Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

52
Vragen van het lid Van den Berg (CDA) aan de Minister voor Medische zorg
over de artikelen «accountantscontrole op «coronawinst» ziekenhuizen
ontbreekt» en «solidariteit onder ziekenhuizen ontbreekt bij financiële
afhandeling coronacrisis» (ingezonden 26 juli 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 24 september 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 3715.
Vraag 1
Kent u de artikelen: Accountantscontrole op «coronawinst» ziekenhuizen
ontbreekt1 en «Solidariteit onder ziekenhuizen ontbreekt bij financiële
afhandeling coronacrisis»2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Kunt u per ziekenhuis aangeven hoeveel compensatie er is ontvangen over
2020 en over 2021 vanwege omzetderving door de afschaling van de
reguliere zorg en hoeveel % dat is ten opzichte van de reguliere omzet
(eventueel geanonimiseerd maar dan wel met indicatie of het een UMC is,
een topklinisch ziekenhuis dan wel een algemeen ziekenhuis)?
Kunt per ziekenhuis aangeven hoeveel compensatie er is ontvangen over
2020 en 2021 vanwege de meerkosten die ziekenhuizen hebben gemaakt voor
onder meer het verbruik van IC-bedden, extra verpleegdagen, beademingsapparatuur, persoonlijke beschermingsmiddelen en inhuur van extra personeel,
eveneens graag weer gespecificeerd?
Antwoord 2 en 3
VWS beschikt niet over een overzicht van de financiële compensatie voor
inkomstenderving en meerkosten per ziekenhuis. VWS baseert zich op
schadelastcijfers van het Zorginstituut. VWS verkrijgt deze informatie enkel
op totaalniveau voor de gehele sector medisch specialistische zorg. Het

1

Accountantscontrole op «coronawinst» ziekenhuizen ontbreekt – Zorgvisie (Zorgvisie 21 juli
2021)
2
«Solidariteit onder ziekenhuizen ontbreekt bij financiële afhandeling coronacrisis» – Zorgvisie

ah-tk-20212022-52
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Zorginstituut ontvangt de cijfers van de zorgverzekeraars. Zorgverzekeraars
Nederland (ZN) heeft aangegeven deze gegevens niet op ziekenhuisniveau te
kunnen verschaffen omdat dit bedrijfsgevoelige informatie betreft.
Verder staan de cijfers over 2020 en 2021 nog niet vast. ZN heeft aangegeven
nog bezig te zijn met de afwikkeling van de financiële compensatie voor 2020.
Derhalve is op dit moment een betrouwbaar, definitief beeld nog niet te
geven. Voor het lopende jaar 2021 zal de voorlopige afrekening in het tweede
en derde kwartaal van 2022 plaatsvinden, de definitieve afrekening in het
vierde kwartaal van 2023.
Overigens zijn ziekenhuizen zelf verantwoordelijk voor een goede financiële
verantwoording via hun jaarverslag. In de jaarverslagen van ziekenhuizen
wordt aandacht besteed aan de ontvangen compensaties.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoeveel ziekenhuizen en in welke categorie (algemeen,
topklinisch, UMC) er een beroep hebben gedaan op de hardheidsclausule en
op basis daarvan een compensatie hebben ontvangen?
Antwoord 4
Zorgverzekeraars Nederland heeft desgevraagd aangegeven dat het proces
van de hardheidsclausule 2020 nog loopt. Volgens huidige inzichten hebben
11 (algemene) ziekenhuizen een beroep gedaan op de hardheidsclausule
2020, maar er is nog geen uitspraak te doen over hoeveel ziekenhuizen
daadwerkelijk op basis van deze clausule compensatie zullen ontvangen.
Vraag 5
Klopt het dat in de verpleging en verzorging bestuurders moeten verklaren
dat ze geen dubbele bekostiging hebben gekregen?
Antwoord 5
Ja. De beleidsregel extra kosten Wlz van de NZa3 schrijft voor dat zorgaanbieders alleen extra personele en materiële kosten als gevolg van de uitbraak
van COVID mogen opvoeren waar geen vergoeding of opbrengsten tegenover staan. Uiteraard is dit ook van toepassing op bestuurders in de
verpleging en verzorging. Dit voorkomt dubbele bekostiging. De accountant
van de zorgaanbieder controleert op de toepassing van deze beleidsregel.
Vraag 6
Klopt het dat ziekenhuisbestuurders geen dergelijke verklaring hoeven af te
geven en dus een dubbele bekostiging c.q. overcompensatie kunnen hebben
ontvangen?
Antwoord 6
Het klopt dat ziekenhuisbestuurders geen separate verklaring hoeven af te
geven dat er geen dubbele bekostiging heeft plaatsgevonden. Dubbele
bekostiging (c.q. overcompensatie) wordt al op verschillende manieren
tegengegaan.
Zorgverzekeraars Nederland geeft aan dat in het addendum bij het contract –
waarin de afspraken over de COVID-regeling met de zorgaanbieder zijn
vastgelegd – is opgenomen dat er geen dubbele vergoeding plaats kan
vinden voor geleverde (zorg)prestaties. Zorgaanbieders hebben dit contract
ondertekend, zijn aan deze voorwaarden gehouden en zorgverzekeraars
kunnen naleving hiervan (juridisch) afdwingen.
Daarnaast is in de COVID-regeling MSZ van zorgverzekeraars voor zowel 2020
als 2021 afgesproken dat zorgverzekeraars onderzoeken of er geen sprake is
van overcompensatie door de regeling.
Deze regelingen van zorgverzekeraars zijn ook onderdeel van het toezicht van
de NZa op de zorgverzekeraars voor de rechtmatige uitvoering van de Zvw.
Ook bij andere (overheids-)regelingen waar ziekenhuizen gebruik van maken
wordt dubbele bekostiging uitgesloten. Zo is in de NOW-regeling bepaald dat
de compensatie die ziekenhuizen ontvangen van zorgverzekeraars, onderdeel
is van de omzet die moet worden gebruikt om vast te stellen of er sprake is

3

Beleidsregel SARS-CoV-2 virus extra kosten Wlz 2021 – BR/REG-21149

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

van omzetterugval. Daarmee wordt dubbele compensatie automatisch
voorkomen.
Vraag 7
Welke regelgeving moet gewijzigd worden om te zorgen dat ook ziekenhuisbestuurders een verklaring moeten afgeven dat er geen dubbele bekostiging
is ontvangen?
Antwoord 7
Op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) heeft de
Nederlandse Zorgautoriteit de bevoegdheid om in haar regelgeving voorwaarden aan het in rekening brengen van een tarief op te nemen. Voor het in
rekening brengen van meerkosten en de continuïteitsbijdrage heeft de NZa
bijvoorbeeld bepaald dat dubbele bekostiging moet worden voorkomen:
zorgkosten die via andere prestatiebeschrijvingen en tarieven in rekening
worden gebracht, mogen niet via deze prestatiebeschrijvingen voor de
continuïteitsbijdrage of meerkosten worden gedeclareerd.
Een aanvullende voorwaarde zou de verplichting voor het afgeven van een
dergelijke verklaring kunnen zijn. Dit zou leiden tot een toename in de
administratieve lasten. Gezien bovengenoemde maatregelen om overcompensatie te voorkomen, is deze extra voorwaarde niet nodig.
Vraag 8
Kunt u aangeven hoeveel geld er van de totale compensatie (gesplitst naar
omzetderving en meerkosten) is gegaan naar care en naar de cure, hoeveel
binnen de cure naar eerstelijns en naar tweedelijns en hoeveel binnen de
tweedelijns naar algemene ziekenhuizen, topklinische ziekenhuizen, academische ziekenhuizen en overig?
Antwoord 8
In het Jaarverslag 2020 van VWS heb ik uw Kamer geïnformeerd over de
geraamde compensatie (omzetderving en meerkosten) in de Zvw per sector
voor het jaar 2020. Zie onderstaande tabel. VWS ontvangt deze cijfers van het
Zorginstituut en deze zijn gebaseerd op ramingen van zorgverzekeraars. De
cijfers zijn op dit moment nog onzeker: Zorgverzekeraars Nederland heeft
aangegeven thans bezig te zijn met de tweede voorlopige afrekening voor
2020. De afwikkeling van het jaar 2020 is dus nog niet gereed. Uiteraard zal ik
uw Kamer blijven informeren over de ontwikkeling in deze cijfers. In de
begroting 2021 worden de eerste inzichten voor 2021 opgenomen. Over de
gevraagde uitsplitsing naar type ziekenhuizen heb ik geen cijfers beschikbaar.
Zie ook antwoord op vragen 2 en 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Tabel. Zvw uitgaven inclusief continuïteitsbijdragen en meerkosten (bron: Jaarverslag
2020 VWS)

In de care hebben de zorgkantoren in 2020 compensatie ontvangen voor
extra kosten en omzetderving in verband met COVID. Op basis van cijfers van
het Zorginstituut bedraagt de compensatie voor extra kosten € 681 miljoen
en de compensatie voor omzetderving € 507 miljoen. Voor het PGB is alleen
compensatie voor extra kosten corona van toepassing: dit gaat om een
bedrag van € 54 miljoen. Ook dit zijn voorlopige cijfers.
Met gemeenten zijn aan het begin van de coronacrisis afspraken gemaakt ten
behoeve van continuïteit van Jeugdzorg en Wmo en vergoeding van
meerkosten in de zorg als gevolg van de coronamaatregelen. Op basis van
onderzoek hebben gemeenten in 2020 € 170 miljoen aan compensatie
ontvangen (Wmo en Jeugdzorg samen) voor meerkosten. Ook in 2021
worden gemeenten gecompenseerd voor meerkosten. Voor zover zorgorganisaties gecompenseerd zijn voor omzetderving, konden gemeenten dit uit
reguliere budgetten betalen. Er is dus geen compensatie voor omzetderving
aan gemeenten betaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4