Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 045

Wijziging van de Wet tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten teneinde het
recht op een tegemoetkoming afhankelijk te
maken van de draagkracht

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

Het advies van de Afdeling van de Raad van
State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
zonder meer instemmend luidt/uitsluitend
opmerkingen van redactionele aard bevat
(artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de Raad
van State).
De oorspronkelijke tekst van het voorstel van
wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de
Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

ALGEMEEN
1. Inleiding
Met dit wetsvoorstel wordt het recht op een tegemoetkoming op grond
van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (hierna:
Wtcg) afhankelijk gesteld van het inkomen van de rechthebbende en zijn
partner. Als de rechthebbende nog minderjarig is, is zijn recht op de
tegemoetkoming afhankelijk van de hoogte van het inkomen van zijn
ouders, dan wel de ouder en diens (nieuwe) partner, die in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (gba) staan ingeschreven op
hetzelfde woonadres.
De Wtcg regelt een tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, of preciezer: mensen die geconfronteerd worden met meerkosten
als gevolg van een handicap of chronische ziekte. Het gaat om een zo
goed mogelijk op de doelgroep toegespitste forfaitaire regeling. De
forfaitaire regeling is zo vorm gegeven dat de rechthebbenden automatisch geselecteerd en bereikt worden. Aldus is het probleem van
niet-gebruik, dat onder de voorheen in de inkomstenbelasting bestaande
buitengewone uitgavenregeling bestond, ondervangen. De automatische
selectie is mogelijk door het hanteren van afbakeningscriteria die
gebaseerd zijn op het zorggebruik en de zorgvraag op grond van de
(Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, AWBZ), de Zorgverzekeringswet
(Zvw) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Op grond van
de criteria wordt vastgesteld of iemand recht heeft op een forfaitaire
tegemoetkoming in verband met de meerkosten waarmee een chronische
ziekte of handicap gepaard gaat.
2. De keuze voor een draagkrachttoets
In de Wtcg wordt tot nu toe geen rekening gehouden met de financiële
draagkracht, zoals dat bij diverse regelingen, bijvoorbeeld de zorgtoeslag,
het geval is. Daardoor ontvangen ook mensen met relatief hoge inkomens
een tegemoetkoming. Tijdens het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer

kst-33045-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

1

op 19 april 2011 hebben partijen te kennen gegeven, dat zij vinden dat de
tegemoetkoming nog niet altijd goed terecht komt. Enerzijds doordat de
doelgroep nog steeds niet volledig gevonden wordt en anderzijds omdat
het geld naar het oordeel van de kamer niet altijd op de juiste plek terecht
komt, zoals onder meer verwoord in de motie Wiegman c.s. (31 706,
nr. 47). De regering ziet zich gesteld voor de voortdurende noodzaak de
regeling beter toe te snijden op de groep personen die geconfronteerd
worden met meerkosten als gevolg van een handicap of chronische ziekte
en voor wie de tegemoetkoming het meest van belang is. Waar nodig,
worden de criteria voor de toegang tot de regeling dan ook verfijnd.
Tegelijk moet worden vastgesteld dat de met de regeling gemoeide
uitgaven ten opzichte van de oorspronkelijke raming overschrijdingen
laten zien, welke in het kader van een zorgvuldig uitgavenbeheer zullen
moeten worden teruggedrongen. Voorts ziet de regering zich gesteld voor
de noodzaak op gepaste wijze te bezuinigen op de overheidsuitgaven.
Daarbij is de vraag aan de orde of het op verantwoorde wijze mogelijk is
burgers lasten in toenemende mate zelf te doen dragen.
In dat licht heeft de regering het wenselijk geacht het recht op een
tegemoetkoming te beperken tot diegenen die deze, gelet op hun
inkomen, het hardst nodig hebben om de extra kosten als gevolg van
ziekte of handicap te kunnen dragen. Dit wetsvoorstel strekt ertoe het
recht op de tegemoetkoming afhankelijk te doen zijn van het inkomen van
de belanghebbende en zijn partner cq, als de belanghebbende minderjarig
is, zijn ouders die in de gba op hetzelfde woonadres staan ingeschreven
dan wel in voorkomend geval een van zijn ouders en diens partner die op
dat woonadres staan ingeschreven. Alleenstaande belanghebbenden –
dan wel minderjarige belanghebbenden die op hetzelfde woonadres staat
ingeschreven als zijn/haar alleenstaande ouder – hebben geen recht meer
op de tegemoetkoming boven een verzamelinkomen van € 24 570.
Belanghebbenden met een partner – dan wel minderjarige belanghebbenden die met beide ouders dan wel met één ouder en diens partner op
hetzelfde woonadres staan ingeschreven – hebben geen recht op de
tegemoetkoming boven een gezamenlijk verzamelinkomen van € 35 100.
De keuze voor deze inkomensgrenzen berust enerzijds op het
uitgangspunt dat mensen met een verzamelinkomen boven deze grens in
staat zouden moeten zijn ook zonder de tegemoetkoming de aan hun
handicap of chronische ziekte verbonden meerkosten zelf te dragen.
Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen alleenstaanden en echtparen,
gelet op het bestaande verschil in draagkracht tussen paren en alleenstaanden. Hierbij is aangesloten bij de 70/100-verhouding die ook in de
sociale zekerheid wordt gehanteerd (bijvoorbeeld bij het onderscheid in
bruto AOW-bedrag tussen alleenstaanden en echtparen). Anderzijds is de
keuze voor deze inkomenshoogte mede bepaald door het gegeven dat een
vermindering van de uitgaven voor de tegemoetkoming met € 250 mln.
moest worden gerealiseerd.
De inkomenstoets zorgt ervoor dat de beschikbare middelen binnen de
groep chronisch zieken en gehandicapten zo goed mogelijk worden
ingezet voor degenen die deze het hardst nodig hebben met het oog op
extra kosten als gevolg van ziekte of handicap. De regering acht het
invoeren van een inkomenstoets te meer gerechtvaardigd, nu uit reacties
uit de samenleving naar aanleiding van de uitkering van de tegemoetkoming in het najaar van 2010 is gebleken dat velen de tegemoetkoming
voor mensen met een hoger inkomen als onnodig ervaren. Gegeven de
invoering van de inkomensafhankelijkheid, acht ik verdere uitwerking van
de motie van mevrouw Wiegman c.s. (31 706, nr. 47) overbodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

2

Bij de uitwerking van een inkomenstoets, waarbij de hogere inkomens
geen tegemoetkoming meer ontvangen, is rekening gehouden met de
doelstellingen die aan de Wtcg ten grondslag hebben gelegen. Dat zijn:
goed bereiken van de doelgroep, gerichte bijdragen, eenvoudig
uitvoerbaar, budgettaire beheersbaarheid en voldoende rechtszekerheid.
3. Inhoud en vorm van de maatregel
Algemeen
De Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (hierna: Awir) bevat
een wettelijk kader voor inkomensafhankelijke regelingen en is op grond
van artikel 1 van die wet automatisch van toepassing op alle na 1 januari
2006 tot stand gebrachte inkomensafhankelijke regelingen; op toen reeds
bestaande inkomensafhankelijke regelingen is de wet slechts van
toepassing indien dat in die regeling wordt bepaald.
De artikelen 1 tot en met 10 bevatten een begrippenkader (zoals; wat is
een inkomensafhankelijke regeling, wie is partner, hoe wordt de draagkracht bepaald, wat is het toetsingsinkomen) dat voor de toepassing van
nieuwe inkomensafhankelijke regelingen geldt als ware het in een
dergelijke regeling opgenomen.
Onder inkomensafhankelijke regelingen worden verstaan bij of krachtens
wet vastgestelde regelingen die natuurlijke personen aanspraak geven op
een financiële bijdrage van het Rijk in kosten of bijdrageverplichtingen,
waarbij de hoogte van de bijdrage in die regelingen afhankelijk is gesteld
van draagkracht.
Met de kaders van de Awir moet dus in beginsel rekening worden
gehouden wanneer, zoals hier wordt voorgesteld, het recht op de
tegemoetkoming ingevolge de Wtcg afhankelijk wordt gesteld van de
hoogte van het inkomen. Indien wordt gekozen voor afwijking op
onderdelen, zal de wet dat expliciet moeten bepalen (zie hierna).
Wie voert de inkomenstoets uit?
In de Wtcg is het CAK belast met de vaststelling van het recht op en de
hoogte van de tegemoetkoming. Het CAK krijgt daartoe door zorgverzekeraars, het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) en via het CIZ de Bureaus
jeugdzorg, en de gemeenten de nodige gegevens aangeleverd omtrent
het zorggebruik of de zorgvraag van burgers in een gegeven jaar (jaar T),
waaruit blijkt dat zij in aanmerking zouden komen voor een tegemoetkoming. Tot nu toe stelt het CAK vervolgens in jaar T + 1 op grond van de
wettelijke regels vast of betrokkene voor het jaar T een «hoge» dan wel
een «lage» tegemoetkoming krijgt.
De Awir kent als uitgangspunt de uitvoering van inkomensafhankelijke
regelingen, waar mogelijk, te doen plaatsvinden door de Belastingdienst/
Toeslagen (BD).
De huidige Wtcg wordt uitgevoerd door het CAK. Voorgesteld wordt om
dit te continueren ondanks het feit dat voorgesteld wordt om de regeling
inkomensafhankelijk te maken. Het CAK heeft geïnvesteerd in een
ICT-systeem om de Wtcg klantvriendelijk uit te voeren. Ook heeft het CAK
inmiddels ervaring opgebouwd met het uitvoeren van de Wtcg. Daarnaast
heeft het CAK al een lijn met de BD inzake het uitwisselen van de
inkomensgegevens (de eigen bijdrage AWBZ is gebaseerd op het inkomen
en hiertoe worden gegevens uitgewisseld met de BD).
Naar het oordeel van de regering zijn aan een verschuiving van de
uitvoering door het CAK nu naar de BD/Toeslagen straks teveel nadelen
verbonden. Mede uit overwegingen van doelmatigheid is er daarom voor
gekozen de Wtcg, inclusief de draagkrachttoets, uiteraard met informatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

3

die het CAK daarvoor van de BD ontvangt, in zijn geheel blijvend door het
CAK te laten uitvoeren.
Om de kwaliteit van de dienstverlening in het kader van de Wtcg te
kunnen waarborgen, zijn door het CAK en ketenpartners (zorgverzekeraars, CIZ, gemeenten en Bureaus Jeugdzorg) heldere afspraken gemaakt
over de tijdige aanlevering van de benodigde gegevens aan het CAK. De
bestaande afspraken over het leveren van de benodigde inkomensgegevens tussen het CAK en de BD zullen worden aangepast in verband met
het gebruik van die gegevens voor de vaststelling van het recht op een
tegemoetkoming.
Wat verandert er?
Met de invoering van de inkomenstoets wijzigt het proces van vaststelling
van het recht op een tegemoetkoming in die zin dat het CAK, na ontvangst
van de vorenbedoelde informatie, het burgerservicenummer (BSN) dan
wel het sociaal-fiscaalnummer (sofi-nummer) van de betrokkenen naar de
BD moet zenden. De BD verstrekt vervolgens aan het CAK de inkomensgegevens die het CAK nodig heeft.
Daarbij gaat het voor volwassenen om het eigen inkomen en dat van de
partner. Een reëel beeld van de draagkracht wordt immers slechts
verkregen door niet alleen het inkomen van de belanghebbende in
aanmerking te nemen, maar ook het inkomen van diens partner.
Voor minderjarigen wordt het inkomen van de tot het voorzien in de
kosten van levensonderhoud verplichte ouders mede in aanmerking
genomen, voor zover de ouders in de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (hierna: gba) op hetzelfde woonadres staan
ingeschreven; indien een van de ouders op hetzelfde woonadres als de
minderjarige staat ingeschreven en deze een partner heeft die op
hetzelfde woonadres staat ingeschreven, telt ook diens inkomen mee. De
meerkosten als gevolg van de chronische aandoening of handicap komen
immers voor rekening van de natuurlijke (en adoptief-) ouders. Er wordt
uitsluitend gekeken naar het inkomen van de natuurlijke- en adoptiefouders; inkomsten van een oud-partner (in geval van scheiding) blijven
buiten beschouwing als die niet op hetzelfde woonadres staat
ingeschreven. Adoptieouders zijn conform de bepalingen van het
familierecht in het Burgerlijk Wetboek gelijk gesteld aan natuurlijke
ouders, pleegouders niet. Het inkomen van de ouders wordt derhalve
betrokken in de afweging of recht bestaat op een tegemoetkoming.
Het gehanteerde partnerbegrip
De Awir bepaalt (artikel 3) wie als partner wordt beschouwd. In de
volgorde waarin zij genoemd worden, gelden personen als partner van de
belanghebbende. Voorop staat de niet duurzaam gescheiden levende
echtgenoot of geregistreerde partner; vervolgens komt als partner in
aanmerking degene die op hetzelfde woonadres als de belanghebbende
staat ingeschreven in de gba en op wie een of meer van de daarbij
opgesomde situaties van toepassing is; daarna komt als partner in
aanmerking de meerderjarige die in het berekeningsjaar gedurende meer
dan zes maanden onafgebroken op hetzelfde woonadres een gezamenlijke
huishouding voert met de meerderjarige belanghebbende en die niet valt
onder enkele geformuleerde uitzonderingen.
Het CAK werkt evenwel bij de uitvoering van de eigenbijdrageregeling
AWBZ sinds jaar en dag met de begrippen «echtgenoot» en «gehuwd» en
de bepalingen in artikel 1, tweede tot en met zevende lid, van de AWBZ,
waarin personen als gehuwd of als echtgenoot worden aangemerkt of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

4

daarmee worden gelijk gesteld. In deze toelichting wordt dit begrippenkader gemakshalve aangeduid als het partnerbegrip van de AWBZ. Ook
voor de toepassing van de korting op de eigen bijdrage AWBZ/Wmo1 die
onderdeel uitmaakt van de invoeringsmaatregelen rond de Wtcg, maakt
het CAK van dat partnerbegrip gebruik. De partnerbegrippen in de Awir en
de AWBZ verschillen op enkele onderdelen van elkaar.
– Meer dan twee samenwonenden:
• De AWIR kent een verplichte rangorde die in de wet is opgenomen
als meerdere personen als partner kunnen kwalificeren. Als op basis
van deze rangorde meer dan één persoon als partner wordt aangewezen wijst de belanghebbende één van deze personen als partner aan.
• De AWBZ regelt dat bij meer dan twee samenwonenden alle personen
als alleenstaanden worden aangemerkt.
– Woonadres:
• In de AWIR is sprake van een partner als sprake is van inschrijving op
hetzelfde adres in de gba.
• In de AWBZ is sprake van een partner als deze zijn hoofdverblijf heeft
in dezelfde woning.
– Bloedverwanten als partner:
• In de AWIR zijn bloedverwanten in de eerste graad niet elkaars partner,
tenzij beiden bij aanvang van het kalender jaar de leeftijd van 27 jaar
hebben bereikt.
• In de AWBZ zijn bloedverwanten in de eerste graad niet elkaars
partners.
Het ligt om een aantal redenen voor de hand het CAK ook voor de
uitvoering van de inkomenstoets in de Wtcg gebruik te doen maken van
de actuele partnergegevens waarover het CAK beschikt ten behoeve van
de eigen bijdrageberekening.
In de eerste plaats zou aan de betrokken burgers niet zijn uit te leggen dat
binnen een huishouden mensen wel partner zijn voor de berekening van
de eigen bijdrage en voor de daarop toe te passen korting, maar niet voor
de tegemoetkoming. Maar zeker zo belangrijk is dat het overgaan op een
ander partnerbegrip met zich zou brengen dat het CAK en de BD de
gegevensuitwisseling, processen en systemen zouden moeten aanpassen.
Dat zou kunnen leiden tot uitvoeringsproblemen.
Voorts speelt de actualiteit van de partnergegevens een rol; de partnergegevens in het kader van de AWBZ zijn afkomstig uit de gemeentelijke
basisadministratie en van de Sociale Verzekeringsbank en zijn daarom
actueler dan die in het kader van het fiscaal partnerschap, welke pas na de
aangifte bekend zijn.
Het wordt daarom niet wenselijk geacht het CAK bij de uitvoering van de
inkomenstoets voor de Wtcg-tegemoetkoming met een afwijkend
partnerbegrip te doen werken. Daarom wordt voorgesteld in afwijking van
artikel 3 van de Awir aan te sluiten bij het partnerbegrip van artikel 1 van
de AWBZ. Met de keuze voor het partnerbegrip van de AWBZ wordt
bereikt dat voor de eigen bijdrageregeling AWBZ, de korting op de eigen
bijdrage AWBZ (onderdeel van de Wtcg) en de tegemoetkoming hetzelfde
partnerbegrip van toepassing is.

1
Artikel 4 Bijdragebesluit zorg en artikel 4.1
Besluit maatschappelijke ondersteuning.

Het toetsingsinkomen
Met de toepasselijkheid van de Awir is gewaarborgd dat een betrouwbaar
toetsingsinkomen wordt gehanteerd. In de Awir is het inkomen van het
kalenderjaar waarop de tegemoetkoming betrekking heeft, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

5

uitgangspunt voor de berekening van een van de draagkracht afhankelijke
toeslag. In de Wtcg is het gebruik van zorg in een gegeven jaar het
inhoudelijke criterium voor het recht op de tegemoetkoming; dat jaar is
dus het berekeningsjaar en het zou tot misverstanden leiden als dat jaar
niet als zodanig zou worden aangeduid; de inkomenstoets wordt
vervolgens toegepast om de tegemoetkoming te beperken tot degenen
die daarop het meest zijn aangewezen.
Bij de vaststelling van het recht op tegemoetkoming over het jaar T in het
jaar T+1 zijn evenwel nog geen inkomensgegevens over jaar T
beschikbaar. De meest recente inkomensgegevens die de BD in het jaar
T+1 kan verstrekken, betreffen het jaar T–1. Die gegevens zijn echter nog
niet in alle gevallen vastgesteld (in 84% van de gevallen wel). Omwille van
de betrouwbaarheid van de inkomensgegevens bij de toepassing van de
tegemoetkomingsregeling is derhalve ervoor gekozen de inkomensgegevens uit het jaar T–2 als toetsingsinkomen te gebruiken. Deze zijn
weliswaar ouder, maar zijn in 99,6% van de gevallen vastgesteld.
Om die reden wordt in afwijking van artikel 8 van de Awir voor de
inkomenstoets gekeken naar het tweede jaar voor het jaar waarvoor de
tegemoetkoming wordt verleend (T–2). Na ontvangst van de inkomensgegevens van de BD stelt het CAK vast of iemand recht heeft op een
tegemoetkoming en, zo ja, op welk bedrag.
In de overgrote meerderheid van de gevallen zullen de inkomensgegevens over dat jaar die het CAK hanteert bij de vaststelling van het recht
op een tegemoetkoming niet meer wijzigen. Het CAK zal bij wijziging van
de inkomensgegevens zijn beslissing herzien, indien de gewijzigde fiscale
gegevens daar aanleiding toe geven.
De wijziging van de fiscale gegevens betreft vooral de wijziging van het
authentiek inkomensgegeven in de basisregistratie inkomen. Dit kan
leiden tot terugvordering van de uitbetaalde tegemoetkoming of tot het
alsnog vaststellen en uitbetaling van een tegemoetkoming.
De gegevensuitwisseling tussen CAK en BD vindt digitaal plaats en daarbij
worden uiteraard de op grond van artikel 13 van de Wet bescherming
persoonsgegevens (hierna: Wbp) vereiste gegevensbeschermende
beveiligingsmaatregelen getroffen.
4. Financiële aspecten/inkomenseffecten
Een inkomensafhankelijke regeling op basis van het toetsingsinkomen van
de belanghebbende en zijn partner, waarbij de grenzen voor het recht op
de tegemoetkoming worden gelegd bij een toetsingsinkomen van
€ 24 570,-– onderscheidenlijk € 35 100,– leidt ten opzichte van de huidige
regeling tot een besparing van € 250 mln. In deze opbrengst is voor
minderjarigen uitgegaan van het inkomen van de ouder(s), al dan niet met
nieuwe partner, wonend op het adres waar het kind in de gba staat
ingeschreven. Voor alleenstaande ouders en minderjarige kinderen van
alleenstaande ouders geldt een inkomensgrens van € 24 570,–.
Op basis van de gegevens van de BD en het CAK is in tabel 1 weergegeven: het aantal tegemoetkomingen per type huishouden in de huidige
situatie, het aantal tegemoetkomingen dat per type huishouden muteert
als gevolg van de inkomenstoets (in aantallen en als percentage) en het
aantal tegemoetkomingen per huishoudtype dat na de inkomenstoets
overblijft. Daarbij is onderscheid gemaakt naar een tegemoetkoming voor
65-plus alleenstaand en paren, voor 65-min alleenstaand, paren en
eenoudergezinnen. Ook blijkt uit tabel 1 dat ongeveer 60% van de mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

6

met een tegemoetkoming een (gezamenlijk) toetsingsinkomen dat onder
de inkomensgrenzen valt.
Tabel 1. Aantal huishoudens met tegemoetkoming voor en na
inkomenstoets
aantal

65- alleenstaande
65- eenoudergezin
65- echtpaar zonder kinderen
65- echtpaar met kinderen
65-/65+ echtpaar
65+ alleenstaande
65+ echtpaar
Totaal

mutatie

aantal

huidige
situatie

aantal

%

nieuwe
situatie

418 600
7 300
489 500
120 800
88 500
586 100
331 100

– 100 100
– 1 300
– 355 600
– 87 100
– 39 000
– 104 700
– 95 600

– 24%
– 18%
– 73%
– 72%
– 44%
– 18%
– 29%

318 500
6 000
133 900
33 700
49 500
481 400
235 500

2 041 900

– 783 400

– 38%

1 258 500

Uit tabel 1 blijkt dat bij de gehanteerde inkomensgrenzen alleenstaanden
relatief minder vaak te maken hebben met de effecten van deze maatregel
dan paren.
Verder ondervinden – met name bij echtparen – 65-plus huishoudens
minder vaak gevolgen van de maatregel dan 65-min huishoudens. Iets
minder dan 2/3 van de huishoudens behoudt zijn Wtcg-tegemoetkoming(en). Voor de meeste overige huishoudens is het inkomenseffect niet
groter dan € 500 (orde van grootte: 1–3%). Voor 2% van de huishoudens
bedraagt het inkomenseffect meer dan € 500 (orde van grootte: meer dan
3%). In tabel 2 staan de inkomenseffecten in euro’s per type huishouden.
Tabel 2: inkomenseffecten naar huishoudtype
Huishoudtype

geen effect

1 t/m 300
euro

301 t/m
500 euro

meer dan
500 euro

65- alleenstaande
65+ alleenstaande
65- echtpaar
65+ echtpaar

76%
82%
31%
71%

20%
13%
53%
20%

4%
5%
11%
8%

0%
0%
5%
1%

Totaal

62%

29%

7%

2%

5. Gegevensuitwisseling en bescherming persoonsgegevens
Bij de totstandbrenging van de Wtcg is (in de memorie van toelichting)
uitgebreid stilgestaan bij de verwerking van persoonsgegevens waarmee
de uitvoering van de regeling gepaard gaat. Het ging daarbij om het
gegevensverkeer tussen zorgverzekeraars, indicatieorganen en
gemeenten enerzijds en het CAK als uitvoerder van de regeling anderzijds.
Bij de onderhavige wetswijziging is aan de orde de gegevensuitwisseling
tussen het CAK en de BD1.
1
Het CAK is thans nog een privaatrechtelijk
zelfstandig bestuursorgaan, maar zal over
enige tijd (na aanvaarding door de Eerste
Kamer van het voorstel van wet tot wijziging
van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
en enkele andere wetten, in verband met de
instelling van het zelfstandig bestuursorgaan
CAK, 32543) een publiekrechtelijk zelfstandig
bestuursorgaan zijn.

Om te kunnen bepalen of iemand recht heeft op een tegemoetkoming,
heeft het CAK inkomensgegevens nodig. Die gegevens moet het CAK
opvragen bij de BD. Het CAK zal daarom in de tweede helft van kalenderjaar T + 1 van de in aanmerking komende personen (degenen van wie
op grond van hun zorggebruik of aanspraak op zorg overeenkomstig
artikel 2, eerste lid, onderdelen a tot en met c, Wtcg is vastgesteld dat zij
in beginsel in aanmerking komen voor een tegemoetkoming), het BSN of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

7

sofi-nummer moeten doorgeven aan de BD (het nieuwe artikel 5, derde
lid). Indien betrokkene een partner heeft, zal het CAK via de gba de
gegevens van de partner achterhalen en ook het BSN of sofi-nummer van
de partner moeten doorgeven aan de BD. Indien de betrokkene minderjarig is, zal het CAK het BSN of sofi-nummer van de ouders of een ouder
en diens partner die op hetzelfde woonadres staan ingeschreven in de
gba, moeten doorgeven aan de BD. Hierbij zij vermeld dat aanlevering aan
de BD zal plaatsvinden zonder dat BSN of sofi-nummers aan elkaar
worden gekoppeld. De BD weet dus niet wie de eventuele rechthebbende
is en wie ingevolge de onderhavige regeling de partner is.
De persoonsgegevens die het CAK aan de BD verstrekt (BSN of
sofi-nummer), zijn persoonsgegevens in de zin van de Wbp en worden
verstrekt voor een welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doel als bedoeld in artikel 7 van de Wet bescherming persoonsgegevens (hierna: Wbp): de uitvoering van zijn wettelijke taak in het kader
van de Wtcg en de daarvoor noodzakelijke inkomenstoets. De verwerking
van deze gegevens door CAK en BD is noodzakelijk voor een goede
vervulling van de publiekrechtelijke taak van beide instanties (als bedoeld
in artikel 8 Wbp).
Van de verwerking van bijzondere persoonsgegevens als bedoeld in
artikel 16 en volgende van de Wbp is geen sprake. Dat zou mogelijk
anders zijn indien het CAK aan de BD uitsluitend het BSN of sofi-nummer
zou verstrekken van personen die op grond van de opgaven van verzekeraars, indicatieorganen en gemeenten bij het CAK zijn aangemeld als
personen die voor een tegemoetkoming in aanmerking komen; op basis
daarvan zou immers vaststaan dat het gaat om personen die een
handicap of chronische ziekte hebben in de zin van de Wtcg-criteria. Met
het oog op het toepassen van de inkomenstoets moet het CAK echter niet
alleen van die personen, maar ook van hun partners of ouders de
inkomensgegevens ontvangen. Daarmee is voor de BD aan de aanlevering van het BSN of sofi-nummer op geen enkele wijze de conclusie te
verbinden dat betrokkene zorg ontvangt.
Het CAK is voor de gegevens over partners en ouders afhankelijk van
informatie uit de gba; het CAK ontvangt ten behoeve van zijn taak inzake
eigen bijdragen nu al veel gegevens over partners. De minister neemt op
grond van de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens
(artikel 91), op verzoek van een buitengemeentelijke afnemer een
zogenaamd autorisatiebesluit. Bijzondere derden, die gegevens nodig
hebben voor de uitvoering van een wettelijke taak, zoals het CAK, kunnen
langs deze weg de beschikking krijgen over gegevens uit de gba.
Wellicht ten overvloede zij erop gewezen dat voor de uitvoering van de
regeling aan de BD geen andere persoonsgegevens, derhalve zeker geen
medische gegevens behoeven te worden en dus ook niet mogen worden
verstrekt. De BD zal dus niet de beschikking krijgen over het aan de
gegevens ten grondslag liggende zorggebruik van betrokkene. De
gegevens worden alsdan voor een ander doel gebruikt dan waarvoor ze
oorspronkelijk zijn verzameld. De verstrekking van het BSN geschiedt ter
verkrijging van de fiscale gegevens.
De BD verstrekt in de tweede helft van kalenderjaar T+1 per BSN of
sofi-nummer aan het CAK de inkomensgegevens (het toetsingsinkomen
van T–2). Voor het aanleveren van de juiste gegevens aan het CAK is de
BD verantwoordelijk. Het CAK is verantwoordelijk voor het combineren
van de verschillende gegevens; het CAK stelt na ontvangst van de
inkomensgegevens vast of iemand recht heeft op een tegemoetkoming en
mag de inkomensgegevens uitsluitend voor dat doel gebruiken. Daarnaast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

8

schermt het CAK deze gegevens dusdanig af dat ze beveiligd zijn tegen
oneigenlijk gebruik en de vertrouwelijkheid van de gegevens gewaarborgd is (artikel 13 Wbp). Ook met betrekking tot deze gegevensverwerking zullen beide instanties uiteraard de wettelijke voorschriften van
de Wbp nauwgezet inachtnemen.
Met dit wetsvoorstel wordt het recht op een tegemoetkoming op grond
van de Wtcg afhankelijk gesteld van het toetsingsinkomen. Ingevolge
artikel 7, eerste lid, van de Awir, wordt ter bepaling van de draagkracht het
toetsingsinkomen van de belanghebbende en diens partner, in
aanmerking genomen. Het CAK dient dus te kunnen vaststellen wie de
partner van de rechthebbende is en wat het inkomen van de belanghebbende en diens partner is. De BD beschikt over de gegevens omtrent het
inkomen. De BD heeft het BSN nodig om het bijbehorend inkomensgegeven uit de basisregistratie inkomen respectievelijk het bij beschikking
vastgesteld niet in Nederland belastbaar inkomen, aan het CAK te kunnen
verstrekken. De verwerking van het BSN van de partner van belanghebbende is daarmee proportioneel en noodzakelijk voor het met dit
wetsvoorstel beoogde doel (artikel 11 Wbp).
Het CAK verwerkt op basis van het onderhavige wetsvoorstel persoonsgegevens van de partner van een belanghebbende. Het betreft de volgende
persoonsgegevens:
a. het BSN;
b. het inkomensgegeven uit de basisregistratie inkomen en in voorkomend geval het bij beschikking vastgesteld niet in Nederland
belastbaar inkomen, en
c. de naam en het BSN van de belanghebbende waarvan hij de partner
is.
De partnergegevens zijn afkomstig uit de gba en van de BD. Het CAK
ontvangt van de zorgverzekeraars, het Centrum indicatiestelling zorg en
de gemeenten, het BSN van de natuurlijke personen die voor wat betreft
het zorgverbruik of aanspraak op zorg, voldoen aan de criteria voor het
recht op de tegemoetkoming (artikel 3 van het Besluit tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten). Het CAK ontvangt aan de hand van
het BSN via de gba de naam en het BSN van degenen die op hetzelfde
woonadres zijn ingeschreven. Het CAK bepaalt aan de hand van de
ontvangen gegevens uit de gba of er sprake is van het voeren van een
gezamenlijke huishouding en daarmee van partnerschap.
Het CAK verstrekt het BSN van de partner van belanghebbende aan de
BD. De BD verstrekt aan het CAK het bij het BSN behorend inkomensgegeven uit de basisregistratie inkomen en in voorkomend geval het bij
beschikking vastgesteld niet in Nederland belastbaar inkomen.
6. Rechtsbescherming
De rechtsbescherming inzake beslissingen op grond van de Wtcg wijzigt
niet. Belanghebbenden die recht hebben op de tegemoetkoming, krijgen
van het CAK een beschikking. Tegen deze beschikking staat bezwaar bij
het CAK open.
Het CAK zal, net zoals dat in het kader van de vaststelling van eigen
bijdragen geschiedt, bezien waartegen het bezwaar zich richt. Als het
bezwaar wordt ingesteld tegen het toegepaste toetsingsinkomen of tegen
de hoogte van de toegekende tegemoetkoming, zal het CAK het bezwaar
als zodanig behandelen.
Het CAK zal bij een bezwaar dat is gericht tegen de toegepaste inkomensgegevens, geen inhoudelijk oordeel vellen over die gegevens. Het CAK zal
onderzoeken of het de authentieke inkomensgegevens in de basisregis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

9

tratie inkomen dan wel het bij beschikking van de belastingsinspecteur
vastgesteld niet in Nederland belastbaar inkomen, correct heeft toegepast.
Het betreft de fiscale gegevens over het tweede jaar voorafgaande aan het
berekeningsjaar. Het CAK zal bij vaststelling dat de fiscale gegevens
correct zijn toegepast het bezwaar dat is gericht tegen die gegevens, in
beginsel ongegrond verklaren. Indien het CAK gerede twijfel heeft over de
juistheid van een verstrekt
authentiek inkomensgegeven, doet het een terugmelding aan de
belastingsinspecteur (artikel 21h van de Algemene wet inzake rijksbelastingen). De belastinginspecteur plaatst de aantekening «in onderzoek» bij
dat authentieke inkomensgegeven. Indien de BD tijdens de bezwaarprocedure gewijzigde fiscale gegevens verstrekt, neemt het CAK die bij zijn
beslissing op het bezwaar mee.
Het authentieke inkomensgegeven in de basisregistratie inkomen is,
indien een aanslag of een navorderingsaanslag is of wordt vastgesteld,
het laatst bepaalde verzamelinkomen. De bepaling van het verzamelinkomen geschiedt eerst aan de hand van de ingediende aangifte en
vervolgens aan de hand van de vastgestelde aanslag en de eventuele
vastgestelde navorderingsaanslag. Het authentieke inkomensgegeven in
de basisregistratie inkomen voor personen ten aanzien waarvan geen
aanslag inkomstenbelasting wordt opgelegd, is het laatst bepaald
belastbare loon. De basisregistratie inkomen bevat per persoon slechts
één authentiek inkomensgegeven. Het authentieke inkomensgegeven in
de basisregistratie inkomen kan wijzigen. Indien aanvankelijk van een
betrokkene het belastbare loon als authentiek inkomensgegeven in de
basisregistratie inkomen is opgenomen en nadien toch een aanslag
inkomstenbelasting wordt opgelegd, vervangt het authentieke verzamelinkomen het eerder bepaalde authentiek loongegeven. Het voorgestelde
artikel 5a van de Wtcg, bepaalt dat het CAK, bij wijziging van een
authentiek inkomensgegeven na de vaststelling van een tegemoetkoming,
zijn beslissing moet herzien indien die wijziging daartoe aanleiding geeft.
Het CAK dient een bezwaar dat is gericht tegen het toegepaste authentieke loongegeven door te sturen naar de BD. De vermelding van dat
inkomensgegeven op de beslissing van de CAK wordt gelijkgesteld met
een voor bezwaar vatbare beschikking van de belastinginspecteur. Een
dergelijk bezwaar wordt mede aangemerkt als een bezwaarschrift tegen
dat inkomensgegeven (artikel 21j van de Algemene wet inzake rijksbelastingen). Een beroep tegen de uitspraak op het bezwaarschrift van de
belastingsinspecteur volgt de fiscale rechtsgang.
Indien de belanghebbende het niet eens is met de beslissing van het CAK
op een bezwaar, kan er beroep bij de rechtbank worden ingesteld. Tegen
de uitspraak van de rechtbank staat op basis van artikel 18, eerste lid,
onderdeel b, van de Beroepswet, hoger beroep open bij de Centrale Raad
voor Beroep (CRvB). Het besluit inzake de verleende tegemoetkoming is
namelijk opgenomen in de bij de Beroepswet behorende bijlage.
Belanghebbenden die geen recht hebben op de uitkering, ontvangen geen
beschikking. Het maakt daarvoor niet uit of hij geen tegemoetkoming
ontvangt omdat hij niet aan de zorggebruikcriteria voldoet of dat hij,
hoewel zijn zorggebruik wel binnen de criteria valt, een te hoog inkomen
heeft. In dit verband zij erop gewezen dat artikel 4 van de Wtcg het CAK
verplicht om een belanghebbende binnen dertig dagen na een daartoe
strekkende vraag inzicht te bieden in de gronden waarop een weigering
van een tegemoetkoming is gebaseerd. In voorkomend geval moet het
CAK daartoe met toestemming van betrokkenen ook bij de verzekeraars,
indicatieorganen en gemeenten navraag doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

10

Het CAK is niet bevoegd om uitspraken te doen over inkomensgegevens
en zal derhalve bij vragen van belanghebbenden die betrekking hebben
op inkomensgegevens (ook indien – nog – geen sprake is van een
ingediend bezwaarschrift) zorgen voor doorgeleiding van deze vragen
naar de BD. Meer informatie dan deze dienst op basis van het BSN of
sofi-nummer aan het CAK heeft verstrekt en die ook bij de belanghebbende bekend kan zijn, kan de dienst niet geven. De verantwoordelijkheid
voor de juiste verwerking van de gegevens die het CAK van de BD heeft
ontvangen, berust bij het CAK; het CAK moet de belanghebbende
daarover ook zonder navraag de nodige informatie kunnen geven.
Als een belanghebbende toch van mening mocht zijn dat de tegemoetkoming hem ten onrechte niet wordt toegekend, kan de belanghebbende
hierover desgewenst een beschikking aanvragen bij het CAK. Aangezien
de beschikkingen steeds aan het einde van het kalenderjaar in oktober/
november worden verstuurd, mag een belanghebbende die op
30 november geen bericht heeft ontvangen, er van uitgaan dat hem geen
tegemoetkoming is verleend.
7. Administratieve lasten en uitvoeringslasten
De administratieve lasten zullen voor de Wtcg-keten gelijk blijven, omdat
eerst aan de hand van gegevens over het zorggebruik wordt bezien of
iemand in aanmerking komt voor de tegemoetkoming. Nieuw is, dat aan
de hand van inkomensgegevens wordt bezien of de desbetreffende
persoon in aanmerking komt voor een tegemoetkoming. Hoewel het
aantal rechthebbenden met circa 38% procent zal afnemen, zal de
uitvoering voor het CAK niet versimpelen. Deels zal de invoering tijdelijk
meerwerk met zich meebrengen, in de vorm van communicatie en
eventuele bezwaarprocedures. Maar grotendeels zal het wetsvoorstel
structureel meerwerk met zich meebrengen door bijvoorbeeld het bepalen
van de partner en het relevante inkomen voor de wtcg-gerechtigde, het
doorvoeren van eventuele correcties over het inkomen door de BD etc.
8. Advies College bescherming persoonsgegevens
Het College bescherming persoonsgegevens (hierna: Cbp) heeft op
6 september 2011 een advies uitgebracht over het onderhavige
wetsvoorstel. Het Cbp adviseert toe te lichten welke persoonsgegevens
van een eventuele partner het CAK verwerkt ten behoeve van de Wtcg en
wat de herkomst van die gegevens is.
Het CAK verwerkt van een partner van een belanghebbende de volgende
persoonsgegevens:
a. het BSN;
b het inkomensgegeven uit de basisregistratie inkomen en in voorkomend geval het bij beschikking vastgesteld niet in Nederland belastbaar inkomen,
en
c. de naam en het BSN van de belanghebbende waarvan hij de partner
is.
De partnergegevens zijn afkomstig uit de gba en van de BD. Het CAK
ontvangt van de zorgverzekeraars, het Centrum indicatiestelling zorg en
de gemeenten, het BSN van de natuurlijke personen die voor wat betreft
het zorgverbruik of aanspraak op zorg, voldoen aan de criteria voor het
recht op de tegemoetkoming (artikel 3 van het Besluit tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten). Het CAK ontvangt aan de hand van
het BSN via de gba de naam en het BSN van degenen die op hetzelfde
woonadres zijn ingeschreven. Het CAK bepaalt aan de hand van de
ontvangen gegevens uit de gba of er sprake is van het voeren van een
gezamenlijke huishouding en daarmee van partnerschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

11

Het CAK verstrekt het BSN van de belanghebbende en zijn eventuele
partner aan de BD. De BD verstrekt aan het CAK het bij het BSN behorend
inkomensgegeven uit de basisregistratie inkomen en in voorkomend
geval het bij beschikking vastgesteld niet in Nederland belastbaar
inkomen.
Het Cbp adviseert om toe te lichten waarom het voor de uitvoering van de
wettelijke taak ingevolge de Wtcg nodig is om het BSN van een eventueel
partner te verwerken.
Met dit wetsvoorstel wordt het recht op een tegemoetkoming op grond
van de Wtcg afhankelijk gesteld van het inkomen van de belanghebbende
en zijn partner. Het CAK dient dus te kunnen vaststellen wie de partner
van de rechthebbende is en wat het inkomen van die partner is. De BD
beschikt over de gegevens omtrent het inkomen. De BD heeft het BSN
nodig om het bijbehorend inkomensgegeven uit de basisregistratie
inkomen respectievelijk het bij beschikking vastgesteld niet in Nederland
belastbaar inkomen, aan het CAK te kunnen verstrekken. De verwerking
van het BSN van de partner van belanghebbende is daarmee proportioneel en noodzakelijk voor het met dit wetsvoorstel beoogde doel (artikel
11 Wbp).
Het Cbp adviseert de onderbouwing waarom bij de gegevensuitwisseling
tussen het CAK en BD wordt voldaan aan artikel 11 van de Wbp, nader te
beschouwen. De BD beschikt over de gegevens omtrent het inkomen. De
BD heeft het BSN nodig om het bijbehorend inkomensgegeven uit de
basisregistratie inkomen respectievelijk het bij beschikking vastgesteld
niet in Nederland belastbaar inkomen, aan het CAK te kunnen verstrekken.
De gegevensuitwisseling tussen het CAK en de BD is daarmee proportioneel en noodzakelijk voor het met dit wetsvoorstel beoogde doel. Er is
hiermee voldaan aan artikel 11 van de Wbp.
Paragraaf 5 van het algemeen deel van deze memorie van toelichting is
naar aanleiding van het advies van het Cbp conform het bovenstaande
aangevuld.
Het advies van het Cbp om twee onjuiste verwijzingen weg te nemen en
in de memorie van toelichting bij de bespreking van de beveiligingsmaatregelen te verwijzen naar artikel 13 van de Wbp, is opgevolgd. Er zal bij de
voorlichting overeenkomstig het advies van het Cbp aandacht worden
besteed aan de verwerking van persoonsgegevens.
9. Voorlichting
Het is van belang dat voor de met dit wetvoorstel voorgestelde nieuwe
regeling duidelijke voorlichting plaatsvindt, zodat de doelgroep van
chronisch zieken en gehandicapten op de hoogte is van de nieuwe
regeling. Ter voorbereiding op de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
zal een voorlichtingscampagne in gang worden gezet waarbij voor de
doelgroep zo helder mogelijk wordt uiteengezet wat de nieuwe regeling
inhoudt.
II. Artikelsgewijs
Artikel I
Onderdeel A
Met onderdeel A wordt in artikel 1 onderdeel e vervangen. Dit hangt
samen met het weglaten in artikel 5, derde lid, (nieuw, thans eerste lid)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

12

van de zinsnede «of, bij ontbreken daarvan, het sociaal-fiscaalnummer».
De reden daarvoor is dat het op wetsniveau regelen van de bevoegdheid
om het sofi-nummer te gebruiken voor een ander doel dan voor de
heffing van belastingen niet past in de systematiek van de wetgeving over
het gebruik van het sofi-nummer. De regeling van het sofi-nummer wijkt
af van die van het BSN. Voor de rechtvaardiging van het gebruik van het
BSN kan altijd rechtstreeks op de Wet algemene bepalingen BSN worden
teruggevallen. Voor het sofi-nummer geldt dat het krachtens de Algemene
wet inzake rijksbelastingen in het leven is geroepen voor de heffing van
belastingen, niet voor andere doeleinden, met inbegrip van de uitkering
van toeslagen door de BD. Uit artikel 24, tweede lid, van de Wbp vloeit
voort dat verder gebruik van het sofi-nummer bij amvb wordt geregeld. In
artikel 4, onder b, van het Besluit gebruik sofi-nummer Wbp is het gebruik
van het sofi-nummer door de BD ten behoeve van de toepassing van een
tweetal artikelen van de Wtcg dan ook reeds geregeld. Ook het gebruik
van het sofi-nummer door het CAK dient derhalve in dat besluit te worden
geregeld, en niet in de Wtcg. De daarvoor noodzakelijke aanpassing van
het besluit zal parallel aan de wijziging van de Wtcg tot stand worden
gebracht.
Het gewijzigde onderdeel e en het toegevoegde onderdeel f bevatten
begripsbepalingen die zijn ontleend aan de Awir.
Onderdeel B
De aanhef van het eerste en het tweede lid van artikel 2 worden opnieuw
geformuleerd.
In de aanhef van het eerste lid is thans tot uitdrukking gebracht dat het
recht op de tegemoetkoming afhankelijk is van de draagkracht van de
belanghebbende. Door deze formulering is de Awir op de tegemoetkoming van toepassing.
Met het oog op de leesbaarheid van de bepaling is uit de aanhef van het
eerste lid de zinsnede die betrekking heeft op de hoogte van de tegemoetkoming, geschrapt. Deze is overgebracht naar het tweede lid, waarin zij
voorafgaat aan de reeds bestaande formulering inzake de mogelijkheid
van verschillende tegemoetkomingen voor verschillende groepen van
rechthebbenden.
Onderdeel C
In het met onderdeel C opnieuw vastgestelde en gewijzigde artikel 2a
wordt uitgewerkt waaruit de draagkrachttoets bestaat en hoe de draagkracht wordt beoordeeld. In artikel 2a van de Wtcg is tot nu toe geregeld
dat niet-verzekerde personen geen recht hebben op de tegemoetkoming.
Die bepaling is nu opgenomen als zesde lid van artikel 2a en wordt thans
voorafgegaan door enkele leden waarin uitwerking wordt gegeven aan de
draagkrachtafhankelijkheid van de tegemoetkoming.
Eerste lid
Aangezien de vaststelling van de inkomensgrenzen waarboven geen recht
op de tegemoetkoming bestaat, een kernelement van de wettelijke
regeling vormt, zijn de bedragen van het toetsingsinkomen in 2011:
€ 24 570, – en € 35 100,– ) op wetsniveau vastgelegd. De toets aan het
inkomen vindt plaats voor al diegenen voor wie sprake is van zorggebruik
als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onderdelen a tot en met c. Alleen als bij
deze toets blijkt dat het inkomen niet hoger is dan de geldende inkomensgrens, heeft betrokkene recht op een tegemoetkoming. Het nieuwe eerste
lid van artikel 2a legt dit vast. Dat daarbij wordt gekeken naar het
gezamenlijk toetsingsinkomen van belanghebbende en zijn partner, vloeit
voort uit artikel 7 van de Awir.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

13

Het kalenderjaar waarop de tegemoetkoming betrekking heeft (jaar T), is
het jaar waarin het zorggebruik van betrokkene zodanig is geweest dat zijn
BSN of sofi-nummer door de verzekeraar, het indicatieorgaan of de
gemeente aan het CAK is doorgegeven. In de wetsgeschiedenis van de
Wtcg is dit jaar tot nu toe vaak aangeduid als het toekenningsjaar. In de
Awir wordt het jaar waarop de tegemoetkoming betrekking heeft,
aangeduid als berekeningsjaar (artikel 2, Awir). Om die reden wordt met
de wijzigingen in onderdeel D in artikel 3 en 4 van de Wtcg de aanduiding
van dat jaar aangepast aan de Awir-terminologie.
In artikel 8 van de Awir wordt voor de vaststelling van het recht op een
tegemoetkoming het toetsingsinkomen in het berekeningsjaar als basis
gehanteerd. Voor de inkomenstoets in de Wtcg wordt, zoals eerder
aangegeven, gekeken naar het inkomen in het jaar T–2. In artikel 2a, eerste
lid is geregeld dat voor de tegemoetkoming wordt gekeken naar het
toetsingsinkomen uit het jaar T–2.
Tweede lid
Hiervoor is geschetst dat het CAK ook voor de uitvoering van de draagkrachtafhankelijke tegemoetkoming het partnerbegrip van de AWBZ zal
hanteren. In verband daarmee is in het tweede lid vastgelegd dat in
afwijking van artikel 3 van de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen bij de vaststelling van het recht op een tegemoetkoming onder
partner wordt verstaan de niet duurzaam gescheiden levende echtgenoot
en degene die op grond van artikel 1, tweede tot en met zevende lid, van
de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten met een echtgenoot is gelijk
gesteld of mede als gehuwd of als echtgenoot is aangemerkt.
Derde lid
Er geldt voor een minderjarig kind dat samen met een alleenstaande
ouder op hetzelfde woonadres in de gba staat ingeschreven, een
inkomensgrens van € 24 570,–. Er geldt voor een minderjarig kind indien
de ouders of een ouder en diens partner op hetzelfde woonadres als het
minderjarig kind in de gba staan ingeschreven, een inkomensgrens van
€ 35 100,–. Een minderjarig dan wel meerderjarig kind is ingevolge het
voorgestelde artikel 2a, tweede lid, juncto artikel 1, derde lid, van de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten geen partner van een ouder.
Vierde lid
In het vierde lid is in afwijking van artikel 7 van de Awir geregeld dat voor
de toepassing van het eerste lid de draagkracht van minderjarigen wordt
afgemeten aan het toetsingsinkomen van hun ouders, voor zover die tot
het voorzien in de kosten van hun levensonderhoud verplicht zijn en op
hetzelfde woonadres in de gba staan ingeschreven.
Indien een van de ouders in de gba op dat adres staat ingeschreven en
deze een nieuwe partner heeft die ook op dat adres staat ingeschreven,
telt ook diens inkomen mee. Als minderjarig in de zin van deze bepaling
gelden alleen personen die gedurende het gehele berekeningsjaar (T)
minderjarig waren; wordt iemand in de loop van het jaar meerderjarig,
dan wordt hij voor de toepassing van de tegemoetkomingsregeling
beschouwd als meerderjarige.
Vijfde lid
De hoogte van de te hanteren inkomensgrens zal, net zoals dat met de
hoogte van de tegemoetkomingen het geval is, regelmatig moeten
worden aangepast aan de inkomens- en prijsontwikkeling. In het vijfde lid
is daarom voorzien in de mogelijkheid deze jaarlijks aan te passen voor
zover de tabelcorrectiefactor, genoemd in artikel 10.2 van de Wet
inkomstenbelasting 2001, daartoe aanleiding geeft. Voor de formulering is
aangesloten bij de Wet griffierechten in burgerlijke zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

14

Zevende lid
Het CAK gaat indien geen in aanmerking te nemen toetsingsinkomen
beschikbaar is over tot vaststelling en uitbetaling van de tegegemoetkoming. Indien na die vaststelling een in aanmerking te nemen toetsingsinkomen beschikbaar komt waaruit blijkt dat geen recht bestaat op een
tegemoetkoming trekt het CAK de vaststelling in en vordert de uitbetaalde
tegemoetkoming terug. Het voorgestelde artikel 5a van de Wtcg bevat de
grondslag voor de intrekking en terugvordering.
Onderdeel D
Door de wijziging in artikel 3, tweede lid, en 4, eerste lid, wordt verduidelijkt dat het jaar waarin een belanghebbende aan de inhoudelijke criteria
moet hebben voldaan, het berekeningsjaar is. Zoals hiervoor al vermeld,
is in samenhang daarmee in artikel 2 expliciet bepaald dat het jaar dat
voor het vaststellen van het toetsingsinkomen wordt gebruikt, het tweede
kalenderjaar daaraan voorafgaande is.
Onderdeel E
In verband met de uitvoering van de inkomenstoets moet het CAK aan de
BD BSN of sofi-nummers verstrekken en de BD moet op zijn beurt aan het
CAK inkomensgegevens verstrekken. Besloten is de daarvoor noodzakelijke wettelijke bepalingen op te nemen in artikel 5 van de Wtcg, waarin
reeds andere bepalingen zijn samengebracht die betrekking hebben op de
verwerking van persoonsgegevens. Dit leidt tot de toevoeging van twee
nieuwe leden en wijzigingen in andere leden. Van de gelegenheid is
gebruik gemaakt om te komen tot een herordening van de bestaande en
nieuwe leden. Om die reden wordt geheel artikel 5 vervangen door een
nieuw artikel, dat beter aansluit bij de volgorde waarin zaken plaatsvinden. Ter voorkoming van eventuele samenloopproblemen met het
voorstel van wet tot wijziging van de Wet tegemoetkoming chronisch
zieken en gehandicapten in verband met de verbetering van de selectiecriteria voor de aanspraak op een tegemoetkoming (Kamerstukken 2010/11,
32 575), dat voorziet in de toevoeging van een volzin aan het tweede lid
van artikel 5 Wtcg, is de bedoelde volzin in het herordende artikel 5 thans
opgenomen als afzonderlijk tweede lid.
Eerste lid
Het oude tweede lid, dat betrekking heeft op de verstrekking van
gegevens door zorgverzekeraars en andere partijen aan het CAK over het
zorggebruik, is thans als eerste lid voorop gezet. In dat lid is rekening
gehouden met het feit dat bij verstrekking van de gegevens aan het CAK
nog niet vaststaat dat de gemelde persoon recht zal hebben op de
tegemoetkoming. Met betrekking tot een gemelde belanghebbende die op
basis van de inhoudelijke criteria in aanmerking komt voor een tegemoetkoming, moet immers nog een inkomenstoets worden uitgevoerd. Hij kan
derhalve – anders dan in de thans bestaande formulering – nog niet
worden aangemerkt als rechthebbende op die tegemoetkoming. De
nieuwe formulering voor het eerste lid omvat alle personen die door
verzekeraars, indicatieorganen en gemeenten bij het CAK zijn aangemeld
wegens hun zorggebruik.
Tweede lid
In een nieuw tweede lid is rekening gehouden met de in een aanhangig
wetsvoorstel (Kamerstukken 2010/11, 32 575) voorziene toevoeging van
een volzin aan het tweede lid; er is voor gekozen deze volzin in een apart
lid onder te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

15

Derde lid
In het derde lid is het oude eerste lid opgenomen. Ook in deze bepaling
moest rekening worden gehouden met de invoering van de inkomenstoets. Het CAK moet daartoe in zijn administratie de personen kunnen
opnemen die door de verzekeraars en andere partijen zijn aangemeld,
maar ook moet het CAK voor de uitvoering van de Wtcg het BSN of het
sofi-nummer kunnen opnemen van de andere personen (partners en
ouders) die in de inkomenstoets moeten worden betrokken.
Vierde lid
Met het ingevoegde vierde lid wordt geregeld dat het CAK ten behoeve
van zijn taak (het beoordelen of iemand naar zijn draagkracht gemeten in
aanmerking komt voor een tegemoetkoming) aan de BD de BSN of
sofi-nummers verstrekt. Daarbij is tot uitdrukking gebracht dat het gaat
om de beide in het derde lid bedoelde groepen van personen.
Vijfde lid
Het ingevoegde vijfde lid regelt dat de BD tot taak heeft – en dus bevoegd
is – het CAK op diens verzoek voor elk geleverd BSN of sofi-nummer de
inkomensgegevens het daarbij behorend inkomengegeven of het bij
beschikking vastgesteld, niet in Nederland belastbaar inkomen te
verstrekken. Op basis van artikel 8, eerste en tweede lid, van de Awir, is
het toetsingsinkomen het inkomengegeven aangevuld met het eventueel
bij beschikking vastgesteld, niet in Nederland belastbaar inkomen.
Zesde lid
Het zesde lid is, behoudens de aangebrachte aanpassing van de verwijzingen naar andere leden, gelijk aan het oude derde lid. Deze bepaling legt
de grondslag voor het bij amvb stellen van regels over de verplichtingen,
bedoeld in het eerste en tweede lid, en de gevallen waarin verdere
verwerking van gegevens als bedoeld in het eerste, tweede en derde lid
plaatsvindt.
Zevende lid
Het zevende lid is feitelijk gelijk aan het oude vierde lid. De wijziging is in
de eerste plaats slechts van redactionele aard (in verband met de
gewijzigde indeling van het artikel). In de onderdelen a en b wordt buiten
twijfel gesteld dat die onderdelen alleen betrekking hebben op de
gegevensverwerking door het CAK.
Onderdeel F
Het CAK stelt het recht op de tegemoetkoming, bedoeld in artikel 2, eerste
lid, vast met behulp van de door de BD verstrekte authentieke inkomensgegevens uit de basisregistratie inkomen en van de bij beschikking van de
belastinginspecteur vastgestelde niet in Nederland belastbare inkomens.
Uit het alsnog beschikbaar komen of wijziging van de fiscale gegevens
kan blijken dat bij nader inzien geen recht bestaat op de tegemoetkoming.
De BD meldt de wijziging van de fiscale gegevens aan het CAK. Het CAK
moet in het bovenbedoelde geval de vaststelling intrekken en de
uitbetaalde tegemoetkoming terugvorderen. De betaling van de teruggevorderde tegemoetkoming aan het CAK en de betaling door het CAK van
de alsnog vastgestelde tegemoetkoming, dienen binnen zes weken na de
bekendmaking van de beschikking te geschieden. Dit volgt uit artikel 4:87
van de Algemene wet bestuursrecht. Het CAK kan bij zijn beschikking een
later betalingstijdstip vaststellen.
Er kan uit een wijziging van de fiscale gegevens blijken dat alsnog recht
bestaat op tegemoetkoming. Het CAK moet in dat geval alsnog overgaan
tot vaststelling en uitbetaling van de tegemoetkoming. Het voorgestelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

16

artikel 5a voorziet in de bovenbedoelde intrekking en terugvordering
respectievelijk vaststelling en uitbetaling.
Het voorgestelde artikel 5a is ontleend aan artikel 20 van de Awir. Het
laatstgenoemde artikel is niet van toepassing voor de tegemoetkoming
omdat de uitvoering geschiedt door het CAK. Hoofdstuk 2 van die wet is
immers slechts van toepassing op de uitvoering van inkomensafhankelijke
regelingen door de Belastingdienst/Toeslagen.
Het voorgestelde artikel 5b van de Wtcg bewerkstelligt dat de regeling van
de dwangsom bij niet tijdig beslissen in de Algemene wet bestuursrecht,
van toepassing blijft op de beschikkingen van het CAK inzake de
tegemoetkoming.
Onderdeel G
Deze wijziging is slechts van redactionele aard in verband met de
gewijzigde indeling van artikel 5.
Onderdeel H
Parallel aan de wijze waarop in artikel 2a, vijfde lid, is geregeld dat de
hoogte van het toetsingsinkomen jaarlijks kan worden aangepast aan de
ontwikkeling van de tabelcorrectiefactor, genoemd in artikel 10.2 van de
Wet inkomstenbelasting 2001, is ook artikel 11, tweede lid, waar het gaat
om de jaarlijkse aanpassing van de hoogte van de tegemoetkomingsbedragen, gewijzigd.
Artikel II
Bij de vormgeving van het wetsvoorstel is rekening gehouden met
wijzigingen die in de Wtcg zullen worden aangebracht met het
wetsvoorstel tot wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
en enkele andere wetten, in verband met de instelling van het zelfstandig
bestuursorgaan CAK (Kamerstukken 2010/11, 32 543) en het wetsvoorstel
tot wijziging van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten in verband met de verbetering van de selectiecriteria voor de
aanspraak op een tegemoetkoming (Kamerstukken 2010/11, 32 575).
De bedoelde wijzigingen van de Wtcg kunnen (na aanvaarding) zowel
voor als na dit wetsvoorstel in werking treden; in de nieuwe formulering
van artikel 5 Wtcg is al rekening gehouden met de wijzigingen die
wetsvoorstel 32 575 in dat artikel zal aanbrengen.
Mocht evenwel wetsvoorstel 32 575 eerst na onderhavige wijziging van de
Wtcg in werking treden, dan is een onderdeel van dat wetsvoorstel niet
langer noodzakelijk (artikel I, onderdeel D); een ander onderdeel moet
voor dat geval worden aangepast (artikel I, onderdeel E). Artikel II voorziet
in het doen vervallen cq aanpassing van die bepalingen.
Artikel III
Het is de bedoeling dat het wetsvoorstel, na aanvaarding, in werking
treedt op 1 januari 2012. Het zal voor het eerst toepassing vinden ten
aanzien van tegemoetkomingen over het berekeningsjaar 2012.
Hoewel de effecten van de wetswijziging voor de belanghebbenden
derhalve pas merkbaar zullen zijn bij de vaststelling van de tegemoetkoming voor 2012, welke in 2013 (voor 1 oktober 2013) dient plaats te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

17

vinden, wordt eraan gehecht betrokkenen reeds aan het begin van het
berekeningsjaar duidelijkheid te geven over de wijziging in het recht op de
tegemoetkoming.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 045, nr. 3

18