Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 753

Rechtsbijstand

Nr. 65

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 november 2013
In deze brief geef ik, conform de toezegging in mijn brief van 12 april
20131, mijn reactie op de Verordening tot wijziging van de Verordening op
de praktijkuitoefening (onderdeel Resultaatgerelateerde Beloning) van de
Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), die per 1 januari 2014 in
werking treedt.2 Ik betrek hierbij tevens het verzoek van de heer Recourt
(PvdA) om een visie te geven op het onderwerp procesfinanciering door
derden (Third party litigation funding) en resultaatgerelateerde beloning.
Resultaatsgerichte beloning
De wens voor resultaatgerelateerde beloning bestaat binnen de
advocatuur al sinds een aantal jaren. Ook in de Kamer zijn daartoe
wensen geuit. De motie van mevrouw Van Vroonhoven-Kok3 alsmede
recentelijk de motie Van der Steur/Recourt inzake «no cure no pay»4
hebben vanuit de Kamer de wens aangegeven voor het creëren van de
mogelijkheid van resultaatgerelateerde beloning voor advocaten.
Bij de wens te komen tot de mogelijkheid van resultaatgerelateerde
beloningen voor advocaten speelden enkele essentiële aandachtspunten.
In de eerste plaats werd het van belang geacht de onafhankelijke positie
van de advocaat te borgen, met het oog op mogelijk te grote financiële
belangen, een van de belangrijke kernwaarden van de advocatuur.
In de tweede plaats werd gewaarschuwd voor het risico van «cherry
picking» hetgeen zoveel betekent als dat alleen de financieel lucratieve
zaken door advocaten zouden worden opgepakt, hetgeen de belangen van
de rechtzoekenden niet ten goede zou komen. Ten aanzien van beide
1

Kamerstuk 31 753, nr. 62, blz. 4.
Verordening tot wijziging van de Verordening op de praktijkuitoefening (onderdeel Resultaatgerelateerde Beloning), Staatscourant nr. 20779, 25 juli 2013.
3
Kamerstuk 30 800 VI, nr. 102.
4
Kamerstuk 31 753, nr. 61.
2

kst-31753-65
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 753, nr. 65

1

punten heb reeds ik in mijn brief van 12 april 2013 aangegeven dat een
zorgvuldige afweging van belangen noodzaak is.5
In de thans door de NOvA vastgestelde verordening zijn voor de hiervoor
geschetste risico’s maatregelen opgenomen.
De verordening bevat, beknopt weergegeven, de mogelijkheid voor
resultaatgerichte beloning voor advocaten in zaken waarin sprake is van
letselschade en overlijdensschadezaken. Daarbij gelden de eisen dat niet
aanstonds aansprakelijkheid is erkend en problemen voorzienbaar zijn ten
aanzien van de vaststelling van schade of causaliteit. Voorts moeten de
afspraken over het honorarium tussen de advocaat en zijn cliënt schriftelijk worden overeengekomen.
De verordening stipuleert voorts dat de advocaat die wenst deel te nemen
aan het experiment van resultaatgerelateerde beloning, dit voornemen
telkens meldt aan de raad van toezicht alvorens hij resultaatafhankelijke
beloningsafspraken met zijn cliënt maakt.
De verordening kent binnen de toegelaten beloningsafspraken twee
verschillende arrangementen. In het eerste arrangement betaalt de
rechtzoekende in beginsel zelf zijn op de zaak drukkende kosten. In de
tweede variant gaat het risico van de specifieke kosten van de rechtzoekende over op de advocaat, hetgeen leidt tot een potentieel hoger
percentage van honorarium voor de advocaat, dit als vergoeding voor het
hogere risico dat de advocaat loopt.6
Het college van afgevaardigden van de NOvA heeft de verordening
vastgesteld onder de voorwaarde van een experimentele regeling voor de
duur van vijf jaren. Na telkens 2 jaren zal worden geëvalueerd of de
regeling, al dan niet met aanpassingen, zal worden voortgezet. In het
laatste jaar zal de evaluatie over de voorgaande jaren worden afgerond en
zal worden beoordeeld of de regeling zal worden voortgezet. Gedurende
de looptijd van het experiment wordt door de algemene raad de uitvoeringspraktijk met resultaatgerelateerde beloningen gemonitord, waarbij
de raad handelend zal optreden bij ongewenste of onaanvaardbare
ontwikkelingen.
Het experiment richt zich op de rechtzoekenden die niet vallen onder het
bereik van de Wet op de rechtsbijstand (Wrb), maar beperkt zich niet tot
die groep. Voor personen die vallen onder de grenzen van de Wrb voor
wat betreft inkomen en vermogen is het experiment qua honorarium van
de advocaat minder opportuun. In de gevallen waarin cliënten onder
andere door het risico van de proceskostenveroordeling de afweging
maken af te zien van het aanhangig maken van een geschil, kan echter
ook voor deze cliënten resultaatgerelateerde beloning aangewezen zijn.
Hoewel het op dit moment te vroeg is om al een oordeel kunnen te geven
over de effecten van het experiment op het stelsel van gefinancierde
rechtsbijstand, zal ik gedurende de looptijd van het experiment in het
bijzonder aandacht besteden aan de effecten daarvan voor de gefinancierde rechtsbijstand.
Mijn oordeel over de wijziging van de Verordening op de praktijkuitoefening ten aanzien van het onderdeel Resultaatgerelateerde Beloning,
5
6

Kamerstuk 31 753, nr. 62.
Het begrip specifieke kosten is in de verordening in artikel 1, onderdeel e gedefinieerd.
Hieronder worden verstaan reiskosten van de advocaat, kosten van medische adviezen en
medische informatieverstrekking in opdracht van de advocaat, kosten in verband met
toedrachtsonderzoeken of inschakeling van rekenbureaus, arbeidsdeskundigen en schadeexperts in opdracht van de advocaat, kosten van getuigen en tolken, deurwaarderskosten,
kosten van gerechtelijk of buitengerechtelijk tussen partijen benoemde deskundigen, het
griffierecht, alsmede het bedrag van een eventuele kostenveroordeling van de rechtzoekende.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 753, nr. 65

2

zoals deze thans is vastgesteld, is dat deze voldoende waarborgen biedt
voor zowel de onafhankelijkheid van de advocaat als het voorkomen van
cherry picking. De in de verordening gestelde regels omtrent de
honorering en de eis dat de gemaakte afspraken tussen de advocaat en
zijn cliënt schriftelijk moeten worden vastgelegd, alsmede de voorafgaande kennisgeving aan de raad van toezicht geven naar mijn oordeel
een goede basis voor de tussentijdse evaluaties en de mogelijkheid om
een vinger aan de pols te houden. Ook is op deze wijze transparant voor
de cliënt onder welke condities de advocaat zijn dienstverlening zal
verrichten. De rechtzoekende behoudt overigens te allen tijde de
mogelijkheid om met zijn advocaat te kiezen voor declaraties op uurbasis
zodat de mogelijkheden voor de rechtzoekende niet worden beperkt.
De verordening stelt voorts regels om excessief declareren door de
advocaat te voorkomen in de vorm van een maximumpercentage van de
geldelijke opbrengst van een zaak. Daarbij wordt verschil gemaakt tussen
het scenario waarin de advocaat de specifieke kosten voor zijn rekening
neemt en de situatie waarin de rechtzoekende zelf de specifieke kosten
voor zijn rekening neemt. In het eerste geval krijgt de advocaat een hoger
percentage (35% t.o.v. 25% van het behaalde financiële resultaat) omdat
hij een groter risico loopt, immers bij geen financieel resultaat blijven de
specifieke kosten voor zijn rekening.
Een andere maatregel ter voorkoming van excessief declareren is dat het
de advocaat slecht is toegestaan om ten hoogste 2 tot 2,5 maal het
overeengekomen uurtarief te declareren, omdat declaratie op uurbasis de
grondslag blijft voor de vergoeding van de advocaat
Ik acht deze regels toereikend om excessief declareren van advocaten te
voorkomen.
Third party litigation funding
In het algemeen overleg van 3 juli 2013 stelde de heer Recourt (PvdA)
voor om het onderwerp third party litigation funding te betrekken bij het
onderwerp no cure no pay7. In dit verband merk ik daarover het volgende
op. Procesfinanciering door derden verlegt het financiële risico van
procespartijen naar een externe financier. De financier heeft uitsluitend
baat bij het winnen van een zaak. Het gevaar ontstaat daarbij dat bij een
omvangrijke beloning, de belangen van de eiser minder belangrijk of zelfs
ondergeschikt worden. Anderzijds kan third party litigation funding er ook
voor zorgen dat de toegang tot de rechter wordt vergroot, doordat
procespartijen gemakkelijker in staat zijn een procedure te financieren.
Dit fenomeen doet zich naar verwacht mag worden vooral voor indien er
sprake is van massaschade waarbij door een advocaat namens veel
cliënten wordt opgetreden. Op dit moment is dit fenomeen nog niet
wijdverbreid in Nederland.
De samenloop van resultaatsafhankelijke beloning en externe procesfinanciering door derden, kan ertoe leiden dat de onafhankelijkheid van de
advocaat onder druk komt te staan.
Dit kan doordat er grote financiële belangen spelen voor derden zoals
proceskostenfinanciers die op hun beurt weer druk uitoefenen op de
advocaat om een voor hen gunstig resultaat te behalen. Invoering van
resultaatsafhankelijke beloning zorgt ervoor dat de advocaat eveneens
afhankelijk wordt van een te behalen gunstig resultaat. De combinatie van
third party litigation funding en resultaatsgerichte beloning kan er daarom
toe leiden dat de belangen van de eiser niet ten volle kunnen worden

7

Kamerstuk 33 695, nr. 2, blz. 17 (verslag van een algemeen overleg 3 juli 2013).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 753, nr. 65

3

behartigd. Dit geldt in het bijzonder wanneer het inkomen van de
advocaat afhankelijk is van één specifieke massaschadezaak.
Conclusie
Ik acht het van belang dat het experiment inzake de resultaatgerelateerde
beloning voorlopig beperkt blijft tot individuele afspraken tussen een
cliënt en zijn advocaat, totdat meer duidelijkheid bestaat of third party
litigation funding in Nederlanden een grote vlucht zal nemen en welke
effecten er dientengevolge zijn op de relatie tussen cliënt en advocaat. Op
die wijze blijven de belangen en risico’s die in het geding zijn een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van de advocaat en zijn cliënt, waarbij
het voor beiden mogelijk blijft een verantwoorde keuze te kunnen maken
ten aanzien van de wijze waarop het geschil wordt beslecht.
Het geheel overziende ben ik van oordeel dat het experiment met
resultaatafhankelijke beloning voor advocaten kan bijdragen tot een
grotere toegang tot het recht voor rechtzoekenden met letselschade of
overlijdensschade, vooral in die gevallen waarin de deskundigenkosten en
het proceskostenrisico de afweging om al dan niet te procederen zou
kunnen beïnvloeden.
Ik heb aan de Nederlandse Orde van Advocaten de wens te kennen
gegeven om betrokken te worden bij de evaluatie. Ik zie dan ook uit naar
de resultaten van deze evaluatie om te kunnen beoordelen of aan de
gestelde verwachtingen kan worden voldaan en of uitbreiding van
resultaatsafhankelijke vergoeding opportuun is.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 753, nr. 65

4