Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 502

Toekomstige ontwikkeling van de Nederlandse
postsector

Nr. 136

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 3 februari 2017
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken over de
brief van 23 december 2016 over het ontwerpbesluit tot wijziging van het
Tijdelijk besluit postbezorgers 2011 in verband met het vervallen van de
uitzondering ingeval van een collectieve arbeidsovereenkomst (Kamerstuk
29 502, nr. 134).
De vragen en opmerkingen zijn op 26 januari 2017 aan de Minister van
Economische Zaken voorgelegd. Bij brief van 31 januari 2017 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Vermeij
De adjunct-griffier van de commissie,
Konings

kst-29502-136
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

1

Inhoudsopgave
I
II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord/Reactie van de Minister

2
8

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het conceptbesluit van tot wijziging van het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011 in
verband met het vervallen van de uitzondering ingeval van een collectieve
arbeidsovereenkomst.
Deze leden vragen voor welke branches nadere regelgeving geldt, waarin
eisen worden gesteld aan het percentage vaste contracten bij een
werkgever. In hoeverre is de postmarkt een uitzondering? Als de
postmarkt een uitzondering is, welke motieven liggen er dan ten
grondslag aan het overgaan tot deze interventie?
De leden van de VVD-vragen wat er veranderd is ten opzichte van de
situatie, zoals besproken in het algemeen overleg Post van 7 september
2016 (Kamerstuk 29 502, nr. 124). In dat overleg heeft de Minister ruimte
gevraagd om af te wijken van de afspraak dat 80% van de postbezorgers
een arbeidsovereenkomst moest hebben met hun werkgever, omdat er
anders mogelijk ongelukken zouden kunnen gebeuren. De Kamer heeft die
ruimte geboden. Kan de Minister de Kamer de verzekering geven dat
«ongelukken» als direct gevolg van dit besluit zijn uitgesloten? Zo nee, is
hij dan bereid het besluit alsnog uit te stellen, conform onderstaande
opmerkingen? Is de Minister bereid om alsnog verschillende oplossingsrichtingen voor te leggen? Zo nee, waarom niet? Wat zijn de voor- en
nadelen van het nader uitstellen van het wijzigen van het Tijdelijk besluit
postbezorgers 2011?
In het voornoemde algemeen overleg stelde de Minister ook dat hij de
zorgen die postbedrijf Sandd heeft over de financiële gevolgen van de
ingroei, reëel heeft bevonden. Op basis waarvan is de Minister tot dit
oordeel gekomen? Heeft de Minister afdoende inzicht in de bedrijfseconomische situatie waarin Sandd zich bevindt om deze conclusie te kunnen
trekken?
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Minister op een moment
voorafgaand aan het algemeen overleg van 7 september 2016 heeft
gesproken met de directie van Sandd over de (financiële) consequenties
als de afspraak dat 80% van de postbezorgers een arbeidsovereenkomst
moest hebben met hun werkgever daadwerkelijk van kracht zou worden.
Kan de Minister duiden wat de uitkomsten waren van dat overleg? In
hoeverre zijn die uitkomsten aanleiding geweest voor het verzoek van de
Minister aan de Kamer ruimte te geven van die afspraak te mogen
afwijken? Klopt het dat het besluit tot wijziging van het Tijdelijk besluit
postbezorgers de facto slechts voor één bedrijf in Nederland geldt,
rekening houdend met de uitzondering van postvervoerbedrijven die in
een bepaald kalenderjaar een omzet van minder dan € 2 miljoen
realiseren? In hoeverre levert dit rechtsongelijkheid op ten opzichte van
andere bedrijfssectoren? Heeft de Minister met dit bedrijf gesproken over
de gevolgen van de wijziging? Zo ja, wat is het resultaat van dit gesprek?
Zo nee, bent u bereid om met dit bedrijf in gesprek te gaan en de Kamer
te informeren over de uitkomst?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

2

Deze leden vragen of de Minister contact heeft gehad met de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) over dit besluit. Zo ja, wat was de uitkomst
daarvan? Zo nee, is de Minister dan bereid de ACM alsnog om advies te
vragen? Is de Minister bereid om ook contact op te nemen met het ACM
over de toetredingsdrempels op de Nederlandse postmarkt?
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre bij het opstellen van het
conceptbesluit afdoende rekening is gehouden met de analyse van de
toekomstige ontwikkeling van de Nederlandse postsector, zoals
beschreven in de brief d.d. 23 december 2016 (Kamerstuk 29 502, nr. 135)
en het bijbehorende rapport «Future scenario developments in the Dutch
postal market», waarbij uitgegaan wordt van aanhoudende krimp op de
postmarkt. In hoeverre is er rekening gehouden bij het doorrekenen van
de genoemde scenario’s in het rapport «Future scenario developments in
the Dutch postal market» dat de bestaansmogelijkheden van Sandd
ernstig worden beknopt door overheidsingrijpen?
Deze leden vragen in hoeverre het gerechtvaardigd is om het bedrijf
Sandd te verplichten minimaal 80% van het personeelsbestand uit vaste
contracten te laten bestaan, terwijl de vraag nog niet is beantwoord of de
markt van 72-uurs postbezorging onterecht wordt medegefinancierd door
de 24-uurs dienstverlening / universele postdienst (UPD)? Acht de Minister
de huidige tarieven op de zakelijke markt voldoende om van postbedrijven
te eisen de ingroei te realiseren?
De leden van de VVD-fractie zien de volgende paradoxale situatie
ontstaan. Het bedrijf Sandd telt ruim 18.000 medewerkers. Klopt het dat
de situatie kan ontstaan dat – nota bene – de overheid het werk van deze
mensen in gevaar brengt als gevolg van een maatregel die kennelijk
beoogt deze werknemers te beschermen? Onderkent de Minister deze
paradoxale situatie? Klopt het dat bij het bedrijf Sandd relatief veel
mensen werken met een afstand tot de arbeidsmarkt? Hoeveel mensen
betreft dit? Zo ja, acht de Minister extra voorzichtigheid dan niet geboden?
Maakt dit de eerder genoemde paradox voor de Minister dan niet nog
nijpender, mede gelet op het feit dat de kans op ander werk voor juist
deze groep zeer gering is? Bestaat de mogelijkheid dat deze overbodige
overheidsbemoeienis, aangevraagd door de leden van de SP-fractie en de
PvdA-fractie, een bedreiging vormt voor de werkgelegenheid in de sector?
Deze leden hebben de Minister in het algemeen overleg Post van 16 maart
2016 (Kamerstuk 34 024, nr. 36) gevraagd om te komen met een model
van referentieprijzen voor de UPD, omdat transparantie van deze 24-uurs
postmarkt ontbreekt. Tevens is gevraagd om enkele toekomstscenario’s
door te rekenen. Hoewel de Minister dat waardevolle suggesties vond,
ontbreekt het element van de referentieprijzen. Wanneer kunnen deze
leden dat antwoord nog tegemoet zien? Indien een referentieprijs bekend
is; welke bijstellingen vinden dan plaats binnen de geschetste scenario’s?
Ondanks dat dit niet direct samenvalt met het besluit tot wijziging van dit
Tijdelijk besluit, kan het beide aanzienlijke invloed op de marktordening
van de Nederlands postmarkt hebben, en bestaat de mogelijkheid tot
oneerlijke concurrentie. De motie-Vos/Bosma (Kamerstuk 34 024, nr. 35)
kwam destijds voort uit zorgen over de mededingingssituatie op de
postmarkt. Acht de Minister het niet wenselijk de uitkomsten van deze
onderzoeken te betrekken bij zijn beleid met betrekking tot de ingroeiverplichting?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

3

Deze leden vragen welke verwachting de Minister heeft over de ontwikkeling van het aantal arbeidsplaatsen bij het bedrijf Sandd als deze
beleidsregel van kracht wordt. Welke verwachting heeft de Minister over
de ontwikkeling van het aantal deeltijdbanen als dit besluit van kracht
wordt?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister het wijzigen van het
besluit nu wel of niet gerechtvaardigd vindt, nu er nog steeds geen
transparantie is op de postmarkt door het uitblijven van een goed model
van referentieprijzen voor PostNL. Deelt de Minister de mening dat een
eventuele marktverstoring van 72-uurspost naar 24-uurspost op dit
moment nog onzichtbaar blijft? Is er enig inzicht in de ontwikkeling van de
verhouding winstopslag versus vaste kosten in absolute centen per
postzegel van de afgelopen jaren? Wat is het effect van dit besluit, onder
deze omstandigheden, op de marktordening en welke effecten kan het
hebben op de werkgelegenheid in en de betaalbaarheid van de
72-uurspost? Is het niet noodzakelijk diepgaand inzicht te krijgen in de
voor ingroei gewenste en feitelijke hoogte van de tarieven? Is de Minister
bereid dit inzicht aan de Kamer te verschaffen?
Deze leden vragen in hoeverre dit besluit effect heeft op het concurrentievermogen van Nederlandse postbedrijven op de Europese- en wereldmarkt. Heeft de Minister contact gehad met de Vereniging Grootgebruikers Postdiensten (VGP), waarin grote opdrachtgevers zijn verenigd?
Zo ja, hoe ziet de VGP de invloed van het besluit op de marktsituatie?
Welke risico’s zien zij? Zo nee, is de Minister bereid om alsnog contact op
te nemen met deze organisatie?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister bereid is zijn besluit op
te schorten tot de uitkomsten van bovengenoemde onderzoeken bekend
zijn en met de Kamer zijn besproken. Is de Minister bereid om het besluit
in samenhang met zijn algemene beleidsvisie met de Kamer te
bespreken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het ontwerpbesluit Tijdelijk besluit postbezorgers 2011. Deze leden
hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
Deze leden willen zo spoedig mogelijk een einde aan schijnconstructies.
Deze leden willen niet dat met behulp van overeenkomsten van opdracht
(OVO’s) een oneerlijk concurrentievoordeel wordt gecreëerd en fatsoenlijke werkgelegenheid wordt uitgehold. Zij willen dan ook dat bij herhaling
in het verleden gemaakte afspraken over 80% arbeidscontacten nu echt
worden nagekomen. Volgens de oorspronkelijke afspraken had dit al jaren
geleden gebeurd moeten zijn. Van verder uitstel kan volgens de leden van
de PvdA-fractie geen sprake meer zijn.
De leden van de PvdA-fractie vragen nadrukkelijk of het bedrijf Sandd nu
ook op dit spoor zit van 80%. Is er overleg geweest met dit bedrijf en heeft
het bedrijf aangegeven op 1 april op 80% arbeidscontracten te gaan
zitten? Zo nee, wat gaat de Minister daaraan doen?
Deze leden vragen hoe de handhaving na 1 april 2017 eruit zal zien. Welke
sancties kunnen bedrijven die zich er dan nog steeds niet aan houden,
verwachten? Kan de eis van 80% nu ook voor pakketbezorgers gaan
gelden? Zou het niet heel logisch zijn om deze regels voor postbezorgers
en pakketbezorgers aan elkaar te koppelen? Klopt het dat deze twee
markten in de toekomst mogelijk zullen convergeren? Zou het dan ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

4

niet logisch zijn dat ook de arbeidsvoorwaarden worden gelijkgeschakeld?
Klopt het dat de argumenten daarvoor vergelijkbaar zijn? Immers, is het
niet onwenselijk dat er bij de pakketbezorgers sprake is van uitbuiting,
onderbetaling, veel uren maken tegen een geringe beloning, permanente
onzekerheid en een gebrek aan sociale zekerheid, arbeidsongeschiktheidsverzekering en pensioenopbouw? Kan de regering het Tijdelijk besluit
postbezorgers 2011 uitbreiden naar pakketbezorgers? Zo ja, op welke
termijn kan dit bewerkstelligd worden?
De leden van de PvdA-fractie vragen of het klopt dat de beleidsregel over
het ex ante toezicht op grond van de Postwet 2009 op 18 december 2016
is ingegaan.1 Wat was de visie van de ACM hierop? Kunt u een reactie
geven op de uitvoerings- en handhavingstoets van de ACM hierop? Wat
was de visie van de postbedrijven op de beleidsregel? Waren alle
postbedrijven het eens met de inperking van het ex ante toezicht? Hoe
hebben de doorlevertarieven zich in het afgelopen najaar ontwikkeld? Kan
overwogen worden om artikel 9 van de Postwet (toegang tot netwerk) te
handhaven, in ieder geval zolang deze beleidsregel er is? Kan de
beleidsregel weer ingetrokken worden als PostNL weer in rustiger
vaarwater komt? Kan dit het geval zijn als er in de Postwet een toestemmingsvereiste komt voor de overdracht van substantiële aandelenpakketten? Heeft de regering in dit kader de Poolse casus met betrekking tot
landgrond goed bestudeerd?2 Klopt het dat er met art. 345 van het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (regulering
eigendom) in de praktijk heel veel mogelijk is? Klopt het dat het
wetsvoorstel over vitale infrastructuren, dat in 2013 is toegezegd, zich
helemaal niet hoeft te beperken tot het nationale veiligheidsbelang, maar
desgewenst veel breder kan worden getrokken? Is de regering bereid dit
te doen?
Klopt het dat er ook meer rust rondom PostNL zou komen als de overheid
weer een gouden aandeel dan wel een regeringscommissaris zou hebben
of als de Stichting Continuïteit PostNL door de Minister bestuurd zou
worden?
Deze leden vragen wanneer de Minister een reactie zal geven op het
rapport «Future scenario developments in the Dutch postal market»
(Kamerstuk 29 502, nr. 135). Hoe reëel is het scenario waarin er weer een
monopolie komt? Als dit scenario werkelijkheid wordt, hoe wordt dan een
privaat monopolie voorkomen? Is er dan een taak voor de nieuwe
Nationale Investeringsbank om een aandeel te nemen in PostNL?
De leden van de PvdA-vragen wanneer de wijziging van de Postwet 2009,
waarin vastgelegd wordt dat de UPD door een Nederlandse vennootschap
uitgevoerd moet worden met voldoende financiële middelen, kan
verwacht worden. Zullen in deze wetswijziging ook andere conclusies uit
de UPD-evaluatie en de Postvisie worden meegenomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie lezen in de nota van toelichting op het
ontwerpbesluit dat de Minister na internetconsultatie omwille van de
uitvoerbaarheid van de 80%-eis heeft gekozen voor een ingangsdatum per
1 april 2017, omdat overleg over deze wijziging pas in een zeer laat
1

Beleidsregel van de Minister van Economische Zaken van 18 december 2016, nr. WJZ /
16194652, inzake de toepassing door de Autoriteit Consument en Markt van de artikelen 13a tot
en met 13k van de Postwet 2009 (Beleidsregel van de Minister van Economische Zaken over het
ex ante toezicht op grond van de Postwet 2009).
2
Schriftelijke vragen van het lid Mei Li Vos inzake de bescherming van de universele postdienstverlening en de werkgelegenheid in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

5

stadium kon worden afgerond. Deze leden constateren dat het ontwerpbesluit al op 31 juli 2015 ter consultatie is voorgelegd en dat de voornaamste
wijziging het vervallen van de uitzonderingen op de 80%-eis is. Zij vragen
de Minister daarom nader toe te lichten waarom het overleg bijna
anderhalf jaar heeft geduurd, alvorens tot een uit een relatief eenvoudige
wetswijziging voorvloeiend ontwerpbesluit te komen.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister aan te geven op welke
wijze, nu het ontwerpbesluit pas per 1 april 2017 van kracht zal zijn,
invulling wordt gegeven aan de per 1 januari 2017 geldende eis dat 80%
van de postbezorgers een arbeidsovereenkomst hebben. Tevens vragen
deze leden de Minister toe te lichten hoe de ACM invulling gaat geven aan
het toezicht op de 80%-eis en of en hoe de ACM aan de Minister en aan de
Kamer zal rapporteren over de naleving van de 80%-eis.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben de volgende vragen.
Deze leden merken op dat de Minister in het algemeen overleg Post van
7 september 2016 de Kamer om ruimte heeft gevraagd om alternatieve
oplossingsrichtingen voor de ingroeiverplichting uit te werken en dit aan
de Kamer voor te leggen. Kan de Minister schetsen op welke manier is
omgegaan met deze politieke ruimte en het informeren van de Kamer
hierover? Is de Minister bereid om alsnog met oplossingsrichtingen naar
de Kamer te komen?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Minister in zijn brief van
23 december 2016 (Kamerstuk 29 502, nr. 135) concludeert dat er
onvoldoende draagvlak is om maatregelen te nemen die gericht zijn op
langer durend uitstel van de wettelijke verplichting om per 1 januari 2017
met minimaal 80% van de postbezorgers een arbeidsovereenkomst te
hebben. Kan de Minister dit nader verklaren? Bij welke betrokkene(n)
ontbrak dit draagvlak dan? Bedoelt de Minister hiermee ook draagvlak in
de Kamer?
De leden van de CDA-fractie zijn verder benieuwd of de Minister de
zorgen van het bedrijf Sandd over de gevolgen van de ingroeiverplichting
tot 80% nog steeds reëel acht. Zorgt het voorliggende besluit ervoor dat
bedrijven die op dit moment nog actief zijn op de postmarkt in de
problemen komen? Kan de Minister inzichtelijk maken hoe hij de afweging
tussen de verschillende belangen precies heeft gemaakt? Is de Minister
bereid om de ACM te vragen om een impactanalyse te maken van de
gevolgen van het nu voorliggende besluit?
Deze leden merken op dat de Minister heeft aangekondigd met een
integrale beleidsvisie te komen. Is de Minister bereid het nu voorliggende
besluit uit te stellen en in samenhang met zijn beleidsvisie aan de Kamer
voor te leggen? Zo nee, waarom niet? Zijn er ontwikkelingen die de
Minister zouden kunnen doen besluiten alsnog het voorliggende besluit te
wijzigen of in te trekken? Welke zijn dat?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit tot wijziging van het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011 in verband
met het vervallen van de uitzondering ingeval van een collectieve
arbeidsovereenkomst. Deze leden hebben nog enkele vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

6

De leden van de D66-fractie constateren dat de Minister op 7 september
2016 tijdens het algemeen overleg Post stelde dat hij de zorgen van
postbedrijf Sandd over de financiële gevolgen van de ingroei, reëel heeft
bevonden. Heeft u deze uitspraak gedaan op basis van inzage in de cijfers
van het bedrijf Sandd? Zo ja, hoe heeft deze inzage plaatsgevonden en
wat was het precieze oordeel van de Minister? Zijn er sinds 7 september
2016 veranderingen opgetreden die een ander oordeel rechtvaardigen? Zo
ja welke?
De leden van de D66-fractie constateren voorts dat de Minister geen
dingen wilde doen waardoor de bedrijven die op dit moment nog actief
zijn op de postmarkt, in de problemen komen en dat de Minister zei
«ongelukken» te willen voorkomen. Voor dit uitgangspunt bleek ook steun
in de Kamer. Hoe verhoudt deze uitspraak van de Minister zich tot het
voorliggende besluit? Is de Minister bereid het nu voorliggende besluit uit
te stellen en in samenhang met zijn beleidsvisie aan de Kamer voor te
leggen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie benadrukken het belang van de 80%
ingroei-eis, waarbij 80% van de postbezorgers werkt op basis van een vast
contract. Tegelijkertijd moet deze ingroei op een realistische manier
plaatsvinden om de concurrentie en de werkgelegenheid in de postsector
te beschermen. De Minister heeft in het algemeen overleg gesteld heel
voorzichtig om te zullen gaan met de werkgelegenheid van de mensen die
in de postsector werken. Wat zijn de potentiële gevolgen van dit besluit
voor de medewerkers van postbedrijf Sandd? Welke maatregelen is de
Minister van plan op korte termijn te nemen om «ongelukken» bij Sandd
te voorkomen? Is de Minister bereid om de ACM, zoals dat ook in de
recent afgekondigde beleidsregel het geval is, te vragen om een impactanalyse van de gevolgen van dit besluit? Zo nee, waarom is een impactanalyse in dit geval niet nodig?
De leden van de D66-fractie vragen of de Minister bereid is de Kamer
alsnog verschillende oplossingsrichtingen voor het ingroeiprobleem voor
te leggen, zoals tijdens het algemeen overleg Post van 7 september 2016
toegezegd. Zo nee, waarom niet? Het advies van Vreeman uit 20113 stelt
dat een tarief van 25 cent per poststuk op de zakelijke markt noodzakelijk
zou zijn voor de ingroei. Is dit tarief nog steeds een realistisch tarief of is
na zes jaar bijstelling nodig op basis van de inflatie? Kunt u aangeven hoe
hoog de huidige tarieven op de zakelijke markt zijn en hoe deze zich
verhouden tot het advies van Vreeman? Heeft u bij het voorgestelde
besluit rekening gehouden met dit advies van Vreeman? De Minister heeft
de Kamer meermaals geïnformeerd over de versterkte volumedaling op
de postmarkt. Heeft deze versterkte krimp effect op het voor ingroei
benodigde tarief op de zakelijke markt? Kunt u aangeven hoe hoog de
tarieven liggen die de dertig grootste zakelijke opdrachtgevers op de
postmarkt thans per poststuk betalen? Bent u bereid de ACM alsnog te
vragen hoe de tarieven van de dertig grootste bedrijven op de zakelijke
postmarkt zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld?
Deze leden vragen wat bedoeld wordt met «onvoldoende draagvlak» in de
brief van 23 december 2016 (Kamerstuk 29 502, nr. 134). Bij welke
betrokkene(n) ontbrak dit draagvlak dan? Hoe verhoudt zich dit tot de
stelling van de Minister tijdens het algemeen overleg dat hij desnoods zijn
eigen verantwoordelijkheid zou nemen om tot een oplossing te komen?

3

Advies Vreeman betreffende de postmarkt (Kamerstuk 29 502, nr. 49).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

7

De leden van de D66-fractie vragen of gesproken is met de ACM bij de
totstandkoming van het Tijdelijk besluit. De leden horen graag de
uitkomsten van dit gesprek.
II Antwoord/Reactie van de Minister
Beantwoording vragen VVD-fractie4
1. De leden van de VVD-fractie vragen of de eisen die gesteld worden aan
het percentage vaste contracten bij een werkgever ook aan andere
branches worden gesteld.
Er zijn mij geen andere branches bekend waarin bij wet het percentage
arbeidsovereenkomsten is vastgelegd. In die zin is de postsector een
uitzondering.
2. De leden van de VVD-fractie vragen verder welke motieven aan het
opleggen van deze regels ten grondslag liggen als de postsector een
uitzondering vormt.
De discussie hierover is begonnen tijdens de parlementaire behandeling
van de Postwet 2009. Naar aanleiding van de discussie over het garanderen van sociaal aanvaardbare arbeidsvoorwaarden na openstelling van
de postmarkt heeft de Tweede Kamer destijds het amendement Crone
(Kamerstuk 30 536, nr. 10) aangenomen dat beoogde te verzekeren dat
postbezorgers na de volledige liberalisering van de postmarkt werkzaam
zouden zijn op basis van een arbeidscontract. Dit heeft uiteindelijk geleid
tot het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011 (hierna: besluit). In de
toelichting bij dit besluit is het volgende opgemerkt: «In de overgangsfase
van een wettelijk monopolie op de postbezorging naar een vrije postmarkt
met concurrentie ontstond door volumedalingen en scherpe concurrentie
op prijs een zodanige druk op de arbeidsvoorwaarden van postbezorgers,
dat die arbeidsvoorwaarden mogelijk in het gedrang konden komen. Met
name de sterke krimp op deze markt is relatief uitzonderlijk in verhouding
met andere sectoren. Dit besluit beoogt de sociale partners te ondersteunen bij de totstandkoming van sociaal aanvaardbare arbeidsvoorwaarden door ervoor te zorgen dat de arbeidsovereenkomst de
dominante contractvorm in de postsector wordt.»
3. De leden van de VVD-fractie vragen of ik de verzekering kan geven dat
er geen «ongelukken» gebeuren als gevolg van dit besluit.
De marktsituatie zoals ik die heb geschetst tijdens het Algemeen Overleg
Post van 7 september 2016 is niet wezenlijk veranderd. Het vervallen van
de mogelijkheid om bij cao af te wijken van de verplichting om 80% van
de postbezorgers in arbeidsdienst te hebben (hierna: 80%-verplichting)
vloeit niet voort uit dit besluit, maar uit de Postwet 2009 zelf, zoals
geamendeerd door de Kamer. Op 29 januari 2015 aanvaardde de Kamer
amendement met Kamerstuk 34 024, nr. 22, waarmee de afwijkingsmogelijkheid uit de Postwet werd geschrapt. Het nu voorliggende besluit heeft
slechts tot gevolg dat de postvervoerders 3 maanden extra de tijd hebben
(tot 1 april 2017) om te voldoen aan de 80%-verplichting uit de wet.
4. De leden van de VVD-fractie vragen of ik bereid ben het besluit nader
uit te stellen, en wat daar de voor- en nadelen van zijn. Tevens vragen
deze leden of ik alsnog verschillende oplossingsrichtingen kan
voorleggen.

4

Ten behoeve van leesbaarheid en vindbaarheid is een nummering aangebracht in de vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

8

Indien zou worden gekozen voor het opschorten van het besluit zal dit de
facto betekenen dat de 80%-verplichting van artikel 2 van het Tijdelijk
besluit postbezorgers 2011 van toepassing is. Dit houdt in dat per
1 januari 2017 postvervoerders reeds aan de 80%-verplichting zouden
hebben moeten voldaan. Uitstel geeft de bewuste postvervoerders dus
geen extra tijd, integendeel. Uit gesprekken met betrokken partijen bleek
mij dat er onvoldoende draagvlak is voor andere oplossingsrichtingen dan
het op zo kort mogelijke termijn laten ingaan van de 80%-verplichting. Ik
verwijs daarbij onder meer naar het bericht van de FNV van 14 december
20165. Zoals ik eerder heb laten weten vind ik het wel redelijk, gezien het
feit dat het overleg met betrokken partijen pas in een laat stadium kon
worden afgerond, postvervoerbedrijven enig respijt te geven om de
nodige voorbereidingen te treffen om op korte termijn aan deze eis te
kunnen voldoen. Het is nu aan de Kamer zich uit te spreken over het
ontwerpbesluit.
5. De leden van de VVD-fractie vragen hoe ik tot het oordeel ben gekomen
dat de zorgen rondom de financiële gevolgen voor Sandd reëel waren en
of ik afdoende inzicht heb kunnen verkrijgen in de bedrijfseconomische
situatie van Sandd.
Dit oordeel is gebaseerd op een verificatieonderzoek naar de bedrijfseconomische situatie van Sandd dat ik samen met de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heb uitgevoerd. Dit onderzoek is
uitgevoerd op basis van de door de accountant van Sandd aangeleverde
bedrijfsvertrouwelijke gegevens.
6. De leden van de VVD-fractie stellen een aantal vragen over de
uitkomsten van het overleg met Sandd voorafgaand aan het Algemene
Overleg Post van 7 september 2016 en of er met het bedrijf is gesproken
over de gevolgen van de wijziging van het besluit.
Ik heb tijdens het Algemeen Overleg (AO) van 7 september 2016 laten
weten dat ik me heb verdiept in de zorgen van Sandd over de mogelijke
impact van de 80%-verplichting en dat ik die zorgen reëel vind. Met Sandd
is in dat kader tevens gesproken over de maatregelen die het bedrijf
neemt om een gezonde toekomst te verzekeren en hoeveel tijd daarvoor
nodig zou zijn. Na het AO van 7 september 2016 heb ik opnieuw
gesprekken gevoerd met de Autoriteit Consument en Markt (ACM), de
Minister van SZW, de vakbonden en Sandd. In die gesprekken is aan de
orde geweest welke financiële impact de 80%-verplichting heeft voor
Sandd en hoe zich dat verhoudt tot de bedrijfseconomische situatie van
het bedrijf in samenhang met de mogelijke effecten van de volumeontwikkelingen en de huidige concurrentieverhoudingen op de postmarkt.
7. De leden van de VVD-fractie vragen voor hoeveel bedrijven dit
ontwerpbesluit effect heeft en of hier sprake is van rechtsongelijkheid.
Het besluit en de wijziging daarvan zijn algemeen verbindende
voorschriften, van rechtsongelijkheid is geen sprake. Ik heb van ACM
begrepen dat er vermoedelijk rond de 10 postvervoerders boven de
omzetgrens van 2 miljoen euro uitkomen. Deze zullen dus aan de eisen
van het besluit moeten voldoen.
8. De leden van de VVD-fractie vragen tevens of ik contact heb gehad met
de ACM over dit besluit en wat de uitkomsten daarvan waren.
5

https://www.fnv.nl/sector-en-cao/alle-sectoren/publiek-belang/post-en-pakketten/nieuws/
Minister-Kamp-dreigt-16-duizend-postbezorgers-in-de-kou-te-laten-staan-weer-geen-contractop-1-januari/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

9

Uiteraard heb ik contact met ACM gehad over de uitvoeringsaspecten van
dit besluit. Ook heb ik ACM om een uitvoeringstoets gevraagd. De
weergave van deze toets is opgenomen in de toelichting op het onderhavige ontwerpbesluit.
9. De leden van de VVD-fractie vragen of ik bereid ben contact op te
nemen met de ACM over de toetredingsdrempels op de Nederlandse
postmarkt.
Ik heb geen signalen van ACM ontvangen dat er problemen zouden
bestaan rondom de toetreding tot de postmarkt. Zoals ook opgemerkt in
de memorie van toelichting op de Postwet 2009 zijn de toe- en uittredingsdrempels tot de postmarkt relatief laag omdat er geen grote kapitaalinvesteringen benodigd zijn, afhankelijk van het te bedienen marktsegment. Dit
kan ook worden afgeleid uit het grote aantal postvervoerders en uit het
feit dat dit aantal in 2015 nog is gestegen van 114 naar 118. Bovendien
werkt ACM aan een marktanalysebesluit op basis van artikel 13 van de
Postwet 2009. Ik zie daarom geen aanleiding nader contact te zoeken met
ACM.
10. De leden van de VVD-fractie vragen of bij het opstellen van het
conceptbesluit tot wijziging van het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011
rekening is gehouden met het onlangs gepresenteerde rapport «Future
scenario developments in the Dutch postal market» waarin wordt
uitgegaan van aanhoudende krimp op de postmarkt en waarin de
80%-verplichting als bedreiging voor Sandd wordt gezien.
In een krimpende postmarkt is het voor bedrijven lastiger schokken op te
vangen. Vandaar dat ik bij voorkeur eerst met uw Kamer van gedachten
had willen wisselen over de uitkomsten van het WIK-rapport en ik op zoek
ben gegaan naar een nieuw tijdspad voor invoering van de 80%-verplichting. Ik heb moeten concluderen dat er geen breed draagvlak was voor
langer durend uitstel. Omdat besluitvorming pas laat kon worden
afgerond, is wel gekozen voor 3 maanden uitstel. ACM houdt toezicht op
naleving van het besluit. Ik ga ervan uit dat ACM zoals altijd hierbij de
nodige zorgvuldigheid zal betrachten en rekening zal houden met de
belangen van betrokken bedrijven en werknemers.
11. De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre de 80%-verplichting
gerechtvaardigd is terwijl niet helder is of de markt voor 72-uurs postbezorging wordt medegefinancierd door de 24-uurs dienstverlening.
De ingang van de 80%-verplichting door het vervallen van de mogelijkheid bij cao af te wijken van deze verplichting is het gevolg van een
door de Kamer aangenomen amendement op de Postwet 2009. Naar
aanleiding van het debat met de Kamer tijdens het AO Post van
7 september 2016 heb ik onderzocht of er draagvlak was om meer tijd te
geven aan Sandd om aan de 80%-verplichting te voldoen. Ik heb moeten
concluderen dat er geen breed draagvlak was voor langer durend uitstel
dan de 3 maanden zoals opgenomen in het besluit.
Ten aanzien van medefinanciering is voornamelijk van belang of de
Postregeling niet teveel ruimte laat om kosten toe te schrijven aan de
universele postdienst (hierna: UPD) en daarmee een ongelijk speelveld te
creëren. In de Postregeling 2009 is vastgelegd dat alleen de daadwerkelijke kosten van de UPD aan de UPD worden toegerekend. In 2014 is in dat
verband verder aangescherpt welke kosten wel en welke niet aan de UPD
kunnen worden toegerekend. Hiermee is het risico op medefinanciering
voor de verlener van de UPD ingeperkt. In de nieuwe evaluatie van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

10

UPD, die dit jaar van start is gegaan, zal dit onderwerp nogmaals tegen
het licht worden gehouden.
12. De leden van de VVD-fractie vragen of de huidige tarieven op de
zakelijke markt voldoende zijn om van postbedrijven een ingroei te eisen.
De tarieven in de zakelijke markt worden bepaald door vraag en aanbod.
De overheid heeft daar geen opvatting over. Wel dient de overheid bij het
invoeren van nieuwe regelgeving oog te hebben voor de effecten hiervan
op de bedrijven in een markt. De 80%-verplichting is niet gekoppeld aan
een tariefniveau.
13. De leden van de VVD-fractie vragen of het werk van postbezorgers in
gevaar kan komen terwijl deze maatregel van de overheid juist bedoeld is
om deze mensen te beschermen, en of ik deze paradoxale situatie
onderken.
Tijdens het AO Post van 7 september 2016 en tijdens het vragenuur van
20 december 2016 heb ik reeds gezegd dat op deze krimpmarkt heel
voorzichtig dient te worden omgegaan met de betrokken bedrijven en met
de werkgelegenheid van de mensen die daar werken (Handelingen II
2016/17, nr. 37, item 4). De 80%-verplichting is gericht op het borgen van
aanvaardbare arbeidsvoorwaarden voor postbezorgers. Het valt niet uit te
sluiten dat deze verplichting zoals deze nu voortvloeit uit de Postwet 2009
dusdanige financiële gevolgen heeft voor sommige bedrijven dat er ook
risico’s ontstaan voor de werkgelegenheid bij die bedrijven.
14. De leden van de VVD-fractie vragen naar het aantal mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt dat bij Sandd werkzaam is. Zij vragen of
daarom niet juist extra voorzichtigheid geboden is en of deze situatie een
bedreiging kan vormen voor de werkgelegenheid in deze sector.
Ik kan geen uitspraken doen over hoe het werknemersbestand van
individuele bedrijven is opgebouwd. Wel is bekend dat het werk van
postbezorgers relatief vaak wordt ingevuld door mensen die flexibel zijn
in hun werktijden (scholieren, studenten, ouderen), of die arbeidsbeperkingen hebben (afkomstig van SW-bedrijf). Als er met een postvervoerder
iets gebeurt, kan dit voor duizenden werknemers grote effecten hebben,
ongeacht of zij afstand tot de arbeidsmarkt hebben of niet.
15. De leden van de VVD-fractie vragen naar een model van referentieprijzen voor de UPD naar aanleiding van de motie van de leden Mei Li Vos
en Bosma (Kamerstuk 34 024, nr. 35) en de relatie met het Tijdelijk besluit
postbezorgers.
Naar aanleiding van de in de vraag genoemde motie heb ik toegezegd
onderzoek te zullen doen naar de situatie op de postmarkt en te bezien of
de voorwaarden voor een goede en gezonde ontwikkeling van die markt
in de toekomst vervuld zijn, dan wel dat er maatregelen nodig zijn om te
voorzien in die voorwaarden. Voornoemd onderzoek is inmiddels
afgerond met het rapport «Future scenario developments in the Dutch
postal market». Op basis van dit onderzoek en de evaluatie van de UPD zal
ik in het voorjaar mijn beleidsvisie op de toekomstige ontwikkeling van de
postmarkt naar uw Kamer sturen. Het element van zogenaamde referentieprijzen zal worden betrokken bij de evaluatie van de UPD. Gelet op het
voornoemde tijdpad van de 80%-verplichting en het ontbreken van
draagvlak voor uitstel, bleek het niet mogelijk de tijdsplanning van de
evaluatie van de UPD en het onderhavige besluit aan elkaar te koppelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

11

16. De leden van de VVD-fractie vragen naar de ontwikkeling van het
aantal arbeidsplaatsen en deeltijdbanen bij Sandd als gevolg van het
onderhavige ontwerpbesluit.
Ik wijs er allereerst op dat de effecten ten aanzien van arbeidsplaatsen
voortvloeien uit de Postwet 2009 en uit het amendement van Gesthuizen/Vos (Kamerstuk 34 024, nr. 22), waarbij de mogelijkheid om bij cao af
te wijken van de 80%-verplichting is geschrapt, en niet uit het onderhavige
besluit. Het is moeilijk te voorspellen hoe de effecten op de werkgelegenheid zullen uitpakken. Dit is afhankelijk van meerdere factoren zoals
volumeontwikkeling, concurrentie, tarifering en bedrijfseconomische
afwegingen.
17. De leden van de VVD-fractie vragen of ik het wijzigen van het besluit
nu wel of niet gerechtvaardigd vind, nu er nog steeds geen transparantie
is op de postmarkt door het uitblijven van een goed model van referentieprijzen voor PostNL?
Zie mijn antwoord op vraag 15.
18. De leden van de VVD-fractie vragen of ik de mening deel dat een
eventuele marktverstoring van 72-uurspost naar 24-uurspost op dit
moment nog onzichtbaar blijft?
Zie mijn antwoord op vraag 11.
19. De leden van de VVD-fractie vragen of er enig inzicht is in de ontwikkeling van de verhouding winstopslag versus vaste kosten in absolute
centen per postzegel van de afgelopen jaren.
De Postwet 2009 bepaalt dat de tarieven voor de UPD worden gebaseerd
op de kosten van de UPD en een redelijk rendement. Dit is nader
uitgewerkt in de Postregeling 2009. De totale tariefruimte voor de UPD
wordt uitgedrukt in een gemiddeld, jaarlijks maximumtarief voor alle
producten binnen de UPD. De berekening van de tariefruimte is
neergelegd in formules die als bijlage bij de Postregeling 2009 zijn
vastgesteld. ACM toetst of concrete tariefvoorstellen van de UPD-verlener
mogelijk zijn binnen de berekende tariefruimte. ACM beoordeelt niet de
kosten van individuele UPD-diensten en heeft derhalve geen inzicht in de
verhouding winstopslag en vaste kosten van individuele diensten.
20. De leden van de VVD-fractie vragen wat het effect is van dit besluit,
onder deze omstandigheden, op de marktordening en welke effecten het
kan hebben op de werkgelegenheid in en de betaalbaarheid van de
72-uurspost?
De effecten van het uit de Postwet 2009 voortvloeiende besluit zijn op
voorhand moeilijk te voorspellen, maar feit is wel dat een dergelijke
wettelijke eis gezien de directe financiële effecten op een bedrijf, risico’s
meebrengt voor de verhoudingen in de markt en de werkgelegenheid bij
de bedrijven die door dit besluit worden geraakt.
21. De leden van de VVD-fractie vragen of het niet noodzakelijk is
diepgaand inzicht te krijgen in de voor ingroei gewenste en feitelijke
hoogte van de tarieven en of ik bereid ben dit inzicht aan de Kamer te
verschaffen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

12

Een dergelijk inzicht is moeilijk te verkrijgen omdat er verschillende
factoren zijn die de ruimte voor ingroei bepalen, zoals de kostenstructuur
van de individuele bedrijven en de winstmarges in de markt. Ik verwacht
daarom niet dit inzicht te kunnen verschaffen.
22. De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre dit besluit effect heeft
op het concurrentievermogen van Nederlandse postbedrijven op de
Europese- en wereldmarkt.
Het concurrentievermogen van Nederlandse postbedrijven op de
Europese en wereldmarkt wordt door verschillende factoren bepaald. Zo
kunnen Nederlandse postbedrijven te maken hebben met wet- en
regelgeving die niet in het buitenland gelden. Omgekeerd kan dit ook het
geval zijn. In het algemeen heb ik niet de indruk dat dit besluit een groot
effect heeft op de Europese concurrentiepositie van de Nederlandse
postbedrijven.
23. De leden van de VVD-fractie vragen of ik contact heb gehad met de
Vereniging Grootgebruikers Postdiensten (VGP) over het Tijdelijk besluit
postbezorgers.
Het besluit heeft ter publieke internetconsultatie voorgelegen. VGP heeft
geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te reageren op het
voorgenomen besluit. Uiteraard ben ik bereid met iedere relevante partij
het gesprek aan te gaan over het onderwerp, daar strekte de internetconsultatie over het ontwerpbesluit ook toe. Het is echter nu aan de Kamer
om zich uit te spreken over het door mij voorgehangen ontwerpbesluit.
24. De leden van de VVD-fractie vragen tot slot of ik bereid ben mijn
besluit op te schorten tot de uitkomsten van bovengenoemde onderzoeken bekend zijn en met de Kamer zijn besproken en het besluit in
samenhang met de algemene beleidsvisie met de Kamer te bespreken.
Vanaf 1 januari 2017 regelt de Postwet 2009 dat niet meer door cao van de
80%-verplichting kan worden afgeweken. De facto zouden postvervoerders dus per 1 januari 2017 reeds aan de 80%-verplichting hebben
moeten voldaan. Met het besluit wordt een nieuw ingroeipad voorgesteld
waardoor de postbedrijven tot 1 april 2017 de tijd krijgen om aan deze
verplichting te voldoen. Opschorting van het besluit zal juridisch gezien
dus niet leiden tot meer uitstel voor de postbedrijven, integendeel. Het is
aan de Kamer om van de voorhangprocedure gebruik te maken om zich
uit te spreken over het ontwerpbesluit.
Beantwoording vragen PvdA-fractie
25. De leden van de PvdA-fractie vragen of Sandd op het spoor zit van
80% arbeidscontracten, of er overleg is geweest met dit bedrijf en of het
bedrijf heeft aangegeven op 1 april op 80% arbeidscontracten te zitten.
Indien Sandd dat niet heeft aangegeven, vragen deze leden wat de
regering daaraan gaat doen.
Volgens de laatste gegevens heeft ongeveer 50% van de werknemers van
Sandd een arbeidscontract. Ik ga ervan uit dat Sandd zich zal inspannen
om op 1 april 2017 aan de 80%-verplichting te voldoen. ACM ziet hierop
als toezichthouder toe.
26. De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de handhaving er na 1 april
2017 uit zal zien en welke sancties er mogelijk zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

13

Het is aan ACM als onafhankelijk toezichthouder om toezicht te houden op
de naleving van het Besluit. ACM heeft een discretionaire bevoegdheid
om hier invulling aan te geven. Ik ga ervan uit dat ACM hierbij zoals altijd
de nodige zorgvuldigheid zal betrachten en rekening zal houden met de
belangen van betrokken bedrijven en werknemers. Indien ACM tot
sanctionering overgaat, heeft zij krachtens de Postwet 2009 de mogelijkheid om bijvoorbeeld een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete
op te leggen. Vanaf 1 juli 2016 zijn de boetes die ACM maximaal kan
opleggen verhoogd (van 450.000 naar 900.000 euro per overtreding of, als
dat meer is, 1% of 10% van de jaaromzet).
27. De leden van de PvdA-fractie vragen naar de convergentie en
mogelijke gelijkschakeling tussen de post- en pakketmarkt ten aanzien van
de onderhavige regelgeving.
Of er in de toekomst sprake zal zijn van convergentie tussen de post- en
pakkettenmarkt is afhankelijk van keuzes door marktpartijen. Mijn inzet is
er op gericht zoveel mogelijk ruimte te scheppen voor gezonde en
effectieve concurrentie op geliberaliseerde markten. Daar hoort ook een
bepaald niveau aan sociale zekerheid en arbeidsvoorwaarden bij.
Verschillende categorieën werknemers hebben daarbij in toenemende
mate uiteenlopende behoeften. Cao-afspraken zijn bij uitstek een middel
om hier op een evenwichtige wijze invulling aan te geven. Het kabinet
vindt dat waar bezorgers een vrije keuze ervaren tussen de ene of de
andere vormgeving van de arbeidsrelatie, en deze in overeenstemming is
met wet- en regelgeving, het niet aan de overheid is om ze de ene of de
andere kant op te dwingen. Ik acht het wel gewenst om de ontwikkelingen
in de gaten te houden. Het zou bijvoorbeeld zorgelijk zijn als steeds meer
werknemers worden vervangen door zelfstandigen, wanneer deze
zelfstandigen in een afhankelijke positie verkeren en zich gedwongen zien
om een steeds lagere beloning of steeds minder goede voorwaarden te
accepteren.
28. De leden van de PvdA-fractie vragen of het Besluit kan worden
uitgebreid met pakketbezorgers.
Het besluit kan niet worden uitgebreid naar pakketbezorgers, omdat de
Postwet 2009 daarvoor geen wettelijke basis biedt. Op grond van artikel 8
van de Postwet 2009 kan bij algemene maatregel van bestuur een
minimumpercentage worden vastgesteld voor postbezorgers. Daaronder
vallen de bezorgers van brieven, geadresseerde tijdschriften en geadresseerde dagbladen, niet de bezorgers van pakketten.
29. De leden van de PvdA-fractie stellen een aantal vragen over de
beleidsregel over het ex ante toezicht op grond van de Postwet 2009 en de
reacties van partijen daarop.
De beleidsregel over het ex ante toezicht op grond van de Postwet 2009
(hierna: beleidsregel) is op 20 december 2016 in de Staatscourant
gepubliceerd en op 21 december 2016 in werking getreden. Voor de visie
van ACM op deze beleidsregel verwijs ik u naar de uitvoerings- en
handhavingstoets (UHT) van ACM zoals zij deze ook op haar website heeft
gepubliceerd. Mijn reactie op deze UHT kunt u vinden onder het kopje
UHT in de toelichting bij de beleidsregel. Opgemerkt zij dat geen sprake is
van een inperking van het ex ante toezicht. Vanwege de ingrijpendheid
van ex ante besluiten wordt wel om een nadere onderbouwing gevraagd,
zoveel mogelijk in kwantitatieve zin. Een eerdere versie van de beleidsregel heeft ter internetconsultatie voorgelegen. Daarin hebben overige
postbedrijven hun zienswijze kenbaar kunnen maken. Een weerspiegeling
hiervan vindt u in de toelichting bij de beleidsregel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

14

30. De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de doorlevertarieven zich in
het afgelopen najaar hebben ontwikkeld.
Onduidelijk is wat met doorlevertarieven wordt bedoeld. Er kan sprake zijn
van meerdere tarieven, afhankelijk van bijvoorbeeld productcategorie,
gewicht en volume. Een eenduidig antwoord is dan ook niet te geven.
31. De leden van de PvdA-fractie vragen of artikel 9 van de Postwet
gehandhaafd kan worden zolang de beleidsregel van kracht is.
Inmiddels is ACM ver gevorderd met de besluitvorming op basis van de
artikelen 13a, e.v. Zodra deze besluitvorming is afgerond, is artikel 9
overbodig. Met het oog op zorgvuldige afronding van diverse onderzoeken en handhavings- en geschilbeslechtingsprocedures, is voorzien in
een overgangsfase. Deze overgangsfase eindigt per 1 juli 2017, omdat
voornoemde onderzoeken en procedures dan zullen zijn afgerond.
32. De leden van de PvdA-fractie vragen of de beleidsregel weer kan
worden ingetrokken en koppelt eventuele intrekking aan de situatie van
PostNL. Deze leden vragen voorts of in dat kader de Poolse casus met
betrekking tot landbouwgrond goed is bestudeerd.
De beleidsregel kan theoretisch gezien op ieder moment worden
ingetrokken. In het voorjaar van 2017 presenteer ik mijn langetermijnbeleidsvisie voor de postmarkt. Zoals ik ook heb toegezegd in het AO Post
van 7 september 2016 is dat een goed moment om te bezien of de
beleidsregel ook in het langetermijnplaatje van de postmarkt past. Voor
een reactie op de Poolse wetgeving ten aanzien van landbouwgrond
verwijs ik u naar mijn antwoorden op de vragen die zijn ingezonden op
19 januari 2016.
33. De leden van de PvdA-fractie vragen naar mogelijke nadere maatregelen met betrekking tot regulering van het eigendom van PostNL, zoals
een gouden aandeel, aanstellen van een regeringscommissaris, de
stichting continuïteit PostNL en de relatie met het wetsvoorstel over vitale
infrastructuur.
In de laatste maanden van 2016 heb ik diverse keren met de Tweede
Kamer gedebatteerd over hoe de publieke belangen op de postmarkt
veilig te stellen. Op verschillende van de hierboven gestelde vragen ben ik
toen reeds ingegaan. Daarnaast verwijs ik naar mijn brief van 23 december 2016 (Kamerstuk 29 502, nr. 135) over de ontwikkelingen op de
postmarkt. Ik zal u in mijn beleidsvisie de resultaten presenteren van de in
deze brief aangekondigde acties die met name betrekking hebben op het
aanscherpen van de UPD-eisen.
34. De leden van de PvdA-fractie vragen naar de timing en inhoud van de
reactie op het rapport «Future scenario developments in the Dutch postal
market» en naar de uitwerking van mogelijke UPD-maatregelen. Ook
wordt gevraagd naar de realiteitszin van bepaalde scenario’s en het
handelingsperspectief van de overheid in die scenario’s.
Op deze vragen wil en kan ik niet vooruit lopen. Momenteel ben ik met
diverse belanghebbenden op de postmarkt in gesprek over hun visie op
de lange termijnontwikkelingen op de postmarkt. Op basis van deze
gesprekken, de evaluatie van de UPD en mijn eigen uitwerking van
UPD-maatregelen zal ik in het voorjaar van 2017 de eerder aan uw Kamer
toegezegde beleidsvisie presenteren. Daarin zullen de genoemde vragen
aan de orde komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

15

Beantwoording vragen SP-fractie
35. De leden van de SP-fractie vragen waarom er anderhalf jaar heeft
gezeten tussen de consultatie van het ontwerpbesluit en het uiteindelijk
voorhangen van het ontwerpbesluit aan de Kamer.
Ik verwijs hierbij naar de diverse AO’s over Post die wij hebben gevoerd
vanaf de tweede helft van 2015. Zoals ik ook in antwoorden op vragen van
de VVD-fractie heb laten weten vind ik dat op deze krimpmarkt voorzichtig
dient te worden omgegaan met de betrokken bedrijven en met de
werkgelegenheid van de mensen die daar werken. Er is tijd nodig geweest
om te kunnen beoordelen of en in welke mate bepaalde betrokken
bedrijven dusdanig geraakt zouden worden door het ontwerpbesluit dat
hier andere overheidsdoelen en publieke belangen door in het gevaar
zouden kunnen komen. Vervolgens is veel tijd gestoken in het overleg met
alle betrokken partijen over een breed gedragen oplossingsrichting, die
helaas niet kon worden bereikt. De zorgvuldigheid die hierbij is betracht
heeft geleid tot dit tijdstraject.
36. De leden van de SP-fractie vragen aan te geven op welke wijze, nu het
ontwerpbesluit pas per 1 april 2017 van kracht zal zijn, invulling wordt
gegeven aan de per 1 januari 2017 geldende 80%-verplichting.
In het ontwerpbesluit wordt geregeld dat 80%-verplichting met ingang
van 1 april 2017 zal gelden. Het ontwerpbesluit voorziet in terugwerkende
kracht: het besluit zal terugwerken tot en met 1 januari 2017. Dat betekent
dat, nadat het besluit in werking is getreden, vanaf 1 januari 2017 ingevolge de Postwet 2009 en artikel 2 van het besluit, de 80%-verplichting
vanaf 1 april 2017 zal gelden.
37. De leden van de SP-fractie vragen toe te lichten hoe de ACM invulling
gaat geven aan het toezicht op de 80%-verplichting en of en hoe de ACM
aan de Minister en aan de Kamer zal rapporteren over de naleving van de
80%-verplichting.
Over de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de handhaving wordt
verwezen naar het antwoord op vraag 26 van de leden van PvdA-fractie.
Het is aan ACM om te bepalen of en op welke wijze zij verslag doet over
de naleving van het besluit. Ik zie vooralsnog geen reden daaromtrent
specifieke verzoeken te doen aan ACM.
Beantwoording vragen CDA-fractie
38. De leden van de CDA fractie vragen op welke wijze de politieke ruimte
is benut om oplossingsrichtingen uit te werken en of ik bereid ben alsnog
oplossingsrichtingen aan te dragen richting de Tweede Kamer.
Voor de antwoorden op deze vragen verwijs ik naar de beantwoording
van de gelijkluidende vraag 4 van de leden van de VVD-fractie.
39. De leden van de CDA-fractie vragen naar het draagvlak ten aanzien
van langer durend uitstel van de 80%-verplichting.
Het besluit is een uitvloeisel van het door uw Kamer aangenomen
amendement Gesthuizen/Vos (Kamerstuk 34 024, nr. 22). Omdat het debat
met uw Kamer op 7 september 2016 ruimte bood voor eventueel uitstel
van het tijdelijk besluit ben ik met relevante partijen, zoals postbedrijven
en vakbonden, het gesprek aangegaan om eventuele opties te verkennen.
Op basis van deze gesprekken heb ik moeten concluderen dat er geen
breed draagvlak is voor langer durend uitstel. Zoals ik eerder heb laten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

16

weten vind ik het wel redelijk, gezien het feit dat de afronding van het
overleg met betrokken partijen pas in een laat stadium kon worden
afgerond, postvervoerbedrijven tot 1 april 2017 respijt te geven om de
nodige voorbereidingen te treffen om op korte termijn aan deze eis te
kunnen voldoen. Het is nu verder aan de Kamer om gedurende de
voorhangtermijn zich over het voorgestelde besluit uit te spreken. Ik
verwijs hierbij ook nog naar mijn antwoord op vraag 4 van de leden van
de VVD-fractie.
40. De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd of de zorgen over de
gevolgen van de ingroeiverplichting voor Sandd door mij nog steeds reëel
worden geacht.
Mijn zorgen over wat dit mogelijk betekent voor de positie van de
betrokken marktpartijen zijn nog steeds aanwezig. Tegelijkertijd heb ik
moeten constateren dat er geen breed draagvlak is voor langer durend
uitstel.
41. De leden van de CDA-fractie vragen naar de afweging tussen
verschillende belangen en of ik bereid ben de ACM te vragen een
impactanalyse te maken van de gevolgen van het nu voorliggende besluit.
Het uitgangspunt van mijn gesprekken is het door de Kamer aangenomen
amendement, zoals hierboven bij vraag 39 aangehaald, geweest dat de
facto tot gevolg heeft dat vanaf 1 januari 2017 alle postbedrijven 80% van
hun bezorgers in arbeidsdienst moeten hebben. In de gesprekken met
verschillende belanghebbenden heb ik onderzocht of er breed draagvlak
was voor langer durend uitstel. Dat was niet het geval. Wel vind ik uitstel
tot 1 april 2017 redelijk, gezien het feit dat het overleg met betrokken
partijen pas in een laat stadium kon worden afgerond. Op deze manier
krijgen postvervoerbedrijven enig respijt om de nodige voorbereidingen
te treffen om op korte termijn aan deze eis te kunnen voldoen. Het is nu
verder aan de Kamer om zich over het voorliggende besluit uit te spreken.
42. De leden van de CDA-fractie vragen of ik bereid ben het voorliggende
besluit uit te stellen en in samenhang met mijn beleidsvisie aan de Kamer
voor te leggen.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 24 van de
VVD-fractie.
43. De leden van de CDA-fractie vragen of en zo ja welke ontwikkelingen
er toe zouden kunnen leiden om het ontwerpbesluit te wijzigen of in te
trekken.
Indien de Kamer gebruik maakt van zijn mogelijkheid om zich tijdens de
voorhangprocedure uit te spreken over het besluit, zal ik dat uiteraard
meenemen in de versie die ter advisering zal worden voorgelegd aan de
Raad van State. Het intrekken van het besluit is niet aan de orde, daarvoor
verwijs ik naar het bovenstaande antwoord ten aanzien van uitstel.
Beantwoording vragen D66-fractie
44. De leden van de D66-fractie vragen waarop het oordeel over de
financiële gevolgen voor Sandd is gebaseerd.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 5 van de
VVD-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

17

45. De leden van de D66-fractie vragen of er sinds 7 september 2016
veranderingen zijn opgetreden die een ander oordeel rechtvaardigen.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 40 van de
CDA-fractie.
46. De leden van de D66-fractie vragen hoe het ontwerpbesluit zich
verhoudt tot mijn uitspraak dat «ongelukken» moeten worden voorkomen.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 3 van de
VVD-fractie.
47. De leden van de D66-fractie vragen of ik bereid ben het voorliggende
ontwerpbesluit uit te stellen en in samenhang met de beleidsvisie aan de
Kamer voor te leggen.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 24 van de
VVD-fractie.
48. De leden van de D66-fractie vragen welke potentiële gevolgen dit
besluit heeft voor medewerkers van Sandd.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vragen 13 en 14 van de
VVD-fractie.
49. De leden van de D66-fractie vragen welke maatregelen genomen
worden om «ongelukken» bij Sandd te voorkomen.
Ik heb reeds eerder laten weten dat ik ervan uitga dat ACM in het kader
van de handhaving zoals altijd een zorgvuldige afweging van de verschillende belangen zal maken bij de uitoefening van het toezicht.
50. De leden van de D66-fractie vragen of de Minister bereid is de ACM
om een impactanalyse van het tijdelijk besluit postbezorgers te vragen.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 41 van de
CDA-fractie.
51. De leden van de D66 fractie vragen of ik bereid ben de Kamer alsnog
verschillende oplossingsrichtingen voor te leggen zoals toegezegd tijdens
het AO Post van 7 september jl.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 4 van de
VVD-fractie.
52. De leden van de D66-fractie vragen naar de tarieven op de zakelijke
markt en de relatie van het Tijdelijk besluit met het advies van Vreeman.
Bij het opstellen en uitwerken van het voorgehangen besluit is rekening
gehouden met het advies van de commissie Vreeman en de daarin
gestelde uitgangspunten. Ten aanzien van de tarieven dient vooropgesteld
te worden dat de precieze tarieven die postvervoerders op individueel
niveau rekenen aan klanten vertrouwelijk zijn die ik noch ACM openbaar
kan maken. Wel maakt de laatste marktmonitor van ACM duidelijk dat de
gemiddelde opbrengst voor het versturen van zakelijke post € 0,37 per
poststuk bedraagt. Een zakelijk poststuk is een brief, direct mail of een
tijdschrift. Brieven zijn daarbij duurder dan direct mail en tijdschriften. De
gemiddelde opbrengst per poststuk hangt erg af van hoe snel het bezorgd
moet worden. Voor 24-uurs post is deze ruim twee keer zo hoog als voor
48-uurs post en 72-uurs post. Dit verschil is deels te verklaren doordat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

18

in stand houden van een sorteer- en bezorgnetwerk voor 24-uurspost
duurder is dan een 48-uurs en 72-uurs netwerk. De gemiddelde opbrengst
voor de 24-uurs post is in 2015 met 5 – 10% procent gestegen en de
afgelopen 5 jaar met ruim 30%; voor 48-uurs post en 72-uurs post is de
gemiddelde opbrengst in 2015 en de afgelopen vijf jaar veel minder
gestegen. Grootzakelijke afzenders betalen lagere tarieven dan kleinzakelijke afzenders. Grote bedrijven die veel post versturen, krijgen kwantumkorting. Bedrijven die weinig post versturen, krijgen minder of geen
korting. Het rapport van de commissie Vreeman merkt op dat een tarief
van 25 cent per poststuk op de zakelijke markt noodzakelijk zou zijn voor
de ingroei. Of een dergelijk tarief nog steeds actueel is, is moeilijk te
zeggen. Hoewel de markt de afgelopen jaren stevig is gekrompen, is de
dynamiek op de markt nog onverminderd hoog en zijn bedrijven blijven
investeren in hun netwerken. Enerzijds zorgt krimp ervoor dat ingroei
lastiger wordt, maar anderzijds kunnen efficiëntiewinsten en andere
kostenbesparingen ervoor zorgen dat ingroei mogelijk is. Vanwege de
krimp zullen bedrijven op zoek moeten naar andere verdienmodellen. Het
is van belang dat bedrijven deze ruimte krijgen en dat tegelijkertijd het
uitgangspunt van sociaal verantwoorde arbeidsvoorwaarden niet ter
discussie staat.
53. De leden van de D66-fractie vragen naar het draagvlak voor het
besluit.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 39 van de
CDA-fractie.
54. De leden van de D66-fractie vragen naar afstemming met de ACM bij
de totstandkoming van het Besluit en de uitkomsten daarvan.
Hiervoor verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 8 van de
VVD-fractie.
55. Tot slot vragen de leden van de D66-fractie of ik kan instemmen met
een technische briefing van de Kamer door de ACM over de stand van
zaken op de postmarkt in relatie tot dit Besluit.
Indien de Kamer om een dergelijke briefing zou verzoeken zal ik dat
natuurlijk faciliteren. Tegelijkertijd wijs ik u erop dat ACM het toezicht op
dit besluit pas ter hand kan nemen op het moment dat de datum van
inwerkingtreding definitief vaststaat. Pas na die tijd zal ACM in staat zijn
inzicht te verkrijgen in de arbeidssituatie bij de betrokken postvervoerders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 502, nr. 136

19