Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

30 012

Leven Lang Leren

Nr. 36

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP EN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2011
Zoals toegezegd in de Rijksbegroting 2011, hoofdstuk 8, artikel 4 (OCW)
wordt in de bijgevoegde rapportage informatie verstrekt over de
doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde kabinetsbeleid rond
een leven lang leren in de periode 2005 tot 2011.1 Er wordt onder meer
ingegaan op de doelstelling van het kabinet, de instrumenten die zijn
ingezet en de bereikte resultaten en effecten.
De specifieke doelstelling met betrekking tot een leven lang leren, zoals
geformuleerd in respectievelijk het plan van aanpak 2005–2007 en het plan
van aanpak 2008–2011, luidde als volgt:
Het vergroten van de duurzame inzetbaarheid van mensen op de
arbeidsmarkt door het ontwikkelen van een regionale infrastructuur voor
een leven lang leren, het vergroten van de deelname aan EVC-trajecten,
het verbeteren van de kwaliteit van EVC en het bevorderen van een
leercultuur in bedrijven. De slagkracht van de regionale infrastructuur
wordt aangetoond door het realiseren van 35.000 leerwerktrajecten in de
periode 2005-2007 en 90.000 leerwerktrajecten in de periode 2008-2011.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-30012-36
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Duidelijk is geworden dat de laatste jaren flinke stappen zijn gezet op het
terrein van een leven lang leren.
– Er is een stevige impuls aan duurzame regionale samenwerking tussen
onderwijs, bedrijfsleven en lokale overheid gegeven, waarbij een leven
lang leren vaak onderdeel van bestaand arbeidsmarktbeleid is
geworden. Met 47 samenwerkingsverbanden zijn afspraken gemaakt
voor de realisatie van 125 000 leerwerktrajecten in de periode
2005–2011. In totaal zijn 146 246 leerwerktrajecten gerealiseerd.
Hiermee is de doelstelling ruimschoots gehaald. De betrokken partijen
zetten de samenwerking rond leren en werken nu op eigen kracht
voort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 012, nr. 36

1

Aantal gerealiseerde leerwerktrajecten in de periode 2005–2011
Regeling

Tijdelijke stimuleringsregeling leren en werken
2005–2007

Streefwaarde

35 000

Realisatie

44 162

–

–

–

–

–

–
–

1
Kwalitatieve monitor Succesfactoren voor
verduurzaming van leren en werken, Ecbo,
februari 2011.
2
EVC gemeten, Een onderzoek naar het
aantal gerealiseerde EVC in de periode
2005–2009, Ecorys, mei 2010.

–

Tijdelijke stimuleringsregeling leren en werken
2007

Tijdelijke stimuleringsregeling werkende jongeren
zonder startkwalificatie,
werkzoekenden en met
werkloosheid bedreigden

90 000
57 497

Leren en Werken
2005–2011
Totaal

125 000
44 587

146 246 (117%)

Er zijn 43 regionale leerwerkloketten opgezet, opgehangen aan 36
regionale samenwerkingsverbanden. De leerwerkloketten zijn
vervolgens ingepast in de integrale dienstverlening van de Werkpleinvestigingen van het UWV Werkbedrijf. De leerwerkloketten hebben een
brede taak in het adviseren van burgers, werkgevers en werknemers
over scholingsmogelijkheden en opleidingenaanbod. Zij zorgen ervoor
dat vragers en aanbieders van EVC en scholing elkaar beter weten te
vinden.
Er is gewerkt aan een betere mobiliteit van mensen door de inzet van
scholing en EVC. Het besef van de noodzaak van op- en bijscholing
voor duurzame inzetbaarheid en kwaliteit van de economie is gegroeid
en er is meer scholingsbereidheid ontstaan bij werkgevers en
werknemers.1
De landelijke publiekscampagne «Weet waar je staat, vraag je
Ervaringscertificaat» heeft geholpen om werkgevers te bereiken en
individuen op weg te helpen. In 2010 is op het hoogste punt 64% van
de werkgevers door de campagne bereikt. Uit de resultaten van
voorgaande campagnejaren blijkt dat 67% van het algemeen publiek
bekend is met het Ervaringscertificaat. Bij de doelgroep «werknemers
en werkzoekenden» ligt dit percentage op 73%.
Het aantal uitgevoerde EVC-procedures stijgt mede door de publiekscampagne van 9 900 in 2007 tot 15 700 in 2009.2 Meer dan de helft van
de EVC-trajecten leidt tot aanvullende scholing en van die groep
behaalt naar schatting tweederde uiteindelijk een diploma.
Tot en met 2012 heeft de overheid voor drie jaar de regie genomen om
de basiskwaliteit van het Ervaringscertificaat op orde te brengen.
Hiertoe zijn in 2010 al belangrijke stappen gezet. De Beleidsregel
afgifte EVC-verklaringen die op 1 april 2010 in de Staatscourant is
gepubliceerd, heeft betrekking op de wijze waarop en de voorwaarden
waaronder EVC-verklaringen worden afgegeven. Als flankerend beleid
wordt het actieplan «Kwaliteit van EVC» door het Kenniscentrum EVC
uitgevoerd. Het actieplan biedt EVC-aanbieders de mogelijkheid om de
kwaliteit van hun EVC-systeem te analyseren en via trainingen in te
zetten op professionalisering van actoren.
Het kabinet is voornemens een wet te maken waarin de kwaliteitsborging van EVC wordt geregeld.
In de projecten EVC en maatwerk werkend leren in het hbo zijn van
2007 tot en met 2009 ongeveer 15 000 trajecten gerealiseerd. Deze
projecten hebben geleid tot een betere inbedding van deze voorzieningen in de organisatie van de hogescholen. Een beperkt aantal
hogescholen ontwikkelt zich nu tot instituut waar organisatiebreed
diensten worden verleend op het gebied van een leven lang leren. De
resultaten van de hbo-projecten die vanaf begin 2010 tot eind 2011
worden uitgevoerd worden medio 2012 bekend.
In de periode 2006–2010 is een groot aantal pilots met Associate
degree (Ad)-programma’s gestart. Deze opleiding is bedoeld voor
werkenden en voor doorstromers vanuit het mbo. De pilots hebben
gezorgd voor extra deelname aan het hoger onderwijs. Ongeveer de
helft van de Ad’ers volgt het Ad-programma in duale vorm of (vooral)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 012, nr. 36

2

–

–

in deeltijd. Ongeveer de helft van de deelnemers is werkend en circa
een kwart komt rechtstreeks van het mbo. Het afronden van een
Ad-programma heeft een positief effect op de overstap naar c.q. het
functioneren op de arbeidsmarkt. De Associate degree heeft een
belangrijke toegevoegde waarde voor het Nederlandse hoger
onderwijs, vult een lacune in tussen mbo en hbo-bachelor en sluit aan
op een behoefte bij studenten, bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties.
De hbo-stimuleringsregelingen en de pilots Associate degree zijn
mede aanleiding geweest voor de in de Strategische Agenda Hoger
Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap aangekondigde activiteiten
gericht op het opleiden van werkenden: definitieve invoering Associate
degree, versterking van het aanbod professionele masters en
deeltijdonderwijs, een experiment flexibel hoger onderwijs voor
werkenden en een onderzoek naar verruiming van de leenfaciliteit
collegegeldkrediet.
Tot op dit moment ontwikkelen bijna 600 middelgrote en kleine
bedrijven een leercultuur in hun bedrijf en zij vormen zich om tot
lerende organisaties die gericht zijn op een brede en duurzame
inzetbaarheid van hun medewerkers. De werkplek wordt een leerwerkplek waarbij werkgevers de ontwikkeling van hun medewerkers
aanmoedigen en ondersteunen. Leren wordt een vanzelfsprekend
onderdeel van het arbeidsproces.

Er is veel bereikt met betrekking tot het oprichten van een infrastructuur
voor een leven lang leren, de realisatie van concrete leerwerktrajecten en
de doorontwikkeling van het Ervaringscertificaat. Er zijn zeker nog
aandachtspunten. Het opleidingsniveau van de Nederlandse beroepsbevolking en de deelname aan postinitiële scholing zijn de afgelopen jaren
vrijwel gestabiliseerd. Nederland behoort nog steeds tot de best presterende landen, maar het gat met de echte koplopers zoals Zweden, Finland
en Engeland, wordt niet kleiner. Om inzicht te krijgen in de groeifactoren
voor deelname aan een leven lang leren en de factoren die deelname
beïnvloeden, heeft IVA/SEOR een onderzoek uitgevoerd onder verschillende referentielanden. De uitkomsten van dit onderzoek zijn aan uw
Kamer gezonden op 26 oktober 2011 (Kamerstuk 29 544, nr. 342).
Succesfactoren zijn de culturele verankering van een leven lang leren,
gebruik van gemixte financieringsmodellen en het versterken van de
regionale infrastructuur voor een leven lang leren. Deze elementen sluiten
aan bij de Nederlandse aanpak, waarin een belangrijke verantwoordelijkheid voor een leven lang leren ligt bij de sociale partners.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
H. Zijlstra
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 012, nr. 36

3