EFFECTEVALUATIE INNOVATIEREGELING
INTENSIEVE VEEHOUDERIJ

Uitgebracht op verzoek van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Amersfoort, 4 mei 2009

INHOUD

1.

Inleiding

1

2.

Samenvattende conclusies

1

3.

Aanbevelingen

6

LITERATUURLIJST

11

1.

Inleiding

In het najaar van 2008 is een procesevaluatie van de IIV-regeling uitgevoerd 1 . In deze
procesevaluatie is het functioneren van de regeling onder de loep genomen. Hierbij is
aandacht geschonken aan zaken zoals het gebruik, de bekendheid, de voorwaarden en
de uitvoering van de regeling. Uit deze procesevaluatie bleek dat het merendeel van de
projecten nog volop in uitvoering is. Slechts enkele projecten waren op het moment van
de procesevaluatie afgerond.
Naast de procesevaluatie was er bij het ministerie van LNV behoefte aan tussentijds
inzicht in de voortgang van de doelrealisatie van deze projecten. Om hiervan een beeld
te krijgen heeft het ministerie van LNV Bureau Bartels verzocht om in het verlengde van
de procesevaluatie een deel van de projecten nog eens te bezien qua voortgang van de
doelrealisatie. In feite ging het hierbij dus om een (tussentijdse) effectevaluatie.
We hebben invulling gegeven aan dit verzoek van het ministerie door met name de
projecten uit de eerste twee openstellingen – namelijk die van 2005 en 2006 – nog eens
tegen het licht te houden qua voortgang van de doelrealisatie. In totaal ging het daarbij
om 24 projecten. Elf projecten hadden betrekking op de pluimveehouderij, negen
projecten op de varkenshouderij, twee projecten op de konijnenhouderij en twee
projecten vielen binnen de categorie 'overige'. In de navolgende paragraaf presenteren
we de belangrijkste samenvattende conclusies die daaruit naar voren zijn gekomen. In
paragraaf 3 formuleren we een aantal aanbevelingen. Het gaat daarbij om aanvullende
aanbevelingen ten opzichte van de aanbevelingen die al in de procesevaluatie zijn
gepresenteerd.

2.

Samenvattende conclusies

Vanuit het oogpunt van effectiviteit is een belangrijke bevinding dat de financiële
ondersteuning vanuit de IIV-regeling van grote betekenis is (geweest) voor de
betreffende innovatieprojecten. Bij het ontberen van deze subsidie zouden de projecten
veelal sowieso geen doorgang hebben gevonden dan wel kleinschaliger en/of kwalitatief
minder hoogwaardig uitgevoerd zijn. Een belangrijke reden hiervoor is dat het in diverse
gevallen gaat om projecten die zich kenmerken door relatief hoge technische en/of
commerciële risico’s of om projecten waarbij de eventuele opbrengsten voor de
initiatiefnemers vrij beperkt zijn en/of niet specifiek aan hun ten goede zullen komen. Bij
dit laatste kan bijvoorbeeld worden gedacht aan innovatieprojecten waarbij één of enkele
veehouders het voortouw nemen maar waarbij eventuele resultaten breder aan de sector
1

Procesevaluatie Innovatieregeling Intensieve Veehouderij, Bureau Bartels (2008).

1

ten goede zullen komen. Hierdoor hikken de initiatiefnemers aan tegen de verhouding
tussen enerzijds de kosten en risico’s van de projecten en anderzijds de te verwachten
opbrengsten. Met de IIV-subsidie wordt als het ware een ‘hefboomeffect’ gerealiseerd
waardoor initiatiefnemers toch de stap kunnen en/of durven te zetten om hun
innovatieprojecten op te pakken. In deze zin is wat de IIV-regeling aangaat dus duidelijk
sprake van een effectief instrument.
Een andere belangrijke rode draad uit de tussentijdse effectevaluatie is dat alle projecten
een duidelijke relatie hebben met het versterken van de duurzaamheid van de
intensieve veehouderij. Bij vrijwel alle projecten zien we daarbij dat het versterken of
behouden van economische duurzaamheid gepaard gaat met de ambitie om te komen tot
verbeteringen in dierenwelzijn en/of reductie van milieubelasting en/of verbetering van
arbeidsomstandigheden. Hoewel het versterken of behouden van economische
duurzaamheid dus veelal een belangrijke drijfveer vormt voor de IIV-projecten wordt
vrijwel altijd getracht om dit te koppelen aan het versterken van de sociale en/of
ecologische duurzaamheid van segmenten van de intensieve veehouderij. In deze zin
kan met recht gesproken worden van een ‘duurzame regeling’.
Een relevante bevinding is verder dat diverse innovatieprojecten bij de uitvoering
geconfronteerd worden met onvoorziene omstandigheden. Dit is, zo ervaren ook de
projectuitvoerders zelf, nu eenmaal inherent aan innovatieve activiteiten. In de praktijk
blijkt er sprake te zijn van een grote variëteit in onvoorziene omstandigheden. Bij
sommige projecten is de technische realisatie toch weerbarstiger dan oorspronkelijk
gedacht. In andere gevallen gaat er van de vigerende wet- en regelgeving een
remmende werking uit op de projectrealisatie terwijl bij weer andere projecten sprake is
van onverwachte verschuivingen in de marktvraag of –prijzen. Kortom, uit het onderzoek
komt naar voren dat projectuitvoerders bij hun innovatieprojecten flexibel moeten
inspringen op onverwachte omstandigheden. In dit licht is het dan ook van belang dat de
inrichting en uitvoering van de IIV-regeling eveneens ruimte laat voor de nodige
flexibiliteit. We komen hier bij de aanbevelingen op terug.
Inherent aan het onzekere karakter van de innovatieprojecten is ook dat een deel van de
projecten uiteindelijk inhoudelijk gezien niet tot het beoogde resultaat leidt dan wel
voortijdig gestopt wordt. Bij de projecten die we voor de tussentijdse effectevaluatie
meegenomen hebben was dit – op het moment van de evaluatie – het geval bij bijna een
kwart van de IIV-projecten. Op zich is dit geen ‘schokkende’ bevinding en dit doet dan
ook geen afbreuk aan het belang en de meerwaarde van de IIV-regeling. Meer in het
algemeen is namelijk bekend dat maar een deel van de innovatieprojecten uiteindelijk
ook succesvol en volgens plan gerealiseerd wordt. Afbreukrisico’s zijn inherent aan
innovatieprojecten en kunnen daarmee ook niet volledig voorkomen worden. Uit de

2

evaluatie is bovendien ook niet één specifieke oorzaak voor het ‘mislukken’ – of niet
volgens plan realiseren – van innovatieprojecten naar voren gekomen waar in de
toekomst beleidsmatig op ingesprongen kan worden. Op zich toont het voorgaande in
feite ook aan dat met de IIV-regeling inderdaad risicovolle projecten worden ondersteund.
Wel zijn er in onze optiek mogelijkheden om de kansen op het niet volgens plan
realiseren van de IIV-projecten nog wat te reduceren. We komen daar in de
aanbevelingen op terug.
Voor de volledigheid merken we op dat uit de (tussentijdse) effectevaluatie naar voren is
gekomen dat ook innovatieprojecten die niet het gewenste resultaat opgeleverd hebben
wel een bepaalde meerwaarde kunnen hebben. Daarbij dient bijvoorbeeld gedacht te
worden aan nieuwe kennis die met het project opgebouwd is en anderszins weer ingezet
kan worden in de intensieve veehouderij. Ook kan het gaan om een ‘nevenproduct’ dat
met het innovatieproject gerealiseerd is en wel succesvol vermarkt kan worden.
Driekwart van de projecten verliep op het moment van de (tussentijdse) effectevaluatie
dus inhoudelijk in grote lijnen nog volgens plan of was inmiddels al afgerond. Bij deze
projecten was ten tijde van de evaluatie al sprake van verschillende vormen van spin-off.
Dit varieerde van het initiëren van vervolgonderzoek tot en met het succesvol op de
markt zetten van de gerealiseerde innovatie. Wat de commercialisatie betreft signaleren
enkele projectuitvoerders wel knelpunten ten aanzien van de snelheid waarmee de door
hen ontwikkelde projecten op de Rav-lijst 2 geplaatst worden. Dit duurt in de optiek van
deze projectuitvoerders (erg) lang wat ten koste gaat van de snelheid en/of kansen op
commercialisatie.
Qua tijdsplanning heeft een deel van de projecten (bijna een kwart) te maken gehad
met een (sterk) vertraagde start of is uiteindelijk helemaal niet van start gegaan.
Oorzaken hiervoor zijn het niet (tijdig) beschikbaar komen van de vereiste vergunningen
dan wel de cofinanciering van het innovatieproject. Hieruit kunnen – zie de
aanbevelingen – leereffecten voor de beoordelingsprocedure worden gedestilleerd.
Hoewel er met name rondom de aanvraag van de subsidie veelal sprake is (geweest)
van intensieve communicatie met DR/LNV zakt dit daarna bij de meeste projecten in. Er
is wat dit aangaat sprake van een ‘scheve verdeling’ in de communicatie en interactie
met DR/LNV gedurende de levensloop van een innovatieproject. Nadat een project is
gecommitteerd beperkt de interactie met DR/LNV zich veelal tot het indienen van
periodieke voortgangsverslagen, het indienen van verzoeken tot bijstelling of uitstel van
2

Rav staat voor Regeling ammoniak en veehouderij. Concepten die op de Rav-lijst staan voldoen aan de
geldende wetgeving op het gebied van ammoniakemissie. Opname op deze lijst is voor producenten van
stalsystemen en bijbehorende apparatuur dus commercieel van belang.

3

het innovatieproject en/of het indienen van het verzoek tot vaststelling van de subsidie.
Diverse projectindieners hebben dan ook aangegeven dat zij een meer inhoudelijke
interactie met DR/LNV wat missen. Dit geldt met name bij projecten waarbij veehouders
zelf een belangrijke trekkende rol spelen. Enkele projectindieners hebben overigens wel
zelf actief contact gezocht met DR/LNV, bijvoorbeeld om bepaalde beslispunten over hun
project te bespreken.
Uit de (tussentijdse) effectevaluatie volgt dat er in grote lijnen een onderscheid kan
worden gemaakt in een tweetal ‘ideaal-typische’ projecten die vanuit de IIV-regeling
ondersteund worden. We zullen deze projecten nu kort de revue laten passeren.
In de eerste plaats gaat het om innovatieprojecten die niet direct gericht zijn op de
ontwikkeling van bijvoorbeeld een nieuw product of een nieuw systeem dat – indien
succesvol – vermarkt kan worden. Dikwijls gaat het bij deze projecten bijvoorbeeld om
een veehouder of een groep van veehouders die na willen gaan of een bepaalde nieuwe
aanpak kan leiden tot zowel een verbetering (of behoud) van de technische resultaten en
het economisch rendement als tot een verbetering van het dierenwelzijn en/of reductie
van milieubelasting. Kenmerkend voor dit type innovatieprojecten is dus dat er niet echt
sprake is van een commerciële doelstelling. Bij dit soort projecten is nieuw ontwikkelde
kennis vaak vrij toegankelijk voor anderen. Met het innovatieproject steekt een veehouder
– of een groep van veehouders – als het ware ‘de nek uit’ voor andere partijen in de
sector.
In de tweede plaats zijn er innovatieprojecten die juist wel gericht zijn op het genereren
van een nieuw product of nieuw systeem voor de intensieve veehouderij dat – indien
succesvol – gecommercialiseerd kan worden. Bij dit type projecten zijn dikwijls, naast
eventueel een veehouder of veehouders, ook ‘industriële’ partners in sterke mate
betrokken zoals stallenbouwers, veevoederfabrikanten en apparatenbouwers. Deze
industriële partners nemen veelal het voortouw om eventueel tot commercialisatie te
komen. Dit is ook ‘verklaarbaar’ omdat voor veehouders het vermarkten van de nieuwe
producten of nieuwe systemen die met de innovatie beoogd worden veelal geen ‘core
business’ is. Voor de betrokken industriële partners is dat wel het geval.
Uit de (tussentijdse) effectevaluatie komt naar voren dat er nog andere belangrijke
verschillen zijn tussen de hierboven beschreven ideaaltypische projecten. In het
navolgende schema hebben we een aantal van deze verschillen samengevat.

4

Schema 1

Kenmerken van ideaaltypische projecten IIV-regeling

Type innovatieproject

Kenmerken van project
Betrokkenheid partijen

Gericht op ontwikkeling van

Niet primair gericht op ontwikkeling

nieuwe producten/systemen voor

van nieuwe producten/systemen

commercialisatie

voor commercialisatie

Industriële partners in keten

Veehouders zijn vooral belangrijk

nemen intensief deel/zijn

als trekkers/initiatiefnemers

belangrijke trekkers
Bereidheid tot eigen bijdrage

Groot

Beperkter/begrensd

Deel van subsidie dat bij

Groot

Beperkt

Groot

Beperkt

Bereidheid betrekken andere

Alleen functioneel/zo beperkt

Groot/groter: uitdragen van

partijen bij uitvoering

mogelijk houden

gedachtegoed, delen van kosten

Tussentijds uitdragen voortgang

Liever niet/zo min mogelijk

Grotere bereidheid (kosten delen,

aanvrager(s) terechtkomt
Aandacht voor bescherming
eigendomsrechten

en resultaten

idealisme, enzovoort)

Uitdragen resultaten bij

Intensief/actief want direct

Begrensd/beperkt omdat er niet

projectrealisatie

commercieel belang

direct product/systeem is dat
vermarkt kan worden

Een belangrijk verschil tussen beide ideaaltypen – met name ook vanuit het oogpunt
van effectiviteit van de IIV-regeling – heeft te maken met de bereidheid om tussentijdse
resultaten uit te dragen. Voor initiatiefnemers die met de financiële ondersteuning een
nieuw te commercialiseren product of systeem willen genereren tellen zaken als
kennisbescherming natuurlijk zwaar. Dat betekent dat dit type initiatiefnemers er in de
uitvoeringsfase weinig aan gelegen is om bekendheid te geven aan hun projecten en
tussentijdse resultaten die daarmee behaald zijn. Datzelfde geldt voor het betrekken van
andere partijen bij hun initiatief. De ambitie van dit type initiatiefnemers is in feite om het
breder uitdragen van de resultaten van hun projecten te doen plaatsvinden in de
commercialisatiefase (via het verkopen van de nieuwe producten of systemen). In die
fase zullen deze partijen daardoor dan ook zelf actief inzetten op het uitdragen van de
resultaten van hun innovatieproject. Dit laatste uiteraard alleen in die situaties waarin het
project in technische zin geslaagd is.
Bij innovatieprojecten die niet direct gericht zijn op te commercialiseren nieuwe producten
of nieuwe systemen vormt kennisbescherming in veel mindere mate een issue. Dit type
initiatiefnemers staat dan ook veel meer open voor het tussentijds uitdragen van de
voortgang en voorlopige resultaten van hun projecten. Ook hebben dit type
initiatiefnemers er minder moeite mee om andere partijen te betrekken, bijvoorbeeld
5

omdat hiermee de kosten ook gespreid kunnen worden. Daarentegen zullen dit type
initiatiefnemers over het algemeen minder middelen in (kunnen) zetten om – bij een
succesvol verloop van hun projecten – de resultaten breder uit te dragen. Dit vanwege
het feit dat er voor hen niet of in veel mindere mate economische spin-offs van dit type
activiteiten te verwachten zijn.
Aan de hand van bovenstaande resultaten kan per saldo worden geconcludeerd dat de
IIV-regeling een effectief instrument is vanwege:
 het feit dat de regeling duidelijk bijdraagt aan het ‘over de streep trekken’ van partijen
die een risicovol innovatieproject overwegen;
 de ondersteunde innovatieprojecten bij kunnen dragen aan versterking van de
economische, ecologische en sociale duurzaamheid van de intensieve veehouderij;
 een belangrijk deel van de innovatieprojecten – zelfs diegenen die niet tot de
oorspronkelijk beoogde opbrengsten leiden – resultaten en/of vervolgactiviteiten
opleveren die van belang zijn voor de intensieve veehouderij.

3.

Aanbevelingen

In deze paragraaf presenteren we een aantal bouwstenen voor de toekomst van de IIVregeling. We zullen dat doen via het formuleren van een aantal ‘aanvullende’
aanbevelingen. Deze ‘aanvulling’ heeft dan betrekking op de aanbevelingen die we al
eerder in de procesevaluatie van de IIV-regeling hebben gedaan. Hieronder zullen we
dan ook alleen die aanbevelingen opnemen die voortvloeien uit de (tussentijdse)
effectevaluatie en niet in de procesevaluatie van de IIV-regeling opgenomen zijn.
De aanpak zal er steeds uit bestaan dat we eerst de betreffende aanbeveling zullen
presenteren en dan een toelichting daarop zullen geven.

1. Zorg voor voldoende flexibiliteit in de inhoud en uitvoering van de IIV-regeling.

Achtergrond
Uit de evaluatie blijkt dat diverse innovatieprojecten, die vanuit de IIV-regeling
ondersteund worden, te maken krijgen met onverwachte omstandigheden. Dit is ook
inherent aan innovatietrajecten. Projectuitvoerders moeten hier flexibel op reageren en
dus tussentijds beslissingen nemen ten aanzien van de vraag hoe om te gaan met
dergelijke onvoorziene omstandigheden. Het is daarom van belang dat ze daarin niet
onnodig gehinderd worden door de inhoud en uitvoering van de IIV-regeling. Hiervan kan
bijvoorbeeld sprake zijn indien rondom de committering veel gedetailleerde informatie
van de projectuitvoerders wordt gevraagd omtrent de wijze waarop zij hun project precies

6

uit gaan voeren, welke partijen daarbij betrokken gaan worden en hoe, enzovoort.
De ervaring met innovatieprojecten leert dat dit vaak niet op voorhand te voorspellen valt
en dat het voor projectuitvoerders dus lastig is om dergelijke vragen op voorhand
adequaat te beantwoorden. Bovendien kan een dergelijke mate van detail ook in de
uitvoering van de projecten tot knelpunten of onnodige administratieve lasten leiden. Dit
omdat projectuitvoerders dan bijvoorbeeld frequent wijzigingen in de projectopzet aan DR
moeten doorgeven of omdat zij dit vergeten te doen en er daardoor bij de eindafrekening
fricties ontstaan. Om deze redenen zou er als het ware naar gestreefd moeten worden
om bij de IIV-regeling vooral ‘doelfinanciering’ toe te passen en niet of in mindere mate
‘middelfinanciering’. Dit zou dan inhouden dat projecten vooral gehonoreerd worden
omdat het na te streven doel goed past bij de geest van de regelgeving en dat het aan de
projectuitvoerders overgelaten wordt hoe zij dit doel precies zullen gaan bereiken.
Doordat de projectuitvoerders een belangrijk deel van de kosten zelf moeten financieren
is in feite al voldoende ‘geborgd’ dat zij dit op een verantwoorde wijze zullen doen.

2. Overweeg om meer differentiatie in de subsidiepercentages aan te brengen al naar
gelang de bereidheid van projectuitvoerders om tussentijds inzicht te verschaffen in
de voortgang en resultaten van hun project.

Achtergrond
Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat er sprake is van een discrepantie in de mate
waarin projectuitvoerders bereid zijn om tussentijds de voortgang en resultaten van hun
projecten breder uit te dragen. Enerzijds zijn er projectuitvoerders die hier geen enkele
moeite mee hebben. Anderzijds zijn er projectuitvoerders die van mening zijn dat de
slaagkans van hun project daarmee negatief beïnvloed wordt. Bij deze laatste groep gaat
het veelal om innovatieprojecten die er op gericht zijn om nieuwe producten of nieuwe
systemen te ontwikkelen die vervolgens vermarkt gaan worden. In de optiek van de
betreffende projectuitvoerders wordt met deze commercialisatie ook de bredere
verspreiding van de eindresultaten van het project bewerkstelligd.
In de praktijk is er bij de IIV-regeling dus sprake van twee verschillende modellen van
verspreiding van (met name) tussentijdse voortgang en resultaten. Deze modellen zijn
overigens niet één-op-één gerelateerd aan het subsidiepercentage waarvoor de
uitvoerders eventueel gekozen hebben 3 . De vraag is dan ook of dit naar de toekomst nog
steeds zo dient te blijven. Wat dit aangaat valt bijvoorbeeld te overwegen om bij partijen
3

In de openstellingen van 2005 en 2006 konden uitvoerders kiezen voor 25% subsidie (indien zij de
resultaten niet openbaar wilden maken) of voor 50% subsidie (indien zij daartoe wel bereid waren). In de
evaluatie hebben we ook projectuitvoerders betrokken die destijds voor 50% subsidie hebben gekozen
maar waarvoor tussentijdse geheimhouding van groot belang was.

7

die bereid zijn om ook tussentijds inzicht te geven in de voortgang en resultaten van hun
project een hoger subsidiepercentage toe te passen. Dit is des te meer van belang omdat
het bij de IIV-regeling veelal om vrij langdurige projecten gaat. Hierdoor is het nu nog
mogelijk dat een projectuitvoerder die jarenlang de voortgang en tussentijdse resultaten
‘onder de pet houdt’ een zelfde subsidiepercentage toegepast krijgt als een
projectuitvoerder die wel bereid is om tussentijds dit inzicht te verschaffen waarmee
andere partijen tijdig hun voordeel kunnen doen.

3. Hou een vinger aan de pols bij veehouders die als aanvrager(s) hun nek uitsteken.

Achtergrond
Uit de evaluatie is gebleken dat bij een deel van IIV-projecten sprake is van enthousiaste
en/of voorlopende veehouders die hun nek uitsteken voor een innovatieproject. Dit komt
tot uitdrukking door het feit dat zij als aanvrager van het project fungeren – en daarmee in
formele zin ook verantwoordelijk zijn – terwijl zij zelf maar een beperkt deel van de
activiteiten en kosten voor hun rekening nemen. Op zich kan de vraag gesteld worden of
het in dergelijke projecten inderdaad ‘verantwoord’ is dat één of enkele veehouders een
dergelijke rol vervullen. Dit ook gezien het feit dat uit de door ons gevoerde gesprekken
niet altijd het beeld naar voren is gekomen dat de betreffende veehouders zich altijd even
goed

bewust

zijn

van

deze

verantwoordelijkheid

en

de

mogelijke

financiële

consequenties daarvan.
Om deze reden is het raadzaam om bij dit type projecten een vinger aan de pols te
houden. Dit kan op verschillende wijzen plaatsvinden. In de eerste plaats zou er
bijvoorbeeld bij de projectbeoordeling op gelet kunnen worden of er sprake van een
situatie zoals hierboven geschetst. Daar waar dit het geval is zou wellicht actiever dan nu
nagegaan kunnen worden of er mogelijkheden zijn om een andere partij – met een
grotere financiële en/of inhoudelijke betrokkenheid bij het project – aanvrager te laten
zijn. Wellicht dat dit ook vraagt om een aanpassing (verruiming) van de voorwaarden van
de IIV-regeling. In de tweede plaats zou dit ook vorm en inhoud kunnen krijgen doordat
DR zowel bij de start van het project als ook tussentijds contact onderhoudt met
dergelijke aanvragers. Dit om van meet af aan goed duidelijk te maken welke eisen er
aan de administratie van de aanvrager worden gesteld en om gedurende de uitvoering na
te gaan in hoeverre de aanvrager hier ook adequaat invulling aan weet te geven.

8

4. Committeer projecten pas nadat de eventueel benodigde vergunningverlening
rond is.

Achtergrond
Uit de evaluatie komt naar voren dat enkele projecten die vanuit de openstelling 2005 of
2006 gecommitteerd zijn op het moment van de evaluatie nog niet of nauwelijks
opgestart waren of een flinke vertraging hadden opgelopen. Voor enkele projecten had
dit te maken met het gegeven dat bij deze projecten de vergunningverlening nog niet
rond was waardoor niet met het project gestart kon worden. Om deze reden valt te
overwegen om in de toekomstige beoordeling van projecten voor de IIV-regeling als eis
te stellen dat de vergunningen die nodig zijn om met het project te kunnen starten,
verstrekt zijn. Hiermee wordt voorkomen dat eventueel onnodig middelen worden
vastgelegd in projecten die uiteindelijk niet van de grond komen.

5. Overweeg om in de IIV-regeling ‘over te committeren’ indien het aantal en de kwaliteit
van de ingediende aanvragen daartoe aanleiding geeft.

Achtergrond
Uit de evaluatie blijkt dat een deel van de projecten niet (volledig) gerealiseerd is en/of
dat de begrote kosten (en daarmee de subsidie) lager zullen uitvallen. Op zich is dit niets
nieuws onder de zon omdat algemeen bekend is dat innovatieprojecten gepaard gaan
met onzekerheden en afbreukrisico’s. Dat is ook de reden dat er in innovatieregelingen
vrijwel altijd sprake is van vrijval van gecommitteerde middelen. Om deze reden kan
overwogen worden om bij de IIV-regeling over te committeren in die situaties waarbij zich
een ‘overtekening’ voordoet van projectvoorstellen die voldoen aan de criteria van de
regeling.

6. Intensiveer de inhoudelijke betrokkenheid bij de uitvoering van de ondersteunde
projecten.

Achtergrond
Bij diverse IIV-projecten is sprake van vrij langdurige (meerjarige) projecten die
bovendien een aanzienlijke subsidie gecommitteerd hebben gekregen. Daarnaast is het
zo dat, zoals aangegeven, zich bij de uitvoering van innovatieprojecten dikwijls
onvoorziene omstandigheden voordoen. Combineren we deze zaken dan kan het een
meerwaarde hebben indien de inhoudelijke betrokkenheid bij dergelijke projecten
geïntensiveerd wordt. Dit zou bijvoorbeeld vorm en inhoud kunnen krijgen door periodiek
– bijvoorbeeld jaarlijks – een bezoek af te leggen bij deze projectaanvragers. Daartoe
zouden als het ware begeleidingscommissies rondom deze projecten kunnen worden
9

samengesteld waarin een vertegenwoordiger van DR, van LNV en een inhoudelijk
deskundige zitting hebben.
Er zijn diverse redenen te geven voor een dergelijke inhoudelijke monitoring en voor de
voorgestelde samenstelling van begeleidingscommissies. Een eerste argument is
natuurlijk dat bepaalde projecten een dusdanige financiële omvang hebben dat het ook
de moeite waard is om deze begeleiding te bieden. Verder is het zo dat het een
meerwaarde kan hebben indien DR en LNV tijdig – en niet pas achteraf – zicht krijgen op
eventueel wenselijke veranderingen in de (uitvoering van de) innovatieprojecten als
gevolg van onverwachte ontwikkelingen. Zo biedt dit enerzijds de mogelijkheid om de
aanvrager duidelijk te maken of hij of zij al dan niet actie moet ondernemen zoals
bijvoorbeeld het indienen van een wijzigingsvoorstel. Anderzijds biedt dit de mogelijkheid
om in dergelijke situaties ook actief mee te denken met de aanvrager. Zo is uit het
onderzoek ook naar voren gekomen dat onverwachte veranderingen in de externe
omgeving er toe kunnen leiden dat projecten in een soort van impasse terecht komen of
dat projectuitvoerders op een kruispunt van beslissingen aanbelanden waar ze niet altijd
meer weten wat de juiste richting is. Nu onttrekken dergelijke situaties zich vaak aan het
zicht van DR en LNV en kan de situatie ontstaan dat projecten stagneren. De inzet van
een begeleidingscommissie kan er toe leiden dat dit voorkomen wordt. Bijvoorbeeld door
te wijzen op aanpalende ondersteuningsmogelijkheden die het ministerie van LNV heeft
of door verbindingen te leggen naar andere partijen die mogelijk ondersteuning kunnen
bieden in dergelijke situaties.

10

LITERATUURLIJST
Bureau Bartels, 2008
Procesevaluatie Innovatieregeling Intensieve Veehouderij
Dienst Regelingen, 2005-2007
Divers materiaal regeling (aanvraagformulieren, toelichtingen, et cetera)
Dienst Regelingen, 2007
Regelingspecifieke rapportage, RLS Samenwerking bij innovatie - resultaat
openstelling 2007
Dienst Regelingen, 2005-2007
Advies beoordelingscommissie
Dienst Regelingen, 2005 en 2007
Brochure regeling
Ministerie Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 2006
Innovatie = Ondernemen, Strategienota Innovatie
Staatscourant, 15 februari 2007
Regeling LNV-Subsidies
Staatscourant, 2005-2007
Regelingteksten en openstellingsbesluiten
WUR/LEI, 2008
Samenwerking bij innovatieprojecten, hernieuwd toetsingskader LNV-subsidieregeling
voor innovatieve varkenshouders

11