Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 500

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 september 2020
Op 29 september a.s. vindt het onderzoeksdeel van de Raad voor
Concurrentievermogen (RvC) plaats. De Raad beoogt een Partiële
Algemene Oriëntatie te bereiken op de nog openstaande punten van
Horizon Europe. De openstaande punten beslaan de budgetverdeling
binnen Horizon Europe, internationale samenwerking en synergieën met
andere EU-programma’s. Nederland wordt bij deze Raad door de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap vertegenwoordigd. Bijgevoegd
vindt u de geannoteerde agenda, die ik u mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat stuur.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

kst-21501-30-500
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 500

1

Horizon Europe
(Mogelijke) Partiële Algemene Oriëntatie
De Raad beoogt een Partiële Algemene Oriëntatie (een deelakkoord van
de Raad) aan te nemen over de nog openstaande punten van Horizon
Europe. Omdat de onderhandelingen over deze punten nog op ambtelijk
niveau lopen, is op het moment van schrijven nog niet bekend of de
onderhandelingen vergevorderd genoeg zijn om tijdens de Raad een
Partiële Algemene Oriëntatie aan te nemen. Mocht dat niet haalbaar
blijken, dan zal naar verwachting een voortgangsrapport worden
geagendeerd. De Partiële Algemene Oriëntatie beslaat de drie nog
openstaande punten.
Het eerste nog openstaande punt is de interne budgetverdeling. Nu het
totaalbudget voor Horizon Europe, volgend uit het MFK-akkoord door de
Europese Raad1, bekend is, moeten de lidstaten gezamenlijk komen tot
een goede interne budgetverdeling. Het budget van Horizon Europe zal in
omvang toenemen ten opzichte van de huidige programmaperiode en zal
uit het MFK 2021–2027 een bedrag van € 76 miljard ontvangen. Ook gaat
er € 5 miljard uit het herstelinstrument Next Generation EU naar Horizon
Europe. In de huidige MFK-periode gaat een bedrag van € 66 miljard
(uitgaande van EU27, het VK niet meegerekend) naar Horizon 2020. Het
budget van Horizon Europe stijgt in totaal met € 15 miljard ten opzichte
van Horizon 2020.2
Het Duitse voorzitterschap heeft nog geen officieel voorstel gedeeld, maar
lijkt een voorkeur te hebben voor een evenredige verdeling van het
definitieve budget ten opzichte van het oorspronkelijke Commissievoorstel. Nederland kan zich hier op hoofdlijnen in vinden, met in
achtneming van de volgende drie aandachtpunten: ten eerste zijn de
afspraken uit het akkoord met het Europees parlement uit april 2019
leidend.3 Ten aanzien van het budget is in dit akkoord afgesproken dat
minstens 3,3% van het budget naar widening participation gaat.
Nederland zit erop in dat dit ook het maximum is. Ten tweede zet
Nederland zich in voor voldoende budget voor pijler 1, via onder andere
de European Research Council (ERC).4 Ten derde vraagt Nederland
aandacht voor publiek private samenwerkingsverbanden en de belangrijke rol die het innovatieve mkb speelt in het Kaderprogramma (pijler 2 en
3).
De meeste andere lidstaten staan ook in beginsel positief tegenover een
evenredige verdeling van het budget ten opzichte van het oorspronkelijke
Commissievoorstel, maar hebben daarbinnen eigen accenten. Hier tekent
zich nog geen duidelijk krachtenveld af. Met betrekking tot de middelen uit
het Europese herstelpakket is de Nederlandse inzet in lijn met het
Commissievoorstel: de investeringen moeten gericht zijn op gezondheidszorg, de groene en digitale transities en het innovatieve mkb.
Het tweede nog openstaande punt is internationale samenwerking. Het
betreft de artikelen waarin wordt vastgelegd onder welke voorwaarden
landen kunnen associëren bij Horizon Europe, en dus volledig mee
kunnen doen met het Kaderprogramma middels eigen financiering. Ook
leggen deze artikelen onder welke voorwaarden derde landen mee
kunnen doen op projectniveau. Voor Nederland is het uitgangspunt «as
open as possible, as closed as necessary» leidend voor internationale
samenwerking, waarbij wederkerigheid het uitgangspunt is. Dat bekent
1

Het Europees parlement moet hier nog mee instemmen.
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 3840
3
Kamerstuk 22 112, nr. 2791
4
Zoals is vastgelegd in het BNC-fiche Horizon Europe (2018) Kamerstuk 22 112, nr. 2648
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 500

2

dat Nederland positief is over het voorstel van de Commissie om
associatie bij Horizon Europe voor meer landen toegankelijk te maken. Het
is echter wel van belang dat er duidelijke criteria zijn op grond waarvan
landen kunnen associëren. Ook moeten er criteria zijn op basis waarvan
landen eventueel kunnen worden uitgesloten van delen van het
programma. De discussie daarover loopt op het moment van schrijven
nog. Lidstaten zijn over het algemeen voorstander van internationale
samenwerking, maar sommige lidstaten zijn terughoudend vanwege
strategische autonomie en economische veiligheid. Andere lidstaten
erkennen deze uitdagingen, maar pleiten wel voor openheid waar dat kan.
Voor de mogelijkheid tot associëren hechten veel lidstaten belang aan
maatwerk.
Het derde nog openstaande punt is synergieën van Horizon Europe met
andere EU-programma’s. Het betreft hier voornamelijk technische
artikelen en voorwaarden die synergie mogelijk moeten maken, bijvoorbeeld als het gaat om het ontvangen van cumulatieve financiering uit
meerdere EU-programma’s. Nederland kijkt daarbij kritisch mee of de
voorgestelde teksten werkbaar zijn voor Nederlandse deelnemers. Hier
worden geen grote discussiepunten verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-30, nr. 500

3