Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 202

Evaluatie van de Wet openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba en de Wet
financiën openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 maart 2012
Aanleiding
Bij de behandeling van de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba (WOLBES) in de Tweede Kamer heeft de toenmalige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de toezegging gedaan
binnen een jaar na inwerkingtreding van de wet met de Tweede Kamer te
spreken over de te hanteren criteria.1 Bovendien is toegezegd dat ook de
Eerste Kamer schriftelijk wordt geïnformeerd over de toetsingscriteria die
gehanteerd zullen worden bij de evaluatie van de wet over vijf jaar.2
Ingevolge artikel 239 van die wet dient de evaluatie binnen zes jaar plaats
te vinden. Een vergelijkbare bepaling is opgenomen in artikel 102 van de
Wet financiën Bonaire, Sint Eustatius en Saba (FINBES). Het voornemen is
dat de evaluatie ongeveer vijf jaar na de transitiedatum wordt afgerond.
Inhoud van de evaluatie
De implementatie van de WOLBES en de FINBES omvat het instellen van
ambtelijke en bestuurlijke functies (eenmalige invoeringstaken en
vaststellen van verordeningen) en het invoeren van processen met een
structureel, terugkerend karakter (opstellen begrotingen, jaarrekeningen
en -verslagen). De openbare lichamen dienen bestuurd te worden
conform de inrichting, samenstelling en bevoegdheden zoals benoemd in
de WOLBES; de totstandkoming en inrichting van de begroting en
rekening, financieel beheer en -controle en het financieel toezicht wordt
afgewogen aan de hand van de FINBES. Op die gronden zal worden
geëvalueerd.

1
2

Kamerstukken II 2009/10, 31 954, nr. 15.
Kamerstukken I 2009/10, 31 954, C.

kst-33202-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 202, nr. 1

1

Doelstelling
De WOLBES en de FINBES hebben in feite het openbaar bestuur op de
Caribisch-Nederlandse eilanden omgevormd naar Nederlands, dualistisch
model. Dit model heeft, net als in de Gemeentewet van 2002, als doel om
het bestuur te professionaliseren tot een kwalitatief hoogwaardig bestuur:
integer en met minder belangenverstrengeling, een goede betrokkenheid
van burgers en een deugdelijke financiële huishouding waarbij uiteindelijk
de horizontale verantwoording afdoende zou moeten zijn.
De evaluatie zal een kwalitatieve toets met heldere ijkpunten bevatten
over het functioneren van de instellingen, alsmede een meer kwantitatieve toets, waarbij de inbreng van de betrokkenen op de eilanden cruciaal
is. Hierna beschrijf ik per doel een aantal indicatoren dat – niet limitatief –
prominent in de evaluatie aan bod zal moeten komen.
Goed bestuur (WOLBES)
Goed bestuur kenmerkt zich door een hoge mate van professionaliteit,
integriteit, slagvaardigheid en controleerbaarheid. Belangenverstrengeling zou hierbij idealiter uitgesloten zijn. De volgende indicatoren
dienen zich daarbij aan:
– Controlerende functie eilandsraad: aantal vergaderingen, gebruik
passieve informatieplicht, openbaarheid vergaderingen, instellen
rekenkamer;
– Uitvoerende functie bestuurscollege: aantal vergaderingen, voldoen
aan actieve informatieplicht, voldoen aan passieve informatieplicht;
– Mate van scheiding tussen eilandsraad, bestuurscollege en ambtelijk
apparaat: functioneren secretaris en griffier;
– Positie en bevoegdheden gezaghebber: voorzitter eilandsraad en
college; training openbare orde en veiligheid; bestuurlijk toezicht;
– Positie Rijksvertegenwoordiger: bevordering samenwerking ministeries en openbare lichamen; bestuurlijk toezicht (toetsing besluiten
openbare lichamen op behoorlijk bestuur);
– Kwaliteit bestuurders en eilandsraadsleden op bestuurlijk terrein;
– Kwaliteit en onafhankelijkheid ambtelijk apparaat: opleidingsniveau,
integriteit.
Burgerbetrokkenheid (WOLBES)
De volgende indicatoren kunnen bij dit doel worden onderscheiden:
– Aandacht in de lokale media;
– Opkomst bij verkiezingen of eventuele referenda;
– Deelname aan inspraakprocedures;
– Verzoeken om informatie;
– Aantal bezwaarschriften en klachten;
– Frequentie raadsvergaderingen en mate van bijwonen door burgers.
Deugdelijke financiële huishouding (FINBES)
De FINBES is gericht op een deugdelijke financiële huishouding van de
openbare lichamen. De volgende indicatoren dienen zich daarbij aan:
– Ordelijkheid financiële huishouding van de eilanden op basis van
democratische besluitvorming;
– Totstandkoming en inrichting van de begroting en rekening van de
openbare lichamen;
– Zorgvuldige omgang met besluiten met financiële gevolgen, waaronder deelnemen in privaatrechtelijke rechtspersonen, vervreemden van
bezittingen van een openbaar lichaam, alsmede handelingen betreffende geldleningen en liquiditeitstekorten;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 202, nr. 1

2

–

–
–
–
–
–
–

Volstaan controlerende en corrigerende taak van het College financieel
toezicht ten aanzien van de beheersing van het begrotingsproces en
het financieel beheer;
Mate van gebruikmaking van de bevoegdheid van het openbaar
lichaam tot oplegging van lokale eilandbelastingen;
Kwaliteit bestuurders en eilandsraadsleden op financieel terrein;
Kwaliteit ambtelijk apparaat: financiële administratie;
Grootte en opzet BES-fonds: adequaatheid financiële middelen voor
takenpakket;
Beleid/mogelijkheden van de eilanden om eigen inkomsten te
genereren;
Naleving artikel 87 FINBES door het Rijk: in kaart brengen financiële
gevolgen beleidsvoornemens Rijk.

Tot slot
Ik neem mij voor u over de voortgang en resultaten van de evaluatie tijdig
te informeren.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. W. E. Spies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 202, nr. 1

3