Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

43
Vragen van het lid Ploumen (PvdA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over het VN rapport «Myanmar: Tatmadaw leaders must be investigated for
genocide, crimes against humanity, war crimes» (ingezonden 28 augustus
2018).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 21 september
2018).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het VN-rapport «Myanmar: Tatmadaw leaders
must be investigated for genocide, crimes against humanity, warcrimes»?1
Antwoord 1
Ja. Overigens luidt de titel van het rapport: Report of the Independent
International Fact-finding Mission on Myanmar en is «Myanmar: Tatmadaw
leaders must be investigated for genocide, crimes against humanity,
warcrimes» een persbericht over het rapport waar ik ook kennis van heb
genomen.
Vraag 2
Deelt u de mening dat genocide nooit onbestraft mag blijven? Zo ja, wat gaat
u doen met de uitkomst van dit VN-rapport, dat concludeert dat er sprake
was van genocide, misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden in
Rakhine, Kachin en Shan States? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De bevindingen in het Fact Finding Mission-rapport (FFM) zijn zeer zorgelijk
en onderstrepen de noodzaak voor vervolgstappen. De FFM stelt op basis van
hun onderzoek vast dat er misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven zijn gepleegd in Kachin, Rakhine en Shan State. Daarnaast stelt de
FFM dat de misdrijven in Rakhine, en de manier waarop deze zijn gepleegd,
in aard, zwaarte en omvang zodanig zijn dat ze vergelijkbaar zijn met andere
gevallen waarin genocidale intentie kon worden vastgesteld.
Genocide kent echter een zeer hoge bewijslast. Voor het kabinet ligt het in de
rede om tot erkenning van genocide over te gaan wanneer de Veiligheidsraad
van de VN in een bindende resolutie heeft vastgesteld dat sprake is van

1

ah-tk-20182019-43
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23475&LangID=E

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

genocide, dan wel wanneer er een uitspraak is van een internationaal
gerechts- of strafhof2.
De FFM stuurt ook op het laatste aan. De FFM-leden roepen daarom op tot
een verwijzing naar het Internationaal Strafhof (ICC) of een ad hoc tribunaal
dat gecreëerd moet worden. In de tussentijd zou er volgens de FFM een
onafhankelijk en onpartijdig mechanisme moeten komen voor het verzamelen, behouden en analyseren van bewijs van schendingen. Verder doet de
FFM de aanbeveling om gerichte individuele sancties in te stellen tegen
individuen die verantwoordelijk zijn voor ernstige internationale misdrijven.
Het kabinet is van mening dat straffeloosheid altijd moet worden bestreden
en dat de FMM door middel van dit rapport verdere onderbouwing geeft aan
de sterke oproep, die eerder ook al door Nederland is gedaan, om te komen
tot berechting van de schuldigen. De EU en Nederland hebben Myanmar al
herhaaldelijk opgeroepen toe te treden tot het Statuut van Rome en in
internationaal verband opgeroepen om doorverwijzing van de situatie door
de VN-Veiligheidsraad naar het Internationaal Strafhof. Nederland zal dat
blijven doen. Daarnaast verkent Nederland samen met gelijkgezinde landen
opties voor een bewijsverzamelingsmechanisme om te voorkomen dat bewijs
verloren gaat, zoals ook voorgesteld door de FFM middels de oproep voor
een onafhankelijk en onpartijdig mechanisme. Tevens heeft de EU op initiatief
van o.a. Nederland, gesteund door enkele andere lidstaten, sancties ingesteld
tegen 7 militairen. Nederland blijft zich samen met gelijkgezinde landen
inzetten om de crisis op de agenda van verschillende internationale fora,
waaronder de VNVR, te houden en voor accountability te pleiten.
Vraag 3
Heeft u of gaat u – vooruitlopend op het volledige rapport van de
VN-Mensenrechtenraad dat op 18 september zal verschijnen – contact
opnemen met uw Europese ambtsgenoten voor een gezamenlijke reactie op
dit rapport?
Antwoord 3
Ja, de Europese Unie neemt, zoals in voorgaande jaren, het initiatief voor een
resolutie over Myanmar in de Mensenrechtenraad. Deze resolutie zal ook
ingaan op het rapport van de FFM. Nederland maakt zich daarbij met name
sterk voor een ferme oproep tot accountability, inclusief een oproep aan
Myanmar om toe te treden tot het Statuut van Rome, en een oproep aan de
VN-Veiligheidsraad om de situatie door te verwijzen naar het Internationaal
Strafhof, verlenging van het mandaat van de FMM om continuïteit te
waarborgen en oprichting van een bewijsverzamelingsmechanisme om te
voorkomen dat bewijs verloren gaat.
Vraag 4
Welke mogelijkheden ziet u om tijdens het lidmaatschap van Nederland van
de VN-Veiligheidsraad een voortrekkersrol te spelen bij het instellen van
onderzoek en vervolging van de militaire top van Myanmar inclusief generaal
Min Aung Hlaing?
Antwoord 4
Het kabinet juicht toe dat het ICC onlangs heeft besloten dat het Hof in
beginsel rechtsmacht heeft over de deportatie van Rohingya vanuit Myanmar
naar Bangladesh. Dit kan een belangrijke eerste stap zijn om daders van
misdrijven gepleegd in Myanmar, temeer als dit hoge militairen zijn, te
vervolgen. Om ook vervolging van andere misdrijven dan deportatie mogelijk
te maken, blijft het kabinet zich inzetten voor een doorverwijzing via de
Veiligheidsraad naar het ICC van de gehele situatie in Myanmar. Nederland
heeft hiertoe in de VNVR al een aantal maal expliciet opgeroepen. China,
gesteund door onder andere Rusland, is echter tegenstander van een
ICC-doorverwijzing van de Veiligheidsraad ten aanzien van Myanmar en zal
dit waarschijnlijk blokkeren met een veto.

2

Ik verwijs u graag naar de Kabinetsreactie van 22 december 2017 over advies over het gebruik
van de term genocide door politici. (Kamerstuk 34 775-V, nr. 44)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5
Welke directe gevolgen verbindt u aan de conclusies in dit VN-rapport? Kunt
u dit toelichten?
Antwoord 5
De bevindingen en conclusies in het FFM-rapport bevestigen de noodzaak tot
blijvende aandacht van de internationale gemeenschap en druk op Myanmar
om straffeloosheid tegen te gaan, accountability te garanderen en het geweld
in verschillende delen van het land te stoppen. Zoals hierboven aangegeven,
blijft Nederland zich hiervoor inzetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3