Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2524
Vragen van het lid Erkens (VVD) aan de Minister voor Klimaat en Energie over
de Nederlandse gasopslagen (ingezonden 8 maart 2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) en van Staatssecretaris
Vijlbrief (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 22 april 2022).
Vraag 1
Deelt u de mening dat voor 1 april 2022 geregeld moet zijn wie de Nederlandse gasopslagen vult en onder welke voorwaarden?
Antwoord 1
In de brief van 14 maart jl. over gasleveringszekerheid komende winter en
verder (kamerstuk 29 023, nr. 283) zijn de Staatssecretaris Mijnbouw en ik
uitgebreid ingegaan op de maatregelen die er onder meer voor moeten
zorgen dat de gasopslagen aan het begin van de winter adequaat zijn gevuld.
Momenteel wordt daaraan de laatste hand gelegd waarbij de focus, zoals
aangegeven in voornoemde brief, ligt op de gasopslag Bergermeer. Ik
verwacht uw Kamer hierover op korte termijn te kunnen informeren.
Vraag 2
Welke partijen voorziet u de gasopslagen te kunnen laten vullen? Wat zijn de
voor- en nadelen per partij?
Antwoord 2
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 1 wordt dit voor de gasopslag
Bergermeer momenteel nader uitgewerkt. De gasopslagen Alkmaar, Norg en
Grijpskerk worden door NAM en GasTerra gevuld op grond van de daarover
in het Norg Akkoord met Shell en Exxon Mobil gemaakte afspraken.
Vraag 3
Bent u bereid om dit voor de komende winter te beleggen in een crisisteam
waarbij alle relevante partijen aansluiten en om parallel de beste structurele
borging verder te onderzoeken?
Antwoord 3
De wijze waarop invulling zal worden gegeven aan de structurele borging zal
voor een belangrijk deel worden bepaald door het voorstel van de Europese
Commissie COM(2022)135 van 23 maart 2022: «Proposal for a Regulation of
the European Parliament and of the Council amending Regulation (EU)

ah-tk-20212022-2524
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

2017/1938 of the European Parliament and of the Council concerning
measures to safeguard the security of gas supply and Regulation (EC)
715/2009 of the European Parliament and of the Council on conditions for
access to natural gas transmission networks». In dit wetgevende voorstel
geeft de Commissie aan hoe naar haar mening tijdige en adequate vulling
van de opslagen kan en moet worden geborgd. Het kabinet is dit voorstel
thans aan het bestuderen en zal uw Kamer daarover op korte termijn
informeren via een BNC-fiche.
Vraag 4
Hoe hebben buurlanden de vulling van gasopslagen geregeld? Welke partij is
daar verantwoordelijk voor het laten vullen en hoe is het risico afgedekt?
Antwoord 4
Het vullen van de opslagen is momenteel in elk land anders geregeld. In
Duitsland (opslagvolume 230 TWh (ca. 25% van het binnenlands verbruik)) is
het tot op heden volledig aan de markt om dit regelen. Per 1 mei treedt er
echter naar verwachting wetgeving in werking die voorschrijft dat de
opslagen per 1 december voor 90% moeten zijn gevuld.
In België (opslagcapaciteit 9 TWh (ca. 5% van het binnenlands verbruik))
wordt de enige opslag gevuld door gasinfrastructuurbedrijf Fluxys. Frankrijk
(opslagcapaciteit 128 TWh (ca. 30% van het binnenlandse verbruik)) kent
wetgeving die leveranciers aan beschermde afnemers verplicht voorafgaand
aan de winter gas op te slaan.
In Nederland (opslagvolume 144 TWh (ca. 35% van het binnenlandse
verbruik)) kennen we verschillende regimes zoals uiteengezet in voornoemde
brief over gasleveringszekerheid en in het antwoord op vraag 2.
Overigens zal het in het antwoord op vraag 3 genoemde wetgevende voorstel
van de Europese Commissie hier voor vergaande harmonisatie gaan zorgen.
Vraag 5
Wat is de rol van de overheid in het eigenaarschap van de gasopslagen in
onze buurlanden? Hoe ziet u dat in Nederland?
Antwoord 5
In Duitsland zijn alle opslagen in handen van private partijen. De Belgische
opslag is in handen van Fluxys, een gasinfrastructuurbedrijf waarin ook de
Belgische overheid een belang heeft. In Frankrijk is het merendeel van de
opslagen in handen van Storengy, een dochteronderneming van Engie, een
bedrijf waarin ook de Franse overheid een belang heeft.
In Nederland zijn de opslagen Bergermeer en Alkmaar eigendom van Taqa en
Energie Beheer Nederland (EBN). De opslagen Norg en Grijpskerk zijn
eigendom van NAM en EnergyStock is een dochteronderneming van
Gasunie.
Vraag 6
Hoe is de vulling van strategische oliereserves geregeld? Hoe is daar de
vulling geregeld? Wie betalen mee? Welke partijen dragen het risico?
Antwoord 6
De Nederlandse voorraadplicht is gebaseerd op de netto import-methode,
gehanteerd door het Internationaal Energie Agentschap en de EU, en de
consumptiemethode gehanteerd door de EU. De netto import-methode is het
verschil tussen olie-import (in Nederland zowel ruwe olie als olieproducten)
en olie-export (in Nederland hoofdzakelijk doorgevoerde en geproduceerde
olieproducten). De omvang van de nationale strategische olievoorraad wordt
jaarlijks vastgesteld door de Minister van Economische Zaken en Klimaat
(EZK). Dit gebeurt op basis van in de Wet voorraadvorming aardolieproducten vastgelegde rekenmethoden.
De stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA, een
EZK-agentschap) is verantwoordelijk voor ongeveer 80% van de nationale
voorraadplicht. De COVA-verplichting bestaat uit het verschil tussen de totaal
berekende nationale plicht en die van het bedrijfsleven. De voorraadplicht van
het bedrijfsleven is ongeveer 20% van de nationale voorraadplicht en wordt
berekend aan de hand van hun binnenlandse verkopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

COVA is een stichting zonder winstoogmerk. De staat is aansprakelijk voor
schulden van COVA die overblijven na haar eventuele liquidatie als rechtspersoon. De exploitatiekosten van COVA worden gefinancierd door een
voorraadheffing op olieproducten. Deze bedraagt € 8 per 1.000 liter zoals
vastgelegd in Artikel 27 Wet voorraadvorming aardolieproducten 2012.
COVA maakt als rechtspersoon met een wettelijke taak (RWT) gebruik van
schatkistbankieren bij de rijksoverheid, en heeft geen credit rating. De
jaarrekening wordt ter goedkeuring aan de Minister van EZK voorgelegd.
Vraag 7
In hoeverre is de methode van de strategische oliereserves toe te passen op
de gasopslagen? Hoe voorkomen we hiermee (grote) financiële risico’s?
Antwoord 7
Bij het uitwerken van de maatregelen die op korte termijn zullen worden
genomen om de gasopslag Bergermeer tijdig en adequaat te vullen, wordt dit
aspect ook bezien. Tevens komt dit aan de orde in het voornoemde wetgevende voorstel van de Commissie.
Overigens is het kabinet geen voorstander van het verplicht aanleggen van
een strategische gasreserve. Voor de korte termijn kan dit alleen door
bestaande opslagcapaciteit aan de markt te onttrekken, hetgeen leidt tot
schaarste. Voor de lange(re) termijn zou kunnen worden overwogen om
hiervoor een nieuwe opslag aan te leggen, maar dat kan alleen tegen zeer
hoge kosten vanwege onder meer het aan te schaffen kussengas (het gas dat
de opslag op druk houdt), het aan te schaffen werkgas en de benodigde
installaties, kosten die snel in de miljarden lopen. Daarnaast kent de aanleg
van een nieuwe opslag een doorlooptijd van zeker vier jaar.
Vraag 8
Welke andere modellen ziet u om financiële risico’s voor de staat verder te
beperken?
Antwoord 8
Ook dit maakt onderdeel uit van het uitwerken van de maatregelen om de
gasopslag Bergermeer te vullen en het wetgevende voorstel van de Commissie. Er zijn daarbij verschillende modellen voorhanden zoals ook blijkt uit de
praktijk in andere landen. Gedacht kan worden aan een taak voor de
netbeheerder(s) waarbij de kosten deels via de transporttarieven worden
verhaald. Een ander model is het opleggen van een opslagverplichting aan
leveranciers aan beschermde afnemers (voornamelijk de gebouwde omgeving) die hun kosten vervolgens doorberekenen aan hun afnemers.
Vraag 9
Kunt u deze vragen zo snel mogelijk beantwoorden?
Antwoord 9
De vragen zijn zo snel mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3