Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

30 490

Kustwacht In Nederland

Nr. 9

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 september 2008
Mede namens de minister van Buitenlandse Zaken, de minister van
Defensie, de minister van Justitie en de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties bied ik u hierbij vertrouwelijk het «Draaiboek Behandeling Bijstandsaanvragen bij Piraterij en Gewapende Overvallen op Zee»
aan.1
In het licht van toegenomen aandacht voor piraterij – zowel in de media
als in de Kamer – en meer specifiek een bijstandverzoek van een rederij, is
interdepartementaal de vraag opgekomen hoe de Nederlandse overheid
hiermee om dient te gaan. Dit heeft geleid tot een in 2006 onder voorzitterschap van Buitenlandse Zaken met de departementen van Defensie,
Verkeer en Waterstaat, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
Justitie opgestelde gezamenlijke beleidsnotitie «Bestrijding piraterij en
gewapende overvallen op zee». Deze notitie, die ik volledigheidshalve en
eveneens vertrouwelijk bijsluit, is in augustus 2006 vastgesteld in de Rijksministerraad.
Besloten werd destijds onder andere dat het ministerie van Verkeer en
Waterstaat in nauwe samenwerking met de andere betrokken departementen, het voortouw zou nemen voor het verder concretiseren van de
notitie, door middel van het opstellen van een «draaiboek piraterij».

1

Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen
voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal.

KST121782
0708tkkst30490-9
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Het belang van een dergelijk draaiboek is al aan de orde geweest bij het
AO Kustwacht Nederland Nieuwe Stijl op 17 januari 2008 (kamerstuk
30 490, nr. 4) en bij het AO Beleidsbrief Zeevaart op 5 juni 2008. Onlangs
heb ik u per brief van 30 juni 2008 (kamerstuk 30490, nr. 8) geïnformeerd
dat ik verwachtte het draaiboek nog deze zomer vertrouwelijk aan uw
Kamer te kunnen aanbieden.
Het draaiboek is tot stand gekomen in nauw overleg tussen de ministeries
van Verkeer en Waterstaat, Buitenlandse Zaken en Defensie en vervolgens
afgestemd met de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 490, nr. 9

1

Koninkrijksrelaties. De Rijksministerraad heeft op 11 juli 2008 met het
draaiboek ingestemd.
Het draaiboek bevat een «stroomschema» inclusief criteria en toelichting,
gericht op aanvragen voor preventieve bijstand, niet op aanvragen tijdens
of na een aanval, voor in Nederland geregistreerde schepen. Preventieve
bijstand wil zeggen ter voorkoming van een aanval of kaping. Het draaiboek beoogt via een snelle procedure te kunnen komen tot een afweging
of al dan niet assistentie kan worden geboden. De genoemde vijf ministeries hebben afgesproken een besluit tot al dan niet verlenen van bijstand
te zien als een gedeelde verantwoordelijkheid.
Het Kustwachtcentrum zal fungeren als centraal aanspreekpunt (één loket
functie) voor de reder om zijn verzoek in te dienen.
Uitgangspunten bij aanvragen zijn:
– Een bijstandsaanvraag met betrekking tot piraterij kan voor de vaart
ingediend worden, maar ook tijdens de vaart. Het is niet uitgesloten
dat een route tijdens de vaart verandert, waardoor een reder te maken
krijgt, of kan krijgen, met piraterij. Daarnaast kan tijdens de vaart de
dreiging van piraterij zijn toegenomen.
– De reder is eerstverantwoordelijke voor het zich beschermen tegen
piraterij. In het kader van «goed huisvaderschap» dient hij adequate
voorbereidingen te treffen, zoals het uitvoeren van een risicoanalyse,
het overwegen van alternatieve routes en eventueel het niet aannemen
van de vracht.
– Indien de aanvraag niet voldoet aan de overeengekomen criteria, zal
desondanks altijd gekeken worden of er «andere (inter)nationale, politieke, strategische, humanitaire of andere belangen zijn» om de
aanvraag toch verder in behandeling te nemen. Dit zal in overeenstemming tussen de betrokken departementen gebeuren.
– Het draaiboek in huidige opzet is niet van toepassing op de Nederlandse Antillen en Aruba. Voor de Nederlandse Antillen en Aruba
kunnen door de verantwoordelijke autoriteiten vergelijkbare draaiboeken worden opgesteld, waarvoor de systematiek van dit draaiboek
bruikbaar is.
Ter nadere toelichting en invulling op het voorgaande vermeld ik enkele
belangrijke toetsingspunten bij behandeling van een aanvraag:
• Is het schip in Nederland geregistreerd? De Nederlandse overheid kan
alleen ingrijpen wanneer de Nederlands jurisdictie geldt ten aanzien
van het schip.
• Heeft de reder zelf voldoende gedaan om zijn taak als eerstverantwoordelijke waar te maken?
• Is er een lopende operatie van Defensie in het gebied?
• Bevindt het schip zich op open zee of in territoriale wateren? De Nederlandse overheid kan op grond van nationale en internationale wetgeving alleen ingrijpen bij incidenten op volle zee. Indien de route door
territoriale wateren gaat, kan contact opgenomen worden met de
betreffende kuststaat en kan de kuststaat gevraagd worden om
bescherming te verlenen.
Het draaiboek is op hoofdlijnen gepresenteerd aan de diverse maritieme
belangenverenigingen en daarbij is brede steun verkregen. Reders zullen
nog nader geïnformeerd worden over welke informatie de Nederlandse
overheid nodig heeft om een aanvraag in behandeling te kunnen nemen.
Daarbij kan naast eerder genoemde onderwerpen gedacht worden aan
gegevens als positie, bestemming en route, type schip en lading, nationaliteit van opvarenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 490, nr. 9

2

Met dit draaiboek is Nederland één van de weinige landen die over een
draaiboek voor preventieve aanvragen beschikt.
Piraterij is een internationaal probleem en dient internationaal bestreden
te worden. Daartoe streeft Nederland ernaar piraterij en gewapende overvallen op zee op de internationale agenda geplaatst te krijgen. Zo heeft
Nederland piraterij aangekaart in het civiele NAVO scheepvaartorgaan
(Planning Board for Ocean Shipping), alsmede in het maritieme security
committee (MARSEC) van de EU.
Verder heb ik, conform het hoofdstuk «inzet ter ondersteuning van bilaterale en regionale samenwerking» van bovengenoemde beleidsnotitie,
daartoe gemachtigd door de regering, eerder dit jaar namens Nederland
een verzoek ingediend om toe te mogen treden tot het ReCAAP verdrag
(Regional Cooperation Agreement on Combating Piracy and Armed
Robbery against Ships in Asia). Het ReCAAP verdrag betreft een tussen
zestien Aziatische landen gesloten samenwerkingsovereenkomst, gericht
op het voorkomen en bestrijden van piraterij en gewapende overvallen op
zee in het gehele gebied van Zuidoost Azië.
Nederland is het eerste niet-Aziatische land dat zo’n verzoek ingediend
heeft. Vanzelfsprekend zal, bij een positieve reactie van de huidige
verdragspartners – uitsluitsel verwacht ik in de tweede helft van augustus
– de parlementaire goedkeuringsprocedure worden gestart.
Ik verwacht u dit najaar daarover verder te kunnen informeren.
De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
J. C. Huizinga-Heringa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 490, nr. 9

3