Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 861

Arbeidsmigratie en sociale zekerheid

Nr. 81

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2022
Uw Kamer heeft verzocht om voorafgaand aan het Tweeminutendebat
Arbeidsmigratie inzicht te geven in de mate van snelheid rondom de
uitvoering van de aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming
Arbeidsmigranten (hierna: Aanjaagteam) en specifiek de manieren om, in
aanvulling op de aanbevelingen die al uitgevoerd worden, versneld eerder
maatregelen te treffen.Middels deze brief voldoe ik aan deze toezegging.
Inleiding
De urgentie om de schrijnende situaties op te lossen waarin arbeidsmigranten nog altijd te vaak verkeren voel ik net zo sterk als uw Kamer. Elke
keer dat er nieuwe misstanden aan het licht komen voelen wij allemaal
opnieuw de frustratie dat dit soort situaties zich in Nederland blijven
voordoen.
Met uw Kamer blijf ik zoeken naar manieren om zo snel mogelijk tot
verbetering te komen. Zo ook vooruitlopend op het stelsel van verplichte
certificering, dat per 2025 ingevoerd zal worden. In deze brief zal ik het
tijdspad van de aanbevelingen van het Aanjaagteam nader toelichten en
ingaan op de voorstellen die uw Kamer heeft gedaan om versneld
stappen te zetten. Voor de meest recente stand van zaken van de
aanbevelingen van het Aanjaagteam verwijs ik naar mijn brief aan uw
Kamer van 11 mei jl.1
Het advies van het Aanjaagteam: korte, middellange en lange
termijn
In het advies «Geen tweederangsburgers» constateerde het Aanjaagteam
onder leiding van de heer Roemer dat de Nederlandse wet- en regelgeving er niet voldoende in slaagt om arbeidsmigranten te
1

kst-29861-81
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 29 861, nr. 78.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 861, nr. 81

1

beschermen.2 Daarbij heeft het Aanjaagteam goed nagedacht over een
pakket maatregelen dat zowel op de korte als lange termijn uitgevoerd kan
worden. Hierdoor zijn er al resultaten op de korte termijn bereikt en
werken we aan verdere resultaten op de middellange en lange termijn.
Een sluitend systeem ontstaat als de aanbevelingen in samenhang
worden geïmplementeerd, wat nodig is om te zorgen dat misstanden bij
arbeidsmigranten effectief worden aangepakt.
Het vorige en huidige kabinet hebben de aanbevelingen, net als uw
Kamer, omarmd. Ook in demissionaire status is doorgewerkt aan de
uitvoering van de aanbevelingen. Uw Kamer is het meest recent op
11 mei jl. geïnformeerd over de uitvoering daarvan.3
Op alle punten zet het kabinet, voor zover dat binnen zijn invloedssfeer
ligt, in op zo snel mogelijke uitvoering van de aanbevelingen van het
Aanjaagteam. Bij de meeste aanbevelingen is het tijdspad (veel) korter
dan de invoering van een verplicht certificeringsstelsel voor de uitzendsector. Zo wordt deze zomer de laatste hand gelegd aan de technische
voorzieningen om de verblijfadressen van niet-ingezetenen in de BRP te
registreren, is het wetsvoorstel Goed Verhuurderschap aan uw Kamer
aangeboden waarmee gemeenten kunnen verplichten om huur-en
werkcontracten te scheiden, en is de VNG een ondersteuningsprogramma
voor gemeenten gestart. De informatievoorziening aan arbeidsmigranten
is middels www.workinnl.nl sterk verbeterd en deze zomer initieer ik een
publiekscampagne om werkgevers op hun verantwoordelijkheden te
wijzen en werknemers te informeren over hun rechten en plichten. De
Arbeidsinspectie gaat niet wachten op de inwerkingtreding van het
certificeringsstelsel om verder uit te breiden in capaciteit, maar zal in 2023
– zodra de werving vanuit het vorige regeerakkoord is afgerond – al aan
de slag gaan met het werven en opleiden van extra inspecteurs. Tot slot
wordt verbetering van de positie van arbeidsmigranten ook bereikt via
maatregelen op andere terreinen, zoals bijvoorbeeld het verhogen van het
minimumloon, de acties die het kabinet voorstelt voor de regulering van
de arbeidsmarkt, en de uitvoering van de brede woonagenda van de
Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.
Naast regulering door de overheid hebben werkgevers, uitleners en
inleners zelf een duidelijke verantwoordelijkheid om arbeidskrachten goed
te behandelen. Het kabinet ondersteunt de oproep van de ABU, VNO-NCW
en MKB Nederland, oftewel uitzendbureaus en inleners, om zo snel
mogelijk het advies van het Aanjaagteam zelf op te pakken en niet te
wachten op wetgeving. Het gaat er uiteindelijk om dat werkgevers,
uitleners en inleners hun verantwoordelijkheid nemen. Dat is niet alleen
een wettelijke, maar vooral een morele verantwoordelijkheid.
Voorstellen voor snellere stappen
Ik begrijp de vraag van uw Kamer om te blijven zoeken naar manieren om
zo snel mogelijk tot verbetering te komen. Ik heb de afgelopen weken dan
ook nog een keer extra onderzocht of er nog aanbevelingen van het
Aanjaagteam rondom de regulering van de uitzendsector te versnellen
zijn. Uit deze zoektocht komt naar voren dat alle «quick fixes» die er te

2

Het advies «Geen tweederangsburgers. Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in
Nederland tegen te gaan», Kamerstuk 29 861, nr. 53.
3
Kamerstuk 29 861, nr. 78. Voor eerdere brieven zie o.a. Kamerbrief stand van zaken implementatie aanbevelingen arbeidsmigratie maart 2021, Kamerstuk 29 861, nr. 69, Kamerstuk 29 861,
nr. 77, en bijlage «Jaarrapportage Arbeidsmigranten 2021»; Registratie: Kamerstukken 27 859
en 29 861, nr. 153; Huisvesting: Bijlage bij Kamerstuk 32 847, nr. 878; Kamerstuk 29 861, nr. 77;
Kamerstuk 27 926, nr. 343; Dak-en thuislozen: Kamerstuk 29 325, nr. 130.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 861, nr. 81

2

bedenken zijn én daadwerkelijk de situatie van arbeidsmigranten kunnen
verbeteren, al uitgevoerd zijn of worden. Dat leidt tot de conclusie dat er
nu geen extra maatregelen voorhanden zijn die op de korte termijn tot een
extra positief effect kunnen leiden.
Uw Kamer heeft tijdens het debat van 1 juni jl. (Kamerstuk 29 325, nr. 130)
een aantal specifieke voorstellen gedaan die ik hieronder één voor éen zal
appreciëren. In dat debat heb ik aangegeven dat een aantal zaken
besproken zullen worden in de hoofdlijnenbrief certificering uitzendbranche. Deze brief ontvangt uw Kamer op korte termijn.
In volgorde van spreker geef ik nadere duiding bij een aantal voorstellen
van uw Kamer:
Verzoek van dhr. El Yassini (VVD)
Dhr. El Yassini vroeg in hoeverre de Faillissementswet, specifiek art. 106a,
gebruikt kan worden om civielrechtelijke bestuursverboden op te leggen.
Op grond van artikel 106a van de Faillissementswet kan de rechtbank op
verzoek van de curator of het openbaar ministerie een bestuursverbod
opleggen. Dit betreft het zogenoemde «civielrechtelijk bestuursverbod».
Curatoren maakten tot voor kort maar zelden gebruik van deze
mogelijkheid, vooral omdat de kosten van het verzoek ten laste komen
van de faillissementsboedel. Dit was aanleiding om in 2020 een pilot te
starten die is gericht op het stimuleren van het aanvragen van civielrechtelijke bestuursverboden door curatoren. In deze pilot selecteert de
Arbeidsinspectie casussen van bestuurders die zich schuldig maken aan
faillissementsfraude en overtreding van de arbeidswetten. Als de curator
in een geselecteerde casus overgaat tot een verzoek aan de rechtbank om
een civielrechtelijk bestuursverbod op te leggen, wordt dit door de
overheid bekostigd. Het doel hiervan is om te tegen te gaan dat de
betreffende bestuurder zijn activiteiten via een andere rechtspersoon kan
voortzetten. Voor de pilot is tot en met het jaar 2022 een budget gereserveerd, ten laste van de begroting van mijn ministerie. De pilot wordt eind
2022 geëvalueerd. Aan de hand van de bevindingen zal worden bezien of,
en op welke wijze, de pilot zal worden voortgezet.
Daarnaast vroeg dhr. El Yassini naar de mogelijkheden om arbeidsmigranten te verplichten op dag één te registreren.
De Staatssecretaris van BZK zal uw Kamer uiterlijk in september informeren over verschillende ontwikkelingen met betrekking tot de Basisregistratie Personen (BRP), waaronder de uitkomsten van het onderzoek
naar verplichte registratie. In deze brief zal ook worden ingegaan op de
door het lid El Yassini (VVD) gemaakte punten.
Verzoek van dhr. De Jong (PVV)
Dhr. De Jong vroeg in het kader van bestuurdersverboden of ook kan
worden opgenomen dat een dergelijk verbod niet bijvoorbeeld maar voor
vijf jaar geldt, maar bijvoorbeeld levenslang of voor een onbepaalde tijd.
Een levenslang bestuursverbod zal een rechterlijke toetsing naar
verwachting niet doorstaan. Uw Kamer ontvangt op korte termijn een
brief over maatregelen waarmee bestuurders en feitelijk leidinggevenden
die ernstige missstanden veroorzaken, kunnen worden aangepakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 861, nr. 81

3

Verzoek van dhr. Van Kent (SP)
Dhr. Van Kent vroeg in hoeverre het mogelijk is om alle boetes die met
uitbuiting en verhuursituaties te maken hebben te verhogen.
Boetes moeten voldoende afschrikwekkend, doeltreffend én evenredig zijn
ten opzicht van het vergrijp waarvoor ze worden ingesteld. Boetes zijn één
onderdeel van het proces van handhaving en toezicht, waarbij pakkans en
goede samenwerking tussen diensten ook van belang zijn. Het boetebeleid is onderdeel van de verschillende wetgeving, die elk binnen een
aantal jaar na invoering wordt geëvalueerd. Daarbij wordt altijd gekeken
of een verhoging van boetes daadwerkelijk tot minder overtredingen zou
leiden. En daarbij wordt uiteraard ook gekeken naar de relevante
jurisprudentie, reflecties vanuit toezichthouders en handhaving. Na de
zomer zal ik u over dit onderwerp nader informeren.
Verzoek van mevr. Palland (CDA)
Mevr. Palland vroeg in hoeverre het mogelijk is dat intermediairs die
proberen de regels hier te ontlopen door in Duitsland huisvesting te
regelen en de mensen hier te laten werken aan te pakken met het nieuwe
certificeringssysteem.
Het Aanjaagteam heeft aanbevolen om ook eisen over huisvesting, zoals
het certificaat van de Stichting Normering Flexwonen (SNF), mee te
nemen in het certificeringsstelsel. Het kabinet werkt dat nu uit. In lijn met
de eisen van de SNF, valt huisvesting tot maximaal 50 km over de
Nederlandse grens ook onder de scope van de controles. Deze norm geldt
voor zowel Nederlandse uitleners als voor buitenlandse uitleners die
(direct of via een derde partij) hun medewerkers huisvesting aanbieden in
Nederland of binnen 50 km over de Nederlandse grens. Dit loopt verder
mee in de uitwerking van het certificeringsstelsel.
Verzoek van mevr. Piri (PvdA)
Mevr. Piri vroeg naar de mogelijkheden die art. 12 Waadi biedt om per
AMvB zaken geregeld kunnen worden en of deze route gebruikt kan
worden om bijvoorbeeld een waarborgsom en/of een verplichte VOG te
vereisen.
Mijn ministerie heeft, als onderdeel van de uitwerking van het stelsel van
verplichte certificering, onderzocht of artikel 12 Waadi een manier biedt
om versneld eisen te stellen aan uitzendbureaus. Dit artikel biedt een
grondslag om bij AMvB eisen te stellen aan sectoren of segmenten van de
arbeidsmarkt ten aanzien van terbeschikkingstelling van arbeidskrachten.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat dit artikel geen reële route biedt om
versneld eisen te stellen. Daar ligt een viertal redenen aan ten grondslag.
Ten eerste biedt dit artikel geen grondslag om bij AMvB aan de hele
uitzendbranche eisen te stellen, waardoor er een risico bestaat dat
problemen zich van het ene segment van de branche naar het andere
verplaatsen. Ten tweede bemoeilijken regels per sector of segment de
handhaving, waardoor juist bij kwaadwillenden een substantieel risico
bestaat op ontduiking van de regels door te doen alsof ze tot een andere
sector/segment behoren. Ten derde kan een AMvB weliswaar sneller
worden vastgesteld dan een wetswijziging, maar moet desondanks een
uitvoeringsproces worden opgetuigd om te registreren, verifiëren, en voor
inleners inzichtelijk te maken of een uitlener aan een VOG- en/of
waarborgsomeis voldoet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 861, nr. 81

4

Tevens moeten toezicht en handhaving bij uit- en inleners worden
ingeregeld.
Het opzetten en inregelen daarvan – voor Nederlandse en buitenlandse
ondernemingen – is een proces dat op zichzelf, afgezien van de regelgeving, al een lange doorlooptijd kent. Dat leidt tot de vierde reden: het
opstellen van de regelgeving, het inregelen van de uitvoering, en het
opstarten van handhaving is een intensief traject dat onvermijdelijk ten
koste zal gaan van het opzetten van het certificeringsstelsel. Om die
redenen acht ik een AMvB op grond van artikel 12 Waadi geen optie die
op korte termijn een reële bijdrage kan leveren aan het aanpakken van de
problematiek in de uitzendsector.
Conclusie
Het is voor mij onacceptabel dat een te groot deel van de arbeidsmigranten in Nederland nog als tweederangsburgers behandeld wordt.
Nogmaals wil ik onderstrepen dat het kabinet misstanden met arbeidsmigranten serieus aanpakt. Ik verwacht deze inzet ook van werkgevers,
uitleners en inleners, omdat de verbetering van de positie van arbeidsmigranten een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van alle partijen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 861, nr. 81

5