Ad

7

Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

TER ONDERTEKENING
Nota actief openbaar
Ja

Aan
Van

de minister van BZK
Directie Bouwen & Energie

Onze referentie
2023-0000668039

Datum

1 november 2023

nota

Opgesteld door

Beslisnota bij aanbieding Nationale Aanpak Biobased
Bouwen

Aanleiding
Op 8 november 2023 lanceert het kabinet de Nationale Aanpak Biobased Bouwen
(NABB). U bent als minister verantwoordelijk voor (de verduurzaming van) de
gebouwde omgeving. Daarom stuurt u de Nationale Aanpak - mede namens
MinEZK, MinK&E, MinLNV en StasI&W - naar de Tweede Kamer. De andere
bewindspersonen hebben al ingestemd met de aanpak en de aanbiedingsbrief. Op
8 november gaat u samen met MinLNV op werkbezoek in de provincie Utrecht om
de aanpak officieel te lanceren. Hiervoor ontvangt u een aparte voorbereiding.

Samengewerkt met
Ministerie van LNV, ministerie
van I&W en ministerie van
EZK
Bijlage(n)
2

Geadviseerd besluit
Instemmen met de Nationale Aanpak Biobased Bouwen en ondertekenen van de
aanbiedingsbrief. Dit zal op 8 november vóór uw werkbezoek naar de Tweede
Kamer worden gestuurd.

Kern
•
•

•

•

•

Het kabinet heeft bij de voorjaarsbesluitvorming € 200 miljoen uit het
Klimaatfonds vrijgemaakt voor de normering en stimulering van biobased
bouwen: € 25 miljoen als toekenning en € 175 miljoen als reservering.1
Afgelopen maanden is, samen met de ministeries van LNV, I&W en EZK - en
alle relevante directies binnen BZK - een Nationale Aanpak Biobased Bouwen
uitgewerkt, waarin wordt aangegeven welke activiteiten er met de € 25
miljoen (fase 1) en € 175 miljoen (fase 2) gefinancierd worden.
Het doel van de Nationale Aanpak is om een substantiële markt voor biobased
bouwmaterialen te creëren, zodat een forse CO2-reductie ontstaat en wordt
bijgedragen aan andere maatschappelijke opgaven (zoals perspectief voor
boeren, circulaire economie, natuurontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit).
Het ministerie van BZK is coördinator van de Nationale Aanpak, maar een
aantal interventies ligt bij andere ministeries. Zo voert LNV beleid om de teelt
van biogrondstoffen te stimuleren, zorgt I&W voor vraag naar biobased
bouwmaterialen in de infrastructuur en zet EZK zich in voor het opzetten van
een verwerkende industrie.
Veel niet-beleidsmatige interventies (zoals het opzetten van ketens, het
verspreiden van kennis en trainen van bouwers) worden uitgevoerd door
Building Balance.

1 Dit betekent dat dat het bestedingsplan voor deze maatregel hier op moeten worden aangepast. De
voorwaarde van de reservering is dat de uitwerking van de aanpak en de concrete normering moeten
leiden tot voldoende zicht op de ontwikkeling tot een gezonde Nederlandse markt vanaf 2030.

Pagina 1 van 4

Toelichting
• De Nationale Aanpak is een grootschalig plan van vier ministeries, maar voor
een succesvolle uitwerking moeten talloze (markt)partijen een rol spelen.
Daarom is het plan met koplopers uit de markt vormgegeven: zij hebben
begin 2023 in vijf workshops ideeën aangedragen die zijn meegenomen in de
uitwerking van de aanpak.
• De focus van de Nationale Aanpak ligt op CO2-reductie door de grootschalige
toepassing van biobased bouwmaterialen gemaakt van vezelgewassen als
vlas, hennep, stro en olifantsgras uit Nederland.
• Er wordt gestreefd naar een groei van de teelt van inlandse vezelgewassen
van 2.000 ha (in 2023) tot 50.000 ha (in 2030). Die gewassen worden
verwerkt tot bouwmaterialen en worden vervolgens toegepast in woningen,
utiliteitsgebouwen en infrastructurele bouwwerken
• Om biobased bouwen te stimuleren zetten we als ministerie onder andere in
op de aanscherping van de milieuprestatie-eis voor gebouwen (met zwaardere
sturing op CO2), een financiële bonus voor biobased isolatie in de
subsidieregelingen en ambitieuze uitvragen voor biobased bouwmateriaal in
de Woondeals (in lijn met de afspraken over standaardisatie).
• Het document is met u besproken op 25 september. Naar aanleiding van dit
overleg zijn de volgende punten in het plan verbeterd:
- Het sturingsmechanisme achter de aanpak is verduidelijkt. Een stuurgroep
van directeuren bij BZK, LNV, I&W en EZK beziet of de uitvoering verloopt
zoals gepland en of de kwantitatieve resultaten binnen handbereik blijven (25
ketens in verschillende regio's, 50.000 hectare teelt, 400.000 ton
verwerkingscapaciteit). Ook wordt periodiek geanalyseerd of de activiteiten­
en instrumentenmix tussen normeren, subsidiëren en stimuleren nog geschikt
is om het beoogde eindresultaat te bereiken.
- De activiteiten vanuit het ministerie van BZK zijn door de relevante collega's
van de directies, het Rijksvastgoedbedrijf en het College van Rijksadviseurs
(CRa) beter in het plan opgenomen. Zo is de teelt van vezelgewassen op
rijksgronden, bijvoorbeeld in Flevoland, toegevoegd en zijn de activiteiten van
het CRa beter verwoord.
• De begroting voor fase 1 van het opschalingsplan ziet er als volgt uit:

Onze referentie
2023-0000668039

Datum
1 november 2023

# Budgetpost
Bedrag
Departement]
1 Bijdrage aan de stichting Nationale Milieudatabase € 0,65 miljoen BZK
voor extra biobased productkaarten__________
2 Een bonus voor biobased isolatiemateriaal in de
€ 1,4 miljoen BZK
subsidieregelingen voor woningeigenaren_____
3 Een stimuleringsregeling voor het opzetten van
€ 4,2 miljoen EZK
verwerkingsfaciliteiten
4 Opschalingsprojecten biobased toepassingen in de € 2,2 miljoen I&W
GWW-sector__________________________
5 Financiering van de uitvoeringsorganisatie
€ 15,0 miljoen BZK
6 Proefdraaien regeling t.b.v. stimulering teelt
€ 1,3 miljoen LNV
biogrondstoffen (garantie carbon credits)
7 Monitoring___________________________
€ 0,25 miljoen BZK
Totaal
€ 25,0 miljoen
Politieke context
Tweede Kamerleden zijn overwegend enthousiast over het thema biobased
bouwen. De afgelopen twee jaar zijn moties aangenomen waarin het kabinet
verzocht wordt om biobased bouwen te stimuleren (ingediend door Christenunie,
D66, WD, CDA en Groenlinks). Met deze aanpak doet u specifiek de motie
Pagina 2 van 4

Grinwis c.s.2 af, waarin het kabinet verzocht wordt om biobased bouwen te
stimuleren met middelen uit het Klimaatfonds. Verder geven veel partijen in hun
(concept) verkiezingsprogramma's aan biobased bouwen verder te willen
opschalen (o.a. WD, NSC, GroenLinks-PVDA, BBB, D66, Christenunie, CDA, Volt,
en PvdD).

Onze referentie
2023-0000668039

Datum
1 november 2023

Financiële/juridische overwegingen
Er is een fasering in de activiteiten aangebracht. In de eerste fase (2023-2025)
wordt de reeds toegekende € 25 miljoen uit het Klimaatfonds ingezet om de
markt te ontwikkelen. De € 175 miljoen voor de tweede fase (2025-2030) zijn
door het kabinet gereserveerd, maar nog niet toegekend. Dit gebeurt in de
voorjaarsbesluitvorming van 2024, waar een aanvullend fiche wordt ingediend. De
activiteiten voor fase 2 zijn al wel globaal in de Nationale Aanpak opgenomen,
omdat het essentieel is de markt richting te geven voor de komende jaren.
Krachtenveld
Marktpartijen zijn verheugd op deze extra stimulering vanuit het Rijk. De ervaring
leert dat de nieuwe ketens niet zonder ondersteuning van de grond komen en dat
de business case van bedrijven vaak nog niet op orde is. Het marktaandeel van
biobased bouwmaterialen is nog zeer gering (2% hout en 0,1% overige
materialen), terwijl biobased materialen ook hard nodig zijn om de CO2-uitstoot in
de bouwsector te reduceren.
Strategie
Zoals aangegeven zal het NABB vooral gericht zijn op de vorming van biobased
ketens. Daarnaast wordt een aantal marktcondities gecreëerd dat nodig is om de
markt te laten functioneren (certificeringsfaciliteiten, wet- en regelgeving). Het
programma is in eerste instantie gericht op de koplopers (actieve
woningcorporaties, conceptuele bouwers) omdat juist daar gemakkelijk schaal kan
worden gemaakt.

Uitvoering
Alle beleidsmatige interventies (zoals het aanscherpen van normering en opzetten
van regelingen) worden uitgevoerd door de departementen. Een aantal andere
interventies, zoals de inkoop van biogrondstoffen bij publieke projecten, wordt
uitgevoerd door uitvoeringsorganisaties van het rijk (Rijksvastgoedbedrijf,
Rijkswaterstaat, ProRail) en medeoverheden. Building Balance voert veel van de
andere interventies in fase 1 uit. De monitoring van de resultaten wordt gedaan
door RVO. Voor de jaren 2025-2030 zal de uitvoering meer dan nu bij de overheid
en de markt zelf worden belegd. De partijen die een rol hebben in fase 1 van de
Nationale Aanpak (Building Balance, RVO, Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf)
zijn op de hoogte van de plannen en hebben hier capaciteit voor gereserveerd.
Communicatie
Met de aandacht voor het plan willen we vertrouwen bieden aan de keten (niet
alleen de koplopers) en hen enthousiasmeren om ook mee te doen. Tegelijk
maken we het brede publiek bekend met de kansen van biobased bouwen. De
interdepartementale uitstraling is hierbij het uitgangspunt, we doen het samen,
ook met partijen in het land.

Kernboodschap
2 Kamerstukken II, vergaderjaar 2022/23, 36200 XII, nr. 83.
Pagina 3 van 4

De bouw moet veranderen. De CO2-uitstoot moet omlaag en er moeten minder
vervuilende grondstoffen gebruikt worden. Biobased bouwen, waarbij gewerkt
wordt met hernieuwbare grondstoffen, is een van de kansrijke mogelijkheden om
de milieu-impact van de bouw te verlagen. Hierbij kan de Nederlandse
landbouwsector zorgen voor basismateriaal dat steeds weer aangroeit. De tot
bouwmateriaal verwerkte gewassen lenen zich o.a. voor nieuwbouw en renovatie
van gebouwen, bruggen, viaducten en wegen. Het zorgt ook voor verduurzaming
en innovatie van de bouw- en landbouwsector, draagt bij aan het behalen van
onze circulaire doelen en biedt boeren een nieuw perspectief.

Onze referentie
2023-0000668039

Datum
1 november 2023

Communicatiemiddelen
De lancering wordt begeleid met een persbericht, actieve media-benadering,
social media posts (insteek o.a. 'hier groeien huizen'), het werkbezoek wordt
uitgelicht en een herhaling van de boodschap op de Dag van de Volkshuisvesting.
De andere departementen zijn hierin meegenomen en kunnen gelijktijdig
communiceren.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Nvt

Bijlagen

Volgnummer

Naam

1

Aanbiedingsbrief bij Nationale
Aanpak Biobased Bouwen

2

Nationale Aanpak Biobased
Bouwen (NABB)

Informatie

Pagina 4 van 4