> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Gemeente Giessenlanden
t.a.v. de burgemeester, mevrouw E. Boot
Postbus 1
4223 ZG Hoornaar

Directie Migratiebeleid
Afdeling Asiel, Opvang en
Terugkeer
Postbus 20011
2500 EA Den Haag
www.rijksoverheid.nl
Contactpersoon

Kenmerk
2012-0000157872

Datum 27 maart 2012
Betreft 1F beleid

Bijlagen
1

Geachte mevrouw Boot,
Op 27 februari jl. heeft u mij wederom een brief geschreven over het beleid inzake
Afghaanse vreemdelingen aan wie artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag is
tegengeworpen (hierna: 1F'ers). In uw brief geeft u aan dat u zich niet kunt vinden
in de invulling die ik geef aan wat wij hebben afgesproken tijdens ons onderhoud op
24 oktober vorig jaar.
Ik vind het spijtig en onbegrijpelijk dat hierover onduidelijkheid is ontstaan. Ik ben
van mening dat ik handel overeenkomstig de afspraken zoals na afloop in de
woordvoeringslijn zijn opgetekend. In mijn brief van 16 december heb ik u dit
toegelicht.
Destijds hebben wij in een passieve woordvoeringslijn vastgelegd dat het gesprek
tussen de burgemeesters die de petitie hebben ondertekend en mij verder zal
worden verdiept door nadere informatie uit te wisselen over de zaken waar de
burgemeesters aandacht voor vragen. In dat kader heb ik toegezegd de betreffende
burgemeesters tijdig te zullen informeren over relevante ontwikkelingen in de
individuele zaken waarvoor aandacht is gevraagd.
Daarnaast is van mijn kant vastgelegd dat er geen ruimte is om de weging van het
ambtsbericht te wijzigen. Verder is afgesproken dat burgemeesters in gesprek met
de IND inzage kunnen krijgen in het volledige procesdossier en een toelichting
kunnen krijgen over de individuele zaak waarvoor zij aandacht vragen. Ook is
aangegeven dat, indien blijkt dat de burgemeester nieuwe (de IND nog niet
bekende) informatie aandraagt, deze door de IND wordt gewogen in het licht van
de zaak als geheel.
In mijn brief van 16 december heb ik aangegeven op welke wijze ik nader invulling
kan geven aan bovengenoemde afspraken binnen de geldende wettelijke kaders. Ik
begrijp uit uw reactie dat dit niet naar uw tevredenheid uitpakt, maar ik kan me
niet voorstellen dat u van mij zou verlangen om buiten de wettelijke kaders te
treden. Ik verwijs dan ook andermaal naar mijn brief van 16 december, die ik
volledigheidshalve als bijlage bij deze brief voeg.
In het licht van de gemaakte afspraken acht ik uw verwijzing naar de zaak in Soest
niet op zijn plaats. Ik heb steeds benadrukt dat geen sprake is van een algehele
Pagina 1 van 4

uitzettingstop van Afghaanse 1F'ers. Ook heb ik aangegeven dat er geen ruimte is
voor een wijziging van het beleid ten aanzien van onderofficieren en officieren van
de KhAD/WAD. Ik heb enkel aangegeven een handreiking te doen aan de
burgemeesters die middels de petitie een appel op mij hebben gedaan en aandacht
vragen voor een individuele zaak in hun gemeente door hen desgewenst inzage te
geven in het IND dossier. Ten aanzien van de gemeente Soest merkt u zelf al op
dat deze eerder geen ondertekenaar van de petitie was. Overigens is mij gebleken
dat er wel op de gebruikelijke wijze sprake is geweest van contact tussen de DT&V
en medewerkers van de gemeente Soest over deze zaak.

Datum
27 maart 2012
Kenmerk
2012-0000157872

Wat betreft de verwijzing naar de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen
(hierna: Awir) merk ik op dat in Nederland het uitgangspunt geldt dat
vreemdelingen die niet rechtmatig in Nederland verblijven geen recht hebben op
collectieve voorzieningen. Met de Koppelingswet in 1998 is dit beginsel ingevoerd.
Gemeenten zijn veelal verantwoordelijk voor de uitvoering en naleving (van
onderdelen) hiervan. Genoemd beginsel, dat is neergelegd in de Vreemdelingenwet
2000, geldt ook voor inkomensafhankelijke verstrekkingen, zoals huurtoeslag en
zorgtoeslag. Daarnaast is in artikel 9 van de Awir bepaald dat iemand geen recht
heeft op toeslagen als de partner of medebewoner een vreemdeling is die geen
rechtmatig verblijf heeft. Niet valt in te zien waarom in het geval van 1F'ers hier
anders mee om moet worden gegaan dan wanneer het andere vreemdelingen
betreft die evenmin rechtmatig in Nederland verblijven. De vergelijking met de
positie van alleenstaande minderjarigen gaat niet op.
Het valt mij op dat uw brief en bijlage verder grotendeels een herhaling is van
standpunten die u eerder over het voetlicht heeft gebracht en waarover in
meerdere instanties op verschillende bestuurlijke en ambtelijke niveaus is
gesproken. Tevens constateer ik dat deze standpunten berusten op een
voortdurende onjuiste veronderstelling van het wettelijk kader, het geldende beleid,
de uitvoering daarvan en de bestaande rechterlijke waarborgen. Ik zal hier in het
navolgende nogmaals op ingaan.
Anders dan u aangeeft is geen sprake van een collectieve tegenwerping: artikel 1F
Vluchtelingenverdrag wordt altijd individueel getoetst.
Het 1F-beleid ten aanzien van onderofficieren en officieren van de KhAD/WAD
berust op een ambtsbericht van de minister van Buitenlandse Zaken van februari
2000. In dit ambtsbericht wordt geconcludeerd dat alle onderofficieren en officieren
verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor ernstige mensenrechtenschendingen. Deze conclusie is gebaseerd op gericht onderzoek naar en informatie
over de wijze van rekrutering, opleiding en het vervolgens regelmatig wisselen van
werkzaamheden in de organisatie. In het vreemdelingenbeleid is deze conclusie
vertaald naar het beleid dat ten aanzien van (onder)officieren in beginsel artikel 1F
Vluchtelingenverdrag wordt toegepast, tenzij sprake is van een significante
uitzondering. Dit betreft altijd een individuele toets.
Het ambtsbericht is meermalen onderwerp geweest van stevige kritiek en discussie,
maar telkenmale heeft dit geresulteerd in bevestiging van de informatie in het
ambtsbericht. Zowel de minister van Buitenlandse Zaken als de hoogste nationale
rechter in vreemdelingenzaken (de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State) zijn na nader onderzoek en inzage van de onderliggende bronnen (bij
herhaling) tot dit oordeel gekomen.

Pagina 2 van 4

Het is pertinent onjuist dat 1F'ers niet in staat worden gesteld om de onjuistheid
van de tegenwerping voor een rechter te bewijzen. Ook onjuist is dat er geen
volledige inhoudelijke toets door een onafhankelijke rechter plaatsvindt. In vrijwel
alle zaken waarin artikel 1F Vluchtelingenverdrag is tegengeworpen, wordt beroep
ingesteld bij de rechtbank. In verreweg de meeste gevallen worden deze zaken
behandeld door een meervoudige kamer waarin drie rechters zitting hebben en die
de tegenwerping van artikel 1F Vluchtelingenverdrag volledig (inhoudelijk) toetsen.
Veelal volgt daarna ook een rechterlijke toets in hoger beroep.

Datum
27 maart 2012
Kenmerk
2012-0000157872

U stelt in de bijlage van uw brief dat u een bestuurder volstrekt niet bevoegd acht
tot een oordeel over schuld of onschuld in individuele dossiers in relatie tot
tegenwerping van artikel 1F Vluchtelingenverdrag. Dat is volgens u het domein van
de onafhankelijke rechter. Dit ligt echter anders. Het is aan de minister voor
Immigratie, Integratie en Asiel om vast te stellen of er ten aanzien van een
asielzoeker ernstige redenen zijn om te veronderstellen dat hij een misdrijf tegen
de vrede, een oorlogsmisdrijf of een misdrijf tegen de menselijkheid heeft begaan.
Dat is geen strafrechtelijk oordeel, maar een standpunt over de vraag of de
bepalingen van het Vluchtelingenverdrag op de betrokken persoon van toepassing
zijn. Wordt artikel 1F Vluchtelingenverdrag tegengeworpen, dan is dat verdrag
verder niet van toepassing. Tegen dat oordeel staat, zoals hierboven al is
aangegeven, beroep bij de rechter open. De rechter toetst inhoudelijk of artikel 1F
Vluchtelingenverdrag kon worden tegengeworpen. Er is dan ook geen sprake van,
zoals u in uw brief schrijft, een aantasting van de basisprincipes van de rechtstaat.
Voor de volledigheid meld ik nog eens dat voor de tegenwerping van artikel 1F
Vluchtelingenverdrag volstaat dat er ernstige redenen zijn om te veronderstellen
dat een vreemdeling betrokken is geweest bij ernstige misdrijven als genoemd in
dat artikel. Hiervoor hoeft geen sprake te zijn van een strafrechtelijke veroordeling.
Dit is geheel conform UNHCR-richtlijnen, de EU Kwalificatierichtlijn (2004/83) en
jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU.
In uw brief stelt u verder dat 1F'ers bij terugkeer direct moeten vrezen voor hun
leven, temeer omdat ons land hen heeft geafficheerd als verdachte van
oorlogsmisdaden. Door de IND noch de DT&V wordt in contacten met de
autoriteiten van het herkomstland gemeld dat sprake is van een ex-asielzoeker,
laat staan dat aan betrokkene artikel 1F Vluchtelingenverdrag is tegengeworpen.
Bovendien wordt in alle zaken beoordeeld of artikel 3 van het EVRM uitzetting naar
het land van herkomst in de weg staat. Ook dit (onderdeel van het) IND-besluit
wordt vol getoetst door de (onafhankelijke) rechtspraak. In de meerderheid van de
Afghaanse 1F-zaken is zodoende vastgesteld dat er bij terugkeer geen sprake is
van een reëel risico op een onmenselijke behandeling als bedoeld in artikel 3 EVRM.
Van betreffende 1F'ers wordt dan ook verlangd dat zij voldoen aan hun
vertrekplicht en terugkeren naar hun land van herkomst.
In die zaken waarin wel een reëel risico op een behandeling als bedoeld in artikel 3
EVRM aanwezig wordt geacht, geldt allereerst dat betrokkene aantoonbaar
inspanningen moet verrichten om te vertrekken naar een ander land dan het land
van herkomst. Indien vertrek duurzaam niet mogelijk blijkt, kan door middel van de
duurzaamheids- en proportionaliteitstoets worden beoordeeld of het langer
onthouden van een verblijfsvergunning disproportioneel is.
Ten aanzien van het risico bij terugkeer naar Afghanistan hecht ik er aan nog het
volgende op te merken. Op dit moment is sprake van een gewijzigde situatie voor
Pagina 3 van 4

zaken van ex-medewerkers van het voormalig communistische regime, waaronder Datum
27 maart 2012
ook onderofficieren en officieren van de KhAD/WAD worden begrepen. De UNHCR
Kenmerk
heeft namelijk recentelijk bepaald dat deze groep niet langer is aan te merken als
2012-0000157872
een risicogroep bij terugkeer. Het beleid voorziet er in dat in geval van nieuwe
informatie over het land van herkomst of de individuele zaak een herbeoordeling
van het artikel 3 EVRM risico kan plaatsvinden. In 1F-zaken van ex-medewerkers
van de KhAD/WAD kan dit ertoe leiden dat de IND een ander standpunt ten aanzien
van artikel 3 EVRM zal innemen.
De omstandigheid dat vele 1F'ers deel uitmaken van een gezin dat hier in
Nederland een verblijfstatus heeft, is een consequentie van het beleid en betekent
geenszins dat om die reden de 1F'er wel (of: ook) verblijf toekomt.
Gezinsleden van 1F'ers die op eigen gronden in aanmerking komen voor
internationale bescherming, wordt deze bescherming geboden. Ook zijn er
gezinsleden die vanwege de zogenoemde ´tienjarenregel´ alsnog in aanmerking
zijn gekomen voor een verblijfsvergunning. Dit verandert niets aan het gegeven dat
op de 1F'er nog steeds de plicht rust om uit Nederland te vertrekken. De enkele
reden dat gezinsleden wel een verblijfstatus hebben maakt niet dat in het verblijf
van de 1F'er in Nederland moet worden berust. Artikel 8 EVRM noch de UNHCR in
de richtlijnen voor de toepassing van artikel 1F Vluchtelingenverdrag schrijven dit
voor. De UNHCR-richtlijnen zeggen hierover dat deze situatie de gezinsleden voor
de moeilijke keuze stelt: wel of niet samen met de 1F'er vertrekken.
Ik heb u deze aspecten al meerdere keren zowel schriftelijk als mondeling
uitgebreid toegelicht. Tevens heb ik u en uw collega’s de mogelijkheid geboden om
inzage te krijgen in het IND-dossier van 1F'ers in uw gemeente. Slechts één van uw
collega’s heeft zich inmiddels die moeite getroost.
Ik vind het belangrijk dat burgemeesters aan hun inwoners kunnen uitleggen
waarom een bepaalde beslissing is genomen en heb u daarbij zoveel mogelijk
proberen te ondersteunen.
Uit uw correspondentie meen ik nu op te maken dat u vooral streeft naar een
beleidswijziging die leidt tot vergunningverlening aan al deze 1F'ers. Ik kan alleen
maar herhalen dat dit niet aan de orde kan zijn. Het betreft hier Rijksbeleid dat na
uitgebreid overleg met de Tweede Kamer is vastgesteld en waarvan de uitvoering
wordt getoetst door onafhankelijke rechters. De rechtspraak noch de Tweede
Kamer, waarmee ik heel recent op 29 februari jongstleden nog over dit onderwerp
heb gesproken, geven mij aanleiding om het beleid te wijzigen.
U vraagt mij om u uit te nodigen voor overleg over de ontstane situatie. Een
dergelijk overleg kan alleen zinvol zijn als het niet leidt tot een herhaling van
zetten. Graag verneem ik of u andere of aanvullende gezichtspunten over de
toepassing van het 1F-beleid met mij wilt bespreken.
De minister voor Immigratie, Integratie en Asiel,

G.B.M. Leers

Pagina 4 van 4