Staatsblad
van het Koninkrijk der Nederlanden
Jaargang 2009

547
Besluit van 7 december 2009, houdende nieuwe
regels voor de emissie van middelgrote
stookinstallaties (Besluit emissie-eisen
middelgrote stookinstallaties milieubeheer)
Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer van 7 oktober 2009, nr. BJZ2009056953,
Directie Bestuurlijke en Juridische Zaken;
Gelet op richtlijn nr. 2006/123/EG van het Europees Parlement en de
Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt
(PbEU L 376) en de artikelen 8.40, 8.41 en 8.42 van de Wet milieubeheer;
De Raad van State gehoord (advies van 13 november 2009,
nr. W08.09.0397/IV);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 30 november 2009,
nr. BJZ2009063857, Directie Bestuurlijke en Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:

HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN
§ 1.1 Begripsbepalingen
Artikel 1.1
In dit besluit en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
belangrijke wijziging: wijziging van het thermisch vermogen van een
stookinstallatie, die leidt tot een toename van de emissies van de in dit
besluit bedoelde stoffen met meer dan 10%, alsmede elke andere
wijziging die naar het oordeel van het bevoegd gezag aanzienlijke
negatieve gevolgen voor de menselijke gezondheid of het milieu kan
hebben;
belasting: deel van het thermische vermogen waarbij de stookinstallatie
daadwerkelijk wordt bedreven;
bestaande stookinstallatie: stookinstallatie die voor het tijdstip van
inwerkingtreding van dit besluit is geplaatst of in gebruik is genomen;
brandstof: vaste, vloeibare of gasvormige brandstof;

Staatsblad 2009

547

1

gasmotorinstallatie: zuigermotor waarin ten minste 50 procent van de
brandstof, betrokken op de warmte-inhoud, in gasvorm aan de cilinders
wordt gedoseerd en waarbij aan eventuele nageschakelde ketels of
ketelinstallaties geen significante hoeveelheid extra lucht voor de
verbranding wordt toegevoerd;
gasturbine-installatie: installatie, bestaande uit:
a. een luchtcompressor,
b. een of meer verbrandingskamers waarin brandstof met behulp van
de door de compressor gecomprimeerde lucht wordt verstookt, en
c. een turbine waarin het geproduceerde verbrandingsgas expandeert,
waarbij aan eventuele nageschakelde ketels of ketelinstallaties geen
significante hoeveelheid extra lucht voor de verbranding wordt toegevoerd;
ISO-luchtcondities: temperatuur van 288 Kelvin, een druk van 101,3
kiloPascal en een relatieve vochtigheid van 60 procent;
ketelinstallatie: installatie, bestaande uit een ketel waarin brandstof
wordt verstookt, welke verbranding in hoofdzaak is bedoeld om kracht op
te wekken of om warmte over te dragen aan water of stoom dan wel een
combinatie daarvan;
Nm3: volume van het rookgas, herleid naar een temperatuur van 273
Kelvin en een druk van 101,3 kiloPascal, na aftrek van het volume van het
erin aanwezige water, berekend als waterdamp;
rendement: procentueel aandeel van de warmte-inhoud van de
toegevoerde brandstof, dat bij de hoogste belasting waarbij de installatie
continu kan worden bedreven, bij ISO-luchtcondities in arbeid wordt
omgezet, zoals aangegeven door de fabrikant van de stookinstallatie;
rookgas: mengsel van gassen met vaste of vloeibare stoffen, dat bij het
verbruik van brandstof vrijkomt en naar de buitenlucht wordt afgevoerd;
stookinstallatie: technische eenheid, bestaande uit een of meer vaste of
verplaatsbare ketelinstallaties, gasturbine-, vloeistofmotor- of gasmotorinstallaties met inbegrip van voor het functioneren van de installatie
noodzakelijke voorzieningen en vaste voorzieningen voor de reiniging van
rookgassen;
thermisch vermogen: warmte-inhoud van de maximale hoeveelheid
brandstof die per tijdseenheid kan worden toegevoerd naar een stookinstallatie;
totaal stof: vaste deeltjes, waarbij geen onderscheid wordt gemaakt
naar de aërodynamische diameter van deze deeltjes;
vergunning: vergunning als bedoeld in artikel 8.1 van de wet, voor zover
deze betrekking heeft op een stookinstallatie;
vloeistofmotorinstallatie: zuigermotor waarin ten minste 50 procent van
de brandstof, betrokken op de warmte-inhoud, in vloeibare vorm aan
cilinders wordt gedoseerd en waarbij aan eventuele nageschakelde ketels
of ketelinstallaties geen significante hoeveelheid extra lucht voor de
verbranding wordt toegevoerd;
warmte-inhoud van een hoeveelheid brandstof: de op de onderste
verbrandingswaarde betrokken hoeveelheid energie die bij de
verbranding van die hoeveelheid brandstof vrijkomt;
wet: Wet milieubeheer;
zuigermotor: installatie, bestaande uit een toestel waarin een door
verbranding van brandstof verkregen gasmengsel een zuiger in beweging
brengt, voor de aandrijving van een werktuig.
§ 1.2 Toepassingsgebied
Artikel 1.2
Dit besluit is van toepassing op:
a. stookinstallaties die deel uitmaken van een inrichting, die behoort tot
een of meer van de categorieën van inrichtingen, genoemd in bijlage I en

Staatsblad 2009

547

2

II van het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer en
b. stookinstallaties die zich bevinden binnen de exclusieve economische
zone.
Artikel 1.3
1. Dit besluit is niet van toepassing op stookinstallaties:
a. waarop het Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer A van
toepassing is;
b. waarop het Besluit verbranden afvalstoffen van toepassing is;
c. die blijkens een daarvoor verleende vergunning worden gebruikt voor
het onderzoeken, beproeven of demonstreren van experimentele
verbrandingstechnieken of van technieken ter bestrijding van de uitworp
van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx) of totaal stof,
d. zijnde een noodvoorziening, die ten hoogste vijfhonderd uren per jaar
in bedrijf is.
2. Dit besluit is, voor zover het emissiegrenswaardenvoor stikstofoxiden
(NOx) betreft, uitgezonderd artikel 2.1.5, eerste en tweede lid, voorts niet
van toepassing op stookinstallaties, waarop titel 16.3 van de wet van
toepassing is.
3. Dit besluit is, uitgezonderd de artikelen 4.1 en 5.1, tweede lid, niet van
toepassing op een ketelinstallatie met een nominaal vermogen kleiner dan
1 megawatt.

HOOFDSTUK 2 EMISSIEGRENSWAARDEN
§ 2.1 Emissiegrenswaarden voor nieuwe stookinstallaties
Artikel 2.1.1
1. Het rookgas van een ketelinstallatie waarin de brandstof in vaste of
vloeibare vorm wordt verstookt, voldoet aan de volgende
emissiegrenswaarden:
a. stikstofoxiden (NOx): 100 milligram per Nm3;
b. zwaveldioxide (SO2): 200 milligram per Nm3, en
c. totaal stof: 5 milligram per Nm3.
2. In afwijking van het eerste lid, onder a en c, voldoet het rookgas van
een ketelinstallatie met een thermisch vermogen van minder dan vijf
megawatt, waarin biomassa als brandstof wordt toegepast, aan de
volgende emissiegrenswaarden:
a. stikstofoxiden (NOx): 200 milligram per Nm3, en
b. totaal stof: 20 milligram per Nm3.
3. In afwijking van het eerste lid, onder a, voldoet het rookgas van een
ketelinstallatie met een thermisch vermogen van vijf megawatt of meer,
waarin biomassa als brandstof wordt verstookt, aan een emissiegrenswaarde voor stikstofoxiden (NOx) van 145 milligram per Nm3.
4. Het rookgas van een ketelinstallatie, waarin de brandstof in gasvorm
wordt verstookt, voldoet aan de volgende emissiegrenswaarden:
a. stikstofoxiden (NOx): 70 milligram per Nm3, en
b. zwaveldioxide (SO2): 200 milligram per Nm3.
5. In afwijking van het vierde lid, onder a, wordt, indien in een stookinstallatie een andere gasvormige brandstof dan aardgas wordt gestookt, de
emissiegrenswaarde vermenigvuldigd met een factor die gelijk is aan de
verhouding van de onderste verbrandingswaarde van de ingezette
brandstof, uitgedrukt in MJ/kg, tot een verbrandingswaarde van 38 MJ/kg,
waarbij de laatstgenoemde factor minimaal 0,9 en maximaal 2,0 bedraagt.

Staatsblad 2009

547

3

Artikel 2.1.2
Het rookgas van een gasturbine-installatie voldoet aan de volgende
emissiegrenswaarden:
a. stikstofoxiden (NOx): 140 milligram per Nm3, teruggerekend naar
ISO-luchtcondities en betrokken op de warmte-inhoud van de toegevoerde brandstof;
b. zwaveldioxide (SO2): 200 milligram per Nm3, en
c. voor zover op vloeibare brandstof wordt gestookt, totaal stof:
15 milligram per Nm3.
Artikel 2.1.3
Het rookgas van een vloeistofmotorinstallatie voldoet aan de volgende
emissiegrenswaarden:
a. stikstofoxiden (NOx): 450 milligram per Nm3, teruggerekend naar
ISO-luchtcondities en betrokken op de warmte-inhoud van de toegevoerde brandstof;
b. zwaveldioxide (SO2): 200 milligram per Nm3, en
c. totaal stof: 50 milligram per Nm3.
Artikel 2.1.4
1. Het rookgas van een gasmotorinstallatie voldoet aan de volgende
emissiegrenswaarden:
a. stikstofoxiden (NOx): 100 milligram per Nm3;
b. zwaveldioxide (SO2) 200 milligram per Nm3, en
c. onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C): 1500 milligram
per Nm3.
2. In afwijking van het eerste lid, onder a en c, voldoet het rookgas van
een gasmotorinstallatie waarin gas wordt verstookt dat voor ten minste 95
procent uit gas bestaat dat door vergisting van organisch materiaal, zoals
gft-afval, mest, rioolslib, actief slib, gestort huisvuil of een mengsel
daarvan met hoofdbestanddelen als methaan en koolstofdioxide is
ontstaan, en een gasmotorinstallatie met een thermisch vermogen van
minder dan 2,5 megawatt, aan een emissiegrenswaarde voor stikstofoxiden (NOx) van ten hoogste 340 milligram per Nm3 en geldt voor
onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C), geen emissiegrenswaarde.
Artikel 2.1.5
1. In afwijking van de artikelen 2.1.1 tot en met 2.1.4 stelt het bevoegd
gezag, indien tot de inrichting een gpbv-installatie behoort, voor een tot
die gpbv-installatie behorende stookinstallatie strengere emissiegrenswaarden vast dan de voor die installatie gestelde emissiegrenswaarden,
indien met laatstbedoelde eisen niet wordt voldaan aan de artikelen 8.8 en
8.11, derde lid, van de wet.
2. Het bevoegd gezag kan ten aanzien van een stookinstallatie waarop
titel 16.3 van de wet van toepassing is, eisen stellen met betrekking tot de
emissie van stikstofoxiden (NOx), indien de lokale luchtkwaliteit dat vergt.
§ 2.2 Emissiegrenswaarden voor bestaande stookinstallaties
Artikel 2.2.1
1. Een bestaande stookinstallatie voldoet aan de emissiegrenswaarden
die onmiddellijk voorafgaand aan de inwerkingtreding van dit besluit voor
die installatie golden ingevolge het Besluit emissie-eisen stookinstallaties
milieubeheer B, dan wel de daarvan afwijkende emissiegrenswaarden, die

Staatsblad 2009

547

4

voor die stookinstallatie gelden ingevolge een voor die installatie
verleende vergunning.
2. Indien een stookinstallatie als bedoeld in het eerste lid aan verdergaande emissiegrenswaarden voldoet dan bedoeld in dat lid, blijft die
installatie voldoen aan die verdergaande emissiegrenswaarden.
3. Een stookinstallatie als bedoeld in het eerste of tweede lid voldoet
vanaf 1 januari 2017 aan de in de artikelen 2.1.1 tot en met 2.1.5 gestelde
emissiegrenswaarden.
4. In afwijking van het eerste of tweede lid, voldoen stookinstallaties die
zich binnen de exclusieve economische zone bevinden dan wel deel
uitmaken van een inrichting waarin kooldioxide (CO2), afkomstig van een
andere inrichting, wordt ingezet ten behoeve van de bemesting van
gewassen teneinde het gebruik van brandstof te verminderen, met ingang
van 1 januari 2019 aan de in het derde lid bedoelde emissiegrenswaarden.
Artikel 2.2.2
Indien aan een bestaande stookinstallatie als bedoeld in artikel 2.2.1,
eerste lid, in verbinding met het tweede of derde lid, voor 1 januari 2017
onderscheidenlijk 1 januari 2019 een belangrijke wijziging wordt aangebracht, wordt die wijziging zodanig uitgevoerd dat aan de emissiegrenswaarden voor een nieuwe stookinstallatie wordt voldaan.
§ 2.3 Overige bepalingen
Artikel 2.3.1
1. Een stookinstallatie die door een storing niet voldoet aan de voor die
installatie ingevolge dit besluit geldende emissiegrenswaarden, mag in
bedrijf blijven voor ten hoogste 120 achtereenvolgende uren na het
optreden van de storing, met een maximum van 120 uur per kalenderjaar.
2. Indien een storing als bedoeld in het eerste lid niet binnen 120 uur
zodanig is hersteld dat de stookinstallatie weer aan de op haar van
toepassing zijnde emissiegrenswaarden voldoet, wordt de stookinstallatie
buiten bedrijf gesteld.
3. Het tweede lid blijft buiten toepassing indien het een stookinstallatie
betreft die zich binnen de exclusieve economische zone bevindt, de
storing redelijkerwijs niet binnen het in het eerste lid genoemde aantal
uren kan worden hersteld en deze omstandigheid voor het verstrijken van
dat aantal uren schriftelijk met opgave van redenen is gemeld bij het
Staatstoezicht op de mijnen. Het Staatstoezicht op de mijnen stelt in dat
geval een termijn waarbinnen de storing wordt hersteld. Indien de storing
niet binnen de door het Staatstoezicht op de mijnen gestelde termijn is
hersteld, wordt de stookinstallatie alsnog buiten bedrijf gesteld.
4. Indien een storing samenhangt met de brandstof die in de stookinstallatie wordt verstookt, mag gedurende het aantal uren, bedoeld in het
eerste of derde lid, een andere brandstof worden gebruikt en blijven de
emissiegrenswaarden, bedoeld in dit besluit, buiten toepassing.
Artikel 2.3.2
1. Voor de berekening van de uitworp van een stookinstallatie wordt de
massaconcentratie aan zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx), totaal
stof of onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C) in het
rookgas herleid op rookgas met een volumegehalte aan zuurstof van:
a. zes procent, indien het een stookinstallatie met vaste brandstof
betreft, en
b. drie procent, indien het een stookinstallatie met een gasvormige of
vloeibare brandstof betreft.

Staatsblad 2009

547

5

2. Voor de berekening van de uitworp van een stookinstallatie wordt de
massaconcentratie aan stikstofoxiden (NOx) in het rookgas berekend als
massaconcentratie aan stikstofdioxide.
Artikel 2.3.3
Bij gelijktijdig gebruik van verschillende brandstoffen in een ketelinstallatie bedraagt de uitworp van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx)
en totaal stof met het rookgas niet meer dan het gemiddelde van de
uitworp die voor elke brandstof afzonderlijk is toegestaan. Het gemiddelde
van de uitworp wordt berekend naar het aandeel in de warmte-inhoud van
de toegevoerde brandstof.
Artikel 2.3.4
Een stookinstallatie die strekt tot vervanging voor ten hoogste zes
maanden van een stookinstallatie die buiten bedrijf is gesteld in verband
met onderhoud, reparatie of definitieve vervanging en die is afgekoppeld
van de brandstoftoevoer of van het stoom- of elektriciteitsnet waaraan zij
levert, voldoet in ieder geval aan de emissiegrenswaarden waaraan de
buiten bedrijf gestelde stookinstallatie voldeed.

HOOFDSTUK 3 MEETMETHODEN
§ 3.1 Algemeen
Artikel 3.1.1
Deze paragraaf is niet van toepassing op het meten van de concentratie
van totaal stof en onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C) in
het rookgas van stookinstallaties waarvoor ingevolge dit besluit geen
emissiegrenswaarde geldt voor deze stoffen.
Artikel 3.1.2
1. De concentratie aan stikstofoxiden (NOx), zwaveldioxide (SO2), totaal
stof en onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C) in het
rookgas, bedoeld in dit besluit, wordt bepaald door continue of afzonderlijke meting.
2. In afwijking van het eerste lid, wordt de concentratie aan stikstofoxiden in het rookgas van een stookinstallatie bepaald door continue
meting, indien ter bestrijding van de uitworp van stikstofoxiden (NOx) met
rookgasinjectie van water of stoom, een inert materiaal dan wel
ammoniak of ureum wordt toegepast.
3. In afwijking van het tweede lid mag worden volstaan met afzonderlijke meting indien een logboek wordt bijgehouden waarin de hoeveelheid
geïnjecteerde stoom of water, de hoeveelheid toegepast inert materiaal of
de hoeveelheid toegevoegde ammoniak of ureum gedurende een
kalenderjaar wordt bijgehouden en de betreffende emissiegrenswaarden
niet worden overschreden.
4. De concentraties van stoffen waarvoor in dit besluit emissiegrenswaarden zijn vastgesteld in het rookgas van een stookinstallatie worden
voor een vervangende stookinstallatie als bedoeld in artikel 2.3.4 binnen
vier weken na de inbedrijfstelling van die vervangende installatie bepaald
door middel van een afzonderlijke meting.

Staatsblad 2009

547

6

Artikel 3.1.3
In afwijking van artikel 3.1.2, eerste lid, behoeven geen metingen van
zwaveldioxide (SO2) te worden verricht indien het in acht nemen van de
emissiegrenswaarden geschiedt door het stoken van brandstof met een
zwavelgehalte van 0,1 procent en de stookinstallatie niet is uitgerust met
apparatuur voor het reduceren van de emissies van zwaveldioxide (SO2).
Artikel 3.1.4
1. Onverminderd de artikelen 3.1.2 en 3.1.3 worden voor het bepalen
van de concentraties in het rookgas van stoffen waarvoor in de paragrafen
2.1 en 2.2 emissiegrenswaarden zijn gesteld, representatieve metingen
verricht.
2. De bemonsteringen, analyses en metingen van de parameters die
nodig zijn voor het bepalen van het voldoen aan de waarden, bedoeld in
het eerste lid, alsmede de andere metingen en berekeningen die in dit
besluit zijn voorgeschreven, worden uitgevoerd volgens onderstaande
normbladen:
a. emissiemeting:
1°. stikstofoxiden (NOx): NEN-EN 14792 «Emissies van stationaire
bronnen – Bepaling van massaconcentratie aan stikstofoxiden (NOx) –
Referentiemethode – Chemiluminescentie»;
2°. zwaveldioxide (SO2): NEN-EN 14791 «Emissies van stationaire
bronnen – Bepaling van de massaconcentratie aan zwaveldioxide –
Referentiemethode»; en
3°. onverbrande koolwaterstoffen (CxHy): NEN-EN 12619 «Emissies van
stationaire bronnen – Bepaling van de massaconcentratie van totaal
gasvormig organisch koolstof in lage concentraties in verbrandingsgassen
– Continue methode met vlamionisatiedetector»;
4°. Totaal stof: NEN-EN 13284-1 «Emissies van stationaire bronnen –
Bepaling van massaconcentratie van stof in lage concentraties – Deel 1:
Manuele gravimetrische methode», of NEN-EN 13284-2 «Emissies van
stationaire bronnen – Bepaling van massaconcentratie van stof in lage
concentraties – Deel 2: Geautomatiseerde meetsystemen»;
5°. Zuurstof (O2): NEN-EN 14789 «Emissies van stationaire bronnen –
Bepaling van de volumeconcentratie van zuurstof (O2) – Referentiemethode – Paramagnetisme», en
b. monstername betreffende de onder a genoemde stoffen: NEN-EN
15259 «Luchtkwaliteit – Meetmethode emissies van stationaire bronnen –
Eisen voor meetvlakken en meetlocaties en voor doelstelling, meetplan en
rapportage van de meting».
3. Met de normbladen, bedoeld in het tweede lid, worden gelijkgesteld
normbladen die worden gesteld in een andere lidstaat van de Europese
Unie dan wel een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie, die
partij is bij een daartoe strekkend of mede daartoe strekkend verdrag dat
Nederland bindt, en die een beschermingsniveau waarborgen dat ten
minste gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale eisen wordt
nagestreefd.
4. Het uitvoeren van afzonderlijke metingen, parallelmetingen en
referentiemetingen geschiedt door een bedrijf dat met het oog op het
verrichten van die metingen is geaccrediteerd door de Raad voor
Accreditatie.
5. Onverminderd het vierde lid, mag een afzonderlijke meting ook
worden uitgevoerd door een persoon die beschikt over een geldig
certificaat dat is afgegeven door een instelling die door de Raad voor
Accreditatie is geaccrediteerd teneinde uitvoering te kunnen geven aan de
«Beoordelingrichtlijn voor het uitvoeren van onderhoud en inspecties aan
stookinstallaties, Scope 6» van de Stichting Certificatie Inspectie en
Onderhoud Stookinstallaties of door een persoon die beschikt over een

Staatsblad 2009

547

7

bewijs dat aangeeft dat aan met die beoordelingrichtlijn, Scope 6,
vergelijkbare eisen wordt voldaan.
6. Met een accreditatie als bedoeld in het vijfde lid wordt gelijkgesteld
een accreditatie afgegeven door een daartoe bevoegd verklaarde
accreditatie-instelling, in een andere lidstaat van de Europese Unie dan
wel in een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie, die partij is
bij een daartoe strekkend of mede daartoe strekkend verdrag dat
Nederland bindt, welke accreditatie is afgegeven op basis van onderzoekingen of documenten die een beschermingsniveau bieden dat ten minste
gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale onderzoekingen of
normdocumenten wordt gewaarborgd. Op een certificaat als bedoeld in
het vijfde lid is artikel 4.1, vijfde en zesde lid, van toepassing.
§ 3.2 Afzonderlijke metingen
Artikel 3.2.1
1. Indien de concentratie aan stikstofoxiden (NOx), zwaveldioxide (SO2),
totaal stof of onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C)
afzonderlijk wordt gemeten, wordt zodra een emissiegrenswaarde van
toepassing is geworden, binnen vier weken nadien een afzonderlijke
meting verricht.
2. Indien de concentratie aan stikstofoxiden (NOx), zwaveldioxide (SO2),
totaal stof of onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C) bij een
gasturbine-installatie, een vloeistofmotorinstallatie of een gasmotorinstallatie afzonderlijk wordt gemeten, wordt in aanvulling op het eerste lid, om
de vier jaar een nieuwe afzonderlijke meting verricht.
3. Indien door het veranderen van brandstof op een stookinstallatie
andere emissiegrenswaarden van toepassing worden, wordt binnen vier
weken nadien een nieuwe afzonderlijke meting verricht. Het tweede lid is
van overeenkomstige toepassing.
Artikel 3.2.2
1. Een afzonderlijke meting als bedoeld in artikel 3.2.1 bestaat uit drie
deelmetingen van ten minste vijftien minuten en ten hoogste dertig
minuten.
2. Indien geen van de deelmetingen, bedoeld in het eerste lid, de
desbetreffende emissiegrenswaarde overschrijdt, is aan die emissiegrenswaarde voldaan.
3. Indien één van de deelmetingen, bedoeld in het eerste lid, aangeeft
dat een emissiegrenswaarde wordt overschreden, wordt de afzonderlijke
meting herhaald binnen drie maanden na de laatste deelmeting van de
afzonderlijke meting, bedoeld in het eerste lid.
4. Indien één van de deelmetingen van de afzonderlijke meting, bedoeld
in het derde lid, aangeeft dat de emissiegrenswaarde die aanleiding was
voor de herhaalde afzonderlijke meting, wederom wordt overschreden,
treft de drijver van de inrichting zodanige voorzieningen aan de stookinstallatie dat verdere overschrijding van die emissiegrenswaarde wordt
voorkomen.
Artikel 3.2.3
1. Bij een afzonderlijke meting als bedoeld in artikel 3.2.1 mag van een
meting een door een onafhankelijke en deskundige meetinstantie
aangetoond 95%-betrouwbaarheidsinterval worden afgetrokken.
2. De waarde van het 95%-betrouwbaarheidsinterval, bedoeld in het
eerste lid, is niet groter dan de volgende percentages van de emissiegrenswaarde voor:
a. zwaveldioxide (SO2): 20;

Staatsblad 2009

547

8

b. stikstofoxiden (NOx): 20;
c. totaal stof: 30, en
d. onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C): 20.
Artikel 3.2.4
1. Een afzonderlijke meting als bedoeld in artikel 3.2.1 bij een ketelinstallatie wordt verricht bij een belasting van meer dan 60 procent.
2. Een afzonderlijke meting als bedoeld in artikel 3.2.1 bij een vloeistofmotorinstallatie, een gasmotorinstallatie of een gasturbine-installatie
wordt verricht bij de hoogste belasting waarbij deze continu kan worden
bedreven.
3. Een afzonderlijke meting als bedoeld in artikel 3.2.1 bij een
gasturbine-installatie met een bijbehorende ketelinstallatie wordt verricht
bij een bijstook van ten hoogste 10% in de bijbehorende ketelinstallatie.
§ 3.3 Continue metingen
Artikel 3.3.1
1. Continue meting voor de bepaling van de concentratie van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx), totaal stof of onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C) vindt plaats door:
a. rechtstreekse continue meting van de concentratie in het rookgas, of
b. continue meting van de parameters van de voor een stookinstallatie
vastgestelde uitworpkarakteristiek.
2. De kwaliteitsborging van de ter controle van de emissiegrenswaarden
geïnstalleerde apparatuur en toegepaste uitworpkarakteristieken voldoen
aan NEN-EN 14181 «Emissies van stationaire bronnen – Kwaliteitsborging
van geautomatiseerde meetsystemen», waarbij de kalibratie eens per vijf
jaar plaatsvindt.
3. Met het normblad, bedoeld in het tweede lid, worden gelijkgesteld
normdocumenten die worden gesteld in een andere lidstaat van de
Europese Unie dan wel een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese
Unie, die partij is bij een daartoe strekkend of mede daartoe strekkend
verdrag dat Nederland bindt, en die een beschermingsniveau waarborgen
dat ten minste gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale eisen
wordt nagestreefd.
Artikel 3.3.2
Bij een continue meting als bedoeld in artikel 3.3.1 is aan een emissiegrenswaarde voldaan indien 100 procent van de daggemiddelden die
emissiegrenswaarde niet overschrijdt.
Artikel 3.3.3
1. Indien de concentratie aan stikstofoxiden, zwaveldioxide, onverbrande koolwaterstoffen of totaal stof continu wordt gemeten, wordt de
uitworp tijdens het opstarten en stilleggen van de stookinstallatie niet
meegerekend bij het bepalen of aan de emissiegrenswaarde wordt
voldaan.
2. Indien de concentratie aan zwaveldioxide of totaal stof continu wordt
gemeten en de stookinstallatie is uitgerust met een rookgasontzwavelingsinstallatie, wordt de uitworp tijdens perioden als bedoeld in artikel
2.3.1, eerste lid, niet meegerekend.

Staatsblad 2009

547

9

Artikel 3.3.4
1. De waarde van het 95%-betrouwbaarheidsinterval van individuele
waarnemingen, op basis waarvan de gemiddelden worden berekend die
getoetst worden aan een emissiegrenswaarde, is bij continue metingen
niet groter dan de volgende percentages van de emissiegrenswaarde:
a. zwaveldioxide (SO2): 20;
b. stikstofoxiden (NOx): 20;
c. totaal stof: 30, en
d. onverbrande koolwaterstoffen (CxHy, uitgedrukt in C): 20.
2. Bij continue metingen vindt toetsing aan de bij of krachtens dit besluit
gestelde emissiegrenswaarden plaats op basis van het gemiddelde van de
individuele waarnemingen, na aftrek van de waarde van het in het eerste
lid bedoelde betrouwbaarheidsinterval.
3. Indien in een dag meer dan drie uurgemiddelden ongeldig zijn
wegens storing of onderhoud van het continu werkende meetsysteem,
worden de metingen van die dag als ongeldig beschouwd. Indien in enig
kalenderjaar de metingen van meer dan tien dagen ongeldig zijn, treft
degene die de inrichting drijft passende maatregelen om de betrouwbaarheid van het continu werkende meetsysteem te verbeteren.
§ 3.4 Nadere regels inzake meetmethoden en metingen
Artikel 3.4
Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld ter
uitvoering van dit hoofdstuk, waaronder begrepen voorschriften omtrent
registratie en rapportage.

HOOFDSTUK 4 KEURING EN ONDERHOUD
Artikel 4.1
1. Een niet-gasgestookte stookinstallatie als bedoeld in dit besluit met
een nominaal vermogen van:
a. 20 kilowatt tot ten hoogste 100 kilowatt, wordt ten minste eenmaal
per vier jaar gekeurd op veilig functioneren, optimale verbranding en
energiezuinigheid;
b. meer dan 100 kilowatt, wordt ten minste eenmaal per twee jaar
gekeurd op veilig functioneren, optimale verbranding en energiezuinigheid.
2. Een gasgestookte stookinstallatie als bedoeld in dit besluit met een
nominaal vermogen van meer dan 100 kilowatt wordt ten minste eenmaal
per vier jaar gekeurd op veilig functioneren, optimale verbranding en
energiezuinigheid.
3. Een keuring als bedoeld in het eerste of tweede lid omvat mede de
afstelling voor de verbranding, het systeem voor de toevoer van brandstof
en verbrandingslucht en de afvoer van verbrandingsgassen.
4. Een keuring als bedoeld in het eerste of tweede lid wordt verricht
door een persoon die beschikt over een geldig certificaat dat is afgegeven
door een instelling die door de Raad voor Accreditatie is geaccrediteerd
teneinde uitvoering te kunnen geven aan de «Beoordelingrichtlijn voor het
uitvoeren van onderhoud en inspecties aan stookinstallaties» van de
Stichting Certificatie Inspectie en Onderhoud Stookinstallaties of door een
persoon die beschikt over een bewijs dat aangeeft dat aan met die
beoordelingsrichtlijn vergelijkbare eisen wordt voldaan. Degene die de
inrichting drijft vraagt van degene die een keuring verricht een door hem
opgesteld en ondertekend verslag van die keuring, waaruit ten minste

Staatsblad 2009

547

10

blijkt wanneer en door wie de keuring is verricht en de resultaten van de
keuring.
5. Bij ministeriële regeling worden nadere voorschriften gegeven
betreffende de in het vierde lid bedoelde beoordelingrichtlijn.
6. Met een certificaat of accreditatie als bedoeld in het vierde lid, wordt
gelijkgesteld een certificaat of een accreditatie afgegeven door een
daartoe bevoegd verklaarde certificeringinstelling, onderscheidenlijk
accreditatie-instelling in een andere lidstaat van de Europese Unie dan
wel in een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie, die partij is
bij een daartoe strekkend of mede daartoe strekkend verdrag dat
Nederland bindt, welk certificaat of welke accreditatie is afgegeven op
basis van onderzoekingen of documenten die een beschermingsniveau
bieden dat ten minste gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale
onderzoekingen of normdocumenten wordt gewaarborgd.
7. Indien uit een keuring als bedoeld in het vierde lid blijkt dat de
stookinstallatie onderhoud behoeft, vindt dat onderhoud binnen twee
weken na de keuring plaats. Degene die de inrichting drijft vraagt van
degene die het onderhoud verricht aan de stookinstallatie een door hem
ondertekend bewijs waaruit blijkt wanneer, door wie en welk onderhoud is
verricht.

HOOFDSTUK 5 BESCHIKBAAR HOUDEN VAN DOCUMENTEN
Artikel 5.1
1. De resultaten van de laatstelijk uitgevoerde metingen en andere
gegevens, die nodig zijn om te kunnen beoordelen of in overeenstemming
met dit besluit wordt gehandeld, worden door degene die de inrichting
drijft in de inrichting ter beschikking gehouden ten behoeve van het
bevoegd gezag.
2. Het laatstelijk verstrekte verslag van een keuring en het laatstelijk
verstrekte bewijs van verricht onderhoud, bedoeld in artikel 4.1, vierde en
zevende lid, worden door degene die de inrichting drijft in de inrichting ter
beschikking gehouden ten behoeve van het bevoegde gezag.

HOOFDSTUK 6 OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGEN
Artikel 6.1
Het Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer B en het Besluit
emissie-eisen NOx salpeterzuurfabrieken worden ingetrokken.
Artikel 6.2
Het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer wordt als
volgt gewijzigd:
A
Artikel 1.1, eerste lid, wordt als volgt gewijzigd:
1. Na het begrip «spuitbus» en de bijbehorende begripsomschrijving
wordt een begrip met bijbehorende begripsomschrijving ingevoegd,
luidende:
stookinstallatie: stookinstallatie als bedoeld in het Besluit emissie-eisen
middelgrote stookinstallaties milieubeheer;.

Staatsblad 2009

547

11

2. De begripsomschrijving behorend bij «warmtekrachtinstallatie» komt
te luiden: stookinstallatie, bestemd voor het gelijktijdig opwekken van
warmte en kracht waarbij de warmte nuttig wordt aangewend.
B
Artikel 1.4, derde lid, onder c, vervalt onder verlettering van respectievelijk de onderdelen d tot en met f van dat lid tot respectievelijk de
onderdelen c tot en met e.
C
Artikel 4.18 en paragraaf 6.16 vervallen.
Artikel 6.3
Het Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer A wordt als
volgt gewijzigd:
A
Na hoofdstuk 2 wordt een hoofdstuk ingevoegd, luidende:
HOOFDSTUK 2a. KEURING EN ONDERHOUD
Artikel 25a
1. Een niet-gasgestookte stookinstallatie als bedoeld in dit besluit met
een thermisch vermogen van ten hoogste 50 megawatt wordt ten minste
eenmaal per twee jaar gekeurd op veilig functioneren, optimale verbranding en energiezuinigheid.
2. Een gasgestookte stookinstallatie als bedoeld in dit besluit met een
thermisch vermogen van ten hoogste 50 megawatt wordt ten minste
eenmaal per vier jaar gekeurd op veilig functioneren, optimale verbranding en energiezuinigheid.
3. Een keuring als bedoeld in het eerste of tweede lid omvat mede de
afstelling voor de verbranding, het systeem voor de toevoer van brandstof
en verbrandingslucht en de afvoer van verbrandingsgassen.
4. Een keuring als bedoeld in het eerste of tweede lid wordt verricht
door een persoon die beschikt over een geldig certificaat dat is afgegeven
door een instelling die door de Raad voor Accreditatie is geaccrediteerd
teneinde uitvoering te kunnen geven aan de «Beoordelingrichtlijn voor het
uitvoeren van onderhoud en inspecties aan stookinstallaties» van de
Stichting Certificatie Inspectie en Onderhoud Stookinstallaties. Degene die
de inrichting drijft vraagt van degene die een keuring verricht een door
hem opgesteld en ondertekend verslag van die keuring, waaruit ten
minste blijkt wanneer en door wie de keuring is verricht en de resultaten
van de keuring.
5. Bij ministeriële regeling worden nadere voorschriften gegeven
betreffende de in het vierde lid bedoelde beoordelingrichtlijn.
6. Met een certificaat of accreditatie als bedoeld in het vierde lid, wordt
gelijkgesteld een certificaat of een accreditatie afgegeven door een
daartoe bevoegd verklaarde certificeringinstelling, onderscheidenlijk
accreditatie-instelling in een andere lidstaat van de Europese Unie dan
wel in een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie, die partij is
bij een daartoe strekkend of mede daartoe strekkend verdrag dat
Nederland bindt, welk certificaat of welke accreditatie is afgegeven op
basis van onderzoekingen of documenten die een beschermingsniveau
bieden dat ten minste gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale
onderzoekingen of normdocumenten wordt gewaarborgd.

Staatsblad 2009

547

12

7. Indien uit een keuring als bedoeld in het vierde lid blijkt dat de
stookinstallatie onderhoud behoeft vindt dat onderhoud binnen twee
weken na de keuring plaats. Degene die de inrichting drijft vraagt aan
degene die onderhoud verricht aan de stookinstallatie, een door hem
ondertekend bewijs waaruit blijkt wanneer, door wie en welk onderhoud is
verricht.
Artikel 25b
Het laatstelijk verstrekte verslag van een keuring en het laatstelijk
verstrekte bewijs van verricht onderhoud, bedoeld in artikel 25a, vierde en
zevende lid, worden door degene die de inrichting drijft in de inrichting ter
beschikking gehouden ten behoeve van het bevoegd gezag.
B
Artikel 30b wordt als volgt gewijzigd:
1. Het tweede lid komt te luiden:
2. De bemonsteringen, analyses en metingen van de parameters die
nodig zijn voor de bepaling van de concentraties, bedoeld in het eerste lid,
alsmede de andere metingen en berekeningen die in dit besluit zijn
voorgeschreven, worden uitgevoerd volgens daarop van toepassing
zijnde NEN-EN- of, voor zover die ontbreken, NEN-normbladen. Met die
normbladen worden gelijkgesteld normdocumenten die worden gesteld in
een andere lidstaat van de Europese Unie dan wel een staat, niet zijnde
een lidstaat van de Europese Unie, die partij is bij een daartoe strekkend
of mede daartoe strekkend verdrag dat Nederland bindt, en die een
beschermingsniveau waarborgen dat ten minste gelijkwaardig is aan het
niveau dat met de nationale eisen wordt nagestreefd.
2. Het vijfde lid komt te luiden:
5. Het uitvoeren van afzonderlijke metingen, parallelmetingen en
referentiemetingen geschiedt door een bedrijf dat met het oog op het
verrichten van die metingen is geaccrediteerd door de Raad voor
Accreditatie. Met een accreditatie als bedoeld in de vorige volzin, wordt
gelijkgesteld een accreditatie afgegeven door een daartoe bevoegd
verklaarde accreditatie-instelling, in een andere lidstaat van de Europese
Unie dan wel in een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie,
die partij is bij een daartoe strekkend of mede daartoe strekkend verdrag
dat Nederland bindt, welke accreditatie is afgegeven op basis van
onderzoekingen of documenten die een beschermingsniveau bieden dat
ten minste gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale onderzoekingen of normdocumenten wordt gewaarborgd.
Artikel 6.4
Het Besluit glastuinbouw wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 1, eerste lid, wordt als volgt gewijzigd:
1. De begrippen en bijbehorende begripsomschrijvingen voor
«gasturbine», «gasturbine-installatie» en «ketelinstallatie» vervallen.
2. Na het begrip «spuiwater» en de bijbehorende begripsomschrijving
wordt een begrip met bijbehorende begripsomschrijving ingevoegd,
luidende:

Staatsblad 2009

547

13

stookinstallatie: stookinstallatie als bedoeld in het Besluit emissie-eisen
middelgrote stookinstallaties milieubeheer;.
3. De begripsomschrijving behorend bij «warmtekrachtinstallatie» komt
te luiden:
warmtekrachtinstallatie: stookinstallatie, bestemd voor het gelijktijdig
opwekken van warmte en kracht waarbij de warmte nuttig wordt
aangewend.
B
Artikel 2, onder b, wordt als volgt gewijzigd.
1. Subonderdeel 3° komt te luiden:
3°. een andere brandstof dan aardgas, propaangas of butaangas dan
wel in een combinatie van deze brandstoffen wordt gestookt ten behoeve
van een warmtekrachtinstallatie;.
2. Subonderdeel 4° vervalt onder vernummering van respectievelijk de
subonderdelen «5°» tot en met «19°» tot respectievelijk de subonderdelen
4° tot en met 18°.
C
De paragrafen 1.4 en 4.10 en de voorschriften 3.2.1 en 3.2.2 van
bijlage 2 vervallen.
Artikel 6.5
Het Besluit landbouw milieubeheer wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 1, eerste lid, wordt als volgt gewijzigd:
1. Na het begrip «spoelbassin» en de bijbehorende begripsomschrijving
wordt een begrip met bijbehorende begripsomschrijving ingevoegd,
luidende:
stookinstallatie: stookinstallatie als bedoeld in het Besluit emissie-eisen
middelgrote stookinstallaties milieubeheer;.
2. Na het begrip «vergunning» en de bijbehorende begripsomschrijving
wordt een begrip met bijbehorende begripsomschrijving toegevoegd,
luidende:
warmtekrachtinstallatie: stookinstallatie, bestemd voor het gelijktijdig
opwekken van warmte en kracht waarbij de warmte nuttig wordt
aangewend.
B
Artikel 3, eerste lid, wordt als volgt gewijzigd:
1. In onderdeel p wordt «installaties en voorzieningen» vervangen door:
stookinstallaties.
2. Onderdeel r wordt als volgt gewijzigd:
a. Subonderdeel 1° komt te luiden:
1°. een of meer stookinstallaties aanwezig zijn met een thermisch
vermogen per installatie van 7.500 kilowatt of meer;.

Staatsblad 2009

547

14

b. Subonderdeel 2° komt te luiden:
2°. een warmtekrachtinstallatie aanwezig is met een gezamenlijk
nominaal elektrisch vermogen van 10 megawatt of meer;.
C
In artikel 6, eerste lid, onder b, wordt na «elektriciteit» ingevoegd:
uitgezonderd verwarmings- en stookinstallaties,.
D
De voorschriften 1.4.1, 3.2.1 en 3.2.2 van de bijlage vervallen.
Artikel 6.6
Het Besluit typekeuring verwarmingstoestellen luchtverontreiniging
stikstofoxiden wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 1 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid vervalt de aanduiding «1.», alsmede onderdeel h,
onder verlettering van respectievelijk de onderdelen i tot en met k tot
respectievelijk de onderdelen h tot en met j.
2. Het tweede lid vervalt.
B
De artikelen 2, 3, 6, 7, 8 en 9 vervallen.
C
Artikel 4, eerste lid, komt te luiden:
1. Een type brander overschrijdt niet de in het tweede lid genoemde
waarden, die worden berekend op basis van NOx-uitworpnormen in
mg/m3 bij 3% zuurstof.
D
Artikel 5 komt te luiden:
Artikel 5
Bij ministeriële regeling worden voorschriften gegeven voor de wijze
waarop wordt bepaald dat aan de waarden, genoemd in artikel 4, tweede
lid, wordt voldaan.
E
Artikel 10 wordt als volgt gewijzigd:
1. Voor het eerste lid vervalt de aanduiding «1.».
2. Het tweede lid vervalt.

Staatsblad 2009

547

15

Artikel 6.7
1. Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip.
2. In afwijking van het eerste lid treedt artikel 1.2, onderdeel b, in
werking op het tijdstip waarop het bij koninklijke boodschap van 10 juni
2008 ingediende voorstel van wet tot wijziging van de Wet milieubeheer
en diverse aanverwante wetten (verdere invulling van hoofdstuk 9)
(Kamerstukken II 2007/2008, 31 501, nr. 2), nadat dat voorstel tot wet is
verheven, in werking treedt.
Artikel 6.8
Het advies van de Raad van State is openbaar
gemaakt door terinzagelegging bij het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer.
Tevens zal het advies met de daarbij ter inzage
gelegde stukken worden opgenomen in de
Staatscourant.

Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit emissie-eisen middelgrote
stookinstallaties milieubeheer.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van
toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
’s-Gravenhage, 7 december 2009
Beatrix
De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer
Uitgegeven de eenentwintigste december 2009
De Minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

STB12788
ISSN 0920 - 2064
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Staatsblad 2009

547

16

NOTA VAN TOELICHTING
I. Algemeen
1. Inleiding
1.1 Algemeen
Het onderhavige besluit voorziet in het stellen van nieuwe regels voor
de uitworp van stikstofdioxiden (NOx), zwaveldioxide (SO2), (fijn)stof en
totale koolwaterstoffen afkomstig van middelgrote stookinstallaties. Deze
algemene regels werken rechtstreeks en behoeven dus niet in een
vergunning als bedoeld in artikel 8.1 van de Wet milieubeheer (hierna: de
Wm) te worden opgenomen. Het besluit beoogt een vereenvoudiging en
actualisatie te geven van de voorschriften die tot nu toe waren gegeven in
het Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer B (hierna: Bees B).
Zo zijn met het oog op richtlijn nr. 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de
interne markt (PbEU L 376) (hierna: Dienstenrichtlijn) bepalingen met
betrekking tot certificaten en normbladen aangevuld met een wederzijdse
erkenningsregeling van dergelijke documenten uit andere lidstaten.
De laatste actualisatie van het Bees B dateert van 18 maart 1998. Het
Bees B behoefde inmiddels dringend een nieuwe actualisatie. De
actualisatie betreft allereerst een aanscherping van de emissie-eisen
teneinde deze te laten aansluiten bij de beste beschikbare technieken.
Deze actualisatie levert bovendien een aanzienlijke bijdrage aan de
landelijke reductie van vooral de NOx-emissies en daarmee aan de
realisatie van de verplichtingen in het kader van de NEC-richtlijn. Tevens
wordt met de actualisatie de werkingssfeer van het besluit verbreed met
eisen aan emissies van onverbrande koolwaterstoffen (met het oog op
reductie van methaanemissies) bij gasmotoren en emissiegrenswaarden
aan stookinstallaties waarin biobrandstoffen (biogas, bio-olie en
biomassa) worden verstookt.
Het onderhavige besluit is van toepassing op middelgrote stookinstallaties. Wat de ondergrens van het nominaal vermogen van een stookinstallatie betreft, is dit besluit van toepassing op die stookinstallaties die
niet onder het Besluit typekeuring verwarmingsinstallaties luchtverontreiniging stikstofoxiden (hierna: het Btv) vallen, voor zover het de
NOx-emissiegrenswaarden betreft, en, wat de bovengrens betreft, niet
onder het Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer A vallen. Dit
betekent voor ketelinstallaties dat op basis van het vermogen moet
worden bepaald of een installatie onder dit besluit valt. Daarnaast is het
onderhavige besluit, ongeacht het vermogen van de stookinstallatie, van
toepassing op alle gasmotorinstallaties, vloeistofmotorinstallaties en
gasturbine-installaties.
In het Bees B was dit per installatie anders: voor ketels gold er bijvoorbeeld een grens van 0,9 megawatt thermisch en voor gasturbines een
grens van 1 megawatt asvermogen, terwijl alle zuigermotoren en kolenketels, ongeacht het vermogen, onder dat besluit vielen.
Een en ander betekent dat het onderhavige besluit:
a. van toepassing is op alle stookinstallaties die niet onder het Btv
vallen en een vermogen hebben van ten hoogste vijftig megawatt
thermisch;
b. emissiegrenswaarden voor NOx, SO2 en totaal stof geeft die zijn
gebaseerd op de actuele BBT;

Staatsblad 2009

547

17

c. emissiegrenswaarden geeft die een bijdrage leveren aan het
realiseren van de aan ons land opgelegde NEC-plafonds met name bij de
sectoren Industrie, energie en raffinaderijen (IER), Landbouw, en Handel,
diensten en overheid (HDO);
d. emissiegrenswaarden geeft die actief meeschakelen met de ontwikkeling van een verdere diversificatie van de brandstofinzet;
e. emissiegrenswaarden geeft voor de uitstoot van onverbrande
koolwaterstoffen (met het oog op de reductie van methaanemissies) bij
gasmotoren;
f. een heldere en eenvoudige systematiek heeft die leidt tot verbetering
van de toegankelijkheid, vermindering van administratieve lasten voor het
bedrijfsleven en van bestuurlijke lasten voor de overheid.
Voor de volledigheid wordt in dit verband nog opgemerkt dat overwogen wordt de NOx-emissiegrenswaarden, zoals thans gegeven in het
Besluit typekeuring verwarmingstoestellen luchtverontreiniging stikstofoxiden te zijner tijd over te hevelen naar een algemene maatregel van
bestuur waarin het Bouwbesluit 2003 en het Gebruiksbesluit worden
geïntegreerd. Die besluiten geven technische voorschriften voor het
bouwen van bouwwerken, waaronder gebouwen, technische voorschriften waaraan bestaande bouwwerken minimaal moeten voldoen en
voorschriften voor het brandveilig gebruik van die bouwwerken. Bij die
voorgenomen integratie van Bouw- en Gebruiksbesluit zal, indien dit
voornemen uitvoering krijgt, ook worden voorzien in een hoofdstuk met
eisen voor installaties. In dat hoofdstuk zullen ook de voorschriften voor
verwarmings- en stookinstallaties met een nominaal vermogen van
minder dan 1 megawatt regeling krijgen. Dergelijke installaties worden
met name geplaatst en gebruikt in de Huishoudens-, Diensten- en
Overheidsector. Het gaat daarbij niet alleen om de emissiegrenswaarden,
maar ook om de rendement-, inspectie- en onderhoudeisen. Inmiddels is,
zoals aangegeven in de toelichting op artikel 6.6, besloten deze grenswaarden ook in het onderhavige besluit op te nemen. Het besluit zal dan
niet alleen worden gebaseerd op de Wm, maar ook op de Woningwet.
Het onderhavige besluit bevat emissiegrenswaarden voor de volgende
stookinstallaties:
1. ketels;
2. zuigermotoren, en
3. turbines.
De emissiegrenswaarden zijn per soort brandstof (gasvormig, vloeibaar
of vast) bepaald en gelden direct voor installaties die na de inwerkingtreding van dit besluit worden geplaatst en in gebruik worden genomen
(nieuwe installaties). Voor installaties die voor de inwerkingtreding van dit
besluit zijn geplaatst en in gebruik genomen (bestaande installaties),
gelden tot 1 januari 2017 nog de emissiegrenswaarden uit het Bees B
zoals dat luidde onmiddellijk voorafgaand aan de inwerkingtreding van dit
besluit of, voor zover het bevoegd gezag toepassing heeft gegeven aan de
in dat besluit aan haar toegekende bevoegdheid om andere emissiegrenswaarden te stellen, de in de milieuvergunning opgenomen emissiegrenswaarden. Na die datum zullen ook de bestaande installaties moeten
voldoen aan de emissiegrenswaarden van het onderhavige besluit.
Met het hanteren van een overgangstermijn van circa acht jaar wordt
aangesloten op een in Europese richtlijnen (de IPPC- en VOS-richtlijn)
gehanteerde overgangstermijn voor bestaande installaties. Op deze
termijn zijn twee uitzonderingen, waarvoor de overgangstermijn voor de
bestaande installaties wordt verlengd met nog eens twee jaar (dus in
totaal ongeveer tien jaar). De eerste uitzondering betreft de in offshore
geplaatste stookinstallaties, zulks in verband met het hogere kostenprofiel

Staatsblad 2009

547

18

(factor 2,5 tot 3) en de extreme omstandigheden op volle zee. De tweede
uitzondering geldt voor de gebruikers van de rest-kooldioxide (CO2) in
verband met het bevorderen van de duurzame inzet van reststoffen.
In verband met de technische ontwikkelingen zullen de in het onderhavige besluit gegeven emissiegrenswaarden, mede in relatie tot de
alsdan vastgestelde BREFs, vier jaar na inwerkingtreding van dit besluit
worden geëvalueerd. Verdere aanscherping van die eisen is naar
aanleiding van die evaluatie niet uitgesloten. Degene die in de komende
tijd een installatie gaat vervangen, kan hiermee rekening houden en
besluiten die installatie aan te schaffen die de laagste emissies van de in
dit besluit geregelde stoffen geeft. Dat laat onverlet dat het bevoegd
gezag, zodra een techniek als BBT is aan te merken, de met die techniek
samenhangende emissiegrenswaarden bij alsdan nieuw te plaatsen
stookinstallaties moet opleggen op grond van artikel 8.11, derde lid, in
verbinding met artikel 8.12 van de Wm. Daaruit volgt namelijk dat het
bevoegde gezag in een vergunning emissiegrenswaarden aan emissies
verbindt en dat het vaststellen van deze emissiegrenswaarden ten minste
moet zijn gebaseerd op de voor de inrichting in aanmerking komende
beste beschikbare technieken.
1.2 Achtergrond van de actualisatie
1.2.1 Toepassen BBT
Bij de wet van 16 juli 2005 (Stb. 432) is de Wm gewijzigd teneinde de
IPPC-richtlijn beter in die wet te implementeren. Daarbij is in de Wm
bepaald dat de emissiegrenswaarden voor installaties, die krachtens de
Wm vergunningplichtig zijn, zijn gebaseerd op – ten minste – het
toepassen van de BBT, ongeacht of de IPPC-richtlijn van toepassing is of
niet. Wat in een gegeven situatie als BBT dient te worden aangemerkt, valt
onder andere op te maken uit de zogenaamde BREFs (referentiedocumenten, die vergunningverleners moeten raadplegen). Een BREF is het
resultaat van een Europees onderhandelingsproces tussen de lidstaten en
het betrokken bedrijfsleven. In een BREF zijn de BBT voor IPPC-installaties
beschreven. Bij die technieken staat ook aangegeven met welke
bandbreedte van emissies zij corresponderen. In 2004 is de BREF LCP
(BBT referentiedocument voor grote stookinstallaties, met een thermisch
vermogen van vijftig megawatt) gepubliceerd. Deze BREF is weliswaar
niet direct van toepassing op stookinstallaties die onder het onderhavige
besluit vallen, maar is wel gebruikt als hulpmiddel bij de beantwoording
van de vraag welke emissiegrenswaarden als BBT kunnen worden
beschouwd voor de onder dit besluit vallende installaties. Ook die
installaties moeten immers volgens de Wm voldoen aan de BBT.
1.2.2 Luchtkwaliteit, verzuring, grootschalige luchtverontreiniging
Het kabinet streeft, mede in Europees kader, naar duurzame ontwikkeling. Absolute ontkoppeling tussen economische groei en milieudruk is
daarom één van de hoekstenen van het milieubeleid. Een adequate
aanpak van de grootschalige luchtverontreiniging en verzuring is voor het
realiseren van duurzame ontwikkeling van essentieel belang. Vervuilende
stoffen in de lucht, zoals fijn stof en stikstofoxiden (NOx), kunnen zorgen
voor luchtwegaandoeningen en vervroegd overlijden. Stoffen, zoals
zwaveldioxide (SO2), tasten tevens de kwaliteit van de natuur aan. De
Europese Commissie wil de Europese luchtkwaliteit op de lange termijn
tot 2030 verbeteren tot een niveau waarbij «geen significant negatieve
effecten» meer optreden voor de menselijke gezondheid en het milieu. Dit
zal in de nabije toekomst een nog grotere beleidsopgave betekenen voor
Nederland. Ook in de periode tot 2015 worden er echter belangrijke

Staatsblad 2009

547

19

stappen gezet. Overheden spannen zich met het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) gezamenlijk in om Europees
vastgestelde luchtkwaliteitsdoelen (fijn stof en NO2) voor medio 2011,
respectievelijk 2015, te realiseren. Nationale inspanningen vormen een
noodzakelijke toevoeging aan Europees bronbeleid dat essentieel is maar
naar het oordeel van Nederland tekort schiet.
1.2.3 NEC-richtlijn
Daarnaast zal Nederland vanaf 2010 moeten voldoen aan de
NEC-richtlijn. Deze richtlijn bevat nationale plafonds voor de verzurende
en luchtverontreinigende stoffen onder andere NOx, SO2 en fijn stof
(vanaf 2020). De NEC-richtlijn verplicht Nederland te voorkomen dat vanaf
2010 de emissies van deze stoffen de vastgestelde jaarlijkse plafonds
overschrijden. In de notitie «Erop of Eronder» (Uitvoeringsnotitie
emissieplafonds verzuring en grootschalige luchtverontreiniging 2003) is
een onderverdeling gemaakt van de emissieruimte naar de sectoren IER,
verkeer, consumenten, landbouw, HDO en bouw in de vorm van sectorplafonds. De meeste installaties die onder het onderhavige besluit vallen, zijn
in gebruik bij de sectoren IER, HDO en bouw, en landbouw. Op dit
moment wordt bij de Europese Commissie gewerkt aan het vaststellen
van nieuwe plafonds voor 2020. Gezien de lange termijn ambities zullen
deze voorstellen vanaf 2020 tot een aanscherping van de bestaande
emissieplafonds leiden. Bovendien zal er naar verwachting een emissieplafond voor fijn stof worden vastgesteld.
1.2.4 Emissieontwikkeling sectoren
In mijn brief van 5 oktober 2007 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer
(Kamerstukken II, 2007/2008, 22 840, nr. 88)over de voortgang van de
uitvoering van de NEC-richtlijn is aangegeven dat de sectoren IER,
landbouw, en HDO en bouw hun sectorplafond voor NOx in 2010 bij
ongewijzigd beleid niet gaan halen. Dit zou een negatief effect hebben op
het realiseren van een goede luchtkwaliteit, omdat de NOx-emissie zowel
leidt tot NO2 als de vorming van secundair fijn stof.
Het Milieu- en Natuurplanbureau (hierna: MNP) heeft in de Milieubalans
2008 de verwachte emissieontwikkeling voor de jaren 2010 en 2020
berekend. Hieruit blijkt dat met het voorgenomen beleid, waaronder het
onderhavige besluit (actualisatie van Bees B), het NOx-plafond dat vanaf
2010 geldt, binnen handbereik komt. Bij de kleinere stationaire bronnen is
de aanpak van de gasmotoren hierbij essentieel. De meeste gasmotoren
vallen onder het onderhavige besluit en hebben een relatief hoge
emissievracht. Het toepassen van de BBT bij deze installaties is daarom
van essentieel belang voor het verlagen van de NOx-uitstoot.
Op dit moment zijn de emissiegrenswaarden voor kleinere stookinstallaties relatief minder streng dan voor de grotere. Deze tendens kan er toe
leiden dat de NEC-doelstellingen voor NOx voor de sectoren IER,
landbouw, en HDO en bouw eerder verder uit zicht komen dan dat deze
alsnog worden gehaald. Het onderhavige besluit is er mede op gericht dat
de emissiegrenswaarden voor grotere stookinstallaties in verhouding
blijven staan tot die voor de middelgrote stookinstallaties.
1.2.5 Klimaatbeleid van Kabinet Balkenende IV
Sinds de actualisatie van het Bees B in 1998 is er een toename van de
diversificatie in de brandstofinzet opgetreden. In het kader van het
klimaatbeleid worden door verschillende energie- en milieusubsidies,
zoals Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (hierna: de SDE),
het gebruik van biobrandstoffen (met name biomassa en biogas) bij

Staatsblad 2009

547

20

vooral kleinere installaties alsook de inzet van decentrale WKK-installaties
bevorderd. De SDE-regeling is op 1 april 2008 in werking getreden waarin
ook emissiegrenswaarden zijn gesteld. Deze waarden zijn afgeleid van de
eisen van het onderhavige besluit.
De inzet is, dat de eisen voor met name NOx en methaan in de stimuleringsregelingen zoals SDE, MIA/VAMIL en Groen labelkasregeling, een
fractie scherper zijn dan de eisen in het onderhavige besluit. Hiermee
stimuleren en belonen deze regelingen koplopers tot het nemen van
verdere innovaties om de uitstoot van deze probleemstoffen te beperken
en wordt de synergie tussen het klimaat- en luchtkwaliteitbeleid verder
versterkt.
2. Inhoud van het besluit
2.1 Algemeen
Het onderhavige besluit stelt emissiegrenswaarden aan stookinstallaties
die met gasvormige, vloeibare en vaste brandstoffen worden gestookt.
Onder dit besluit vallen (stoom)ketels, zuigermotoren en turbines. De
bestaande emissiegrenswaarden voor die installaties zijn in dit besluit
geactualiseerd. Verder zijn emissiegrenswaarden voor een aantal
installaties geïntroduceerd. Een en ander is in het hiernavolgende per stof
en type installatie beschreven.
2.2 Actualisatie NOx-emissie-eisen
Voor de aanscherping van de NOx-emissiegrenswaarden is per
installatie en per soort brandstof een andere en voor de betreffende
installatie toepasselijke eis gesteld. Hierbij is nauwkeurig gekeken welke
technieken als BBT kunnen worden beschouwd voor de betreffende
installatie. De in deze paragraaf genoemde emissiegrenswaarden gelden
direct voor installaties die na de inwerkingtreding van dit besluit worden
geplaatst en in gebruik genomen. De bestaande installaties hebben een
overgangstermijn van ongeveer acht jaar waarna zij ook aan de
genoemde waarden moeten voldoen. Voor twee situaties geldt, zoals
toegelicht in paragraaf 1.1, echter een langere overgangstermijn, te
weten: voor de stookinstallaties die zich binnen de exclusieve economische zone (hierna: EEZ) bevinden en inrichtingen die rest-CO2 betrekken
van een derde, zoals OCAP. OCAP is een joint venture die rest-CO2 levert
aan glastuinbouwers in het Westland, de B-driehoek, Delfgauw en
Wilgenlei. Deze CO2 komt vrij bij de productie van waterstof bij Shell in de
Botlek. OCAP levert deze CO2 aan de tuinders. Door CO2 van OCAP te
betrekken, besparen tuinders zo’n 95 miljoen kubieke meter aardgas per
jaar. En vermindert de CO2-uitstoot jaarlijks met zo’n 170.000 ton.
Kolengestookte ketelinstallaties
Sinds 1994 geldt een emissiegrenswaarde van honderd milligram NOx
per normaal kubieke meter (35 gram per gigajoule) voor installaties die na
die datum in gebruik zijn genomen. Omdat het kolenverbruik al jaren
afneemt, is voor installaties die na de inwerkingtreding van het onderhavige besluit worden geplaatst met die waarde volstaan. Na de
overgangsperiode van ongeveer acht jaar dienen alle bestaande kolengestookte installaties aan deze eis te voldoen. Hiermee zullen ook de voor
1994 geplaatste kolengestookte installaties, die meestal minder schoon
zijn, aan deze waarde moeten voldoen. Aan deze waarde kan voldaan
worden door nageschakelde apparatuur, zoals een SCR (selectieve
katalytische reductie, onder toevoeging van ammoniak of Ureum als
reductiemiddel) te plaatsen. Dit is een relatief dure techniek. Het is goed

Staatsblad 2009

547

21

mogelijk dat, nu er ook een strengere SO2-emissiegrenswaarde is gesteld,
deze eisen een sanering van oude kolenketels teweeg zal brengen.
Biomassa (hout)gestookte ketelinstallaties
Tot op heden werden de emissiegrenswaarden voor met biomassa
(schoon hout) gestookte installaties geregeld in de circulaire «Emissiebeleid voor energiewinning uit biomassa en afval». De in de circulaire
geadviseerde waarde voor nieuwe met biomassa te stoken ketels is bij
een slecht energetisch rendement zeventig milligram NOx per normaal
kubieke meter (bij elf procent O2 of 36 gram per gigajoule) en bij een hoog
energetisch rendement in 130 milligram NOx per normaal kubieke meter
(zesenzestig gram per gigajoule). In het onderhavige besluit zijn echter
naar aanleiding van ingekomen zienswijzen specifieke emissiegrenswaarden gesteld voor op biomassa gestookte installaties. Daarbij is
onderscheid gemaakt in het thermisch vermogen van de installatie kleiner
of groter dan 5 megawatt. Bij installaties met een thermisch vermogen
kleiner dan 5 megawatt kan worden volstaan met toepassing van
selectieve niet katalytische reductie (SNCR). Dat betekent dat bij een
temperatuur van 850 tot 1000 graden ammonia of ureum wordt geïnjecteerd voor de reactie met NOx. Bij installaties met een thermisch
vermogen van 5 megawatt of meer moet de SCR-techniek worden
toegepast. Dat betekent dat die een katalysator (nageschakelde
apparatuur) moeten plaatsen, waardoor de reactie bij 300 graden
plaatsvindt.
Met vloeibare brandstoffen gestookte ketelinstallaties
De emissiegrenswaarde van 120 milligram NOx per normaal kubieke
meter (35 gram per gigajoule) die al sinds 1998 geldt, is in het onderhavige besluit gehandhaafd. Na de overgangstermijn van ongeveer acht
jaar dienen alle bestaande installaties van voor 1998, die op vloeibare
brandstof worden gestookt, aan deze waarde te voldoen. Aan deze
waarde kan veelal worden voldaan door de brander te vervangen. Al jaren
neemt het gebruik van zware stookolie af, en ook hier is een verdere
afname verondersteld.
Nieuwe (bio)dieselmotoren
Op dit moment zijn er nauwelijks dieselmotoren die onder het onderhavige besluit vallen, uitgezonderd dieselmotoren die binnen de EEZ in
gebruik zijn voor de stroomvoorziening. Er zijn wel veel dieselmotoren in
gebruik, maar deze zijn vaak alleen bedoeld als noodaggregaat. Ook is er
een aantal motoren op bio-olie. Het aantal hiervan kan de komende jaren
toenemen. In het onderhavige besluit is de huidige waarde voor nieuwe
motoren van vierhonderd gram per gigajoule, die toepassing van
nageschakelde apparatuur (SCR) al noodzakelijk maakt, aangescherpt tot
130 gram per gigajoule. Aan deze waarde kan worden voldaan door
toepassing van een groter katalysatorvolume in de SCR, eventueel in
combinatie met een oxidatiekatalysator, om ongebruikt reductiemiddel te
verwijderen. Deze emissiegrenswaarde is gesteld omdat het om een
relatief hoge reductie gaat, en SCR al standaard toegepast wordt en alleen
uitgebreid hoeft te worden.
Gasgestookte zuigermotoren (zowel aardgas als biogas)
Voor de gasgestookte zuigermotoren is de emissiegrenswaarde voor
nieuwe installaties aangescherpt tot dertig gram per gigajoule of 100
gram per normaal kubieke meter. Deze maatregel heeft een grote invloed
op de totale NOx-reductie. Om aan deze waarde te kunnen voldoen, is

Staatsblad 2009

547

22

toepassing van een SCR-installatie nodig. Het toepassen van SCR voor de
aardgasgestookte zuigermotoren is een bewezen en beste beschikbare
techniek in Nederland. Op dit moment vindt de toepassing van SCR al op
grote schaal plaats bij gasmotoren in de glastuinbouw, om de rookgassen
voor CO2-bemesting van de kassen te kunnen gebruiken. Aan die waarde
moet echter ook worden voldaan als het rookgas niet wordt gebruikt voor
CO2-bemesting. Dat betekent dat de katalysator voortdurend in bedrijf
moet zijn.
Op de emissiegrenswaarde van dertig gram per gigajoule gelden twee
uitzonderingen. De eerste uitzondering betreft de kleine gasmotoren
(kleiner dan 2,5 megawatt thermisch). Bij een kleinere gasmotor zijn de
kosten voor de NOx-reductie door het kleinere vermogen relatief hoog.
Het onderzoek van ECN naar kosten en effecten van de actualisatie van
BEES B heeft een breekpunt laten zien vanaf een thermisch vermogen van
2,5 megawatt. De tweede uitzondering is gemaakt voor de biogasmotoren. In Nederland is geringe ervaring met het toepassen van SCR bij
inzet van biogas als brandstof. Fabrikanten geven aan een termijn van
circa drie jaar nodig te hebben voor het ontwikkel- en testwerk. Om die
reden is voor deze gevallen een emissiegrenswaarde gesteld van honderd
gram per gigajoule of 340 milligram per normaal kubieke meter. Volgens
de fabrikanten kan deze waarde zonder het toepassen van een SCR
worden gerealiseerd. De kleine en middelgrote gasmotor-installaties
nemen een belangrijke positie in als het gaat om de bijdrage aan de
NOx-reductie. Van de totale NOx-reductie in 2010 is negentig procent
afkomstig van de eisen van het onderhavige besluit en zeventig procent in
2020.
Gasgestookte ketels
Voor nieuwe op gasgestookte ketels wordt de emissiegrenswaarde van
zeventig milligram NOx per normaal kubieke meter (twintig gram per
gigajoule), die sinds 1998 geldt, gehandhaafd.
Gasturbines
De tot nu toe geldende emissiegrenswaarden voor nieuwe en
bestaande gasturbines liggen op vijfenveertig tot vijfenzestig gram per
gigajoule. Bij deze laatste waarde geldt nog een rendementscorrectie. In
het onderhavige besluit wordt de emissiegrenswaarde voor nieuwe
gasturbines aangescherpt tot veertig gram per gigajoule.
2.3 Actualisatie SO2-emissiegrenswaarden
De in het onderhavige besluit gegeven emissiegrenswaarden voor SO2
zijn in deze paragraaf per installatie weergegeven. Deze waarden gelden
met de inwerkingtreding van het onderhavige besluit voor alle installaties
die na deze datum worden geplaatst en in gebruik genomen. De
bestaande installaties (dat zijn de installaties die voor de inwerkingtreding
van het onderhavige besluit zijn geplaatst dan wel al in gebruik zijn)
dienen ongeveer acht jaar na inwerkingtreding van dit besluit te voldoen
aan de nieuwe emissiegrenswaarden.
Tot nu toe gold alleen voor «nieuwe» kolengestookte ketels een
SO2-emissiegrenswaardes van zevenhonderd milligram SO2 per normaal
kubieke meter. Op grond van internationale verplichtingen met betrekking
tot de SO2-emissiereductie is het noodzakelijk dat er voor alle stookinstallaties en brandstoffen een SO2-emissiegrenswaarde wordt gesteld.
Daarom is in het onderhavige besluit gekozen voor een uniforme eis van
tweehonderd milligram SO2 per normaal kubieke meter voor alle

Staatsblad 2009

547

23

brandstoffen. Aan deze waarde kan worden voldaan door toepassing van
een nageschakelde rookgasontzwavelingsinstallatie. Nieuwe kolencentrales kunnen hierdoor bijvoorbeeld voldoen aan een emissiegrenswaarde
van twintig tot veertig milligram SO2 per normaal kubieke meter. Om de
emissiegrenswaarden voor middelgrote en grote installaties niet verder
uit elkaar te laten lopen is besloten de emissiegrenswaarde voor nieuwe
kolengestookte ketelinstallaties op tweehonderd milligram SO2 per
normaal kubieke meter vast te stellen.
Op biomassagestookte ketelinstallaties
Voor biomassastromen, zoals gecertificeerde biomassa en hout uit de
witte-lijst, is conform de circulaire biomassa een emissiegrenswaarde van
tweehonderd milligram SO2 per normaal kubieke meter opgenomen.
Gezien het doorgaans lage zwavelgehalte in deze biomassastromen, kan
aan deze emissiegrenswaarde worden voldaan zonder het toepassen van
nageschakelde techniek.
Op vloeibare brandstof gestookte ketelinstallaties
Tot nu toe golden voor op vloeibare brandstof gestookte installaties
geen SO2-emissiegrenswaarden, omdat de SO2-emissie gereguleerd werd
door middel van het Besluit zwavelgehalte brandstoffen (Bzb). Dit kon in
een aantal gevallen leiden tot een hogere SO2-emissie. Echter per
1 januari 2008 is het maximale zwavelgehalte in gasolie teruggebracht
naar 0,1%. Dit komt overeen met een emissieconcentratie van 175
milligram SO2 per normaal kubieke meter. Dat desondanks in het
onderhavige besluit een algemene SO2-emissiegrenswaarde van
tweehonderd milligram SO2 per normaal kubieke meter voor alle
vloeibare brandstoffen is gegeven, moet worden gezien als een vangnet
om onnodige emissies door het stoken van hoogzwavelige brandstoffen,
zoals zware stookolie te voorkomen.
Op gasvormige brandstof gestookte ketelinstallaties
Tot slot is ten behoeve van de uniformiteit in het onderhavige besluit
ook voor gasvormige brandstoffen een emissiegrenswaarde van
tweehonderd milligram SO2 per normaal kubieke meter gegeven. Hiermee
wordt bereikt dat voor alle stookinstallaties een waarde zal gelden van
tweehonderd milligram SO2 per normaal kubieke meter. Er hoeven echter
geen metingen van zwaveldioxide te worden verricht indien in de
installatie brandstof wordt toegepast met een zwavelgehalte dat niet
groter is dan 0,1 procent.
2.4 Stof-emissiegrenswaarden
Voor fijn stof geldt net als voor zwaveldioxide dat dit met name wordt
uitgestoten door op kolen of olie gestookte installaties.
Bij de actualisatie van het Bees-B in 1998 bleek het niet noodzakelijk
eisen te stellen aan de stofemissie anders dan bij de kolengestookte
installaties. Thans is het vanwege de luchtkwaliteitproblematiek noodzakelijk om ook voor andere brandstoffen, met uitzondering van gas,
grenswaarden aan de stofemissie te stellen. De onderstaande eisen
gelden direct voor installaties die na de inwerkingtreding van dit besluit
worden geplaatst en in gebruik worden genomen. Installaties die voor de
inwerkingtreding van dit besluit al in gebruik waren, moeten na de
overgangstermijn van ongeveer acht jaar evenzo aan de emissiegrenswaarden voldoen waaraan nieuwe installaties moeten voldoen.

Staatsblad 2009

547

24

Kolengestookte ketelinstallaties
Sinds 1 augustus 1990 geldt voor op kolen gestookte ketelinstallaties
een stofemissiegrenswaarde van twintig milligram per normaal kubieke
meter. Deze waarde komt overeen met de bovengrens van de BREF LCP. In
het onderhavige besluit wordt de grenswaarde voor nieuwe installaties
aangescherpt tot vijf milligram per normaal kubieke meter. Bestaande op
kolen gestookte installaties zullen ongeveer acht jaar na inwerkingtreding
van dit besluit aan die eis moeten voldoen. Dit biedt eigenaren van
bestaande installaties de mogelijkheid om op het meest optimale
moment, bijvoorbeeld bij groot onderhoud, de installatie aan te passen.
Ook installaties met een korte restlevensduur (minder dan vijf jaar)
worden zo ontzien.
Op biomassagestookte ketelinstallaties
Voor stookinstallaties met een thermisch vermogen van vijf megawatt
of meer die biomassa als brandstof gebruiken, zoals gecertificeerde
biomassa en hout, is in het onderhavige besluit voor nieuwe installaties in
analogie met op kolen gestookte installaties een emissiegrenswaarde van
vijf milligram per normaal kubieke meter gegeven. Voor op biomassa
gestookte installaties met een thermisch vermogen kleiner dan vijf
megawatt geldt echter een emissiegrenswaarde van 20 gram per normaal
kubieke meter. De bestaande installaties dienen na een overgangstermijn
van ongeveer acht jaar ook aan deze waarde te voldoen.
Op vloeibare brandstof gestookte ketelinstallaties
Door de keuze van een vloeibare brandstof met een laag asgehalte en
de juiste verbrandingscondities, waarbij roetvorming wordt voorkomen, is
het mogelijk om bij continue verbrandingsprocessen (ketels en gasturbines) stofemissies beneden de vijf milligram per normaal kubieke meter
te realiseren. Daarom is voor nieuwe ketels en gasturbine(-installaties) in
het onderhavige besluit deze emissiegrenswaarde gesteld.
Bij zuigermotoren is het verbrandingsproces discontinu en zijn de lage
emissieniveaus, zoals bij ketels en gasturbines, niet zonder nageschakelde
techniek haalbaar. De Euro5 norm voor vrachtwagens komt uit op een
emissie van drie gram per gigajoule die in de praktijk wordt verhoogd
door het vertragen of versnellen dat gepaard gaat met roeten en pluimen.
De motoren van stookinstallaties draaien, anders dan de tractiemotoren
van vrachtwagens, continu op hetzelfde toerental en zullen dus ook niet
roeten en pluimen. Wel zou een iets hogere emissie kunnen ontstaan door
gebruik van brandstof met meer zwavel en de toepassing van grotere
vermogens. Voor nieuwe zuigermotoren is in het onderhavige besluit dan
ook een emissiegrenswaarde van vijftig milligram per normaal kubieke
meter gegeven. Deze waarde is iets hoger dan het niveau dat in Euro3 aan
vrachtwagens wordt gesteld.
2.5 Onverbrande koolwaterstoffen
Bij gasmotoren wordt een klein deel van het verstookte gas onverbrand
uitgestoten. Het onverbrande gas betreft in hoofdzaak het niet-CO2
broeikasgas methaan. Gelet op de inspanningen voor het klimaatbeleid is
het van belang om op basis van BBT de emissies van onverbrand gas
terug te brengen. Daarom is in het onderhavige besluit ook een emissiegrenswaarde voor onverbrand gas gesteld voor alle na de inwerkingtreding van dit besluit te plaatsen gasmotoren, ongeacht of deze op
aardgas of biogas worden gestookt. Op basis van de bestaande meet- en
analysemethoden is er voor gekozen om een norm vast te stellen voor de
uitstoot van koolwaterstoffen in de vorm van een maximum uitstoot voor

Staatsblad 2009

547

25

CxHy gerelateerd aan koolstof in milligrammen per normaal kubieke meter
op basis van een gestandaardiseerd zuurstofpercentage van 3 volumeprocent. Deze eenheid sluit aan bij internationale normen.
Om tot een realistische emissiegrenswaarde te komen heeft het
ministerie van VROM in 2007 bij tien recent geïnstalleerde gasmotoren de
koolwaterstofemissies laten meten door KEMA. In dit steekproefonderzoek zijn zoveel mogelijk voor de praktijk representatieve installaties
gekozen. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek en verkenningen
bij fabrikanten naar mogelijkheden om aan de emissiegrenswaarde te
kunnen voldoen is in het onderhavige besluit een koolwaterstofeis van
1500 milligram per normaal kubieke meter gegeven (bij drie volumeprocent zuurstof). Van de tien onderzochte motoren bleken namelijk acht
motoren aan deze emissiegrenswaarde te voldoen, terwijl één motor na
het aanbrengen van eenvoudige kleine technische aanpassingen ook aan
die waarde kan voldoen. Bij de tiende onderzochte motor werd de
emissiegrenswaarde met meer dan twintig procent overschreden.
De emissiegrenswaarden die in dit besluit worden gesteld aan
NOx-emissies van gaszuigermotoren, maken het noodzakelijk om
installaties te voorzien van SCR. Hierdoor wordt het voor producenten en
leveranciers van gaszuigermotoren goed mogelijk om het motormanagement te optimaliseren op de uitstoot van onverbrande koolwaterstoffen (CxHy).
De emissiegrenswaarde van 1500 milligram per normaal kubieke meter
(bij drie volumeprocent zuurstof) zal ongeveer acht jaar na inwerkingtreding van het onderhavige besluit ook van toepassing worden op
motoren die zijn geplaatst en in gebruik genomen voor de inwerkingtreding van dit besluit. De ontwikkeling van technieken waarmee de
emissie van koolwaterstoffen door gaszuigermotoren kan worden
verminderd, staat niet stil. Met name de ontwikkeling van een methaanafbrekende katalysator kan in de toekomst leiden tot verdere vermindering
van de koolwaterstofemissie van die motoren. Die ontwikkeling wordt
bevorderd door onder meer de Groenlabelkasregeling en de Stimuleringsregeling duurzame energieproductie, die onderscheidenlijk een emissiegrenswaarde van 1100 en 1200 gram per normaal kubieke meter stellen
om in aanmerking te komen voor subsidie.
2.6 Overige wijzigingen ten opzichte van het Bees B
Naast de hierboven beschreven aanscherping van de emissiegrenswaarden, het stellen van nieuwe emissiegrenswaarden aan een aantal
installaties, het verbreden van de werkingssfeer door het stellen van
emissiegrenswaarden aan de op biobrandstof gestookte installaties, het
stellen van een uniforme beneden- en bovengrens voor het vermogen
installaties die onder dit besluit vallen, en het wijzigen van de meet- en
keuringsfrequentie, zijn verder de volgende wijzigingen doorgevoerd:
a. de mogelijkheid voor het bevoegd gezag om in de vergunning minder
strenge emissiegrenswaarden te geven dan die van het onderhavige
besluit, is geschrapt. Deze mogelijkheid had betrekking op oudere
stookinstallaties, waarbij de betreffende vergunningvoorschriften reeds
lang geleden in de vergunning hadden moeten zijn opgenomen. Door het
overgangsrecht blijven deze in de vergunning opgenomen bepalingen
gelden voor deze stookinstallaties tot het moment dat de nieuwe eisen
voor bestaande stookinstallaties van toepassing worden op bestaande
installaties (ongeveer acht jaar na inwerkingtreding van dit besluit);
b. het onderhavige besluit geldt niet alleen voor zuigermotoren die
gebruikt worden in een warmtekrachtkoppelinginstallatie, een warmtepompinstallatie of een installatie voor de productie of het transport van
aardgas, maar voor alle zuigermotoren;

Staatsblad 2009

547

26

c. de mogelijkheid voor het toepassen van factoren op de emissiegrenswaarden voor ketelinstallaties die voor 15 oktober 1993 in gebruik waren
genomen, bij het gebruik van lucht voor verwarming en het stoken van
een kwaliteit aardgas die afwijkt van de standaardkwaliteit zijn niet langer
opgenomen;
d. er is niet meer voorzien in een speciale regeling voor het stoken van
gasolie of zware stookolie wegens weersomstandigheden of storingen in
de aardgastoevoer. In plaats daarvan is een algemene regeling gegeven
voor het minder dan 120 uur per jaar stoken van een bepaald type
brandstof. Zowel in de oude als in de nieuwe situatie gelden gedurende
die uren in de beschreven situaties geen emissiegrenswaarden.
3. Samenhang met andere regelgeving
3.1 NOx-emissiehandel
Op grond van de NEC-richtlijn heeft Nederland een NOx-emissieplafond
van 260 kiloton voor 2010 opgelegd gekregen. In «Erop of eronder» zijn in
2003 door het toenmalige kabinet sectorale plafonds vastgesteld. Het
plafond van de sector IER bedraagt vijfenzestig kiloton waarvan vijfenvijftig kiloton is gereserveerd voor de NOx-emissiehandel.
Onder de NOx-emissiehandel vallen bedrijven met verbrandingsinstallaties met een totaal thermisch vermogen van minimaal twintig megawatt
thermisch. In het Besluit handel in emissierechten staat welke bedrijven
onder het NOx-handelssysteem vallen. Het betreft met name raffinaderijen, elektriciteitscentrales, basis metaal en (petro)chemie. Deze bedrijven
hebben een emissievergunning nodig en zijn verplicht hun uitstoot te
monitoren. Bedrijven die relatief schoon zijn (minder dan 40 gram NOx
per gigajoule verbruikte brandstof veroorzaken) en minder dan 50
megawatt opgesteld vermogen hebben staan, hebben met de NOx-opt-out
een mogelijkheid om voor een bepaalde periode niet aan emissiehandel
mee te doen. De overheid heeft hiervoor een regeling getroffen, vanuit het
oogpunt van vermindering van de administratieve lasten voor deze
bedrijven.
Het onderhavige besluit is optimaal afgestemd op de regeling voor
NOx-emissiehandel. Dit betekent dat bedrijven, indien zij meedoen met de
NOx-emissiehandel, niet hoeven te voldoen aan de NOx-emissiegrenswaarden uit het onderhavige besluit. Het kan ook voorkomen dat
bedrijven een opt out hebben gekregen voor NOx-emissiehandel als ze
aan de daarvoor geldende criteria voldoen. In dat geval blijven de regels
van het onderhavige besluit gelden. Dit geldt natuurlijk voor bedrijven
met een gezamenlijk opgesteld thermisch vermogen van ten minste
twintig megawatt. De stookinstallaties van bedrijven die een kleiner
opgesteld vermogen hebben, hebben de bovengeschetste mogelijkheid
niet en dienen aan de NOx-emissiegrenswaarden van het onderhavige
besluit te voldoen. Bedrijven die onder het NOx-emissiehandelssysteem
vallen kunnen echter wel worden geconfronteerd met eisen met
betrekking tot de emissie van NOx indien de lokale milieukwaliteit zulks
vergt. Daartoe is aan het bevoegd gezag een bevoegdheid toegekend.
3.2 Besluit energieprestatie gebouwen (Beg)
Bij de modernisering van de VROM-regelgeving is aangegeven dat in
het Beg alle voor kleine stook- of verwarmingsinstallaties gegeven eisen
zullen worden ondergebracht. Dat geldt met name voor de eisen die zijn
gegeven in het Besluit rendementseisen cv-ketels, het Besluit typekeuring
verwarmingstoestellen luchtverontreiniging stikstofoxiden en het Bees B.

Staatsblad 2009

547

27

In het kader van de bouwregelgeving wordt overwogen het Bouwbesluit
2003 en het Gebruiksbesluit te integreren (zie paragraaf 1.1) . Bij die
voorgenomen integratie zal ook worden voorzien in een hoofdstuk met
eisen voor installaties. De alsdan in het Bouwwerkbesluit te geven
NOx-emissie-eisen zullen overeenkomen met de emissie-eisen van het
onderhavige besluit. Inmiddels is echter besloten de emissiegrenswaarden voor ketelinstallaties met een nominaal vermogen van minder
dan 1 megawatt toch ook in het onderhavige besluit vast te leggen. Zie
ook de toelichting op artikel 6.6 betreffende het Besluit typekeuring
verwarmingstoestellen luchtverontreiniging stikstofoxiden.
3.3 Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer A (Bees
A)
De afbakening tussen de werkingssfeer van het Bees A en het onderhavige besluit is niet veranderd in vergelijking tot het voorheen geldende
Bees B. Het Bees A is bedoeld voor stookinstallaties in grote inrichtingen
zoals elektriciteitscentrales, raffinaderijen en grote chemische bedrijven,
waarbij de provincie bevoegd gezag is. Het onderhavige besluit geldt voor
de overige categorieën van inrichtingen, waar in het algemeen de
gemeente het bevoegd gezag is. De grens tussen het Bees A en het
onderhavige besluit wordt niet rechtstreeks bepaald door een gestelde
vermogensgrens doch door de reikwijdte van het Bees A. Het Bees A is
namelijk van toepassing op inrichtingen die zijn vermeld in het Inrichtingen en vergunningenbesluit (Ivb) dat aangeeft dat voor stookinstallaties
met een thermisch vermogen van meer dan vijftig megawatt de
vergunning zal worden verleend door de provincie. Het Bees A strekt ook
tot implementatie van de Europese richtlijn grote stookinstallaties (LCP)
die ook de grens van vijftig megawatt thermisch hanteert.
3.4 Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer
In het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer zijn voor
verwarmings- en stookinstallaties voorschriften met betrekking tot het
veilig, doelmatig en energiezuinig functioneren van dergelijke installaties
gegeven, evenals voor keuring en onderhoud. Uit het oogpunt van
herkenbaarheid van de voorschriften is besloten die voorschriften over te
hevelen naar het onderhavige besluit. Het onderhavige besluit is immers
van toepassing op zowel vergunningplichtige als niet-vergunningplichtige
inrichtingen waarvan een verwarmings- of stookinstallatie deel uitmaakt.
3.5 Besluit glastuinbouw en Besluit landbouw milieubeheer
In deze besluiten zijn ten aanzien van verwarmings- en stookinstallaties
eisen gesteld terzake van het veilig en doelmatig functioneren van die
installaties, alsmede betreffende keuring en onderhoud van die installaties. Uit het oogpunt van herkenbaarheid en – in dit geval – uniformering
van voorschriften is besloten die voorschriften uit die besluiten te
schrappen. Omdat het onderhavige besluit ook een op grond van artikel
8.40 van de Wet milieubeheer gegeven algemene maatregel van bestuur
is, zijn de voorschriften van dat besluit ook van toepassing op verwarmings- en stookinstallaties in bedrijven waar het Besluit glastuinbouwbedrijven en het Besluit landbouw milieubeheer betrekking op hebben.

Staatsblad 2009

547

28

4. Bedrijfseffecten
4.1 Algemeen
In 2008 is door ECN ter onderbouwing van het voorliggende besluit een
onderzoek uitgevoerd naar de kosten en effecten van de aanscherping en
introductie van de emissiegrenswaarden van het onderhavige besluit.
Hierbij zijn ook de «Bedrijfseffecten» van het onderhavige besluit
inzichtelijk gemaakt. In dit onderzoek is stilgestaan bij onderstaande
onderwerpen:
1 Categorieën bedrijven: categorieën bedrijven waarop de regelgeving
mogelijk bedrijfseffecten heeft.
2 Betrokken bedrijven: aantal bedrijven die daadwerkelijk met de
regelgeving worden geconfronteerd.
3 Kosten en baten: de meest waarschijnlijke aard en omvang van de
kosten en baten van de regelgeving.
4 Draagkracht: kosten en baten van de regelgeving en de draagkracht
van het betrokken bedrijfsleven.
5 EU-aspecten en buitenlandtoets: relatie regelgeving en de EG-richtlijnen en stand van zaken ten aanzien van regelgeving op het onderhavige
beleidsterrein in die landen die voor het betrokken bedrijfsleven in
Nederland als de meest relevante concurrerende landen kunnen worden
beschouwd.
6 Marktwerking: de gevolgen van de regelgeving voor de marktwerking.
7 Sociaal-economische effecten: de sociaal-economische effecten van
de regelgeving (werkgelegenheid, loonkosten en dergelijke).
4.2 Categorieën bedrijven
Het onderhavige besluit heeft effecten voor bedrijven die gebruik maken
van stookinstallaties, zoals ketels, gasturbines en zuigermotoren
(waaronder gas- en dieselmotoren) met een nominaal vermogen van
meer dan 1 megawatt en ten hoogste vijftig megawatt thermisch.
Dergelijke stookinstallaties zijn met name in gebruik bij de volgende
categorieën bedrijven:
SBI’93-codering van de belangrijkste categorieën betrokken bedrijven
Categorie van bedrijven

SBI-code

Landbouw, jacht en dienstverlening voor de landbouw, jacht
Industrie
Gezondheids- en welzijnszorg
Milieudienstverlening
Cultuur, sport en recreatie
Productie en distributie van en handel in elektriciteit, aardgas, stoom en
water
Overige (o.a. dienstensector)

01
10 t/m 33
85
90
92
40
41–80

Het onderhavige besluit heeft effecten op een groot aantal gasmotoren
en ketels in de glastuinbouw en een kleiner aantal in de overige landbouw. Tevens zijn in de utiliteitssector en de sector aardgas- en aardoliewinningsindustrie diverse, onder dit besluit vallende installaties in
gebruik. Daarbij gaat het om op vaste-, vloeibare of gasvormige brandstof
gestookte installaties.
De betrokken bedrijven behoren hoofdzakelijk tot het kleinbedrijf (nul tot
negen werknemers) en het middenbedrijf (tien tot negenennegentig
werknemers). Energiebedrijven die gasmotoren in beheer hebben
behoren tot het grootbedrijf (honderd of meer werknemers). Ongeveer
tachtigduizend installaties vallen onder de werkingssfeer van het
onderhavige besluit. In een deel van de gevallen zijn op dezelfde locatie
meerdere stookinstallaties aanwezig. Naar inschatting gaat het in totaal

Staatsblad 2009

547

29

om ruim zesduizend bedrijven, onderverdeeld naar:
1 ongeveer vierduizend bedrijven in de glastuinbouw (met een glasoppervlak van meer dan 0,5 hectare) die één of meer ketels of gasmotoren
gebruiken;
2 ongeveer 670 andere locaties met een gasmotor, waaronder zestig in
de industrie, 375 bij de energiebedrijven, dienstverlening en overheid, 125
in de gezondheidszorg (vooral ziekenhuizen), vijftig bij milieubedrijven
(o.a. waterzuiveringsinstallaties) en zestig bij overige sectoren (cultuur,
recreatie en huishoudens);
3 ongeveer twintig bedrijven waar een biomassa vergistingsinstallatie
in combinatie met een gasmotor met een nominaal vermogen groter dan
één megawatt is geïnstalleerd (verwacht wordt dat dit aantal gaat stijgen
naar dertig tot vijftig);
4 ongeveer zevenhonderd industriële bedrijven met ketels en ongeveer
vierhonderd ketels in de gebouwde omgeving;
5 ongeveer duizend op huisbrandolie gestookte installaties in landelijke
gebieden waar geen gasnet is, vooral in de agrarische sector maar ook in
de kleinere industrie en dienstverlening;
6 ongeveer zeventig op biobrandstof gestookte installaties, waarbij
geen gasmotor wordt toegepast.
De sectorale indeling van de bedrijven is dan als volgt:
1 ongeveer 990 bedrijven in de sector Industrie, energie en raffinaderijen;
2 ongeveer 400 installaties in de huishoudens;
3 ongeveer 670 bedrijven in de HDO en bouw; en
4 ongeveer 4.800 bedrijven in de landbouw.
4.3 Kosten en baten
De meest waarschijnlijke aard en omvang van de kosten van het
onderhavige besluit zijn weergegeven in de onderstaande tabel. Deze
tabel geeft de cumulatieve benodigde investeringen tot 2010 en 2020, en
de jaarlijkse kosten in de jaren 2010 en 2020 per sector met betrekking tot
de NOx, SO2 en (fijn)stof reductiemaatregelen. Tevens zijn de kosten per
bedrijf in de tabel opgenomen. De gemiddelde kosten per bedrijf zijn in
2010 € 1.400 en in 2020 stijgen deze kosten naar € 7.700. Hierbij dient
opgemerkt te worden dat de gemiddelde kosten in de sector HDO en
bouw zowel in 2010 als in 2020 in verhouding het hoogste zijn.
Totale kosten
Cumulatieve
investering
[mln euro]

Jaarlijkse kosten
[mln euro]

Jaarlijkse kosten
per bedrijf
[duizend euro]

2010
Industrie, energie en
raffinaderijen
Huishoudens
HDO en bouw
Landbouw
Totaal

2,3
0,1
6,7
16,5
25,5

0,8
0,0
1,9
6,1
9,5

0,8
0
2,8
1,27
1,4

2020
Industrie, energie en
raffinaderijen
Huishoudens
HDO en bouw
Landbouw
Totaal

22,5
0,4
37,9
115,5
176,3

5,7
0,1
17,2
31,6
52,45

5,8
0,25
25,7
6,6
7,7

Staatsblad 2009

547

30

Aanvullend hierop wordt voor koolwaterstoffenemissies geschat dat de
kosten voor de reductiemaatregelen in 2020 tussen de € 20 miljoen tot
€ 30 miljoen zullen bedragen. Afgaande op de aanwezigheid van grotere
motoren komt 90% van deze kosten terecht in de landbouwsector en 10%
in de sector HDO en bouw. Dit betekent per relevant bedrijf gemiddelde
kosten van € 3.750 tot € 4.500 per jaar in de landbouwsector (4000
bedrijven) in 2020 en circa € 4.700 tot € 7.100 per jaar in de sector HDO en
bouw (420 bedrijven) in 2020.
Onderstaand is ten aanzien van een vijftal aspecten van deze kosten een
nadere toelichting gegeven.
1. Structurele of eenmalige karakter van de kosten
1 De aanscherping van de emissiegrenswaarden veroorzaakt zowel een
structurele als een initiële toename van administratieve lasten. Zie hiervoor paragraaf 7.
2 Om aan de emissiegrenswaarden te voldoen moet een deel van de
bestaande stookinstallaties worden aangepast. Dit veroorzaakt investeringskosten voor bijvoorbeeld een SCR-installatie, ombouw, of nieuwe
onderdelen en kan ook leiden tot wijziging van de structurele (onderhouds)kosten.
3 Bij aanschaf van nieuwe installaties moet gekozen worden voor een
type dat aan de emissiegrenswaarden voldoet. Bedrijven die een nieuwe
ketel willen aanschaffen krijgen te maken met (beperkt) hogere kosten
voor de brander.
4 Bij aanschaf van een SCR-installatie om aan de NOx-emissiegrenswaarden te voldoen bestaan er naast eenmalige investeringskosten ook
structurele kosten voor onderhoud, vervanging van het katalysatormateriaal en kosten voor het gebruik van bijvoorbeeld ureum.
2. Onderverdeling tussen financiële en nalevingseffecten
De kosten worden gemaakt om te voldoen aan het onderhavige besluit.
Daarom worden deze kosten aangemerkt als nalevingseffecten.
3. Onderbouwing en onzekerheidsmarges van de kosten en baten
De vermelde kosten zijn afkomstig uit het onderzoek naar de kosten en
effecten van actualisatie van Bees-B van Energieonderzoek Centrum
Nederland (ECN). De gebruikte aannames en onzekerheden zijn in dit
rapport beschreven.
4. Gelijkmatigheid in de verdeling van de effecten tussen (categorieën)
bedrijven
De nalevingskosten voor bedrijven hangen sterk af van de karakteristieken van de stookinstallaties die bij de betrokken bedrijven in gebruik
zijn. In veel gevallen voldoen installaties al aan de emissiegrenswaarden
en zijn de kosten nihil. In het geval van bestaande installaties die niet aan
de emissiegrenswaarden voldoen, kunnen aanpassingen nodig zijn.
Bedrijven hebben hiervoor nog ongeveer acht jaar de tijd. In het eerdergenoemde onderzoek is door ECN de kosteneffectiviteit van de mogelijke
aanpassingen c.q. maatregelen in beeld gebracht. Alle maatregelen die
nodig zijn om aan de in het onderhavige besluit gestelde emissiegrenswaarden te voldoen zijn als kosteneffectief aan te merken.

Staatsblad 2009

547

31

5. Draagkracht
De bedrijven waar installaties staan die onder het onderhavige besluit
vallen, zijn afkomstig uit diverse sectoren. Het weerstandsvermogen kan
daarom variëren. In de meeste sectoren is het aandeel van de energiekosten in de totale kosten echter beperkt. Een toename van de kosten voor
het gebruik van ketels, gasmotoren en gasturbines heeft daardoor een
beperkte invloed op de totale kosten.
De Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (Sde) is met
ingang van 1 april 2008 in werking getreden. Deze subsidieregeling
bevordert de opwekking van energie uit WKK op biogas (bijvoorbeeld
door mestvergisting) door het aanvullen van de onrendabele top van deze
installaties. Voor het bepalen van de hoogte van de subsidie wordt een
inschatting gemaakt van de kosten voor exploitatie van gasmotoren. Met
deze subsidie kunnen eventueel extra kosten worden gecompenseerd. Uit
de studie van ECN naar de onrendabele top bij de WKK-installaties is
gebleken dat de gasmotoren die met aardgas worden gestookt rendabel
draaien en geen compensatie behoeven.
In een beperkt aantal gevallen (tien of minder) waar nu zware stookolie
of kolen gebruikt worden en die een aanzienlijk hogere uitstoot hebben,
kunnen de energiekosten met twintig tot dertig procent stijgen. Het gaat
hierbij wel om bedrijven die nu door het gebruik van meer milieubelastende brandstoffen een kostenvoordeel hebben. Bovendien is het aandeel
van de betreffende energiekosten in de totale kosten laag (minder dan tien
procent tot minder dan twintig procent). Ook het plaatsen van goede
filtersystemen bij de circa zeventig bedrijven die op hout stoken, kan een
vergelijkbare kostenstijging optreden.
In het onderhavige besluit wordt uitgegaan van een overgangsperiode
van ongeveer acht jaar en in bepaalde gevallen van ongeveer tien jaar
voor installaties die zijn geplaatst en in gebruik genomen voor de
inwerkingtreding van dit besluit. Deze periode kunnen betrokken bedrijven
gebruiken om een keuze te maken uit het aanpassen of vervangen van
hun bestaande installaties, voor zover dat nodig is.
4.4 EU-aspecten en buitenlandtoets
Van belang hierbij is, gelet op het level playing field, of het onderhavige
besluit regels stelt, die bewerkstelligen dat:
1. voor de toegang tot (of de uitoefening van) een beroep of bedrijf
meer of strengere eisen worden gesteld dan een EG-richtlijn vereist, en
2. aan bedrijven bij het verrichten van bepaalde activiteiten meer lasten
worden opgelegd dan waarin krachtens een EG-richtlijn wordt voorzien.
Het onderhavige besluit bewerkstelligt dat er actuele en op de BBT
gebaseerde emissiegrenswaarden voor NOx, SO2, stof en koolwaterstoffen (methaan) worden opgelegd. Deze emissiegrenswaarden zijn niet
strenger dan een EG-richtlijn, maar zijn juist gerelateerd aan de in dat
kader opgestelde BREFs.
Om de actualisatie van Bees-B in een breder perspectief te plaatsen is
begin 2008 een onderzoek uitgevoerd door SenterNovem naar de
normstelling voor gasmotoren in een aantal landen in Europa en naar de
mogelijke beleidsontwikkelingen met de stookinstallaties. Uit dit
onderzoek komt het volgende beeld naar voren:

Staatsblad 2009

547

32

In het algemeen leidt de in Europa gehanteerde normstelling niet tot
innovatie. De emissiegrenswaarden van het onderhavige besluit behoren
tot de strengste waarden in Europa en zullen daarom innovatie gaan
bevorderen. De voorgestelde maatregelen gaan verder dan in de
omringende landen. Voor gasmotoren is in internationaal verband een
NOx-emissiegrenswaarde van tachtig gram per gigajoule afgesproken in
het Gothenborg protocol. De normstelling in de meeste landen voldoet
gedeeltelijk aan het Gothenborg-protocol. Wel is in meerdere lidstaten een
intensivering van de regelgeving op dit punt aan de orde.
In vergelijking met de andere Europese landen is het aandeel van de
stationaire gasmotoren aan de elektriciteitsproductie in Nederland hoog.
Daarnaast kent ons land het hoogste aantal gasmotoren in absolute zin in
Europa. In vergelijking met omringende landen is de glastuinbouw in
Nederland zeer omvangrijk en energie-intensief. De toepassing van
gasmotoren in de glastuinbouw neemt de laatste jaren sterk toe en levert
daarmee een groeiende bijdrage aan de uitstoot van NOx. Daarom wordt
verondersteld dat het aandeel van de bijdrage van de gasmotoren aan de
totale NOx-emissies in Nederland in vergelijking met de andere Europese
landen betrekkelijk hoog is. Met ongewijzigd beleid wordt een overschrijding van de NOx sectorplafonds (NEC) verwacht bij de sectoren landbouw,
HDO en bouw. De aanpassing van de emissie-eisen is voor ons land van
groter belang dan voor andere EU-lidstaten in verband met het behalen
van de NEC-doelstellingen van met name NOx (met de voorgestelde
emissiegrenswaarden is een NOx-reductie van bijna tien kiloton mogelijk).
Overigens bestaat in België en het Verenigd Koninkrijk bezorgdheid
over de toename van installaties waarbij biobrandstoffen worden ingezet
in dieselmotoren in verband met de relatief grote NOx-emissies. Die
landen overwegen dan ook voor die installaties (scherpere) NOx-emissiegrenswaarden te gaan stellen.
4.5 Marktwerking
Het gebruik van een aantal sterk milieubelastende brandstoffen en
technieken wordt door het onderhavige besluit ontmoedigd. Door het op
termijn (ongeveer acht of in bepaalde gevallen tien jaar na inwerkingtreding van dit besluit) gelijkstellen van de eisen voor bestaande en
nieuwe installaties ontstaat bovendien een eerlijker speelveld, waarbij een
hogere milieubelasting minder concurrentievoordeel oplevert. Als gevolg
van de overgangstermijn hebben de bedrijven met bestaande installaties
overigens voldoende tijd om op de nieuwe emissegrenswaarden te
anticiperen.
4.6 Sociaal-economische effecten
De sociaal-economische effecten van het onderhavige besluit (werkgelegenheid, loonkosten en dergelijke) beperken zich tot geringe verschuivingen.
5. Milieueffecten
5.1 Algemeen
In het eerdergenoemde onderzoek van ECN zijn ook de milieueffecten
van het onderhavige besluit inzichtelijk gemaakt. Stilgestaan is bij:
1. Energiegebruik en mobiliteit: de gevolgen van de regelgeving voor
het energiegebruik en de mobiliteit.
2. Grondstoffen: de gevolgen van de regelgeving voor het verbruik en
beheer van de voorraden van grondstoffen.

Staatsblad 2009

547

33

3. Afvalstroom, lucht, bodem en oppervlaktewater: de gevolgen van de
regelgeving voor afvalstromen en voor emissies naar de lucht, bodem en
het oppervlaktewater.
4. Beschikbare fysieke ruimte: de gevolgen van de regelgeving voor het
gebruik van de beschikbare fysieke ruimte.
5.2 Energiegebruik en mobiliteit
Het onderhavige besluit stelt onder meer NOx-emissiegrenswaarden
aan gasmotoren die worden gebruikt voor de decentrale opwekking van
elektriciteit. Deze gasmotoren worden gebruikt voor gecombineerde
opwekking van warmte en elektriciteit (warmtekrachtkoppeling, WKK) en
besparen daardoor energie.
De Sde strekt ter bevordering van de opwekking van energie onder
andere uit WKK op biogas mestvergisting en is per 1 april 2008 in werking
getreden. Met deze subsidieregeling wordt de onrendabele top van de
exploitatie van deze installaties met subsidie aangevuld.
De verplichting om bestaande gasmotoren na ongeveer acht of in
bepaalde gevallen tien jaar te laten voldoen aan de nieuwe NOx-emissiegrenswaarden kan leiden tot versnelde vervanging van deze gasmotoren.
De inschatting is dat dit kan gaan om een beperkt deel van de bestaande
gasmotoren met een vermogen kleiner dan één megawatt elektrisch (2,5
megawatt thermisch). In 2006 waren deze gasmotoren verantwoordelijk
voor ongeveer twintig procent van de elektriciteitsproductie van gasmotoren. De totale energiebesparing van alle gasmotoren in 2006 was
ongeveer 18,1 procent per jaar. In de praktijk zullen deze oudere kleinere
gasmotoren die als WKK functioneren door nieuwe worden vervangen. In
het theoretische geval dat dit niet zou gebeuren, dan blijft de toename van
het totale nationale energiegebruik door versnelde afstoting van kleine
gasmotoren beperkt tot minder dan 0,05 procent.
De invloed op het energiegebruik van overige aanpassingen aan de
SO2, NOx en stofemissiegrenswaarden zijn beperkt. Het onderhavige
besluit heeft geen gevolgen voor de mobiliteit.
5.2 Grondstoffen
De noodzakelijke aanpassingen aan stookinstallaties vereisen slechts
een beperkte inzet van vernieuwbare en niet-vernieuwbare grondstoffen.
De aanscherping van de emissiegrenswaarden heeft daarom geen
noemenswaardige gevolgen voor het verbruik en beheer van de
voorraden van grondstoffen.
5.3 Afvalstromen, lucht, bodem en oppervlaktewater
Het onderhavige besluit heeft sterke positieve effecten op de vermindering van emissies naar de lucht. Het stelt nieuwe en op de BBT
gebaseerde eisen aan de uitstoot van NOx, SO2, stof en koolwaterstoffen
(uitsluitend voor gasmotoren) door installaties. Dit betreft onder andere
ketels, gasturbines en zuigermotoren.
De NOx-emissiereductie die het gevolg is van de nieuwe eisen bedraagt
in 2010 naar verwachting 2,0 kiloton per jaar. In 2020 is deze reductie
opgelopen tot 10,3 kiloton per jaar. De totale Nederlandse emissiedoelstelling voor NOx in 2010 is 260 kiloton per jaar. De aanscherping van de
emissiegrenswaarden levert een belangrijke bijdrage aan het binnen
handbereik brengen en houden van de NOx-doelstellingen.

Staatsblad 2009

547

34

De maatregelen ter beperking van de SO2-uitstoot hebben vooral effect
op bestaande installaties voor zware stookolie en kolen. De reductie van
de SO2-uitstoot in 2015 bedraagt naar schatting 0,14 kiloton per jaar.
De reductie van de uitstoot van fijn stof is beperkt omdat de installaties
die onder het onderhavige besluit vallen maar weinig bijdragen aan de
totale Nederlandse fijn stofemissie. De totale stof-emissiereductie
bedraagt in 2010 naar verwachting 0,0012 kiloton per jaar. De totale
stof-emissiereductie in 2020 bedraagt 0,014 kiloton per jaar.
De maatregelen voor de reductie van onverbrande koolwaterstoffen
hebben ook gunstige effecten. Daarbij gaat het om een totale methaanreductie van circa twaalf kiloton (0,23 Megaton CO2-equivalent) vanaf de
inwerkingtreding van het besluit tot 2020.
De emissiegrenswaarden zorgen er tevens voor dat bij wijzigingen in
het gebruik van brandstof geen grote stijgingen in emissies kunnen
optreden.
Het onderhavige besluit heeft geen noemenswaardige gevolgen voor
afvalstromen en voor emissies naar bodem en oppervlaktewater. De
daling van de uitstoot van verzurende emissies naar de lucht zal indirect
leiden tot minder verzurende neerslag op bodem en oppervlaktewater.
5.4 Beschikbare fysieke ruimte
Het onderhavige besluit heeft geen gevolgen voor het gebruik van de
beschikbare fysieke ruimte.
6. Handhaving
De voorschriften van het onderhavige besluit werken rechtstreeks. Dit
betekent dat ze geen onderdeel hoeven uit te maken van een milieuvergunning, tenzij het bevoegd gezag strengere emissiegrenswaarden stelt.
Verder betekent dit dat degene die een inrichting drijft, waarin zich na de
overgangstermijn van ongeveer acht jaar een installatie als bedoeld in dit
besluit bevindt, zelf verantwoordelijk is voor het – zo nodig – aanpassen
van die installatie opdat aan de voorgeschreven emissiegrenswaarden
wordt voldaan. Het voldoen aan de voorschriften van dit besluit is bij
installaties die voor de datum van inwerkingtreding van dit besluit
geplaatst zijn en in gebruik zijn genomen, niet eerst aan de orde nadat de
milieuvergunning is aangepast. Voorschriften van een milieuvergunning,
die in strijd zijn met de voorschriften van dit besluit, blijven buiten
toepassing, omdat laatstbedoelde voorschriften van hogere orde zijn.
Nu de verantwoordelijkheid voor het nakomen van de voorschriften van
dit besluit berust bij degene die de inrichting drijft, waarin zich een
installatie als bedoeld in dit besluit bevindt, zal het bevoegd gezag in het
kader van het toezicht op de naleving van dit besluit dienen na te gaan of
zo’n installatie aan de voorgeschreven emissiegrenswaarde voldoet. De
rechtstreekse werking van de voorschriften van dit besluit laat onverlet de
wenselijkheid om de vergunningen, waarvan voorschriften buiten
toepassing blijven, zodanig te wijzigen dat de vergunningvoorschriften in
overeenstemming zijn met de voorschriften van dit besluit.
Met het oog op de handhaving van de bij of krachtens dit besluit
gegeven voorschriften is degene die een inrichting als bedoeld in dit
besluit drijft, verplicht (periodiek) metingen of controles uit te voeren. Op
de drijver van de inrichting rust de plicht de meetresultaten enige tijd te

Staatsblad 2009

547

35

bewaren. Het bevoegd gezag kan die meetresultaten in het kader van de
handhaving opvragen.
Om aan te tonen dat een stookinstallatie als bedoeld in dit besluit aan
de emissiegrenswaarden voldoet, mag de drijver van de inrichting bij de
toepassing van nageschakelde apparatuur in plaats van continue meting
volstaan met het bijhouden van een registratie van het middel dat wordt
gebruikt ten behoeve van die nageschakelde apparatuur.
Nu het onderhavige besluit is gestoeld op de Wm, gelden in het kader
van de handhaving van het besluit de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke voorschriften van hoofdstuk 18 van die wet en in het verlengde
daarvan de relevante artikelen van de Wet op de economische delicten.
Dit houdt in dat het bestuursrechtelijke of strafrechtelijke spoor wordt
gevolgd in geval van overtreding van de voorschriften van het besluit.
Verder betekent dit dat in hoofdzaak burgemeester en wethouders van de
gemeenten belast zijn met het toezicht op de naleving van dit besluit.
Slechts in een beperkt aantal gevallen zullen gedeputeerde staten van de
provincies het bevoegd gezag zijn.
7. Administratieve lasten
SIRA consulting B.V. heeft onderzoek uitgevoerd naar de administratieve lasten van het onderhavige besluit. De conclusie is dat het besluit
leidt tot een structurele jaarlijkse administratieve lastendruk van ongeveer
€ 2,4 miljoen per jaar. Ten opzichte van de in 2008 geactualiseerde
nulmeting betekent dit een toename van circa € 184.866 per jaar.
Naast de structurele lastentoename, veroorzaakt het onderhavige
besluit eenmalige initiële administratieve lasten voor het bedrijfsleven.
Het betreft hier voornamelijk de kennisname van de nieuwe regelgeving
door bedrijven. De totale initiële administratieve lasten bedragen
ongeveer € 340.300. De kennisname door bedrijven omvat naast de
directe kennisname, ook de interne communicatie binnen de bedrijven en
het aanpassen van protocollen. In de praktijk zal kennisname vooral voor
rekening komen van op basis van de SCIOS-beoordelingrichtlijn gecertificeerde keurings- en onderhoudsbedrijven en laboratoria die de metingen
uitvoeren.
In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de gevolgen van
het onderhavige besluit voor de administratieve lasten voor bedrijven.
Nr.

Omschrijving

AL

1
2

AL in nulmeting
AL geactualiseerd BEES-B
Toename

€
€
€

2.215.134
2.419.800
184.866

3

Initiële AL

€

340.300

De structurele toename van administratieve lasten wordt voornamelijk
veroorzaakt door de hogere kosten per meting. Tot nu toe was alleen voor
op kolengestookte ketelinstallaties een uitgebreide meting door een
laboratorium nodig, voor de overige installaties voldoet een meting door
een op basis van de SCIOS-beoordelingrichtlijn gecertificeerd persoon.
Als gevolg van de introductie van nieuwe meetverplichtingen die
samenhangen met de introductie van emissie-eisen voor fijn stof en
methaan, is bij een groter deel van de installaties een door een laboratorium uitgevoerde test vereist. De gemiddelde kosten per meting nemen
hierdoor toe.

Staatsblad 2009

547

36

In het onderhavige besluit worden nieuwe emissiegrenswaarden
geïntroduceerd voor op biomassagestookte installaties. De meeste
bedrijven met een dergelijke installatie zijn al op basis van de milieuvergunning verplicht om de emissies periodiek te meten. De administratieve
lasten als gevolg van de introductie van meetverplichtingen betekenen
daarom in de meeste gevallen geen additionele kosten voor bedrijven. De
gemiddelde jaarlijkse administratieve lasten voor het meten van de
emissies van op biomassagestookte installaties bedragen ongeveer
€ 3.720.
Verder voorziet het onderhavige besluit in de intrekking van het Besluit
emissie-eisen NOx salpeterzuurfabrieken. Deze intrekking leidt volgens de
nulmeting uit 2002, geactualiseerd in 2008, van de VROM-regelgeving tot
een vermindering van administratieve lasten van € 202.743,05.
Tot slot voorziet het onderhavige besluit in een wijziging van het Besluit
typekeuring verwarmingstoestellen luchtverontreiniging stikstofoxiden.
Daarbij gaat het om het laten vervallen van de voorschriften met betrekking tot de typekeuring. Het laten vervallen van deze voorschriften leidt
volgens de nulmeting van 2002, geactualiseerd in 2008, tot een vermindering van administratieve lasten van € 15.039,54.
Het ontwerpbesluit is voorgelegd aan het Adviescollege toetsing
administratieve lasten (Actal). Actal heeft te kennen gegeven dat de
gevolgen voor de administratieve lasten op een goede wijze in beeld zijn
gebracht en dat zij, gegeven hun selectiecriteria, hebben besloten geen
advies uit te brengen over het ontwerpbesluit. De uit dit besluit voortvloeiende aanvullende administratieve lasten worden ruimschoots
gecompenseerd door de vermindering van administratieve lasten als
gevolg van de intrekking van het Besluit emissie-eisen Nox salpeterzuurfabrieken en de wijziging van het Besluit typekeuring verwarmingstoestellen
luchtverontreiniging stikstofoxiden.
8. Reacties
Op grond van artikel 21.6, vierde lid, van de Wet milieubeheer is het
ontwerpbesluit bekendgemaakt in de Staatscourant van 9 december 2008,
nr. 239, gerectificeerd in Staatscourant van 18 december 2008, nr. 246,
opdat een ieder zijn zienswijze daarover binnen vier weken daarna
kenbaar kon maken. Naar aanleiding van die publicatie zijn zienswijzen
ontvangen van: de Centrale Bond Meubelfabriken (CBM, namens de
meubel- en houtindustrie, R&WE (namens een groot aantal partijen),
Kwadraat advies, Host, Plagamo, Vereniging importeurs verbrandingsmotoren (VIV), Euromot (Europees platform fabrikanten stooktoestellen,
gasmotoren), Nogepa (olie- en gaswinningbranche), Wintershall Noordzee
BV, Venture Production Nederland B.V., Chevron Exploration and
Production Netherlands B.V., Stichting Certificatie Inspectie en Onderhoud
aan Stookinstallaties (SCIOS), Vereniging Afvalbedrijven, Bioenergie
Noord, Bio-energiecluster Oost Nederland, KARA energy systems,
Platform Bio-energie, Flora Holland, Vereniging van de Nederlandse
Chemische Industrie (VNCI) en de Gasunie. Hieronder wordt puntsgewijs
op die reacties ingegaan.
Algemene lijn klimaatdoelen en luchtkwaliteit
Een belangrijk onderdeel van de reacties richt zich op het vinden van
een optimum in het ontwerpbesluit tussen de klimaat- en luchtkwaliteitsdoelen van het kabinet.
Meerdere respondenten, waaronder Platform Bio-energie, pleiten voor
een samenhangende benadering van deze beleidsvelden. Zij vrezen dat de

Staatsblad 2009

547

37

in het ontwerpbesluit gegeven emissie-eisen de ontwikkeling van het
gebruik van biobrandstoffen zullen bemoeilijken waardoor deze eisen een
risico zouden kunnen vormen voor de haalbaarheid van de ambitieuze
doelstellingen van het kabinet voor het gebruik van hernieuwbare energie.
Het kabinet streeft naar een duurzame energiehuishouding. Daarbij zal
het versterken van een klimaatneutrale energieopwekking hand in hand
gaan met het verbeteren van de (lokale) luchtkwaliteit en het voldoen aan
doelstellingen van de NEC-richtlijn. Daarom stelt het onderhavige besluit
eisen aan emissies van zwavel- en stikstofoxiden (SO2, NOx) en (fijn)stof
afkomstig van middelgrote stookinstallaties die biomassa als brandstof
gebruiken.
Mede naar aanleiding van signalen uit de praktijk is aanvullend
onderzoek verricht naar de vraag of de gestelde emissie-eisen een
mogelijke belemmering kunnen vormen voor de inzet van biomassa als
energiebron. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek zijn voor op
biomassa gestookte installaties specifieke emissie-eisen geformuleerd. De
nieuwe emissie-eisen zijn gebaseerd op de actuele BBT specifiek voor op
biomassa gestookte installaties. Dit betekent dat de emissie-eisen in het
besluit zijn gewijzigd. Met de nieuwe emissie-eisen wordt een optimale
synergie gecreëerd tussen de klimaatdoelen en de doelen met betrekking
tot de luchtkwaliteit. Met deze wijziging voor op biomassa gestookte
installaties is tegemoet gekomen aan de bezwaren met betrekking tot de
actuele BBT voor dergelijke installaties.
Toepassingsgebied en ondergrens voor op biomassa gestookte
installaties
Enkele respondenten zijn van mening dat de formulering van het
toepassingsgebied van het onderhavige besluit voor ketelinstallaties
onduidelijk is, mede in relatie tot het Besluit emissie-Eisen stookinstallaties milieubeheer A (hierna: BEES A) en het Besluit verbranden
afvalstoffen (hierna: Bva).
Een stookinstallatie of een afvalverbranding- c.q. meeverbrandingsinstallatie valt onder het BEES-A respectievelijk het Bva indien deze
installatie daartoe in de betreffende besluiten is aangewezen.
Wat de overige stookinstallaties betreft, vallen alle gasmotoren en
gasturbines onder de reikwijdte van het onderhavige besluit. Bij ketelinstallaties is de reikwijdte vooralsnog gelimiteerd tot ketels met een
thermisch vermogen van 1 megawatt of meer. Hiermee valt ongeveer 10%
van alle op biomassa gestookte ketelinstallaties onder het onderhavige
besluit met ongeveer 55% van het energieverbruik en het aandeel in de
emissies. Voor de kleinere ketelinstallaties zullen bij een afzonderlijke
regeling nog emissie-eisen worden gegeven. Dergelijke ketelinstallaties
komen ook voor in de gebouwde omgeving zonder dat daar sprake is van
een inrichting in de zin van de Wet milieubeheer. Met die aanvullende
regeling wordt er dan ook naar gestreefd een optimale afstemming te
realiseren tussen de Wet milieubeheer en de Woningwet.
Normstelling NOx en (fijn)stof voor op biomassa gestookte installaties
Een aantal respondenten stelt dat de in het ontwerpbesluit gestelde
NOx-emissie-eis voor op biomassa gestookte installaties technisch niet
haalbaar is met de huidige BBT. Zij geven daarbij aan dat het toepassen
van een SCR-installatie voor NOx-reductie geen BBT is. De SCR techniek is
nog nooit toegepast bij een biomassa-installatie tot een thermisch
vermogen van circa 15 megawatt. Ook is de emissie-eis voor fijn stof met
name bij de kleinere installaties technisch niet realiseerbaar. Naast de
technische onmogelijkheden zouden de kosten van maatregelen om aan

Staatsblad 2009

547

38

de eisen te voldoen extreem hoog zijn en buiten proportioneel in
vergelijking met de geringe milieubaten. Zij vrezen dan ook dat de
emissie-eisen het doelmatig gebruik van biomassa als duurzame energie
bron onmogelijk maken.
In het ontwerpbesluit is voor alle vaste brandstoffen een emissie-eis van
35 gram per gigajoule en een emissie-eis voor fijn stof van 5 milligram per
normaal kubieke meter gesteld met als doel de normstelling voor de
verschillende vaste brandstoffen, zoals kolen en biomassa (hout) gelijk te
trekken. Het toepassen van een SCR-installatie is noodzakelijk om deze
NOx-emissie-eis te kunnen realiseren. Uit mede naar aanleiding van deze
zienswijzen ingesteld nader onderzoek is gebleken dat er momenteel geen
voorbeelden zijn van houtgestookte installaties met een thermisch
vermogen kleiner dan 5 megawatt waarbij SCR is toegepast. Uit dit
onderzoek is voorts gebleken dat de SCR-techniek is toegepast bij
biomassa-installaties die een groter thermisch vermogen hebben dan 50
megawatt. Laatstbedoelde installaties vallen overigens onder het BEES-A.
Bij op biomassa gestookte installaties met een thermisch vermogen
tussen de 5 en 50 megawatt blijkt op dit ogenblik SNCR (NOx-verwijdering
door injectie van ureum in de vuurhaard waarbij geen katalysator nodig
is) een bewezen techniek te zijn. Het ontwerpbesluit is hierop aangepast,
waarbij rekening is gehouden met het thermisch vermogen van de
installatie.
Bedacht moet worden dat het aandeel van op biomassa gestookte
installaties aan de emissies van NOx en fijn stof gering is (van de totale
emissie van de stationaire bronnen circa 0,15% voor NOx en 0,18 % voor
fijn stof). In de komende jaren wordt echter een substantiële groei van het
aantal installaties verwacht. Ondanks de geringe bijdrage aan de totale
emissies kunnen (fijn) stof emissies nadelige gezondheidseffecten
veroorzaken. Daarnaast kunnen emissies van NOx en fijn stof een
negatieve bijdrage aan de (lokale) luchtkwaliteit leveren en hierbij
knelpunten veroorzaken. Het is bekend dat dit soort installaties in de ons
omringende lidstaten toenemende problemen veroorzaakt met betrekking
tot de luchtkwaliteit. Ook deze landen hebben aandacht voor een
actualisatie van de emissie-eisen voor deze installaties.
Hoewel het op termijn denkbaar is dat de SCR-techniek ook bij
installaties met een thermisch vermogen vanaf 5 megawatt goed kan
werken, zijn de in het besluit gegeven emissie-eisen gebaseerd op de
SNCR-techniek en het gebruik van «schoon hout».
Haalbaarheid van de combinatie van de emissie-eisen voor NOx en
methaan bij zowel biogas- als kleine aardgasmotoren (aardgasmotoren
met een thermisch vermogen kleiner dan 2,5 megawatt)
Een aantal respondenten vindt dat de combinatie van de emissie-eisen
voor NOx en methaan voor deze groep motoren technisch niet haalbaar is.
Dit geldt volgens hen voor zowel de kleine aardgasmotoren als de
biogasmotoren. Zij geven tevens aan dat de combinatie van deze
emissie-eisen zonder SCR niet haalbaar is en met SCR zodanig duur dat
dit een grote belemmering voor de biogasontwikkeling zal vormen.
Op basis van nader onderzoek is er bij nader inzien voor gekozen
voorlopig geen eisen te stellen aan methaanemissies bij aardgasmotoren
met een thermisch vermogen kleiner dan 2,5 megawatt en biogasmotoren, te meer daar het vergisten en stoken van mest en ander organisch
materiaal winst oplevert ten gevolge van vermeden methaanemissies.

Staatsblad 2009

547

39

Voorts is op basis van dat nader onderzoek er voor gekozen om de
NOx-emissie-eis voor deze groep installaties voorlopig bij te stellen tot
100 gram per gigajoule. Gelet op het in ons land opgestelde biogasvermogen is de extra bijdrage aan de vermindering van NOx-emissies met
deze bijstelling zeer beperkt (opgesteld vermogen biogas circa 100
megawatt elektrisch tegenover circa 3000 megawatt elektrisch aardgas).
Voor op aardgas gestookte gasmotoren is aangetoond dat er voldoende
gasmotoren met een thermisch vermogen van 2,5 megawatt en meer op
de markt zijn die aan de eisen kunnen voldoen.
Het voornemen bestaat om op een termijn van drie jaar de emissieeisen voor biogasmotoren en aardgasmotoren met een thermisch
vermogen kleiner dan 2,5 megawatt gelijk te trekken met de eisen voor
aardgasmotoren met een thermisch vermogen van 2,5 megawatt of meer.
Dit impliceert het toepassen van een SCR-installatie voor de NOx-reductie
ook bij de biogasmotoren en de aardgasmotoren met een thermisch
vermogen kleiner dan 2,5 megawatt en een verdere ontwikkeling van de
verbrandingstechnieken waardoor de emissies van koolwaterstoffen
zullen afnemen. Binnenkort start VROM projecten waarbij de werking van
een SCR-installatie in de praktijk wordt getest bij biogasmotoren en voor
verdere ontwikkeling van de verbrandingstechnieken, gericht op
verbreding van de toepassing van de SCR-techniek en verlaging van de
emissies van koolwaterstoffen.
Normstelling NOx en fijn stof voor met vloeibare brandstoffen gestookte
zuigermotoren
Enkele respondenten vinden dat het ontwerpbesluit te strenge
emissie-eisen stelt en nationale koppen legt boven het Europese
bronbeleid en geven aan dat de normstelling voor de emissies van NOx
en fijn stof voor zuigermotoren op vloeibare brandstoffen zowel technisch
als economisch niet haalbaar is. Zij hebben alternatieve voorstellen
gedaan.
Op basis van een analyse van de bestaande ontwikkelingen en reeds
gerealiseerde technische toepassingen is besloten om de in het ontwerpbesluit gestelde emissie-eisen naar aanleiding van deze zienswijzen niet te
wijzigen, te meer daar de eisen van het ontwerpbesluit in het kader van de
vergunningverlening al praktijk zijn. Bovendien is er geen sprake van een
nationale kop, omdat deze installaties buiten de reikwijdte van de
IPPC-richtlijn vallen. Die richtlijn is eerst van toepassing op installaties met
een thermisch vermogen van 50 megawatt.
Normstelling voor methaanemissies voor op gasvormige brandstoffen
gestookte zuigermotoren
Enkele respondenten stellen voor een emissie-eis van 2250 milligram
per normaal kubieke meter te hanteren voor methaanemissies.
Besloten is niet aan dit voorstel tegemoet te komen, omdat leveranciers
de haalbaarheid van het emissieniveau van 1500 milligram per normaal
kubieke meter voor aardgasmotoren met een thermisch vermogen van 2,5
megawatt en meer bevestigen. Tevens blijkt uit een steekproefonderzoek
dat door KEMA is uitgevoerd bij 10 aardgasmotoren dat acht van de tien
onderzochte installaties onder een emissieniveau van 1500 milligram per
normaal kubieke meter blijven. Er is dan ook geen aanleiding om de in het
ontwerpbesluit gegeven eis aan te passen.

Staatsblad 2009

547

40

Storingen en emissie-eisen (72 uur achtereenvolgens en 120 uur per jaar)
Enkele respondenten geven aan dat het niet mogelijk is om zeker te
stellen dat een stookinstallatie die op enig moment niet aan de eisen
voldoet binnen 3 dagen wordt gerepareerd en dringen erop aan deze eis
te schrappen.
Door een storing, waaronder begrepen het uitvallen van de SCR-installatie, kunnen grote hoeveelheden emissies vrijkomen. Het is dan ook van
belang dat een storing binnen redelijke termijn wordt opgeheven. Een
spoedige opheffing van een storing is in de regel ook van belang voor de
drijver van de inrichting zelf. Besloten is echter het voorschrift te
vereenvoudigen en uitsluitend te regelen dat een storing binnen 120 uur
moet zijn opgeheven met een maximum van 120 uur per kalenderjaar.
Gelet op de omstandigheden op volle zee, waar de stookinstallaties
vaak op onbemande platforms staan, is in het besluit tevens voorzien in
een bijzondere regeling. De drijver van een dergelijke inrichting zal, indien
de storing niet binnen 120 uur kan worden opgeheven, daarvan melding
moeten doen aan het bevoegd gezag. Dat gezag kan vervolgens op basis
van de door de drijver van de inrichting verstrekte informatie bepalen
binnen welke termijn de storing moet zijn opgeheven.
Uitzondering voor noodstroomvoorzieninginstallaties die minder dan 500
uur per jaar in gebruik zijn
Enkele respondenten hebben bezwaar tegen de beperking dat alleen
stookinstallaties voor noodstroomvoorziening die niet meer dan 500 uur
per jaar in gebruik zijn, uitgezonderd zijn van de in het onderhavige
besluit gegeven emissie-eisen. Die uitzondering zou volgens hen moeten
gelden voor alle stookinstallaties die voor niet meer dan 500 uur per jaar
op dezelfde plaats worden ingezet.
Besloten is aan dit bezwaar tegemoet te komen. Op grond van het
huidige Bees B en het Bees A geldt deze uitzondering van de emissiegrenswaarden voor alle typen stookinstallaties die minder dan 500 uur per
jaar in gebruik zijn.
Overgangsperiode voor bestaande installaties
Enkele respondenten stellen voor een generieke overgangsperiode van
10 jaar te geven voor bestaande stookinstallaties aangezien de economische levensduur van de installaties circa 10 jaar bedraagt. Daarnaast
stelt één van hen voor om de eisen voor de bestaande installaties in stand
te houden en over te gaan op de nieuwe emissiegrenswaarden in geval
van aanpassing en/of vervanging van de installatie.
In Europese regelgeving wordt voor bestaande installaties in de regel
een overgangstermijn van 8 jaar gehanteerd. Het onderhavige besluit sluit
hierbij aan. Dit betekent dat, er van uitgaande dat het besluit in 2009 in
werking treedt, de in dit besluit gegeven emissie-eisen voor bestaande
installaties in 2017 zullen gaan gelden.
Volgens het bedrijfsleven ligt het zwaartepunt van de laatstelijk
geplaatste installaties (met name gasmotoren) rond 2005–2007. Veelal
wordt er een technische afschrijving van 10 jaar gehanteerd, die dan ook
ongeveer overeenkomt met het jaar 2017. Het is redelijk om na deze
periode een herinvestering in de vorm van aanpassing of vervanging van
de installatie te verlangen ten behoeve van verbetering van het milieu.
Bovendien dateert de laatste wijziging van het BEES B uit 1998. Gezien de
uitdaging waar Nederland ook de komende decennia voor staat met

Staatsblad 2009

547

41

betrekking tot de luchtkwaliteit, is de overgangsperiode voor bestaande
stookinstallaties dan ook niet aangepast.
Ingangstermijn van het besluit in relatie tot een nieuwe of bestaande
installatie
Enkele respondenten vragen zich af wanneer er sprake is van een
bestaande of nieuwe stookinstallatie ten tijde van de inwerkingtreding van
het besluit.
Alle stookinstallaties die na de inwerkingtreding van dit besluit zijn aan
te merken als een nieuwe installatie die aan de emissiegrenswaarden van
dit besluit moeten voldoen. Stookinstallaties die voor de inwerkingtreding
van dit besluit zijn geplaatst, zijn aan te merken als bestaande installaties.
Het betrokken bedrijfsleven en de bevoegde gezagen zijn al sinds 2005 op
de hoogte van de aanscherping van de emissiegrenswaarden. In 2005 is
het overleg over de aanscherping van de emissiegrenswaarden gestart.
Zij hebben dan ook bij het bestellen van een nieuwe stookinstallatie met
dat voornemen rekening kunnen houden. Bovendien moet worden
bedacht dat op grond van de Wet milieubeheer de BBT moeten worden
toegepast. Het ingrijpend wijzigen of vervangen van een installatie is
volgens die wet ook onderworpen aan een milieuvergunning. Dat
betekent dat ook bij de indiening van een aanvraag voor die vergunning
en bij de beoordeling van die aanvraag moet worden uitgegaan van de
BBT. Zoals hierboven is uiteengezet, voorziet de aanscherping van de
emissiegrenswaarden, zoals in dit besluit vervat, in afstemming van die
eisen op de BBT. Er is dan ook geen aanleiding om de inwerkingtredingsbepaling van dit besluit te verbijzonderen.
Verdere aanscherping van de emissiegrenswaarden
Enkele respondenten hebben bezwaar tegen het in de nota van
toelichting vermelde dat drie jaar na de inwerkingtreding van het besluit
zal worden bezien of bepaalde emissiegrenswaarden verder kunnen
worden aangescherpt. Zij stellen voor daarbij uit te gaan van een termijn
van vijf jaar, opdat fabrikanten voldoende tijd hebben voor het ontwikkelen en testen van verbeterde of nieuwe stookinstallaties.
Er is onvoldoende aanleiding om de in de nota van toelichting
genoemde intentie om drie jaar na de inwerkingtreding van het onderhavige besluit te bezien of aanscherping van de emissiegrenswaarden kan
plaats hebben. Er zal met het betrokken bedrijfsleven een gezamenlijk
onderzoeksprogramma worden opgezet om de innovatie te bevorderen,
zodat klimaatneutrale stookinstallaties ook in brede zin gaan bijdragen
aan het verduurzamen van de energiehuishouding.
Keuringsregeling voor stookinstallaties
Enkele respondenten, waaronder SCIOS, vragen de in het besluit
gegeven keuringsregeling voor stookinstallaties uit te breiden. Zij vinden
dat een keuring bij ingebruikname van een stookinstallatie moet worden
voorgeschreven, evenals dat onderhoud alleen door gekwalificeerd
personeel mag plaatsvinden. Daarnaast vinden zij dat de mogelijkheid van
het uitvoeren van de verplichte NOx-metingen door daartoe gecertificeerde medewerkers van SCIOS-bedrijven zou moeten blijven bestaan.
Het beleid met betrekking tot dit punt is reeds in het kader van de
totstandkoming van het Besluit algemene regels voor inrichtingen
milieubeheer, ook wel het Activiteitenbesluit, vastgesteld: geen eerste
keuring en geen verplicht terugkomend onderhoud. Daarmee is voldaan

Staatsblad 2009

547

42

aan de wens van het bedrijfsleven om, waar mogelijk, onderzoeksverplichtingen en administratieve lasten te verminderen. Uitgangspunt
hierbij is dat het bedrijfsleven zelf verantwoordelijk moet zijn voor de
goede veiligheid en het doelmatig functioneren van haar installaties.
Uit het oogpunt van kostenbesparing is aan de wens om personen die
volgens SCOPE 6 van de SCIOS-regeling zijn gecertificeerd, ook afzonderlijke metingen te mogen laten verrichten. Dergelijke metingen hoeven dus
niet uitsluitend door laboratoria die door de Raad voor Accreditatie zijn
erkend, te worden verricht.
Kleine stookinstallaties en het NOx-emissiehandelssysteem
Enkele respondenten geven aan dat het NOx-emissiehandelssysteem
zeer geschikt zou zijn voor kleine op biomassa gestookte installaties. De
maatregelen die om aan de voorgeschreven emissiegrenswaarden te
kunnen voldoen, zijn voor deze groep installaties erg duur, en niet
kosteneffectief. De maatregelen kunnen door het emissiehandelssysteem
volgens hen elders op een kosteneffectieve manier worden getroffen.
Het grootste deel van de middelgrote stookinstallaties valt buiten de
reikwijdte van het NOx-emissiehandelssysteem. Tot op heden zijn er geen
kleinere stookinstallaties geweest waarvan te kennen is gegeven dat zij via
een opt-in onder het emissiehandelssysteem willen vallen. Andersom zijn
er wel NOx-emissiehandel-installaties met een thermisch vermogen tot 50
megawatt, die met een opt-out verzoek, buiten de NOx-emissiehandel zijn
gekomen. Een belangrijke drijfveer bij deze bedrijven is dat de voordelen
van het handelssysteem nog niet opwegen tegenover de handelingskosten die met dat systeem samenhangen. Toch is het denkbaar, dat
kleinere installaties via een opt-in op termijn onder het handelssysteem
worden gebracht. Het initiatief voor een verzoek tot participatie ligt echter
bij het bedrijfsleven.
Emissiegrenswaarden in gram per gigajoule
Eén respondent geeft aan dat een emissiegrenswaarde voor NOx,
uitgedrukt in gram per gigajoule, tot een aanscherping van de waarde
leidt voor situaties waarin hout met een hoger vochtgehalte wordt
gestookt. Door het vochtgehalte komt de emissie-eis voor het stoken van
nat snoeihout neer op 10–15% scherper dan die voor droog hout.
Daardoor moet tijdens metingen ook de stookwaarde en het vochtgehalte
worden bepaald. Dit brengt extra nalevingslasten met zich.
In het verleden is, wat NOx-emissiegrenswaarden betreft, gekozen voor
het uitdrukken daarvan in gram per gigajoule met het oog op de aansluiting op NOx-emissiehandel. In de EU-regelgeving en documenten (BREFs)
worden de NOx-emissies echter uitgedrukt in milligram per normaal
kubieke meter.
In het ontwerpbesluit waren de emissiegrenswaarden voor SO2,
(fijn)stof en methaan al in die eenheid uitgedrukt. Daarom is, mede gelet
op de onduidelijkheden die zich bij de omrekening voordoen, besloten
ook de NOx-emissiegrenswaarden in het besluit uit te drukken in
milligram per normaal kubieke meter.
Verder heeft ook de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer uit de Tweede Kamer der Staten-Generaal
vragen gesteld over het ontwerpbesluit (Kamerstukken II, 2008–2009,
29 383, nr. 118). Bij brief van juli 2009 zijn die vragen beantwoord. De
vragen en de daarop gegeven antwoorden komen in belangrijke mate
overeen met de gegeven reacties op de ingekomen zienswijzen, zoals
hierboven beschreven.

Staatsblad 2009

547

43

9. Notificatie
9.1 Melding bij de Europese Commissie
Het ontwerpbesluit is op 19 december 2008 gemeld aan de Commissie
van de Europese Gemeenschappen, notificatienummer 2008/0580/NL, ter
voldoening aan artikel 8, eerste lid, van richtlijn nr. 98/34/EG van het
Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 22 juni 1998
betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij (PbEG L 204), zoals gewijzigd bij richtlijn nr. 98/48/EG van
20 juli 1998 (PbEG L 217) (hierna: Notificatierichtlijn).
Door de Commissie noch de lidstaten zijn opmerkingen gemaakt.
Het ontwerpbesluit, zoals dat luidt na verwerking van de ingekomen
reacties, is niet opnieuw op grond van de Notificatierichtlijn bij de
Europese Commissie gemeld. De ten opzichte van het eerder gemelde
ontwerp doorgevoerde wijzigingen betroffen slechts verduidelijkingen
dan wel versoepelingen van de voorschriften.
9.2 Melding aan het Secretariaat van de Wereld Handelsorganisatie
Melding ingevolge artikel 2, negende lid, van de op 15 april 1994 te
Marrakech tot stand gekomen Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen Staatsblad 2008, 325 (Trb. 1994, 235) heeft niet plaatsgevonden nu er in casu geen sprake is van significante gevolgen voor de
handel.
II. Artikelsgewijs
Artikel 1.1
Bestaande stookinstallatie
De gegeven definitie wijkt af van de definitie, zoals die in het Bees B
was opgenomen. Een installatie waarvoor voor de inwerkingtreding van
het onderhavige besluit vergunning is verleend, maar die nog niet is
geplaatst of in gebruik is genomen, valt niet onder het begrip «bestaande
installatie». Reden daarvoor is dat zowel het betrokken bedrijfsleven als
het bevoegde vergunningverlenende gezag al geruime tijd op de hoogte
is van de onderhavige aanscherping van de emissiegrenswaarden en er in
uitgestelde inwerkingtreding wordt voorzien, waardoor die scherpere
waarden eerst drie maanden na plaatsing van het besluit in het Staatsblad
van kracht worden.
Brandstof
Voor de duidelijkheid wordt opgemerkt dat het verstoken van brandstof
betrekking heeft op het verstoken van brandstof in de installatie zelf en
niet in de voorzieningen voor de reiniging van rookgas.
Bij brandstof kan worden onderscheiden tussen vaste, vloeibare of
gasvormige brandstof. Bij vaste brandstof kan worden gedacht aan: kolen
(steenkool of uit steenkool vervaardigde vaste brandstof, bruinkool en
geperste bruinkool), hout afkomstig van de land- of bosbouw, A-hout als
bedoeld in het Landelijk Afvalbeheersplan en plantaardige afvalstoffen die
afkomstig zijn van de levensmiddelenindustrie. Wat vloeibare brandstof
betreft, kan worden gedacht aan: dieselolie, zware stookolie, gasolie en
bio-olie (plantaardige oliën en vetten die na een raffinageproces geschikt
worden gemaakt voor gebruik als brandstof).

Staatsblad 2009

547

44

Bij gasvormige brandstof kan worden gedacht aan: aardgas, LPG,
propaan, butaan en biogas. Onder dit laatste gas wordt verstaan gas dat is
ontstaan door vergisting van organisch materiaal zoals gft-afval, mest,
rioolslib, actief slib, gestort huisvuil of een mengsel daarvan met
hoofdbestanddelen als methaan en koolstofdioxide.
Belangrijke wijziging
Deze definitie is nieuw. Daarbij is aansluiting gezocht bij definities die
daarvoor in Europese richtlijnen worden gehanteerd, zoals in richtlijn
nr. 1999/13/EG van de Raad van de Europese Unie van 11 maart 1999
inzake de beperking van de emissie van vluchtige organische stoffen ten
gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen bij bepaalde
werkzaamheden en in installaties (PbEG L 85). Feitelijk gaat het om
technische aanpassingen of uitbreidingen van een stookinstallaties als
gevolg waarvan een grotere emissie van stoffen ontstaat. In dat geval is
het redelijk te verlangen dat direct voldaan wordt aan de emissiegrenswaarden die ingevolge dit besluit voor nieuw te plaatsen stookinstallaties
gelden.
Stookinstallaties
Het gaat hierbij om het geheel van de installatie, die uit één of meer
installaties kan bestaan en de daarbij behorende aan- en afvoerleidingen
en hulp- of nageschakelde installaties. Onder verplaatsbare installaties
worden niet verstaan voertuigen en mobiele werktuigen, zoals hijskranen.
Artikel 1.2
Op grond van artikel 8.40, vierde lid, van de Wm kan worden bepaald
dat de voorschriften van een krachtens het eerste lid van dat artikel
gegeven algemene maatregel van bestuur van toepassing kunnen worden
verklaard op handelingen die gevolgen voor het milieu kunnen veroorzaken binnen de EEZ. Het van toepassing verklaren van de emissiegrenswaarden van het onderhavige besluit op stookinstallaties die zich binnen
de EEZ bevinden, zoals op platforms, dient echter expliciet te worden
bepaald in zodanige algemene maatregel van bestuur. Omdat het
terugdringen van de in het onderhavige besluit geregelde emissies
voortvloeien uit internationale verplichtingen, zijn die eisen ook van
toepassing verklaard binnen de EEZ. Reden waarom de emissieplafonds
van de NEC-richtlijn ook betrekking hebben op die zones. Deze bepaling
treedt echter pas in werking op het tijdstip waarop het bij koninklijke
boodschap van 10 juni 2008 ingediende voorstel van wet tot wijziging van
de Wet milieubeheer en diverse aanverwante wetten (verdere invulling
van hoofdstuk 9) (Kamerstukken II 2007/2008, 31 501, nr. 2), nadat dat
voorstel tot wet is verheven, in werking treedt (artikel 6.7, tweede lid). In
dat wetsvoorstel is de wettelijke grondslag neergelegd om bij algemene
maatregel van bestuur te bepalen dat die maatregel ook van toepassing is
binnen de EEZ.
Artikel 1.3, tweede lid
Dit lid bepaalt dat de in het onderhavige besluit gegeven grenswaarden
met betrekking tot de emissie van NOx niet van toepassing zijn op
stookinstallaties die deel uitmaken van een inrichting, die onder het
NOx-emissiehandelssysteem vallen. Dat geldt echter niet voor de in dit
besluit aan het bevoegd gezag gegeven bevoegdheid om uit het oogpunt
van bescherming van de lokale milieukwaliteit toch emissiegrenswaarden
te kunnen stellen.

Staatsblad 2009

547

45

Artikel 2.1.1
Het eerste lid bevat de algemeen geldende emissiegrenswaarden voor
het rookgas afkomstig van ketelinstallaties waarin vaste of vloeibare
brandstof wordt verstookt.
Het tweede en derde lid geven specifieke emissiegrenswaarden voor
het rookgas afkomstig van een ketelinstallatie, afhankelijk van het
thermisch vermogen van die installatie, waarin biomaassa als brandstof
wordt verstookt.
Het vierde lid geeft de emissiegrenswaarden voor het rookgas van een
ketelinstallatie waarin gasvormige brandstof wordt verstookt. Bekend is
overigens dat ketelinstallaties met een thermisch vermogen van meer dan
15 megawatt aan een emissieconcentratie-eis van ten hoogste 50 milligram per normaal kubieke meter kunnen voldoen.
Wanneer een hoog-calorische gasvormige brandstof wordt verbrand in
een dry-low-NOx-brander is de NOx-emissieconcentratie hoger dan
wanneer aardgas als brandstof wordt toegepast. Uit een inventarisatieonderzoek van Kiwa-Gastec in 2007 is gebleken dat bij het stoken van
propaan de NOx-emissieconcentratie tot circa een factor 2 hoger ligt dan
bij het stoken van aardgas. Aangezien dit effect uitsluitend relevant is voor
situaties waarin geen nageschakelde techniek wordt toegepast, is in het
vijfde lid een correctiefactor voor de emissie-eis opgenomen voor
uitsluitend ketel- en gasturbine-installaties.
Artikel 2.1.3
Dit artikel geeft de emissiegrenswaarden van het rookgas afkomstig uit
vloeistofmotorinstallaties. De technische ontwikkelingen voor vloeistofmotorinstallaties is, mede als gevolg van de Sde en de Groenlabelkasregeling, zodanig dat wordt verwacht dat het rookgas van dergelijke
installaties binnen drie jaar na inwerkingtreding van het onderhavige
besluit aan scherpere emissiegrenswaarden voor NOx en totaal stof
kunnen worden gebonden, te weten:
– 140 milligram per normaal kubieke meter, teruggerekend naar
ISO-luchtcondities en betrokken op de warmte-inhoud van de toegevoerde brandstof, wat de emissieconcentratie-eis voor NOx betreft, en
– 15 milligram pernormaal kubieke meter, wat de
emissieconcentratie-eis voor totaal stof betreft. De technieken die
dergelijke emissiegrenswaarden bewerkstelligen zijn dan aan te merken
als BBT. Op grond van artikel 8.11, derde lid, in verbinding met artikel 8.12
van de Wm kan het bevoegd gezag die scherpere emissiegrenswaarden
dan bij nieuw te plaatsen installaties opleggen.
Artikel 2.1.4
Dit artikel geeft de emissiegrenswaarden voor het rookgas afkomstig uit
gasmotorinstallaties. Daarbij is echter onderscheid gemaakt in enerzijds
het thermisch vermogen van de installatie en anderzijds of er zogenoemd
biogas als brandstof wordt gebruikt. Ook voor gasmotorinstallaties zijn de
technische ontwikkelingen zodanig, mede als gevolg van de Sde en de
Groenlabelkasregeling, dat wordt verwacht dat zowel de NOx als de
methaan-emissieconcentratie-eis binnen drie jaar na inwerkingtreding van
dit besluit scherper kan worden gesteld. Het gaat dan om de volgende
emissiegrenswaarden:
a. 100 milligram per normaal kubieke meter, wat de emissieconcentratie-eis voor NOx betreft,
b. 200 milligram per normaal kubieke meter wat de emissigrenswaarde

Staatsblad 2009

547

46

voor zwaveldioxide (SO2) betreft, en
b. 1500 milligram per Nm`, wat de emissieconcentratie-eis voor CxHy,
uitgedrukt in C betreft.
De technieken die dergelijke emissiegrenswaarden bewerkstelligen zijn
dan aan te merken als BBT. Op grond van artikel 8.11, derde lid, in
verbinding met artikel 8.12 van de Wm kan het bevoegd gezag die
scherpere emissiegrenswaarden dan bij nieuw te plaatsen installaties
opleggen.
Artikel 2.1.5
In dit artikel is een regeling getroffen op grond waarvan het bevoegd
gezag in bepaalde gevallen scherpere emissiegrenswaarden kan stellen
dan in het onderhavige besluit zijn gegeven. Dat hangt samen met de
IPPC-richtlijn en de lokale milieukwaliteit.
De in het eerste lid gegeven verplichting is bij het Besluit van 9 april
2008 tot wijziging van enige algemene maatregelen van bestuur in
verband met aanpassing aan de artikelen 8.8 en 8.11, derde lid, van de
Wet milieubeheer (Stb. 2008, 134) ingevoerd en toegelicht.
De bevoegdheid, bedoeld in het tweede lid, geldt voor stookinstallaties
waarop titel 16.3 van de Wm van toepassing is. Die installaties vallen
onder het NOx-emissiehandelssysteem. Met die bevoegdheid kan het
bevoegd gezag het mogelijk nadelig effect van de emissie van NOx op de
lokale milieukwaliteit reguleren.
Artikel 2.2.1
In dit artikel zijn de emissiegrenswaarden gegeven waar bestaande
stookinstallaties, dat zijn stookinstallaties die op het tijdstip van inwerkingtreding van het onderhavige besluit zijn geplaatst dan wel in gebruik
zijn, aan moeten voldoen. Of aan de voorgeschreven waarden wordt
voldaan, zal op basis van meting als bedoeld in hoofdstuk 3 moeten
worden aangetoond.
Het eerste lid betekent dat een bestaande installatie ten minste aan die
emissiegrenswaarden moet voldoen waaraan die installatie op grond van
het (bij dit besluit ingetrokken) Bees B moest of een krachtens artikel 8.1
van de Wm verleende vergunning moet voldoen.
Volgens het tweede lid moet een op het tijdstip van inwerkingtreding
van dit besluit bestaande installatie die al minder emissies veroorzaakt
dan op basis van de in het eerste lid bedoelde grenswaarden is vereist,
die mindere emissies blijven bewerkstelligen totdat de installatie aan de in
dit besluit gestelde nieuwe emissiegrenswaarden moet voldoen. Dat
betekent bijvoorbeeld dat, wanneer een bestaande installatie is uitgerust
met een voorziening waarmee de emissies worden verminderd en die
voorzieningen niet verplicht zijn op grond van de verleende vergunning,
die voorziening zal moeten blijven functioneren om die mindere emissies
te blijven bewerkstelligen.
Het derde lid geeft aan dat de op het tijdstip van inwerkingtreding van
dit besluit bestaande installaties op 1 januari 2017 ook aan de in dit besluit
gegeven emissiegrenswaarden zullen moeten voldoen. Voor die
bestaande installaties geldt daardoor een overgangstermijn van ongeveer
acht jaar.
Wanneer in een vergunning voor een bestaande installatie emissiegrenswaarden zijn gesteld die minder streng zijn dan de grenswaarden
van het onderhavige besluit, blijven eerstbedoelde emissiegrenswaarden

Staatsblad 2009

547

47

vanaf de inwerkingtreding van dit besluit buiten toepassing. Immers, de
emissiegrenswaarden van het onderhavige besluit zijn algemeen
verbindend en van hogere orde. Bovendien kan het bevoegd gezag op
grond van dit besluit geen minder strenge emissiegrenswaarden meer
stellen, zoals volgens het Bees B wel het geval was. De in een vergunning
gestelde emissiegrenswaarden behoeven dus niet ambtshalve te worden
gewijzigd, omdat zij van rechtswege komen te vervallen.
Het vierde lid schrijft voor dat bepaalde bestaande stookinstallaties niet
vanaf 1 januari 2017, maar vanaf 1 januari 2019 moeten voldoen aan de
emissiegrenswaarden die voor nieuw te plaatsen stookinstallaties gelden.
Reden hiervoor is dat het plaatsen van installaties die zich binnen de
exclusieve economische zone bevinden gepaard gaat met hoge kosten
door de ligging op volle zee, waardoor bij die installaties rekening moet
worden gehouden met een langere afschrijftermijn. Bij installaties die deel
uitmaken van een inrichting waarin CO2, afkomstig van een andere
inrichting, wordt ingezet ten behoeve van de bemesting van gewassen
teneinde het gebruik van brandstof te verminderen, gaat het om het
bevorderen van de duurzame inzet van reststoffen als grondstof.
Artikel 2.2.2
Wanneer aan een bestaande stookinstallatie een belangrijke wijziging
wordt aangebracht die gevolgen zal hebben voor de emissie van in dit
besluit bedoelde stoffen, ligt het in de rede dat die wijziging zodanig
wordt uitgevoerd dat aan de emissiegrenswaarden voor een nieuwe
installatie wordt voldaan. Dat leidt dan tot een eenmalige investering in
plaats van tot een tussentijdse investering en opnieuw een investering
vlak voor 1 januari 2017 of 2019.
Artikel 2.3.1
Volgens dit artikel moet een storing aan een stookinstallatie binnen 120
uur zijn opgeheven en wel zodanig dat de installatie weer aan de op haar
van toepassing zijnde emissiegrenswaarden voor het rookgas afkomstig
uit die installatie voldoet. Wanneer dat niet binnen die 120 uur wordt
gerealiseerd, dan moet de installatie buiten bedrijf worden gesteld. Deze
storingsregeling dwingt de drijver van een inrichting waarvan één of meer
stookinstallaties deel van uitmaken, tot adequaat handelen. Voor
installaties die binnen de exclusieve economische zone zijn gesitueerd,
geldt echter een bijzondere regeling indien een storing niet binnen die 120
uur is op te heffen. De drijver van die inrichting zal daarvan melding
moeten doen aan het Staatstoezicht op de mijnen dat met de handhaving
van dit besluit binnen die zone is belast. Dat Staatstoezicht kan dan op
basis van de door de drijver van de inrichting verstrekte informatie bezien
of en welke termijn gesteld moet worden om de storing op te heffen. Die
termijn is mede afhankelijk van weersomstandigheden op de volle zee en
de beschikbaarheid van bijvoorbeeld een schip dat een monteur naar de
betrokken installatie kan vervoeren.
Artikel 3.1.4
In dit artikel zijn de normbladen genoemd die voor de toepassing van
het onderhavige besluit van belang zijn. Hoewel daarbij het primaat ligt bij
de voorgeschreven normen, mogen ook andere normen worden toegepast, mits die een beschermingsniveau waarborgen dat ten minste
gelijkwaardig is aan het niveau dat met de nationale eisen wordt
nagestreefd.

Staatsblad 2009

547

48

In dit verband wordt nog gewezen op het vonnis van 31 december 2008
(LJN: BG8465) heeft de sector civiel recht van de Rechtbank Den Haag
onder meer bepaald dat NEN-normen voor zover daarnaar in het Bouwbesluit 2003 of de Regeling Bouwbesluit 2003 wordt verwezen, door die
verwijzing een algemeen verbindend karakter verkrijgen (overweging 4.8).
Dit betekent volgens de rechtbank dat de inhoud van die normen op de bij
de Bekendmakingswet voorgeschreven wijze moet worden bekendgemaakt (overweging 4.17). Nu dat niet is gebeurd, zijn de voorschriften van
het Bouwbesluit 2003 en de Regeling Bouwbesluit 2003, voor zover daarin
is verwezen naar NEN-normen, volgens de rechtbank niet verbindend
(overweging 4.21). Het vorenstaande zou ook gelden voor de normen
waar in het onderhavige besluit naar wordt verwezen.
Het kabinet is het, blijkens de brief van 9 april 2009 aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II, 2008/2009,
28 325, nr. 105) echter niet eens met deze uitspraak en heeft dan ook
besloten hoger beroep in te (doen) stellen. Het kabinet is van oordeel dat
de tot nu toe door de wetgever gevolgde manier van verwijzen in
wetgeving naar normen en andere niet van de wetgever afkomstige
documenten – zonder integrale bekendmaking van die documenten in het
Staatsblad of de Staatscourant – deugdelijk is. Zolang de rechter in laatste
instantie niet anders heeft geoordeeld, zijn de desbetreffende wettelijke
voorschriften geldig en op dezelfde voet toepasbaar als vóór de uitspraak
van de rechtbank.
Artikel 3.4
Dit artikel geeft de grondslag voor voorschriften zoals die zijn gegeven
in de Regeling meetmethoden emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer. In die regeling zal ook de nadere aanduiding van de voorgeschreven normbladen worden neergelegd, zoals de datum van uitgifte en
of op het normblad uitgebrachte wijzigingen mede van toepassing zijn.
Artikel 4.1
In dit artikel zijn voorschriften gegeven voor de keuring van verwarmings- en stookinstallaties met een thermisch vermogen van ten hoogste
vijftig megawatt, die onder dit besluit vallen.
In het eerste lid, onder a, is bepaald dat dergelijke niet-gasgestookte
installaties met een nominaal vermogen van 20 kilowatt tot ten hoogste
100 kilowatt eenmaal per vier jaar gekeurd moeten worden op veilig
functioneren, optimale verbranding en energiezuinigheid. Voor installaties
van meer dan 100 kilowatt is dat ten minste eenmaal per twee jaar.
In het tweede lid is een met het eerste lid vergelijkbare verplichting
gegeven voor op gasgestookte installaties, zij het dat die ten minste
eenmaal in de vier jaar gekeurd moeten worden.
Het derde lid geeft de omvang van een keuring aan.
Het vierde lid bepaalt door wie een keuring mag worden verricht. Verder
geeft dat lid aan dat van een keuring een verslag moet worden gemaakt
dat aan de drijver van de inrichting, waarvan de stookinstallatie deel
uitmaakt, moet worden verstrekt. Dat verslag dient minimaal betrekking te
hebben op de onderwerpen waarop de keuring volgens het derde lid, op
moet zijn gericht. Dat verslag is van belang met het oog op de handhaving
van de voorschriften. Het verslag dient op grond van artikel 5.1 bij de
installatie te worden bewaard en aan het bevoegde gezag dat met de

Staatsblad 2009

547

49

handhaving van dit besluit is belast, op eerste aanvraag te worden
getoond.
Op grond van het vijfde lid wordt aangegeven welke uitgave van de in
het vierde lid bedoelde beoordelingrichtlijn van toepassing is. Daarbij gaat
het om de beoordelingrichtlijn op grond waarvan aan een persoon een
certificaat wordt afgegeven waaruit blijkt dat hij bekwaam is om een
keuring te verrichten.
Het zesde lid geeft de wederzijdse erkenningsregeling voor certificaten
die in een andere lidstaat van de Europese Unie zijn afgegeven. Dit lid
strekt tot implementatie van de Dienstenrichtlijn.
In het zevende lid is bepaald dat, wanneer uit een keuring blijkt dat
onderhoud noodzakelijk is, dat onderhoud binnen twee weken moet
plaatsvinden om te zorgen dat geconstateerde gebreken zo snel mogelijk
worden hersteld. Verder bepaalt dit lid dat van de onderhoudswerkzaamheden een verslag moet worden gemaakt door degene die het onderhoud
heeft verricht. Dat verslag is van belang met het oog op de handhaving
van de voorschriften. Het verslag dient op grond van artikel 5.1 bij de
installatie te worden bewaard en aan het bevoegde gezag dat met de
handhaving van dit besluit is belast, op eerste aanvraag te worden
getoond.
Deze voorschriften spelen mede een rol bij de implementatie van
richtlijn nr. 2002/91/EG van het Europees Parlement en de Raad van
16 december 2002 betreffende de energieprestatie van gebouwen. Deze
richtlijn heeft tot doel het stimuleren van verbeterde energieprestatie voor
gebouwen en voorziet daartoe in artikel 8 in de regelmatige keuring van
cv ketels. Zoals in de toelichting op het Besluit energieprestatie gebouwen
is aangegeven, heeft Nederland gekozen voor de in artikel 8b van de
richtlijn geboden mogelijkheid gebruikers te stimuleren tot het periodiek
uitvoeren van keuringen en het zonodig vervangen van verwarmings- en
stookinstallaties. Bij deze beslissing heeft een rol gespeeld dat voor een
groot deel van de installaties waarop artikel 8 van de richtlijn van
toepassing is, al voorschriften gelden op grond van de Wm. Het gaat
daarbij om de voorschriften zoals deze in dit artikel zijn opgenomen. Van
belang is daarbij nog dat degene die de inrichting drijft de door de
leverancier van een verwarmings- of stookinstallatie nauwgezet de
gebruiksaanwijzingen, behorende bij die installatie volgt. Bij het voor het
eerst in gebruik nemen van een verwarmings- of stookinstallatie is het
bovendien voor degene die de inrichting drijft van belang dat hij een
rapport verkrijgt waaruit blijkt dat de installatie aan de eisen voldoet
waaraan de installatie volgens dit artikel ten minste moet voldoen. In het
kader van de handhaving kan het bevoegd gezag hem immers vragen aan
te tonen dat de installatie aan de eisen voldoet. Verder moet nog worden
bedacht dat in het algemeen (brand)verzekeraars verlangen dat een
verwarmings- of stookinstallatie jaarlijks wordt gekeurd en onderhouden,
wil eventuele brandschade gedekt worden.
Artikel 6.1
Nu de emissie van NOx onder de werking van het systeem van handel
in emissierechten als bedoeld in hoofdstuk 16 van de Wm is gebracht, is
er geen reden meer om het Besluit emissie-eisen NOx salpeterzuurfabrieken nog langer in stand te laten.

Staatsblad 2009

547

50

Artikel 6.2
Onderdeel C
In de artikelen 4.18 en 6.27 van het Besluit algemene regels voor
inrichtingen milieubeheer was voorzien in hetgeen in artikel 4.1, vierde lid,
en 5.1 van het onderhavige besluit wordt geregeld. Uit het oogpunt om de
voorschriften die op stookinstallaties van toepassing zijn, in hetzelfde
besluit te regelen, zijn deze voorschriften overgeheveld naar het onderhavige besluit. In artikel 6.27 van het Besluit algemene regels voor
inrichtingen milieubeheer was voorzien in een overgangsregeling voor
twee jaar. Gebleken is echter dat die overgangsregeling niet noodzakelijk
was, omdat de personen die over het SCIOS-certificaat beschikken,
werkzaam zijn bij bedrijven die op basis van de SCIOS-regeling zijn
gecertificeerd door certificatie-instellingen die als zodanig zijn geaccrediteerd door de Raad voor Accreditatie. Op het bedrijfscertificaat staan ook
de personen vermeld die de keuringen mogen verrichten.
Artikel 6.3
Onderdeel A
Voor een toelichting op dit onderdeel wordt verwezen naar de
toelichting op de artikelen 4.1 en 5.1.
Onderdeel B
Deze wijziging van artikel 30b van het Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer A houdt verband met de implementatie van de
Dienstenrichtlijn. Daarbij gaat het om het opnemen van een wederzijdse
erkenningsregeling voor certificaten en normdocumenten die in een
andere lidstaat van de Europese Unie zijn afgegeven of gelden en een
gelijk niveau aan eisen hebben als de Nederlandse certificaten en
normdocumenten.
Artikel 6.4
Dit artikel voorziet in het schrappen van voorschriften met betrekking tot
stookinstallaties uit het Besluit glastuinbouwbedrijven. Op stookinstallaties, voor zover die onder de reikwijdte van het onderhavige besluit
vallen, zijn uitsluitend de voorschriften van het onderhavige besluit van
toepassing.
Artikel 6.5
Dit artikel voorziet in het schrappen van voorschriften met betrekking tot
stookinstallaties uit het Besluit landbouw milieubeheer. Op stookinstallaties, voor zover die onder de reikwijdte van het onderhavige besluit
vallen, zijn uitsluitend de voorschriften van het onderhavige besluit van
toepassing.
Artikel 6.6
Dit artikel voorziet in het laten vervallen van de voorschriften, verband
houdend met het keuren van typen verwarmingstoestellen, van het
Besluit typekeuring verwarmingstoestellen luchtverontreiniging stikstofoxiden. Deze keuringsvoorschriften staan op gespannen voet met het
Europees Verdrag. Volstaan wordt met het geven van emissie-eisen aan
verwarmingstoestellen. Het staat een fabrikant of importeur uiteraard vrij
vrijwillig zijn product te laten keuren en te voorzien van een keurmerk

Staatsblad 2009

547

51

waaruit blijkt aan welke emissiewaarden het toestel voldoet. Dat hoeft niet
beperkt te blijven tot de emissie van stikstofoxiden, maar kan ook
betrekking hebben op emissies van andere relevante stoffen. De emissieeisen zullen echter, zoals aangekondigd bij brief van 13 augustus 2008
(Kamerstukken II 2007/2008, 29 383, nr. 112), op termijn worden overgeheveld naar de algemene maatregel van bestuur waarin het Bouwbesluit
2003 en het Besluit brandveilig gebruik bouwwerken zullen worden
opgenomen. Bij nader inzien zullen die voorschriften toch ook onderdeel
gaan uitmaken van het onderhavige besluit. Daartoe zal een wijziging van
dat besluit in procedure worden gebracht.
Artikel 6.7
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip. Na vaststelling en voorafgaand aan de inwerkingtreding wordt het
besluit overeenkomstig artikel 21.6, vijfde lid, van de Wet milieubeheer
toegezonden aan de beide Kamers der Staten-Generaal en treedt hij
overeenkomstig die bepaling niet eerder in werking dan vier weken na de
datum van uitgifte van het Staatsblad waarin hij is geplaatst. Omdat de
toezending aan beide Kamers naar verwachting kort voor of in de recesperiode valt (Tweede Kamer: 18 december 2009 tot en met 11 januari
2010; Eerste Kamer: 24 december 2009 tot en met 18 januari 2010) wordt
de periode van «nahang» verlengd tot 1 maart 2010. Rekening houdend
met de termijnen van uitgestelde inwerkingtreding die voortvloeien uit de
Code interbestuurlijke verhoudingen (drie maanden na publicatie) en
afspraken met het bedrijfsleven (idem) wordt uitgegaan van inwerkingtreding met ingang van 1 april 2010. Omdat met de voorbereiding van dit
besluit reeds is gestart voor 1 januari 2009 (startdatum beleid inzake vaste
verandermomenten) en bedrijven zijn gebaat bij en vragen om een
spoedige inwerkingtreding, omdat deze leidt tot meer duidelijkheid en
rechtszekerheid en een vermindering van de administratieve lastendruk,
wordt met inwerkingtreding niet gewacht tot 1 juli 2010.
De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer

Staatsblad 2009

547

52