Ad

7

Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

TER ONDERTEKENING

Nota actief openbaar
Ja

Onze referentie

Aan
Van

de minister van BZK
de wnd. DGVB

2023-0000579059
Datum

14 september 2023

nota

Beleidsreactie op onderzoek hemelwater- en
grijswatergebruik

Samengewerkt met

ministerie van lenW
Bijlagen

1

Aanleiding
In de Kamerbrief van 28 juni jl.1 heeft u toegezegd na het zomerreces de
beleidsreactie op het rapport 'Hemelwater- en grijswatergebruik in het gebouw.
Mogeiijke verplichting in Bbl'2, uitgevoerd door Witteveen+Bos, te sturen.
Met het rapport heeft u uitvoering gegeven aan uw toezegging tijdens het
tweeminutendebat Klimaatakkoord gebouwde omgeving (CD d.d. 15/09/2022),3
bij de behandeling van een door de leden Van Esch en Bromet ingediende motie,
om de voor- en nadelen van een mogelijke verplichting in het Bbl van
hemelwater- en grijswatergebruik in het gebouw bij nieuwbouw, in kaart te
brengen.
Het rapport is op 12 juni 2023 aan de Kamer gestuurd.
Deze beleidsreactie is namens u en de minister van lenW,

Met bijgaande beleidsreactie wordt ook uitvoering gegeven aan de aangenomen
motie van het Kamerlid Minhas (WD) en c.s.4, waarin werd verzocht te
onderzoeken of bij de herziening van het Bouwbesluit maatregelen genomen
kunnen worden die leiden tot slimmer watergebruik.

Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd in te stemmen met het voorstel om nu geen
verplichting in het Bbl op te nemen, maar om wel een aantal
vervolgonderzoeken samen met lenW op te pakken, die tegelijkertijd te
zien zijn als randvoorwaarden voor een mogelijke verplichting op termijn.
Ook wordt u geadviseerd bijgaande beleidsreactie naar de Kamer te
verzenden.

1 Kamerstukken II, 27 625, nr. 633 (vergaderjaar 2022-2023).
2 Hemelwater- en grijswatergebruik in het gebouw Moqelijke verplichting in Bbl | Rapport |
Riiksoverheid.nl.
3 Betreffende de motie bij Kamerstukken II, 32 813, nr. 1094 en vervolgens in maart 2023
in antwoord op de vraag (nr. 123) bij Kamerstukken II, 27 625 en 30 015, nr. 601
(vergaderjaar 2022-2023).
4 Kamerstukken II, 36 200 XII, nr. 14 (vergaderjaar 2022-2023).

Pagina 1 van 4

Kern
Bij het tegengaan van (drink)waterschaarste is het toepassen van hemelwater of
grijswater in het gebouw slechts één van de vele mogelijke bouwstenen.
Alternatieve bronnen en andere methoden om drinkwater te besparen maken
geen onderdeel uit van het onderzoek. Het ministerie van lenW werkt aan deze
andere opgaven.

Onze referentie
2023-0000579059

Datum
14 september 2023

Er zijn vier voorbeeldsystemen beschouwd in het rapport.
De voordelen zijn dat elke van deze systemen zorgt dat het besparingsdoel om te
komen tot een gebruik van 100 liter per persoon per dag (zoals geformuleerd is in
de Water en Bodem Sturend brief) gehaald kan worden voor de nieuw te bouwen
(m.n. grondgebonden) woningen, waarin een van deze systemen wordt
toegepast. Een mogelijke verplichting voorziet niet op besparing in de bestaande
bouw.
De nadelen en zorgpunten zitten op een aantal vlakken:
• De extra kosten in de nieuwbouw voor aanschaf en aanleg van deze
systemen bedragen circa EUR 4.000,— tot EUR 7.000,—. Een extra
bouwtechnische eis aan een gebouw leidt dan tot extra investeringen en
gebruikskosten. De integrale kosten, per kubieke meter hemelwater- of
grijswater, worden daarmee veel hoger dan de huidige drinkwaterprijs.
Omdat de terugverdienmogelijkheid ontbreekt (anders dan bij
warmtepompen en zonnepanelen bijvoorbeeld), moet worden bepaald op
welke wijze eigenaren van (m.n. grondgebonden) nieuwbouwwoningen
kunnen worden gecompenseerd. Eenzijdig deze groep belasten voor het
oplossen van een maatschappelijk probleem is niet rechtvaardig.
• Hemelwater- en grijswatersystemen verhogen de milieu-impact van een
gebouw; extra materiaalgebruik en installaties zullen leiden tot een
hogere milieudruk. Invoering van deze systemen is een contraire
beweging ten aanzien van de brede wens om de MPG te verlagen.
• Hemelwater en huishoudwater zijn niet bedoeld als drinkwater, maar via
andere blootstellingsroutes kunnen bewoners en bezoekers van woningen
met deze systemen wel in contact komen met dit water. Het verkeerd
gebruik van het water, verkeerde toepassing van de installaties, en
verkeerde aansluitingen brengen (grote) gezondheidsrisico's met zich
mee. De risico's zijn niet voor alle systemen even groot, zo zijn de
gezondheidsrisico's voor een recirculatiedouche naar verwachting
aanzienlijk kleiner.
De beleidsreactie is dat gelet op bovenstaande nu geen verplichting in het Bbl kan
worden opgenomen.

Vervolg
Er moeten verdiepende onderzoeken worden gedaan naar een rechtvaardige
lastenverdeling ter dekking van de extra investeringen, precieze gevolgen voor de
MPG, verdiepend onderzoek naar de gezondheidsrisico's en nadere uitwerking van
alternatieve oplossingen vraag en aanbod van drinkwater in evenwicht te houden.
Ook zal nader moeten worden bepaald of landelijke regelgeving (Bbl) zich
adequaat leent voor met name regionale problematiek (Zuid/Oost-Nederland).

Pagina 2 van 4

Toelichting
In 2020 waren huishoudens verantwoordelijk voor 74% van het totale
drinkwatergebruik in Nederland. Er is brede (media)aandacht en agendering van
de toekomstige beschikbaarheid van drinkwater. Verwachting is dat de
drinkwatervraag in Nederland door bevolkingsgroei en economische groei in 2030
groter zal zijn dan in 2020 (102 miljoen m3 meer), en daarnaast ook toeneemt
door klimaatverandering (hete zomers) maar tegelijkertijd minder beschikbaar is
(droogte).

Onze referentie
2023-0000579059
Datum
14 september 2023

Drinkwaterbesparing is opgenomen als beleidsdoel. In de brief Water en Bodem
Sturend is het doel opgenomen om het drinkwatergebruik terug te brengen van
128 naar 100 liter per persoon per dag (Ipppd). In de Nationale aanpak
Klimaatadaptatie gebouwde omgeving is het verminderen van de vraag naar
drinkwater in de gebouwde omgeving een van de ambities.
Bij het tegengaan van (drink)waterschaarste is het toepassen van hemelwater of
grijswater in nieuwbouw één van de vele mogelijke bouwstenen. De onderzochte
maatregel leidt op basis van aannames van de onderzoekers op landelijk niveau
tot een drinkwaterbesparing van 1,7 tot 4,2% ten opzichte van het totale
drinkwaterverbruik van huishoudens. De besparing in een nieuwbouwwoning waar
één van de onderzochte systemen wordt toegepast, ligt tussen de 23 en 38%. Dit
kan voor nieuwbouwlocaties waar op termijn mogelijke problemen worden
voorzien voor drinkwaterlevering, een uitkomst bieden. Alternatieve bronnen en
andere methoden om drinkwater te besparen inclusief de
financieringsarrangementen daarbij, maken geen onderdeel uit van het
onderzoek.
Het ministerie van lenW is verantwoordelijk voor drinkwater:
• lenW zal in het najaar van 2023 samen met de drinkwatersector een
nationaal plan van aanpak drinkwaterbesparing opstellen. Hierin worden
afspraken gemaakt over de verschillende type maatregelen en
instrumenten. Naar schatting kan communicatie en bewustwording leiden
tot een besparing van 1 a 10% op de geraamde toekomstige vraag naar
drinkwater.
• Het Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen 2023-2030
heeft als doel om samen met betrokken partijen de opgave van ongeveer
102 miljoen m3 extra winningscapaciteit te realiseren en de
waterbeschikbaarheid voor drinkwaterlevering tussen 2023 en 2030 te
waarborgen. Daarnaast zal er een onderzoek komen naar beschikbare
alternatieve bronnen om na 2030 te voldoen aan de drinkwaterbehoefte.

Communicatie
Vanuit communicatie zal een nieuwsbericht en socials via de kanalen van
Volkshuisvesting Nederland plaatsvinden.

Pagina 3 van 4

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.
Motivering
In de openbaar gemaakte versie van deze nota zijn alle persoonsgegevens van
ambtenaren geanonimiseerd.

Bijlagen
Volgnummer
1

Onze referentie
2023-0000579059

Datum
14 september 2023

Naam______________________________________________
Kamerbrief beleidsreactie op rapport 'Hemelwater- en
grijswatergebruik in het gebouw. Mogeiijke verplichting in het
Bbi’

Pagina 4 van 4