2019D23888

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Minister voor Medische Zorg over de hervorming van de beschikbaarheidbijdrage academische zorg (BBAZ) vanaf 2020 (Kamerstuk 32 864,
nr. 6).
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

nds-tk-2019D23888

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over de hervorming van de beschikbaarheidbijdrage academische zorg (BBAZ) vanaf 2020. Deze leden hebben hier enkele vragen bij.
De leden van de CDA-fractie vragen wie vaststelt (en op welke wijze) of
een patiënt geclassificeerd kan worden als een topreferente patiënt. Wat is
op dit moment het percentage topreferente patiënten in de medisch
specialistische zorg in totaal, en wat is het percentage topreferente
patiënten in academische ziekenhuizen? Genoemde leden lezen dat een
van de toegangscriteria om in aanmerking te komen voor de BBAZ is, dat
op jaarbasis minimaal 35% van het totaal aantal patiënten een topreferente patiënt is. Deze leden vragen of de Minister een lijst van zorginstellingen kan geven die op dit moment aan deze voorwaarden voldoen.
Genoemde leden vragen welk percentage van het totaal aantal patiënten
in de medisch specialistische zorg hiermee in een zorginstelling komt die
in aanmerking voor de BBAZ komt. Kan de Minister onderbouwen dat
deze eis, waarbij maximaal 65% van de patiënten niet topreferent hoeft te
zijn, er niet toe leidt dat overige (algemene) ziekenhuizen worden
leeggegeten door zorginstellingen die in aanmerking komen voor de
BBAZ?
De Minister geeft aan dat de verdeling tussen het (variabele) gedeelte
voor topreferente patiëntenzorg en het (vaste) gedeelte voor ontwikkeling
en innovatie (O&I) op basis van ervaring wordt verdeeld in 70% en
respectievelijk 30%. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister
een historisch staatje kan geven van deze verdeling en de ontwikkeling
daarin over de jaren heen. Bij de hervorming van de BBAZ wordt
uitgegaan van het niveau van de huidige beschikbare middelen, zo schrijft
de Minister. Genoemde leden vragen of de Minister kan aangeven wat de
huidige beschikbare middelen zijn. Blijven deze middelen ook de komende
jaren hetzelfde, ook wanneer de verdeling tussen het (variabele) gedeelte
voor topreferente patiëntenzorg en het (vaste) gedeelte voor O&I gaat
verschuiven (nu: 70% / 30%)? De leden van de CDA-fractie vragen
wanneer de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de verantwoordingsregel
voor het wijzigen van de verhouding tussen het (variabele) gedeelte voor
topreferente patiëntenzorg en het (vaste) gedeelte voor ontwikkeling en
innovatie zal publiceren.
De bijdrage voor het O&I-gedeelte wordt verantwoord aan de hand van
acht kostencategorieën. Bij de tweede categorie vermeldt de Minister dat
ongedekte investeringen ten bate van IT in aanmerking kunnen komen. De
leden van de CDA-fractie vragen of de Minister dit nader kan onderbouwen. Betekent dit dat een instelling geld voor O&I kan gebruiken voor
ongedekte kosten voor IT-projecten binnen de instelling? De achtste
categorie vormt de databankfunctie en big data ontwikkeling. Genoemde
leden vragen of bij deze kostencategorie als voorwaarde wordt gesteld dat
hierin wordt samengewerkt met andere zorginstellingen die wellicht
dezelfde databanken en big data ontwikkelen. Zo nee, waarom niet? Deze
leden vragen of er op basis van deze acht kostencategorieën een
benchmark wordt gemaakt, zodat onderling vergelijkbaar is waarin
zorginstellingen met een BBAZ hun middelen voor O&I in investeren.

2

De Minister schrijft dat er drie compartimenten zijn te onderscheiden
binnen de BBAZ. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister een
overzicht kan geven van welke instellingen hij schaart onder de zorgaanbieders, niet zijnde academische ziekenhuizen, waarbij topreferente zorg
niet volledig wordt bekostigd via prestaties en tarieven. Deze leden vragen
tevens of de Minister ook voorbeelden kan geven van zorgaanbieders
waarbij de topreferente zorg volledig wordt bekostigd via prestaties en
tarieven, en waarbij de BBAZ wordt gebruikt voor het financieren van de
infrastructuur, kennisontwikkeling en innovatie die nodig is voor zorggerelateerde research in het kader van de topreferente functie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister waarin hij de Kamer informeert over de hervorming van de
beschikbaarheidbijdrage academische zorg vanaf 2020 en de aanwijzing
die hij in dit verband van plan is om aan de NZa te geven. Deze leden zijn
verheugd dat de toegang, verdeling en verantwoording van de beschikbaarheidbijdrage dankzij de geplande hervorming objectiever en
transparanter zal worden. Zij hebben nog enkele vragen over de toegankelijkheid, de hoogte van de beschikbaarheidbijdrage en de keuze om een
patiëntkenmerk uit de labelsystematiek te verwijderen.
De leden van de D66-fractie constateren dat in het onderhandelaarsakkoord tussen het Ministerie van VWS en partijen in de medischspecialistische zorg voor de jaren 2019–2022 is vastgelegd dat de BBAZ tot
en met 2022 alleen toegankelijk is voor de universitair medisch centra
(umc’s) het Antoni van Leeuwenhoek en het Prinses Máxima Centrum. Tot
die tijd maken andere zorgaanbieders geen aanspraak op de BBAZ, ook
niet als zij topreferente zorg verlenen en wetenschappelijk onderzoek
verrichten. In de hiervoor genoemde brief lezen deze leden dat de Minister
toegangscriteria heeft opgesteld die de BBAZ in theorie wél toegankelijk
maken voor andere zorgaanbieders. Verwacht de Minister dat op basis
van deze toegangscriteria na 2022 ook andere zorgaanbieders een
beschikbaarheidbijdrage zullen ontvangen? Zo niet, zou de Minister
kunnen toelichten op grond waarvan hij tot deze criteria is gekomen? Zou
de Minister in dat geval tevens kunnen toelichten hoe deze criteria zich
volgens hem verhouden tot de conclusie van de onderzoekers van het
programma TopZorg, dat het maatschappelijke meerwaarde heeft zeer
specialistische zorg en onderzoek ook buiten universitaire ziekenhuizen te
bekostigen?
Genoemde leden lezen voorts dat bij de hervorming van de BBAZ wordt
uitgegaan van het niveau van de huidige beschikbare middelen. In het
Interdepartementaal Beleidsonderzoek naar de verdeling van de BBAZ uit
2012 werd geconcludeerd dat de umc’s minder middelen nodig zouden
hebben. Kan de Minister aangeven of hij van plan is het niveau van de
huidige beschikbare middelen ook de opvolgende jaren te handhaven?
De leden van de D66-fractie constateren dat de Minister voor de definitie
van een «topreferente patiënt» een labelsystematiek gebruikt, waarbij een
patiënt als zodanig wordt geclassificeerd als zijn of haar patiëntkenmerken
met ten minste één van de acht gekozen labels overeenkomt. Het
Bestuurlijk Akkoord Plan van Aanpak ROBIJN uit 2017 bevatte nog negen
labels, daaronder inbegrepen het label «patiënten die off-label dure
medicatie nodig hebben». In de brief van de Minister is dit label inmiddels
verdwenen. Kan de Minister nader toelichten waarom dit label niet langer
wordt gebruikt?

3

Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel voor
de hervorming van de beschikbaarheidbijdrage academische zorg. Zij
hebben naar aanleiding hiervan onderstaande opmerkingen en vragen.
In een interdepartementaal beleidsonderzoek is geconcludeerd dat de
transparantie en verantwoording van de BBAZ momenteel onvoldoende
is. Hoe zorgt het model, zoals dat is ontwikkeld binnen het ROBIJN traject,
ervoor dat het leidt tot meer transparantie en een betere verantwoording?
De leden van de SP-fractie benadrukken het belang van een transparante
regeling, maar horen graag wat er precies gaat veranderen. Is het
bijvoorbeeld mogelijk dat de nieuwe voorwaarden ertoe leiden dat
bepaalde partijen die nu gebruik maken van de BBAZ in de toekomst niet
meer in aanmerking komen voor de BBAZ, of dat bepaalde patiënten die
nu worden aangemerkt als topreferente patiënt, dit in de toekomst niet
meer zijn?
De leden van de SP-fractie begrijpen dat er door de gewijzigde BBAZ
naast de umc’s en het Antoni van Leeuwenhoek nu ook andere partijen in
aanmerking kunnen komen voor een BBAZ, zolang zij aan de geformuleerde criteria voldoen. Klopt de constatering van genoemde leden dat het
voor de BBAZ beschikbare budget tegelijkertijd echter niet verandert? Hoe
verhoudt de uitbreiding van het aantal partijen dat in aanmerking komt
voor de BBAZ zich tot een gelijkblijvend budget? Hoe wordt voorkomen
dat partijen onderling moeten gaan concurreren om in aanmerking te
komen voor de BBAZ en hoe wordt voorkomen dat de topreferente patiënt
daar indirect de dupe van wordt? Genoemde leden ontvangen hierop
graag een uitgebreide toelichting.
Wanneer, zo vragen de leden van de SP-fractie, kunnen zij de verantwoordingsregel van de NZa verwachten? Kan daarnaast nader worden
toegelicht wat deze leden moeten verstaan onder de zinsnede dat «een
zekere mate van substitutie tussen de twee delen acceptabel» is? Wie
beoordeelt precies wat acceptabel is? De leden van de SP-fractie vragen
hiernaast op welke wijze de registratiedruk door middel van het voorliggende voorstel wordt beïnvloedt.
II. Reactie van de Minister

4