Verslag van de vergadering van de
Bouwbegeleidingscommissie op 12 maart 2019

Griffie commissies Bestuur en Onderwijs
Bouwbegeleidingscommissie
R. Konings

Aanwezige leden: mevrouw Tellegen (VVD), mevrouw Kuiken (PvdA), de heer De Groot
(D66), de heer Ronnes (CDA), de heer Kops (PVV), mevrouw Beckerman (SP),
mevrouw Broeders en de heer Roza (namens het fractiepersoneel), mevrouw Tielens en
mevrouw Nollen (beiden namens het ambtelijk personeel Tweede Kamer)
Aanwezige adviseurs: mevrouw Roos (Griffier), de heer Van Rhijn (directeur
huisvesting, renovatie en financiën van de Kamer), de heer Kuenzli (projectdirecteur
renovatie van de Kamer), de heer Dijckmeester (Rijksvastgoedbedrijf)
Overige aanwezigen: de heer Kuijpers (Rijksvastgoedbedrijf) en de heer Van der Mark
(Rijksvastgoedbedrijf)
Externe genodigden: de heer De Bruijn en de heer Van Noord (de Architecten Cie)
Griffier: mevrouw Konings

1. Opening en mededelingen
De commissievoorzitter heet iedereen van harte welkom en in het bijzonder de heer
Roza (ambtelijk secretaris van de fractie van de ChristenUnie) als nieuw lid van de
BBC, en de heer Van Rhijn (directeur huisvesting, renovatie en financiën van de
Kamer) als nieuwe adviseur voor de BBC.

2. Conceptverslag van de BBC-vergadering van 14 februari 2019
Het verslag wordt zonder wijzigingen vastgesteld.
Naar aanleiding van het verslag vraagt een commissielid naar de stand van zaken ten
aanzien van de infographic waarin de verschillende rollen en taken van de verschillende
spelers binnen de Tweede Kamer ten aanzien van de renovatie en tijdelijke huisvesting
worden verduidelijkt. De commissievoorzitter benadrukt dat het inderdaad al langere
tijd een wens is van de gehele commissie en dat daaraan wordt gewerkt. Zij stelt dat
de BBC deze infographic graag op korte termijn van het projectbureau wenst te
ontvangen.

pagina 1/3

3. Werkbezoek aan het Nationale Parlement van Oostenrijk te Wenen
De commissievoorzitter informeert de commissieleden dat zich onvoldoende leden
hebben aangemeld om een nuttig en effectief werkbezoek af te leggen. Wellicht komt
dit voorstel later dit jaar opnieuw op de agenda.
4. Conceptadvies van de BBC aan het Presidium inzake de tijdelijke
huisvesting in B67 (TO 100%, kinderdagopvang en inrichting van de plenaire
zaal)
Het conceptadvies over de tijdelijke huisvesting in B67 is opgesteld op basis van de
besprekingen in de BBC-vergaderingen van 7 en 14 februari 2019. In verband met het
verplaatsen van deze vergadering van 6 maart naar 12 maart is het advies inmiddels
schriftelijk (door middel van e-mail) vastgesteld. De commissievoorzitter meldt dat één
commissielid daarbij heeft aangegeven niet te kunnen instemmen met het onderdeel
van het advies dat gaat over het Technisch Ontwerp 100%. Op verzoek licht het
betreffende commissielid zijn argumenten daarvoor toe. Hij acht het Technisch
Ontwerp niet sober en doelmatig genoeg, aangezien er meer besparingen mogelijk zijn.
Zo heeft het zijn voorkeur de gasgestookte stoomketel te vervangen door een nieuwe
gasgestookte stoomketel. Ook had de keuze voor de noodstroomvoorziening goedkoper
gekund door te kiezen voor optie A in plaats van optie A+.
5. Vlekkenplan
De commissievoorzitter meldt dat het indelingsplan voor de fracties en ambtelijke
organisatie in de tijdelijke huisvesting (B67) rond is, maar dat helaas de PVV-fractie
het voorstel zoals het nu op tafel ligt, niet steunt. In het voorstel wordt de PVV-fractie
op twee verdiepingen gehuisvest, terwijl deze fractie graag op één verdieping
gehuisvest wenst te worden. De projectdirecteur renovatie licht toe dat is geprobeerd
te zoeken naar een oplossing die voor iedereen acceptabel was en waarbij ook voldaan
kon worden aan de veiligheidsvoorwaarden die noodzakelijk zijn voor de PVV-fractie,
maar dat dit helaas niet gelukt is. Het commissielid dat deze fractie vertegenwoordigd,
meldt dat hij het niet eens is met dit voorstel. Hij ziet graag dat de PVV-fractie op één
etage gehuisvest wordt.
Een ander commissielid vraagt aandacht voor het organiseren van een parlementaire
enquête in de periode dat de Kamer gebruik maakt van de tijdelijke huisvesting in B67.
Dit naar aanleiding van het besluit van de Kamer om een parlementaire enquête over
de gaswinning in de provincie Groningen te organiseren. Het betreft het gebruik van de
zaal in het Logement, het goed kunnen bewaren en inzien van vertrouwelijke stukken
en het faciliteren van het voorbereidende werk. De projectdirecteur geeft aan dat er,
zoals gevraagd, een draaiboek is opgesteld. De commissievoorzitter benadrukt dat de
BBC hierover inderdaad al eerder haar zorg heeft uitgesproken en dat het belangrijk is
dat de Kamerleden en ambtenaren met ervaring op dit terrein te betrekken bij het
opstellen van het draaiboek.
Ten aanzien van het vlekkenplan benadrukt een ander commissielid dat het een
momentopname is en dat de indeling van de fracties over het gebouw zoals
gebruikelijk in handen dient te liggen van de ambtelijk secretarissen. Dit punt wordt
breed door de BBC gedeeld.
6. Préambule bij het Herziene Programma van Eisen
De commissievoorzitter informeert de leden van de BBC over de bespreking van het
herziene Programma van Eisen (PvE) in het Presidium. Het Presidium heeft ingestemd
met het herziene PvE.
De BBC blikt kort terug op het algemeen overleg Renovatie Binnenhof op 7 maart jl.
(eerste termijn). Een aantal leden van de BBC is zowel lid van de BBC als van de
commissie Binnenlandse Zaken. Eén van de commissieleden geeft aan dat hij eraan

pagina 2/3

hecht de rol van de BBC ten aanzien van de renovatie en tijdelijke huisvesting en in het
bijzonder ten aanzien van de financiën naar buiten toe te verduidelijken. Hij vraagt de
andere leden of zijn beeld klopt dat de financiën ten aanzien van de renovatie en
tijdelijke huisvesting maar zeer beperkt aan de orde zijn gekomen in de BBCvergaderingen (bijvoorbeeld ten aanzien van de kostenplaatjes van de opties voor het
kinderdagverblijf). Dat is ook juist, aangezien de BBC een klankbord vormt van alle
gebruikers in de Tweede Kamer en een adviescommissie van/aan het Presidium is. De
andere leden bevestigen dit. Een ander commissielid geeft daarop aan dat ze het niet
netjes vond dat de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in
het overleg de suggestie wekte dat de BBC van veel zaken op de hoogte zou zijn en
breed geïnformeerd wordt, ook over de financiën.
Voorgesteld wordt om nadrukkelijk in het verslag vast te leggen dat de BBC niet gaat
over de financiën en dat zij ook niet is geïnformeerd over de discussie over de
herinrichtingskosten waarover het Algemeen Dagblad op 12 februari jl. berichtte. Alle
leden zijn het daarmee eens. Een infographic of een organogram moet hierover snel
duidelijkheid gaan geven, ook aan de media.
Tot slot staat de BBC stil bij het PvE. Eén van de commissieleden stelt een
verhelderende vraag over duurzaamheid in het PvE. De adviseur van het
Rijksvastgoedbedrijf meldt dat er, als volgende stap in het proces, wordt gewerkt aan
de waardestelling van het gebouw. Zodra dit is afgerond, zal dit aan de BBC worden
laten zien (ter informatie).
De vergadering wordt enige momenten geschorst voor het maken van een groepsfoto.
7. Memo review Pi de Bruijn over het voorontwerp 100% Renovatie Binnenhof
De commissievoorzitter heet de heer De Bruijn van harte welkom.
De projectdirecteur renovatie licht toe dat in december 2018 is besloten om de heer De
Bruijn als huisarchitect van de Kamer te verzoeken een toets uit te laten voeren op 1)
het volledige Voorlopig Ontwerp 100% voor de renovatie, en 2) een review uit te
voeren over specifiek gebouwdeel N (de nieuwbouw). In een presentatie licht de heer
De Bruijn zijn resultaten toe.
De heer De Bruijn vertelt dat hij het voorstel voor de renovatie van het
Rijksvastgoedbedrijf op hoofdlijnen heeft beoordeeld en dat hij tevens proactief naar
andere oplossingen heeft gezocht die passen bij de algemene uitgangspunten van
soberheid en doelmatigheid. In deze presentatie toont hij de verbetervoorstellen.
Na afloop van de presentatie verduidelijkt de projectdirecteur renovatie dat de rol van
de Kamer het goedkeuren van de ontwerpen is, en dat het Rijksvastgoedbedrijf als
uitvoerder toetst aan technische en financiële haalbaarheid en (in overleg met de
Kamer) de architect aanstelt.
Verschillende commissieleden melden dat zij positief zijn over de voorstellen. Zij
bevragen de heer De Bruijn onder andere op het optimaliseren van de looproutes in het
gebouw, de bezoekersingang, perszalen, het aantal commissiezalen, archeologie en de
veiligheid ten aanzien van het laden en lossen van goederen. Een commissielid kondigt
aan dat ze op een later moment graag met de BBC wenst te spreken over Nieuwspoort.
De commissievoorzitter dankt de heer de Bruijn voor zijn komst.
Ze licht toe dat de BBC het Presidium kan adviseren over de adviezen van de heer De
Bruijn, en ook over de interne toets die de Kamer zelf op het VO 100% heeft
uitgevoerd. Hiertoe dient op korte termijn een extra vergadering te worden gepland.
Eén van de commissieleden vraagt daarbij om heldere beslispunten, aangezien de
stukken die de BBC ontvangt vaak erg omvangrijk zijn. De projectdirecteur renovatie
geeft aan dat hij zich hiervoor zal inzetten en dat hij de BBC desgewenst ook kan
voorzien van een overzicht van de processtappen ten aanzien van het VO 100%.
De commissievoorzitter dankt alle aanwezigen voor hun komst en sluit de vergadering.

pagina 3/3