Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

32 043

Toekomst pensioenstelsel

Nr. 231

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 november 2014
Aanleiding
Tijdens het Algemeen Overleg pensioenen op 5 november jl. heb ik uw
Kamer een overzicht toegezegd van de op dit moment lopende pensioenonderwerpen, voorzien van een geactualiseerde planning. Zoals u bekend
is, hebben wij dit jaar gewerkt aan verschillende omvangrijke aanpassingen aan het pensioenstelsel, te weten:
− de aanpassing van het financieel toetsingskader, aanhangig in de
Eerste Kamer, en de daarop geënte regelgeving;
− de uitwerking van de regelgeving Witteveen (met de besluiten netto
pensioen, en vrijstellings- en boetebesluit Wet Bpf 2000 in verband met
netto pensioen);
− het wetsvoorstel pensioencommunicatie, aanhangig in uw Kamer.
Voorts is in de Eerste Kamer aanhangig de Verzamelwet pensioenen 2014
en de Verzamelwet SZW 2015 waar ook pensioenonderwerpen in zitten.
Tegelijkertijd is de nationale pensioendialoog in volle gang. De dialoogsessies vormen mede input voor de hoofdlijnennota toekomst
pensioenstelsel.
Planning
De afgelopen maanden heb ik prioriteit gegeven aan de uitwerking van
bovengenoemde onderwerpen. Dit heeft noodzakelijkerwijs gevolgen
voor de planning van andere pensioendossiers. Hierbij geef ik de
geactualiseerde planning voor deze onderwerpen. Ik maak daarbij een
onderscheid tussen:
A. Wetgeving;
B. Beleidstukken;
C. Evaluatie; en
D. Overige pensioenonderwerpen.

kst-32043-231
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 043, nr. 231

1

A. Wetgeving
1. Pensioencommunicatie
Ik stuur uw Kamer in november de nota naar aanleiding van het verslag,
een nota van wijziging en de concept-algemene maatregel van bestuur ter
uitwerking van de Wet pensioencommunicatie (Kamerstuk 34 008). In de
nota van wijziging wordt onder andere een bepaling in de Wet pensioencommunicatie opgenomen op grond waarvan pensioenfondsen in hun
jaarverslag informatie opnemen over de reële dekkingsgraad. Met dit
laatste wordt uitvoering gegeven aan de motie Klaver c.s. bij het
wetsvoorstel voor de Wet aanpassing financieel toetsingskader
(Kamerstuk 33 972, nr. 44). Volledigheidshalve vermeld ik dat naar
aanleiding van het amendement Klaver en van Weyenberg (Kamerstuk
33 972, nr. 27) de melding van de reële dekkingsgraad van het pensioenfonds aan de toezichthouder wordt meegenomen in de ministeriële
regeling die per 1 januari 2015 op grond van het financieel toetsingskader
wordt getroffen.
2. Facilitering van de pensioenregeling voor zelfstandigen
In de brief van 18 december 2013 over het Witteveenakkoord heeft het
kabinet een aantal maatregelen met betrekking tot het pensioen van
zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) aangekondigd (Kamerstuk 33 043,
nr. 188). De verwachting is dat zzp-organisaties voor 1 januari 2015 de
pensioenregeling voor zzp’ers presenteren. Eén van die maatregelen is
het fiscaal mogelijk maken dat een derdepijlerpensioen eerder kan
worden opgenomen om te voorzien in inkomen bij arbeidsongeschiktheid
zonder dat revisierente is verschuldigd. De hiervoor benodigde wetswijziging is opgenomen in het Belastingplan 2015. Een andere maatregel is
dat het derdepijlerpensioen buiten de vermogenstoets voor de bijstand
blijft. Het wetsvoorstel zal, zoals ik in het Algemeen Overleg pensioenen
op 5 november jl. al heb gemeld, naar verwachting in mei ingediend
worden. De wetswijziging kan dan op 1 januari 2016 in werking treden. Ik
stuur uw Kamer nog voor het einde van dit jaar de contouren van de
regeling. Vervolgens zal ik gemeenten via een verzamelbrief oproepen
om, vooruitlopend op de wetswijziging, vanaf 1 januari 2015 overeenkomstig bedoelde contouren te handelen onder gebruikmaking van artikel
18 van de Wet Werk en Bijstand (WWB). Ik zal dit ook bespreken in het
bestuurlijk overleg met de VNG.
3. Wetsvoorstel tot introductie van het Algemeen pensioenfonds
Het wetsvoorstel ligt nu ter advisering voor bij de Afdeling advisering van
de Raad van State. Na ommekomst van dit advies zal ik het wetsvoorstel
bij uw Kamer indienen. Ik streef ernaar om het wetsvoorstel voor het
einde van dit jaar bij uw Kamer aanhangig te kunnen maken.
4. Termijn waardeoverdracht
Naar aanleiding van het amendement van het lid Klaver c.s. (Kamerstuk
33 972, nr. 51) inzake de periode van 6 maanden bij waardeoverdracht zal
ik de concept-algemene maatregel van bestuur uiterlijk voor 15 januari
2015 naar uw Kamer sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 043, nr. 231

2

5. Instemmingsrecht Ondernemingsraad
Ten aanzien van het voornemen tot aanpassing van het instemmingsrecht
van de ondernemingsraad bij voorgenomen besluiten over een pensioenregeling verwacht ik dat het wetsvoorstel, waarin deze aanpassing is
opgenomen, voor de zomer 2015 bij uw Kamer ingediend kan worden.
B. Beleidstukken
6. De nationale pensioendialoog
De slotbijeenkomst die gepland stond voor 8 december a.s. in Nieuwegein
wordt verschoven vanwege de samenloop met de behandeling van het
wetsvoorstel financieel toetsingskader in de Eerste Kamer. De slotbijeenkomst zal nu plaatsvinden op maandag 19 januari 2015, eveneens in
Nieuwegein. De voortgangsrapportage aan uw Kamer over de pensioendialoog zal eveneens in januari 2015 worden verzonden. Naar verwachting
komt de SER dit jaar met het advies, dat in januari 2015 wordt vastgesteld.
Ik streef ernaar de hoofdlijnennota toekomst pensioenstelsel in mei 2015
naar uw Kamer te sturen.
7. Onderzoek naar de mogelijkheden van collectieve risicodeling binnen
premieovereenkomsten
De aanleiding voor dit onderzoek vormt, zoals verwoord in mijn brief van
4 april jl. (Kamerstuk 32 043, nr. 105), de wens van een aantal grote
ondernemingen en hun pensioenfondsen om binnen het bestaande
wettelijk kader bij premieovereenkomsten in de tweede pijler het collectief
delen van risico’s mogelijk te maken. Ik streef ernaar een richtinggevende
brief over deze complexe materie in december naar uw Kamer te sturen,
nadat de ministerraad met de brief heeft ingestemd. Ik zal in deze brief
tevens een nadere appreciatie geven van het bij brief van 15 juli jl.
(Kamerstuk 32 043, 226) aan uw Kamer aangeboden onderzoeksrapport
«Optimalisering van opbouw naar uitkeringsfase en de inrichting daarvan
in premie- en kapitaalovereenkomsten» (naar aanleiding van de motieLodders; Kamerstuk 32 043, nr. 185). Hierdoor krijgt uw Kamer in
samenhang de mogelijkheden gepresenteerd voor het verbeteren van
premieovereenkomsten met én zonder collectieve risicodeling.
8. RMU
Verkenning naar de alternatieve aanwending pensioenpremies naar
aanleiding van het voorstel van de Reformatorisch Maatschappelijke Unie
(RMU). Dit onderzoek is vergaand gevorderd. Ik streef ernaar uw Kamer in
november een brief te sturen over de voortgang en een doorkijk van de
hoofdlijnen van de verkenning. Ik verwacht dat ik het onderzoeksrapport
naar aanleiding van de verkenning in januari 2015 naar uw Kamer kan
sturen.
9. Fundamentele herziening waardeoverdracht
Wat betreft de herziening van de waardeoverdracht kan ik uw Kamer
meedelen dat ik, zodra de parlementaire behandeling van het financieel
toetsingskader is afgerond, dit onderwerp opnieuw zal oppakken. Het
onderzoek met het oog op de herziening is de afgelopen periode stil
komen te liggen vanwege prioritering in de capaciteitsinzet. Vanaf januari
2015 is hiervoor capaciteit beschikbaar. In het kader van de herziening van
de waardeoverdracht zal ik ook ingaan op de vraag over de exitvoorwaarden bij aflopende uitvoeringsovereenkomsten met huidige pensioenuitvoerders die waardeoverdracht kunnen blokkeren. Ik streef ernaar dat ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 043, nr. 231

3

voor de zomer 2015 naar uw Kamer een brief stuur over de uitkomst van
het onderzoek.
C. Evaluatie
10. Evaluatie van de premiepensioeninstelling (PPI)
Tijdens het Algemeen Overleg van 5 november jl. is door verschillende
woordvoerders gevraagd of een evaluatie van de PPI binnen één of twee
jaar kan plaatsvinden. Vier PPI’s hebben, blijkens het onderzoek, aangegeven cross border ambities te hebben en die voor 2016 te willen invullen.
Tegen die achtergrond vind ik een evaluatie binnen één jaar te kort dag.
Een evaluatie over twee jaar is denkbaar, maar het heeft de voorkeur om
de evaluatie over 3 jaar te doen, mede omdat de onderzoekers hebben
geconstateerd dat het onderzoek in een relatief vroeg stadium plaatsvond,
namelijk op een moment dat de PPI’s in verschillende stadia van ontwikkeling zijn en dat de markt zich nog moet zetten. Wel kan ik in 2015 een
nadere beschouwing geven over de medezeggenschapaspecten rond de
PPI en de vraag van mevrouw Lodders (VVD) over deelname van DGA’s
(directeur-grootaandeelhouders) en zzp-ers.
D. Overige pensioenonderwerpen
11. Monitoren pensioenpremies
Tijdens het wetgevingsoverleg over het financieel toetsingskader heb ik
uw Kamer een monitor van de premiedalingen door DNB toegezegd. Ik
verwacht dat ik uw Kamer deze monitor eind 2015 kan doen toekomen.
12. Onderzoek naar rente-afdekking
Naar aanleiding van de motie Vermeij c.s. (Kamerstuk 33 972, nr. 39) om te
onderzoeken of en in welke mate renteafdekkingen in het nieuwe
financieel toetsingskader tot problemen kunnen leiden, streef ik er naar
om de uitkomst van dit onderzoek voor de zomer naar uw Kamer te
sturen.
13. Gepensioneerden in het bestuur van beroepspensioenfondsen
Ik informeer uw Kamer bij brief in het voorjaar van 2015 over de uitkomst
van het onderzoek naar de mogelijkheid van gepensioneerden in het
bestuur van beroepspensioenfondsen.
14. Monitoren vrijwillige voortzetting
Zoals eerder aangegeven, vindt het kabinet het wenselijk om in beeld te
krijgen hoe pensioenfondsen omgaan met de mogelijkheid van vrijwillige
voortzetting van pensioenopbouw na ontslag. Op zijn vroegst zal in
januari 2015 hiermee een start kunnen worden gemaakt. Hetzelfde geldt
voor het gesprek hierover met de pensioensector. Ik heb de minster van
BZK gevraagd in het overleg van overheidswerkgevers de mogelijkheden
te bespreken om – conform de wettelijke mogelijkheden – de termijn voor
vrijwillige voortzetting bij het ABP van 3 naar 10 jaar te verlengen. Ik
informeer uw Kamer voor 15 januari 2015 over de stand van zaken.
15. Individuele casussen
De door uw Kamer gevraagde brieven over het pensioenfonds Grafische
Bedrijven en de brief over het pensioenfonds Alcatel Lucent stuur ik in
november naar uw Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 043, nr. 231

4

Afsluiting
Het pensioenterrein blijft in beweging. Naast ingezette aanpassingen
komen er mede op verzoek van uw Kamer steeds nieuwe, soms ook
urgente onderwerpen die de aandacht vragen. Vanwege de complexiteit
en de noodzaak om veel partijen te betrekken kosten sommige onderwerpen soms meer tijd dan gewenst.
Dit betekent dat periodiek kritisch naar de planning van onderwerpen
gekeken moet worden. Ik zal uw Kamer daarover ook in 2015 blijven
informeren.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 043, nr. 231

5