Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 710

Wijziging van de Wet maritiem beheer BES en
van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek BES in
verband met de implementatie van het Verdrag
van Nairobi inzake wrakopruiming

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
1. Inleiding
Dit wetsvoorstel, dat mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie
wordt ingediend, vormt de afronding van de implementatie van het op
18 mei 2007 tot stand gekomen Verdrag van Nairobi inzake het opruimen
van wrakken1 (hierna: het Verdrag). Dit verdrag verbetert de mogelijkheden voor kuststaten om te bewerkstelligen dat wrakken van zeeschepen
snel en adequaat worden verwijderd en voorts om op te treden tegen
bijna zinkende of strandende schepen en al dan niet losgeslagen lading
die gevaar voor het scheepvaartverkeer, het mariene milieu of andere
kuststaatbelangen opleveren. Met name geschiedt dit door het uitdrukkelijk vastleggen van de daarvoor nodige bevoegdheden van die staten
jegens scheepseigenaren en kapiteins, alsmede van een opruimplicht en
een verplichte verzekering van de opruimingskosten voor scheepseigenaren, gecompleteerd met een rechtstreeks verhaalsrecht van de kuststaat
op de verzekeringspenningen. De implementatie is grotendeels gerealiseerd met de Wet bestrijding maritieme ongevallen (hierna: WBMO) die
voorziet in de implementatie van het Verdrag voor Europees Nederland
(Stb. 2015, 399). In paragraaf 5 van het algemeen deel van de memorie
van toelichting bij de WBMO is aangekondigd, dat met het oog op
toepassing van het Verdrag in Bonaire, Sint Eustatius en Saba aanvullingen van de Wet maritiem beheer BES en het Burgerlijk Wetboek BES
(hierna: BW BES) in voorbereiding zijn, in lijn met hoofdstuk 2 van de
WBMO en de wijziging van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek. Daarbij is
aangegeven dat deze aanvullingen via een nota van wijziging zouden
worden opgenomen in de WBMO. De voorbereiding heeft echter meer tijd
gekost dan verwacht. Om de inwerkingtreding van de WBMO gelijk op te
laten lopen met het inwerkingtreding van het Verdrag is besloten om de
BES-regelgeving te realiseren middels een separate wijzigingswet. Het
voorliggende wetsvoorstel voorziet hierin.

1

kst-34710-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Het op 18 mei 2007 tot stand gekomen Verdrag van Nairobi inzake het opruimen van wrakken
(Trb. 2008, 115).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

1

2. Hoofdlijnen van de wijziging in verband met de implementatie
van het Verdrag voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba
De implementatie van het Verdrag voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba
vindt plaats in de Wet maritiem beheer BES en het BW BES. De Wet
maritiem beheer BES is de meest geschikte plaats voor het vastleggen
van de inhoudelijke verplichtingen van het Verdrag, omdat daarin ook al
andere specifieke verdragen betreffende scheepvaart zijn geïmplementeerd. Het Verdrag brengt ook een aantal aansprakelijkheidsvoorzieningen
met zich. Voor Nederland zijn deze vastgelegd in Boek 8 BW. In lijn
hiermee worden deze voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba vastgelegd in
het BW BES.
De voorgestelde wijzigingen van de Wet maritiem beheer BES vanwege
het Verdrag komen inhoudelijk grotendeels overeen met de WBMO. Het
belangrijkste verschil met de implementatie in Nederland, betreft het
ontbreken van de verplichtingen van het Verdrag die gericht zijn op
vlaggestaten. Hierbij gaat het onder meer om het vastleggen van de
verplichting van de geregistreerde eigenaar van een schip van 300 GT
(gross tonnage) of meer tot het in stand houden van een verzekering of
andere financiële zekerheid ter dekking van de kosten wegens aansprakelijkheid voor het lokaliseren, markeren en opruimen van dat schip als dat
een wrak zou worden. Deze verplichting is opgenomen in hoofdstuk 6 van
de WBMO en behoeft niet te worden overgenomen in de
BES-regelgeving, omdat schepen geregistreerd op een van de
BES-eilanden onder Nederlandse vlag varen en daarmee vallen onder de
reikwijdte van de WBMO.
In Caribisch Nederland zijn, evenals in Nederland, specifieke regels voor
wrakken van kracht. Deze zijn vastgelegd in de Wet opruiming van
schepen en wrakken BES. Deze wet komt in grote lijnen overeen met de
Europees-Nederlandse Wrakkenwet; het begrip wrak omvat in dit kader
niet alleen wrakken van zeeschepen, maar ook andere voorwerpen, zoals
auto’s of vliegtuigen, die tot wrak worden door met name het in zee
zinken. Deze specifieke BES-wet bevat bovendien een aantal beheersbevoegdheden ten aanzien van schepen die geen wrak zijn.
Verder is van belang dat er wat betreft bevoegdheden van beheerders, in
het belang van de veiligheid en de bescherming van het milieu in relatie
tot wrakken, thans reeds overlap bestaat tussen de Wet maritiem beheer
BES en de Wet opruiming van schepen en wrakken BES. Deze overlap
wordt met de voorliggende wijziging weggenomen. Ook zijn de bijzondere
voorschriften voor het opruimen van schepen en wrakken afgebakend in
relatie tot de implementatiebepalingen voor het Verdrag. Uit een oogpunt
van eenduidigheid en overzichtelijkheid van de wetgeving is ervoor
gekozen om de resterende artikelen van de Wet opruiming van schepen
en wrakken BES op te nemen in de Wet maritiem beheer BES. Het gaat
daarbij om regels over het melden van nieuwe wrakken die nog niet op
nautische kaarten zijn aangegeven door derden en opruimen van
drijvende voorwerpen die niet onder de reikwijdte van het verdrag vallen.
Dit brengt met zich dat de Wet opruiming van schepen en wrakken BES
wordt ingetrokken.
3. Uitvoering en handhaving
Uitvoeringsmaatregelen
De aanwijzing van ambtenaren voor het toezicht op de naleving en de
tenuitvoerlegging van diverse aanwijzingen zal plaatsvinden bij aanwijzingsbesluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

2

Handhaving
Dat de kapitein van een schip na een maritiem ongeval de autoriteiten van
de kuststaat op de hoogte moet stellen is in de maritieme wereld niet
uitzonderlijk en ook mede in het belang van de bemanning en de eigenaar
van het schip. De meldplichten treden in de praktijk grotendeels terug
voor de meldplicht van artikel 14 van de Wet voorkoming verontreiniging
door schepen BES die al op zee van toepassing is. Dit levert dus geen
nieuwe handhavingsvragen op. Ook wat betreft voorschriften en
maatregelen na een ongeval is geen sprake van wezenlijk nieuwe
voorschriften of handhavingsproblematiek.
4. Gevolgen voor de regeldruk
De wijziging van de Wet maritiem beheer BES in verband met het Verdrag,
brengt nagenoeg geen verandering met zich mee ten opzichte van de
huidige uitvoeringspraktijk. Het voorstel brengt geen administratieve
lasten met zich mee voor reders van schepen onder Nederlandse vlag.
Afhankelijk van de omvang en lading van het schip en de verdere
omstandigheden kunnen kosten van opruiming van een wrak van geval
tot geval variëren van enige tienduizenden tot miljoenen euro’s. Voor
gevallen waarin de overheid overgaat tot opruiming neemt de verhaalbaarheid van deze kosten naar verwachting toe als gevolg van toepasselijkheid van het Verdrag.
De voornaamste factoren zijn wat dit betreft:
– de verplichte voorafgaande financiële zekerheidsstelling door de
geregistreerde eigenaar;
– de uitdrukkelijke opruimplicht voor de geregistreerde eigenaar;
– de mogelijkheid van rechtstreeks verhaal van kosten die van overheidswege zijn gemaakt op de verzekeraar;
– de ruime definitie van opruimen, waardoor ook de kosten van gerichte
maatregelen als het verwijderen van gevaarlijke lading verhaalbaar
zijn.
Gelet op het incidentele en uiteenlopende karakter van wrakopruimingsoperaties is het niet goed mogelijk de betere verhaalbaarheid te vertalen
in een raming van jaarlijkse reductie van bestuurslasten.
5. Consultatie
De wijziging van de Wet maritiem beheer BES in verband met het Verdrag,
is op 31 maart 2014 te Bonaire afgestemd met de bestuurscolleges van
Caribisch Nederland in het kader van het Maritiem Overlegplatform.
Daarnaast heeft Rijkswaterstaat de havenmeesters van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba en de Kustwacht geïnformeerd over deze wijziging. Het
voorstel is op 17 december 2014 ter consultatie gestuurd aan de bestuurscolleges van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Op 2 mei 2016 is dit verzoek
nog een keer herhaald. Hierop zijn geen reacties ontvangen.
ARTIKELSGEWIJZE TOELCHTING
Artikel I
Dit artikel voorziet in de wijziging van de Wet maritiem beheer BES.
Onderdeel A
Met dit onderdeel wordt in meerdere artikelen van de Wet maritiem
beheer BES «Onze Minister van Verkeer en Waterstaat» vervangen door
«Onze Minister» die wordt gedefinieerd als de Minister van Infrastructuur
en Milieu (zie onderdeel B).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

3

Onderdeel B
Dit onderdeel betreft het aan artikel 1 van de Wet maritiem beheer BES
toevoegen van het begrip met bijbehorende begripsomschrijving van het
op 18 mei 2007 te Nairobi tot stand gekomen Internationaal Verdrag
inzake het opruimen van wrakken, 2007 (Trb. 2008, 115) alsmede de
definitie van Onze Minister. Daarnaast worden in onderdeel h twee
tekstuele verbeteringen aangebracht.
Onderdeel C
Met dit onderdeel wordt de reikwijdte van artikel 2 van de Wet maritiem
beheer BES, dat uitdrukkelijk de volkenrechtelijke immuniteit van
oorlogsschepen en vergelijkbare schepen onverlet laat, uitgebreid met
(militaire) luchtvaartuigen. Hiermee wordt de reikwijdte van deze
uitzonderingsbepaling in overeenstemming gebracht met het overeenkomstige artikel 37 WBMO.
Onderdeel D
Met dit onderdeel worden artikel 5 en 6 van de Wet opruiming van
schepen en wrakken BES betreffende het melden van (nieuwe) wrakken of
drijvende voorwerpen die door andere schepen worden gesignaleerd,
opgenomen in de Wet maritiem beheer BES (artikel 19a en 19b).
Daarnaast wordt in artikel 19c de bevoegdheid gegeven aan de beheerder
overblijfselen van schepen en alle andere voorwerpen in de territoriale
zee, met inbegrip van de baaien en inhammen die hiermee in open
verbinding staan op te ruimen en zo mogelijk de opruimingskosten te
verhalen op degene die aansprakelijk is voor deze wrakken of
voorwerpen. Dit artikel is gebaseerd op artikel 8 van de Wet opruiming
van schepen en wrakken BES. In artikel 19c, derde tot en met vijfde lid, is
het verhaalsrecht en parate executie geregeld. Deze regeling treedt in de
plaats van de artikelen 12 en 13 van de Wet opruiming schepen en
wrakken BES, waarvan in artikel III de intrekking is voorzien. Artikel 19c
sluit aan bij de artikelen 5 tot en met 8 van de Wrakkenwet die voor
Europees Nederland geldt. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat er een
gelijke regeling is binnen Nederland en is voortzetting van de bestaande
situatie geborgd.
Onderdeel E
De wijziging van artikel 21, derde lid, betreft een wetstechnische
aanpassing. Bij omzetting van de Landsverordening maritiem beheer naar
de Wet maritiem beheer BES, is per abuis naar twee verkeerde Ministers
verwezen. Met deze aanpassing wordt dit gecorrigeerd.
Onderdeel F
Dit onderdeel betreft een tweetal artikelen dat is overgenomen uit de Wet
opruiming van schepen en wrakken BES, dat bevoegdheden van de
beheerder ten aanzien van schepen bevat voor het waarborgen van de
veiligheid en de bescherming van het milieu. Het gaat hier om schepen
die (nog) geen wrak in de zin van het Verdrag zijn en daarom buiten de
reikwijdte van paragraaf 4.6 vallen. Op grond van deze artikelen kan de
beheerder -indien nodig- een schip verhalen of laten verhalen. Ook is
voorzien in een procedure om maatregelen te kunnen nemen in het geval
dat een dergelijk schip gevaar, schade of hinder veroorzaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

4

Onderdeel G
Dit onderdeel betreft een wetstechnische aanpassing. De term kapitein in
artikel 27 wordt vervangen door de term gezagvoerder. Hiermee wordt
vermeden dat twee verschillende termen worden gebruikt voor hetzelfde
(inhoudelijk gelijke) begrip. De term «kapitein» (gedefinieerd als degene
die het gezag heeft over het schip) komt voor in het Verdrag en in de
WBMO en voorts in de Wet opruiming van schepen en wrakken BES, maar
kan in het kader van de BES-wetgeving zonder bezwaar worden
vervangen door «gezagvoerder», nu laatstgenoemd begrip al wordt
gebruikt en gedefinieerd («de kapitein van het schip of degene die hem als
zodanig vervangt») in de Wet maritiem beheer BES.
Onderdeel H
Met dit onderdeel wordt een toegangsverbod bewerkstelligd voor
onverzekerde schepen. Het nieuwe artikel 28a komt overeen met artikel 35
van de WBMO. Het toegangsverbod strekt tot uitvoering van artikel 12,
dertiende lid, van het Verdrag, dat voortbouwt op het twaalfde lid. Artikel
12, twaalfde lid, van het Verdrag bevat de verplichting voor verdragsstaten om ervoor te zorgen dat schepen onder hun vlag niet worden
geëxploiteerd zonder dat via een verzekering of op andere wijze de
vereiste zekerheid voor voldoening van de opruimkosten is gesteld.
Onderdeel I
Dit onderdeel betreft een tekstuele verbetering.
Onderdeel J
Met dit onderdeel wordt artikel 15 van de Wet opruiming van schepen en
wrakken BES, dat voorziet in enig noodrecht, overgenomen. Op grond van
dit artikel kan in buitengewone omstandigheden het bestuurscollege en,
in het geval dat het bestuurscollege niet in staat is om op te treden, de
gezaghebber taken en bevoegdheden met betrekking tot de artikelen 26a
en 26b overnemen van de beheerder.
Onderdeel K
Dit onderdeel betreft een tekstuele verbetering.
Onderdelen L en M
Deze onderdelen betreffen wetstechnische verbeteringen van artikel 45,
eerste lid, en artikel 46, eerste lid. Minister van Verkeer en Waterstaat
wordt vervangen door Minister van Infrastructuur en Milieu. Verder wordt
Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
geschrapt.
Onderdeel N
De met onderdeel N ingevoegde paragraaf 4.6 betreft de toepassing van
het Verdrag en vormt daarmee de kern van de implementatie van het
Verdrag voor de BES-eilanden. Deze paragraaf komt in de plaats van de
artikelen 7 tot en met 11 van de Wet opruiming van schepen en wrakken
BES.
Paragraaf 4.6 omvat:
– de meldplicht voor het ontstaan van een wrak (artikel 49e);
– de opruimverplichting voor de geregistreerde eigenaar (artikel 49h);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

5

–

de bevoegdheden voor de Minister om voorwaarden vast te stellen
voor het opruimen en om – waar nodig – van overheidswege een wrak
te doen opruimen (artikel 49i tot en met 49l).
In onderdeel 4.6.1 zijn de relevante begripsbepalingen (artikel 49a)
opgenomen en is de reikwijdte van de paragraaf vastgelegd (artikel 49 b
tot en met 49d). Deze zijn ontleend aan hoofdstuk 1 WBMO.
De opbouw van de daarop volgende onderdelen, komt overeen met die
van hoofdstuk 2 WBMO.
In artikel 49e van onderdeel 4.6.2 is de meldingsverplichting opgenomen,
die de gezagvoerder of de exploitant van een schip dat is betrokken bij
een maritiem ongeval verplicht daarvan melding te doen. Dit artikel komt
overeen met artikel 5 WBMO. Artikel 6 WBMO, dat ook betrekking heeft op
melden, behoeft niet te worden overgenomen omdat het al van
toepassing is op schepen onder Nederlandse vlag, waar die zich ook
bevinden.
Onderdeel 4.6.3. «Lokaliseren, markeren, waarschuwen, vaststellen
gevaar» is ontleend
aan de artikelen 7 en 8 WBMO.
Onderdeel 4.6.4 «Opruimen» is ontleend aan paragraaf 2.4 WBMO. Artikel
9, derde lid, WBMO is wereldwijd van toepassing op schepen onder
Nederlandse vlag en hoeft derhalve niet te worden overgenomen in de
Wet maritiem beheer BES.
Onderdeel 4.6.5. «Bepalingen voor de territoriale zee, met inbegrip van de
baaien en inhammen die hiermee in open verbinding staan» is ontleend
aan artikel 14 WBMO. Artikel 14, derde lid, WBMO is niet overgenomen
omdat dat lid verband houdt met specifiek Europees-Nederlandse
voorschriften.
Onderdeel O
Dit onderdeel betreft het invoegen van een hoofdstuk 4a over de
vergoeding van kosten door de Minister aan havenbeheerders en
hulpverleners, die een rol spelen bij de wrakopruiming. Dit hoofdstuk
komt overeen met hoofdstuk 5 van de WBMO en behoort strikt genomen
niet tot de implementatie van het Verdrag. Aangezien de bepalingen over
kostenvergoeding in de WBMO niet alleen betrekking hebben op kosten
van «nationale» maatregelen en maatregelen onder het Interventieverdrag2, maar ook op kosten die voortvloeien uit de toepassing van het
Verdrag (en hoofdstuk 2 van die wet), wordt het redelijk geacht die lijn nu
in zoverre door te trekken in de Wet maritiem beheer BES.
Het voorgestelde artikel 49n betreft een kostenvergoedingsregeling voor
beheerders van havens, die mede betrekking heeft op de kosten van
beteugeling van gevaar in die havens als gevolg van wrakopruimingsmaatregelen. Het gaat hierbij om kosten die zijn veroorzaakt door
besluiten tot optreden bij het opruimen als bedoeld in de artikelen 49j, 49k
en 49l. Dit artikel komt overeen met artikel 24 WBMO.
Artikel 49o betreft kosten die hulpverleners maken aan een schip of als
gevolg van een besluit of handeling van de Minister, die niet kunnen
worden verhaald op de geregistreerde eigenaar of een andere persoon.
Voor deze kosten zal de Minister op verzoek een billijke tegemoetkoming
in de schade toekennen. Dit artikel komt overeen met artikel 25 van de
WBMO. In artikel 49l, derde tot en met vijfde lid, is het verhaalsrecht en
parate executie geregeld. Deze regeling treedt in de plaats van de
artikelen 12 en 13 van de Wet opruiming schepen en wrakken BES,
waarvan in artikel III de intrekking is voorzien. Art. 49l sluit aan bij de
2

Het op 29 november 1969 te Brussel tot stand gekomen Internationaal verdrag inzake optreden
in volle zee bij ongevallen die verontreiniging door olie kunnen veroorzaken (Trb. 1980, 101),
met het bijbehorende protocol van 2 november 1973 over optreden in volle zee in gevallen van
verontreiniging door andere stoffen dan olie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

6

artikelen 5 tot en met 8 van de Wrakkenwet die voor Europees Nederland
geldt. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat er een gelijke regeling is binnen
Nederland en is voortzetting van de bestaande situatie geborgd.
Onderdeel P
Het betreft een terminologische wijziging; «Onze Minister van Justitie»
wordt vervangen door: Onze Minister van Veiligheid en Justitie.
Onderdeel Q
Dit onderdeel, dat is ontleend aan artikel 36 WBMO, bewerkstelligt dat een
nieuw artikel 51a wordt ingevoegd, dat ertoe leidt dat de ambtenaren die
belast zijn met het toezicht in het kader van de Wet maritiem beheer BES,
ook bevoegd zullen zijn om een rol te spelen bij de uitvoering van de
nieuwe voorschriften over wrakopruiming. Het betreft de aan de scheepseigenaar opgelegde voorschriften voor het opruimen van wrakken en
voorschriften om te waarborgen dat een door de scheepseigenaar
aangevangen opruiming doeltreffend gebeurt met het oog op de
veiligheid en de bescherming van het maritieme milieu, alsmede het
opruimen van wrakken vanwege de Minister.
Onderdeel R
Dit onderdeel betreft een wijziging van artikel 53, zodat de bevoegdheid
wordt geregeld voor de Inspectie Leefomgeving en Transport om schepen
te kunnen aanhouden die geen certificaat als bedoeld in artikel 28a aan
boord hebben.
Onderdeel S
Dit onderdeel wijzigt artikel 58, derde lid, en 63, vierde lid, en betreft een
wetstechnische verbetering in de zin dat de VROM-Inspectie van het
Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
wordt vervangen door de Inspectie Leefomgeving en Transport.
Onderdeel T
Dit onderdeel betreft een tekstuele verbetering.
Onderdelen U en V
Met deze onderdelen wordt door wijziging van de artikelen 80 en 81
voorzien in de sanctionering van handelen in strijd met een aantal basale
voorschriften.
Dit betreft:
– het melden van een nieuw wrak (artikel 19a);
– het verstrekken van informatie bij het melden van een nieuw wrak
(artikel 19b);
– het ontbreken van een verzekeringscertificaat (artikel 28a, eerste en
tweede lid);
– het melden van een maritiem ongeval (artikel 49e, eerste lid);
– het opruimen van een wrak (artikel 49h, eerste lid, onder a en b).
Artikel 80, tweede lid, kan vervallen omdat het artikel waarnaar verwezen
wordt is vervallen.
Artikel 81 wordt aangepast in de zin dat de artikelen 19a en 19b worden
opgenomen in de strafbaarstelling. De verwijzing naar artikel 29, vijfde lid,
artikel 31, artikel 32, vierde en vijfde lid, kan vervallen omdat deze
artikelen zijn vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

7

Onderdeel W
Dit onderdeel betreft een tekstuele verbetering.
Artikel II
Met dit artikel wordt het Burgerlijk Wetboek BES (BW BES) aangepast aan
de verplichtingen die voorvloeien uit het Verdrag. Er wordt voorzien in
een afdeling 4 van titel 6 van Boek 8 BW BES: Aansprakelijkheid voor de
kosten van het lokaliseren, markeren en opruimen van een wrak.
Onderdeel A
Na inwerkingtreding van het Verdrag moet de aansprakelijkheid van de
geregistreerde eigenaar voor wrakopruimingskosten van de toepassing
van de aanvaringsbepalingen worden uitgesloten. Daarvoor gelden vanaf
dan de bepalingen inzake aansprakelijkheid voor wrakopruiming zoals in
de voorgestelde afdeling 4 van titel 6 van Boek 8 BW BES. Om in de
uitsluiting van de toepassing van de aanvaringsbepalingen op
wrakopruimings- kosten te voorzien, wordt in artikel 8:541 BW BES een
verwijzing naar afdeling 4 van titel 6 opgenomen.
Onderdeel B
Artikel 614
Voor de definities van de aansprakelijkheid voor wrakopruimingskosten
wordt rechtstreeks verwezen naar artikel 1 van het Verdrag om zoveel
mogelijk te voorkomen dat er in de Verdragslanden verschillende
interpretaties zijn van eenzelfde term uit het Verdrag.
Artikel 615
Het eerste en tweede lid geven uitvoering aan artikel 10, eerste lid, van het
Verdrag.
Er wordt bepaald dat de geregistreerde eigenaar aansprakelijk is voor de
kosten van het lokaliseren, markeren en opruimen van het wrak. Deze
aansprakelijkheid heeft betrekking op kosten die voortvloeien uit de
toepassing van paragraaf 4.6, onderdelen 4.6.3 en 4.6.4, met inbegrip van
kosten die voortvloeien uit toepassing van die paragrafen in samenhang
met hoofdstuk 4a van de Wet maritiem beheer BES.
Ook wordt bepaald in welke gevallen de geregistreerde eigenaar niet
aansprakelijk is voor deze kosten. Het gaat daarbij om maritieme
ongevallen die zich buiten de invloed van de geregistreerde eigenaar
hebben voorgedaan. Het betreft onder meer maritieme ongevallen die het
gevolg zijn van een oorlogshandeling of van opzet van een derde.
Het derde lid voert artikel 10, tweede lid, van het Verdrag uit. Afdeling 4
laat onverlet het recht van de geregistreerde eigenaar om zijn aansprakelijkheid te beperken op grond van het op 19 november 1976 te Londen tot
stand gekomen internationaal Verdrag inzake beperking van aansprakelijkheid voor maritieme vorderingen (Londens Limitatieverdrag 1996). Dit
Verdrag is uitgevoerd in titel 7 van Boek 8 BW BES. Voor wrakopruimingskosten is een apart wrakkenfonds voorzien in artikel 755, eerste lid, onder
c van Boek 8 BW BES, waarbij de bedragen afhankelijk zijn van het
tonnage van het desbetreffende schip en staffelgewijs oplopen.
Het vierde lid geeft uitvoering aan artikel 10, derde lid, van het Verdrag. In
dit lid staat dat geen vordering tot vergoeding van de kosten bedoeld in
het eerste lid tegen de geregistreerde eigenaar kan worden ingesteld,
anders dan in overeenstemming met de bepalingen van afdeling 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

8

Tegen de geregistreerde eigenaar kan dus geen vordering tot vergoeding
van wrakopruimingskosten worden ingesteld op grond van de algemene
aansprakelijkheidsbepalingen van Boek 6 BW BES. Tegen anderen dan de geregistreerde
eigenaar, zoals bijvoorbeeld de eigenaar van een schip dat een aanvaring
met het gezonken schip veroorzaakte, staat een beroep op andere
aansprakelijkheidsbepalingen wel open.
Het vijfde lid geeft uitvoering aan artikel 10, vierde lid, van het Verdrag.
Artikel 615 doet geen afbreuk aan enig recht van verhaal tegenover
derden. De geregistreerde eigenaar van het wrak kan de wrakopruimingskosten waarvoor hij aansprakelijk is verhalen op de eigenaar van het schip
dat zijn schip aanvoer, mits deze eigenaar aansprakelijk is.
Artikel 616
Dit artikel geeft uitvoering aan artikel 11 van het Verdrag. Het eerste lid
geeft de verhouding aan tussen de onderhavige afdeling 4 en verwante
zeerechtelijke aansprakelijkheidsverdragen. Er wordt bepaald dat de
geregistreerde eigenaar niet aansprakelijk is op grond van afdeling 4
indien dat in strijd zou zijn met:
a. het Internationaal Verdrag inzake de wettelijke aansprakelijkheid voor
schade door verontreiniging door olie, 1969, zoals gewijzigd
(Aansprakelijkheidsverdrag);
b. het Internationaal Verdrag inzake aansprakelijkheid en vergoeding
voor schade in verband met het vervoer over zee van gevaarlijke en
schadelijke stoffen, 1969, gewijzigd (HNS-verdrag);
c. het Verdrag inzake wettelijke aansprakelijkheid op het gebied van de
kernenergie, 1960, zoals gewijzigd, of het Verdrag van Wenen inzake
wettelijke aansprakelijkheid voor kernschade, 1963, zoals gewijzigd,
of nationaal recht dat de beperking van de aansprakelijkheid voor
kernschade regelt of verbiedt; of
d. het Internationaal Verdrag inzake de wettelijke aansprakelijkheid voor
schade door verontreiniging door Bunkerolie, 2001, zoals gewijzigd
(Bunkersverdrag).
De situatie kan zich voordoen dat er samenloop is van toepasselijkheid
van verdragen. Artikel 616, eerste lid, bepaalt daartoe dat de geregistreerde eigenaar alleen dan niet aansprakelijk is op grond van artikel 615
indien en voor zover dat strijdigheid oplevert met een of meer van de met
name genoemde internationaal geldende verdragen. Op het moment van
schrijven van deze memorie van toelichting zijn de BES-eilanden bij geen
van de voormelde verdragen aangesloten.
Het tweede lid ziet op de situatie dat maatregelen in verband met
wrakopruiming ook kunnen worden gekwalificeerd als maatregelen die
verband houden met hulpverlening.
In dat geval prevaleren de regels inzake loon of vergoeding uit hulpverlening. Deze regels over hulpverlening staan in het op 28 april 1989 te
Londen tot stand gekomen Internationaal Verdrag inzake hulpverlening
(Trb. 1990, 109) (Hulpverleningsverdrag 1989). Dit Hulpverleningsverdrag
1989 is voor Caribisch Nederland op 10 oktober 2010 in werking getreden
en vindt uitvoering in afdeling 2 van titel 6 van Boek 8 BW BES.
Artikel 617
Dit artikel regelt de directe actie of te wel de rechtstreekse vordering van
een schuldeiser tegen de verzekeraar van de geregistreerde scheepseigenaar. Deze bepaling dient ter bescherming van schuldeisers en vormt
de uitvoering van artikel 12, tiende lid, van het Verdrag. In het geval van
een directe actie kan de verzekeraar zich beroepen op het recht op
beperking van aansprakelijkheid, zelfs indien de scheepseigenaar niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

9

gerechtigd is om zijn aansprakelijkheid te beperken. Het artikel verwijst
voor het bepalen van het bedrag waarvoor de aansprakelijkheid kan
worden beperkt naar de bedragen die thans gelden voor Bonaire, St.
Eustatius en Saba. Verder geldt dat de verweerder alle verweermiddelen
toekomen die de geregistreerde eigenaar tegen de vordering zou hebben
kunnen aanvoeren, met uitzondering van -kort gezegd- financieel
onvermogen. De verweerder kan zich voorts beroepen op het feit dat de
schade is veroorzaakt door opzettelijk wangedrag van de geregistreerde
eigenaar zelf, maar niet op andere verweren die hij zou hebben kunnen
aanvoeren tegen een vordering van de geregistreerde eigenaar tegen
hemzelf. Het derde lid verzekert dat de verweerder de geregistreerde
eigenaar steeds in het geding kan roepen.
Onderdeel C
Deze bepaling regelt de verjaring en de vervaltermijn voor het verhalen
van de kosten die gemaakt zijn voor wrakopruiming en geeft uitvoering
aan artikel 13 van het Verdrag.
Artikel III
Met dit artikel wordt de Wet opruiming van schepen en wrakken BES
ingetrokken. Voor een nadere uitleg wordt verwezen naar paragraaf 2.
Omdat de meeste aspecten van de Wet opruiming van schepen en
wrakken BES overgaan naar de Wet maritiem beheer BES, is er geen
noodzaak voor overgangsrecht.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 710, nr. 3

10