Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1445
Vragen van het lid Cegerek (PvdA) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu en de Minister van Veiligheid en Justitie over actie tegen
afvalcriminaliteit (ingezonden 29 december 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 22 maart 2017). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 996.
Vraag 1
Kent u het bericht «Provincies in actie tegen afvalcrimineel»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat wordt gedaan om kwaadwillende afvalinzamelaars die hun afval illegaal
dumpen op te pakken, te beboeten en te vervolgen? Deelt u de mening dat
het principe «de vervuiler betaalt» volledig dient te worden toegepast?
Antwoord 2
Het opmerken van dumpingen gebeurt door verschillende (bestuurlijke)
instanties, opsporingsdiensten, burgers en bedrijven. Bij het opmerken
kunnen dumpingen worden gemeld en (buitengewoon) opsporingsambtenaren kunnen onder meer op basis van deze signalen opsporen. Bij het plegen
van strafbare feiten zullen criminelen over het algemeen zoveel mogelijk
proberen om opsporing te bemoeilijken. Dit geldt ook voor dumpingen en
lozingen van afval. Dit heeft tot gevolg dat dumpingen en lozingen plaatsvinden op bijvoorbeeld afgelegen plekken. Het is daarom van belang alert te zijn
op mogelijke afvaldumpingen. Ik onderschrijf het principe «de vervuiler
betaalt» volledig.

1

ah-tk-20162017-1445
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Trouw, 26 december 2016, http://www.trouw.nl/tr/nl/4332/Groen/article/detail/4440042/2016/12/
27/Provincies-in-actie-tegen-afvalcrimineel.dhtml

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke acties heeft u de voorbije jaren ondernomen om deze criminaliteit
tegen te gaan? Tot welke resultaten heeft dat tot op heden geleid? Bent u van
mening dat deze acties voldoende zijn om deze criminaliteit te stoppen? Zo
nee, welke acties onderneemt u om deze misstanden actief te bestrijden?
Antwoord 3
Voor een succesvolle naleving van de milieuregelgeving en de aanpak van
milieudelicten is een probleemgerichte aanpak essentieel. Het tegengaan van
het illegaal dumpen van afval door kwaadwillende afvalinzamelaars is een
zaak van intensief toezicht door alle betrokken instanties. De inzet van alle
betrokken handhavers is erop gericht om met preventieve, bestuurlijke en
strafrechtelijke (handhavings)instrumenten of een combinatie hiervan te
komen tot een zo effectief mogelijke naleving van milieuregelgeving en waar
nodig sanctionering van milieudelicten. In een meerderheid van de gevallen
zorgt een snel, bestuurlijk ingrijpen voor de noodzakelijke pakkans, in andere
gevallen is strafrechtelijk onderzoek met de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden noodzakelijk. Tegen bedrijven kunnen boetes geëist worden,
of stillegging of onderbewindstelling van de onderneming. De straffen zijn
gericht op het behalen van een zo groot mogelijk effect. Ook kunnen
werkstraffen of gevangenisstraffen geëist worden tegen personen. Daarnaast
speelt het afpakken van criminele winsten een belangrijke rol, omdat misdaad
niet mag lonen, zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 2. Deze
aanpak zal voortgezet worden. In het geval van een illegale afvaldumping is
de mogelijkheid om door te kunnen rechercheren sterk afhankelijk van de
aangetroffen sporen en de kwaliteit daarvan. Ik verwijs ook naar het
antwoord op vraag 2, waarin is aangegeven dat criminelen over het
algemeen zoveel mogelijk proberen om opsporing te bemoeilijken. Dit
impliceert dat het onmogelijk is om deze vorm van criminaliteit volledig te
stoppen.
Vraag 4
Bent u bereid samen met het Interprovinciaal Overleg (IPO) snel een plan van
aanpak op te stellen om deze misstanden snel te bestrijden? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 4
Ja, ik ben bereid om in gesprek te gaan met provincies en Omgevingsdiensten over mogelijke aanvullende instrumenten en/of maatregelen om
genoemde misstanden nog beter te bestrijden. Ik denk daarbij bijvoorbeeld
aan verbeteringen in toezicht en handhaving en ook aan monitoring van
goederen- en geldstromen.
Daarnaast ben ik er voorstander van dat tussen provincies, gemeenten en
ketenpartners, waaronder ook politie en OM, zoveel mogelijk informatie
gedeeld wordt over de opgedane ervaringen in de aanpak van illegale
afvaldumpingen.
Vraag 5
Waarom is in 2009 de regeling ingetrokken (Besluit financiële zekerheid
milieubeheer, inclusief verplichting tot geld storten in depot) waarbij
bedrijven geld moesten storten in het depot bij aanvraag van de vergunningen om de eventuele bodemsanering te bekostigen? Bent u gezien de
aanhoudende gevallen van afvalcriminaliteit en de ernst daarvan bereid deze
regeling opnieuw in te voeren? Zo nee, welke betere alternatieve maatregel
treft u opdat de belastingbetaler niet langer voor het probleem opdraait?
Antwoord 5
Het Besluit financiële zekerheid milieubeheer is ingetrokken vanwege de
daartoe strekkende motie Vietsch/Neppérus2. Dit besluit had betrekking op
een zeer brede groep bedrijven, inclusief bedrijven in de afvalbeheersector.
Ingegeven door de faillissementen van de bedrijven Thermphos en ChemiePack, die tot zeer hoge maatschappelijke kosten hebben geleid voor het
opruimen van milieuschade, heeft de Kamer meer recent door middel van
2

Kamerstuk 29 383, nr. 97

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

aangenomen moties belangstelling laten blijken voor het opnieuw invoeren
van financiële zekerheid. In het voorgenomen Omgevingsbesluit wordt
voorgesteld om de invoering van financiële zekerheid mogelijk te maken voor
de groep van majeure risicobedrijven (Brzo- en IPPC-categorie 4- bedrijven
(chemische industrie)).
Maatregelen omtrent financiële zekerheid bieden echter geen oplossing voor
de bestrijding van afvalcriminaliteit, gepleegd door onbekende daders. Het
gaat in dit geval om kwaadwillende afvalinzamelaars die het afval in depots
opslaan en niet naar gecertificeerde verwerkers brengen. Dit zijn bedrijven die
de vergunningvereisten overtreden of zelfs helemaal geen vergunning
hebben. Zij zullen daarbij zoveel mogelijk proberen om opsporing te
bemoeilijken en maatregelen gericht op financiële zekerheid ontduiken.
Toezicht, handhaving, strafrechtelijk onderzoek met de inzet van bijzondere
opsporingsbevoegdheden en vervolging zijn de juiste instrumenten om
overtreders aan te pakken. Samen met het bevoegd gezag, politie en justitie
zet ik hier vol op in. Ook is er een civielrechtelijke weg om de gemaakte
saneringskosten, die het gevolg zijn van de milieuverontreiniging, op de
overtreder te verhalen.
Vanzelfsprekend ben ik bereid om maatregelen te treffen als dat helpt om de
problematiek nog beter aan te kunnen pakken, maar vooralsnog zie ik geen
reden om financiële zekerheid voor dit type bedrijven opnieuw in te voeren.
Vraag 6
Wat is uw opvatting over het pleidooi van verschillende provinciale bestuurders voor het invoeren van geblokkeerde bankrekeningen (zogeheten
escrow-rekeningen), zodat afvaltransporteurs pas betaald krijgen als ze
kunnen aantonen dat ze gevaarlijke stoffen op verantwoorde wijze hebben
laten verwerken? Welke vervolgactie(s) verbindt u hieraan?
Antwoord 6
Ik begrijp dat provinciale bestuurders de rekening voor het opruimen van
gedumpt chemisch afval bij de veroorzaker ervan willen neerleggen en niet
bij de overheid of de belastingbetaler. Daar ben ik ook voorstander van.
De escrow-constructie, die inhoudt dat de betaling voor het afval pas wordt
vrijgegeven als het aantoonbaar is verwijderd, maakt dat het financieel
onaantrekkelijk is om afval op te slaan.
Zoals ook aangegeven bij het antwoord op vraag 2 en 3 zullen kwaadwillende
afvalinzamelaars en -transporteurs bij het plegen van strafbare feiten over het
algemeen zoveel mogelijk proberen de opsporing te bemoeilijken. De inzet
van toezicht en handhaving is erop gericht om met preventieve, bestuurlijke
en strafrechtelijke (handhavings)instrumenten of een combinatie hiervan te
komen tot een zo effectief mogelijke naleving van milieuregelgeving en waar
nodig sanctionering van milieudelicten.
Als deze instrumenten ontoereikend blijken te zijn, is het zeer de vraag of een
verplichte geblokkeerde bankrekening de provinciale bestuurders vrijwaart
van betaling van hoge (opruim)kosten als een afvalbedrijf zijn verplichtingen
niet nakomt. Het mag niet zo uitwerken dat goedwillende bedrijven de
rekening gaan betalen voor het opruimen van afval dat door kwaadwillende
bedrijven is gedumpt.
Ik ga graag in gesprek met provincies en afvalbranche over een effectieve
aanpak van afvalcriminaliteit, volgens het principe «de vervuiler betaalt».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3