Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

729
Vragen van de leden Van Raan en Teunissen (beiden PvdD) aan de Ministers
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en van Justitie en Veiligheid over het bericht dat Shell
kinderen wurgcontracten zou hebben laten ondertekenen (ingezonden
30 oktober 2018).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) mede
namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 21 november 2018).
Vraag 1
Kent u het bericht «Leerlingen deden afstand van rechten voor Shell-festival
Generation Discover»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat Shell in de aanloop naar Generation Discover 2018 bezoekende
kinderen een «overeenkomst bijdrager film & fotografie» – waarvan in dit
nieuwsbericht een foto is toegevoegd – heeft laten ondertekenen? Zo nee,
hoe zit het dan (indien uw antwoord «nee» is, zijn de vragen 3 t/m 25 niet van
toepassing en hoeft u daar geen antwoord op te geven)?
Antwoord 2
In verband met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en
de daarbij behorende uitvoeringswet dient Shell toestemming te krijgen voor
het verwerken van persoonsgegevens van de ouders van de kinderen die
gefotografeerd worden. Om toestemming te krijgen voor het nemen en
verspreiden van foto’s van bezoekers van het Generation Discover Festival
heeft Shell een formulier opgesteld. Per abuis heeft Shell formulieren naar de
deelnemende scholen gestuurd die niet voor dit evenement bedoeld waren.
Dit ontdekte Shell pas kort voor de start van het Generation Discover Festival.
Shell heeft een nieuw formulier opgesteld dat enkel ingaat op het gebruik van
foto’s. Er zijn op dit formulier geen voorwaarden opgenomen die ingaan op
1

https://www.nationaleonderwijsgids.nl/basisonderwijs/nieuws/45990-leerlingen-deden-afstandvan-rechten-voor-shell-festival-generation-discover.html
2
https://fossielvrijonderwijs.nl/2018/10/29/shell-moet-wurgcontracten-voor-kinderen-ongeldigverklaren/

ah-tk-20182019-729
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

het vertrouwelijk houden van informatie van het evenement of aansprakelijkheid van Shell. Conform de AVG is op het nieuwe formulier opgenomen dat
de ouder de gegeven toestemming ook altijd weer kan intrekken
Vanwege het tijdsbestek was het niet mogelijk om alle scholen en ouders een
nieuw formulier toe te sturen voor de start van het festival. Shell heeft
daarom besloten om de nieuwe formulieren alleen te sturen naar scholen en
ouders waarvan de kinderen deelnamen aan een prijsuitreiking, zodat ze daar
foto’s van konden maken. Aan andere ouders die het festival met hun
kinderen bezochten is ter plekke om toestemming voor foto’s gevraagd,
middels het nieuwe formulier.
Deze wijze van handelen verdient uiteraard geen schoonheidsprijs en Shell
heeft aangegeven de gang van zaken te betreuren. Shell heeft de fout
hersteld door de oude formulieren te vervangen door de nieuwe. Shell heeft
aangegeven dat de kinderen waarvan de ouders geen juist formulier hebben
ondertekend niet zijn gefotografeerd. Omdat Shell de overeenkomsten waar u
naar verwijst, zal vernietigen en daar dus geen beroep op zal doen ga ik,
zoals u zelf voorstelt, niet in op de vragen 3 tot en met 25.
Vraag 3
Is een contract met een dergelijke formulering rechtsgeldig? Zo nee, welke
gevolgen trekt u daar uit? Zo ja, ziet u aanleiding om aan te sturen op het
ongeldig verklaren van deze contracten? Zo nee, waarom niet?
Vraag 4
In welke verhouding staat dit contract tot de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG)?
Vraag 5
Via welke wegen is dit contract aan kinderen aangeboden?
Vraag 6
Om hoeveel ondertekende contracten gaat het in dit geval?
Vraag 7
Hoeveel kinderen hebben geweigerd deze «Overeenkomst bijdrager film &
fotografie» te ondertekenen?
Vraag 8
Klopt het dat kinderen die het contract niet hebben ondertekend, desalniettemin welkom waren op het festival? Zo ja, wat was in dat geval de juridische
waarde van de getekende contracten?
Vraag 9
Op welke wijze gaat Shell om met de bescherming van rechten van personen
die het contract niet ondertekend hebben, maar toch op het festivalterrein
aanwezig waren? Kunt u ervoor zorgen dat deze rechten niet alsnog
geschonden zullen worden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waar blijkt dat uit?
Vraag 10
Zijn er ook bij eerdere edities van Generation Discover, of andere door Shell
georganiseerde evenementen, soortgelijke contracten gebruikt?
Vraag 11
Wat is uw algemene inhoudelijke reactie op de passages zoals ze geformuleerd zijn in dit contract?
Vraag 12
Kent u de volgende, door kinderen te ondertekenen, algemene voorwaarde
van Shell: «Alleen rechtbanken van Engeland en Wales zijn bevoegd met
betrekking tot de Overeenkomst bijdrager film & fotografie, en deze overeenkomst zal worden geïnterpreteerd volgens de wetten van Engeland en
Wales»?3

3

Bron: het door kinderen te tekenen contract voor Generation Discover 2018, Shell.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 13
Klopt het dat ouders niet terecht kunnen bij een Nederlandse rechtbank in het
geval ze bezwaar willen maken tegen het gebruik van beelden van hun kind
door Shell? Zo nee, wat is in dat geval dan wel de juiste juridische interpretatie van deze bepaling?
Vraag 14
Deelt u de mening dat het volstrekt onaanvaardbaar is dat ouders niet bij een
Nederlandse rechtbank terecht kunnen voor een dergelijk verzoek? Zo nee,
waarom niet?
Vraag 15
Wat is uw inzet om ongedaan te maken dat ouders enkel zouden zijn
aangewezen op rechtbanken in Engeland en Wales?
Vraag 16
Kunt u zich de maatschappelijke verontwaardiging voorstellen over het feit
Shell aan kinderen vraagt om dit soort passages te tekenen? Zo nee, waarom
niet?
Vraag 17
Deelt u de maatschappelijke verontwaardiging over het feit Shell aan
kinderen vraagt om dit soort passages te ondertekenen? Zo nee, waarom
niet?
Vraag 18
Wat is uw inzet om te voorkomen dat Shell in de toekomst nog aan kinderen
vraagt om dergelijke passages te ondertekenen?
Vraag 19
Bent u bereid om scholen, ouders en leerlingen actief te waarschuwen voor
de gevolgen van het ondertekenen van dergelijke contracten, nu en in de
toekomst? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze gaat u borgen dat deze
boodschap ook daadwerkelijk terecht komt bij alle scholen, ouders en
leerlingen?
Vraag 20
Kent u de volgende, door kinderen te ondertekenen, algemene voorwaarde
van Shell: «Ik houd alle details over en de inhoud van het project vertrouwelijk. Ik ga ermee akkoord dat ik geen informatie met betrekking tot het project
zal publiceren, opdracht zal geven tot de publicatie hiervan, of deze anderszins bekendmaken»?4
Vraag 21
Klopt het dat ouders op basis van deze bepaling, in theorie, aangeklaagd
kunnen worden door Shell wanneer hun kind per abuis een filmpje of foto
van het festival online zou verspreiden? Zo nee, wat is in dat geval dan wel
de juiste juridische interpretatie van deze bepaling?
Vraag 22
Deelt u de mening dat dit volstrekt onaanvaardbaar en buitenproportioneel
zou zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat is uw inzet om te voorkomen dat
het daadwerkelijk zover zal komen?
Vraag 23
Kent u de volgende, door kinderen te ondertekenen, algemene voorwaarde
van Shell: «Ik geef Shell toestemming om mijn naam, gelijkenis en beeld in
de bijdrage te gebruiken, in alle media en formaten en op elk grondgebied.
Bovendien zie ik af van het recht om het eindproduct van de bijdrage in te
zien of goed te keuren»?

4

Bron: het door kinderen te tekenen contract voor Generation Discover 2018, Shell.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 24
Kent u de volgende, door kinderen te ondertekenen, algemene voorwaarde
van Shell: «Shell heeft het recht om naar eigen goeddunken elk deel van de
bijdrage te verwerken, inclusief maar niet beperkt tot gebruik, exploitatie,
wijziging, distributie, opslag en sublicentie voor elk doel (inclusief maar niet
beperkt tot reclamedoeleinden), en dit op elke manier, in alle media en
formaten en op elk grondgebied»?
Vraag 25
Deelt u de interpretatie dat Shell hiermee voor zichzelf regelt dat alle door
Shell gemaakte foto’s en video’s van kinderen die Generation Discover 2018
bezochten ook gebruikt kunnen worden voor reclamedoeleinden van Shell,
een bedrijf wiens winstmodel rechtstreeks bijdraagt aan de opwarming van
de aarde? Zo nee, waarom niet?
Vraag 26
Kent u het bericht «Hogeschool Leiden: «Wij zijn geen partner van Shell»»?5
Antwoord 26
Ja.
Vraag 27
Wat is uw reactie op dit bericht?
Antwoord 27
De Hogeschool Leiden heeft aangegeven dat een aantal studenten van de
opleiding Informatica betrokken was bij Generation Discover. Zij hebben daar
– in het kader van hun minor educatie – workshops gegeven om kinderen te
enthousiasmeren voor techniek en voor programmeren in het bijzonder. Zo
deden de studenten ervaring op met lesgeven. Het gebruik van het logo is
door een van de medewerkers van de hogeschool, die dit begeleidde,
goedgekeurd. Omdat het hier studenten van de hogeschool betrof, vond het
College van Bestuur van de Hogeschool Leiden het gebruik voor dit geval niet
bezwaarlijk.
Vraag 28
Klopt het dat de Hogeschool Leiden, zonder daar zelf toestemming voor te
hebben gegeven, door Shell is opgevoerd als partner van Generation
Discover, bijvoorbeeld door het gebruik van hun logo? Zo nee, hoe zit het
dan?
Antwoord 28
Zie antwoord op vraag 27.
Vraag 29
Kent u het bericht «Generation Discover festival vertrekt uit Den Haag»?6
Antwoord 29
Ja.
Vraag 30
Deelt u de mening dat het vertrek van Generation Discover goed nieuws is
voor de stad Den Haag? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 30
De afgelopen jaren heeft het Generation Discover Festival jongeren binnen de
regio Den Haag laten zien en ervaren hoe leuk techniek kan zijn. Ik ben
voorstander van een rondreizend festival waardoor jongeren in regio’s buiten
Den Haag ook kunnen zien en ervaren hoe leuk techniek kan zijn.

5
6

https://fossielvrijonderwijs.nl/2018/10/16/hogeschool-leiden-wij-zijn-geen-partner-van-shell/
https://m.omroepwest.nl/nieuws/3711899~a9f399a

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Vraag 31
Wat is uw boodschap aan de stad waar Shell volgend jaar zal proberen
Generation Discover te organiseren?
Antwoord 31
Het Generation Discover Festival is een mooie manier om jongeren kennis te
laten maken met bètavakken of carrièremogelijkheden in de techniek. Ik laat
het aan de toekomstige stad zelf om een inschatting te maken of het
organiseren van het Generation Discover Festival past binnen de eigen regio.
Vraag 32
Deelt u de mening dat het bezoek van de Minister van J&V aan Generation
Discover bij nader inzien geen goed signaal is geweest? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 32
Nee, uw constatering wordt niet gedeeld. Het bezoek aan de Cyberdome van
het festival Generation Discover vond plaats vanwege het belang dat het
Ministerie van JenV hecht aan cybersecurity en de jaarlijkse campagne
periode van Alert Online. Daar sta ik onverminderd achter. Voor dit festival
dragen meerdere betrokken partijen bij aan het enthousiasmeren van
jongeren voor techniek. Gezien de omvang, aandacht en de vele partijen die
bij het festival betrokken waren was het belangrijk om ook cybersecurity
hiervan onderdeel uit te laten maken. Techniek biedt vele kansen, maar heeft
ook een keerzijde waarvan jongeren bewust moeten zijn. Daar bood dit
evenement een podium voor, waarbij is stilgestaan bij het jaarlijkse cybersecurity bewustzijnsonderzoek van Alert Online. Ook bestond de mogelijkheid
hierover met kinderen in gesprek te gaan en een oproep te doen aan
kinderen om alert te blijven als ze online zijn.
Vraag 33
Deelt u de mening dat het bezoek van de secretaris-generaal van het
Ministerie van OCW aan Generation Discover, waarnaar de Partij voor de
Dieren al eerder heeft gevraagd, bij nader inzien geen goed signaal is
geweest? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 33
Nee. Het Generation Discover Festival draagt bij aan het enthousiasmeren
van onze jongeren voor de techniek. De aanwezigheid van OCW bij een
evenement waarbij meerdere bedrijven betrokken zijn laat zien dat we ons
hier als overheid en bedrijfsleven gezamenlijk voor inzetten.
Vraag 34
Bent u bereid om bij toekomstige edities van Generation Discover geen
vertegenwoordigers van de overheid meer af te vaardigen? Zo nee, waarom
neemt u geen afstand van Generation Discover?
Antwoord 34
Bij het afvaardigen van vertegenwoordigers van het Rijk, naar ieder evenement of werkbezoek, worden altijd afwegingen gemaakt. Zo wordt er altijd
afgewogen of het sturen van vertegenwoordigers een meerwaarde heeft voor
het beleid van het Rijk. Daarnaast is het natuurlijk altijd de vraag of de
agenda het bezoeken van een evenement toelaat. Dit geldt voor ieder
toekomstig evenement of werkbezoek, zo ook voor toekomstige edities van
Generation Discover.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5