Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 142

Wijziging van de Experimentenwet Kiezen op
Afstand in verband met de verlenging van de
werkingsduur van die wet

Nr. 43

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 mei 2014
Op grond van EU-richtlijn 93/109/EG en de Kieswet (artikel Y 32) wisselen
de lidstaten van de Europese Unie voor elke verkiezing van de leden van
het Europees Parlement gegevens uit over personen die in een andere
lidstaat dan de lidstaat van herkomst willen stemmen. Deze gegevensuitwisseling beoogt te voorkomen dat personen zowel in de lidstaat van
herkomst als in de lidstaat van verblijf een stem uitbrengen.
Zoals blijkt uit de antwoorden die in 2009 zijn gegeven op schriftelijke
vragen van het Tweede Kamer lid Ten Broeke is de gegevensuitwisseling
tussen de lidstaten niet sluitend1, dat is zowel het geval als het gaat over
een dubbele (EU) nationaliteit als een enkele. Daarvoor zijn verschillende
redenen aan te voeren. Zo zijn administratieve fouten niet uit te sluiten en
is het ook niet onmogelijk dat een persoon het land van verblijf verlaat
maar toch in dat land geregistreerd blijft, omdat onbekend is dat
betrokkene vertrokken is. Daarnaast kunnen van sommige lidstaten de
aangeleverde gegevens niet worden gebruikt omdat ze onvolledig zijn.
Ten slotte komt het ook voor dat een persoon zich in het verleden heeft
geregistreerd heeft in het land van verblijf maar dat niet meer weet.
Voor de komende verkiezing van de leden van het Europees Parlement is
door de gemeente Den Haag, conform de Kieswet verantwoordelijk voor
de registratie van Nederlanders die van buiten het Koninkrijk willen
stemmen, vastgesteld dat er ca. 2.000 Nederlanders voorkomen in de
gegevens die van andere lidstaten zijn ontvangen die zich tevens in
Nederland hebben geregistreerd.
De gemeente Den Haag heeft meldingen van personen ontvangen die zelf
constateren dat ze ook een oproep hebben ontvangen in de lidstaat van
1

kst-31142-43
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Aanhangsel Handelingen II 2008/09, nr. 2844

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 142, nr. 43

1

verblijf, die verklaren zich in de betreffende lidstaat niet te hebben
geregistreerd én die alleen willen stemmen voor de Nederlandse leden
van het Europees Parlement. Deze personen willen absoluut niet
geschrapt worden uit het Nederlandse register.
Echter deze kiezers kunnen zich voor de komende verkiezing van de leden
van het Europees Parlement ook niet meer laten schrappen in de lidstaat
van verblijf.
Gelet op de hiervoor geschetste onvolkomenheden in de gegevensuitwisseling heeft de gemeente Den Haag de betreffende ca. 2000 personen
niet geschrapt. De gemeente Den Haag heeft hiervoor informatie
ingewonnen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Kiesraad. Afgewogen is dat het belang van de kiezer om te
kunnen stemmen voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement
zwaar moet wegen. Die voorkeur hebben de betreffende personen tot
uiting gebracht door zich in Nederland te registreren voor de komende
verkiezing van de leden van het Europees Parlement. Daarbij hebben deze
personen allemaal, door het registratieformulier te ondertekenen,
schriftelijk verklaard niet tweemaal te zullen (gaan) stemmen.
Het besluit om niet te schrappen heeft wel het risico dat één of meerdere
personen, in strijd met de wet- en regelgeving, ondanks hun verklaring bij
registratie alsnog tweemaal een stem uit brengen: eenmaal op een
Nederlandse kandidaat en eenmaal op een kandidaat uit de EU-lidstaat
waar de Nederlandse kiezer woont. Dit risico weegt volgens de gemeente
Den Haag echter niet op tegen het risico dat een groot aantal Nederlandse
kiezers in het buitenland hun kiesrecht voor de Nederlandse leden van het
Europees Parlement onterecht wordt ontnomen. Ik hecht er daarom aan
de Kamer over het door de gemeente Den Haag genomen besluit te
informeren.
Uiteraard zal Nederland bij de eerstkomende gelegenheid in EU-verband
wederom aandacht vragen voor deze problematiek. Ik heb hierover ook
een brief geschreven aan de verantwoordelijke Commissaris (afschrift
bijgevoegd)2. Ik hecht eraan erop te wijzen dat Nederland, zie ook de
eerder genoemde antwoorden op schriftelijke vragen, in de EU het
standpunt heeft ingenomen dat het voorkeur heeft voor een stelsel
waarbij de kiezer slechts zijn stem zou kunnen uitbrengen in de lidstaat
van verblijf. In dat geval is het uitwisselen van gegevens tussen lidstaten
niet noodzakelijk en is dubbel stemmen ook niet mogelijk. Nederland
heeft echter tot op heden binnen de Europese Unie weinig steun gekregen
voor dit standpunt. Ik verwacht daarom dat nieuwe besprekingen over dit
onderwerp lastig zullen zijn. Enerzijds omdat de stelsels in de lidstaten
van elkaar verschillen en anderzijds alleen bij unanimiteit besluiten
kunnen worden genomen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 142, nr. 43

2