Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2252
Vragen van de leden Lodders en Van den Bosch (beiden VVD) aan de
Staatssecretaris van Financiën en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties over het bericht «Vaststelling WOZ door gemeenten
rammelt» (ingezonden 6 maart 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën), mede namens de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 11 april 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Vaststelling WOZ door gemeenten rammelt»?1
Antwoord 1
Ja, het bericht is mij bekend.
Vraag 2
Wat vindt u van het bericht dat 17 gemeenten een onvoldoende scoren op
het vaststellen van de WOZ?
Antwoord 2
Gemeenten die een onvoldoende scoren worden onder verscherpt toezicht
geplaatst en dienen binnen een bepaalde termijn afgesproken verbeteringen
te realiseren. Ten opzichte van de situatie die blijkt uit antwoorden op de
vragen van de leden Van den Bosch en Lodders over het bericht «Tientallen
gemeenten hebben geen goed beeld van WOZ-waarde huizen» van 12 september 2018, die door de Minister van BZK op 9 november 2018 mede
namens mij zijn beantwoord,2 blijkt dat sprake is van een verbetering. Er was
destijds immers sprake van 26 gemeenten die een onvoldoende scoorden
met betrekking tot de uitvoering van de Wet WOZ.
Hierbij zij opgemerkt dat als de Waarderingskamer van oordeel is dat in een
gemeente de uitvoering van de Wet WOZ op onderdelen verbeterd moet
worden, de Waarderingskamer toch van mening kan zijn dat de kwaliteit van
de nieuwe taxaties wel voldoende geborgd is, zodat de nieuwe WOZ-waarden
bekend gemaakt kunnen worden. In het algemeen oordeel over de WOZuitvoering worden namelijk veel meer aspecten van de WOZ-uitvoering

1
2

ah-tk-20182019-2252
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.bnr.nl/nieuws/bouw-woningmarkt/10371203/woz-waardering-gemeenten-rammelt
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018- 2019, nr. 587

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

beoordeeld dan alleen de kwaliteit van de taxaties. Bij gemeenten met het
oordeel «moet op onderdelen worden verbeterd» (verscherpt toezicht) wordt
de kwaliteit van nieuwe taxaties extra zorgvuldig door de Waarderingskamer
beoordeeld door middel van een intensief onderzoek.
Vraag 3
Hoeveel gemeenten hebben de WOZ-beschikking niet mogen versturen
omdat de Waarderingskamer daar geen toestemming voor heeft gegeven?
Hoeveel gemeenten hebben de WOZ-beschikking pas later mogen vesturen?
Antwoord 3
De Waarderingskamer heeft bij alle gemeenten ingestemd met het bekend
maken van de WOZ-waarden. Daarbij zij opgemerkt dat ten aanzien van circa
tien gemeenten pas is ingestemd nadat de Waarderingskamer een herhalingsonderzoek heeft uitgevoerd om te beoordelen of de afgesproken
verbeteringen waren gerealiseerd. Bij andere gemeenten heeft de Waarderingskamer bij haar onderzoek wel extra controles door de gemeente zelf
voorgeschreven, maar het niet noodzakelijk geacht de resultaten van deze
extra controles zelf te onderzoeken, voordat de gemeente de WOZ-waarden
bekend mocht maken aan de inwoners en bedrijven.
Er waren dit jaar geen gemeenten die, als gevolg van door de Waarderingskamer opgelegde verbeteracties, de WOZ-waarden in hun gemeenten later
dan 28 februari bekend hebben gemaakt.
Vraag 4
Wat zijn de oorzaken van het feit dat een aantal gemeenten (nog steeds)
onvoldoende scoort?
Antwoord 4
De oorzaken voor het scoren van een onvoldoende bij de uitvoering van de
Wet WOZ zijn divers. De betreffende gemeenten scoren bijvoorbeeld
onvoldoende op het bijhouden van de registratie van objectenkenmerken.
Een andere veel voorkomende oorzaak voor een negatieve beoordeling van
de Waarderingskamer is gelegen in achterstanden die gemeenten hebben bij
bijvoorbeeld het afhandelen van bezwaarschriften of het tijdig verzenden van
beschikkingen. Verder beoordeelt de Waarderingskamer ook of WOZgegevens tijdig en juist beschikbaar komen voor waterschappen en Belastingdienst.
De beoordeling van de Waarderingskamer heeft dus niet alleen betrekking op
de kwaliteit van de WOZ-taxaties of activiteiten die daaraan ten grondslag
liggen, maar ook op andere werkzaamheden die van belang zijn voor
inwoners en bedrijven of op werkzaamheden die van belang zijn voor
afnemers, zoals waterschappen en Belastingdienst.
Vraag 5
In het geval dat de Waarderingskamer instemt met het bekend maken van de
WOZ-waarden terwijl die gemeente een onvoldoende scoort, zoals in
sommige situaties gebeurt, op welke manier kunnen mensen dan achterhalen
of het de gemeente betreft waarin zijn wonen? En deelt u de mening dat een
gemeente die een onvoldoende scoort meer duidelijkheid moet geven aan de
mensen?
Antwoord 5
De Waarderingskamer stemt niet in met het verzenden van de WOZbeschikkingen als zij bij haar controles concludeert dat de kwaliteit van de
WOZ-taxaties bij een gemeente onvoldoende is. Zoals aangegeven in het
antwoord op vraag 4 kan het wel voorkomen dat gemeenten waarbij de
kwaliteit van de WOZ-taxaties voldoende is, om andere redenen als «algemeen oordeel» een onvoldoende krijgen.
Op de website van de Waarderingskamer3 kunnen belanghebbenden zien of
de Waarderingskamer heeft ingestemd met het bekend maken van de
WOZ-waarden. De website van de Waarderingskamer biedt daarvoor voor
elke gemeente een afzonderlijke pagina. Daar kan ook het algemene oordeel
3

https://www.waarderingskamer.nl/nc/alle-beoordelingen/gemeentepagina/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

worden geraadpleegd. Op de website zijn daarnaast per gemeente de
rapportages van recente onderzoeken door de Waarderingskamer te
raadplegen. In deze rapportages wordt nader toelichting gegeven op de
kwaliteit van de uitvoering van de Wet WOZ door de betreffende gemeente.
Door deze werkwijze wordt transparantie over de kwaliteit van de uitvoering
van de Wet WOZ en over de totstandkoming van het algemeen oordeel van
de Waarderingskamer bereikt.
De gemeenteraad is primair aan zet om ervoor te zorgen dat de gemeente
haar inwoners informeert over de eventuele gevolgen van de beoordeling
van de kwaliteit van de uitvoering van de Wet WOZ door de Waarderingskamer.
Vraag 6
Klopt het dat ook de Waarderingskamer met een enorme achterstand te
maken heeft? Zo ja, wat vindt u hiervan en treedt u met de Waarderingskamer in overleg om afspraken te maken over een inhaalslag?
Antwoord 6
Nee, dat klopt niet. De Waarderingskamer heeft mij laten weten dat er geen
sprake is van achterstanden.
Vraag 7
Kunt u een overzicht geven waarin staat hoe de overige gemeenten scoren
op het vaststellen van de WOZ? Kunt u hierbij een overzicht geven per
uitgereikte ster? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Onderstaand overzicht toont het aantal gemeenten per beoordelingscategorie.
Algemeen oordeel Waarderingskamer
Een ster
Twee sterren
Drie sterren
Vier sterren
Vijf sterren

Gemeenten
0
17
105
167
66

Hierbij merk ik wel op dat de oordelen van de Waarderingskamer worden
aangepast als de situatie verandert, zoals ook al blijkt uit het antwoord op
vraag 2. Als gebleken is dat een gemeente die een onvoldoende scoorde het
probleem heeft opgelost, wordt het algemeen oordeel dus aangepast.
Dit overzicht toont de situatie per eind februari jongstleden; het moment
waarop gemeenten wettelijk verplicht zijn de WOZ-waarden bekend te maken
aan belanghebbenden. De stand van 1 januari van een jaar en de ontwikkeling in dat jaar publiceert de Waarderingskamer elk jaar in haar jaarverslag,
dat ook aan beide kamers der Staten-Generaal wordt aangeboden.
Vraag 8
Klopt het dat de Waarderingskamer een controle uitvoert op de processen om
te komen tot de WOZ en niet op de waardebepaling van de woningen,
bedrijfsgebouwen of overige? Wat vindt u van deze controle? Bent u van
mening dat er voldoende inhoudelijk toezicht is op het vaststellen van de
WOZ? Zo ja, op basis van welke controle-instrumenten bent u die mening
toegedaan? Zo nee, wat gaat u er aan doen om de controle op de waardebepaling van objecten te verbeteren?
Antwoord 8
Ik ben van mening dat de Waarderingskamer voldoende inhoudelijk toezicht
houdt op het WOZ-proces van gemeenten, en daarmee op het vaststellen van
WOZ-waarden.
De Waarderingskamer voert bij alle gemeenten en samenwerkingsverbanden
van gemeenten verschillende soorten onderzoeken uit. Sommige onderzoeken richten zich inderdaad op de werkprocessen die ten grondslag liggen aan
de WOZ-taxaties, en de interne beheersing daarvan. De Waarderingskamer
heeft in haar werkplan, dat gepubliceerd is op haar website, beschreven
welke aantallen per soort onderzoek het betreft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Zo voert de Waarderingskamer per jaar 90 inspecties ter plaatse uit bij
gemeenten en ruim 10 onderzoeken naar de interne beheersing bij gemeenten. Door de diverse samenwerkingsverbanden is het aantal gemeenten dat
betrokken is bij een onderzoek veel groter. Daarnaast zijn van alle gemeenten
de resultaten van de zelfevaluaties beschikbaar en verder worden ook
kengetallen uit de Landelijke Voorziening WOZ gebruikt.
In andere onderzoeken wordt de kwaliteit van de WOZ-taxaties beoordeeld.
Deze onderzoeken vinden jaarlijks plaats bij circa 100 gemeenten, voordat de
nieuwe WOZ-beschikkingen worden verstuurd. Bij de overige gemeenten
worden de nieuwe WOZ-taxaties beoordeeld op basis van kengetallen die de
gemeente in het kader van de zelfevaluatie aan de Waarderingskamer
verstrekt. Als noch uit deze kengetallen, noch uit andere signalen blijkt dat er
iets niet in orde is, stemt de Waarderingskamer zonder nader onderzoek in
met het nemen van WOZ-beschikkingen door die gemeente. Als uit deze
kengetallen blijkt dat de kwaliteit van de WOZ-taxaties mogelijk onvoldoende
is, stelt de Waarderingskamer een diepgaand onderzoek in. Met deze
risicogerichte aanpak wordt mijns inziens in voldoende mate inhoudelijk
toezicht gehouden door de Waarderingskamer.
De diverse typen onderzoeken van de Waarderingskamer hebben allemaal tot
doel het beoordelen van (onderdelen van) het WOZ-proces. Bij de onderzoeken naar de kwaliteit van de taxaties wordt specifiek beoordeeld of de
waardebepaling van woningen en niet-woningen correct verloopt.
Vraag 9
Welke sancties worden er opgelegd aan die gemeenten die een onvoldoende
scoren?
Antwoord 9
De maatregelen die worden toegepast als er bij gemeenten sprake is van
tekortkomingen, zijn beschreven in de interventieladder, die een onderdeel is
van het bestuursreglement van de Waarderingskamer. Deze interventieladder
onderscheidt een zestal fasen. In de gemaakte afspraken tussen de Waarderingskamer en het Ministerie van Financiën, komt de Waarderingskamer in
actie in de eerste drie fasen en komt de Staatssecretaris van Financiën in
actie in de laatste drie fasen.
De interventieladder bestaat uit de volgende fasen:
• Signaleren tekortkomingen;
• Opvragen van informatie en het valideren van de informatie;
• Maken van afspraken over vervolgacties;
• Vooraankondiging van besluit tot indeplaatsstelling;
• Besluit tot indeplaatsstelling met laatste termijn om zelf te voorzien;
• Sanctie indeplaatsstelling (Minister neemt maatregelen om de taak uit te
voeren).
Het maken van afspraken over vervolgacties, zoals benoemd in de derde fase
van de interventieladder, betreft een formele aanbeveling aan een gemeente,
zoals geregeld in artikel 21 van de Wet WOZ. In de praktijk is het toepassen
van deze formele aanbeveling als sanctie zelden nodig, omdat de colleges
van burgemeester en wethouders het belang van nakoming van afspraken
met de Waarderingskamer voldoende inzien.
Vraag 10
Wat is de termijn waarop de gemeenten die een onvoldoende scoren hun
processen op orde moeten hebben? Welke sancties worden er opgelegd
indien dit niet binnen de afgesproken termijn is gelukt? Bij hoeveel gemeenten is de waardering meer dan twee jaar (op onderdelen) niet op orde?
Antwoord 10
Bij het bepalen van de termijn die gemeenten krijgen om hun gegevens of
werkprocessen op orde te krijgen, houdt de Waarderingskamer rekening met
de omvang van de organisatie en de aard van de problemen. De maximale
termijn die bij het maken van afspraken wordt gehanteerd, is een periode van
twee jaar. Dergelijke verbetertrajecten worden door de Waarderingskamer
nauwlettend gevolgd. In het antwoord op vraag 9 is toegelicht welke stappen,
conform de interventieladder van de Waarderingskamer, worden genomen als
een gemeente er onvoldoende in slaagt om verbetermaatregelen door te
voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Er is op dit moment één samenwerkingsverband van gemeenten, waarbij al
meer dan twee jaar sprake is van een onvoldoende beoordeling. Dit
samenwerkingsverband heeft de afgelopen periode een intensief verbetertraject doorlopen, waarbij uiteraard ook de desbetreffende gemeenten betrokken
zijn. De Waarderingskamer heeft mij laten weten dat bij dit samenwerkingsverband de afgelopen periode al verbeteringen zijn geconstateerd en dat op
korte termijn een afrondend onderzoek zal worden uitgevoerd om te
beoordelen of de benodigde verbeteringen volledig zijn doorgevoerd, zodat
het oordeel «voldoende» op zijn plaats is.
Vraag 11
Welke rol of bevoegdheid heeft de rijksoverheid in de controle op de
waardebepaling van objecten?
Antwoord 11
Zoals geschetst in de interventieladder in het antwoord op vraag 9, heeft de
rijksoverheid pas een rol in de richting van individuele gemeenten op het
moment dat is gebleken dat het toezicht van de Waarderingskamer, inclusief
een formele aanbeveling, onvoldoende effect sorteert.
Vraag 12
Deelt u de mening dat de waardebepaling van woningen, bedrijfsgebouwen
en overige op een zorgvuldige manier moet gebeuren omdat de WOZ-waarde
gebruikt wordt voor belastingen en heffingen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Ik ben van mening dat de waardebepaling van woningen, bedrijfsgebouwen
en overige objecten in het kader van de Wet WOZ zo zorgvuldig mogelijk
moet gebeuren. Daarbij zij opgemerkt dat bij een massaal proces, zoals aan
de orde bij de WOZ-taxaties, altijd een afweging moet worden gemaakt
tussen de noodzakelijke minimale inspanning om tot een betrouwbare
uitkomst te komen en de toegevoegde waarde van bovenmatige inspanningen. Het zou bijvoorbeeld niet verantwoord zijn als in het kader van de
WOZ-taxaties voorgeschreven zou worden dat elke woning van binnen moet
worden opgenomen. Dat is niet efficiënt en voor een betrouwbare uitkomst
ook niet nodig.
Zoals ik ook al in de antwoorden op de vragen van de leden Van den Bosch
en Lodders van 12 september 2018 heb aangegeven, ben ik van mening dat
Nederlanders uit moeten kunnen gaan van een betrouwbare overheid. Om
die reden kent de Wet WOZ ook een toezichthouder, de Waarderingskamer.
Het oordeel welke sancties op welk moment worden toegepast is aan de
Waarderingskamer. Ik ga ervan uit dat, gelet op de samenstelling van dit
zelfstandig bestuursorgaan, een zorgvuldige belangenafweging ten grondslag
ligt aan de manier waarop de Waarderingskamer intervenieert. Daarbij zullen
ongetwijfeld doelmatigheid en doeltreffendheid een rol spelen. Uit de
evaluatie met betrekking tot de doelmatigheid en doeltreffendheid van het
functioneren van de Waarderingskamer over de periode 2011–2016, is naar
voren gekomen dat het toezicht op de Wet WOZ door de Waarderingskamer
adequaat functioneert4.
Vraag 13
Klopt het dat mensen bij een te hoog of te laag vastgestelde WOZ te veel of
te weinig belasting betalen, maar dit ook gevolgen kan hebben voor de
omvang van bijvoorbeeld een hypotheek? Zo ja, deelt u de mening dat de
waardevaststelling bij iedere gemeente een voldoende zou moeten scoren?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke afspraken gaat u met de gemeenten
maken om de waardebepaling voor alle gemeenten op een voldoende niveau
te brengen?

4

Kamerstuk 25 268, nr. 142

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5

Antwoord 13
Zoals de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in haar brief
van 13 maart 20195 aan de Kamer heeft laten weten, wordt de WOZ-waarde
van woningen in sommige gevallen ook gebruikt bij de beoordeling van een
financieringsaanvraag, waarbij als zekerheid het recht van hypotheek wordt
gegeven. Het komt ook voor dat met een WOZ-waarde de overwaarde
overtuigend kan worden aangetoond en dat de bank bij een financiering
bereid is tot verlaging van het geldende rentepercentage.
Ook voordat woningwaarden openbaar te vinden waren, mochten verzekeraars6 en aanbieders van hypothecair krediet7 op grond van artikel 11 van het
Uitvoeringsbesluit kostenverrekening en gegevensuitwisseling Wet WOZ al
worden aangewezen als derden, waaraan het waardegegeven van een
onroerende zaak die in hoofdzaak tot woning dient, kan worden verstrekt.
Voorwaarde daarbij is dat zij om het waardegegeven verzoeken ten behoeve
van de vergelijking met de veronderstelde waarde van een aan een financieringsaanvraag ten grondslag liggend waarde-object.
Het feit dat verstrekkers van hypothecair krediet de WOZ-waarde benutten om
risico’s in te schatten en daarop mede de hoogte van de te betalen rente
baseren, geeft aan dat zij WOZ-waarden in het algemeen herkennen als een
adequate inschatting van de marktwaarde van de woning.
Gezien zowel het belang voor de belastingheffing als voor andere vormen
van gebruik van de WOZ-waarde, ben ik van mening dat de WOZ-waarde
altijd zorgvuldig moet worden vastgesteld. Het feit dat de Waarderingskamer
bij gemeenten waar de WOZ-uitvoering in zijn geheel (nog) niet op orde is,
extra controles uitvoert, voordat zij instemt met het bekend maken van de
WOZ-waarden aan inwoners en bedrijven, biedt daartoe in mijn ogen
adequate waarborgen.
Vraag 14
Hebben mensen door een te hoog vastgestelde WOZ te veel belasting
betaald? Zo ja, hoeveel mensen en om welke bedragen gaat dit? Hoe was dit
in de afgelopen jaren?
Antwoord 14
Ingeval de WOZ-waarde naar de mening van een belanghebbende te hoog (of
te laag) is vastgesteld, kan hij daartegen binnen zes weken na de dagtekening
van de WOZ-beschikking bezwaar maken. Als een belanghebbende geen
gebruik heeft gemaakt van de bezwaarmogelijkheid, bijvoorbeeld omdat hij
het eens is met de vastgestelde waarde, of als het bezwaar ongegrond is
verklaard, kan niet worden geconcludeerd dat sprake is van een te hoog
vastgestelde WOZ-waarde waardoor te veel belasting wordt betaald. In mijn
antwoorden op de vragen van de leden Van den Bosch en Lodders van
12 september 2018, heb ik aangegeven dat ik noch de Waarderingskamer
precieze cijfers hebben. De Waarderingskamer baseert zich bij haar cijfers
(feiten over de WOZ) op de gegevens die de gemeenten desgevraagd
aanleveren. Op haar website publiceert de Waarderingskamer ook de
gegevens over de afgelopen jaren.
Tot slot merk ik nog op dat de WOZ-waarde een waardering van het
WOZ-object betreft. Het waarderen van een WOZ-object is geen exacte
wetenschap. Er is dan ook sprake van een zekere beoordelingsmarge ten
aanzien van de waarde van het WOZ-object. Mede vanwege deze beoordelingsmarge en de signalen die wij hebben ontvangen dat hierdoor door «no
cure no pay»-bedrijven een verdienmodel wordt gehanteerd, heeft de
Minister voor Rechtsbescherming mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en mij in antwoord op de vragen van de
leden Van der Molen, Ronnes en Van Dam van 17 juli 20188 aangegeven dat
een onderzoek naar de ontwikkeling van de aantallen bezwaren door no cure
5

Kamerstuk 32 847, nr. 501.
Die op grond van artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht in Nederland mogen
optreden als verzekeraar.
7
Die ingevolge hoofdstuk 2.2 van de Wet op het financieel toezicht in Nederland hypothecair
krediet mogen aanbieden, of die een verklaring van ondertoezichtstelling hebben als bedoeld
in artikel 3:110 van de Wet op het financieel toezicht, en hebben voldaan aan het vierde of
vijfde lid van dat artikel.
8
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 298.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

6

no pay bedrijven en de in verband daarmee toegekende kostenvergoedingen
zal worden uitgevoerd.
Vraag 15
Herinnert u zich dat u naar aanleiding van de motie-Lodders/Van Weyenberg9
tijdens de behandeling van het Belastingplan heeft aangegeven dat de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties contact zou hebben
met medeoverheden over het buiten de OZB laten van zonnepanelen? Heeft
dit contact al plaatsgevonden? Zo ja, wat waren de uitkomsten en wat is er
afgesproken? Zo nee, waarom niet en kan het nieuwsbericht van BNR hierin
worden meegenomen?
Antwoord 15
Naar aanleiding van de motie-Lodders/Van Weyenberg vindt overleg plaats
tussen BZK en de VNG. Samen met de VNG wordt onder andere in kaart
gebracht wat de gevolgen van het buiten de OZB laten van zonnepanelen zijn
voor de WOZ-administratie van gemeenten alsmede voor de inwoners. Zodra
meer over de uitkomsten hiervan bekend is, zal de Minister van BZK u
hierover informeren.
Vraag 16
Kunt u de vragen een voor een beantwoorden?
Antwoord 16
Ja.

9

Kamerstuk 35 029, nr. 20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

7