Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 100 XIII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat 2021

Nr. 7

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 9 juni 2022
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat
over de brief van 18 mei 2022 over het Jaarverslag Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat 2021 (Kamerstuk 36 100 XIII, nr. 1).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 8 juni 2022.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
A. Mulder
De griffier van de commissie,
Nava

kst-36100-XIII-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

1

1
Welke kosten heeft het ministerie gemaakt aan juridische procedures?
Antwoord
Als uitgangspunt geldt dat de Staat en zijn bestuursorganen ervoor zorg
dragen dat voldoende juridische deskundigheid aanwezig is binnen de
rijksoverheid, zodat gepaste terughoudendheid kan worden betracht bij
het inschakelen van de landsadvocaat en andere externe juridische
bijstandsverleners in zaken waarin bijstand niet in de wet is voorgeschreven. Vertegenwoordiging in bestuursrechtelijke procedures of in
civiele procedures waarvoor geen verplichte vertegenwoordiging geldt,
wordt dan ook meestal door eigen ambtenaren uitgevoerd. Het kerndepartement EZK heeft, in aanvulling op de juridische functie binnen de eigen
organisatie, in 2021 een bedrag van € 3,4 miljoen uitgegeven aan het
kantoor van de landsadvocaat en andere advocatenkantoren in verband
met juridische procedures. Dit bedrag bestaat uit honoraria, btw,
kantoorkosten, verschotten en griffierechten.
2
Wat heeft de inzet van de Landsadvocaat namens het ministerie gekost?
Antwoord
Het kerndepartement EZK heeft in 2021 € 1,8 miljoen betaald aan het
kantoor van de landsadvocaat voor het voeren van juridische procedures
alsmede (specialistisch) juridisch advies. Dit bedrag bestaat uit honoraria,
btw, kantoorkosten, verschotten en griffierechten. In de brief van de
Minister van Justitie en Veiligheid (JenV) van 16 mei jl. (Kamerstuk 35 925
VI, nr. 148) aan uw Kamer is aangegeven dat de kosten die door de Staat
worden gemaakt voor de inzet van de landsadvocaat voor de verschillende adviezen en juridische procedures jaarlijks gepubliceerd zullen
worden. In de herziene overeenkomst met de landsadvocaat is daartoe
opgenomen dat de landsadvocaat jaarlijks een overzicht aanlevert van het
totaalbedrag dat de Staat in verband met de advocatuurlijke dienstverlening aan zijn kantoor heeft voldaan.
3
Hoeveel energiebedrijven zijn er afgelopen jaar failliet gegaan?
Antwoord
Er zijn zeven leveranciers failliet gegaan: Allure, Welkom, Naked, Sepa,
Fenor, Anode, Enstroga. Eén leverancier, NeoSmart, is niet failliet maar
heeft een verzoek ingediend om hun leveringsvergunning in te laten
trekken.
4
Hoe hoog waren de winsten van de tien grootste energiebedrijven?
Antwoord
Het kabinet beschikt niet over de winstcijfers van de grootste energieleveranciers. Waar er openbare informatie over beschikbaar is, zal dit te
vinden zijn in de gepubliceerde jaarverslagen van de betreffende
energieleveranciers.
5
Wat is op dit moment de stand van zaken met betrekking tot de gevraagde
inzet voor een innovatieprogramma energie uit water (motie van het lid
Stoffer c.s., Kamerstuk 32 813, nr. 797)?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

2

Vorig jaar is een traject gestart waarin verschillende kennisleemtes ten
aanzien van elektriciteit uit water-technieken nadere aandacht krijgen. Dit
is destijds aangekondigd in de kamerbrief Verkenning Elektriciteit uit
Water (Kamerstukken 32 813 en 30 196, nr. 676). Samen met de relevante
TO2-instellingen en TKI’s (Wind op Zee en Watertechnologie) is
beschouwd in hoeverre nader onderzoek nodig is om een oordeel te
kunnen vellen of elektriciteit uit water al dan niet opgenomen zou moeten
worden in de Integrale Kennis- en Innovatie-agenda (IKIA), het raamwerk
waarbinnen EZK en andere departementen de inzet voor het stimuleren
van energie-innovatie vormgeven. Input vanuit de sector is hierin
meegenomen. Op basis van gesprekken met TKI’s en TO2-instellingen,
heeft de Topsector Energie geconcludeerd dat specifiek nader onderzoek
gedaan moet worden naar golfenergie. Momenteel wordt samen met TKI
Wind op Zee gewerkt aan de voorbereiding van dit vervolgonderzoek.
Als uit voortschrijdend inzicht uit het vervolgonderzoek blijkt dat de
potentie van elektriciteit uit water groot genoeg is, dan zal dit om die
reden bij de volgende herijking/actualisatie van de innovatieprogramma’s
meegenomen worden. De huidige herijking vindt dit jaar plaats, om de
plannen uit het coalitieakkoord en de Europese Fit For 55-plannen hierin
op te kunnen nemen. Naar verwachting komen de conclusies uit het
vervolgonderzoek niet op tijd voor deze ronde.
6
Hoeveel omzet hebben Zelfstandige Bestuursorganen die (deels) vallen
onder het Ministerie van EZK in 2021 gegenereerd door middel van
economische activiteiten?
7
Welke Zelfstandige Bestuursorganen die (deels) onder EZK vallen voeren
economische activiteiten uit die ook door marktpartijen uitgevoerd
worden?
Antwoord vraag 6 en 7
Zelfstandig Bestuursorgaan

Toelichting vraag 6 en 7

Centraal Bureau voor de Statistiek:

Een deel van de werkzaamheden van het CBS is economisch. In 2021 bedroeg de omzet van deze werkzaamheden € 5,3 mln op de totale baten van € 209,6 mln Van deze
omzet van heeft 74% (€ 3,9 mln) betrekking op het tegen
kostprijs beschikbaar stellen van voor eigen gebruik
ontwikkelde verwerkingssoftware van statistische
vragenlijsten, waarvan 90% (€ 3,5 mln) wordt verkregen
uit vergoedingen vanuit het buitenland (het gaat hier met
name om nationale en regionale statistiekbureaus,
universiteiten en onderzoeksorganisaties). Het resterende
deel van de omzet van de economische werkzaamheden
(€ 1,4 mln) betreft statistische werkzaamheden die het
CBS incidenteel voor derden (private partijen) verricht. Bij
deze activiteiten is gebleken dat het CBS en marktpartijen
elkaar steeds vaker tegenkomen op de markt voor
statistische diensten. Hiertoe zijn sinds 1 juli 2020 de
Beleidsregel taakuitoefening CBS en de Regeling
werkzaamheden derden CBS in werking getreden. De
Beleidsregel en Regeling hebben tot doel meer duidelijkheid te scheppen over de rolverdeling tussen private
statistische dienstverleners en het CBS. Dit jaar worden de
effecten van de Beleidsregel taakuitoefening CBS en de
Regeling werkzaamheden derden CBS geëvalueerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

3

Zelfstandig Bestuursorgaan

Toelichting vraag 6 en 7

Edelmetaal Waarborg Nederland
en WaarborgHolland:

Edelmetaal Waarborg Nederland B.V. is een privaatrechtelijke deeltijd Zelfstandig Bestuursorgaan en is aangewezen
voor de uitvoering van de wettelijke taken onder de
Waarborgwet 2019. De Zelfstandig Bestuursorgaan valt
onder de reikwijdte van de Kaderwet Zelfstandige
Bestuursorganen en geneert een omzet uit wettelijke en
niet-wettelijke taken. In 2021 genereerden Edelmetaal
Waarborg Nederland B.V. en WaarborgHolland gezamenlijk ongeveer € 1 mln aan omzet door middel van
economische (niet-wettelijke) activiteiten.
Edelmetaal Waarborg Nederland en WaarborgHolland zijn
beide privaatrechtelijke deeltijd Zelfstandige Bestuursorganen. Dit zijn marktpartijen en voeren de aan hen
aangewezen wettelijke taken uit. Andere marktpartijen die
voldoen aan alle vereisten voor aanwijzing kunnen de
Minister verzoeken om zich te laten aanwijzen voor deze
werkzaamheden. De niet-wettelijke omzet van de twee
deeltijd Zelfstandige Bestuursorganen betreft economische activiteiten die ook door andere (niet-aangewezen)
marktpartijen uitgevoerd worden, zoals bijvoorbeeld het
ingraveren van edelmetalen voorwerpen door juweliers.
Kamer van Koophandel (KVK) voert geen commerciële
activiteiten uit, maar genereert wel omzet op basis van
wettelijk vastgelegde tarieven voor het uitvoeren van
wettelijke taken. Deze activiteiten worden niet door
marktpartijen uitgevoerd. De totale omzet hiervan
bedraagt € 93,4 mln in 2021. Zie beantwoording vraag 73
voor een nadere uitsplitsing van de omzet.
NEa heeft geen omzet gegeneerd en voert dus ook geen
economische activiteiten uit die door marktpartijen
uitgevoerd kunnen worden.
De Stichting Raad voor Accreditatie («RvA») is een
privaatrechtelijke Zelfstandig Bestuursorgaan zonder
winstdoelstelling. De RvA voert geen economische
activiteiten uit en heeft dus geen omzet uit economische
activiteiten.
De Raad voor Accreditatie is in Nederland aangewezen als
enige nationale accreditatie-instantie. De RvA voert geen
activiteiten uit die ook door andere marktpartijen worden
uitgevoerd.
Het Zelfstandig Bestuursorgaan bestuur ACM wordt op
basis van de Regeling doorberekening kosten ACM wel
deels gefinancierd door de markt, maar dit is niet vanwege
de uitvoering van economische activiteiten.
IMG heeft geen omzet gegeneerd en voert dus ook geen
economische activiteiten uit die door marktpartijen
uitgevoerd kunnen worden.
Van de € 559 mln omzet die TNO in 2021 heeft gerealiseerd was € 181 mln als economische activiteit in de vorm
van contractresearch.
EZK heeft 5 instanties aangewezen voor het doen van
conformiteitsbeoordelingen aan meetinstrumenten. Dat
zijn NMi-Certin, SGS Nederland, KEMA, KIWA en Kalibra
International. Dit zijn private deeltijd-Zelfstandige
Bestuursorganen die niet onder de Kaderwet Zelfstandige
Bestuursorganen vallen. Informatie over de omzet en welk
deel wordt gegenereerd door middel van de wettelijke
taak is onbekend. De aangewezen deeltijd-Zelfstandige
Bestuursorganen zijn marktpartijen. Het staat marktpartijen vrij om zich te laten aanwijzen voor deze taak,
uiteraard als zij aan alle eisen voldoen.

Kamer van Koophandel:

Nederlandse Emissieautoriteit:

Raad voor de Accreditatie:

Bestuur Autoriteit Consument en
Markt:

Instituut Mijnbouwschade
Groningen:
TNO:

De in het kader van de Metrologiewet art. 11 en 12 aangewezen
instanties en erkende keurders

8
Hoeveel geld is in 2021 uitgegeven aan de ontwikkeling van duurzaam
toerisme op de BES-eilanden?
Antwoord
Er is in 2021 € 0,03 miljoen uitgegeven aan de ontwikkeling van duurzaam
toerisme op de BES-eilanden. Het gaat om een subsidie aan de Kamer van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

4

Koophandel Bonaire voor de ontwikkeling van de Blue Destination
certificering. Tevens heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO) in opdracht van EZK enkele activiteiten uitgevoerd. Dit betreft de
publicatie 2022 in Kust&Zee Gids (€ 0,04 miljoen) en de inzet voor het
thema duurzaam toerisme (Blue Destination Certificering, Community
Based Toerisme voorbereiding op studie) wat neerkomt op circa € 0,03
miljoen.
9
Kunt u exact aangeven hoeveel euro van de gerealiseerde uitgaven voor
beleidsartikel 5, Een veilig Groningen met perspectief (€ 1.036,5 miljoen)
bij gedupeerden terecht is gekomen? Hoeveel euro is uitgegeven aan
uitvoeringskosten?
Antwoord
Van de gerealiseerde uitgaven is in 2021 € 746 miljoen direct bij
gedupeerden terechtgekomen, via de uitkering van schadevergoeding
voor fysieke schade, voor waardedaling of immateriële schade, via de
waardevermeerderingsregeling en het mkb-programma. Zie onderstaande
tabel.
Bedragen x € 1.000
Schadevergoedingen fysieke schade
Schadevergoedingen waardedaling
Schadevergoedingen immateriële schade
Waardevermeerderingsregeling
mkb-programma
Totaal

309.843
295.460
506
138.020
2.200
746.029

De uitvoeringskosten bedroegen € 281,3 miljoen. De overige circa € 9
miljoen aan uitgaven die niet direct bij gedupeerden terecht komen én
geen uitvoeringskosten zijn, zijn bijvoorbeeld een opdracht aan TNO voor
de uitvoering van een seismische dreigings- en risicoanalyse (SDRA).
10
Hoeveel hadden de gerealiseerde ontvangsten voor beleidsartikel 5, Een
veilig Groningen met perspectief, (€ 191,2 mln) bedragen wanneer de
NAM niet had geweigerd een deel van de rekeningen te betalen? Hoe
hoog is het totale bedrag inmiddels waarover een conflict is met de NAM?
Antwoord
Voor de uitgaven voor schade geldt dat NAM alle in rekening gebrachte
kosten betaald heeft. Een deel van de verwachte ontvangsten over 2021 is
uitgesteld, omdat zorgvuldige onderbouwing van heffingsbesluiten meer
tijd vergt dan eerder verwacht. Als gevolg daarvan zijn de ontvangsten in
2021 op beleidsartikel 5 van de EZK-begroting lager uitgevallen. U bent
hierover bij de tweede suppletoire begroting van EZK geïnformeerd
(Kamerstuk 35 975 XIII, nr. 2).
NAM betwist tot nu toe alle bij NAM in rekening gebrachte kosten voor de
schadeafhandeling door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade
Groningen (TCMG) en de versterkingsoperatie. Voor de schadeafhandeling tijdens de TCMG-periode is € 420 miljoen bij NAM in rekening
gebracht. Voor de versterkingsoperatie is in totaal € 560,8 miljoen bij
NAM in rekening gebracht. Omdat NAM vijf facturen inzake de versterkingsoperatie slechts gedeeltelijk heeft voldaan (60%), staat hiervan op dit
moment nog € 188 miljoen open bij NAM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

5

Daarnaast is NAM pro forma in bezwaar gegaan tegen de heffing voor de
kosten die zijn gemaakt voor de schadeafhandeling door het IMG over het
derde kwartaal van 2020. Deze heffing bedraagt bijna € 116 miljoen. U
bent hierover begin dit jaar en vorig jaar over geïnformeerd (Kamerstuk
33 529, nrs. 866 en 947).
11
Hoeveel geld zit er nog in de SDE++?
Antwoord
Inclusief de middelen uit de begrotingsreserve duurzame energie en
klimaattransitie is er in de meerjarencijfers in de periode 2021–2032 € 45,4
miljard beschikbaar voor uitgaven voor de SDE, de SDE+, de SDE++, de
HER+ en de ISDE, alsmede voor de uitvoeringskosten van deze duurzame
energietransitieregelingen. Deze beschikbare middelen zijn gebaseerd op:
• De bij het Energieakkoord gemaakte raming van de benodigde
kasmiddelen voor de doelstellingen van 14% duurzame energie in 2020
en 16% in 2023;
• De middelen die in het kader van het Klimaatakkoord meerjarig zijn
toegevoegd;
• De middelen die na 2022 conform de afspraak in de startnota van het
kabinet Rutte-III meerjarig uit de begrotingsreserve duurzame energie
aan het SDE+-budget zijn toegevoegd.
Specifiek voor de SDE++ is voor 2022 t/m 2032 € 8,8 miljard beschikbaar
voor de uitgaven onder de SDE++-regeling.
12
Waar ligt het aan dat de ISDE, DEI+ en de garantieregeling aardwarmte
alle drie minder verplichtingen zijn aangegaan dan geraamd? Kunt u dit
apart toelichten per regeling?
Antwoord
• ISDE: Gedurende de looptijd van de ISDE in 2021 heeft het kabinet
aangekondigd dat de subsidiebedragen voor de verschillende
maatregelen per 2022 met gemiddeld 50% omhoog zouden gaan.
Waarschijnlijk heeft dit ertoe geleid dat mensen die in 2021 van plan
waren subsidie aan te vragen, hiermee hebben gewacht tot 2022. Dit is
naar verwachting de belangrijkste reden voor de onderuitputting van
de ISDE.
• Garantieregeling aardwarmte: Het doel van de garantieregeling voor
geothermie is het afdekken van het geologisch risico voor het geval
dat het boren van putten voor geothermie niet succesvol is. Geothermiebedrijven kunnen indien gewenst gebruik maken van deze
regeling. Op basis van het te verwachten aantal nieuwe geothermieputten wordt voor de looptijd van de regeling een budget gereserveerd. In 2021 is weinig gebruikgemaakt van de garantieregeling mede
omdat in de afgelopen jaren er steeds meer boringen gezet zijn zonder
gebruikmaking van de garantieregeling. Dit omdat de meeste van deze
recente boringen zijn gezet in gebieden, waar al eerder geothermieprojecten zijn ontwikkeld en dus de kennis van de ondergrond groot is.
Omdat geothermieprojecten in de toekomst steeds meer zullen
plaatsvinden in gebieden met slecht bekende ondergrond, is de
verwachting dat het gebruik van de garantieregeling zal toenemen.
• DEI+: Het verschil van ruim € 14 miljoen is te verklaren door mutaties
die zich gaande 2021 hebben voorgedaan. Deze zijn in het jaarverslag
op pagina 98 beschreven en staan hieronder in tabelvorm. Na het
verrekenen van de mutaties is het verschil gering.
Begroot budget (x 1.000)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

€ 67.232

6

Kasbijdrage voor co-financiering Innovation Fund (€ 50 mln)
Kasbijdrage vanuit art. 2
Kasbijdrage BZK
kasonttrekking handhaving energiebesparing naar begroting I&W
kasonttrekking opschalingsinstrument waterstof
Beschikbaar voor realisatie
Gerealiseerd in 2021
Verschil

€ 5.000
€ 6.700
€ 400
€ – 4.900
€ – 21.700
€ 52.732
€ 53.144
€ 412

13
Hoeveel subsidie is er afgelopen jaar versterkt aan huishoudens voor
verduurzaming? Wat was het gemiddelde inkomen van huishoudens die
gebruik maakten van deze subsidie?
Antwoord
In 2021 is er vanuit de ISDE-regeling in totaal € 79,2 miljoen subsidie
verstrekt, die is aangevraagd door eigenaar-bewoners. Het gaat daarbij
om € 56,2 miljoen voor isolatiemaatregelen, € 19,9 miljoen voor
warmtepompen en € 3,1 miljoen voor zonneboilers. Omdat de subsidie
voor iedereen toegankelijk is, vraagt RVO niet om informatie over het
inkomen van een aanvrager. Het gemiddelde inkomen van de aanvragers
is daarom niet bekend.
14
Hoe vaak is er afgelopen jaar gebruikt gemaakt van de subsidie om een
warmtepomp aan te schaffen? Wat was het gemiddelde inkomen van deze
huishoudens?
Antwoord
In 2021 is voor 11.195 warmtepompen subsidie aangevraagd door
particulieren (eigenaar-bewoners). Dit komt neer op een totaalbedrag van
circa € 19,9 miljoen aan subsidie. Door zakelijke gebruikers is voor 5.439
warmtepompen subsidie aangevraagd voor een totaalbedrag van circa
€ 14,4 miljoen. Omdat de subsidie voor iedereen toegankelijk is, vraagt
RVO niet om informatie over het inkomen van een aanvrager. Het
gemiddelde inkomen van de aanvragers is daarom niet bekend.
15
Hoeveel extra CO2-reductie levert het aanvullende pakket van bijna € 7
miljard?
Antwoord
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft bij de KEV2021 een
eerste indicatie gegeven van het mogelijke effect van de maatregelen uit
dit pakket. Als we naar het geheel van de klimaat- en energiemaatregelen
uit de miljoenennota 2022 kijken dan zou dat in aanvulling op de raming
uit de KEV 2021 in potentie leiden tot een extra emissiereductie in 2030
van maximaal enkele megatonnen CO2.
16
Hoeveel subsidie ontvangen de tien meest vervuilende bedrijven van
Nederland afgelopen jaar?
Antwoord
In 2021 hebben de 10 bedrijven uit de industrie met de meeste
CO2-emissie subsidiebeschikkingen ontvangen op grond van regelingen
gericht op duurzame innovatie en opschaling. Voor de SDE is daarvoor
berekend wat de uitbetaling is geweest in 2021. Daarnaast ontvingen zij
een fiscale tegemoetkoming op grond van de Energie Investerings Aftrek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

7

(EIA). Het totale subsidiebedrag over 2021 voor deze 10 bedrijven
bedraagt € 22,6 miljoen.
17
Hoeveel subsidie om te verduurzamen is afgelopen jaar verstrekt aan het
bedrijfsleven?
Antwoord
In 2021 hebben de bedrijven uit de industrie subsidiebeschikkingen
ontvangen op grond van regelingen gericht op duurzame innovatie en
opschaling. Daarnaast ontvingen bedrijven in de industrie een fiscale
tegemoetkoming op grond van de EIA. Het totale subsidiebedrag over
2021 voor bedrijven uit de Industrie bedraagt € 255,3 miljoen. Dit is
exclusief de uitbetaling in 2021 voor de SDE. Deze cijfers komen medio dit
jaar beschikbaar via de Klimaatmonitor en zullen aan de Tweede Kamer
worden nagezonden. De doelgroep bestaat uit ongeveer 3000 bedrijven
uit de industrie dus exclusief landbouw en energiebedrijven.
18
Wanneer kan de stikstofinstallatie in gebruik worden genomen? Op welke
datum kan er zekerheid worden gegeven of 2021/2022 daadwerkelijk het
laatste reguliere gasjaar wordt?
Antwoord
Zoals aangegeven in de brief van de Staatssecretaris Mijnbouw aan uw
Kamer van 19 mei jl. heeft Gasunie Transport Services (GTS) aangegeven
dat haar nieuwe verwachting is dat de installatie in Zuidbroek in
september 2022 kan worden opgeleverd, maar dat die planning nog forse
inspanningen vergt (Kamerstuk 33 529, nr. 1025). Het is de verwachting
dat het Groningenveld het komende gasjaar (1 oktober 2022 –
30 september 2023) op de waakvlam zal komen te staan. Het winningsniveau is volgend gasjaar dus minimaal, maar kan door de vertraging van
Zuidbroek beperkt hoger uitvallen. Zolang de installatie in Zuidbroek nog
niet bewezen heeft naar behoren te kunnen functioneren, kan het kabinet
geen absolute zekerheid geven. Daarnaast brengt de oorlog in Oekraïne
onzekerheid met zich mee. Zoals aangegeven in de hiervoor genoemde
brief aan uw Kamer zijn er gesprekken met GTS onder andere om te
bezien of de installatie toch sneller kan worden opgeleverd.
19
Hoeveel schademeldingen zijn er in het verleden gedaan rondom de
gasopslag Grijpskerk? Hoeveel het afgelopen jaar? Hoeveel van deze
meldingen zijn toegekend?
Antwoord
Het gebied rond Grijpskerk ligt in het effectgebied van het bewijsvermoeden waarvan de grens is bepaald door de zwaarste beving veroorzaakt door het Groningenveld (Huizinge). In het verleden is er één
aardbeving geweest, in 2015 met een sterkte van 1.5 op de schaal van
Richter, veroorzaakt door de gasopslag in Grijpskerk. Dit betekent dat
aanvragen rondom de gasopslag Grijpskerk vrijwel alle zien op de
effecten van bevingen veroorzaakt door het Groningenveld.
Het totaal aantal schademeldingen voor fysieke schade rondom de
gasopslag Grijpskerk bij het IMG is circa 1.150. In circa 990 gevallen betrof
dit een aanvraag voor de maatwerkprocedure en in 160 gevallen een
aanvraag voor de vaste vergoeding. In 2021 kwamen in totaal 355
schademeldingen voor fysieke schade binnen bij het IMG (290 meldingen
maatwerk, 65 vaste vergoeding).
Er zijn in totaal 955 besluiten genomen (742 maatwerk, 213 vaste
vergoeding), met in 885 gevallen een toekenning (683 maatwerk, 202

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

8

vaste vergoeding). Het verschil tussen het aantal schademeldingen en
aantal besluiten geeft niet het aantal actieve dossiers weer. Een schademelding kan bijvoorbeeld ook ingetrokken zijn of samengevoegd worden.
20
Welk deel van de 309,8 mln die uitgekeerd is aan vergoedingen van
fysieke schade ging naar schade aan hoeveel monumenten? Welk deel
hiervan ging naar hoeveel ondernemers? Welk deel hiervan ging naar
hoeveel agrariërs? Hoeveel schades aan mestkelders zijn toegekend?
Antwoord
Het IMG merkt schade aan bijvoorbeeld monumenten of agrarische
bedrijven aan als zogenoemde «special-dossiers», dit gezien het specifieke karakter van het object waar schade wordt gemeld. Een dergelijk
special-dossier kan meerdere kenmerken hebben. Zo kan een dossier
onder meerdere categorieën vallen (een euro uitgekeerd in een dossier
dat bijvoorbeeld zowel onder erfgoed als Mkb valt, wordt in beide
categorieën geteld). In 2021 is circa € 19.8 mln. uitgekeerd aan dossiers
aangemerkt als erfgoed, € 19.9 mln. aan Mkb’ers en circa € 9.4 mln. aan
agrariërs. In oktober 2021 is het IMG gestart met de afhandeling van
schade aan mestkelders. Dit heeft in 2021 nog niet tot schadevergoeding
geleid. Wel is inmiddels een schadedeskundige toegewezen die de schade
aan de betreffende mestkelder onderzoekt en adviseert aan het IMG.
Binnen de vaste vergoeding wordt er geen onderscheid gemaakt tussen
reguliere dossiers en special-dossiers, daar er geen inhoudelijke beoordeling middels een maatwerkprocedure plaatsvindt.
21
Kunt u in een tabel per maand aangeven hoeveel schademeldingen het
IMG heeft afgehandeld sinds de diverse wijzigingen die per 1 juli 2021 in
de schadeafhandeling zijn doorgevoerd? Kunt u in een tabel per maand
aangeven welk deel van de schademeldingen geheel of gedeeltelijk is
afgewezen? Kunt u in een tabel per maand aangeven wat de gemiddelde
doorlooptijd van schademeldingen was? Kunt u in een tabel per maand
aangeven wat het gemiddelde uitgekeerde schadebedrag was?
Antwoord
Sinds 1 juli 2021 worden schaderapporten beoordeeld met behulp van het
nieuwe beoordelingskader, waarbij er in juli sprake was van een
overgangsfase. Per 1 juli heeft het IMG circa 7.000 besluiten met een
toekenning genomen en circa 1.400 besluiten betrof een afwijzing. In circa
3.000 gevallen betreft het dossiers die bijvoorbeeld zijn ingetrokken of
samengevoegd. De doorlooptijd van dossiers is het aantal dagen tussen
indieningsdatum en afrondingsdatum van schademeldingen voor
dossiers die in een bepaalde maand zijn afgerond.
2021 – maand

Juli
Augustus
September
Oktober
November
December
Totaal

Afgewezen

Toegekend

Gemiddeld
schadebedrag

Gemiddelde
doorlooptijd in
dagen

53
181
178
234
354
368
1.368

626
878
765
771
1.710
2.198
6.948

€ 7.646
€ 5.348
€ 5.903
€ 6.133
€ 5.888
€ 4.955
€ 5.712

120
143
171
203
196
160
170

22
Ten aanzien van de schademeldingen die tot 1 juli 2021 stillagen 2.000
schademeldingen, is inmiddels in de zaken die tot 1 juli 2021 al deze zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

9

een beslissing genomen? Hoeveel schademeldingen zijn er afgewezen?
Met welke redenen? Hoeveel meldingen zijn er geheel toegekend?
Hoeveel gedeeltelijk?
Antwoord
Bij een aantal schademelders was twijfel ontstaan over de mogelijkheid
van mijnbouwschade. Hun woningen zijn gelegen buiten het gebied waar
bevingen nog schade kunnen veroorzaken. Maar ze lagen wel in een
gebied waar eventuele invloed van diepe bodemdaling niet kon worden
uitgesloten. In afwachting van nader onderzoek heeft het IMG deze
meldingen tijdelijk on hold gezet.
Van de circa 1.800 openstaande aanvragen liggen circa 300 aanvragen
binnen het gebied waarvan nu duidelijk is dat sprake kan zijn van effecten
van (indirecte) diepe bodemdaling- en stijging. Voor de overige groep zijn
inmiddels afwijzingen verstuurd. Ongeveer de helft van de 300
openstaande aanvragen in dit gebied heeft inmiddels gekozen voor de
vaste vergoeding, waarvan een derde reeds een positief besluit heeft
ontvangen. Het IMG werkt op dit moment aan een werkwijze voor de
beoordeling van de dossiers in deze gebieden in de maatwerkprocedure.
23
Hoeveel aanvragen zijn reeds toegekend voor het uitkeren van vergoedingen voor immateriële schade door het IMG vanaf 15 november 2021?
In hoeveel aanvragen is sprake van zeer ernstige persoonsaantasting
(categorie D)? In hoeveel aanvragen is sprake van ernstige persoonsaantasting (categorie C)? In hoeveel aanvragen is sprake van een persoonsaantasting (categorie B)? In hoeveel aanvragen is sprake van geen
persoonsaantasting (categorie A)?
Antwoord
Sinds de start van de regeling voor immateriële schade heeft het IMG
circa 8500 aanvragen ontvangen, waarvan gemiddeld 1,5 aanvraag per
adres. Er zijn circa 3400 besluiten genomen, waarvan 83% een toewijzing
betreft. Ruim 88% vult de aanvullende vragenlijst m.b.t. de persoonlijke
impact analyse (PIA) in. Van het totaal aantal besluiten ontving circa 33%
1.500 euro, 38% 3.000, 14% 5.000 en 14% ontving geen vergoeding. In
minder dan 1% van de gevallen gaat het om een maatwerkaanpak (>5.000
euro).
24
Hoeveel gedupeerden hebben in 2021 bezwaar gemaakt tegen een besluit
van IMG? Hoeveel zijn er behandeld in de reguliere procedure? In hoeveel
daarvan is de gedupeerde geheel in het gelijk gesteld? In hoeveel zaken is
het bezwaar van de gedupeerde gedeeltelijk in het gelijk gesteld? In
hoeveel zaken is het bezwaar van de gedupeerde geheel afgewezen?
Hoeveel zijn er behandeld door de bezwaaradviescommissie? Is hierin een
toename of afname te zien ten opzichte van eerdere jaren? In hoeveel
daarvan is de gedupeerde geheel in het gelijk gesteld? In hoeveel zaken is
het bezwaar van de gedupeerde gedeeltelijk in het gelijk gesteld? In
hoeveel zaken is het bezwaar van de gedupeerde geheel afgewezen?
Antwoord
In 2021 ontving het IMG 2.274 bezwaren voor een besluit voor vergoeding
van fysieke schade. Het IMG heeft in 2021 in totaal 1.583 bezwaren
afgehandeld. In circa 40% van de gevallen werd het bezwaar geheel of
gedeeltelijk gegrond verklaard. In circa 45% is het bezwaar ongegrond
verklaard. De overige groep behelst bezwaren die om andere (proces)redenen niet in voorgenoemde groepen vallen, bijvoorbeeld doordat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

10

bezwaren zijn ingetrokken, niet-ontvankelijk zijn of anderszins worden
doorgestuurd.
In 2021 zijn er circa 530 bezwaren in behandeling bij de bezwaaradviescommissie, waarvan circa 170 in 2021 zijn afgehandeld. Het IMG heeft de
laatste jaren meer ingezet op laagdrempelige en snellere afhandeling van
bezwaren op ambtelijk niveau. In vergelijking tot de jaren 2020 en 2019 is
daarom een afname te zien in het aantal dossiers dat via de bezwaaradviescommissie afgehandeld wordt en een toename op behandeling op
ambtelijk niveau. Van het totaal aantal bezwaren afgehandeld door de
bezwaaradviescommissie in 2021 is circa 40% geheel of gedeeltelijk
gegrond en circa 50% ongegrond verklaard.
25
Hoeveel gedupeerden hebben na de beslissing op bezwaar beroep
ingesteld bij de rechtbank Noord-Nederland? Is hierin een toename of
afname te zien ten opzichte van eerdere jaren?
Antwoord
In 2021 zijn er 194 beroepen ingesteld. In die aantallen zitten ook
beroepen over het niet tijdig beslissen, welke niet zien op een inhoudelijke
beslissing op bezwaar ten aanzien van fysieke schade. In 2020 is er 59 keer
beroep ingesteld tegen een beslissing op bezwaar van het IMG. Het aantal
ingestelde beroepen in 2021 is hoger dan in 2020. Of er sprake is van een
trend is op basis van deze gegevens niet te zeggen. Ten opzichte van het
totaal aantal afgehandelde schademeldingen betreft het aantal beroepen
zo’n 5 promille (0,5%).
26
Hoe vaak heeft het IMG in 2021 de verschillende termijnen, voor o.a.
reactie en uitbetaling, overschreden?
Antwoord
Het IMG houdt hierover geen specifieke informatie bij.
27
Hoeveel gedupeerden hebben in 2021 een vergoeding materiële gevolgschade aangevraagd? Hoeveel aanvragen zijn goedgekeurd? Hoeveel zijn
er afgewezen? Hoeveel is hier aan uitgegeven?
Antwoord
Het IMG houdt hierover geen specifieke informatie bij.
28
Hoe groot is de formatie van het IMG? Hoeveel juristen zijn er in dienst?
Welk bedrag is er in 2021 uitgegeven aan externe inhuur? Welk bedrag is
er in 2021 uitgegeven aan externe inhuur van juristen en advocaten?
Antwoord
De grootte van de formatie van het IMG in 2021 betreft circa 694 FTE
(bestaande uit vaste en tijdelijke medewerkers). Hiervan is het gemiddelde
FTE juristen die ook juridisch werk verrichten 65 FTE.
In 2021 is circa € 44.2 mln. besteed aan externe inhuur, waarvan circa
€ 4.8 mln. in 2021 aan externe inhuur van advocaten is uitgegeven.
29
Hoeveel bewoners is in 2021 duidelijkheid geboden over de noodzaak van
het versterken van hun gebouw? Hoeveel daarvan zijn onderdeel van de
typologie-aanpak? Hoeveel bewoners hebben nog geen duidelijkheid over
de noodzaak van het versterken van hun gebouw? Met andere woorden is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

11

aan de belofte van de Minister om voor 1 mei alle bewoners duidelijkheid
te geven voldaan?
Antwoord
In 2021 hebben 3.657 bewoners duidelijkheid gekregen over de noodzaak
van het versterken van hun gebouw. Daarvan zijn 927 adressen
opgenomen en beoordeeld via de typologie-aanpak. Op 1 mei 2022
wachtten nog 10.098 bewoners op een beoordeling van hun woning. Met
de motie van het lid Segers c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 969) heeft uw
Kamer in februari verzocht om binnen een half jaar alle inwoners binnen
de versterkingsopgave duidelijkheid te geven over de planning van
veiligheidsbeoordelingen. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG)
stuurt bewoners die nog geen duidelijkheid hebben, medio juni een brief
over de planning van de beoordeling van hun adres, en geeft op die
manier uitvoering aan deze motie.
30
Hoeveel projecten zijn d.m.v. MKB!dee gefinancierd?
Antwoord
Vanuit MKB!dee zijn 169 projecten gefinancierd.
31
Hoeveel ondernemers en midden kleinbedrijven worden door het
«netwerk» van MKB!dee bereikt?
Antwoord
Ruim 400 mkb-bedrijven zijn of waren (afhankelijk van of het project al is
afgerond) deelnemer in een MKB!dee.
32
Wat is de verwachting van de Nederlandse positie in de genoemde
ranglijsten wanneer er minder zeekabels aan land zullen komen in
Nederland?
Antwoord
In de genoemde ranglijst – de Digital Economy and Society Index (DESI) –
is de aanlanding van zeekabels geen factor die wordt meegewogen. De
DESI kijkt naar de beschikbaarheid, het gebruik en het prijsniveau van
internet via de vaste en mobiele telecomnetwerken in een lidstaat. De
mate waarin nieuwe zeekabels aanlanden en/of bestaande zeekabels
worden vervangen heeft dus geen directe invloed op de Nederlandse
positie op deze ranglijst. Dit laat onverlet dat zeekabels belangrijk zijn voor
de Nederlandse positie als digitaal knooppunt in Europa. De Kamer is in
de brief van 6 december 2021 geïnformeerd over de ontwikkelingen rond
zeekabels1. In het afgelopen jaar zijn drie nieuwe zeekabels aangelegd
en/of aangekondigd.
33
Gebruikt het ministerie of uitvoeringsinstanties algoritmen bij de
uitvoering van het werk? Kunt u een limitatieve lijst geven?
Antwoord
Binnen het Ministerie van EZK en bij de uitvoerende organisaties wordt
gewerkt met verschillende algoritmes. EZK beschikt niet over een
limitatieve lijst van deze algoritmes. Om de transparantie over algoritmes
te vergroten is het Ministerie van EZK aangesloten bij het initiatief van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) wat terug
1

Kamerstuk 26 643, nr. 802.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

12

te vinden is in Kamerstuk 26 643, nr. 842 «Hoofdlijnen beleid voor
digitalisering». Hierin wordt inspiratie geput uit enkele algoritmeregisters
die al openbaar zijn bij een aantal gemeenten.
34
Hoeveel geld is op dit moment nog gereserveerd voor Fieldlab evenementen en café’s?
Antwoord
Momenteel is er € 2,736 miljoen gereserveerd voor Fieldlab Evenementen
en € 35.000 voor Fieldlab Cafe’s. Ik ben in overleg met TNO of en zo ja hoe
deze middelen doelmatig besteed kunnen worden.
35
Welke activiteiten en/of onderzoeken zijn door Fieldlab Evenementen en
Fieldlab Café uitgevoerd in 2021?
Antwoord
Voor het Fieldlab «Evenementen» is onderzoek uitgevoerd om het
risicomodel voor de inschatting van de risico’s bij evenementen verder uit
te werken en voor eenieder via een digitaal kenniscentrum openbaar te
maken. Tevens zijn er drie onderzoekslijnen voor de wat langere termijn
opgezet en is een start gemaakt met de onderliggende onderzoeksprogramma’s:
1. Kennisverrijking. Dit betreft de verdere uitwerking van het risicomodel om dit verder te verwerken en te verfijnen.
2. Bezoekersstromen. Uit de praktijkprojecten blijkt dat minder
contacten tot een lager risico’s leidt. In dit onderzoek wordt onderzocht hoe dit in de praktijk kan worden geïmplementeerd waardoor er
verantwoord evenementen kunnen plaats vinden.
3. Innovatie. Hoe kan digitale technologie bijdragen om de sector
weerbaarder en wendbaarder te maken.
Het kabinet stuurt voor de zomer een reactie op dit Fieldlab naar de
Kamer.
In het Fieldlab «Cafés» heeft TNO onderzoek gedaan naar de naleving van
door de overheid geformuleerde coronamaatregelen binnen vijf cafés. Het
experiment van dit FieldLab heeft van 14 tot en met 17 april 2021
plaatsgevonden in de binnenstad van Utrecht. De uitkomsten van dit
onderzoek zijn op 27 mei 2021 met uw Kamer gedeeld (Kamerstuk 25 295,
nr. 1275). Een kabinetsreactie op dit Fieldlab volgt nog.
36
Zijn er op ICT-systemen en het verwerken van data binnen het ministerie
en/of bij uitvoeringsinstanties Privacy Impact Analyses (PIA) of Gegevensbeschermingeffectbeoordeling (GEB) uitgevoerd in 2021? Kunt u deze
rapportages naar de Kamer zenden?
Antwoord
Door EZK en haar uitvoeringsorganisaties zijn in 2021 verschillende
PIA’s/GEB uitgevoerd op allerlei ICT-informatiesystemen. Indien gewenst
kunnen deze PIA’s, met het oog op de nationale veiligheid, op locatie
worden ingezien.
37
Hoe is de Chief Information Officer bij het ministerie gepositioneerd?
Antwoord
Binnen het Ministerie van EZK wordt de rol van CIO ingevuld door de
plaatsvervangend secretaris-generaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

13

38
Welke gevolgen kan AI en de snelle uitbreiding van AI hebben op het
stroomnet en datagebruik in Nederland?
Antwoord
– Een inschatting van de impact van AI op de belasting van het
stroomnet is niet goed mogelijk.
– AI is één van de vele opkomende en innovatieve toepassingen in
ontwikkeling. Toenemend datagebruik hangt samen met grootschalig
gebruik van tal van toepassingen die relevant zijn voor de digitale
transitie, zoals bijvoorbeeld financiële transacties, dataopslag in de
cloud, gaming, breedbandtoepassingen en werken op afstand.
– Bovendien maken ondernemingen en burgers in Nederland ook
gebruik van data en stroom in andere landen en dat gebeurt andersom
ook.
– Daarbij komt dat AI op termijn ook kan bijdragen aan efficiënter
gebruik van duurzame energiebronnen en decentrale (stroom)netwerken, bijvoorbeeld bij smart grids, die nog sterk in ontwikkeling zijn.
39
Welke economische activiteiten heeft VSL in 2021 uitgevoerd en hoeveel
omzet is daarmee gegenereerd?
Antwoord
VSL heeft in 2021 de volgende economische activiteiten uitgevoerd: het
verzorgen van herleidbaarheid naar de nationale meetstandaarden voor
de markt via kalibratiewerkzaamheden en het verschaffen van referentiematerialen. Tevens het adviseren aan marktpartijen op het gebied van
nauwkeurig meten. De omzet die daarmee werd gegenereerd was € 5,2
miljoen.
40
In hoeverre heeft het Missiegedreven Topsectoren- en Innovatiebeleid in
2021–2022 geleid tot betere aansluiting van het instrumentarium?
Antwoord
In 2019 is het Missiegedreven Topsectoren en Innovatiebeleid (MTIB) in
samenwerking met de betrokken departementen opgezet. Door focus op
vier brede maatschappelijke uitdagingen (Energietransitie en
Duurzaamheid, Landbouw, Water en Voedsel, Gezondheid, en Zorg en
Veiligheid) is de basis gelegd om de inzet van beleidsinstrumenten van de
verschillende ministeries te richten op deze uitdagingen. Dit heeft er ook
toe geleid dat kennisinstellingen, bedrijfsleven en andere overheden hun
inzet op deze uitdagingen hebben vergroot. Op deze manier is een
hefboom ontstaan op de departementale middelen. Via het Kennis en
Innovatie Convenant (KIC) is de totale inzet van de partners in de Kennis
en Innovatie-Agenda’s in totaal circa 5 miljard Euro per jaar.
In 2021 is deze aanpak geëvalueerd door middel van een enquête onder
de dertig publieke en private partijen die deelnemen in dit KIC. Daaruit
bleek dat deze aanpak een stimulans vormt voor publiek-private samenwerking, ook over de sectoren heen. Ook gaven de deelnemers aan dat
het MTIB sturend werkt op de inzet van de innovatie-instrumenten en
innovatiebudgetten van deze partijen.
41
Hoeveel bedrijven worden door de WBSO ondersteund?
Antwoord
Het aantal bedrijven dat in 2021 gebruik heeft gemaakt van de WBSO
bedroeg ruim 20.000. Dit betreft inhoudingsplichtigen en zelfstandigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

14

42
Hoeveel geld is in totaal, via verschillende fondsen, subsidies, etc., in 2021
uitgegeven aan de verduurzaming van het mkb?
Antwoord
Deze informatie is niet aanwezig, omdat de meeste subsidies om te
verduurzamen beschikbaar zijn voor het hele bedrijfsleven en niet
specifiek voor mkb. Er wordt dus niet bijgehouden hoeveel van de
subsidies naar mkb’ers gaan. Dit is het beeld van de beschikbare
subsidies:
• Met de Subsidie Verduurzaming mkb kunnen met name kleine mkb’ers
professioneel advies en ondersteuning inkopen bij het nemen van
maatregelen om te verduurzamen.
• Er zijn diverse subsidies beschikbaar voor het nemen van maatregelen
om te verduurzamen:
• De Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE), Energieinvesteringsaftrek (EIA) en Stimulering Duurzame Energieproductie
(SDE) voor energiebesparende maatregelen en het opwekken van
duurzame energie.
• De subsidieregeling Emissieloze Bedrijfsauto’s (SEBA) voor emissieloze bestelwagens. Ook de milieu-investeringsaftrek kan voor
emissieloze bestelwagens worden gebruikt en voor andere innovatieve
technieken.
• De subsidie Versnelde Klimaatinvesteringen Industrie (VEKI) is
beschikbaar voor industriële mkb’ers.
43
Hoeveel geld is in totaal, via verschillende fondsen, subsidies, etc., in 2021
uitgegeven aan de digitalisering van het mkb?
Antwoord
De totale uitgaven voor digitalisering mkb komen uit op € 6,4 miljoen.
Deze zijn opgebouwd uit drie delen: 1) Programma Versnelling Digitalisering mkb (€ 1,4 miljoen), 2) Smart Industry (€ 0,5 miljoen), 3) DTC,
cybersecurity (€ 4,5 miljoen). Kanttekening bij DTC cybersecurity is dat
het zich niet alleen richt op het mkb, maar dit is wel de belangrijkste
doelgroep.
44
Hoe wordt het mkb wegwijs gemaakt in de gewijzigde handelssituatie
omtrent de sancties met betrekking tot Rusland?
Antwoord
Het mkb wordt op verschillende manieren geholpen om zich aan te
passen aan de gewijzigde handelssituatie. In de eerste plaats kunnen zij
terecht bij het ondernemersloket sancties Rusland bij RVO. RVO helpt het
mkb met vragen en advies. Hiervoor werkt zij nauw samen met de
betrokken departementen (BZ, EZK, LNV, FIN), uitvoeringsorganisaties
(zoals de douane, NVWA en Kamer van Koophandel) en bedrijfsorganisaties (VNO-NCW en MKB Nederland). Advisering vindt plaats op zowel
uitvraag als proactief via reguliere webinars en informatiesessies.
Daarnaast kunnen mkb’ers gebruik maken van diverse instrumenten. Zo is
er de SIB-subsidie (Starters International Business), die het mkb helpt om
buitenlandse markten te betreden. RVO betaalt hierbij 50% van de kosten,
tot een maximum van € 2.500, die mkb’ers maken om coaches of
buitenlandse experts in te huren of om deel te nemen aan beurzen in het
buitenland. RVO biedt ook accountgesprekken aan die getroffen ondernemers koppelt aan regionale publieke partners, zoals Regionale
Ontwikkelingsmaatschappijen, via het samenwerkingsverband Trade and

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

15

Innovate NL. Ook zijn er gratis marktverkenningen en landenvergelijkingen beschikbaar, en helpt RVO het mkb met het vinden van geschikte
buitenlandse zakenpartners via het programma «Zakenpartnersupport Op
Maat».
Tot slot kunnen mkb’ers ook aanspraak maken op bestaande ondersteuningsinstrumenten indien zij garanties of liquiditeit nodig hebben.
Hiervoor bestaan onder andere de Borgstelling mkb-kredieten (BMKB) en
de Garantie Ondernemingsfinanciering.
45
Hoeveel geld uit overheidsregelingen is in 2021 door het mkb gebruikt
voor financieringsvraagstukken?
Antwoord
Het antwoord op deze vraag beperkt zich tot de garantieregelingen op de
EZK begroting, zoals de BMKB en GO, Qredits en het Dutch Alternative
Credit Instrument (DACI). Hieronder wordt ingegaan op de financieringsregelingen binnen het Toekomstfonds welke zich meer richten op
innovatieve bedrijven.
• Vanuit DACI is er voor € 40 miljoen toegekend aan alternatieve
financiers voor het investeren in bedrijven.
• Qredits heeft in 2021 voor € 64 miljoen gefinancierd aan kleine
ondernemingen en nog eens € 21,6 miljoen aan overbruggingskredieten.
• Vanuit de BMKB is voor € 334 miljoen aan garanties vertrekt aan mkb.
Vanuit de BMKB-C en de KKC was dit € 47 respectievelijk € 27 miljoen.
• Vanuit de GO en de GO-C is € 173,5 respectievelijk € 101,60 miljoen
aan garanties vertrekt.
• Vanuit de Groeifaciliteit is er voor € 10,4 miljoen aan garanties
afgegeven voor een totale financiering aan bedrijven van € 20,8
miljoen.
46
Hoeveel geld is in totaal, via verschillende fondsen, subsidies, etc., in 2021
uitgegeven aan Startups?
Antwoord
Het antwoord op deze vraag is onder andere afhankelijk van welke
definitie gebruikt wordt voor startups. We beperken ons in dit antwoord
tot de belangrijkste financieringsregelingen voor innovatieve bedrijven in
het Toekomstfonds.
• Vanuit de Seed Capital fondsen is in 2021 € 67 miljoen geïnvesteerd in
bedrijven.
• Vanuit de Seed Business Angel fondsen is in ruim € 2 miljoen
geïnvesteerd in bedrijven.
• Vanuit de Vroegefasefinanciering (VFF) regeling is ca. € 12 miljoen
geïnvesteerd in vroege fase bedrijven en daarnaast is er ruim € 15
miljoen toegekend aan regionale financiers voor het financieren van
vroege fase bedrijven.
• Vanuit het Innovatiekrediet is er in 2021 voor ruim € 45 miljoen aan
kredieten toegekend aan bedrijven (klinisch en technisch).
• Vanuit de Thematische Technology Transfer (TTT) fondsen is er in 2021
voor € 3 miljoen toegekend aan bedrijven.
• Vanuit het programma Oncode is in 2021 voor ca. € 300.000 toegekend
aan bedrijven.
• Vanuit het Dutch Future Fund is in 2021 voor € 82,8 miljoen geïnvesteerd in fondsen welke investeren in innovatieve bedrijven.
• Vanuit de fondsen onder de Dutch Venture initiatieven is tot en met
2021 in totaal € 323 miljoen geïnvesteerd in 373 start- en scale-ups.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

16

47
Wat zijn de gemiddelde energielasten van verschillende type bedrijven,
uitgesplitst in de prijs voor energie, ODE, energiebelasting, enzovoort,
bijvoorbeeld voor een gemiddelde bakker, kantoorgebouw, chemiebedrijf,
enzovoort?
Antwoord
In onderstaande tabel worden de gemiddeld optredende lasten die
samenhangen met de Energiebelasting (EB) en Opslag Duurzame Energieen klimaattransitie (ODE) in beeld gebracht voor 12 typen bedrijven en
instellingen. De marktprijs van energie voor deze bedrijven kan niet in
beeld worden gebracht aangezien informatie daarover op dit bedrijfsniveau ontbreekt. De marktprijzen die leveranciers in rekening brengen
zijn zeer uiteenlopend en afhankelijk van energiecontracten die met
leveranciers zijn afgesloten.
Hierbij is gebruik gemaakt van thans beschikbare gegevens over het
gemiddeld energieverbruik van onderstaande bedrijfstypen op basis van
CBS informatie. De daadwerkelijke EB- en ODE-bijdrage per bedrijf is
afhankelijk van het feitelijke energieverbruik. Het gaat in deze cijferopstelling uitdrukkelijk om gemiddelde verbruikscijfers. Bedacht moet
worden dat de spreiding binnen bedrijfstypen aanzienlijk kan zijn.
Gemiddelde lasten voor diverse typen bedrijven en instellingen (in € exclusief BTW)

Detailhandel non-food
Grootschalig bakkersbedrijf
Glastuinbouw zonder WKK
Voortgezet (speciaal) onderwijs
Verpleeg- of verzorgingstehuis
Grootschalige logistiek met koeling
Ziekenhuis
Papierindustrie
Zuivelindustrie
gem. verbruik Papier- en grafische industrie
gem. verbruik Voedings- en genotmiddelenindustrie
gem. verbruik Chemie en farmaceutische
industrie

gem.
gasverbruik

gem.
elektriciteitsverbruik

gemiddelde
lasten uit
hoofde van EB
en ODE
tarieven 2021

in m3

in kWh

euro, excl.
BTW

2.384
4.738
194.800
43.007
73.986
36.641
163.570
805.000
1.623.000
277.000

12.749
43.669
265.200
178.725
294.262
1.690.784
679.218
4.256.000
4.481.000
861.000

2.070
5.958
24.969
27.807
45.430
79.859
98.234
287.176
342.000
117.132

426.000

1.274.000

145.359

8.662.000

14.051.000

877.208

48
Wat zijn de inkomsten van de ODE, gasbelasting en elektriciteitsbelasting,
opgesplitst per sector en opgesplitst per bedrijfsgrootte, zoals ook in het
onderzoek van Milieudefensie is (https://milieudefensie.nl/actueel/wobonderzoek-mkb-betaalt-vergroening-zware-industrie) gedaan?
Antwoord
Onderstaande tabel geeft de verdeling van de inkomsten voor ODE en
energiebelasting (gasbelasting en elektriciteitsbelasting) naar sectoren en
onderliggende bedrijfstakken voor de industrie. Een opsplitsing naar
bedrijfsgrootte op grond van de beschikbare cijfers is niet bekend.

totaal EB en ODE

2019

2020

2021

6.697

6.408

6.962

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

17

waarvan bijdrage huishoudens (incl.
belastingvermindering)
waarvan bijdrage Bedrijven
Verdere verdeling sector bedrijven
A Industrie
wv. voedings- en genotmiddelenindustrie
wv. textiel-, kleding- en lederindustrie
wv. hout-, papier- en grafische industrie
wv. aardolie, chemische en farmaceutische
industrie
wv. rubber- en kunststofproductindustrie
wv. bouwmaterialenindustrie
wv. basismetaalindustrie
wv. metaalproducten, machineindustrie,
transportmiddelen
wv. overige industrie
B Landbouw
C Dienstverlening
D Overheid/onderwijs/zorg

2019

2020

2021

3.195
3.502

2.292
4.116

2.406
4.556

584
184
24
44

765
236
28
57

847
261
31
62

110
39
23
0

168
53
30
0

185
60
33
0

116
46

142
51

159
57

386

462

491

1.954

2.226

2.478

577

664

740

49
Wat zijn de extra kosten in elektriciteitsinfrastructuur van de opschaling
van zon- en wind-op-land?
Antwoord
Het is niet exact te zeggen wat de bijdragen van zon- en wind op land is
aan de kosten van elektriciteitsinfrastructuur.
50
Wat zijn de netinvesteringen in wind-op-zee? Hoe worden deze bekostigd?
Antwoord
Van de totale kosten voor het net op zee wordt een deel bekostigd door
middel van een subsidie aan TenneT uit de middelen voor de SDEK. Dit
betreft het net op zee voor de windparken in de windenergiegebieden
Borssele en Hollandse Kust (zuid en noord) die in de periode tot en met
2023 worden aangelegd (en deels al in gebruik zijn) voor de afspraken uit
het Energieakkoord (2013). Het net op zee voor de overige navolgende
windparken wordt, overeenkomstig de afspraak in het Klimaatakkoord,
bekostigd uit de nettarieven.
51
Wat bepaalt de grote schommeling in de raming van de verwachte
uitstoot van broeikasgassen bij energiebedrijven in 2030?
Antwoord
De elektriciteitsmarkt is onderdeel van een sterk geïntegreerde Europese
markt, waar van uur tot uur bepaald wordt welke Europese centrales op
dat moment de elektriciteit tegen de laagste kosten kunnen leveren.
Hoeveel elektriciteit er in een jaar in Nederland geproduceerd wordt, door
welke centrales – en dus hoeveel uitstoot er is – hangt dus vooral af van
de totale vraag in Europa en (de marginale kosten van) het Nederlandse
aanbod ten opzichte van ander aanbod in Europa. Nieuwe inzichten in
verwachtingen in marktomstandigheden (bijvoorbeeld input prijzen van
kolen en gas) en veranderingen in beleid in de ons omringende landen
(bijvoorbeeld meer wind/zon, uitfasering kolen of meer elektrificatie)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

18

leiden tot nieuwe ramingen van de nationale elektriciteitsproductie en het
exportsaldo en van de nationale CO2-uitstoot in 2030.
52
Hoeveel SDE++-beschikkingen zijn in 2021 aan mkb-bedrijven toegekend?
Hoeveel aan grootbedrijven? Hoeveel aan energiecoöperaties?
Antwoord
RVO, die de regeling uitvoert, beoordeelt op dit moment nog een beperkt
aantal ingediende aanvragen. Naar verwachting zal ik uw Kamer voor het
zomerreces informeren over de resultaten van deze ronde.
53
Is het Programma Energiehoofdstructuur op tijd klaar en borgt het dat de
benodigde energie-infrastructuur voor 2030 dan ook in 2030 gereed is?
Antwoord
De planning is erop gericht dat het ontwerp-Programma Energiehoofdstructuur in de eerste helft van 2023 wordt opgeleverd. De contouren van
het programma zullen eerder (eind 2022/begin 2023) gedeeld worden met
de Kamer. Het Programma Energiehoofdstructuur is een instrument dat
volgt uit de Omgevingswet (vergelijkbaar met de voormalige term
«structuurvisie») en is een opvolger van bestaande structuurvisies over
buisleidingen en elektriciteit. Het programma borgt dat de ruimte die
nodig is voor het energiesysteem van nationaal belang tijdig beschikbaar
is voor een klimaatneutraal Nederland en stelt daaraan ruimtelijke
randvoorwaarden. Het daadwerkelijk aanleggen van kabels, leidingen,
opslag- en conversielocaties of het nemen van investeringsbesluiten is
geen onderdeel van het PEH. Concrete en meer gedetailleerde uitwerking
(tracés, locaties van de energie-infrastructuur en mogelijke uitvoeringsmethoden) volgen na het PEH in zogenaamde gebiedsgerichte verkenningen.
Die zullen met name randvoorwaardelijk zijn voor 2050 omdat de
uitvoering voor de nationale energie-infrastructuur voor 2030 reeds van
start is gegaan.
54
Eind 2021 is een externe, kwalitatieve evaluatie van het ECW uitgevoerd.
Kunt u toelichten wat de resultaten en verbeterpunten waren van deze
evaluatie?
Antwoord
Uit de kwalitatieve evaluatie is gebleken dat het Expertise Centrum
Warmte (ECW) als gezaghebbend kenniscentrum een positieve impact
heeft gehad op de werkzaamheden rondom de transitievisies warmte
door gemeenten. Gemeenten hebben ook in de uitvoeringsfase van de
warmtetransitie behoefte aan ondersteuning door het ECW.
Als verbeterpunten gelden onder andere een sterkere profilering en een
aanbod dat meer is toegespitst op het type gemeente. De evaluatie is
beschikbaar via de ECW-website, zie: Het Expertise Centrum Warmte is
geëvalueerd – Expertise Centrum Warmte.
55
Hoeveel hybride warmtepompen heeft u in 2021 gesubsidieerd? Wat is de
verwachte opschaling per jaar tot 2030?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

19

Graag verwijs ik u naar de gasmonitor (2021) gepubliceerd door Natuur &
Milieu.2 Hierin vindt u gegevens van subsidie aanvragen voor de hybride
warmtepomp in de afgelopen jaren. Voor 2021 zijn nog geen concrete
cijfers bekend, hier wordt momenteel aan gewerkt. Zoals ook in het
Coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) aangegeven werken
we toe naar een grootschalige opschaling van het aantal hybride
warmtepompen. Om de doelen in de gebouwde omgeving te halen streeft
het kabinet naar een groei van 1 miljoen hybride warmtepompen in 2030
(zie hiervoor ook de brief «programma versnelling verduurzaming
gebouwde omgeving» van de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening). De jaarlijkse groei is op voorhand niet exact aan te geven,
maar om het doel van 2030 te halen betekent dit een jaarlijkse gemiddelde
groei van 150.000 geïnstalleerde hybride warmtepompen per 2025. Om dit
te bereiken vindt onder andere nauwe samenwerking plaats met de
sector, denk bijvoorbeeld aan de productie van voldoende producten en
installateurs.
56
Loopt de uitrol van de Routekaart Groen Gas, die uit 2020 dateert, volgens
plan? Ziet u nog ruimte voor versnelling en een verhoging van de doelen
voor groen gas?
Antwoord
De uitrol van de Routekaart Groen Gas loopt volgens plan, op alle sporen
wordt inzet gepleegd. Er is per coalitieakkoord een bijmengverplichting
groen gas aangekondigd en er zijn middelen gereserveerd voor stimulering van de hybride warmtepomp. De Routekaart Groen Gas wordt
geïntensiveerd tot een Programma Groen Gas. Uw Kamer wordt voor het
zomerreces geïnformeerd per brief over de bijmengverplichting, in deze
brief wordt ook ingegaan op ruimte voor versnelling en verhoging van de
doelen.
57
Hoe staat het met de IPCEI-trajecten? Wanneer kunnen we daar concrete
projecten uit verwachten?
Antwoord
Nederland neemt op dit moment deel aan drie IPCEI-initiatieven:
Micro-elektronica 2 (ME2), Cloudinfrastructuur en Services (CIS) en
Waterstof (H2). Voor IPCEI geldt dat concrete projecten pas gefinancierd
kunnen worden nadat de Europese Commissie haar beoordeling heeft
afgerond in de prenotificatie en notificatie fase (zie figuur IPCEI-proces),
waarna nog de subsidiebeschikking volgt van Nederland. De Kamer zal zo
snel mogelijk geïnformeerd worden over de concrete IPCEI-projecten die
spelen maar in ieder geval na afronding van de notificatie fase.
Figuur 1 – schets IPCEI-proces

Op dit moment zijn de IPCEI’s ME2 en CIS in de prenotificatie fase, waarin
de Europese Commissie een eerste beoordeling doet van de projectvoor2

NM-Gasmonitor-2021.pdf (natuurenmilieu.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

20

stellen om te toetsen of deze onder het IPCEI-kader gefinancierd kunnen
worden. Voor beide IPCEI’s is de verwachting dat de Europese Commissie
de notificatiefase voor eind 2022 heeft afgerond en daarmee zullen de
IPCEI’s begin 2023 beginnen.
De projectvoorstellen voor de IPCEI H2 wave 1 zullen op korte termijn
genotificeerd worden. Voor wave 2 is er een versnelling in het traject
gekomen, zoals aangekondigd in de REPowerEU, om sneller minder
afhankelijk te worden van Russisch gas. Voor wave 3 is de prenotificatie
fase eind april gestart en wordt de notificatie fase voor het einde van 2022
verwacht.
58
Met welke CO2-raming werkt u voor de komende jaren? Verklaart de
CO2-raming de grote meevallers op zowel de ETS-ontvangsten als ook de
storing in de begrotingsreserve duurzame energie en klimaattransitie?
Antwoord
De raming van de ETS-veilinginkomsten wordt periodiek geactualiseerd,
het volgende moment is in het najaar. Daarbij wordt gebruik gemaakt van
de dan geldende ETS-marktprijzen op basis van futures-contracten. De
hogere ETS-prijs verklaart de meevallers op de ETS-veilinginkomsten
maar niet de storting in de begrotingsreserves. De Miljoenennota 2021 is
uitgegaan van ETS-prijs van € 51 per ton in 2022, oplopend naar € 59 per
ton in 2027. Dit is lager dan de huidige marktprijzen.
59
Waarom is er minder gebruik gemaakt van de HER+? Hoe gaat u dit
verbeteren?
Antwoord
Sinds 2020 lijkt het aantal kwalitatief goede voorstellen in de
HER+-regeling terug te lopen. In 2020 waren er 43 voorstellen, waarvan 29
zijn afgewezen. Hiervan is ruim de helft afgewezen omdat het voorstel van
onvoldoende kwaliteit was. De afgelopen HER+ openstelling liep van
1 april 2021 tot en met 31 maart 2022. Gedurende 2021 zijn er 11
voorstellen binnengekomen. In het 2022 deel van de openstelling zijn er
nog 22 voorstellen bij gekomen; deze worden nog beoordeeld. Dit jaar
wordt het energie-innovatie instrumentarium geëvalueerd, hierin zal ook
onderzocht worden ten grondslag kan liggen aan deze terugloop. Met de
resultaten hiervan zal bezien worden hoe de regeling vanaf 2023
verbeterd kan worden.
60
Wat is er gedaan om het mkb-beter toegang te verlenen tot de ISDE?
Antwoord
Zoals gemeld in de brief van 17 december 2020 over de wijziging van de
ISDE-regeling (Kamerstuk 30 196, nr. 744) is het vanaf 2021 voor zakelijke
partijen mogelijk om subsidie aan te vragen voor Zon-PV en kleine
windmolens. Daarnaast blijft het voor zakelijke partijen mogelijk om ISDE
aan te vragen voor warmtepompen en zonneboilers en zijn de subsidiebedragen voor warmtepompen en zonneboilers vanaf 2022 verhoogd naar
gemiddeld 30% van de totale kosten.
61
Hoeveel gratis ETS-rechten zijn er in 2021 toegewezen, uitgesplitst per
sector? Zijn deze gratis ETS-rechten later weer doorverkocht?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

21

De cijfers van de gratis toewijzing van ETS-rechten worden jaarlijks op de
website van de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) gepubliceerd. In 2021
zijn er in totaal 38,8 miljoen rechten gratis toegewezen aan ETS installaties. Het staat de ontvangende bedrijven vrij om deze rechten te
verkopen, maar ze zullen uiteindelijke voldoende ETS-rechten moeten
inleveren voor hun CO2-uitstoot. In 2021 betrof de CO2-uitstoot van
ETS-bedrijven 74,1 Mton, waarvan 42,1 Mton in de industrie en 31,5 Mton
in de elektriciteitssector.
62
Kunt u aangeven in hoeverre u van mening bent dat dat doel het «snel,
goed uitlegbaar en ruimhartig afhandelen van de negatieve gevolgen van
aardbevingen als gevolg van gaswinning» in 2021 is behaald? Zo ja,
waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Het IMG heeft in de Tijdelijke wet Groningen (TwG) de taak gekregen om
een adequate en onafhankelijke schadeafhandeling als uitgangspunt te
nemen. Het omgaan met het spanningsveld tussen snelheid en maatwerk,
en tussen juridische deugdelijkheid en ruimhartigheid, is een uitdaging
die continu balanceren vereist. Het jaarverslag van het IMG over het jaar
2021 laat zien dat bewoners die gebruik maken van de individuele
beoordeling van fysieke schade, de vaste vergoeding en waardedalingsregeling deze procedures en vergoedingen gemiddeld een 7,7 als rapportcijfer geven. Hoewel dit laat zien dat een deel van de bewoners tevreden
is over de schadeafhandeling van het IMG, geldt dit niet voor iedereen. De
schadeafhandeling duurt bijvoorbeeld in gevallen nog te lang. Verder is
het van belang dat regelingen en procedures in de schadeafhandeling
uitlegbaar zijn. Dat is nu nog niet altijd het geval. Ook hier doet zich een
dilemma voor: maatwerk leveren betekent, per definitie, dat zich
verschillen voordoen tussen bewoners. De evaluatie van de Tijdelijke wet
Groningen vindt momenteel plaats. De evaluatie zal ingaan op in hoeverre
de Tijdelijke wet Groningen voorziet in het juiste kader voor een adequate
en ruimhartige schadeafhandeling.
Voor wat betreft de versterkingsoperatie is hard gewerkt om de uitvoering
van de versterkingsoperatie te versnellen. De NCG heeft zijn doelstellingen voor 2021 gehaald. Dit neemt niet weg dat nog veel moet gebeuren
om de versterkingsoperatie verder te versnellen. In 2021 is de uitwerking
en uitvoering van de bestuurlijke afspraken van 6 november 2020 samen
met de regio ter hand genomen. Daarmee is er stabiliteit gekomen in
regelgeving en randvoorwaarden van de versterkingsoperatie, zodat er
focus op de operatie zelf blijft. Verder heeft het Adviescollege Veiligheid
Groningen (ACVG) in mei 2021 akkoord gegeven op het gebruik van de
typologieën. Hiermee kan ongeveer 60% van de adressen in de
werkvoorraad typologisch worden beoordeeld. Momenteel werkt TNO aan
aanvullende typologieën. Met de uitrol van de typologie-aanpak is
versnelling aangebracht in de beoordelingen. Doordat de meest recente
seismologische en bouwkundige inzichten worden toegepast wordt
verwacht dat een groot deel van de nog te beoordelen adressen «op
norm» zal blijken.
63
Hoe valt de onderbesteding aan «geestelijke bijstand/overige» te
verklaren?
Antwoord
Afgelopen jaar heeft het Platform Kerk en Aardbeving € 80.000
ontvangen. Dat is een voorschot van 80% van het maximale jaarlijkse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

22

subsidiebedrag. Dit kalenderjaar wordt de subsidie definitief vastgesteld
op basis van de werkelijk gemaakte kosten.
64
Kunt u de redenen voor de afwijzing van 11.140 aanvragenwaardedaling
geven en in hoeveel gevallen welke reden voorkomt?
Kunt u aangeven waarom de vergoeding van immateriële schade is
vertraagd en er ruim 99 miljoen minder is uitgekeerd dan vooraf begroot?
Antwoord
Om een schadevergoeding te ontvangen voor waardedaling zijn er een
aantal voorwaarden. Zo moet de woning binnen het gebied van de
waardedalingsregeling liggen en moet de aanvrager tussen 16 augustus
2012 en 1 januari 2019 eigenaar zijn geweest van een of meerdere
woningen in het gebied waar waardedaling is vastgesteld. Ook kan er
geen aanvraag worden ingediend als de eigenaar al gebruik heeft
gemaakt voor de waarderegeling van de NAM of als sprake is van
sloop/nieuwbouw vanuit het versterkingsprogramma.3 Als aanvragers
niet aan deze voorwaarden voldoen ontvangen zijn een afwijzing. Het IMG
registreert niet hoe vaak welke reden voor afwijzing voorkomt.
De afhandeling van immateriële schade door het IMG is na een pilotfase
in november 2021 van start gegaan. Het IMG heeft de regeling als eerste
opengesteld in de gemeente Eemsdelta in de kern van het aardbevingsgebied. Hierna volgde een bredere gefaseerde uitrol. Het IMG wil hiermee
voorkomen dat juist bij deze schademeldingen, van mensen die ernstig
leed of verdriet hebben doorstaan als gevolg van de bevingen, vertraging
en onzekerheid over doorlooptijden ontstaat tijdens de afhandeling ervan.
Het IMG heeft in april jl. besloten, wederom om lange doorlooptijden te
voorkomen, eerst meer openstaande aanvragen af te handelen en het
openstellen van de volgende gemeente met een maand te verplaatsen.
Een gefaseerde openstelling maakt het ook mogelijk ervaring op te doen
met de procedurele afhandeling van deze voor het IMG nieuwe vorm van
schade en tijdig aanpassingen door te voeren indien nodig. Daarnaast is
een reden voor de ontstane vertraging van de afhandeling van immateriële schade dat de gegevens over de versterking niet voldoende vooraf
beschikbaar zijn bij het IMG. In dat geval moet de informatie over
versterkingsoperatie door de aanvrager zelf worden aangevuld. Het IMG
helpt daarbij waar mogelijk en werkt aan een verbetering en vereenvoudiging van de informatie-uitwisseling over de versterkingsoperatie in
samenwerking met de NCG. Door de vertraging is er ook minder
uitgekeerd dan vooraf begroot.
65
Hoeveel extern advies is er ingewonnen door het ministerie in 2021?
Antwoord
Vraag 65
Hoeveelheid
extern advies

Vraag 68
Kosten extern
advies

Kerndepartement – apparaat
Kerndepartement – beleid
Totaal

131
374
505

€ 3.765.163
€ 22.130.303
€ 25.895.465

ACM
Cpb
SodM
Totaal

83
12
27
122

€ 1.942.414
€ 99.962
€ 476.506
€ 2.518.881

3

Waardedaling – Instituut Mijnbouwschade Groningen (schadedoormijnbouw.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

23

Vraag 65
Hoeveelheid
extern advies

Vraag 68
Kosten extern
advies

627

€ 28.414.346

Totaal

66
Wat is de verhouding FTE als het gaat om externe krachten, vaste
contracten en tijdelijke contracten op het ministerie en bij de diensten?
Antwoord
Omdat deze verhoudingen niet in aantallen fte zijn uit te drukken (o.a.
vanwege het niet voltijds aanwezig zijn inhuur/tijdelijke medewerkers) zijn
de hieronder weergegeven verhoudingen gebaseerd op uitgaven. Het
inhuurpercentage voor EZK komt over de periode 1 januari 2021 tot en
met 31 december 2021 uit op 28,9%. Van de overige 71,1% vaste
contracten betreft 6,9% een tijdelijk dienstverband.
67
Welke onderzoeken zijn extern uitgevoerd in 2021 en door wie?
Antwoord
Voor uiteenlopende onderwerpen kan extern advies en onderzoek nodig
zijn. Dit wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door partijen waarmee EZK
raamcontracten heeft. Er is geen uitputtende lijst aanwezig. In het kader
van de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) geeft bijlage 2 van het
jaarverslag EZK (blz. 176) (Kamerstuk 36 100 XIII, nr. 1) een overzicht van
afgeronde evaluatie- en overige onderzoeken in 2021.
68
Hoeveel heeft het extern advies het ministerie en/of haar diensten gekost
in 2021?
Antwoord
Zie tabel antwoord 65
69
Hoe kan het grote verschil tussen de verwachte verplichtingen (totaal
€ 14.714.397) en de gerealiseerde verplichtingen (totaal € 19.526.722)
worden verklaard?
Antwoord
De in tabel 44 weergegeven vastgestelde begroting is slechts de begrotingsstand van de ontwerpbegroting 2021 plus de wijziging die is
aangebracht met de (eerste) incidentele suppletoire begroting inzake de
aanpassingen in het economische steun- en herstelpakket als gevolg van
de ontwikkeling in de bestrijding van het coronavirus (d.d. 22 december
2020).4 Na deze begrotingsstand is de begroting in 2021 nog gewijzigd
met de reguliere 1e en 2e suppletoire begrotingen en met acht andere
incidentele suppletoire begrotingen, waarmee een scala aan coronasteunmaatregelen aan de begroting is toegevoegd. In totaal kon door alle
begrotingswijzigingen in 2021 ca. € 25,6 miljard aan verplichtingen
worden aangegaan.5 Dit werd, zoals weergegeven in tabel 44, ca. € 19,5
miljard.
70
4
5

Zie hiervoor Kamerstuk 35 677, nr. 1
Zie hiervoor Slotwet 2021, Kamerstuk 36 100 XIII, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

24

Kan er meer inzicht worden geboden in de uitgaven aan de TVL en een
verdere toespitsing worden gegeven met betrekking tot deze steunmaatregel?
Antwoord
Bijgevoegde tabel geeft inzicht in hoe de totale uitgaven aan de TVL in
2021, zoals weergegeven in de tabel op pagina 65, per sector kunnen
worden onderverdeeld. Sectoren zijn gesorteerd op basis van de hoogte
van de uitgaven.
Sector

Uitgaven 2021

56 – Eet- en drinkgelegenheden
47 – Detailhandel (niet in auto’s)
01 – Landbouw, jacht en dienstverlening voor de landbouw en jacht
55 – Logiesverstrekking
46 – Groothandel en handelsbemiddeling (niet in auto’s en
motorfietsen)
90 – Kunst
93 – Sport en recreatie
49 – Vervoer over land
77 – Verhuur en lease van auto’s, consumentenartikelen, machines
en overige roerende goederen
59 – Productie en distributie van films en televisieprogrammas;
maken en uitgeven van geluidsopnamen
70 – Holdings (geen financiële), concerndiensten binnen eigen
concern en managementadvisering
79 – Reisbemiddeling, reisorganisatie, toeristische informatie en
reserveringsbureaus
96 – Wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche
50 – Vervoer over water
68 – Verhuur van en handel in onroerend goed
85 – Onderwijs
82 – Overige zakelijke dienstverlening
45 – Handel in en reparatie van auto’s, motorfietsen en aanhangers
73 – Reclame en marktonderzoek
78 – Arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelsbeheer
62 – Dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatietechnologie
43 – Gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw
71 – Architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies;
keuring en controle
74 – Industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling en
overige consultancy
52 – Opslag en dienstverlening voor vervoer
91 – Culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en
plantentuinen, natuurbehoud
25 – Vervaardiging van producten van metaal (geen machines en
apparaten)
41 – Algemene burgerlijke en utiliteitsbouw en projectontwikkeling
10 – Vervaardiging van voedingsmiddelen
33 – Reparatie en installatie van machines en apparaten
99 – Overig
92 – Loterijen en kansspelen
63 – Dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatie
69 – Rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvisering en administratie
28 – Vervaardiging van overige machines en apparaten
18 – Drukkerijen, reproductie van opgenomen media
81 – Facility management, reiniging en landschapsverzorging
31 – Vervaardiging van meubels
26 – Vervaardiging van computers en van elektronische en optische
apparatuur
86 – Gezondheidszorg
72 – Speur- en ontwikkelingswerk
58 – Uitgeverijen
94 – Levensbeschouwelijke en politieke organisaties, belangen- en
ideële organisaties, hobbyclubs
42 – Grond-, water- en wegenbouw (geen grondverzet)
88 – Maatschappelijke dienstverlening zonder overnachting
11 – Vervaardiging van dranken

€ 1.120.646.200
€ 530.638.293
€ 478.356.917
€ 423.701.562

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

€ 364.875.172
€ 325.647.445
€ 311.099.905
€ 180.019.533
€ 121.013.242
€ 114.797.090
€ 113.009.126
€ 108.902.485
€ 96.702.995
€ 74.117.312
€ 70.949.957
€ 58.241.397
€ 56.789.673
€ 52.556.055
€ 52.178.850
€ 52.153.689
€ 51.837.091
€ 49.399.571
€ 48.720.233
€ 43.864.580
€ 41.156.830
€ 34.621.809
€ 32.430.555
€ 29.960.251
€ 26.180.111
€ 24.039.485
€ 21.473.726
€ 21.202.984
€ 19.614.383
€ 17.542.531
€ 17.212.932
€ 16.828.008
€ 16.096.062
€ 15.430.770
€ 14.737.187
€ 13.238.860
€ 11.761.044
€ 11.211.983
€ 10.734.572
€ 9.658.886
€ 9.439.123
€ 9.416.875

25

Sector
14 – Vervaardiging van kleding
80 – Beveiliging en opsporing
32 – Vervaardiging van overige goederen
27 – Vervaardiging van elektrische apparatuur
03 – Visserij en kweken van vis en schaaldieren
95 – Reparatie van computers en consumentenartikelen
30 – Vervaardiging van overige transportmiddelen
22 – Vervaardiging van producten van rubber en kunststof
24 – Vervaardiging van metalen in primaire vorm
38 – Afvalinzameling en -behandeling; voorbereiding tot recycling
51 – Luchtvaart
53 – Post en koeriers
16 – Primaire houtbewerking en vervaardiging van artikelen van
hout, kurk, riet en vlechtwerk (geen meubels)
15 – Vervaardiging van leer, lederwaren en schoenen
20 – Vervaardiging van chemische producten
61 – Telecommunicatie
13 – Vervaardiging van textiel
23 – Vervaardiging van overige niet-metaalhoudende minerale
producten
35 – Productie en distributie van en handel in elektriciteit, aardgas,
stoom en gekoelde lucht
29 – Vervaardiging van auto’s, aanhangwagens en opleggers
39 – Sanering en overig afvalbeheer
66 – Overige financiële dienstverlening
17 – Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren
09 – Dienstverlening voor de winning van delfstoffen
37 – Afvalwaterinzameling en -behandeling
87 – Verpleging, verzorging en begeleiding met overnachting
75 – Veterinaire dienstverlening
21 – Vervaardiging van farmaceutische grondstoffen en producten
60 – Verzorgen en uitzenden van radio en televisieprogramma’s
36 – Winning en distributie van water
08 – Winning van delfstoffen (geen olie en gas)
02 – Bosbouw, exploitatie van bossen en dienstverlening voor de
bosbouw
06 – Winning van aardolie en aardgas
19 – Vervaardiging van cokesovenproducten en aardolieverwerking
12 – Vervaardiging van tabaksproducten
Totaal

Uitgaven 2021
€ 8.623.057
€ 7.937.604
€ 7.884.035
€ 7.714.180
€ 7.367.328
€ 6.598.516
€ 6.253.070
€ 5.823.847
€ 5.596.928
€ 5.476.265
€ 4.888.698
€ 4.423.257
€ 4.316.297
€ 3.907.928
€ 3.866.265
€ 3.199.715
€ 3.152.755
€ 3.048.770
€ 2.490.890
€ 1.807.128
€ 1.661.475
€ 1.054.472
€ 968.680
€ 624.566
€ 337.459
€ 302.286
€ 282.266
€ 281.294
€ 188.698
€ 137.335
€ 117.224
€ 82.541
€ 18.654
€ 8.812
€ 2.130
€ 5.434.651.768

71
Hoe kan het grote verschil tussen de verwachte uitgaven (totaal
€ 7.846.156) en de gerealiseerde uitgaven (totaal € 12.322.701) worden
verklaard?
Antwoord
De in tabel 44 weergegeven vastgestelde begroting is slechts de begrotingsstand van de ontwerpbegroting 2021 plus de wijziging die is
aangebracht met de (eerste) incidentele suppletoire begroting inzake de
aanpassingen in het economische steun- en herstelpakket als gevolg van
de ontwikkeling in de bestrijding van het coronavirus (d.d. 22 december
2020).6 Na deze begrotingsstand is de begroting in 2021 nog gewijzigd
met de reguliere 1e en 2e suppletoire begrotingen en met acht andere
incidentele suppletoire begrotingen, waarmee een scala aan coronasteunmaatregelen aan de begroting is toegevoegd. In totaal kon door alle
begrotingswijzigingen in 2021 ca. € 14,5 miljard aan uitgaven worden
gedaan.7 Dit werd, zoals weergegeven in tabel 44, ca. € 12,3 miljard.
72
Hoeveel geld heeft het ministerie uitgegeven aan extern juridisch advies
in zijn algemeenheid?
6
7

Kamerstuk 35 677, nr. 1
zie hiervoor Slotwet 2021, Kamerstuknummer 36 100 XIII, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

26

Antwoord
Het kerndepartement EZK heeft in 2021 € 3,9 miljoen uitgegeven aan het
kantoor van de landsadvocaat en andere advocatenkantoren met wie een
raamovereenkomst is gesloten. Dit bedrag betreft kosten voor het voeren
van juridische procedures alsmede (specialistisch) juridisch advies. Dit
bedrag bestaat uit honoraria, btw, kantoorkosten, verschotten en
griffierechten.
73
Welke economische activiteiten heeft de Kamer van Koophandel in 2021
uitgevoerd en hoeveel omzet is daarmee gegenereerd?
Antwoord
De Kamer van Koophandel voert geen commerciële activiteiten uit, maar
genereert wel omzet op basis van wettelijk vastgelegde tarieven voor het
uitvoeren van wettelijke taken. De grootste omzet is behaald uit HR
informatieproducten (€ 56,9 miljoen), exportdocumenten (€ 11,4 miljoen)
en inschrijfvergoedingen (€ 16,8 miljoen). Overige opbrengsten hadden
een som van € 8,3 miljoen. De totale omzet van de Kamer van
Koophandel aan economische activiteiten telt zo op tot € 93,4 miljoen.
74
Hoe analyseert het ministerie zogenaamde «burgersignalen» die bij
publieksvoorlichting binnenkomen?
Antwoord
De «burgersignalen» die bij publieksvoorlichting van het ministerie
binnenkomen, worden geanalyseerd op inhoud: betreft het een concrete
vraag, een mening of anderszins. Daarna worden de signalen doorgestuurd naar de (beleids)afdeling die verantwoordelijk is voor het
onderwerp uit het burgersignaal. Die afdeling beantwoordt in ieder geval
de gestelde vragen (reactietermijn van 30 werkdagen) en reageert, voor
zover opportuun, op de meningen en andere signalen. In alle gevallen
ontvangt de inzender van het signaal een ontvangstbevestiging.
75
Krijgt en bespreekt de bewindspersoon de «burgersignalen»?
Antwoord
Gezien de hoeveelheid burgersignalen worden deze niet standaard
voorgelegd en besproken met de bewindspersoon. In sommige gevallen
wordt hiervan afgeweken.
76
Hoe bepaalt het ministerie welke contacten en afspraken van de bewindspersonen publiek worden gemaakt? Welke handreiking ligt daarvoor bij de
communicatie-afdeling?
Antwoord
Hiervoor maken we gebruik van de «Handleiding openbare agenda
bewindspersonen op rijksoverheid.nl». Dit is een handleiding die is
opgesteld door de Rijksvoorlichtingsdienst en is goedgekeurd door de
VoRa (Voorlichtingsraad) en het SG-overleg.
77
Hoeveel FTE werkt op het Ministerie van EZK aan Toerisme?
Antwoord
De gastvrijheidseconomie en toerisme raakt veel beleidsterreinen binnen
EZK. De personele inzet is dan ook over verschillende directies verdeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

27

en afhankelijk van beleidsvragen die spelen. Binnen de directie Topsectoren en Industriebeleid zijn er verschillende mensen werkzaam die
functioneren als accounthouder en eerste aanspreekpunt voor sectoren uit
de gastvrijheidseconomie en toerisme. Aangezien het Ministerie van EZK
niet langs sectorale lijnen is georganiseerd is de totale inzet in fte niet op
die manier uit te drukken. In 2020 en 2021 is de personele inzet voor deze
sector in verband met de COVID-19-crisis opgeschaald. Naast inzet op het
eigen ministerie financiert EZK ook NBTC (9,5 miljoen per jaar) waar 52 fte
werkzaam is. Via NBTC verwezenlijkt het Ministerie van EZK zijn
beleidsdoelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 7

28