Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1322
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Ministers van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en van Infrastructuur en Waterstaat over de antwoorden op de
schriftelijke vragen over het bericht «Vis kan eindelijk door Haringvlietdam,
maar daarachter wachten netten en fuiken» (ingezonden 3 december 2018).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen
29 januari 2019).
Vraag 1
Wat is precies de onderzoeksvraag van het lopende onderzoek naar migrerende vissen?1
Antwoord 1
Naar aanleiding van vragen hierover van het lid De Groot in het Wetgevingsoverleg met de Minister van I&W op 26 november jl., is hierop ingegaan in
de brief van de Minister van I&W van (Kamerstuk 35 000 J, nr. 30). Het betreft
een onderzoek waarbij de visserij-impact van de verschillende visserijvormen
op trekvissoorten op zoet-zoutovergangen, waaronder het gebied bij de
Haringvliet, in beeld wordt gebracht. Het gaat daarbij om de verschillende
vormen van beroepsvisserij, maar ook om de impact van de sportvisserij.
Bekeken wordt hoeveel visserij er plaats vindt, hoeveel bijvangst van
trekvissen er plaatsvindt, en wat overleving van trekvissen is na terugzet.
Hiermee wordt dus de impact van de visserij in beeld gebracht, waarbij
gebruik wordt gemaakt van zoveel mogelijk verschillende gegevensbronnen
en veldgegevens. Waar het onderzoek niet voor is bedoeld is om de totale
bestandsomvang voor de verschillende trekvissoorten in beeld te brengen.
Voor dit laatste wordt gebruik gemaakt van de meerjarige onderzoeksreeksen
uit de jaarlijkse bestandsmonitoring van Wageningen Marine Research
(WMR).

1

ah-tk-20182019-1322
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 694. Zie ook het stenogram van het
wetgevingsoverleg Water op 26 november 2018 waarin de Minister van I&W verwijst naar een
herhalingsonderzoek naar de effecten van de visserij op de migrerende vissoorten in de
kustzone.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 2
Aangezien de Kier nog niet open is (of net) en het onderzoek wel binnen
afzienbare tijd zal worden afgerond, hoe kan dan een causaal verband tussen
trekvispopulatie en visserij aangetoond worden?
Antwoord 2
De aanwezigheid van trekvissen in het gebied is niet afhankelijk van de aanof afwezigheid van de Kier. De trekvissen meldden zich altijd al in dit gebied,
op zoek naar de mogelijkheid om verder te migreren, maar «stootten voor
opening van de Kier dan vaker hun neus» op de gesloten sluisdeuren. In de
gesloten situatie, voor opening van de Kier, was zelfs sprake van een iets
grotere kans voor dieren om in een visnet of aan de hengel te belanden
omdat, als gevolg van de gesloten sluizen, de dieren ter plaatse heen-enweer-zwemgedrag gaan vertonen. Omdat dus ook in de «gesloten situatie»
zonder Kier sprake is van aanwezigheid van trekvissen maakt dit het heel
goed mogelijk om, zoals eerder in 2008 en ook op dit moment, onderzoek te
doen om vast te stellen hoeveel dieren in de verschillende visserijvormen
terecht komen.
Vraag 3
Herinnert u zich dat tijdens het onderhandelingsproces waar u bij betrokken
was, een kwalitatief onderzoek ter tafel is gebracht waarin de mogelijke
impact van een tiental visserijtechnieken op trekvissen is aangetoond? Wat
was de reden dat u dit onderzoek onvoldoende bewijslast vond om op basis
van het voorzorgsprincipe nu tot visserijbeperkende maatregelen over te
gaan?2
Antwoord 3
Het traject waar u aan refereert betreft geen onderhandelingsproces, maar
behelsde een gezamenlijke inspanning van overheden, ngo’s, vissers en
vissersorganisaties om te kijken of op vrijwillige basis, en met meerwaarde
voor alle partijen, er afspraken gemaakt konden worden over de visserij in de
omgeving van de Haringvlietsluizen. Ik heb u hierover in de beantwoording
van de eerdere vragen over dit onderwerp geïnformeerd (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nrs. 693 en 694). In het gesprek tussen
de betrokken partijen zijn verschillende onderzoeksrapporten over tafel
gekomen, waaronder het onderzoek waar u aan refereert.
Het betreffende onderzoek is een kwalitatief onderzoek dat in opdracht van de
bij het proces betrokken ngo’s is uitgevoerd. Hierbij is gekeken naar de
visserij-inspanning (hoeveelheid daadwerkelijk gebruikte netten) van de
beroepsvisserij in het gebied. Vervolgens is op basis van literatuuronderzoek
en expert-judgement een inschatting gemaakt hoeveel trekvissen in deze
visserij terecht zouden komen en wat de impact op deze vissoorten zou
kunnen zijn. Voor deze analyse is, in afwijking van het eerdere onderzoek uit
2008, geen veldonderzoek verricht, of zijn gegevens uit de visserij (anders
dan de hoeveelheid netten) toegepast. Juist ook omdat de conclusies uit deze
analyse aanzienlijk afwijken van de uitkomsten van het onderzoek op basis
van visserijgegevens uit 2008, is besloten om dit eerdere onderzoek (in meer
uitgebreide vorm, nu met aanvullende veldwaarnemingen) te herhalen.
Vraag 4
Aangezien er weinig tot geen data beschikbaar zijn over (trek)visbestanden,
vangt en bijvangst, hoe denkt u de impact van visserij op de trekvispopulaties
op dit moment te kunnen meten in de huidige situatie (=een nog niet hersteld
estuarium) en in relatie tot de toekomstige situatie?
Antwoord 4
Zie de beantwoording van de vragen 1 en 2.
Vraag 5 en 6
Hoe gaat u monitoren wat de bijvangsten zijn?

2

Advies bescherming trekvissen in Haringvliet en Voordelta tegen gevolgen van visserij, Kroes
et al., 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Komt er een registratieverplichting voor alle gevangen dieren, ook die weer
levend (of dood) overboord gezet worden?
Antwoord 5 en 6
Onderzoek naar trekvissen maakt onderdeel uit van de jaarlijkse reguliere
monitoringsprogramma’s zoals die in opdracht van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Rijkswaterstaat plaatsvinden.
De mate waarin soorten door de sportvisserij worden gevangen, en de trends
hierin, worden eveneens in regulier verband periodiek gemonitord. Voor de in
dit kader meest relevante vormen van beroepsvisserij geldt daarnaast, op
basis van het Natura-2000 beheerplan voor de Voordelta, de verplichting om
bijvangsten van teruggezette trekvissoorten maandelijks te registeren.
Vraag 7
Bent u bereid deze cijfers te delen met derden?
Antwoord 7
Individuele vangstregistraties van vissers kunnen op grond van de Algemene
Verordening Gegevensbescherming (AVG) als bedrijfs-(economische)
gegevens niet met derden worden gedeeld. De verschillende onderzoeksgegevens zijn in geaggregeerde vorm wel beschikbaar in de verschillende
rapportages en onderzoeksrapporten zoals die door WMR op reguliere basis
over de visserij in (o.a.) de kustzone worden gepubliceerd.
Vraag 8
Wat gaat u doen om trekvissen te beschermen en zo het Kierbesluit te
optimaliseren als uit het huidige onderzoek (conform eerder onderzoek uit
2008) blijkt dat er onduidelijkheid is over impact van visserij op trekvisbestanden?
Antwoord 8
Zoals ik in de beantwoording van de eerdere vragen hierover heb aangegeven is, op grond van de nu beschikbare onderzoeksgegevens, het beeld dat
de impact van de verschillende visserijvormen op trekvissoorten beperkt is
(Aanhangsel Handelingen II 2018–2019, nrs. 693, 694 en 695). Aanvullende
beschermingsmaatregelen, bovenop de beperkingen zoals die nu al van
kracht zijn, lijken daarmee dus niet noodzakelijk. Op de uitkomsten van het
onderzoek zoals dat thans loopt kan ik nu nog niet vooruitlopen, waar
gegevensverzameling tot op dit moment nog plaatsvindt. Ik zal u daar na
afronding van het onderzoek over informeren.
Vraag 9
Herinnert u zich uw stelling «dat er slechts sprake was van een voorstel van
vissers en ngo’s om tegen betaling door de overheid een aantal jaren de
visserij te beperken»? Deelt u de inhoudelijke analyse achter het voorstel tot
het tijdelijk stilleggen van de visserij?3
Antwoord 9
Over de gang van zaken in het traject met overheden, ngo’s, vissers en
vissersorganisaties, zoals dat in het afgelopen jaar heeft plaatsgevonden, ben
ik in de beantwoording van uw eerdere vragen reeds uitgebreid ingegaan
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 694). In dit traject
bleek dat sprake was van verschillende onderzoeksrapporten met tegenstrijdige conclusies over de mogelijke impact van de visserij, waar door partijen
ook heel verschillende gevolgtrekkingen aan verbonden werden. Er was dus
geen sprake van een eenduidige analyse van de situatie en juist daarom is
het ook zo belangrijk dat nu het nieuwe grootschalige onderzoek wordt
uitgevoerd. Voor het overige verwijs ik naar de beantwoording op de vragen
3 en 8.

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 693.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 10 en 11
Heeft u ook mogelijkheden tot cofinanciering door private partijen onderzocht, dit gezien uw opmerking dat de kosten voor het tijdelijk stilleggen van
de visserij eenzijdig bij de overheid zouden komen te liggen?
Wat heeft u gedaan om zich, vanuit de inhoudelijk analyse, in te spannen om
te zoeken naar financiering voor het voorstel?
Antwoord 10 en 11
Zie ook het antwoord op vraag 3. Voordat de vraag naar financiering ten volle
kon worden onderzocht, is eerst gekeken naar de meerwaarde van het
voorstel. Het voorliggende voorstel behelsde het stilleggen van een deel van
de visserij (niet alle vissers wensten te participeren) voor een periode van 2
jaar tegen een indicatief bedrag van ca. € 1,5 miljoen. Daarbij zou dan sprake
zijn van een tijdelijk moratorium van 2 jaar, waarna de visserij ofwel weer
opnieuw zou kunnen plaatsvinden, ofwel waarna opnieuw financiering voor
stilleggen zou moeten worden gevonden. De meerwaarde van dit voorstel is
door de overheden als te beperkt beoordeeld.
De financiering van dit voorstel zou daarbij, zoals ik in de beantwoording van
uw eerdere vragen heb aangegeven, bijna volledig door de overheid dienen
plaats te vinden. Hiernaar gevraagd werd door de participerende niet
overheidspartijen aangegeven dat vanuit deze organisaties er geen mogelijkheden voor substantiële medefinanciering waren.
Vraag 12
Kunt u uw betrokkenheid bij het traject schetsen?
Antwoord 12
Zie hiervoor de beantwoording van de vragen 3, 10 en 11.
Vraag 13 en 14
Kunt u aangeven hoeveel het Kierbesluit al heeft gekost?
Hoeveel hebben andere EU-lidstaten uitgegeven aan vismigratie in de Rijn en
Maas?
Antwoord 13 en 14
Zie hiervoor de beantwoording van uw eerdere vragen (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 694). Specifiek voor het Kierbesluit
gaat het daarbij om een bedrag van ca. € 75 miljoen (gerealiseerd en
gepland), vooral ten behoeve van verplaatsing van waterinnamepunten en
waterleidingen en -sloten.
Vraag 15
Hoe ziet u de investering van 1,5 miljoen euro in het genoemd onderzoek in
het licht van de totaalkosten van het Kierbesluit?
Antwoord 15
In het lange proces van tot stand komen van het Kierbesluit is altijd zeer
scherp gekeken naar kosten en baten. Het past in dat proces om niet verder
te gaan met een voorstel waarvan het effect als zeer gering werd beoordeeld.
Vraag 16
Kunt u aangeven in dit proces zorgvuldig te hebben gehandeld en dat u zich
tot het uiterste heeft ingespannen om tot een oplossing te komen, gezien
beantwoording op de vorige Kamervragen een passieve rol van de kant van
de overheid suggereert als het gaat om het beperken van de visserij rondom
de kier?
Antwoord 16
Op alle processtappen en acties zoals die vanuit de ministeries van LNV en
I&W in de afgelopen periode hebben plaatsgevonden ben ik in bovenstaande,
en in de beantwoording van de eerdere, vragen uitgebreid ingegaan. Ik
herken me daarbij niet in het beeld dat er sprake zou zijn van een passieve
rol vanuit de overheid. Dit geldt voor de verantwoordelijkheid zoals die is
genomen voor een onderzoeksaanpak, om tot eenduidigheid in de tot dusver
beschikbare onderzoeksresultaten te komen. En dit geldt ook voor de energie
die is gestoken in het initiatief vanuit de ngo’s, om te kijken of er in een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

gezamenlijk traject tot vrijwillige afspraken over de visserij bij de Kier
gekomen kon worden.
Vraag 17
Hoe staat het met het onderzoek dat u heeft aangekondigd naar de mogelijkheid om rond belangrijke zoet-zout-overgangen in Nederland visserijvrije
zones in te stellen?
Antwoord 17
Zoals ik u eerder heb geïnformeerd, loopt dit onderzoek tot het eerste
kwartaal van volgend jaar. Na afronding hiervan zal ik uw Kamer hierover
informeren.
Vraag 18
Bent u bereid om de antwoorden op deze Kamervragen voorafgaand aan het
algemeen overleg Visserij op 6 december 2018 aan de Kamer te sturen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 18
Ik heb de vragen zo spoedig als mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5