Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 000 I

Vaststelling van de begrotingsstaat van de
Koning (I) voor het jaar 2015

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave
blz.
A

kst-34000-I-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

2

B

BEGROTINGSTOELICHTING

3

1

LEESWIJZER

3

2

NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1: Grondwettelijke uitkering aan de leden van het
Koninklijk Huis
Artikel 2: Functionele uitgaven van de Koning
Artikel 3: Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

3
4
7

1

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het
jaar 2015 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor het jaar 2015. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
De Minister-President,
Minister van Algemene Zaken,
M. Rutte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

2

B. DE BEGROTINGSTOELICHTING
1. LEESWIJZER
Deze memorie van toelichting betreft de begroting van de Koning voor het
jaar 2015. De begroting bevat naast de grondwettelijke uitkering aan drie
leden van het Koninklijk Huis (de Koning, de Koningin en Prinses Beatrix)
ook de uitgaven ten behoeve van de constitutionele Koning als staatshoofd. De wijze van uitputting van de begroting vindt plaats via de
verstrekking van voorschotten aan de Dienst van het Koninklijk Huis en
aan de desbetreffende ministeries. Voor artikel 1 vindt de afrekening nog
in het lopende begrotingsjaar plaats; bij de artikelen 2 en 3 zal de
afrekening niet eerder dan in het volgende jaar kunnen plaatsvinden. De
raming van de ontvangsten bij de artikelen is op nihil gesteld en zal alleen
betrekking hebben op ontvangsten uit hoofde van de afrekeningen van
voorgaande jaren. In aansluiting op de bepaling zoals die in artikel 8 van
de Comptabiliteitswet is opgenomen, hebben de begrotingsartikelen die
worden opgenomen in deze begroting het karakter van een
niet-beleidsartikel.
2. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1: Grondwettelijke uitkering aan de leden van het
Koninklijk Huis
Dit begrotingsartikel bevat de grondwettelijke uitkeringen krachtens de
aangepaste Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis. De technische
aanpassing en actualisering van deze wet, die in 2008 door de StatenGeneraal is aanvaard (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 505) en
gepubliceerd in het Staatsblad (Staatsblad 2008, 535), vormt de basis voor
de ramingen van dit begrotingsartikel.
Opbouw verplichtingen/uitgaven (x € 1.000)
2013
Stand ontwerpbegroting 2014

2014

2015

2016

2017

2018

7.614

7.614

7.614

7.614

7.614

45

45

45

45

7.614
45

Nieuwe mutaties:
1. Extrapolatie
2. Nominale bijstelling
Stand ontwerpbegroting 2015

2019

7.463

7.614

7.659

7.659

7.659

7.659

7.659

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

Opbouw ontvangsten (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2014
Stand ontwerpbegroting 2015

nihil

De stijging in 2015 ten opzichte van 2014 wordt enerzijds veroorzaakt door
de indexering die van toepassing is op de uitkeringen op grond van de
Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis en anderzijds door de
consumentenprijsindex die van toepassing is op de materiële uitgaven als
onderdeel van de uitkeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

3

Deze uitkeringen bestaan uit een A-component, die het inkomensbestanddeel vormt en een B-component, die betrekking heeft op personele
en materiële uitgaven. Voor de A-component is als basis genomen het
bedrag genoemd in de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis, dat
is aangepast in de verhouding waarin de bezoldiging van de
vice-president van de Raad van State in het jaar 2014 afwijkt van de
bezoldiging in het jaar 2007. De raming is hiermee gelijk aan het werkelijke uitgavenniveau 2014.
De personele uitgaven hebben betrekking op de personeelsleden, die hun
instructie rechtstreeks van de Koning, de echtgenote van de Koning of de
Koning die afstand heeft gedaan van het koningschap ontvangen en/of in
de onmiddellijke omgeving van hen verkeren en voor wie het dienstverband zich grotendeels in de familiesfeer voltrekt.
Als basis voor de B-component is genomen het bedrag genoemd in de
Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis. Dit bedrag is voor de helft
aangepast in de verhouding waarin de bezoldiging van het burgerlijk
rijkspersoneel in 2014 afwijkt van de bezoldiging in het jaar 2007. De
raming is hiermee gelijk aan het werkelijke uitgavenniveau 2014. Voor de
andere helft is het bedrag aangepast in de verhouding waarin het
algemeen prijspeil van het gezinsverbruik blijkens de door het Centraal
Bureau voor de Statistiek vastgestelde consumentenprijsindex in de
maand juni 2013 afwijkt van het prijspeil in de maand juni van het jaar
2007 en vervolgens voor de jaren 2014 en 2015 verhoogd met de
verwachte ontwikkeling van de consumentenprijsindex zoals opgenomen
in het Centraal Economisch Plan 2014.
Indien de uiteindelijke loon- en prijsontwikkeling voor 2014 en 2015 afwijkt
van de verwachting, dan zal ook de werkelijke uitkering afwijken van het
in deze begroting genoemde bedrag. Deze afwijking is derhalve als PM
aan te merken.
De raming over 2015 is als volgt samengesteld:
Grondwettelijke uitkering aan: (bedragen x € 1.000)

De Koning
De echtgenote van de Koning
De Koning die afstand heeft gedaan van het koningschap

A
Inkomen

B
Personele en
materiële uitgaven

Totaal

823
326
465

4.495
585
965

5.318
911
1.430

Totaal

7.659

Artikel 2: Functionele uitgaven van de Koning
Begrotingsartikel 2 bevat de functionele uitgaven die te relateren zijn aan
de uitoefening van het koningschap en die op declaratiebasis door de
Dienst van het Koninklijk Huis namens de Koning worden ingediend bij de
Minister-President en ten laste van deze begroting worden betaald. Het
begrotingsartikel bestaat uit een personele en een materiële component
en overige specifieke uitgaven, betreffende de uitgaven voor de inzet van
luchtvaartuigen, het onderhoud van de Groene Draeck en de uitgaven
voor de reis- en verblijfkosten die samenhangen met bezoeken aan het
Caribische deel van het Koninkrijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

4

Opbouw verplichtingen/uitgaven (x € 1.000)
2013
Stand ontwerpbegroting 2014
Mutatie eerste suppletoire begroting 2014

2014

2015

2016

2017

2018

26.779

26.779

26.779

26.779

26.779

54

47

45

45

43

Nieuwe mutaties:
1. Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2015

2019

44

26.779
27.025

26.833

26.826

26.824

26.824

26.822

26.823

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

Opbouw ontvangsten (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2014
Mutatie eerste suppletoire begroting 2014

65

Stand ontwerpbegroting 2015

293

65

De personele en materiële uitgaven worden door de Dienst van het
Koninklijk Huis verricht en vervolgens in rekening gebracht bij deze
begroting. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven
in de verschillende onderdelen binnen dit begrotingsartikel.
Raming over 2015 (bedragen x € 1.000)
Personeel Dienst van het Koninklijk Huis
Materieel Dienst van het Koninklijk Huis
Materiële uitgaven faunabeheer
Uitgaven voor luchtvaartuigen
Onderhoud Groene Draeck
Bezoeken aan het Caribische deel van het Koninkrijk

17.026
8.486
290
893
51
80

Totaal

26.826

Personeel Dienst van het Koninklijk Huis
Deze personeelsuitgaven hebben betrekking op 260 fte; dit is exclusief 19
post-actieven. Tevens is dit exclusief de personeelsleden die worden
betaald uit de B-component. De uitgaven voor actief personeel betreffen
de personeelsinzet ten behoeve van o.a. het Departement van de
hofmaarschalk, het Koninklijk Huisarchief, het Koninklijk Staldepartement
(chauffeurs/monteurs, koetsiers en onderhoudspersoneel) en de personeelsinzet voor de facilitaire functies voor de in de Wet financieel statuut
van het Koninklijk Huis aangewezen paleizen (paleis Huis ten Bosch, paleis
Noordeinde en het Koninklijk Paleis te Amsterdam). Omdat na enkele
jaren is gebleken dat de oorzaken voor de onderuitputting op het
personele budget en de overschrijding op het materiële budget een
structureel karakter hebben, is een actualisering van de personele en
materiële budgetten binnen de functionele uitgaven doorgevoerd.
Materieel Dienst van het Koninklijk Huis
De materiële uitgaven hebben betrekking op uitgaven voor de instandhouding van het rijtuigenpark (auto’s, paarden en rijtuigen) en voor de
gebruikskosten voor de eerdergenoemde paleizen (inclusief de
verwarming en verlichting voor de drie hiervoor genoemde locaties).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

5

Daarnaast bevatten zij de uitgaven voor telecommunicatie, accountantscontrole, advisering en de uitgaven van facilitaire aard zoals voor
bureauvoorzieningen.
Binnen de materiële uitgaven worden ook de kosten verantwoord die
betrekking hebben op het departement Faunabeheer. Naast de personeelsuitgaven voor 6 faunabeheerders ter grootte van € 385.000, die een
onderdeel vormen van de in de vorige alinea genoemde totale personeelsuitgaven, wordt een bedrag geraamd van € 190.000 voor het
onderhoud van de wegen en de wildrasters, de zogenoemde infrastructurele kosten van het Kroondomein Het Loo. Daarnaast wordt een bedrag
geraamd van € 90.000 voor de exploitatie van de terreinauto’s en een
bedrag van € 10.000 aan «materiële» personeelsuitgaven voor reiskosten,
opleidingen, etc. De stijging van de raming voor personeelsuitgaven ten
opzichte van het in de begroting 2014 opgenomen bedrag betreft een
technische correctie van een onvolledige raming in voorgenoemde
begroting. De huidige raming is hiermee gelijk aan het werkelijke
uitgavenniveau 2014.
Uitgaven voor luchtvaartuigen
De hier begrote uitgaven voor luchtvaartuigen (met uitzondering van
staatsbezoeken en werkbezoeken aan het Caribische deel van het
Koninkrijk) betreffen de uitgaven voor vliegkosten van het Koninklijk Huis.
Het betreft zowel de uitgaven voor de inzet van het regeringsvliegtuig en
andere luchtvaartuigen in het beheer bij het Rijk alsmede civiele inhuur.
Op grond van het Besluit van de Minister-President, de Minister van
Algemene Zaken, de Minister van Infrastructuur en Milieu en de Minister
van Defensie, van 20 december 2013, nr. IENM/BSK-2013/304193, tot
wijziging van het Besluit gebruik van het regeringsvliegtuig en luchtvaartuigen van de krijgsmacht in verband met de troonswisseling en de
aanpassing van de franchise voor het Koninklijk Huis (Staatscourant 2014,
nr. 188), kunnen de zogenaamde uitkeringsgerechtigde leden van het
Koninklijk Huis gebruikmaken van het regeringsvliegtuig.1 Indien het
regeringsvliegtuig niet beschikbaar is of niet aan de gebruikseisen
voldoet, kan een beroep worden gedaan op luchtvaartuigen in beheer van
het Ministerie van Defensie. Indien zowel het regeringsvliegtuig als de
luchtvaartuigen van Defensie niet beschikbaar zijn, draagt de vluchtcoördinator zorg voor civiele inhuur.2
Het bedrag voor de post inzet regeringsvliegtuig voor het jaar 2015
bestaat uit een inschatting van de Dienst van het Koninklijk Huis van het
aantal vlieguren van het regeringsvliegtuig (geraamd op 75 uur). Het
totaal aantal vlieguren wordt vermenigvuldigd met het tarief dat is
vastgesteld voor het regeringsvliegtuig. Het bedrag voor de gebruikmaking van Defensieluchtvaartuigen is gebaseerd op een inschatting van
de Dienst van het Koninklijk Huis van het aantal vlieguren (geraamd op 50
uur). Het vervoer wordt uitgevoerd met de Alouette helikopter. Het totaal
aantal vlieguren wordt vermenigvuldigd met het vastgestelde tarief dat
wordt gehanteerd bij de doorbelasting van de inzet van de luchtvaartuigen aan gebruikers.

1

Indien een lid van het Koninklijk Huis namens de Koning een (representatieve) verplichting
uitvoert waartoe vervoerskosten moeten worden gemaakt, worden de kosten van dat vervoer
gedragen door de Staat respectievelijk wordt door de Staat voor vervoer gezorgd.
2
Dit betreft de inhuur van commerciële luchtvaartuigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

6

Raming 2015 (bedragen in euro’s)

Inzet regeringsvliegtuig (PH-KBX)
Helikopterinzet van Defensie (Alouette)
Inhuur civiele luchtvaartuigen

Uren

Tarief

Bedrag

75
50

5.649
2.683

423.675
134.150
335.000

Totaal

892.825

Groene Draeck
De Groene Draeck is in 1957 door de Nederlandse bevolking aan de
toenmalige kroonprinses geschonken. De Staat gaf bij deze gelegenheid
mede het onderhoud van de Groene Draeck als geschenk. Het bedrag dat
hiermee samenhangt wordt daarom op deze begroting toegelicht.
De uitgaven aan het reguliere onderhoud aan de Groene Draeck zijn
begroot op € 51.000 per jaar en worden jaarlijks geïndexeerd. Deze
uitgaven bestaan uit de geraamde kosten van het aantal uren dat door het
Marinebedrijf aan onderhoud wordt besteed, de kosten van het benodigde
materiaal en voor de rest uit een raming van uit te besteden werkzaamheden.
Bezoeken aan het Caribische deel van het Koninkrijk
De uitgaven die samenhangen met bezoeken aan het Caribische deel van
het Koninkrijk in de vorm van reis- en verblijfkosten (inclusief de vliegkosten) vormen ook een deel van de uitgaven die binnen dit begrotingsartikel worden geraamd. Indien er in een jaar geen werkbezoek plaatsvindt,
zullen deze middelen vrijvallen en in een jaar dat er wel een werkbezoek
zal worden afgelegd, zullen de uitgaven in dat jaar via een suppletoire
begroting eventueel worden bijgesteld.
Artikel 3: Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen
Op dit begrotingsartikel worden de uitgaven geraamd die niet via de
Dienst van het Koninklijk Huis lopen, maar wel deel uitmaken van de
uitgaven die functioneel samenhangen met het koningschap. Het gaat om
de uitgaven in het kader van de voorlichting (Rijksvoorlichtingsdienst), het
Militaire Huis als onderdeel van de Dienst van het Koninklijk Huis en de
uitgaven van het Kabinet van de Koning. Deze uitgaven ontstaan (en
worden betaald) onder de verantwoordelijkheid van de desbetreffende
Minister. De uitgaven worden primair geraamd en verantwoord ten laste
van desbetreffende begrotingen en zullen vervolgens door de Minister
(rechtstreeks) worden doorbelast aan de begroting van de Koning, die
daarvoor een raming bevat. Daartegenover ontstaat dan een ontvangstenraming op desbetreffende begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

7

Opbouw verplichtingen/uitgaven (x € 1.000)
2013
Stand ontwerpbegroting 2014
Mutatie eerste suppletoire begroting 2014
Nieuwe mutaties:
1. Extrapolatie
2. Actualisering personele uitgaven RVD
3. Actualisering personele uitgaven Militaire
Huis
Stand ontwerpbegroting 2015

2014

2015

2016

2017

2018

2019

5.594

5.596

5.593

5.576

5.560

36

10

10

10

9

10

94

94

94

94

5.560
94

– 100

– 100

– 100

– 100

– 100

6.118

5.630

5.600

5.597

5.580

5.563

5.564

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Stand ontwerpbegroting 2014

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

Mutatie eerste suppletoire begroting 2014

131
nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

Opbouw ontvangsten (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015

125

131

Omdat na enkele jaren is gebleken dat de oorzaken voor de onderuitputting en overschrijding op diverse personele budgetten een structureel
karakter hebben, is een actualisering binnen de doorbelaste uitgaven van
andere begrotingen doorgevoerd. Deze zijn op desbetreffende begrotingen gecompenseerd, waardoor de Rijksbegroting als geheel niet
omhoog gaat. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de
verschillende onderdelen binnen begrotingsartikel 3 over 2015. Het
begrotingsartikel bestaat uit een personele en een materiële component.
Raming over 2015 (bedragen x € 1.000)
2015
Doorbelaste personele uitgaven
Doorbelaste materiële uitgaven

3.819
1.781

Totaal

5.600

w.v. RVD
w.v. Militaire Huis
w.v. Kabinet van de Koning

1.488
1.774
2.338

De personele en materiële uitgaven van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD)
hebben betrekking op de communicatie over en de begeleiding van
publieke optredens van Koning Willem-Alexander, Koningin Máxima en
Prinses Beatrix. Bij de communicatie over deze, en eventueel overige,
leden van het Koninklijk Huis wordt zorg gedragen voor een goed
evenwicht tussen tijdige en feitelijke voorlichting enerzijds en
bescherming van de persoonlijke levenssfeer anderzijds. De personeelsinzet voor de uitvoering van deze activiteiten bedraagt 11,5 fte.
Het Militaire Huis is een integraal onderdeel van de Dienst van het
Koninklijk Huis en is belast met het (mede) organiseren van evenementen
voor en begeleiding van de Koning en de leden van het Koninklijk Huis.
Ook onderhoudt het Militaire Huis de niet-politieke contacten tussen het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

8

Koninklijk Huis en het Ministerie van Defensie en is het verantwoordelijk
voor het militaire ceremonieel aan het hof. De geraamde personele inzet
voor 2015 betreft 15 fte.
Het Kabinet van de Koning heeft tot taak de Koning ten behoeve van de
uitoefening van diens constitutionele taken te ondersteunen inzake:
a. het verkeer tussen de Koning en de overige leden van de regering;
b. contacten met andere organen van de overheid, ontvangsten,
bezoeken en overige toegang tot de Koning;
c. verzoekschriften aan de Koning;
d. de zorg voor het registreren, bewaren en overdragen van wetten,
koninklijke besluiten en andere staatsstukken.
De personele inzet voor de uitvoering van deze taken bedraagt 25,5 fte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 I, nr. 2

9