DRAAGVLAK VOOR
FLEXIBELE
ONDERWIJSTIJDEN
ONDER
OUDERS EN
LEERKRACHTEN

DRAAGVLAK VOOR FLEXIBELE
ONDERWIJSTIJDEN ONDER OUDERS
EN LEERKRACHTEN

- eindrapport -

Dr. M. de Weerd
Dr. M.C. Paulussen-Hoogeboom

Regioplan
Jollemanhof 18
1019 GW Amsterdam
Tel.: +31 (0)20 – 531 53 15

Amsterdam, mei 2015
Publicatienr. 14195
OND1357521
© 2015 Regioplan, in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de
bron duidelijk wordt vermeld.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar
gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere
manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Regioplan.
Regioplan aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden.

1

INLEIDING

In navolging op het experiment flexibilisering onderwijstijd heeft het ministerie
van Onderwijs Cultuur en Wetenschap Regioplan onderzoek laten doen naar
het draagvlak voor flexibele onderwijstijden onder ouders en leerkrachten. Het
gaat, voor alle duidelijkheid, om ouders en leerkrachten die geen kinderen
hebben op scholen die aan het experiment flexibele onderwijstijd hebben
deelgenomen.
De ouders zijn met een webenquête benaderd door IPSOS. De leerkrachten
zijn eveneens met een webenquête benaderd via het Flitspanel van GfK.1 In
beide onderzoeken ging het om een korte vragenlijst waarin vergelijkbare
vragen werden gesteld. Alvorens de respondenten de vragen voorgelegd
kregen, lazen zij onderstaande toelichting over flexibele onderwijstijden.
In hoofdstuk 2 doen we verslag van de resultaten van het onderzoek onder
ouders en in hoofdstuk 3 staat het draagvlak voor flexibele onderwijstijden
onder leerkrachten beschreven.

2

DRAAGVLAK ONDER OUDERS

Vijfhonderd ouders zijn met de webenquête bevraagd over hun mening over
flexibele onderwijstijden. Zij beantwoordden een aantal vragen na het lezen
van onderstaande toelichting.

Toelichting flexibele onderwijstijden voor ouders
Sinds augustus 2011 mogen twaalf basisscholen in Nederland, in het kader van een
experiment, gedurende een periode van drie jaar werken met flexibele onderwijstijden.
Deze scholen mogen tijdens de experimentperiode op twee punten afwijken van de
wet:
· ze mogen onderwijs aanbieden tijdens de centraal vastgestelde vakanties;
· ze mogen een vierdaagse schoolweek aanbieden.
Volgens de huidige wetgeving mogen scholen wel onderwijs aanbieden in de
vakanties, maar tellen deze uren niet als onderwijstijd en krijgt de school geen geld om
de leerkrachten voor deze uren te betalen. Onder de huidige wetgeving geldt tevens
dat scholen niet vaker dan zeven keer per jaar een vierdaagse lesweek mogen
aanbieden.

1

Zie bijlage 1 voor details over de steekproeven en de weging die in de analyses die in dit
rapport worden gepresenteerd is toegepast.

1

Als een school werkt met flexibele onderwijstijden kan dit voor ouders betekenen dat:
· zij de dagen dat hun kind in de vakanties les heeft gehad op een ander moment
(buiten de reguliere schoolvakanties) als vakantiedagen kunnen opnemen;
· hun kind mogelijk één dag per week vrij is.
Verder is het zo dat de ouders, in samenspraak met school, zelf kunnen bepalen hoe
de minimale onderwijstijd van hun kind(eren) over het jaar wordt verdeeld. Dat betekent
dat er op de dag, door de week, en door het jaar heen gevarieerd kan worden met de
roosters.
Ouders kunnen er overigens altijd voor kiezen om het rooster van hun kind(eren)
conform het ‘normale’ rooster vorm te geven.

De eerste vraag die de ouders gesteld werd, was of zij het prettig zouden
vinden als de (toekomstige) basisschool van hun kind(eren) zou werken met
flexibele onderwijstijden. De antwoorden hierop staan weergegeven in
onderstaand figuur.

Figuur 1

Mening ouders over flexibele onderwijstijden

Zou u het prettig vinden als de (toekomstige) basisschool
van uw kind(eren) zou werken met flexibele
onderwijstijden?

25%

36%

39%

Ja

Nee

Weet niet

De meningen van ouders over flexibele onderwijstijden zijn sterk verdeeld.
Een kwart van de ouders weet niet of zij het prettig zouden vinden als de
school van hun kinderen zou gaan werken met flexibele onderwijstijd, 39
procent zou dat niet prettig vinden en 36 procent zou dat wel prettig vinden.
Er is geen verband van de opvatting van ouders over flexibele onderwijstijd
met het aantal uur dat er gemiddeld in een gezin wordt gewerkt, het
opleidingsniveau, het inkomen van de ouders of de leeftijd van het oudste kind
van de ouders.2 Er is evenmin een relatie met de opvattingen van ouders over
2

Dat wil zeggen dat we geen significante verschillen vonden op de genoemde achtergrondfactoren tussen de groepen ouders met verschillende opvattingen.

2

flexibele onderwijstijden en samenstelling van hun gezin (eenoudergezinnen al
dan niet met betaald werk of tweeoudergezinnen met een of twee werkende
ouders of twee ouders zonder betaald werk).
Belang
De ouders kregen vervolgens de vraag voorgelegd in hoeverre het al dan niet
werken met flexibele onderwijstijden van belang zou zijn bij de keuze voor een
school. Voor iets meer dan de helft van de ouders zou dat een belangrijke
factor zijn bij de keuze voor een school. Voor ongeveer een kwart zou die
keuzefactor een beetje belangrijk, en voor eveneens ongeveer een kwart van
de ouders is het werken met flexibele onderwijstijden niet van belang bij de
keuze voor een school.
Het belang van het werken met flexibele onderwijstijden bij de keuze van een
school hangt samen met de mening van ouders: de meeste ouders die niet
weten of zij flexibele onderwijstijden prettig zouden vinden, denken dat
flexibele onderwijstijden een beetje of niet van belang zouden zijn bij de keuze
voor een school. Voor iets meer dan de helft van de ouders die het niet prettig
zouden vinden als de school van hun kinderen zou gaan werken met flexibele
onderwijstijden, zou het al dan niet werken met flexibele tijden van (groot)
belang zijn bij de keuze voor een school. Voor zo’n twee derde van de ouders
die flexibele onderwijstijden wel zien zitten, zou het werken met flexibele
onderwijstijden een belangrijke factor vormen bij de keuze voor een school.

Figuur 2

Het belang van flexibele onderwijstijden bij de keuze voor een
school

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Prettig
Groot belang

Niet prettig
Van belang

Een beetje

Weet niet
Niet

3

Overstappen
Niet prettig
Bijna de helft van de ouders die het niet prettig zouden vinden als er flexibele
onderwijstijden op de school van hun kinderen zou worden ingevoerd, zou
overstappen naar een andere school als dat toch zou gebeuren. Een kwart
van hen zou dat niet doen en eveneens ongeveer een kwart weet niet of zij in
dat geval over zou stappen naar een andere school.
Wel prettig
Voor een kwart van de ouders die het werken met flexibele tijden wel zien
zitten, zou dat een reden zijn om over te stappen naar een school die dat zou
gaan doen. 36 procent van deze groep ouders weet niet of ze zou overstappen naar een andere school. Voor 41 procent van de ouders die het wel prettig
zou vinden om gebruik te kunnen maken van flexibele onderwijstijd zou het
geen reden zijn om over te stappen naar een andere school als de eigen
school er niet toe over zou gaan om met flexibele tijden te gaan werken.
Weet niet
Voor de ouders die niet weten wat ze vinden van flexibele onderwijstijden is
het al dan niet gaan werken met flexibele onderwijstijden geen reden om naar
een andere school over te stappen of weet men niet of dat een reden zou zijn
om over te stappen naar een andere school.
Afstemming werk en privé
Van degenen die negatief tegenover flexibele onderwijstijden staan, verwacht
een opvallend groot deel dat flexibele onderwijstijden geen positief effect
zullen hebben op de mogelijkheden om werk en privé op elkaar af te
stemmen. Degenen die neutraal en degenen die positief zijn, hebben vaker
positieve verwachtingen van de mogelijkheden om werk en privé op elkaar af
te stemmen dan degenen die tegen die invoering van flexibele onderwijstijd
zijn. Degenen die geen mening hebben over flexibele onderwijstijden hebben
minder uitgesproken ideeën over het effect van flexibele onderwijstijden op de
mogelijkheden om werk en privé op elkaar af te stemmen.

4

Figuur 3

Reactie op de stelling ‘flexibele onderwijstijden maken het
makkelijker om werk en privé op elkaar af te stemmen’

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Prettig

Niet prettig

Zeer mee eens

Mee eens

Mee oneens

Zeer mee oneens

Weet niet
Niet eens, niet oneens

Extra kosten
Meer dan de helft van de alle respondenten staat negatief tegenover
eventuele extra kosten die het invoeren van flexibele onderwijstijden met zich
mee zou brengen. Het meest negatief hierover zijn degenen die het niet prettig
zouden vinden als er op de school van hun kind(eren) flexibele tijden zouden
worden ingevoerd (zie onderstaande figuur). Het minst negatief zijn de
voorstanders van het invoeren van flexibele onderwijstijd.

Figuur 4

Hoe positief of negatief staat u tegenover een hogere vrijwillige
ouderbijdrage bij invoering van flexibele onderwijstijden?

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Positief

Prettig

Niet prettig

Enigszins positief

Neutraal

Weet niet
Enigszins negatief

Negatief

5

Nadelen
Alle 503 respondenten kregen de vraag gesteld welke nadelen zij zagen van
flexibele onderwijstijden. 167 ouders gaven aan geen nadelen te kunnen
benoemen. Dit zijn vooral ouders die geen mening hebben over flexibele
onderwijstijden (58) en ouders die positief ten opzichte van flexibele tijden
staan.
Een groot aantal ouders ziet wel nadelen van flexibele onderwijstijden. De
nadelen die ouders noemen, zijn onder te verdelen in drie categorieën:
nadelen voor ouders/het gezin (42% van de antwoorden), nadelen voor het
kind/de kinderen (40% van de antwoorden) en nadelen voor de school/het
onderwijs (18% van de antwoorden).
Uit de antwoorden die ouders gegeven hebben, blijkt dat het concept ‘flexibele
onderwijstijd’ voor hen een lastig concept is. Zo is als nadeel voor ouders vaak
genoemd dat zij hun werktijden aan zouden moeten passen. Flexibele
onderwijstijd lijkt dan te worden opgevat als een keuze van de school om
leerlingen steeds op een andere moment vrij te geven in plaats van als een
keuzemogelijkheid voor ouders om bijvoorbeeld zelf te bepalen wanneer zij
vakantie op kunnen nemen voor hun kinderen of om hoe laat zij hun kinderen
’s ochtends aan school willen laten beginnen.
Kind is wellicht één dag in de week vrij. Hoe moeten, t.b.v. de opvang, ouders
dit regelen met werkgevers?
Van tevoren niet weten wanneer het kind vrij heeft.
Van de ouders wordt een te flexibele instelling verwacht
Ouders moeten hun werktijden aan gaan passen
Een nadeel voor de kinderen dat door veel ouders genoemd wordt, is dat het
werken met flexibele tijden (te) veel onrust met zich meebrengt als gevolg van
de verschillende begin- en eindtijden of dat de klas zelden compleet zal zijn.
Rommelig, geen structuur met dezelfde klas-samenstelling. kinderen zijn erg
gebaat bij rust en regelmaat en dat help je hiermee om zeep.
Een enkele ouder noemt consequenties van flexibele onderwijstijd voor de
manier van lesgeven op school.
Niet alle kinderen kunnen goed omgaan met vrijheden en lesplanning.
Leerkrachten moeten er goed op geschoold zijn, ze moeten wellicht anders
lesgeven dan ze gewend waren.

6

Voordelen
Van de 503 ouders hebben er 257 een of meer voordelen van flexibele
onderwijstijden genoteerd. Het meest genoemde voordeel is dat men zelf kan
bepalen wanneer men op vakantie gaat. Soms wordt daarbij expliciet
aangegeven dat men nu buiten het hoogseizoen op vakantie kan, waardoor
het minder duur wordt. Een voordeel in dit verband dat door een enkeling
wordt genoemd is dat niet iedereen meer tegelijk op vakantie gaat.
Een deel van de ouders stelt dat het voor hen makkelijker wordt om werktijden
en schooltijden op elkaar aan te laten sluiten en ziet mogelijkheden om meer
tijd met de kinderen door te gaan brengen. Een enkeling noemt daarbij als
voordeel dat er minder gebruik hoeft te worden gemaakt van buitenschoolse
opvang. Een enkeling ziet individualisering van het lesaanbod als bijkomend
voordeel of de mogelijkheid om vrij te nemen als het kind dat nodig heeft
bijvoorbeeld omdat het te moe is.
Het woord flexibel zegt het al, er zijn meer mogelijkheden in het indelen van de
week/het schooljaar. Hierdoor kan betere afstemming plaatsvinden met
werkende ouders, maar ook met vakanties buiten de vaste vakanties.

3

DRAAGVLAK ONDER LEERKRACHTEN

988 leerkrachten hebben en webenquête ingevuld over flexibele onderwijstijden. Zij kregen alvorens de vragen te beantwoorden, onderstaande
toelichting te lezen.

Toelichting flexibele onderwijstijden voor leerkrachten
Sinds augustus 2011 mochten 12 basisscholen in Nederland, in het kader van een
experiment, gedurende een periode van 3 jaar werken met flexibele onderwijstijden.
Deze scholen mogen tijdens de experimentperiode op twee punten afwijken van de
wet:
· ze mogen onderwijs aanbieden tijdens de centraal vastgestelde vakanties;
· ze mogen een vierdaagse schoolweek aanbieden.
Volgens de huidige wetgeving mogen scholen wel onderwijs aanbieden in de
vakanties, maar tellen deze uren niet als onderwijstijd en krijgt de school geen geld
om de leerkrachten voor deze uren te betalen. Onder de huidige wetgeving geldt
tevens dat scholen niet vaker dan zeven keer per jaar een vierdaagse lesweek mogen
aanbieden.

7

Als een school werkt met flexibele onderwijstijden kan dit voor leerkrachten betekenen
dat:
· zij flexibelere werktijden hebben, meer vergelijkbaar met werknemers buiten het
onderwijs;
· zij tijdens de reguliere schoolvakanties moeten werken;
· zij de dagen dat zij in de vakanties les hebben gegeven op een ander moment
(buiten de reguliere schoolvakanties) als vakantiedagen kunnen opnemen;
· zij de aanwezigheid van leerlingen moeten registreren;
· zij (meer) geïndividualiseerd les moeten gaan geven;
· de begin- en eindtijden van het personeel op dezelfde school van elkaar kunnen
verschillen.

Na het lezen van de toelichting kregen de leerkrachten de volgende vraag
voorgelegd: hoe zou u er tegenover staan als de directie van uw school zou
willen overstappen op het werken met flexibele onderwijstijden? De meningen
daarover blijken sterk verdeeld (zie figuur 5). Iets meer dan 40 procent staat
daar positief tegenover en een ongeveer even groot deel van de leerkrachten
staat daar negatief tegenover. Iets meer dan 10 procent van de leerkrachten
staat neutraal tegenover het overstappen op werken met flexibele
onderwijstijden.3

Figuur 5

Mening leerkrachten over flexibele onderwijstijden

Hoe zou u tegenover het willen overstappen op het werken met
flexibele onderwijstijden staan

24%

14%

26%
23%
13%

Positief

Enigszins positief

Neutraal

Enigszins negatief

Negatief

Voor 51 procent van de leerkrachten die negatief tegenover het werken met
flexibele onderwijstijden staan, zou het invoeren van flexibele onderwijstijden
op de school waar zij werkzaam zijn een reden om over te stappen naar een
andere school. 36 procent van deze leerkrachten weet niet of zij in dat geval
3

In de analyses is gekeken of er een relatie was tussen de opvattingen van het onderwijzend personeel over flexibele tijden en hun leeftijd, aantal jaren werkervaring in het
onderwijs en functiecategorie. Die relatie bleek er niet te zijn.

8

zouden over stappen naar een andere school en voor 14 procent van de
leerkrachten die negatief ten opzichte van het invoeren van flexibele onderwijstijden staan, zou het geen reden zijn om over te stappen naar een andere
school.
Voor 55 procent van de leerkrachten die positief zijn over de invoering van
flexibele onderwijstijden zou dat geen reden vormen om over te stappen op
een school die het werken met flexibele onderwijstijden in gaat voeren. 13
procent van de leerkrachten die positief ten opzichte van flexibele onderwijstijden is, zegt wel een overstap te willen maken naar een school die met
flexibele onderwijstijden zou gaan werken en 32 procent weet niet of ze in dat
geval zou overstappen naar een andere school.
Van de leerkrachten die aangeven neutraal tegenover de invoering van
flexibele onderwijstijden te staan, denkt 5 procent over te stappen naar een
school die niet met flexibele onderwijstijden werkt en denkt 1 procent over te
stappen naar een school die wel flexibele onderwijstijden invoert.
Voordelen
Alle respondenten kregen de (open) vraag voorgelegd welke voordelen zij
voor leerkrachten zien van het werken met flexibele onderwijstijden.4 Zeventig
procent van de leerkrachten heeft een of meer voordelen genoemd. Dertig
procent van de leerkrachten zegt geen voordelen van flexibele onderwijstijden
te zien.
Zestig procent van de voordelen die door de leerkrachten worden genoemd,
hebben betrekking op de uitgebreidere mogelijkheden in de indeling van hun
werktijd en privétijd. Het meest genoemde voordeel in dit verband is dat
leerkrachten dan ook buiten schoolvakanties op vakantie kunnen. Maar ook
dat de werktijden beter afgestemd kunnen worden op de tijden van de overige
gezinsleden, of het makkelijker kunnen plannen van andere zaken zoals
nascholing of artsbezoek, worden door leerkrachten als voordeel genoemd.
Daarnaast ziet een deel van de leerkrachten voordelen voor de (kwaliteit) van
het onderwijs. Zestien procent van de antwoorden valt in deze categorie. Deze
voordelen laten zich samenvatten als meer maatwerk voor leerlingen.
Concrete voorbeelden van voordelen die leerkrachten hebben genoteerd zijn:
minder klassikaal onderwijs, meer individuele aandacht voor kinderen,
kindgericht werken, gepersonaliseerd leren en daardoor nieuwe didactieken,
differentiatie neemt toe, niet om 8.30 uur al les moeten geven aan kinderen die
zelf ook nog vaak heel slaperig zijn en beter aansluiten bij het bioritme van
leerlingen en soms worden daar ook leerkrachten bij genoemd.

4

332 leerkrachten noemden 1 voordeel, 247 leerkrachten 2 voordelen, 135 3 voordelen, 39
leerkrachten 4 voordelen en eveneens 39 leerkrachten noemden 5 voordelen van flexibele
onderwijstijden. In de vragenlijst werd ruimte geboden voor het noemen van maximaal 5
voordelen.

9

Een deel van de leerkrachten noemt voordelen die te maken hebben met de
organisatie van het onderwijs in het algemeen. Elf procent van de antwoorden
valt in deze categorie, waaronder zaken genoemd zijn als: meer samenwerking van leerkrachten op een groep waardoor een klas minder een eiland
wordt, gedoe met lesgebonden en niet-lesgebonden uren voorbij, nu
onderwijstijd in 40 weken dan misschien in 45 weken, ‘geen zes weken
zomervakantie’, vermindering van werkdruk, betere spreiding van werkdruk.
Een deel van de leerkrachten verwacht of hoopt dat het invoeren van flexibele
onderwijstijd zal leiden tot minder leerlingen in de groep.
Ongeveer 5 procent van de antwoorden heeft betrekking op de voordelen die
leerkrachten zien voor met name ouders van kinderen in de schoolgaande
leeftijd, om werk en privé beter op elkaar af te stemmen en het zelf in kunnen
plannen van vakanties.
Daarnaast heeft een deel van de leerkrachten de verwachting dat het gaan
werken met flexibele onderwijstijden tot meer autonomie in het plannen van de
eigen werkzaamheden zal leiden. Hierbij worden meer tijd voor administratieve
taken, meer tijd voor andere werkzaamheden en het voorbereiden van de
lessen op de werkdag genoemd. Zo’n twee procent van de antwoorden valt in
deze categorie.
Een aantal leerkrachten verwacht dat hierdoor een duidelijker onderscheid zal
kunnen worden gemaakt tussen werk en overwerk:
Overwerk is dan ook eens gezien als werk, nu werk je altijd te veel en
compenseer je nooit.
Ik denk dat onze uren dan beter 'geteld' worden en dat overwerken dan
uitbetaald wordt?
Ongeveer een procent van de voordelen die door leerkrachten genoemd zijn
valt in deze categorie.
Nadelen
12 procent van de leerkrachten zegt geen nadelen van flexibele onderwijstijden te kunnen benoemen. 88 procent noemde ten minste één nadeel van
het werken met flexibele onderwijstijden.5
Er zijn drie nadelen die door een groot aantal respondenten naar voren
worden gebracht. Het eerste nadeel dat door een veel respondenten wordt
genoemd, betreft de extra werkdruk die men verwacht van het werken met
flexibele onderwijstijden. Die extra werkdruk wordt vooral gezien als gevolg
van een toename van de administratieve lasten.
5

146 leerkrachten noemden 5 nadelen van flexibele onderwijstijden, 136 noemden 4
nadelen, 267 drie nadelen, 243 noemden 2 nadelen en 207 leerkrachten hebben 1 nadeel
van flexibele onderwijstijden genoemd.

10

Daarnaast ziet een groot deel van de respondenten als nadelig effect van
flexibele onderwijstijden dat de groep zelden compleet is. Daaraan worden
zowel praktische bezwaren gekoppeld (hoe toetsen te plannen, wanneer
klassikale activiteiten, instructies vaak moeten herhalen voor steeds
verschillende leerlingen) als genoemd dat dit een negatief effect zou hebben
op de groepsdynamiek en er te weinig rust en veiligheid voor de kinderen in de
groep is.
Een derde nadeel dat door een groot aantal leerkrachten is genoemd, heeft te
maken met het contact met collega’s. Veel leerkrachten verwachten dat dat
contact minder zal worden als gevolg van flexibele onderwijstijden. In dit
verband wordt ook genoemd dat het met flexibele onderwijstijden lastiger
wordt om overlegmomenten en of vergaderingen te plannen.
Andere nadelen die door een veel beperkter aantal respondenten genoemd
worden, laten zich als volgt samenvatten:
- Het wordt voor leerkrachten moeilijker om werk en privé op elkaar af te
stemmen.
- Een verwachte verslechtering van de arbeidsvoorwaarden. Hierbij worden
bijvoorbeeld genoemd minder vakantiedagen, buiten reguliere werktijden
moeten gaan werken en het nog meer moeten gaan werken zonder dat
daar meer loon tegenover staat.
- (nog meer) Overgeleverd zijn aan de wensen van de schoolleiding/een
verlies van mogelijkheden om het werk zelf te plannen.
- Minder duidelijkheid voor zowel leerkrachten, ouders als leerlingen.
Een deel van de respondenten stelt vragen over of heeft opmerkingen bij het
werken met flexibele onderwijstijden. Voorbeelden daarvan zijn:
- De huidige bekostiging is onvoldoende om dit te organiseren.
- Er wordt meer gevraagd van de professionaliteit van de leerkracht. Is die
wel voldoende?
- Belangrijk om overzicht te hebben. Veel leerkrachten ontbreekt het
daaraan.
- Als er onvoldoende kennis van leerlijnen is.
- Als er onvoldoende structuur is.
- Als men denkt dat het goedkoper is.
- Als het geen eigen keuze van de leerkrachten en ouders is.
- Als het niet goed georganiseerd wordt kan een leerkracht een marionet
worden van de wensen van ouders en management.
- Gebouwen zijn er niet op ingericht. Dat moet worden verbeterd.
Een ander type antwoorden dat door meerdere respondenten is gegeven,
heeft betrekking op de omslag die nodig is om te kunnen gaan werken met
flexibele onderwijstijden:
- Cultuuromslag teweeg moeten brengen (dit kost energie).
- Aanbod van de lessen is nog niet afgestemd op flexibele onderwijstijden.
- Aanpassen aan nieuw werkschema dat je al vele jaren eigen is.

11

Daarnaast wordt een aantal keren genoemd dat gevreesd wordt voor de
kwaliteit van het onderwijs:
- Daling opbrengsten.
- Een groep kinderen leert met elkaar en door elkaar, de sociale coherentie
die in deze leeftijdsfase zo belangrijk is wordt doorbroken, echt heel slecht
voor de sociale ontwikkeling en de leerontwikkeling.
- Doordat leerlingen meer op eigen programma werken, heb je minder tijd
voor extra hulp. Je bent meer basaal aan het uitleggen.
Tot slot vraagt een aantal respondenten zich af of leerlingen wel voldoende
vakantie krijgen wanneer gewerkt zou gaan worden met flexibele
onderwijstijden.

4

CONCLUSIES

Verschillende verwachtingen
Voor- en tegenstanders hebben verschillende verwachtingen van flexibele
onderwijstijden. Zo verwachten leerkrachten die positief ten opzichte van
flexibele onderwijstijden staan dat deze mogelijk een positief effect op de
werkdruk hebben, terwijl tegenstanders vaker de verwachting hebben dat de
werkdruk juist zal toenemen als gevolg van het werken met flexibele
onderwijstijden. Een deel van de ouders blijkt te verwachten dat de invoering
van flexibele onderwijstijden betekent dat zij hun werktijden aan moeten gaan
passen en dat het combineren van werk en privé lastiger wordt. Deze ouders
staan vaak negatief ten opzichte van flexibele onderwijstijden. De ouders die
positief ten opzichte van flexibele onderwijstijden staan, verwachten werk en
privé beter af te kunnen stemmen. Voorstanders van flexibele onderwijstijden
noemen daarnaast de individualisering van het onderwijs vaker als positief
punt, terwijl tegenstanders vooral bang zijn voor te veel onrust in de klas als
gevolg van flexibele onderwijstijd.
Draagvlak voor flexibele onderwijstijden
Er is zowel onder ouders als onder leerkrachten draagvlak voor flexibele
onderwijstijden. Alhoewel er onder beide groepen een aanzienlijk deel negatief
ten opzichte van flexibele onderwijstijden staat, is er in beide groepen een
bijna even zo groot deel (bij de ouders 39 tegenover 36%) of een iets kleiner
deel (onder de leerkrachten 47 tegenover 40%) dat positief ten opzichte van
flexibele onderwijstijden staat. Een kwart van de ouders en ruim tien procent
van de leerkrachten staat (vooralsnog) neutraal ten opzichte van flexibele
onderwijstijden.

12

BIJLAGE 1

Ouders
De 500 ouders die aan het onderzoek hebben meegewerkt, maken deel uit
van het online panel van Ipsos. Het gaat om ouders met een of meer kinderen
in de leeftijd van 2 tot en met 10 jaar. De respons is gewogen op de volgende
factoren: geslacht, leeftijdscategorie (18-34, 34-49, 50+), opleidingsniveau
(laag, midden, hoog) en regio (drie grote steden met randgemeenten, rest
West, Noord, Oost, en Zuid). Daardoor zijn de in dit rapport gepresenteerde
resultaten representatief.
Leerkrachten
Voor het onderzoek zijn 2604 leerkrachten uit het Flitspanel benaderd met de
enquête. 988 van hen hebben de enquête ingevuld, wat neerkomt op een
responspercentage van 38 procent. Er is gewogen voor leeftijd, geslacht en
deeltijdklasse binnen de groep werkzame personen in het primair onderwijs,
zodat de gepresenteerde resultaten van het onderzoek representatief zijn.

13

Regioplan Beleidsonderzoek
Jollemanhof 18
1019 GW Amsterdam
T 020 531 531 5
E info@regioplan.nl
I www.regioplan.nl