde stakeholders in de vraagarticulatie

‘effort’ maken wij bewuste keuzes. Wij hanteren

van het onderzoek worden meegenomen. In

bij het aangaan van partnerschappen een

alle contacten die we “in het veld” hebben is

afwegingskader13.

sprake van dialoog waarbij kennis, inzichten en
vragen worden uitgewisseld. We brengen actief

Samenwerking in de Dutch Diamond is

relevante actoren bij elkaar voor vraagarticula-

het meest zichtbaar in Publiek Private

tie en via kennisinteractie zien we ook waar de

Samenwerkingsprojecten die wij in het

hardnekkigheid van een maatschappelijke

kader van het innovatie- en topsectorenbeleid

transitieopgave zit. Daarnaast geeft WR op

uitvoeren. PPS-en hebben een pré competitief

vele manieren haar stakeholders toegang tot

karakter, waarbij onderzoekresultaten ten

openbaar beschikbare kennis zodat goed

goede komen aan alle partners in het consor-

geïnformeerd beleid en praktijk kan worden

tium en in de Agrifood, Tuinbouw-of Uitgangs­

aangepast. We zullen de inzet van Open

materialen sectoren. Kennis uit PPS-en is

Science, Citizen Science (de burger speelt ook

immers openbaar beschikbaar net als alle

een rol in de ontwikkeling van kennis), (social)

andere kennis opgebouwd met publieke

media en dialogen verder blijven ontwikkelen.

LNV-subsidie.

Open science gaat om open access publicaties,
data sharing, science for impact, en gebruik

Kennisoverdracht/ kennisinteractie in

van social media om te zorgen dat onze kennis

Dialoog

ook echt landt bij de burger, boer en

Gebruikers van onze kennis zijn heel divers. Het

ondernemer.

gaat bijvoorbeeld om beleidsmakers, ondernemers in de agrifood en tuinbouwsector, om

Wij nemen actief deel aan publieke debatten,

waterschappen en natuurbeheerders, om

beleidsdiscussies en strategische discussies.

onderwijs- en kennisinstellingen, om studenten.

Om onze maatschappelijke stakeholders te

Wij voeren een breed en uitnodigend kennisin-

informeren, inspireren en betrekken bij ontwik-

teractiebeleid, waarbij wij in projecten intensief

kelingen en innovaties zoeken wij actief naar

met voorlopers samenwerken. Deze dienen als

meer directe en intensievere manieren van

ambassadeur en ook als intermediair om onze

interactie. Wij initiëren ook zelf het debat.

13 Aanbeveling K-3 zie bijlage 1

Wageningen University & Research | 39

Case

Boerderij van de Toekomst
Schade aan milieu en natuur maakt de manier
waarop we nu voedsel produceren moeilijk
houdbaar. Op de recent geopende Boerderij van
de Toekomst werken Wageningse onderzoekers
samen met boeren aan kringlooplandbouw. Ze
testen nieuwe teeltmethoden en technologie.
Met drones proberen ze bijvoorbeeld het
gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen
te minimaliseren en de natuur ondersteunen.
Zo dragen boeren bij aan duurzame voedselproductie én verbeteren ze de leefomgeving.
Samenwerken
Een groep boeren uit Flevoland kijkt mee en
adviseert, en er komen boeren uit het hele land
op bezoek. De Boerderij van de Toekomst werkt
ook samen met diverse Startups en enkele
grotere technologiebedrijven. Er zijn nauwe
contacten met beleidsmakers, zowel nationaal
als regionaal, en ook vanuit Brussel is er al
belangstelling. Onderzoekers en bedrijven uit
binnen- en buiteland en diverse maatschappelijke organisatie (zoals WNF) hebben interesse
in de activiteiten van de Boerderij

Meer informatie
https://weblog.wur.nl/uitgelicht/
kringlooplandbouw-uittesten-op-de-boerderijvan-de-toekomst/

‘Een goede opbrengst begint bij een
gezonde bodem. En hier worden
allerlei inzichten samengevoegd en in
de praktijk toegepast. Dat is goed voor
de opbrengst en goed voor de boer.’
Carola Schouten (2020)

40 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Voorbeelden daarvan zijn de Mansholt lezing,

Regio’s moeten in samenspraak met bewoners,

die wij jaarlijks met WU in Brussel organiseren.

landgebruikers en bewoners oplossingen vinden

Wij brengen daarin belanghebbenden bij elkaar

die passen binnen de lokale context. Dit vraagt

om met elkaar en met ons in gesprek te gaan.

om maatwerkoplossingen en daaraan ge-

Zo leren wij verschillende visies begrijpen en

paard leidt dit tot een toenemende vraag vanuit

scheppen wij de randvoorwaarden waarbinnen

de regio’s naar “kennis voor maatwerk” met

wij, met diezelfde stakeholders, op zoek gaan

inzicht en mitigatie van in onbedoelde en

naar gezamenlijke oplossingen voor grote

ongewenste ‘trade-offs’.

vraagstukken. Luisteren en begripsvorming
staan hierbij centraal. In de komende jaren

Voor WUR bieden deze gebiedsgerichte sys-

realiseren wij daartoe op de campus het

teemvragen kansen om met de regio als experi-

Dialogue center en prggramma14.

menteerruimte / living lab integrale transitiepaden te ontwikkelen en om nieuwe kennis te
genereren. Om die reden ontwikkelen wij een

3.4 Nationale regiostrategie

regiostrategie, die wij in de loop van 2021
vaststellen.

Wij zijn van oudsher sterk verbonden aan

Wij kunnen de schakel vormen tussen de

Nederlandse regio’s. Dit is zichtbaar in de

diverse partners in de regio, overheden,

locatie van onze proefbedrijven, testfaciliteiten,

bedrijfsleven, burgers, boeren, maatschappe-

veldstations etcetera. Deze zijn verspreid over

lijke organisaties en terrein beherende organi-

het hele land. Een belangrijk deel van onze

saties. De betrokkenheid van WUR bij meerdere

instituten is eveneens buiten de Wageningse

NL-regio’s maakt het ook mogelijk om kennis-

campus gevestigd. Deze proeffaciliteiten en

overdracht tussen de regio’s te faciliteren. Ook

instituten verankeren ons stevig in de regio, en

kunnen wij schakelen tussen regionale, Rijks-

stellen ons in staat om ter plaatse met partners

en Europese programma’s en initiatieven.

samen te werken aan oplossingen in een
specifieke context. Voorbeelden zijn de proeflo-

Om onze activiteiten in de verschillende regio’s

catie rond glastuinbouw in Bleiswijk, de akker-

te verbinden en daarmee synergie en meer-

bouwlocaties verspreid door het land, en de

waarde te realiseren, richten wij binnen WUR

vestigingen van Wageningen Marine Research in

een Regio Council in.  Dit is een platform voor

Yerseke, IJmuiden en Den Helder. Belangrijk

een WUR-brede regiobenadering. In de uitvoe-

voor de melkveehouderij is Dairy Campus in

ring van onze regiostrategie vindt nauwe

Leeuwarden, waarin wij met onderwijsinstellin-

afstemming plaats met de activiteiten van de

gen, bedrijfsleven en overheid samenwerken.

op te richten WUR brede Regiegroep Ruimte.

De opgaven in de regio in de komende tien jaar

In onze regiostrategie zullen wij ons richten

zijn groot. Ambities rond de realisatie van

op die regio’s waar wij al goed in netwerken

kringlooplandbouw, woningbouw, energiepro-

vertegenwoordigd zijn en waar er tegelijk kan-

ductie, mobiliteit, waterbeheer en natuur

sen liggen voor een meer One-Wageningen

vragen om ruimte. De ruimtevraag wordt nog

aanpak. Verder liggen in deze regio’s ontwikke-

eens extra aangejaagd door transitieopgaven

lingsopgaven, die een systeembenadering vra-

rond klimaat, biodiversiteit en voedsel. De ge-

gen en waar de bereidheid is om te investeren

combineerde Europese, nationale en provinciale

in kennis(ontwikkeling).

ambities op deze terreinen bevatten niet
zelden tegenstrijdige wensen voor
veranderingen.

14 Aanbeveling I-1 zie bijlage 1

Wageningen University & Research | 41

Case

Regionale Samenwerking

Binnen Nederland onderhouden wij belangrijke

gen samen in een onderzoeksen innovatie­

relaties met provinciale overheden. In het

programma op het terrein van agrofood.

bijzonder met de provincie Gelderland.
De samenwerking is bijvoorbeeld succesvol

Met de de Technische Universiteit Delft werken

binnen de regio Foodvalley en de vestiging,

wij samen met de gemeente Amsterdam in het

samen met de Radboud Universiteit en Imec,

AMS-institute. Amsterdam fungeert daarbij als

van het OnePlanet Research Center. De campus

fieldlab voor de ontwikkeling en het testen van

ontwikkelt zich ook in de komende jaren verder

oplossingen voor metropolitane vraagstukken.

als centrum voor kennisontwikkeling, bedrijvigheid en samenwerking.
Met de provincie Friesland werken wij samen in
Dairy Campus. Onze aanwezigheid in Zeeland
willen wij in de komende jaren versterken.

Meer informatie
www.wur.nl/nl/Waardecreatie-Samenwerking/
Samenwerken-met-WUR/Strategischesamenwerkingsverbanden.htm

Wij zijn betrokken bij de ontwikkeling van

www.oneplanetresearch.nl

een Kenniscentrum op het gebied van Water,

www.dairycampus.nl

Voedsel en Energie, dat in de provincie Zeeland
ontwikkeld wordt. In Noord-Brabant werken wij
met AgroFoodCapital en een groot aantal
andere bedrijven, onderwijs en kennisinstellin-

www.wur.nl/nl/nieuws/Oprichting-DeltaKenniscentrum-impuls-voor-Zeeuwse-economie.htm
www.ams-institute.org

42 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

3.5 Internationalisering - mondiaal en
Europa

stuk. Binnen Nederland werken wij aan kringloopconcepten in de land- en tuinbouw, en via
de kennisbasisprogrammering ontwikkelen wij

Wij kunnen onze ambities alleen waarmaken

op dat punt kennis die wij en onze partners

door samen te werken met academische

buiten Nederland in kunnen zetten.

partners, bedrijven, overheidsinstanties en
maatschappelijke organisaties wereldwijd.

Extern gefinancierde projecten vragen vaak

‘Finding Answers Together’ vereist het opbou-

cofinanciering. Belangrijke externe onderzoekfi-

wen en onderhouden van goede relaties met

nanciers zijn de EU, VN-organisaties, de

partners. Voor verschillende regio’s zijn One

Wereldbank en Regional Development Banks.

Wageningen accountteams gevormd: Afrika,

Bij deze organisaties liggen grote kansen om

Azië, China, Latijns America & de Cariben,

WR expertise wereldwijd in te zetten op terrei-

Noord-Amerika, Midden-Oosten & Noord-Afrika.

nen als klimaatslimme landbouw, duurzaam

Deze teams onderhouden contacten met

beheer van grondstoffen, vermindering van

instituten, financiers, overheden en ambassa-

voedselverspilling, capacity building en duur-

des. Accountteams signaleren kansen en geven

zame veehouderij. Om deze kansen te kunnen

die door aan de businessunits en business-

benutten en om ook in de toekomst succesvol

developers. De behoefte verschilt per regio.

deel te kunnen nemen in Europese consortia is

Door die behoeften te koppelen aan onze

het essentieel dat wij over voldoende middelen

ambities, kunnen we een belangrijke stap

beschikken voor cofinanciering, zoals ook de

maken in kennisontwikkeling, kennisoverdracht

WR evaluatiecommissie aangeeft. Tegelijkertijd

en maatschappelijke impact (bijdrage aan

zijn de cofinancieringsmiddelen beperkt, en

SDG’s) in deze regio’s.

vragen zij om een strategische inzet. Om hierin
nog betere keuzes te kunnen maken willen we

Onze focus ligt op het brengen en opbouwen

bij het aangaan van toekomstige cofinancie-

van duurzame kennis- en innovatieve concep-

ringsprojecten meewegen wat de bijdrage van

ten. Wij doen dat vanuit onze sterke nationale

het project aan de realisatie van de doelen van

positie, met kennispartners en in samenwerking

het SP. Wij hebben daarvoor een afwegingska-

met private, publieke en non-gouvernementele

der ontwikkeld, dat wij in de komende jaren

partijen. De invulling van innovatieve concepten

breed in de organisatie in zullen zetten.

kan per regio verschillen. Waar in de ene regio

Met onze TO2-partners en zelfstandig gaan

behoefte is aan klimaatbestendige landbouw, is

wij het gesprek aan met departementen over

in andere regio’s voedselzekerheid een vraag-

middelen voor cofinanciering.

‘Wageningen today has an impressive campus,
extensive research facilities, and innovation centres
set up by multinationals like FrieslandCampina and
Unilever. It’s a magnet for talented people, with
students from a hundred different countries.’
Carola Schouten, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 2018

Wageningen University & Research | 43

Case

Zaaigoed voor Afrika

Boeren in Afrikaanse landen lopen tot 50

zorgen ze voor effectievere markten en kwali-

procent van hun mogelijke opbrengst mis,

teitssystemenb. ook kijken de hoe boeren aan

doordat ze vaka slecht zaad of zelfs ‘nepzaad’ in

nieuwe rasen en gevarieerdere gewassen

handen krijgen. Terwijl een grotere landbouw-

kunnen komen.

productie ondervoeding en hongersnood helpt
bestrijden. Dat is cruciaal, ook vanwege de
groeiende bevolking en klimaatverandering.

Meer informatie
https://weblog.wur.nl/uitgelicht/

Wageningse wetenschappers werken met lokale

zaaigoed-voor-afrika

boren, onderzoeksinstituten, bedrijven, ngo’s
en overheden aan de ontwikkeing van een
sterke zaaizaadsector. Binnen ISSD Afrika

44 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Europa Strategie

transities in ons domein. Het gaat hierbij

Deelname in Europese onderzoeksprogramma’s

nadrukkelijk om bijdragen aan het lange

is belangrijk en strategisch voor ons.

termijn beleid van de EU. Wij hebben met dat

De projecten dragen bij aan onze zichtbaarheid

doel de WUR Europe Council ingericht. Deze zet

en positionering, aan het werven van jonge

concernbreed interne en externe actielijnen uit

talentvolle onderzoekers, aan de versterking

op onder meer “Brussel” en EU-lidstaten voor

van onze samenwerking met nationale en

agendasetting, netwerkopbouw en business

internationale kennisinstellingen, overheden

development. Dit is van belang, zeker gezien

en bedrijfsleven, en aan het aantrekken van

de ontwikkelingen van dit moment: een nieuw

nieuwe klanten en opbouwen van Intellectueel

Europees Parlement en nieuwe commissarissen;

Eigendom (IP). Wij zijn zeer succesvol in het

een nieuwe fase van het gemeenschappelijk

huidige Europese Kaderprogramma voor

landbouwbeleid (2021-2027); een nieuw

onderzoek en innovatie, Horizon 2020. In ons

Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie

domein zijn wij de grootste speler: binnen de

Horizon Europe, Brexit, en de ambitieuze Green

maatschappelijke uitdaging 2 ‘Food security,

Deal (Europa klimaat neutraal vanaf 2050),

sustainable agriculture and forestry, marine,

waarin opgenomen de voor ons domein belang-

maritime and inland water research and the

rijke Farm to Fork strategie en de Biodiversity

bioeconomy’ voeren wij 122 projecten uit.

strategie.

Op nationaal niveau zijn wij een erkende

Voor de komende jaren richten wij ons op het

partner voor beleidsontwikkeling, en ook

versterken van bestaande partnerschappen

wereldwijd worden wij samen met WU erkend

(onder andere met INRAe), het uitwerken van

als Thought leader in ons domein. Op Europees

landenstrategieën (UK, Duitsland), het verster-

niveau willen we zichtbaarder zijn in Brussel en

ken van de samenwerking met de EU, en het

onze positie ten opzichte van andere Europese

pro-actief formuleren van policy brief / position

kennisinstellingen verbeteren. Hoewel we zeer

papers, in samenwerking met strategische

succesvol zijn in Europese onderzoekscalls,

partners. Waar nodig werken wij daarin ook

willen we juist ook proactief bijdragen aan de

samen met private partijen.

vormgeving en implementatie van de agenda
van de Europese Commissie. Wij willen samen

Speciale aandacht is er voor de CEE landen

met toonaangevende Europese partners en in

(Central and Eastern Europe). Samenwerking

Europese netwerken toegevoegde waarde en

draagt bij aan de maatschappelijke transitie in

impact creëren met betrekking tot de grote

de CEE regio als onderdeel van de EU beleid

Wageningen University & Research | 45

Case

Internet of Food

Het Internet of Things (IoT) heeft een revolutio-

ma ‘Horizon 2020’. Het doel van IoF2020 is om

nair potentieel. Een slim web van sensoren,

een duurzaam innovatie- ecosysteem op te

camera’s, robots, drones en andere apparaten

bouwen dat de acceptatie van IoT technologie-

verbonden met het internet. Dit zorgt voor een

ën bevordert. Daarvoor zijn belangrijke stake-

ongekend niveau van controle en geautomati-

holders in de voedselwaardeketen betrokken,

seerde besluitvorming. Het project Internet of

samen met leveranciers van technologie­

Food & Farm 2020 (IoF2020) onderzoekt het

diensten, software bedrijven en academische

potentieel van deze IoT techniek voor de

onderzoeksinstellingen.

Europese voedsel en landbouw industrie.
Drieëndertig gebruikerscases georganiseerd
Het doel is ambitieus; precisielandbouw werke-

rondom vijf sectoren (akkerbouw, zuivel, fruit,

lijkheid maken en een cruciale stap zetten naar

vlees en groenten) ontwikkelen, testen en

een duurzame voedselwaardeketen. Met behulp

demonstreren IoT-technologieën in een operati-

van IoT technologieën zijn hogere opbrengsten

onele landbouwomgeving in heel Europa. De

en producten van betere kwaliteit binnen

IoT-oplossingen worden op basis van techni-

handbereik. Het gebruik van pesticiden en

sche, zakelijke en ethische overwegingen

kunstmest zal afnemen en de algehele efficiën-

geanalyseerd en zijn gericht op het bereiken

tie wordt geoptimaliseerd. IoT technologieën

van de commerciële fase.

maken ook een betere traceerbaarheid mogelijk, wat leidt tot betere voedselveiligheid.
Meer informatie
IoF2020 wordt ondersteund door de Europese

www.iof2020.eu

Commissie in het kader van het kaderprogram-

46 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

verbinding tussen WR en WU door bijvoorbeeld

‘In
   het buitenland kom
je Wageningen altijd
tegen, via Wageningse
afgestudeerden en
bedrijven die ermee
samenwerken.’
Sigirid Kaag, minister Buitenlandse handel &
Ontwikkelingssamenwerking 2017

het aantal bijzonder- of deeltijdhoogleraren in
dienst van WR te verhogen, door medewerkers
over en weer te detacheren, door medewerkers
van WR als copromotor op te laten treden, door
gemeenschappelijk projecten uit te voeren
zoals rond de investeringsthema’s of door
promovendi nadrukkelijker bij ons onderzoek te
betrekken. Daarmee bevorderen wij kennisuitwisseling tussen WU en WR, en profileren wij
inhoudelijke boegbeelden binnen ons domein 15.
Ons HR-beleid1617 is onlosmakelijk verbonden
met onze ambitie om binnen het domein van
‘gezonde voeding en leefomgeving’ een leidende positie in te blijven nemen. Het beleid richt
zich op blijvende ontwikkeling van medewerkers, management en organisatie en levert

(EU13 en de Widening participation policy).

daarmee de basis voor de uitvoering van de

Wij streven naar de ontwikkeling van strategi-

WR-strategie. Een divers en vitaal personeels-

sche partnerschappen met sterke partners in

bestand, dat naar culturele achtergrond, gender

die landen. Initiatieven tot samenwerking zijn

en naar leeftijd evenwichtig is opgebouwd, is

gestart met Polen, Bulgarije en Estland en met

voor WR onontbeerlijk.

de landen binnen de Eastern partnerships regio
van Europa, zoals Rusland en Oekraïne.

Wij werken aan de vitaliteit en ontwikkeling van
ons personeelsbestand. Daarbij gaat het om

Voor WR is het van groot belang om een

verjonging, multiculturaliteit en genderbalans.

gebalanceerd portfolio van projecten te hebben

In de achterliggende jaren is het aandeel

die bijdragen aan de (toekomstige) kennisposi-

medewerkers jonger dan 40 jaar gegroeid van

tie en positionering van WR, het realiseren van

20 naar 26%. Verjonging blijft belangrijk,

maatschappelijke impact, en het verkrijgen van

omdat daarmee ook een basis wordt gelegd

nieuwe klanten en markten, patenten en

voor tijdige opvolging, opleiding en doorstro-

spin-offs.

ming van talent naar senior posities. Wij zetten
de komende jaren traineeships op waarin wij

3.6 Medewerkers
Onze medewerkers vormen het kapitaal van
onze organisatie. Alleen dankzij onze goed
gekwalificeerde, bevlogen en gecommitteerde
medewerkers kunnen wij onze ambities blijven
verwezenlijken.
Wij werken aan het doorlopend verbeteren van
onze kwaliteit van onderzoek. Wij versterken de

Onze kennis is
onze kracht en
onze medewerkers
zijn ons kapitaal

15 Aanbeveling K-4 zie bijlage 1
16 Aanbeveling V-2 zie bijlage 1
17 Aanbeveling V-4 zie bijlage 1

Wageningen University & Research | 47

Case

Groene chemie

Om de klimaatdoelen te bereiken, zoekt de

groen alternatief in vaatwastabletten kan

industrie naar alternatieven voor stoffen die we

dienen. De industrie kan daarmee de CO₂-

uit aardolie halen. We kunnen namelijk vervan-

uitstoot reduceren. Daarnaast is het nieuwe

gende stoffen winnen uit biomassa, zoals

product ook biologisch afbreekbaar en dus

agrarische reststromen en gft-afval.

minder schadelijk voor het milieu. Zo sla je

Wageningse wetenschappers ontwikkelen

twee vliegen in één klap.

daaruit groene alternatieven voor in cosmetica,
wasmiddelen, verf en plastic. Dit zorgt niet
alleen voor CO₂-reductie, maar is ook beter

Meer informatie

voor mens, dier en milieu.

https://weblog.wur.nl/uitgelicht/
groene-chemie/

Zo hebben Wageningse onderzoekers uit
suikerbietenpulp een product ontwikkeld dat als

48 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

aan jonge medewerkers een specifiek ontwik-

vitale inzetbaarheid van medewerkers. Dit krijgt

keltraject aanbieden. Met de verjonging is ook

de komende jaren vorm via het versterkt

het aandeel vrouwelijke medewerkers gegroeid

inzetten op zogenaamde vitaliteitsprogramma’s.

naar 40%. Wij blijven ook de komende jaren

Onderdelen daarin zijn werkdrukbeheersing,

inzetten op verbetering van de genderbalans,

het bewaken van de werk-privé balans, aan-

vooral ook op de hogere functieniveaus. Wij

dacht voor ziekteverzuim en de onderliggende

zetten in onze werving in op het aanspreken

oorzaken daarvoor en duurzame inzetbaarheid

van brede doelgroepen nieuwe medewerkers.

van oudere medewerkers.

Werving is waar mogelijk internationaal.
Onze overtuiging is, dat juist in een diverse en

Onze organisatie groeit. De komende jaren

inclusieve organisatie creativiteit en innovatie

gaat het naar schatting om 400 nieuwe mede-

de ruimte krijgen om tot ontwikkeling te

werkers extra. Wij zullen extra aandacht geven

komen. En dat draagt bij aan onze positie en

aan het in goede banen leiden van de groei.

kracht.

Daarbij gaat het om het hele proces van
werving, aannemen en ook de zorg voor een

Om de inhoudelijke kwaliteit en competenties

goede landing van nieuwe medewerkers in onze

van onze medewerkers op een hoog niveau te

organisatie. Maar, de arbeidsmarkt is krap en

handhaven, is doorlopende aandacht voor

de coronacrisis heeft daar niet veel in veran-

training en ontwikkeling vereist. Wij stimuleren

derd. Het werven van senior staf met de juiste

het volgen van opleidingen en cursussen. Elke

competenties blijft een aandachtspunt. Ons in

medewerker heeft daarvoor de beschikking

2019 opgerichte recruitmentteam zal zich juist

over een opleidingsbudget.

daarom blijven focussen op specifiek deze
posities. Wij gaan daarbij meer dan in het

Wij hechten grote waarde aan de impact die wij

verleden ook inzetten op data-analyse om

met ons onderzoek realiseren. Om die reden

kandidaten met een passend profiel te vinden

geven wij ook in de ontwikkeling van de

en te benaderen. Hierdoor zijn wij in staat om

competenties van onze medewerkers aandacht

wereldwijd kandidaten te vinden. Dat vergroot

aan impact. Concreet krijgt dit vorm in de

de effectiviteit van onze werving en draagt bij

trainingen projectmanagement. Deze trainingen

aan de verdere diversifiëring van ons medewer-

zetten wij in de komende jaren onverminderd

kersbestand. Onze goede reputatie helpt

voort.18 Daarnaast bieden wij een ontwikkelpro-

hierbij. Ook door WU-afgestudeerden te werven

gramma Klantgerichtheid waarbij wij actief

voor WR-posities kunnen wij onze wervingsop-

investeren in accountmanagement. We onder-

gaven invullen.

zoeken of dit programma uitgebreid kan worden
en ook WUR breed aangeboden kan worden.19
Naast een evenwichtig samengesteld en vitaal

3.7 Faciliteiten en datamanagement

personeelbestand is leiderschap een belangrijke
voorwaarde voor een slagvaardige en goed

Om onze positie als kennisinstituut te behou-

functionerende organisatie. Wij geven in de

den, zijn goede onderzoekfaciliteiten essentieel.

komende jaren verder vorm aan leiderschaps-

Wij werken daarom doorlopend aan de ontwik-

programma’s met als basis een gezamenlijke

keling en uitbouw van de onderzoekfaciliteiten.

visie op leiderschap. Daarbij maken wij gebruik
van onderlinge leiderschapsdialogen.20

Een aantal van onze onderzoekfaciliteiten is
uniek en van grote waarde voor het onderzoek

Wij geven veel aandacht aan duurzame en

en draagt dan ook in belangrijke mate bij aan

18 Aanbeveling I-3 zie bijlage 1
19 Aanbeveling V4 zie bijlage 1
20 Aanbeveling V-2 zie bijlage 1

Wageningen University & Research | 49

Case

Inspelen op marktontwikkelingen

Landbouwmarkten hangen wereldwijd samen. Wat er in

van landbouwbeleid en handelsbeleid te analyseren en

China gebeurt (uitbraak van Afrikaanse Varkenspest)

zichtbaar te maken in periodeieke Market outlooks met

raakt de varkenshouders in Nederland. Een Brexit deal

een horizon van 10 jaar vooruit. Daarmee boiedt het

heeft impact op de Nederlandse export. Om nog maar

belanghebbenden een hulpmiddel om hun strategie en

niet te spreken van de gevolgen van de covid pandemie

beleid aan te passen en op ontwikkelingen in te spelen.

voor de Nederlandse en Europese landbouw.
Wageningen University & Research zet economische

Meer informatie

modellen in om de gevolgen van dergelijke schokken

www.agrimatie.nl

op het voedselsysteem te bestuderen en de gevolgen

50 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

onze (inter)nationale positie. Wij hebben twee

Roadmap onderzoekfaciliteiten

nationale referentielaboratoria, die op sommige

Om onze investeringen in infrastructuur nog

expertisegebieden tevens Europees referen-

beter te richten, ontwikkelen wij een roadmap21

tielaboratorium zijn bij Wageningen Food Safety

onderzoekfsaciliteiten. Hierin leggen wij vast

Research (WFSR) en bij Wageningen

welke behoefte aan grotere onderzoekfacilitei-

BioVeterinary Research (WBVR).

ten wij in de komende jaren voorzien, welke
investeringen daarvoor nodig zijn, en hoe de

Shared Research Facilities

exploitatie van de faciliteiten gedekt is. De

Wij stellen het gebruik van onze onderzoekfaci-

inbedding in en aansluiting van faciliteiten op

liteiten - tegen vergoeding - breed open voor

nationale en zelfs internationale onderzoekfaci-

gebruik door andere kennisinstellingen en

liteiten is daarbij een belangrijk aandachtspunt.

bedrijven. Dit doen wij via het Shared Research

De roadmap ondersteunt de keuzes die wij ten

Facilities programma (SRF). Het breed toegan-

aanzien van de investeringen in infrastructuur

kelijk maken van onze faciliteiten draagt bij aan

doen en sluit aan bij de inhoudelijke ontwikke-

de exploitatie van de faciliteiten. Tegelijkertijd

lingen in ons domein.

bieden wij onderzoekinstellingen en bedrijven
toegang tot faciliteiten waar zij niet zelf over

Onderdeel van deze roadmap wordt een

kunnen beschikken. Het biedt de mogelijkheid

afwegingskader. Hierin wegen wij in samen-

om met ons samen te werken en het draagt bij

spraak met de Business Units de financiële

aan de innovatiekracht van bedrijven. Het SRF

risico’s die verbonden zijn aan een investering

draagt daarmee bij aan efficiency van bedrijfs-

af tegen het belang voor WR / WUR als geheel.

voering en aan onze ambitie om de innovatie-

Om de kwaliteit van de onderzoekfaciliteiten te

kracht van Nederlands bedrijfsleven te

onderhouden en waar mogelijk te versterken

ondersteunen.

doen wij ook zelf in de komende jaren een
aantal investeringen, zoals:

Via het delen van onderzoekfaciliteiten door
onderzoekinstituten, met leerstoelgroepen van

Wij werken samen met WU aan de ontwikkeling

Wageningen University en met andere kennis-

van een microbioom centre. Dit centrum zal

partners in Nederland werken wij aan het zo

zijn basis krijgen in een te ontwikkelen onder-

doelmatig en efficiënt mogelijk ontwikkelen en

zoek gebouw en biedt plaats aan tal van

benutten van onderzoekfaciliteiten. Dit maakt

onderzoeksgroepen die zich met het microbi-

het ook mogelijk om gezamenlijk te investeren

oom bezig houden. Dit centrum hangt samen

in de ontwikkeling van onderzoekfaciliteiten.

met de UNLOCK-faciliteit, die onderdeel uit-

Dat is ook noodzakelijk. Investeringen in

maakt van de Nationale Roadmap grootschalige

onderzoekfaciliteiten zijn aanzienlijk, niet

onderzoekinfrastructuur.

zelden is de exploitatie gedekt uit tijdelijke
middelen. Dit vormt op den duur een bedrei-

Wij investeren samen met WU in Unifarm,

ging voor de continuïteit en kwaliteit van onze

het centrum voor experimenten met planten.

faciliteiten. Dat heeft een negatief effect op

The Netherlands Plant Eco-phenotyping Centre

onze positie in internationaal perspectief en als

(NPEC) is een van de faciliteiten op de nationale

belangrijke samenwerkingspartner voor bedrij-

Roadmap grootschalige onderzoekinfrastructuur

ven, overheden en kennisinstellingen. Daarom

en onderdeel van Unifarm

willen wij in de komende jaren met de betrokken ministeries werken aan een structurelere

Bij tal van onderzoeken speelt visualisatie een

oplossing voor de financiering van

rol. Daarbij kan het gaan om onderzoek naar

onderzoekfaciliteiten.

landschapsinrichting, maar ook om bijvoorbeeld
consumentenonderzoek. Een goede faciliteit op
het gebied van visualisatie ontbreekt nog en is

21 Aanbeveling V-1 zie bijlage 1

Wageningen University & Research | 51

Case

Toekomstbestendig bos

Nederlanders gebruiken jaarlijks veel hout voor

méér of minder bomen kappen op de CO₂- op-

bijvoorbeeld papier, kozijnen, haardhout en

slag en de opname en afvoer van voedingsstof-

schuttingen. Dat hout komt deels van eigen

fen zoals fosfor en kalium in de bodem en het

bodem. Wageningse onderzoekers doen een

hout. Met die kennis willen ze bossen veer-

grootschalig experiment in samenwerking met

krachtiger en klimaatbestendig maken.

boseigenaren en bosbeheerders zoals
Staatsbosbeheer en de Unie van Bosgroepen.
Meer informatie
Het doel is te kijken hoe de houtproductie

https://weblog.wur.nl/uitgelicht/

duurzamer kan. Ze bestuderen de effecten van

zorgen-voor-veerkrachtig-bos/  

52 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

wel wenselijk. Om die reden is in 2020 een

verantwoorde manier te laten gebeuren, zoals

vooronderzoek naar de haalbaarheid van een

via onze betrokkenheid in de NL AI Coalitie en

visualisatielab uitgevoerd. In de komende jaren

in het Beraad Nederland Digitaal.

krijgt de ontwikkeling hiervan een vervolg.
Een goede data infrastructuur voor onze hele
WR heeft in 2020 de Boerderij van de

organisatie kan zorgen voor een grote winst in

Toekomst ingericht. Deze is bedoeld voor

efficiëntie bij het uitvoeren van onderzoek, kan

iedereen die actief is in de praktijk. De beste

leiden tot nieuwe kansen voor het combineren

toepassingen en technieken vanuit de agrono-

van verschillende domeinen met innovatieve

mie, ecologie en technologie komen hier bij

analysemethoden. Al onze instituten richten

elkaar. In de Boerderij van de Toekomst

zich in toenemende mate op deze ontwikkeling.

brengen wij maatregelen en kennis uit de

Via het WDCC ontwikkelen we hiervoor een

biologische en gangbare landbouw bij elkaar in

gezamenlijke strategie, die zich ook richt op de

een zo duurzaam mogelijk bedrijfssysteem.

betrokkenheid van centrale diensten op het
gebied van IT en Bibliotheek. Praktisch gezien

De Foodhallen op de campus worden in de

begint dit met goede data managementplan-

komende jaren herontwikkeld, waarbij wij in de

nen, om aan te sluiten bij de principes van FAIR

opzet rekening houden met gebruik van de

datamanagement.

faciliteit door derden.
De kennis die we opdoen aan praktische en
Voor veel van ons onderzoek zijn simulatie-

toegepaste aspecten van Data Science en AI

modellen essentieel. Hierin is een groot deel

binnen WR passen we ook toe op ontwikkelin-

van onze kennis gecondenseerd zodanig dat dit

gen in het onderwijs. Bijvoorbeeld, via de

snel toepasbaar is. Specifiek voor kwaliteit,

werkgroep Human Capital van de NL AI Coalitie

exploitatie, methodologie, beheer, en uitwisse-

werken we aan het versterken van ‘digitale

ling van deze belangrijke onderzoeks-infrastruc-

expertise’ binnen het onderwijs aan HBO- en

tuur hebben we de Wageningen Modeling Group

MBO-instellingen, in het kader van het

opgericht, die via het WDCC als gezamenlijke

Groenpact. Via o.a. OnePlanet betrekken we

inspanning de werkzaamheden van de verschil-

hier ook het MKB bij.

lende instituten ondersteunt en coördineert.
Data Science en Artificial Intelligence zijn
zeer sterk in ontwikkeling. Ook in ons domein is

3.8 Bedrijfsvoering

de potentie van Data Science en AI zeer groot.
Expertise op deze terreinen brengen wij samen

Binnen onze organisatie blijven wij werken aan

in het Wageningen Data Competence Centre

het optimaliseren van de bedrijfsvoering. Wij

(WDCC). Het WDCC werkt nauw samen met

onderzoeken waar vereenvoudiging mogelijk en

onderzoekers in de WR-instituten en WU

verdere samenwerking en harmonisatie wense-

leerstoelgroepen en heeft een coördinerende

lijk is. Wij zoeken naar een nieuwe balans

taak. Wij investeren de komende jaren in

tussen werken op locatie en thuis. Wij bewaken

onderzoek, onderwijs, en expertise rond Data

onze omzetmix, waarbij de inkomsten uit

Science en AI. We zoeken hierbij nadrukkelijk

contractonderzoek, financiering door de over-

samenwerking, zowel met partijen die zich

heid, EU-projecten met cofinanciering en het

vooral richten op ontwikkeling van de technolo-

werken in PPS-en met elkaar in balans zijn.

gie, als met partijen die zoeken naar toepassingen, om onze rol als ‘hub’ op het gebied van
digitale technologie op het Wageningse domein
te realiseren. We zoeken betrokkenheid van de
overheid om dit op een voor de samenleving

Wageningen University & Research | 53

4

54 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

Tot Slot
Het proces van de TO2 evaluatie en - daarop
aansluitend - het opstellen van de Strategische
Agenda WR vormt een zeer waardevol ijkoment
voor de ontwikkelingsrichting van Wageningen
Research, als onderdeel van Wageningen
University & Research (WUR). Met de opbouwende aanbevelingen van de WR- en de TO2
Evaluatiecommissies als vertrekpunt hebben we
kritisch gekeken naar met name onze inzet op
kwaliteit van onderzoek, de verbinding met
Wageningen University binnen WUR, inhoudelijke accenten voor een toekomstbestendige
kennisbasis, onze positionering (inter)nationaal,
de samenwerking met partner instituten en de
flexibiliteit om responsief en proactief te
kunnen reageren op een dynamische omgeving.
Een omgeving waarin wij continu in dialoog en
samenwerking met de Dutch Diamond approach
onze kennis tot waarde brengen en – als ultiem
doel - een waardevolle bijdrage leveren aan het
realiseren van belangrijke SDGs. Dit doen wij
door het bieden van oplossingen voor behoud
van biodiversiteit, een duurzaam, veilig en
houdbaar voedselsysteem, circulaire processen
op het gebied van voedsel, materialen, water
en energie en een leefbare wereld, ook voor
generaties na ons.

Wageningen University & Research | 55

Bijlage 1
Aanbevelingen WR evaluatie 202122

Kwaliteit

schappers kunnen verschillende opvattingen

K-1 Reserveer voldoende tijd en geld voor

hebben over de omvang, het detailniveau en de

de ontwikkeling, aanpassing en onderhoud

opleverdatum van producten. Aan het begin

van kennis. De kwaliteit van het werk en de

van het project moet daarom speciale aandacht

tevredenheid van klanten daarover is direct

worden besteed aan het definiëren van de

afhankelijk van het gebruik van de meest

reikwijdte, de omvang en de tijdslijnen.

recente wetenschappelijke inzichten en de
aanpassing van bestaande toepassingen aan

K-4 Streef naar professorabele weten-

deze nieuwe inzichten. Door nauwe samenwer-

schappelijke leiders en instituutsdirecteu-

king met de Wageningen Universiteit en andere

ren die ook deeltijdhoogleraar aan de WU

universiteiten in Nederland en daarbuiten kan

of een andere Nederlandse universiteit

WR de nieuwste wetenschappelijke ontwikkelin-

kunnen zijn. Dit moet uiteraard gebeuren in

gen en inzichten blijven volgen. Een deel van

overleg met WU of andere universiteiten. Dit

de financiering van de kennisbasis moet worden

helpt om de wetenschappelijke basis van WR te

gebruikt om te profiteren van deze bronnen

verbreden, kennisoverdracht te bevorderen en

door middel van samenwerkingsverbanden,

om toegang te verwerven tot een breder

gemeenschappelijke projecten en (bij)scholing

spectrum aan talenten.

van het WR-personeel.
K-2 Geef niet-technologische aspecten een
plek in (contract)onderzoek. Technologische

Impact

oplossingen alleen volstaan niet om de groei-

I-1 Vergroot de zichtbaarheid en de

ende complexe maatschappelijke uitdagingen

maatschappelijke impact. Het vergroten van

op te lossen. Menselijke en sociaalwetenschap-

de bewustwording van het bredere publiek over

pelijke aspecten kunnen bepalend zijn voor de

de bijdrage van WR aan het oplossen van

brede maatschappelijke en stakeholders

maatschappelijke uitdagingen vraagt speciale

acceptatie van oplossingen voor bestaande

aandacht. De huidige, soms negatieve perceptie

problemen en/of het voorkomen van toekom-

ten aanzien van de rol van WU en WR ten

stige problemen.

aanzien van de instandhouding van het huidige
landbouwsysteem, baart zorg. Publieke optre-

K-3 Verhoog de kwaliteit van de dienstver-

dens in de media zijn niet voldoende. Een

lening door het leveren van meer maat-

proactieve dialoog met de samenleving zal haar

werk. Klanten, belanghebbenden en weten-

behoeften blootleggen en de maatschappelijke

22 Evaluatieonderzoek organisaties voor toegepast onderzoek (TO2) - Eindrapport deelevaluatie Wageningen Research (2021)

56 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

actoren een platform bieden om hun hoop,

Vitaliteit

aspiraties, voorkeuren, verzoeken en zorgen te

V-1 Maak investeren in nieuwe technologie

uiten.

(waaronder IT), infrastructuur en onderhoud van de kennis een expliciet en

I-2 Spiegel periodiek de aankomende

meetbaar onderdeel van het beleid.

maatschappelijk uitdagingen aan beschik-

Ontwikkel als WR een methode om de grote

bare kennis binnen WR. De commissie

investerings-, cofinancierings- en kennisontwik-

beveelt het WR-management aan om de

kelingsbehoeften van researchinstituten te

aankomende maatschappelijke uitdagingen

beheren. Een integrale aanpak van deze

periodiek te spiegelen aan de beschikbare

kwesties kan nieuwe financieringsmogelijkhe-

kennis binnen WR en relevante actoren binnen

den creëren.

en buiten WR bij deze uitdagingen bij elkaar te
brengen. Dit zou bijvoorbeeld door een ad hoc,

V-2 Voer een strikt schema voor opvolgin-

dynamische en interne denkfabriek kunnen

gen in als instrument voor loopbaanont-

gebeuren, die WR zou kunnen voorbereiden op

wikkeling en als waarborg voor kennisover-

nieuwe nog niet volledig gekende uitdagingen.

dracht tussen junior/medior en senior
medewerkers en om talenten te behouden door

I-3 Stuur op impact. De impact van een

hen een carrièreperspectief te geven en hun

project of product is vaak niet direct zichtbaar.

verantwoordelijkheden te vergroten.

De resultaten moeten worden geïmplementeerd

Loopbaanontwikkeling en talentontwikkeling

en de positieve en mogelijk ook negatieve

vragen om een grondige monitoring en opvol-

effecten worden pas later duidelijk. Het inzicht

ging door de leidinggevenden.

van mogelijke lange termijn effecten voor de
start van een project maakt het mogelijk om

V-3 Creëer een professioneel en WUR-

van reactief naar proactief handelen te gaan en

breed kennismanagement. WUR heeft een

de agendavorming te beïnvloeden. Een analyse

schaal bereikt waarbij het zicht op welke kennis

van de gedetailleerde impact van enkele

er bij WR en WU aanwezig (en bij wie) bijna

belangrijke projecten na hun afronding moet als

onmogelijk is. Voor WR is het een onderschei-

case studies worden gebruikt voor de opleiding

dend en competitief voordeel om te weten waar

van WR-personeel om hen doelgerichter maar

de kennis te vinden is. Hetzelfde geldt voor

kritischer te maken en de klanttevredenheid te

onderzoekers en docenten van WU om informa-

verhogen.

tie te verkrijgen over WR-projecten, -resultaten
en -ervaringen om de aantrekkelijkheid van

I-4 Kritische analyse van het eigen IP-

onderwijs en onderzoek te vergroten.

beleid. Bestaande IP kan nuttig zijn bij het

Kennismanagement kan onnodig dubbel werk in

samenwerken met klanten, maar het afsluiten

onderzoek en verwerving voorkomen.

van een overeenkomst over wie wat bezit en
wanneer (van nog niet bestaande IP) is vaak

V-4 Voer key-accountmanagement met

zeer omslachtig en kan bepaalde klanten

snelheid verder door bij WR. Als schakel

afschrikken, simpelweg vanwege het juridische

tussen WR en stakeholders/klanten kunnen

papierwerk. Het ontvangen van octrooien is

key-accountmanagers het aanbod van een

vaak een kwestie van tijd en geld. Het risico

grotere kennisbasis vergroten, en dat kan

van het ontbreken van rendement is aanzien-

leiden tot een betere dienstverlening en een

lijk. Een innovatieve en onconventionele aanpak

hogere tevredenheid van stakeholders/klanten.

van het totale IP-beleid kan in meer middelen
en minder administratieve last resulteren.

Wageningen University & Research | 57

Bijlage 2
Aanbevelingen TO2 evaluatie23

Aanbevelingen

4. Stel een onafhankelijke commissie in die

Voor de oplossing van de knelpunten heeft de

periodiek bepaalt welke onderwerpen van

evaluatiecommissie TO2 de volgende

strategisch belang zijn voor Nederland, en

aanbevelingen:

ontwikkel een afwegingskader op grond
waarvan deze commissie de minister kan

1. Stel een fonds in voor investeringen in de

adviseren een instituut TO2-status te

onderzoeksinfrastructuur voor toegepast

verlenen of een nieuw thema onder te

onderzoek met een omvang van €50-75 mln

brengen bij een TO2. Geef Wetsus snel de

per jaar voor de TO2. Dit fonds dient een

TO2-status en gebruik dit als casus om dit

vergelijkbare werkwijze te hebben als dat

kader te ontwikkelen en de positie en

van de NWO Commissie Grootschalige

verdere ontwikkeling van het toegepast

Wetenschappelijke Infrastructuur en nadruk-

onderzoek in Nederland te bevorderen.

kelijk facility sharing met andere partijen in
het kennis- en innovatie ecosysteem te
bevorderen.

5. Ondersteun participatie in Europese onderzoeksprogramma’s door via een laagdrempelig matchingsfonds (geoormerkt budget)

2. Maak de TO2 beter toegankelijk voor het Mkb.
Betrek hierbij hogescholen en regionale

ruimte te creëren voor de benodigde
matchingsmiddelen.

overheden. Los cultuurknelpunten op door
de rol als intermediair (tolk/vertaler) tussen

6. Maak als TO2 meer werk van het aantonen

Mkb en TO2 te beleggen. Ondersteun dit als

van impact van het eigen onderzoek, wees

overheid met een breed toegankelijke,

op grond daarvan actiever in het maatschap-

laagdrempelige kennisvoucherregeling om

pelijk debat rond maatschappelijke missies,

financiële belemmeringen voor het Mkb te

en versterk waar relevant de zichtbaarheid

beperken.

en toegankelijkheid van relevante TO2 units.

3. Verbeter en verhelder de opdrachtgeverrol

7. Versterk de samenwerking in het kennis- en

van de overheid en betrek de TO2 actief bij de

innovatie ecosysteem. Focus daarbij minder

vraagarticulatie. Dit vraagt van de overheid

op concurrentie en traditioneel denken in

een grotere inhoudelijke expertise en betrok-

termen van TRL-niveaus en scheiding van

kenheid, conform de aanbevelingen van het

fundamenteel en toegepast onderzoek, maar

recente AWTI-rapport Rijk aan Kennis.

meer op complementariteit en verwevenheid

23  Evaluatieonderzoek organisaties voor toegepast onderzoek (TO2) Excellent toegepast onderzoek voor maatschappelijke missies
Eindrapportage van de evaluatiecommissie TO2, 2021

58 | Strategische agenda van Wageningen Research 2022-2025

en de positie van eenieder in het kennisecosysteem. Fysieke nabijheid, uitwisseling van
personeel, gezamenlijke aanstellingen,
gedeelde onderzoeksinfrastructuur en
gezamenlijke projecten zijn hierbij van
belang.
8. Vergroot de inbreng van sociale en geesteswetenschappen binnen de TO2. Maak gebruik
van de kennis van andere kennisinstellingen
op dit gebied. Ondersteun dit als overheid
met langjarige thematische en transdisciplinaire samenwerkingsprogramma’s tussen
kennisinstellingen.
9. Benut de kansen die versterking van diversiteit en inclusiviteit van het personeelsbeleid
bieden. Hierbij kan ter inspiratie worden
gekeken naar het actieve diversiteitsbeleid
dat universiteiten en hogescholen voeren.

Fotocredits
Aerophoto-Schiphol (p6), Petra Appelhof (voorzijde omslag), Jeroen Bouman (p14), Marte Hofsteenge (P7), Gea Hogeveen (p4, 24),
Paul Lagro (achterzijde omslag rechts) Eric Scholten (p8), Shutterstock (p10, 12, 18, 30, 32, 34, 37 boven, 40, 44, 45, 46, 48, 50, 52, 54),
Verse Beeldwaren (p22), GJ Vlekke / Fotovak B.V. (p26, 28), Wageningen University & Research (p16, 17, 20, 36 onder, 42)

Wageningen University & Research | 59

Wageningen University & Research

De missie van Wageningen University & Research is ‘To explore the potential of

Postbus 47

nature to improve the quality of life’. Binnen Wageningen University & Research

6700 AB Wageningen

bundelen Wageningen University en gespecialiseerde onderzoeksinstituten van

T 317 48 07 00

Stichting Wageningen Research hun krachten om bij te dragen aan de oplossing

www.wur.nl

van belangrijke vragen in het domein van gezonde voeding en leefomgeving.
Met ongeveer 30 vestigingen, 6.500 medewerkers (5.500 fte) en 12.500 studenten
behoort Wageningen University & Research wereldwijd tot de aansprekende
kennisinstellingen binnen haar domein. De integrale benadering van de
vraagstukken en de samenwerking tussen verschillende disciplines vormen het
hart van de unieke Wageningen aanpak.