Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2056
Vragen van het lid Hamer (PvdA) aan de staatssecretaris van het Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over de sterke stijging van het aantal schuldhulpvragen
(Ingezonden 15 maart 2012).
Antwoord van staatssecretaris De Krom (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 2 april 2012).
Vraag 1
Kent u het bericht over de sterke stijging van het aantal schuldhulpvragen bij
het maatschappelijk werk?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat de wachtlijsten voor de hulpverlening vanuit het maatschappelijk werk snel en sterk oplopen?
Antwoord 2
Ik beschik niet over gegevens over wachttijden van cliënten die via het
maatschappelijk werk beroep doen op de gemeentelijke schuldhulpverlening.
Ik beschik uitsluitend over gegevens over de wachttijden voor de gemeentelijke schuldhulpverlening als geheel. Daarover is het volgende bekend. Uit het
onderzoek Wachttijden voor schuldhulpverlening bij gemeenten (Kamerstukken II, 2009/10, 24 515 nr. 185) blijkt dat de gemiddelde wachttijd voor
schuldhulpverlening op 1 januari 2010 32 kalenderdagen was. Uit dit
onderzoek blijkt ook dat 20% van de aanmeldingen voor schuldhulpverlening
via het algemeen maatschappelijk werk plaatsvindt. Uit het onderzoek
«Tijdelijke middelen schuldhulpverlening: besteding, effecten en duurzaamheid» (Kamerstukken II 2011/12, 33 000-XV, nr. 66) blijkt dat de wachttijden
voor schuldhulpverlening in 2011 – net als in 2010 – verder zijn teruggelopen
dan wel ondanks een toenemend beroep op schuldhulpverlening niet verder
zijn toegenomen. Doordat gemeenten de extra middelen niet alleen hebben
geïnvesteerd in extra capaciteit, maar ook in verbetering van de kwaliteit van
de hulpverlening en het aanpassen van werkprocessen verwacht een groot
deel van de gemeenten dat de in 2010 en 2011 behaalde resultaten duurzaam
zullen zijn.
1

ah-tk-20112012-2056
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

www.mogroep.nl, 10-3-12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de opvatting dat een sterke groei van schuldhulpvragen is te
verwachten gelet op de forse toename van het aantal werklozen?
Antwoord 3
Een van de oorzaken dat mensen in de problematische schulden raken, is
terugval in inkomen. Gegeven het feit dat de werkloosheid volgens de laatste
raming van het CPB in de komende periode zal gaan oplopen, zal ook het
aantal mensen dat als gevolg van werkloosheid met een inkomensterugval te
maken krijgt toenemen. Zij kunnen hierdoor extra risico lopen om met
problematische schulden te maken te krijgen.
Ingeval het inkomen als gevolg van werkloosheid terugvalt, is het de eigen
verantwoordelijkheid van mensen om te voorkomen dat ze problematische
schulden krijgen. Het is daarvoor veelal noodzakelijk het uitgavenpatroon aan
te passen aan de terugval in inkomen. Dit kan pijnlijk zijn, maar is vaak
onvermijdelijk als het inkomen daalt.
Indien het niet lukt om de uitgaven op eigen kracht aan te passen, is een
beroep op de gemeentelijke schuldhulpverlening mogelijk. Het is van belang
dat dit snel gebeurt om te voorkomen dat de schulden problematisch
worden. Op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, die op 1 juli
2012 in werking zal treden, maakt het voorkomen dat mensen schulden
aangaan die ze niet kunnen betalen onderdeel uit van het plan dat de
gemeenteraad vaststelt voor het te voeren beleid op het terrein van schuldhulpverlening.
Vraag 4
Deelt u de mening dat die groeiende hulpvraag botst met de bezuinigingen
die gemeenten moeten doorvoeren als gevolg van de bezuinigingen?
Antwoord 4
De middelen voor het beleid op het terrein van armoede en schuldhulpverlening zijn gedecentraliseerd. Er is per saldo geen sprake van bezuiniging op de
middelen die gemeenten via het gemeentefonds ontvangen voor de aanpak
van armoede en schulden.
Vanaf 2012 is voor de aanpak van armoede en schulden structureel € 80 miljoen extra beschikbaar in het gemeentefonds. Ook na de onttrekking uit het
gemeentefonds die met ingang van 2012 heeft plaatsgevonden (€ 40 miljoen
in verband met de normering van het lokaal inkomensbeleid en € 20 miljoen
in verband met selectieve en gerichte schuldhulpverlening) is in 2012 voor de
aanpak van armoede en schulden € 20 miljoen meer beschikbaar in het
gemeentefonds dan in 2007.
Om de cumulatie van inkomenseffecten voor kwetsbare groepen zoals
bijvoorbeeld chronische zieken, gehandicapten en ouderen te verzachten, is
de bijzondere bijstand geïntensiveerd met € 90 mln. Deze middelen zijn vanaf
2012 toegevoegd aan de algemene uitkering uit het gemeentefonds.
Vraag 5
Deelt u de mening dat wachtlijsten in de schuldhulpverlening de problemen
alleen maar verergeren door het verder oplopen van schulden?
Antwoord 5
Een korte(re) wachttijd draagt bij aan (het vergroten van) de effectiviteit van
schuldhulpverlening. Het is dan ook belangrijk dat gemeenten voorkomen dat
wachttijden te lang worden. Een korte wachttijd is niet alleen in het belang
van de schuldenaar en daarmee voor de schuldeisers, maar ook voor
gemeenten zelf. Daarom is in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
opgenomen dat de maximale wachttijd 4 weken mag bedragen en in geval
van bedreigende schulden 3 werkdagen.
Vraag 6
Bent u bereid de capaciteit voor de schuldhulpverlening op korte termijn te
vergroten? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De capaciteit van de schuldhulpverlening is de verantwoordelijkheid van
gemeenten. Zoals blijkt uit de verkennende studie van IWI «Stand van zaken
uitvoeringspraktijk schuldhulpverlening 2010/11» (Kamerstukken II, 2011/12,
24 515 nr. 208) is er nog veel ruimte voor de verbetering van de effectiviteit
van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Uit het recent verschenen
onderzoek «Kans op financiële problemen» van Nibud blijkt dat er op het
terrein van preventie nog veel winst is te behalen. Preventie is op basis van
de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening een belangrijk onderdeel van de
gemeentelijke schuldhulpverlening.
Vraag 7
Wilt u deze vragen beantwoorden vóór het algemeen overleg over Armoedeen schuldenbeleid van 22 maart 2012? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Ja, ik zal de vragen beantwoorden voor het algemeen overleg over Armoedeen schuldenbeleid op 4 april 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3