Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

831
Vragen van het lid Van den Berg (CDA) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht «Patiëntenstops bij GGNet
voor verzekerden Zilveren Kruis, Interpolis en FBTO» (ingezonden 5 november
2019).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 27 november 2019).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het artikel «Patiëntenstop bij GGNet voor verzekerden Zilveren Kruis, Interpolis en FBTO» in De Stentor van 21 oktober 2019?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u verklaren hoe dit zich verhoudt tot artikel 11 van de Zorgverzekeringswet, de zorgplicht?
Antwoord 2
Een patiëntenstop bij een aanbieder is niet strijdig met de zorgplicht zolang
de patiënt maar goed geïnformeerd is en zorg krijgt bij een andere aanbieder
die zich op redelijke tijd en reisafstand bevindt.
Zorgverzekeraars hebben een wettelijke zorgplicht (artikel 11 Zorgverzekeringswet), wat in geval van een naturapolis betekent dat hun verzekerden
binnen een redelijke tijd en reisafstand toegang moeten hebben tot alle zorg
uit het basispakket. Zorgverzekeraars moeten daarom voldoende zorg
inkopen of bemiddelen als iemand niet snel genoeg bij een zorgaanbieder
terecht kan (wachttijdbemiddeling). In geval van een patiëntenstop zoekt de
zorgverzekeraar in overleg met de verzekerde een alternatieve zorgaanbieder,
die de benodigde zorg kan leveren binnen de Treeknorm. Dit kan soms
betekenen dat de reistijd voor verzekerden (beperkt) toeneemt. Het is goed

1

ah-tk-20192020-831
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

De Stentor, «Patiëntenstop bij GGNet voor verzekerden Zilveren Kruis, Interpolis en FBTO»,
21 oktober 2019 (https://www.destentor.nl/apeldoorn/patientenstop-bij-ggnet-voor-verzekerdenzilveren-kruis-interpolis-en-fbto~a91fe29e/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

dat zorgverzekeraars afspraken maken met zorgaanbieders over de inhoud
van zorg, maar ook over de kosten. Dat leidt ertoe dat de zorg betaalbaar
blijft.
Vraag 3
Welke acties onderneemt Zilveren Kruis om ervoor te zorgen dat patiënten in
Apeldoorn en omgeving op korte termijn weer bij GGNet in zorg kunnen
komen?
Antwoord 3
Van Zilveren Kruis heb ik begrepen dat GGNet en medisch adviseurs van
Zilveren Kruis overleg hebben gehad over de 90 afgebelde patiënten. Voor 67
patiënten is afgesproken dat Zilveren Kruis aanvullende contractafspraken
maakt. Voorwaarde daarvoor is dat de behandeling van deze patiënten ook
nog dit jaar daadwerkelijk wordt gestart. De afdeling Zorgbemiddeling van
Zilveren Kruis doet voor de 23 andere verzekerden een alternatief aanbod
voor intake bij een andere instelling. Verzekerden kunnen er ook voor kiezen
om op de wachtlijst bij GGNet te blijven staan.
Vraag 4
Bent u van oordeel dat op Zilveren Kruis de verplichting rust om bij te
contracteren?
Antwoord 4
Zilveren Kruis is niet verplicht GGNet bij te contracteren. Zilveren Kruis heeft
een verantwoordelijkheid om voldoende zorg in de regio in te kopen zodat
Zilveren Kruis aan de zorgplicht voldoet. Als er een verzoek komt voor
bijcontracteren, beoordeelt een zorgverzekeraar of bemiddeling naar andere
gecontracteerde partijen in de regio mogelijk is. Als dat het geval is, gebeurt
dat. Als dat niet het geval is, kan de zorgverzekeraar bijcontracteren. Deze
handelwijze is vastgelegd in de contracten. Ik vind het onwenselijk dat
partijen onderhandelingen over bijcontracteren en patiëntenstops over de rug
van patiënten uitvoeren, zoals in dit geval is gebeurd.
Vraag 5
Bij welke andere ggz-aanbieder(s) kunnen verzekerden van Zilveren Kruis
momenteel terecht in Apeldoorn en omgeving en vindt u dit een goede
invulling van de zorgplicht?
Antwoord 5
In Apeldoorn en omgeving kunnen verzekerden binnen de Treeknorm terecht
bij specialistische ggz aanbieders als Mentaal Beter en HSK.
Vraag 6
Is de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) hierbij betrokken? Zo ja, wat is haar
rol?
Antwoord 6
De NZa ziet toe op de naleving van de zorgplicht door zorgverzekeraars. De
NZa is op 21 oktober door GGNet per email op de hoogte gesteld van het
instellen van de patiëntenstop. Zowel GGNet als Zilveren Kruis hebben
daarbij aan de NZa gemeld in gesprek met elkaar te gaan om te komen tot
een oplossing. De twee partijen bleken verschil van inzicht te hebben over de
onderlinge contractuele verplichtingen. De NZa treedt niet op als individuele
geschilbeslechter tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar als zij een geschil
hebben over de uitvoering van een overeenkomst. Dit is voorbehouden aan
de het arbitrageinstituut of de rechter. Echter, de NZa zag zich vanuit haar rol
als toezichthouder, het algemeen belang en de onrust onder patiënten en
patiëntenorganisatie geroepen om in gesprek met partijen tot een oplossing
te komen. Met het oog op het snel vinden van een oplossing voor patiënten,
heeft de NZa op vrijdag 1 november bestuurlijk overleg gevoerd met Zilveren
Kruis en GGNet. Daar zijn nadere afspraken gemaakt over zorgbemiddeling,
bijcontracteren en eenduidige communicatie richting patiënten en verzekerden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Welke acties heeft de NZa sinds mei – gezien de uitkomsten van de monitoring contratering ggz jl. – ondernomen om er zorg voor te dragen dat deze
bijcontractering ook daadwerkelijk tijdig plaatsvindt?
Antwoord 7
In mei 2019 heeft de NZa de Monitor contractering ggz 2019 gepubliceerd2.
Naar aanleiding van de aanbevelingen in de monitor over de bijcontractering
maakt de NZa samen met partijen uit het Hoofdlijnenakkoord (HLA) ggz een
verdere kwantitatieve en kwalitatieve invulling van de gemaakte afspraken
over de bijcontractering. Dit onderzoek is gestart en zal in het voorjaar 2020
worden gepubliceerd. Het onderzoek geeft feitelijke informatie over bijcontractering, zoals het aantal aanvragen, de aangevraagde bedragen en de
feitelijke bijcontractering.
Daarnaast beoogt het onderzoek meer inzicht te geven in hoe de bijcontractering in de praktijk verloopt. Afhankelijk van de uitkomsten zal de NZa
beoordelen welke vervolgstappen nodig zijn.
Vraag 8
Kunt u toelichten of de NZa op dit moment doorlopend monitort of zorgverzekeraars uitvoering geven aan hun zorgplicht ten aanzien van de ggz? Zo
nee, kunt u toelichten waarom niet?
Antwoord 8
In verband met de hoge wachttijden in de ggz is er een specifiek traject
rondom de zorgplicht. Zo controleert de NZa risicogericht hoe de zorgverzekeraars zich in algemene zin inspannen om wachttijden terug te dringen.
Vorig jaar en dit jaar heeft de NZa onderzoek gedaan naar de inspanningen
van zorgverzekeraars om de wachttijden terug te dringen, ook in de ggz3. Dit
jaar heeft de NZa opnieuw een bezoek gebracht aan de zorgverzekeraars om
te controleren of ze de aandachtspunten op basis van het onderzoek van
vorig jaar hebben opgepakt. De resultaten zullen naar verwachting voor het
einde van het jaar aan de Tweede Kamer worden toegezonden.
De NZa heeft op basis van de regionale wachttijddata zicht op de regionale
verschillen en knelpunten. De Nza richt de inspanningen op de grootste
probleemgebieden. Samen met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
kijkt de NZa in de regio’s waar de wachttijden het langst zijn naar de wijze
waarop aanbieders en zorgverzekeraars en andere partijen samenwerken om
de wachttijden terug te brengen en naar de verbeteringen die hierin mogelijk
zijn. Met deze regionale aanpak stelt de NZa vast of de inspanningen van
zorgverzekeraars om de wachttijden terug te dringen ook daadwerkelijk leiden
tot daling van de wachttijden. Waar dit structureel niet het geval is, gaat de
NZa het gesprek aan.
Vraag 9
Is het huidig handhavingsinstrumentarium van de NZa naar uw mening
voldoende toegerust om te in te grijpen als zorgverzekeraars hun zorgplicht
onvoldoende uitvoeren?
Antwoord 9
Ja, ik ben van mening dat de NZa voldoende is toegerust. De NZa zal bij de
inzet van de handhavingsinstrumenten per geval kijken naar de aard van de
overtreding en de omstandigheden waaronder de overtreding heeft plaatsgevonden. Handhaving is er op gericht om naleving van de wet en daarmee de
werking van het stelsel te bewerkstelligen en te bevorderen. De NZa stelt
daarbij het algemene belang van consumenten centraal. Handhaving is geen
doel op zich. Het gaat er primair om dat de patiënt tijdig passende zorg krijgt
en dat degenen op wie de normen en regels van toepassing zijn deze
respecteren en in acht nemen.
Bij patiëntenstops van grote(re) instellingen wint de NZa informatie in over
de aanleiding van de patiëntenstop, de wijze waarop verzekerden/patiënten
hierover geïnformeerd worden door zorgaanbieder en zorgverzekeraar en het

2
3

Kamerstuk 25 424, nr. 462
Kamerstuk 32 620, nr. 223.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

alternatieve zorgaanbod. Op basis daarvan toetst de NZa hoe de partijen
omgaan met eventuele gevolgen voor hun patiënten respectievelijk verzekerden. De NZa toetst dan ook of aannemelijk is dat partijen aan wet- en
regelgeving voldoen. Als de NZa knelpunten voor de patiënt signaleert, dan
zal de NZa dat in eerste instantie in gesprek met partijen samen proberen op
te lossen. Als dat niet lukt, heeft de NZa de beschikking over formele
handhavingsinstrumenten om normnaleving juridisch af te dwingen:
1) het geven van een aanwijzing;
2) het toepassen van bestuursdwang;
3) het opleggen van een last onder dwangsom;
4) het opleggen van een boete;
5) het openbaar maken van bepaalde handhavingsmaatregelen.
Niet alle formele handhavingsinstrumenten kunnen bij iedere overtreding
worden ingezet. Bij overtreding van de zorgplicht kan de NZa de zorgverzekeraar een aanwijzing geven, maar geen boete. Tevens regelt de Wmg dat
aanwijzingen in beginsel niet openbaar zijn. Als niet aan de aanwijzing wordt
voldaan kan de NZa naleving afdwingen door middel van een last onder
dwangsom, en kan zij dit openbaar maken.
Vraag 10
Kunt u toelichten hoe het kan dat de NZa voor zover bekend nog nooit een
formeel handhavingsinstrument zoals een aanwijzing heeft toegepast jegens
een zorgverzekeraar die de zorgplicht schond?
Antwoord 10
De NZa heeft tot op heden jegens zorgverzekeraars inzake de zorgplicht geen
formele handhavingsinstrumenten zoals een aanwijzing ingezet. De NZa wil
snel en adequaat optreden als zij problemen in de zorg signaleert. De NZa
beschikt in de praktijk over een veelheid aan manieren om normnaleving te
bewerkstelligen. Voorbeelden zijn normoverdragende gesprekken, waarschuwingen, het geven van voorlichting en guidance, het inzetten van publiciteit
en de inzet van formele handhavingsinstrumenten zoals een aanwijzing. Het
gaat de NZa om het oplossen van het probleem, de inzet van formele
handhavingsinstrumenten is geen doel op zichzelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4