Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

28 325

Bouwregelgeving 2002–2006

Nr. 124

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 mei 2010
Op 13 april 2010 heeft de Kamer de motie Vietsch c.s. (Kamerstukken II
2009–2010, 28 325, nr. 122) aangenomen. In die motie is verzocht om de
voorgenomen wijzigingen van het Bouwbesluit naar de Kamer te sturen
voordat het ontwerp-besluit voor advies aan de Raad van State wordt
aangeboden. Bij brief van 20 april 2010 heb ik aangegeven op welke wijze
ik die motie wil uitvoeren (Kamerstukken II 2009–2010, 28 325, nr. 123). In
die brief heb ik toegezegd de Kamer begin mei 2010 een brief over het
betreffende ontwerp-besluit te sturen. Met deze brief geef ik aan die
toezegging gevolg.
In deze brief ga ik achtereenvolgens in op:
1. de achtergrond van het voorgenomen besluit;
2. de inhoud van het ontwerp-besluit;
3. het advies van het Overlegplatform Bouwregelgeving over het
ontwerp-besluit;1
4. het verdere traject van het ontwerp-besluit;
5. de implementatie van het besluit.
1. Achtergrond

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

De wettelijke grondslag van het nieuwe besluit is gelegen in de artikelen
2, 3, 5, 6 en 120 van de Woningwet zoals die luiden na de inwerkingtreding van de Wet tot wijziging van de Woningwet (vereenvoudiging en
herschikking grondslagen lagere regelgeving) (Stb. 2009, 324). Dat nieuwe
besluit zal voorschriften bevatten over het (ver)bouwen en slopen van
bouwwerken, over het uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden en
over de staat en het gebruik van bestaande bouwwerken, open erven en
terreinen. Die voorschriften zijn tot nu toe opgenomen in het Bouwbesluit
2003 en de daarmee samenhangende ministeriële regeling, het Besluit
brandveilig gebruik bouwwerken (Gebruiksbesluit), paragraaf 2 van het
Besluit aanvullende regels veiligheid wegtunnels en gemeentelijke
bouwverordeningen. Het nieuwe besluit en de daarmee samenhangende
nieuwe ministeriële regeling vervangen de genoemde besluiten,

kst-28325-124
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

1

paragraaf, regeling en gemeentelijke voorschriften. In wetstechnische zin
is derhalve geen sprake van een ontwerp-besluit tot wijziging van het
huidige Bouwbesluit 2003 maar van een geheel nieuw besluit dat
bestaande voorschriften vervangt. Tevens zijn enkele nieuwe
voorschriften opgenomen.
Doel van de integratie van de voorschriften in één nieuw besluit is de
complexiteit van de bouwregelgeving te verminderen, de eenduidigheid
te vergroten, te komen tot minder en eenvoudiger regels en het creëren
van meer samenhang in de systematiek van de bouwregelgeving. Het
onderbrengen van de betreffende voorschriften in één besluit en het
aanbrengen van een zodanige structuur dat samenhangende voorschriften bij elkaar worden geplaatst, maken het mogelijk de regelgeving
transparanter te maken, meer eenheid in de systematiek, begrippen en
begripsomschrijvingen aan te brengen en het verband tussen samenhangende voorschriften en verplichtingen duidelijker tot uitdrukking te
brengen.
Het voornemen tot deze integratie is aangekondigd bij brief aan de Kamer
van 29 april 2008 (Kamerstukken II 2007–2008, 28 325, nr. 79) waarin is
gesteld dat de herziening van het huidige stelsel moet leiden tot een
belangrijke verlaging van de regel- en lastendruk. De uniformering van
voorschriften uit de gemeentelijke bouwverordeningen is reeds aangekondigd in de brief van de Staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 9 april 2002 (Kamerstukken II
2001–2002, 28 325, nr. 1). Na de uniformering van de voorschriften over
het indienen van een aanvraag om bouwvergunning (2003) en over het
brandveilig gebruik van bouwwerken, open erven en terreinen (2008)
worden met het nieuwe besluit thans ook de voorschriften uit de
gemeentelijke bouwverordeningen over het slopen van bouwwerken en
over het uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden geüniformeerd.
2. Materiële inhoud op hoofdlijnen
2.1. Algemeen
Naast begrips- en slot- en overgangsbepalingen bevat het besluit:
– bouwtechnische voorschriften over de nieuwbouw en verbouw van
bouwwerken (voorheen Bouwbesluit 2003);
– bouwtechnische voorschriften over de staat van bestaande bouwwerken (voorheen Bouwbesluit 2003);
– voorschriften over voorzieningen, toestellen en installaties in een
bouwwerk (voorheen Bouwbesluit 2003, Gebruiksbesluit en bouwverordening);
– voorschriften over het gebruik van bouwwerken, open erven en
terreinen (voorheen Gebruiksbesluit, bouwverordening en paragraaf 2
van het Besluit aanvullende regels veiligheid wegtunnels);
– voorschriften over het slopen van bouwwerken (voorheen bouwverordening), en
– voorschriften over het uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden
(voorheen bouwverordening).
Deze voorschriften worden gegeven vanuit het oogpunt van veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu.
Het ontwerp-besluit omvat negen hoofdstukken.
Hoofdstuk 1 bevat algemene bepalingen, waaronder begripsbepalingen,
een gelijkwaardigheidsbepaling, voorschriften over de toepassing van
normen en kwaliteitsverklaringen, voorschriften over de toepassing van
de voorschriften op monumenten en een aantal procedurele voorschriften. De hoofdstukken 2 tot en met 5 bevatten bouwtechnische voorschriften vanuit het oogpunt van respectievelijk veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en energiezuinigheid/milieu. Hoofdstuk 6 bevat voorschriften
over een aantal voorzieningen (zoals gas, water en elektra) en over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

2

toestellen en installaties (zoals brandmeldinstallaties). Hoofdstuk 7 bevat
voorschriften over het gebruik van bouwwerken, open erven en terreinen.
Hoofdstuk 8 bevat voorschriften over het slopen van bouwwerken en over
het uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden. Hoofdstuk 9 bevat sloten overgangsbepalingen.
Bij de opbouw van de afzonderlijke voorschriften is zoveel mogelijk de
opbouw van het huidige Bouwbesluit 2003 gevolgd. Die opbouw houdt in
dat een voorschrift in functionele termen is gesteld (bijvoorbeeld: «Een te
bouwen gebouw is energiezuinig») waaraan een prestatie-eis met
bijbehorende bepalingsmethode is verbonden, zodat voor een ieder
duidelijk is wanneer precies aan de functionele eis is voldaan en op welke
wijze dat kan worden bepaald. Op grond van de in het besluit opgenomen
gelijkwaardigheidsbepaling mag het met het voorschrift beoogde
kwaliteitsniveau ook op een andere manier worden bereikt. Die systematiek biedt ontwerpers ontwerpvrijheid en ruimte voor toepassing van
innovatieve technische oplossingen.
De technische bouwvoorschriften in het besluit gaan uit van het beginsel
van «vrije indeelbaarheid». De voorschriften worden daarom aan een zo
groot mogelijke eenheid gesteld. Eén eis aan een eigenschap van een
gebouw is te prefereren boven een aantal eisen aan bouwdelen en één eis
aan een bouwdeel is weer te verkiezen boven een aantal eisen aan
bouwmaterialen. Met dit beginsel behoudt de ontwerper de meeste
vrijheid om oplossingen te bedenken die aansluiten bij de wensen van de
opdrachtgever en de marktsituatie.
Bij verbouw van een bestaand bouwwerk is in het ontwerp-besluit
afgestapt van het stelsel van ontheffingen dat tot nu toe werd gehanteerd.
Dit om te voorkomen dat voor elke ingreep waarbij van de nieuwbouweisen wordt afgeweken (dus ook voor ingrepen die op zich op grond van
het Besluit omgevingsrecht bouwvergunningsvrij zijn) een ontheffing in
de vorm van een omgevingsvergunning zou zijn vereist. Gezocht is naar
een oplossing voor de bouwpraktijk waarbij voor zowel vergunningplichtige als vergunningsvrije verbouwingen een uniform niveau van
voorschriften geldt. Dit uniforme niveau wordt verkregen door het
opnemen van een voorgeschreven niveau van eisen in bijna alle
afdelingen van het besluit. Dit niveau varieert van nieuwbouweis tot het
rechtens verkregen niveau met het niveau voor bestaande bouw als
absolute ondergrens.
Het vertrekpunt bij de integratie van de vigerende voorschriften in het
nieuwe integrale besluit is dat die integratie in beginsel beleidsneutraal
dient te geschieden. De integratie heeft mitsdien niet als doel om
materiële eisen te verzwaren of verlichten. Dat neemt niet weg dat het
ontwerp-besluit een aanzienlijk aantal verschillen ten opzichte van de
huidige voorschriften bevat. Die verschillen hebben de volgende
achtergronden:
– uniformering van systematiek, begrippen, begripsomschrijvingen e.d.;
– aanpassing aan en afstemming met andere regelgeving, zoals de
milieuregelgeving, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
(Wabo) en de Wet luchtvaart;
– doorwerking van EU-ontwikkelingen: Eurocodes, brandklassen,
voorzieningen voor lozingen van hemelwater en huishoudelijk
afvalwater;
– doorwerking van leerervaringen bij de praktijktoepassing van de
huidige voorschriften: verwerking van signalen vanuit organisaties,
helpdesk bouwregelgeving, adviescommissie praktijktoepassing
brandveiligheidsvoorschriften e.d. (zoals herstel van onvolkomenheden, wegnemen van onduidelijkheden e.d.);
– naar aanleiding van specifieke wensen Kamer:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

3

•

•

algemeen: beperking van regel- en lastendruk: vereenvoudigingen
door landelijke uniformering, integratie en afstemming van
voorschriften e.d.
specifiek: gedane toezeggingen zoals met betrekking tot aanscherping Rc-waarde voor isolatie, aanscherping energieprestatiecoëfficiënt voor nieuwe woningen en opnemen van voorschriften voor
buitenberging, buitenruimte, onderhoud van gebouwen (glas- en
gevelreiniging), duurzaam bouwen en bouwen in plasbrandaandachtsgebieden.

2.2. Belangrijkste materiële wijzigingen ten opzichte van de vigerende
voorschriften
2.2.1. Integratie, uniformering en afstemming van voorschriften
Het terugdringen van de regel- en lastendruk is in het ontwerp-besluit op
meerdere manieren inhoud en vorm gegeven:
– het Bouwbesluit 2003, de daarbij behorende ministeriële regeling, het
Gebruiksbesluit, paragraaf 2 van het Besluit aanvullende regels
veiligheid wegtunnels en de voorschriften over slopen, het uitvoeren
van sloop- en bouwwerkzaamheden en het gebruik van bouwwerken
uit de 430 gemeentelijke bouwverordeningen worden vervangen door
één nieuwe algemene maatregel van bestuur met één daarbij behorende ministeriële regeling, één set begrippen en begripsbepalingen
en één systematiek;
– het aantal afdelingen en het aantal artikelen is aanmerkelijk teruggebracht door afdelingen/artikelen te schrappen of samen te voegen;
– de voorschriften zijn zoveel mogelijk vereenvoudigd en op elkaar
afgestemd;
– de toegankelijkheid van de voorschriften is zoveel mogelijk verbeterd
(onder meer door toevoeging van een inhoudsopgave, kopjes boven
de artikelen en een transponeringstabel waarin per artikelnummer de
herkomst van het voorschrift is aangegeven).
2.2.2. Doorwerking Europese ontwikkelingen
Het ontwerp-besluit is afgestemd op een aantal Europese ontwikkelingen.
Die afstemming betreft constructieve veiligheid (Eurocodes), brand- en
rookclassificatie (Euroklassen) en de afvoer van huishoudelijk afvalwater
en hemelwater.
Eurocodes
Bij constructieve veiligheid werd voorheen verwezen naar de nationale
constructienormen, ofwel de zogenoemde TGB’s (Technische grondslagen
voor bouwconstructies). Inmiddels zijn onder regie van de Europese
organisatie voor normalisatie (CEN) voor dit onderwerp Europese
constructienormen (Eurocodes) tot stand gekomen. In het ontwerp-besluit
worden deze Eurocodes voor de nieuwbouw aangewezen. Met de
invoering van de Eurocodes is een belangrijke stap gezet in de Europese
marktharmonisatie voor de bouwsector. Opgemerkt wordt dat in de
Eurocodes de randvoorwaarden zijn opgenomen voor constructieve
productspecificaties ten behoeve van de CE-markering voor bouwproducten.
Om een goede aansluiting op het in een specifieke lidstaat gebruikelijke
veiligheidsniveau te waarborgen voorzien de lidstaten elke Eurocode van
een eigen bindende «nationale bijlage». In de Nederlandse nationale
bijlagen zijn de voor Nederland van belang zijnde keuzes en verder
noodzakelijke parameters, formules, tabellen en teksten vastgelegd.
Iedere Eurocode voor constructieve veiligheid moet dus in samenhang
met zijn nationale bijlage worden gelezen. De in de nationale bijlagen
gebruikte begrippen sluiten zoveel mogelijk aan op de begrippen die in de
Eurocodes worden gebruikt, waardoor onder meer het oude begrip

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

4

hoofddraagconstructie is vervallen. Voor de materiaalnormen waarvoor
nog geen Eurocode is ontwikkeld, blijven de nationale NEN-normen
aangewezen.
Voor de bestaande bouw is de NEN 8700 ontwikkeld, waarmee een brug
geslagen is tussen de Eurocodes en de bestaande bouw.
Euroklassen
Vanaf 2003 bevatte de ministeriële regeling van het Bouwbesluit 2003 een
duaal stelsel waarbij naast de voorgeschreven Nederlandse brand- en
rookklassen naar keuze gebruik gemaakt mocht worden van de Europese
bepalingsmethoden voor het materiaalgedrag bij brand van bouwmaterialen. Aangezien bijna alle Europese geharmoniseerde productnormen en
technische goedkeuringen inmiddels van kracht zijn, dan wel toegepast
mogen worden, zijn de Euroklassen voor nieuwbouw in het ontwerpbesluit definitief in de voorschriften opgenomen. De onderbouwing van
de aan te houden grenswaarden in dit besluit is gebaseerd op het
vergelijkend TNO-onderzoek 2001-CVBR03659. Dat onderzoek omvatte de
vergelijking van de prestaties van bouwproducten op basis van de
Nederlandse testmethode en de nieuwe Europese testmethode volgens
NEN-EN 13501–1. Uitgangspunt hierbij was het gelijk blijven van het
huidige veiligheidsniveau. Uit dit onderzoek is gebleken dat de Europese
brandklassen en rookklassen niet altijd goed op elkaar aansluiten en dat
alleen rookklasse s2 gekoppeld kan worden aan de voor te schrijven
brandklassen. Genoemde onderzoeksresultaten zijn bepalend geweest
voor het omzetten van de nationale brand- en rookklassen naar de
Europese brand- en rookklassen voor nieuwbouw.
Voor de bestaande bouw blijven de Nederlandse brand- en rookklassen
van toepassing en is de keuze geboden om ook uit te gaan van de
Europese brand- en rookklassen, hetgeen vooral voor recente bestaande
bouwwerken een uitkomst biedt.
Afvoer van huishoudelijk afvalwater en hemelwater
De voorschriften over afvoer van huishoudelijk afvalwater en hemelwater
zijn afgestemd met de voorschriften over lozingen van huishoudelijk
afvalwater en afvloeiend hemelwater die in het verlengde van de
EU-richtlijn Stedelijk afvalwater in de milieuregelgeving zijn opgenomen.
2.2.3. Hoofdstuk 1: algemene bepalingen
De begripsbepalingen in dit hoofdstuk omvatten niet alleen meer
begrippen die relevant zijn voor het bouwen maar ook voor het gebruiken
en slopen van bouwwerken. De meeste begrippen in hoofdstuk 1 zijn
afkomstig uit het Bouwbesluit 2003, de daarbij behorende ministeriële
regeling, het Gebruiksbesluit, de model-Bouwverordening en paragraaf 2
van het Besluit aanvullende regels veiligheid wegtunnels. Een aantal oude
begrippen is vervallen of vervangen door een nieuwe omschrijving. Ook
zijn er meerdere nieuwe begripsbepalingen opgenomen, zoals voor
brandveiligheid en doorgangen in een bouwwerk. Omdat verder in de
uitvoeringspraktijk soms onduidelijkheid bestond over de correcte uitleg
en toepassing van de begrippen verblijfsgebied en verblijfsruimte, zijn
enkele nieuwe begrippen voor de ruimtelijke indeling van een bouwwerk
geïntroduceerd om die onduidelijkheden weg te nemen.
Personenbenadering in plaats van bezetingsgraadklasse
In het ontwerp-besluit zijn de bezettingsgraadklassen vervangen door een
personenbenadering. De bezettingsgraadklassen waren bedoeld als
instrument om nuances aan te brengen in de zwaarte van de voorschriften. De praktijk ervaart die klassen veelal als ingewikkeld en abstract.
Bovendien zijn de tabellen door de bezettingsgraadklassen heel omvangrijk. Met de personenbenadering zijn de genoemde problemen weggenomen. De voorschriften voor bouwen en de bijbehorende tabellen zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

5

aanzienlijk vereenvoudigd en nu ook geheel in overeenstemming met de
gebruiksvoorschriften in hoofdstuk 7 en zodoende afgestemd op de
handhavingspraktijk voor brandveilig gebruik van bestaande gebouwen.
Bij nieuwbouw wordt uitgegaan van het beoogde aantal personen in een
ruimte en bij bestaande bouw van het aantal personen dat daadwerkelijk
in een ruimte aanwezig mag zijn.
CE-markering en erkende kwaliteitsverklaringen
De voorschriften voor CE-markering en kwaliteitsverklaringen zijn
geactualiseerd.
De bijzondere bepalingen omtrent verbouw en monumenten zijn
aangepast in verband met de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
en de voorschriften voor tijdelijke bouw en verplaatsing zijn geactualiseerd.
Procedurevoorschriften
Dit hoofdstuk bevat ook de procedurevoorschriften voor onder meer de
melding voor brandveilig gebruik en de melding voor slopen.
2.2.4. Hoofdstuk 2: Technische voorschriften vanuit het oogpunt van
veiligheid
De voorschriften van dit hoofdstuk zijn grotendeels afkomstig uit hoofdstuk 2 van het Bouwbesluit 2003 en de ministeriële regeling Bouwbesluit
2003. Dit hoofdstuk is aanzienlijk ingeperkt als gevolg van het schrappen
van voorschriften, het samenvoegen van oude afdelingen en voorschriften en het schrappen van afdelingen in verband met de introductie van de
Euroklassen en de nieuwe systematiek voor subbrandcompartimentering
en vluchten. Tevens is een nieuw voorschrift opgenomen voor bouwen in
zogenoemde veiligheidszones en plasbrandaandachtsgebieden. De
voormalige voorschriften uit hoofdstuk 2 van het Bouwbesluit 2003 over
de draairichting en zelfsluitendheid van deuren, droge blusleiding,
brandslanghaspel, elektriciteit en noodstroomvoorziening, verlichting,
gasvoorziening en toegang van een woongebouw zijn verplaatst naar
hoofdstuk 6.
Afscheiding van vloeren, trappen en hellingbanen
De oude separate voorschriften voor de afscheiding van een vloer, een
trap en een hellingbaan zijn samengevoegd in één nieuwe afdeling. Nu
deze voorschriften onder één noemer zijn gebracht, zijn ook onbedoelde
verschillen in eisen met betrekking tot afmetingen vervallen.
De eis ter voorkoming van het overklauteren is in het ontwerp-besluit
beperkt tot de situaties waarin kinderen zonder direct toezicht van
volwassenen moeten kunnen spelen bij woningen, kinderdagverblijven en
basisscholen.
Trappen
In de afdeling voor trappen zijn de minimumeisen verminderd. Bij
nieuwbouw is de zogenoemde B-trap geschrapt en er wordt nu expliciet
onderscheid gemaakt tussen een reguliere trap en een vluchttrap.
Daarnaast is de maatvoering van de optrede van een trap bij de woonfunctie aangepast zodat het aantal treden per trap nu beter uitkomt bij een
hoogteverschil van 3 m tussen de vloeren. Voor de aan te houden breedte
van de trap zijn niet de minimumeisen voor een trap doorslaggevend
maar de brandveiligheidseisen voor ontvluchting. Bij de utiliteitsbouw
moet het veilig kunnen ontvluchten worden gewaarborgd door de
doorstroomcapaciteit van de trap(pen). Bij een woongebouw is het veilig
kunnen vluchten over een trap op een andere manier gewaarborgd. Een
woongebouw waarop in totaal meer dan 600 m2 vloeroppervlakte aan
verblijfsgebied is aangewezen moet voor het veilig kunnen vluchten een
trap met een breedte van ten minste 1,2 m hebben. Voor de bestaande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

6

bouw zijn de eisen voor een trap gereduceerd tot een trap in een
vluchtroute.
Beperking van uitbreiding van brand
De voorschriften voor de beperking van uitbreiding van brand zijn op een
andere wijze gerangschikt om de leesbaarheid te verbeteren. Inhoudelijke
wijzigingen zijn dat bij nieuwbouw een brandcompartiment van een
industriefunctie nu maximaal 2500 m2 in plaats van 1000 m2 mag zijn en
dat vier woonwagens in één brandcompartiment mogen worden
gesitueerd.
Subbrandcompartimentering en vluchten bij brand
Voor de verdere beperking van uitbreiding van brand en verspreiding van
rook en vluchtroutes hebben de voorschriften voor subbrandcompartimentering en vluchten op basis van een nieuwe systematiek vorm
gekregen. De voormalige voorschriften voor ontvluchten waren over
meerdere afdelingen verspreid. Met de nieuwe systematiek zijn de eisen
in één afdeling ondergebracht waardoor dubbele voorschriften zijn
vervallen. Zo is er door samenvoeging van eisen meer uniformiteit in de
eisen voor de maximale loopafstanden ontstaan en is de samenhang
tussen de voorschriften meer inzichtelijk gemaakt. Om de verworven
rechten bij de bestaande bouw gestand te kunnen blijven doen, hebben
de voorschriften voor de bestaande bouw binnen de nieuwe systematiek
op een aantal punten een ander niveau dan de voorschriften voor
nieuwbouw.
Opvang- en doorstroomcapaciteit
Voor de opvang- en doorstroomcapaciteit van vluchtroutes gold op grond
van het Bouwbesluit 2003 een functionele eis voor nieuwbouw. Voor
bestaande gebouwen werd in de handhavingspraktijk een overeenkomstig
niveau gehanteerd ten aanzien van het brandveilig gebruik van het
gebouw. In het ontwerp-besluit zijn zowel voor nieuwbouw als bestaande
bouw prestatie-eisen gesteld, zodat duidelijker is wanneer aan de gestelde
eis wordt voldaan.
Voor de bestaande bouw is de aanwijzing van eisen voor opvang- en
doorstroomcapaciteit van een vluchtroute nieuw. Deze eisen golden
voorheen alleen voor nieuwbouw. Met de inwerkingtreding van het
Gebruiksbesluit is gebleken dat deze eisen vooral in relatie tot brandveilig
gebruik van de bestaande bouw hun praktisch nut hebben.
Beperking van ongevallen bij brand
De voorschriften voor de beperking van ongevallen bij brand zijn
afgeslankt.
Cellen
In de uitvoeringspraktijk bestaat soms onduidelijkheid over wat onder een
cel moet worden verstaan en aan welke eisen andere (verblijfs)ruimten
waarin personen tegen hun wil worden vasthouden, moeten voldoen. In
zijn brief van 20 juli 2009 (Kamerstukken II 2008–2009, 28 325, nr. 111)
heeft mijn ambtsvoorganger geconcludeerd dat het oude besluit teveel
interpretatieruimte liet over hetgeen precies onder een cel moet worden
verstaan en aan welke voorschriften moet worden voldaan. Het ontwerpbesluit verschaft duidelijkheid over het feit dat ook andere ruimten dan
celruimten op slot mogen zitten, mits voldoende alternatieve maatregelen
zijn getroffen om de veiligheid van personen in die ruimten te waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

7

Woonwagens
De specifieke bouwtechnische voorschriften voor woonwagens zijn
ingeperkt en waar mogelijk gelijk gesteld met die voor de andere woonvormen. De voor deze bijzondere woonvorm kenmerkende voorschriften
zijn daarentegen behouden, bijvoorbeeld de minimale plafondhoogte van
2,1 m. Nieuwe voorschriften voor te bouwen woonwagens zijn de eis aan
de brandcompartimentering van een woonwagenlocatie en de epc-eis van
1,3. Onderzoek heeft uitgewezen dat op basis van de huidige nieuwbouwpraktijk de energieprestatiecoëfficiënt voor woonwagens tussen de 1,35
en 1,5 ligt. Met behulp van relatief kleine aanpassingen kan de epc-eis van
1,3 worden behaald. De terugverdientijd om hieraan te voldoen is minder
dan 4,5 jaar.
Tunnelveiligheid
Voor wegtunnels langer dan 250 m zijn de voorschriften uit de voormalige
ministeriële regeling Bouwbesluit 2003 en paragraaf 2 van het Besluit
aanvullende regels veiligheid wegtunnels in het ontwerp-besluit
opgenomen. Deze voorschriften vinden hun oorsprong in de Richtlijn
tunnelveiligheid (Richtlijn 2004/54/EG van het Europees Parlement en de
raad van 29 april 2004 inzake minimum veiligheidseisen voor tunnels in
het trans-Europese wegennet).
Bouwen in veiligheidszones en plasbrandaandachtsgebieden
In het verlengde van het Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen zijn in het
ontwerp-besluit voorschriften opgenomen over het bouwen in
zogenoemde veiligheidszones en in plasbrandaandachtsgebieden. Die
voorschriften zullen eerst in werking treden na inwerkingtreding van de
wijziging van de Wet vervoer gevaarlijke stoffen en het Besluit transportroutes.
2.2.5. Hoofdstuk 3: Technische voorschriften vanuit het oogpunt van
gezondheid
In dit hoofdstuk zijn verschillende afdelingen van hoofdstuk 3 van het
Bouwbesluit 2003 samengevoegd. Eén afdeling (geluid binnen de woning)
is geheel geschrapt. Vier afdelingen zijn verplaatst naar hoofdstuk 6 van
dit besluit.
Geluid
Als gevolg van de EU-richtlijn voor geluid is NEN 5077 gewijzigd. De
bouwvoorschriften tegen geluid van buiten, luchtvaartlawaai, contactgeluid en luchtgeluid binnen een bouwwerk zijn hierop als volgt
aangepast. De oude waarde dB(A) is waar mogelijk vervangen door de
waarde dB, bij burgerluchthavens heeft de oude Laeq-waarde plaats
gemaakt voor een Lden-waarde (uitgedrukt in dB), terwijl bij militaire
luchthavens de oude waarde nog van toepassing blijft. Voor de
berekening van geluidsoverdracht door luchtgeluid wordt nu uitgegaan
van de nieuwe term «karakteristieke lucht-geluidniveauverschil» en voor
de geluidsoverdracht van contactgeluid van «contact-geluidniveau».
Conform toezegging aan de Kamer is voorts een voorschrift opgenomen
ter voorkoming van geluidoverlast door lawaai van eigen installaties van
woningen, kinderopvang en onderwijsgebouwen, zoals geluid veroorzaakt
door mechanische ventilatiesystemen (Kamerstukken II 2009–2010, 28 325,
nr. 98, 113 en 118). Daarentegen is de afdeling ter voorkoming van
geluidsoverlast binnen de eigen woning in het kader van vermindering
van voorschriften vervallen.
Wering van vocht
De voormalige afdelingen voor wering van vocht van buiten en wering
van vocht van binnen zijn samengevoegd in een nieuwe afdeling «wering
van vocht». Dit heeft niet geleid tot inhoudelijke wijzigingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

8

Luchtverversing
Bij luchtverversing zijn de voorschriften van de voormalige afdelingen
voor een verblijfsgebied, verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte in één
afdeling samengevoegd met de afdeling voor de overige ruimten. De
belangrijkste wijziging is hier dat de ventilatiecapaciteit voortaan wordt
berekend aan de hand van het beoogde aantal personen in een ruimte of
een gebied (nieuwbouw) respectievelijk het aantal personen dat daadwerkelik aanwezig mag zijn (bestaande bouw). Voorts is het niveau van de
voorschriften voor bestaande bouw aangescherpt. De voormalige
benadering ging bij bestaande bouw uitsluitend uit van de vloeroppervlakte, waarbij de bezettingsgraadklasse geen rol speelde. Met de
invoering van de personenbenadering wordt het voor bestaande bouw
mogelijk op basis van het nieuwe besluit in te grijpen indien een ruimte
bedoeld is voor of daadwerkelijk gebruikt wordt door meer mensen dan
op grond van de ventilatiecapaciteit verantwoord is. Dit is een aanpassing
van het eisenniveau waarmee beter rekening wordt gehouden met het
werkelijke gebruik.
De voorschriften voor een spuivoorziening zijn conform toezegging aan
de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2009–2010, 28 325, nrs. 98 en 113)
zodanig aangepast dat bij nieuwbouw voortaan in iedere verblijfsruimte
van een woning of een basisschool ten minste één daadwerkelijk te
openen raam aanwezig is.
Toevoer van verbrandingslucht en afvoer van rookgas
In de nieuwe afdeling voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer
van rookgas bij een opstelplaats voor een verbrandingstoestel zijn de
oude afdelingen voor de toevoer van verbrandingslucht en voor de afvoer
van rook samengevoegd. Deze voorschriften zijn geactualiseerd met als
doelstelling dat er geen onvolledige verbranding door onvoldoende
toevoer van verbrandingslucht plaatsvindt en dat de bij het gebruik van
een verbrandingstoestel de vrijkomende dampen, gassen en fijne vaste
deeltjes naar buiten kunnen worden afgevoerd. Nieuw is dat de capaciteit
van de toevoer en afvoer niet meer moet worden bepaald aan de hand
van een in theorie te plaatsen verbrandingstoestel (berekening uitgaande
van een in theorie te plaatsen installatie) doch aan de hand van de
specificaties van het toestel dat feitelijk wordt geplaatst.
Conform toezegging aan de Kamer (Kamerstukken II 2009–2010, 28 325,
nr. 117) zijn de eisen voor kleine verbrandingstoestellen (zoals keukengeisers) bij nieuwbouw in overeenstemming gebracht met de eisen voor
grotere toestellen, hetgeen betekent dat ook voor kleine toestellen eisen
gaan gelden voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van
rookgassen.
Beperking van de aanwezigheid van schadelijke stoffen en ioniserende
straling
In de afdeling voor de beperking van de aanwezigheid van schadelijke
stoffen en ioniserende straling zijn de oude afdelingen voor beperking van
de toepassing van schadelijke materialen en voor de beperking van het
kunnen binnendringen van uit de grond afkomstige schadelijke stoffen of
straling samengevoegd, zonder dat dit tot inhoudelijke wijzigingen heeft
geleid.
Voorziening voor beschermde diersoorten
In de afdeling voor bescherming tegen ratten en muizen is op verzoek van
het ministerie van LNV een voorschrift ingevoegd dat het mogelijk maakt
om zonder strijd met de bouwvoorschriften in de gevel en het dak van een
gebouw een nestgelegenheid of een vaste rust- of verblijfplaats ten
behoeve van de bij of krachtens de Flora- en faunawet beschermde
diersoorten te kunnen bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

9

Drinkwater- en warmwatervoorziening en afvoer van afvalwater, fecaliën
en hemelwater
De voormalige afdelingen van het Bouwbesluit 2003 met voorschriften
voor drinkwatervoorziening en warmwatervoorziening zijn in elkaar
geschoven en verplaatst naar hoofdstuk 6, Overige voorzieningen,
toestellen en installaties. Ook de voormalige afdelingen voor de afvoer
van afvalwater en fecaliën en de afvoer van hemelwater zijn naar dat
hoofdstuk verplaatst.
2.2.6. Hoofdstuk 4: Technische voorschriften vanuit het oogpunt van
bruikbaarheid
De voorschriften van dit hoofdstuk zijn afkomstig uit hoofdstuk 4 van het
Bouwbesluit 2003.
Verblijfsruimten
In het ontwerp-besluit zijn de eisen voor verblijfsruimten beperkt tot de eis
dat een verblijfsruimte in een verblijfsgebied moet liggen en de minimale
afmetingen daarvan. Nieuw is dat nu ook voor bestaande bouw de eisen
waar mogelijk op verblijfsgebiedniveau zijn gesteld. De indiener van een
bouwplan heeft daarmee meer mogelijkheden bij de indeling van een
gebouw in afzonderlijke ruimten, hetgeen de vrije indeelbaarheid ten
goede komt en ook voor een bestaand gebouw de mogelijkheid biedt de
afmetingen van afzonderlijke ruimten op zijn specifieke behoefte af te
stemmen.
Toilet- en badruimte
Het aantal voorschriften voor een toilet- of badruimte is sterk gereduceerd
door het vervallen van de bezettingsgraadklassen en vermindering van
het aantal varianten in aanwezigheids- en afmetingseisen. De nieuwe
opzet doet recht aan het specifieke gebruik van een sanitaire unit in een
cel en biedt zodoende de mogelijkheid om de cel efficiënter in te delen.
Bereikbaarheid en toegankelijkheid
De voormalige afdelingen «Toegankelijkheidssector», «Vrije doorgang» en
«Bereikbaarheid» zijn in een nieuwe afdeling (Bereikbaarheid en toegankelijkheid) samengevoegd met de relevante aanwezigheidsvoorschriften
voor verblijfsgebied, toiletruimte en badruimte. Deze opzet biedt meer
inzicht in welke eisen voor bereikbaarheid en toegankelijkheid bij een
specifieke gebruiksfunctie of situatie gelden. De toegankelijkheidsvoorschriften zijn nader afgestemd met het «Handboek toegankelijkheid, 4e
druk» van de Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland.
Buitenberging en buitenruimte
Conform toezegging aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2007–2008,
28 325, nr. 84) hebben de eisen voor een buitenberging en een buitenruimte bij de nieuwbouw van een woonfunctie na een afwezigheid sinds
2003 weer een plaats in het ontwerp-besluit gekregen. De verwachting dat
de markt op dit terrein voldoende zelfregulerend zou zijn, is namelijk niet
uitgekomen. Het aantal woningen waarbij een buitenberging en een
buitenruimte werd gerealiseerd, bleef de afgelopen jaren achter bij de
vraag. Om deze reden zijn deze voorschriften weer in het ontwerp-besluit
geplaatst.
Opstelplaatsen voor stooktoestel, warmwatertoestel, liftschacht en
liftmachineruimte
De aanwezigheidseisen voor opstelplaatsen voor een stooktoestel, een
warmwatertoestel, een liftschacht en een liftmachineruimte zijn vervallen.
De uit het oogpunt van veiligheid en gezondheid aan opstelplaatsen
gestelde bouwtechnische eisen zijn, gelijk voorheen, al gesteld in de
hoofdstukken 2 en 3. De gebruiksvoorschriften met betrekking tot liften

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

10

zijn onderdeel van regeling in het Warenwetbesluit liften en de EU-richtlijn
liften. De veiligheidsvoorschriften rondom liftschacht en liftmachineruimte
worden geregeld in hoofdstuk 2 en de toegankelijkheid rondom de
liftschacht wordt elders al in dit hoofdstuk 4 geregeld.
Meterruimte
De voorschriften voor de meterruimte zijn uit het oogpunt van deregulering vervallen. Zij dienden vooral private en privacygerichte doelen,
hetgeen naar huidig inzicht niet in dit besluit past. De eerder in die
afdeling «verborgen» veiligheidseis voor leidingdoorvoeren en mantelbuizen is verplaatst naar hoofdstuk 6 (aansluiting voor gas).
Stallingsruimte voor fietsen
De voorschriften voor de aanwezigheid van een stallingsruimte voor
fietsen bij niet tot bewoning bestemde gebouwen (utiliteitsbouw) zijn
vervallen. Zoals ik u bij brief van 19 maart 2010 (Kamerstukken II
2009–2010, 28 325, nr. 121) reeds heb bericht, zal de stallingruimte
voortaan, gelijk parkeervoorzieningen voor motorvoertuigen, worden
geregeld in gemeentelijke bestemmingsplanvoorschriften en parkeerverordeningen. Hiervoor is gekozen omdat de behoefte aan dergelijke
stallingruimte sterk afhankelijk is van plaatselijke omstandigheden,
bijvoorbeeld de aanwezigheid en grootte van onderwijsinstellingen,
musea, uitgaansgelegenheden en kantoren. Door overgangsrecht wordt
gewaarborgd dat gemeenten voldoende tijd (3 jaar) hebben om hun
bestemmingsplannen aan deze wijziging van de voorschriften aan te
passen.
2.2.7. Hoofdstuk 5: Technische voorschriften vanuit het oogpunt van
energiezuinigheid/milieu
In dit hoofdstuk zijn de voormalige hoofdstukken 5 Energiezuinigheid en 6
Milieu (leeg) van het Bouwbesluit 2003 samengevoegd. Het hoofdstuk
bestaat nu uit twee afdelingen: Energiezuinigheid en Milieu.
Energiezuinigheid
In deze afdeling zijn de vroegere afdelingen Thermische isolatie, Luchtdoorlatendheid en Energieprestatie samengevoegd. Daarmee zijn de
voorschriften beter op elkaar afgestemd en komt de samenhang tussen
die voorschriften beter tot zijn recht. Inhoudelijk zijn deze voorschriften op
onderdelen gewijzigd. Ten eerste is de vangneteis voor de Rc-waarde bij
nieuwbouw aangescherpt naar 3,5. Zoals door mijn ambtsvoorganger
eerder aangegeven (Kamerstukken II 2008–2009, 30 169, nrs. 71 en 76) is
een verdere verhoging van die waarde zowel voor de ontwikkelaar als de
gebruiker thans niet kostenneutraal. Ten tweede zijn de epc-eisen voor de
nieuwbouw van een woonfunctie aangescherpt van 0,8 naar 0,6 en van
een niet in een logiesgebouw gelegen logiesfunctie (vakantiewoningen)
van 1,4 naar 1,0. Ook is een epc-eis van 1,3 voor woonwagens opgenomen omdat ook woonwagenbewoners recht hebben op een optimaal
energiezuinige huisvesting. Ten derde is voorzien bij de berekening van de
energieprestatie rekening te houden met het vaak hoge rendement van
een publieke voorziening voor warmtelevering (Energieprestatie Maatregelen op Gebiedsniveau (EMG), zoals stadsverwarming). Daarbij is tevens
voorzien in een basiseis aan de energiezuinigheid van het gebouw, om te
voorkomen dat een hoog rendement van de publieke voorziening kan
leiden tot een gebouw dat op zich zelf gezien onvoldoende energiezuinig
is.
Milieu
Nieuw is de afdeling Milieu waarmee duurzaam bouwen een plaats in dit
besluit heeft gekregen. Er is daartoe een functionele eis opgenomen voor
nieuw te bouwen woningen en kantoorgebouwen met een gebruiksopper-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

11

vlakte van ten minste 100 m2. Bij de aanvraag om bouwvergunning van
die bouwwerken moet een berekening worden ingeleverd van de
materiaalgebonden milieueffecten van het betreffende bouwwerk.
2.2.8. Hoofdstuk 6: installatievoorschriften
In dit hoofdstuk zijn voorschriften voor voorzieningen, toestellen en
installaties uit het Bouwbesluit 2003, het Gebruiksbesluit en de gemeentelijke bouwverordeningen samengevoegd. Die voorschriften zijn tevens
onderling geheel op elkaar afgestemd.
Vanuit hoofdstuk 2 van het Bouwbesluit 2003 zijn naar dit hoofdstuk
overgeplaatst de voorschriften over elektriciteits- en noodstroomvoorziening, verlichting, gasvoorziening, draairichting en zelfsluitendheid van
deuren en de toegang van een bouwwerk. Uit hoofdstuk 3 van dat besluit
hebben de voorschriften voor drink- en warmwatervoorziening respectievelijk afvoer van hemelwater en fecaliën een plaats in dit hoofdstuk
gekregen. De overige voorschriften van hoofdstuk 6 van het ontwerpbesluit zijn afkomstig uit de gemeentelijke bouwverordeningen. De
voorschriften over brandbeveiligingsinstallaties en -voorzieningen zijn
afkomstig uit het Gebruiksbesluit. De voorschriften over voorzieningen
voor veilig buitenonderhoud van gebouwen zijn nieuw.
Functionele eisen
Voor zover zij in het Bouwbesluit 2003 waren opgenomen, waren de
voorschriften van dit hoofdstuk gekoppeld aan een functionele eis. Voor
zover zij in het Gebruiksbesluit en de gemeentelijke bouwverordeningen
waren opgenomen betrof het prestatie-eisen. Vanuit het streven naar
eenheid in systematiek zijn de betreffende voorschriften in dit hoofdstuk
alle aan een functionele eis gekoppeld.
Elektriciteits-, gas- en watervoorziening
Voorheen bevatten de voorschriften de verplichting om – afhankelijk van
de gebruiksfunctie van het bouwwerk – een elektriciteits-, gas- en/of
watervoorziening aanwezig te hebben. Die aanwezigheidsverplichtingen
zijn in dit besluit niet overgenomen. Volstaan is met het voorschrift dat –
indien een bouwwerk zo’n voorziening heeft – die voorziening veilig moet
zijn. Door die verplichting in het ontwerp-besluit niet over te nemen, is
een vergaande vereenvoudiging van de betreffende voorschriften bereikt.
Daarbij is ervan uitgegaan dat de aanwezigheid van de betreffende
voorzieningen in de praktijk ook zonder zo’n verplichting voldoende
gewaarborgd is.
Verlichtingsinstallatie
Op grond van de voorheen geldende voorschriften diende de verlichtingssterkte van een verlichtingsinstallatie in bepaalde ruimten ten minste 10
lux (nieuwbouw) respectievelijk 1 lux (bestaande bouw) te zijn. Vanuit
oogpunt van vereenvoudiging van regelgeving is in dit besluit een
uniforme grenswaarde voor die verlichtingssterkte opgenomen (= ten
minste 1 lux). Daarbij is ervan uitgegaan dat een verlichtingssterkte van
ten minste 1 lux voldoende is om een bouwwerk veilig te kunnen verlaten.
Voor verblijfsruimten voor meer dan 115 personen (nieuwbouw)
respectievelijk 120 personen (bestaande bouw) bestond tot nu toe de
verplichting tot aansluiting van de in die ruimte aanwezige verlichtingsinstallatie op een voorziening voor noodstroom. In overleg met de
brandweer is daar in dit besluit een uniforme grenswaarde van 75
personen voor opgenomen. In het overgangsrecht is voorzien in een
overgangsregeling voor de ten tijde van de inwerkingtreding van dit
besluit bestaande ruimten voor meer dan 75 personen. Op grond daarvan
blijft op dergelijke ruimten de voorheen voor die ruimte geldende
grenswaarde van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

12

Afvoer van huishoudelijk afvalwater en hemelwater
De voorschriften over afvoer van huishoudelijk afvalwater en hemelwater
zijn afgestemd met de voorschriften over lozingen van huishoudelijk
afvalwater en afvloeiend hemelwater die in het verlengde van de
EU-richtlijn Stedelijk afvalwater in de milieuregelgeving zijn opgenomen.
Die afstemming betekent onder meer dat de milieuregelgeving
voorschrijft wat hoe geloosd mag/moet worden en dat dit besluit in het
verlengde daarvan de fysiek-technische consequenties regelt voor de
aansluiting op het openbaar vuilwaterriool respectievelijk het openbaar
hemelwaterstelsel.
Brandmeldinstallatie
De voorschriften over de brandmeldinstallatie zijn aangepast naar
aanleiding van het rapport van de werkgroep Brandmeldinstallaties. Naast
enkele andere wijzigingen in grenswaarden in de bij die voorschriften
behorende tabel is de belangrijkste wijziging dat het aantal gevallen
waarin een brandmeldinstallatie rechtstreeks moet doormelden naar de
regionale alarmcentrale van de brandweer (RAC) fors is teruggebracht.
Tevens zijn de voorschriften voor zogenoemde «doodlopende einden» (=
verkeersruimten met slechts één vluchtroute) verduidelijkt.
Ontruimingsalarminstallatie
Aan de voorschriften over de ontruimingsalarminstallatie is op verzoek
van de uitvoeringspraktijk ter verduidelijking een voorschrift over het
vereiste type installatie toegevoegd.
Droge blusleidingen
Tot nu toe waren droge blusleidingen alleen voorgeschreven bij hoge
gebouwen. In het ontwerp-besluit zijn daaraan voorschriften over zulke
leidingen in diepe gebouwen toegevoegd. Ook in dergelijke gebouwen
kan zo’n blusleiding nodig zijn om een brand door de brandweer te
kunnen laten bestrijden.
Bluswatervoorziening
Naar aanleiding van onderzoeksrapporten over de vraag welke elementen
van de brandbeveiligingsconcepten van het ministerie van BZK zich in
beginsel lenen voor opname in de regelgeving is aan de bestaande
voorschriften over de bluswatervoorziening een voorschrift over de ten
hoogst toegestane afstand tussen de bluswatervoorziening en de
brandweeringang van het bouwwerk toegevoegd.
Opstelplaatsen voor brandweervoertuigen
Naar aanleiding van de hiervoor bedoelde rapporten is aan de bestaande
voorschriften over opstelplaatsen voor brandweervoertuigen een
voorschrift over de ten hoogst toegestane afstand tussen een opstelplaats
en de brandweeringang van het bouwwerk toegevoegd.
Brandweeringang
Tot nu toe was de verplichting om een brandweeringang te hebben,
gekoppeld aan de verplichting van een brandmeldinstallatie met
rechtstreekse doormelding naar de regionale alarmcentrale van de
brandweer (RAC). In verband met de reductie van het aantal gevallen
waarin een brandmeldinstallatie naar de RAC moet doormelden, kan die
koppeling in het ontwerp-besluit niet worden voortgezet. In verband
daarmee is de verplichting om een brandweeringang te hebben in het
ontwerp-besluit gekoppeld aan de aard, de ligging respectievelijk het
gebruik van het betreffende bouwwerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

13

Veilig buitenonderhoud gebouw
Conform toezegging aan de Kamer zijn in dit besluit voor te bouwen
gebouwen voorschriften opgenomen over voorzieningen voor veilig
buitenonderhoud.
Kamergewijze verhuur
Uitgangspunt bij de gewijzigde voorschriften over kamergewijze verhuur
is dat sprake moet zijn van tijdige alarmering van de bewoners bij brand.
Tot nu toe was het in bepaalde gevallen verplicht een brandmeldinstallatie
te hebben, soms zelfs aangevuld met doorgekoppelde rookmelders. In de
nieuwe voorschriften is voor kamergewijze verhuur de verplichting
opgenomen tot het hebben van rookmelders zoals voorheen al gold voor
een te bouwen woonfunctie, aangevuld met rookmelders in iedere
verblijfsruimte. Hierbij is de koppeling aan brandcompartimentering, een
tweede vluchtweg en de hoogteligging komen te vervallen. In combinatie
met de aanpassing van de definitie van kamergewijze verhuur leidt deze
aanpassing tot een aanzienlijke vereenvoudiging van de voorschriften bij
een gelijkblijvend veiligheidsniveau.
2.2.9. Hoofdstuk 7: gebruiksvoorschriften
Functionele eisen
De voorschriften over het gebruik van bouwwerken, open erven en
terreinen zijn afkomstig uit het Gebruiksbesluit, de gemeentelijke
bouwverordeningen en de ministeriële regeling Bouwbesluit 2003. Zij
waren tot nu toe geformuleerd als prestatie-eis. Vanuit het streven naar
eenheid in systematiek zijn die voorschriften in het ontwerp-besluit ook
aan een functionele eis gekoppeld.
Aankleding in een besloten ruimte
In de voorschriften over aankleding in een besloten ruimte is verduidelijkt
aan welke eisen op een constructieonderdeel aangebrachte aankleding
moet voldoen om als voldoende brandveilig te worden aangemerkt.
Maximaal toelaatbaar aantal personen
In de uitvoeringspraktijk bestond onduidelijkheid over het maximaal
aantal personen dat in een (ruimte van een) bouwwerk tegelijkertijd
aanwezig mag zijn om bij brand nog veilig te kunnen vluchten. Om aan
die onduidelijkheid een eind te maken, zijn daarvoor in het ontwerpbesluit voorschriften opgenomen. In het overgangsrecht is voorzien in een
overgangsregeling voor gevallen waarin door burgemeester en
wethouders op grond van een vóór de inwerkingtreding van dit besluit
gedane gebruiksmelding of een vóór die inwerkingtredingsdatum
verleende gebruiksvergunning een groter aantal personen aanvaardbaar
is geacht. Op grond daarvan blijft op de betreffende (ruimten van)
bouwwerken het reeds eerder aanvaardbaar geachte maximaal aantal
personen van toepassing.
Overbewoning
In de voorschriften die overbewoning in woningen, woonwagens en
woonketen beogen tegen te gaan, was tot nu toe als maatstaf het aantal
m2 gebruiksoppervlakte per persoon gehanteerd. Om beter aan te sluiten
bij de in het ontwerp-besluit gehanteerde systematiek en terminologie
wordt in plaats daarvan in dit besluit als maatstaf het aantal m2 vloeroppervlakte aan gebruiksruimte per persoon gehanteerd.
Beperking concentratie asbestvezels en formaldehyde
Voorschriften over concentraties van asbestvezels en formaldehyde waren
tot nu toe opgenomen in de ministeriële regeling Bouwbesluit 2003. De
reikwijdte van die voorschriften was beperkt tot concentraties die uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

14

bouwmaterialen afkomstig zijn. Te hoge concentraties asbestvezels en
formaldehyde in een voor mensen toegankelijke ruimte kunnen echter ook
uit andere bron komen, bijvoorbeeld uit ventilatiekanalen (asbest) of uit
materiaal dat gebruikt is voor de aankleding van de ruimte. Vanuit
oogpunt van gezondheid is op zich niet relevant uit welke bron een te
hoge concentratie afkomstig is. Om die reden zijn de betreffende
voorschriften van de ministeriële regeling Bouwbesluit 2003 in het
ontwerp-besluit als voorschrift over het gebruik van bouwwerken
geformuleerd, zodat bij een te hoge concentratie voortaan handhavend
kan worden opgetreden ongeacht de bron van de concentratie. Daarbij is
aangesloten bij de grenswaarden die voorheen in de ministeriële regeling
waren opgenomen.
2.2.10. Hoofdstuk 8: voorschriften over het slopen en het uitvoeren van
bouw- en sloopwerkzaamheden
In dit hoofdstuk zijn de voorschriften met betrekking tot het slopen van
bouwwerken en het uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden
opgenomen. Deze voorschriften waren tot nu toe opgenomen in de
milieuregelgeving en de gemeentelijke bouwverordeningen.
Functionele eisen
De betreffende voorschriften waren tot nu toe alleen geredigeerd als
prestatie-eis. Vanuit het streven naar eenheid in systematiek zijn zij in het
ontwerp-besluit alle ook aan een functionele eis gekoppeld.
Uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden
De voorschriften over het uitvoeren van bouw- of sloopwerkzaamheden
zien toe op de fase die vooraf gaat aan de bouw- of sloopwerkzaamheden
en op de periode van het uitvoeren van die werkzaamheden zelf. Zij
hebben betrekking op het waarborgen van de veiligheid voor de omgeving, het voorkomen of beperken van hinder en het scheiden aan de bron
van bij de sloopwerkzaamheden vrijkomende materiaalstromen.
Slopen
Het sloopvergunningstelsel zoals opgenomen in gemeentelijke bouwverordeningen is vervangen door een meldingenstelsel. Daarbij heeft het
bevoegd gezag de mogelijkheid om in het concrete geval aanvullende
voorschriften te geven. Die aanvullende voorschriften kunnen, net zoals
de voorschriften uit het besluit zelf, alleen worden gegeven op basis van
de motieven genoemd in artikel 2, vijfde lid, van de Woningwet. De ruimte
voor het geven van aanvullende voorschriften is beperkt.
Asbestverwijdering
De regels met betrekking tot asbestverwijdering in relatie tot slopen
blijven inhoudelijk onveranderd. In overleg met de minister van VROM
wordt door mij momenteel bezien of het in de gemeentelijke bouwverordeningen opgenomen sloopvergunningstelsel voor verwijdering van
asbest vervangen kan worden door een meldingstelsel zoals ook bij
slopen zonder asbestverwijdering het geval is.
2.3. Hoofdstuk 9: Overgangs- en slotbepalingen
Dit hoofdstuk bevat de slot- en overgangsbepalingen die bij het onderbrengen van voorschriften in een nieuw juridisch kader gebruikelijk zijn.
Belangrijk onderdeel daarvan zijn de overgangsrechtelijke voorschriften.
Het overgangsrecht wordt in het ontwerp-besluit op dezelfde leest
geschoeid als bij wijzigingen van de bouwregelgeving in het algemeen
gebruikelijk is, hetgeen inhoudt dat het oude recht van toepassing blijft op
verleende vergunningen en op aanvragen om vergunning die zijn
ingediend op het moment van inwerkingtreding van de integrale AMvB;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

15

daarbij wordt ook duidelijkheid verschaft over het recht dat op gefaseerd
verleende of gefaseerd nog te verlenen bouwvergunningen van
toepassing is.
Zoals hiervoor reeds is aangegeven, heeft de integratie van voorschriften
in het nieuwe besluit weliswaar niet als doel om materiële eisen te
verzwaren of te verlichten maar bevat het ontwerp-besluit een aanzienlijk
aantal verschillen ten opzichte van de huidige voorschriften. Er wordt nog
een finale check uitgevoerd om te bezien of het ontwerp-besluit nog
onbedoelde verzwaringen of verlichtingen ten opzichte van de huidige
voorschriften bevat. Daarbij wordt mede gebruikt gemaakt van het
aanbod van enkele organisaties (Vereniging Bouw- en woningtoezicht
Nederland, BNA, Bouwend Nederland en NLingenieurs) die zich samen
bereid hebben verklaard om de concept-voorschriften te toetsen aan een
aantal concrete nieuwbouwplannen en een aantal bestaande bouwwerken. Waar nodig zal door het overgangsrecht worden gewaarborgd dat
het momenteel voorgeschreven minimum-kwaliteitsniveau van bestaande
en tijdelijke bouwwerken door de betreffende voorschriften van het
besluit niet onbedoeld wordt gewijzigd.
3. Het OPB-advies

1
In het OPB zijn vertegenwoordigd: Aedes,
Bouwend Nederland, BNA, Federatie
Welstand, VACpunt Wonen, MKB Nederland,
NVTB, NLingenieurs (voorheen ONRI),
Woonbond, Vereniging Eigen Huis, VNG,
Neprom, Vereniging Bouw- en woningtoezicht
Nederland (mede namens Vereniging
Stadswerk Nederland) en de brandweer
(NVBR). Aan de vergaderingen van de
juridisch-technische commissie die de
OPB-vergaderingen voorbereid wordt
deelgenomen door vertegenwoordigers van
de lid-organisaties van het OPB en vertegenwoordigers van de Stichting Bouwkwaliteit,
TNO-Bouw, NEN, FME-CWM, Koninklijke
Metaalunie, UNETO-VNI, ISSO kennisinstituut
voor de installatiesector, Stichting Kwaliteitsborging Installatiesector KBI, Energie Koepel,
ROZ, Unie van Waterschappen, EnergieNed,
VEWIN, FOSAG en de Chronisch zieken en
gehandicaptenraad Nederland. Daarnaast
heeft OPB/JTC een aantal agendaleden.
2
In de Klankbordgroep Gebruiksbesluit zijn
vertegenwoordigd: VNO-NCW, MKB Nederland, Koninklijke Horeca Nederland, CIO/K,
VROM/RGD, CCV, BOVAG, de brandweer
(NVBR), Koninklijke Metaalunie, FME-CWM,
VEBON, Vereniging Bouw- en woningtoezicht
Nederland, VNG, Actiz, Verbond van Verzekeraars, Raad Nederlandse Detailhandel, Kences,
Uneto-VNI, VSCD, MO-groep, Aedes en
Recron.

In het kader van de totstandkoming van het ontwerp-besluit zijn circa 20
onderzoeken verricht en heeft vanaf het begin uitgebreid overleg met de
buitenwereld plaatsgevonden. Naast reguliere en ad hoc-overleggen met
individuele organisaties over specifieke onderdelen van het ontwerpbesluit heeft overleg over het ontwerp-besluit plaatsgevonden in het
Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB)1 en – voor zover het de
hoofdstukken 6 en 7 betreft – in de Klankbordgroep Gebruiksbesluit2.
Op 23 februari 2010 is een concept van het ontwerp-besluit in een finale
schriftelijke ronde voor commentaar voorgelegd aan het OPB en, voor
zover het de hoofdstukken 6 en 7 betreft, de Klankbordgroep Gebruiksbesluit. Dit betrof – zoals gebruikelijk – een ambtelijk concept waarover nog
geen finale politieke besluitvorming had plaatsgevonden. Zoals uit dat
concept bleek en ook bij de aanbieding aan de OPB-leden was aangegeven, was dat concept bovendien nog niet af. Gelet op de tijdplanning
met betrekking tot het besluit, de vergaderfrequentie van het OPB en de
wens om het OPB vroegtijdig te betrekken is besloten het concept, zoals
het op dat moment luidde, aan het OPB voor te leggen. Het voorleggen
van het concept zoals dat in die schriftelijke ronde is voorgelegd, was een
stap in het proces van verdere vervolmaking van het ontwerp-besluit. Het
voorleggen was dus geen formaliteit en ook geen mededeling dat dit het
concept was dat in werking zou gaan treden.
In die schriftelijke ronde zijn ongeveer 40 reacties ontvangen. Mede op
basis van die reacties is een concept-OPB-advies over het ontwerp-besluit
opgesteld, dat in de OPB-vergadering van 16 april 2010 is besproken. Het
definitieve OPB-advies is mij inmiddels aangeboden (afschrift bijgevoegd).
Blijkens het advies is het OPB positief over de betrokkenheid van het OPB
bij de ontwikkeling van het ontwerp-besluit en over de verbeteringen die
met dat besluit worden bereikt. Het OPB hecht zeer aan spoedige
inwerkingtreding van het besluit, een voldoende kwaliteit van voorschriften, een voldoende ruime invoeringstermijn en goede en tijdige voorlichting. Een belangrijk deel van de algemene opmerkingen van het OPB heeft
betrekking op de gewenste vervolmaking van het ontwerp-besluit. Het
OPB adviseert in dat verband onder meer om alle reacties uit de reactieronde bij die verdere vervolmaking te betrekken, nog een algemene check
op de voorschriften van het ontwerp-besluit uit te voeren en het conceptbesluit ook ter beoordeling aan de adviescommissie praktijktoepassing
brandveiligheidsvoorschriften voor te leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

16

Ik heb besloten het OPB-advies over te nemen, maar ik wil wel streven
naar inwerkingtreding per 1 juli 2011. Dit betekent een invoeringstermijn
van zes maanden.
Blijkens het OPB-advies bestaat in het OPB over één onderdeel van het
ontwerp-besluit geen consensus. Dat onderdeel betreft met name de
vraag of de huidige sloopvergunningplicht in verband met asbestverwijdering moet worden omgezet in een meldingplicht. Naar aanleiding
hiervan ben ik in overleg met de minister van VROM.
4. Verdere traject
De door mij gewenste zorgvuldige doorwerking van het OPB-advies vergt
drie maanden extra voorbereidingstijd voor de verdere vervolmaking van
het ontwerp-besluit, zodat de inwerkingtreding in totaal zes maanden later
gaat plaatsvinden dan in het AO Bouwregelgeving van 25 maart 2010
door mij was voorzien. Dit leidt tot een verschuiving van de inwerkingtreding naar 1 juli 2011.
Met betrekking tot twee specifieke onderdelen van het ontwerp-besluit
gelden enkele randvoorwaarden voor hun inwerkingtreding:
– met het oog op hun onderlinge samenhang zullen de voorschriften
over te bouwen bouwwerken in plasbrandaandachtsgebieden en
veiligheidszones niet eerder in werking treden dan nadat de wijziging
van de Wet vervoer gevaarlijke stoffen en het Besluit transportroutes in
werking zijn getreden. De inwerkingtreding van die wetswijziging en
dat besluit is overigens vooralsnog medio 2011 voorzien zodat de
betreffende voorschriften van het ontwerp-besluit naar verwachting
tegelijk met de andere voorschriften van het besluit in werking kunnen
treden;
– conform het OPB-advies zullen de voorschriften over duurzaam
bouwen niet eerder in werking treden dan nadat de beschikbare
rekeninstrumenten zodanig zijn geharmoniseerd dat toepassing
daarvan tot gevalideerde gelijke uitkomsten leidt en er tevens
voldoende draagvlak in de bouwkolom voor de bepalingsmethode is.
Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, zal tussen het moment van
aankondiging van de inwerkingtredingsdatum en de daadwerkelijke
inwerkingtreding een voldoende lange invoeringstermijn worden
aangebracht, zodat het bedrijfsleven voldoende gelegenheid heeft om
op de betreffende voorschriften in te spelen.
5. Implementatie
Bij de inwerkingtreding van het besluit wordt veel energie in mondelinge
en schriftelijke voorlichting gestoken. Met die voorlichting zal tijdig
worden begonnen. Verschillende voorlichtingsmiddelen worden ingezet,
waaronder infobladen die op internet gratis beschikbaar worden gesteld.
Bij de voorlichting wordt waar nodig onderscheid gemaakt tussen
verschillende doelgroepen, zoals bouwers en gebruikers van bouwwerken. Voor de doelgroep «vergunningverleners en handhavers» is een
opleidingstraject beschikbaar in de vorm van een train-the-trainer-opleiding van zes dagdelen. Die seminars worden gegeven aan sleutelfiguren
binnen de doelgroep die vervolgens de informatie gaan overbrengen op
de andere medewerkers binnen hun organisatie. Om zo breed mogelijk
kennis te kunnen aanbieden, is gekozen voor verschillende leermiddelen.
Het lesmateriaal bestaat uit een (digitaal gratis beschikbaar) praktijkhandboek, een reken- en tekentool (reeds beschikbaar voor het Gebruiksbesluit), een powerpointpresentatie (per dagdeel) en mogelijk inpassing
van het praktijkhandboek in de Wabo e-learningtool. Het seminar biedt
mondelinge uitleg over de inhoud van het lesmateriaal en uitleg over hoe
men het lesmateriaal kan toepassen in de eigen organisatie. De seminars
zullen plaatsvinden ruim voordat het besluit in werking treedt. Voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

17

georganiseerde bedrijfsleven zal eveneens een aantal trainingen worden
gegeven.
Naast meer algemene voorlichting over het besluit zal tevens op specifieke onderdelen gerichte voorlichting plaatsvinden, zoals voorlichting
over de vergunning- en meldingplichten. Deze voorlichting is qua opzet
vergelijkbaar met de voorlichting die VROM reeds sinds 2002 over de
bouwvergunning gaf. Die voorlichting wordt gekoppeld aan de
voorlichting over activiteiten die omgevingsvergunningplichtig zijn op
grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Het gaat
daarbij om vraaggestuurde voorlichting waarbij de vragensteller aan de
hand van «ja-nee-vragen» in een checklist inzicht krijgt of in zijn specifieke
individuele situatie een bouw-, sloop- c.q. gebruiksvergunning of sloop- of
gebruiksmelding is vereist en, zo ja, aan welke procedurele eisen zijn
vergunningaanvraag c.q. melding moet voldoen. Het (landelijk uniforme)
aanvraag- respectievelijk meldingsformulier kan overigens gratis worden
gedownload. De vergunningaanvrager respectievelijk melder kan, indien
hij dat wenst, het desbetreffende formulier digitaal invullen en het
formulier en de daarbij behorende bescheiden en gegevens elektronisch
indienen bij de gemeente. Ook zal via www.vrom.nl digitaal hulp worden
geboden bij het zo nodig zelf vervaardigen van een zogenoemde
ontruimingstekening. VROM stelt hiervoor gratis een tekenprogramma
beschikbaar. Op internet is tevens een gratis rekentool aanwezig waarmee
voor een bouwwerk het maximaal toelaatbaar aantal personen kan
worden berekend.
Voor vragen over het besluit en de toepassing daarvan in concrete
gevallen zal een digitale helpdesk beschikbaar zijn.
Ten behoeve van alle bij de toepassing van het Gebruiksbesluit betrokken
partijen (gemeenten, eigenaren en gebruikers van bouwwerken en het
bouwbedrijfsleven) is in 2009 een adviescommissie ingesteld ter
verbetering van de praktijktoepassing van brandveiligheidsvoorschriften
waarbij het bevoegd gezag beoordelingsruimte heeft. Bij deze commissie
kunnen partijen in een concreet geval bij een geschil over de toepassing
van zo’n voorschrift een technisch-inhoudelijk advies krijgen over de
vraag of een bepaalde oplossing vanuit het oogpunt van brandveiligheid
voldoende respectievelijk noodzakelijk is. Conform het OPB-advies bezie ik
nog of het haalbaar is om het huidige takenpakket van de adviescommissie met ingang van de datum van inwerkingtreding van het nieuwe
besluit uit te breiden tot alle voorschriften van het besluit. De door de
adviescommissie verzamelde gegevens zullen overigens ook gebruikt
worden bij de evaluatie en eventuele bijstelling van de voorschriften van
dit besluit.
Tot slot
Het onderhavige besluit is te beschouwen als een aanzienlijke dereguleringsactie van de bouwregelgeving, die de toegankelijkheid van die
regelgeving verder verbetert en waarmee een aantal aan de Kamer
toegezegde wijzigingen wordt geëffectueerd. Door veel marktpartijen
wordt op een zo spoedig mogelijke inwerkingtreding van het besluit
aangedrongen. Ik heb de hoop en het vertrouwen dat de Kamer bereid is
daaraan mee te werken.
De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
E. van Middelkoop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 325, nr. 124

18