4
Vragenuur: Vragen Van der Plas
Vragen van het lid Van der Plas aan de staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat over het komende verbod op
fossiel vrachtvervoer in steden en de haalbaarheid hiervan.
De voorzitter:
Ik nodig de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
uit. Ik nodig mevrouw Van der Plas uit om haar mondelinge
vraag te stellen aan de staatssecretaris over het komende
verbod op fossiel vrachtvervoer in steden en de haalbaarheid hiervan. Het woord is meteen aan mevrouw Van der
Plas van BBB.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel. Het is niet één mondelinge vraag, maar ik heb
een hele rits vragen voor de staatssecretaris. Bijna 30 grote
steden in Nederland voeren tussen 2025 en 2030 een verbod
in op bestelbusjes en trucks die rijden op fossiele brandstof,
benzine en diesel. Ondernemers zijn heel erg druk om hun
wagenpark elektrisch te krijgen, maar dit kost heel veel geld.
De subsidiepotten zijn leeg en de laadpalen zijn lang niet
voldoende. De Amsterdamse verhuizer Michael Combee,
bijvoorbeeld, gaf in Het Financieele Dagblad aan bijna 800
verhuizingen te doen in Amsterdam. Slechts 10% van het
aantal verhuizingen dat hij doet, is buiten Amsterdam. Maar
ja, Amsterdam is natuurlijk weer groen, dus daar mag hij
straks niet meer terecht met zijn trucks. Hij moet 1,2 miljoen
euro investeren in elektrische wagens, want anders kan hij
zijn bedrijf gewoon opdoeken. Maar subsidie krijgt hij niet.
Steun om vijf elektrische vrachtwagens te kopen, krijgt hij
niet. Waarom? Omdat er meer aanvragen zijn dan geld. In
april werd de regeling van 30 miljoen euro in één dag ruim
vier keer overtekend tot 120 miljoen euro.
Ondernemers willen wel overschakelen en ze willen wel
investeren, maar waarom zijn de randvoorwaarden niet op
orde? Hoe moeten ondernemers dit betalen? Waarom zijn
er nog niet genoeg laadpalen? Waarom moeten bedrijven
soms jaren wachten op een laadpaal? Waarom doen we dit
zonder dat het energienet dit allemaal aankan?
Hoe gaat de staatssecretaris beter communiceren met MKB
Nederland en de belangenorganisatie van de transportsector? Wat heeft de staatssecretaris al gedaan op dit gebied?
Hoelang komen deze signalen al binnen en wat heeft de
staatssecretaris hiermee gedaan? Is er overleg tussen deze
staatssecretaris en het ministerie van Economische Zaken
en Klimaat? Zo ja, weten zij van elkaar waar ze mee bezig
zijn?
Wat gaan deze regels beteken voor markten en kermissen?
De branchevereniging Koninklijke CVAH schetste in Het
Financieele Dagblad dat dit het einde betekent voor de
markt- en kermisexploitanten. Markten en kermissen zijn
plekken waar mensen samenkomen. Ze kletsen met elkaar,
kopen verse producten op de markt, hebben plezier met
elkaar en gaan daarna lekker op een terras zitten in het dorp
of in de stad. Ze gaan elders nog winkelen; goed voor de
lokale economie. Wat gaat dit betekenen voor de leefbaarheid in de binnensteden? Beseft de staatssecretaris dat er
hoge investeringen doorgerekend gaan worden aan de

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van der Plas

burgers, die toch al moeilijk hun rekeningen betalen? Het
is echt een bizar iets wat we in Nederland aan het doen zijn.
We maken onze binnensteden hiermee helemaal kapot. We
faciliteren niet eerst iets. Nee, we zeggen: je moet het doen
en dan gaan we wel kijken hoe we het oplossen.
Voorzitter een hele rits vragen. Het woord is aan de staatssecretaris, zeg ik dan maar via u.
De voorzitter:
Zo is het, mevrouw Van der Plas. Gaat uw gang, staatssecretaris.

Staatssecretaris Heijnen:
Dank u wel, voorzitter. Allereerst klopt het dat ik serieuze
ambities heb om binnensteden schoner te maken en dat
het verduurzamen van goederenvervoer daar ook belangrijk
bij is. En nee, het klopt niet dat dit ten koste gaat van de
individuele ondernemer. Ik wil juist dat de ondernemers op
hun eigen natuurlijke moment kunnen investeren om de
overstap te maken. Ik zal daar dadelijk ook nog wat verder
op ingaan. Het Rijk maakt het vanaf 1 januari 2025 voor
steden mogelijk om op eigen initiatief een zero-emissiezone
in te stellen. Dat is volgens een afspraak in het Klimaatakkoord. Het is vervolgens aan gemeenten zelf of ze zo'n zeroemissiezone instellen en wanneer. Om dat te realiseren
hebben we samen met gemeenten en brancheorganisaties
in 2021 de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek opgesteld en
we hebben ons samen gecommitteerd aan de acties die
nodig zijn om de zero-emissiezones in te voeren.
Het is belangrijk dat ondernemers voldoende tijd hebben
om de overstap te maken. Dat ben ik echt met mevrouw
Van der Plas eens. We zien dat er voor bepaalde categorieën
voertuigen nog geen emissievrij alternatief is. Daarom gaan
we dat ook niet verplichten. Zo krijgen zowel de in het artikel
genoemde verhuiswagens als de kermis- en circusvoertuigen tot 2030 een ontheffing. Marktkramen van een bepaald
type en ook kraanwagens vallen ook onder de vrijstellingen
die tot 2030 gelden. Ik hoop dat de mensen die zich daar
zorgen over maken, tenminste deze reactie horen en dan
enigszins gerustgesteld zijn. We werken ook aan een centraal loket waar ondernemers terecht kunnen om een ontheffing voor meerdere steden tegelijk aan te vragen. Eén
van de kritieken die we vaak hoorden op de milieuzones
was dat er een beetje een lappendeken zou komen van
allerlei manieren van invoering. Daarom proberen we dat
op deze wijze wat meer op een uniforme, gelijke manier te
doen.
We werken daarnaast aan het realiseren van voldoende
logistieke laadinfrastructuur. Dat is natuurlijk een punt waar
ik niet alleen voor aan de lat sta. Mevrouw Van der Plas
vroeg specifiek om laadpalen, maar het gaat met name ook
om de netcapaciteit. Daarover ben ik heel intensief in
gesprek met collega Jetten, die daarvoor aan de lat staat.
Wij vinden het natuurlijk allebei van belang om onze doelen
te halen die we in het Klimaatakkoord hebben afgesproken.
Dat betekent dat er voldoende netcapaciteit beschikbaar
moet zijn. Daar wordt dus in geïnvesteerd. We investeren
ook in onze communicatie in de komende anderhalf jaar,
in de aanloop naar 2025. Daar moet wel echt nog een slag
bij, maar dat komt ook doordat het natuurlijk toch nog even
een tijdje weg is. We houden heel goed in de gaten voor

23 mei 2023
TK 83

83-4-1

welke soorten voertuigen geen goede of betaalbare alternatieven zijn, zodat we daar ook uitzonderingen voor maken.
We houden ook een vinger aan de pols zodat we kunnen
bijsturen als er hobbels op de weg zijn. Binnenkort is er
bijvoorbeeld een gesprek tussen mijn ministerie en de
Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel, dus de
marktkoopmensen, om ook met hen te spreken over de
zorgen die er zijn. Want nogmaals, op het moment dat iets
niet kan, gaan we dat ook echt niet verplichten. Ik ben er
wel heel optimistisch over om samen die hobbels aan te
pakken. We zijn hier natuurlijk al vanaf 2019 mee bezig. Er
is dus ook best al wat tijd voor bedrijven om zich uiteindelijk
voor te bereiden. Er zijn veel uitzonderingscategorieën tot
en met 2030.
Ik zie — dat gaf mevrouw Van der Plas ook al aan — dat er
heel veel ondernemers zijn die ertoe bereid zijn om de
logistiek schoner te maken. Het is terecht dat ze aangeeft
dat de subsidie voor vrachtwagens binnen één dag al een
aantal keren overtekend was. Dat betekent ook dat we op
zoek gaan naar andere manieren om aanvullende subsidies
te vinden. Helaas is de pot af en toe op en zijn onze ambities
groter dan dat, ook die van de mensen die bijvoorbeeld een
elektrificering van hun vrachtwagens willen. Maar tot 2030
komt er ook nog 1 miljard euro beschikbaar door de
vrachtwagenheffing. Die komt ten goede aan het verduurzamen van het vrachtvervoer.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik hoor een paar dingen van de staatssecretaris. Ik hoor
onder andere dat er tot 2030 ontheffingen worden gegeven
voor kermissen, circuswagens en marktkramen. Ik hoor de
minister ook zeggen dat als het niet lukt, ze dit niet gaat
verplichten. Ik ga ervan uit dat dat dan in het totaal is, dus
dat het voor niemand die het niet lukt, toch verplicht wordt.
Dat geldt tot 2030. En dan? Wat gebeurt er als we de netcapaciteit dan nog steeds niet op orde hebben? Wat gebeurt
er als we dan nog steeds niet genoeg laadpalen aan kunnen
sluiten? Wat gebeurt er als er dan nog steeds heel veel
stroomstoringen zijn? Wat gebeurt er als er steeds meer
elektrische voertuigen — denk daarbij aan bussen — en
elektrische apparaten worden aangesloten? En dan? Wat
is er dan na 2030? Moeten de ondernemers die het nog niet
hebben dan weg?
Staatssecretaris Heijnen:
Ik ga niemand houden aan het onmogelijke. Als de laadinfrastructuur onvoldoende op peil is, dan zijn er genoeg
momenten waarop we tussentijds nog kunnen ingrijpen.
In 2026 komt er een evaluatie. Dan gaan we opnieuw bezien
of er nog aanscherpingen in de verruiming moeten komen.
Dat gaan we ook zo doen. Ik wil namelijk wél graag de binnensteden verduurzamen. Er wordt ook goed overlegd met
de brancheorganisaties om te kijken hoe we dat op de best
mogelijke manier kunnen vormgeven. Natuurlijk wringt de
schoen op bepaalde plekken.
We hebben verschillende manieren om ondernemers
tegemoet te komen. Dat gebeurt in de eerste plaats via
vrijstellingen. Er zijn een heleboel categorieën. De eerste
geldt voor oldtimers, voor kraanwagens, voor hoogwerkers,
voor betonmolens en voor straatvegers.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van der Plas

Dan heb je nog een categorie waarvoor je een ontheffing
kunt krijgen. Daar verwees mevrouw Van der Plas in haar
eerste bijdrage naar. Die geldt voor kermis- en circusvoertuigen, voor bedrijfsauto's met een zware laadkraan, voor
verhuisauto's en voor trekkers met vier of meer assen en
jonger dan 13 jaar.
En dan is er nog een derde categorie. Dat vind ik zelf ook
een hele belangrijke. Dat gaat over de hardheidsclausule.
Als een ondernemer bijvoorbeeld richting zijn pensioen
aan het gaan is en het niet redelijk is om te vragen om nog
een investering te gaan doen in een nieuw elektrisch voertuig, dan kan de gemeente ook nog eens een keer maatwerk
toepassen.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ja, kijk, we hebben een Klimaatminister die als een dartel
lammetje blij door de wei aan het springen is vanwege alle
maatregelen die voorhanden zijn. We lopen weer helemaal
voorop en zijn weer allemaal dingen aan het bedenken. Wat
ik deze staatssecretaris hoor zeggen is dat we er eigenlijk
helemaal niet klaar voor zijn. Daar komen we nu achter.
Dan denk ik: was dit niet voorzien? We gaan dit soort dingen
toch niet doen zonder dat de randvoorwaarden op orde
zijn? Je kunt toch niet vragen van ondernemers en mensen
in Nederland om op deze manier te moeten investeren? De
staatssecretaris zegt ook dat er een hardheidsclausule is
voor mensen die met pensioen gaan, maar misschien willen
die het bedrijf wel overdoen aan iemand, aan hun zoon.
Waarom voorzien we dit allemaal niet? Waarom moet het
allemaal op deze manier?
De voorzitter:
Het woord is aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris Heijnen:
2030 is nog best een eind weg en een gemiddelde bestelbus, bijvoorbeeld, heeft een afschrijving van zes jaar.
Bovendien zijn we ook al een aantal jaren onderweg om
het systeem op een goede manier in te regelen. Ik heb heel
duidelijk aangegeven dat ik niemand ga houden aan het
onmogelijke. Daarom komen er momenten waarop we gaan
kijken of we goed bezig zijn en of onze ambities, die we ook
nodig hebben, om in 2030 dingen verplicht te stellen, tegen
die tijd ook zijn ingeregeld. Want als er onvoldoende laadcapaciteit is, kan ik ondernemers niet gaan verplichten om
een elektrische bus te gaan rijden. Natuurlijk is dat niet zo,
maar het kabinet is op dit punt wel heel ambitieus, zoals
mevrouw Van der Plas weet. We willen graag onze klimaatdoelen halen. We gaan dus de komende jaren ook echt niet
stilzitten. Bovendien is er volop overlegd, ook met de
brancheorganisaties. Daar vroeg ze ook naar. Dat gebeurt
volop. We hebben ook geprobeerd die plannen zo veel
mogelijk van onderop vorm te geven. En we hebben die
evaluatiemomenten ingebouwd.
De voorzitter:
Dank u wel. Er zijn een aantal vervolgvragen. Graag kort
en krachtig. Allereerst de heer Koerhuis, VVD.

23 mei 2023
TK 83

83-4-2

De heer Koerhuis (VVD):
Ik ben blij dat deze mondelinge vraag is toegewezen, want
ik had hier ook een mondelinge vraag over aangemeld. Ik
heb goed geluisterd naar de antwoorden van de staatssecretaris en ik moet zeggen: ik vind het maar vaag. Ik hoor
haar praten over 30 gemeentes, ontheffingen, vrijstellingen
enzovoort. Maar als we er niet klaar voor zijn, dan kan die
invoeringsdatum toch gewoon naar achteren? Kan de
staatssecretaris dat niet gewoon simpel toezeggen?
Staatssecretaris Heijnen:
Er is dus ruimte voor vrijstellingen. Zo hebben wij het systeem nu ingeregeld. We werken er uiteindelijk naartoe om
richting 2030 die zero-emissiezones op een goede manier
ingeregeld te hebben. Daarvoor stellen we behoorlijk wat
subsidie beschikbaar. We doen dat ook in overleg met de
sector. We hebben weegmomenten om te kijken of het ons
ook allemaal lukt in de tijd die wij daarvoor stellen. En er
is ook altijd ruimte voor maatwerktoepassingen door
gemeentes. Dat zijn een aantal voorwaarden. Ik ben heel
erg hoopvol dat we binnen die voorwaarden de doelen
realiseren. Er zijn dus nog genoeg momenten waarop ik
daarover met de Kamer in gesprek zal gaan.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Voor D66 zijn die emissievrije zones heel belangrijk,
natuurlijk vanwege het klimaat en vanwege de leefbaarheid
in de stad, want we moeten niet vergeten — dat wil ik toch
wel even memoreren — dat 1,2 miljoen mensen in ons land
een longziekte hebben. Die zitten te springen om die emissievrije zones.
De voorzitter:
Uw vraag.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik heb de staatssecretaris niks horen zeggen over drie opties
die de ondernemers ook nog zouden kunnen helpen. Zou
ze daarop kunnen reflecteren? Die zijn het naar voren halen
van aanschafsubsidies, het naar voren halen van de terugsluis van de vrachtwagenheffing en het coördineren en
stimuleren van samenwerking van vervoerders in de
stadslogistiek, zodat ze samen vracht kunnen vervoeren en
de investeringslast kunnen beperken.
Staatssecretaris Heijnen:
Om op dat laatste punt terug te komen dat mevrouw Van
Ginneken aanhaalt, natuurlijk zullen ondernemers ook
zoeken naar slimme oplossingen. Dat is hun ondernemersgeest. Ik weet dat gemeenten ook aan het nadenken zijn
over hoe ondernemers geholpen kunnen worden bij het
bevoorraden van de binnensteden. Dat gebeurt dus gelukkig
al voor een deel. Daar waar wij kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld met het delen van kennis, zullen we dat zeker
doen.

hebben van die subsidie. Daarom zijn we ook aan het zoeken naar meer middelen. Daar hebben we ongetwijfeld nog
wel een keer een gesprek over met elkaar in een commissievergadering. We kunnen onze euro maar één keer uitgeven. Daarom heb ik best veel hoop gevestigd op die
vrachtwagenheffing, die ook weer een miljard extra gaat
opleveren. Dat zet flinke zoden aan de dijk om het vrachtverkeer uiteindelijk op een goede manier te verduurzamen.
De heer Alkaya (SP):
Het is goed dat de staatssecretaris aangeeft dat ze niemand
aan het onmogelijke zal houden, maar ik ben bang dat veel
kleine ondernemers wel ervaren dat ze aan het onmogelijke
worden gehouden om de doelen te halen die hier in Den
Haag worden gesteld, terwijl dat voor hen helemaal niet
mogelijk is. Gelukkig komen die ontheffingen er, maar ik
heb niet het idee dat de communicatie met de kleine
ondernemers goed gaat. De staatssecretaris zei "ik hoop
dat ze naar dit debat aan het kijken zijn", maar ik denk dat
dat niet het geval is. Ik denk dat ze aan het ondernemen
zijn. Hoe gaat de staatssecretaris de communicatie verbeteren, zodat al die kleine ondernemers op de hoogte worden
gesteld van die ontheffingen?
Staatssecretaris Heijnen:
We hebben heel duidelijk afgesproken met de brancheorganisaties dat zij de communicatie richting hun eigen achterbannen voor een deel zelf op een goede manier inregelen,
zodat het met maatwerk gebeurt en op een toegepast
niveau. Maar natuurlijk is het ook heel erg belangrijk dat
wij heel actief over die zero-emissiezones gaan communiceren. Dat gaan we onder andere doen met een actieve
campagne, waar in de komende anderhalf jaar aandacht
voor zal zijn. Ondernemers worden dus op allerlei manieren
extra gewezen op de mogelijkheden en kansen die dit hun
biedt en op waar ze uiteindelijk aan moeten voldoen.
De heer Krul (CDA):
Het is goed dat de staatssecretaris bezig is met het tegengaan van vervuiling en met het terugdringen van emissies,
maar tegelijkertijd dreigt het gevaar dat we een lappendeken
worden van maatstaven die een ongelijk speelveld veroorzaken. Mijn vraag is: hoe zorgen we ervoor dat juist de
kleine ondernemer, de zzp'er en de mkb'er, hier niet de
dupe van wordt? Want zij kunnen geen dure elektrische
bestelauto kopen en hebben niet de schaalvoordelen van
een groot bedrijf. Hoe voorkomen we dat juist zij hier de
dupe van worden?

Als het aankomt op geld, zei ik net al dat we een aantal
subsidies ter beschikking hebben. Een aantal zijn ontzettend
populair. Die vrachtwagensubsidie was binnen één dag al
een aantal keren overtekend. Dat betekent dat ondernemers
wel heel graag willen, maar net dat zetje in de rug nodig

Staatssecretaris Heijnen:
We hebben goed geleerd van de invoering van de milieuzones. Een belangrijk punt van kritiek daarbij was dat het als
een lappendeken kon worden ervaren. Daarom hebben we
nu heel specifiek gezegd: we gaan kijken naar een uniform
systeem, naar een zo veel mogelijk eensluidend systeem
voor alle gemeenten in Nederland. Maar daarin moet nog
wel ruimte zijn voor maatwerk. Dat kan ook worden toegepast door de gemeenten. Het is heel belangrijk dat iedereen
mee kan doen aan de hele transitie waar we met elkaar in
zitten, zoals het verduurzamen van de wagenparken van
bedrijven. Ook kleine ondernemers moeten daaraan mee
kunnen doen; dat ben ik helemaal eens met het CDA. Kleine

Tweede Kamer

23 mei 2023
TK 83

Vragenuur: Vragen Van der Plas

83-4-3

ondernemers krijgen van ons dan ook een hoger subsidiepercentage, bijvoorbeeld bij de subsidie voor het elektrificeren van bestelauto's. Maar dat geldt ook voor de AanZETsubsidie, de vrachtwagensubsidie. Daarbij geldt een hoger
subsidiepercentage voor kleine ondernemers in relatie tot
de grote jongens.
De voorzitter:
Tot slot de heer Madlener van de PVV.
De heer Madlener (PVV):
Het kabinet laat weer eens zien waar het goed in is: het
stellen van onmogelijke eisen en voorwaarden. Onhaalbare
doelen hebben ons land al eerder in grote problemen
gebracht. Kijk naar de stikstofcrisis en de waterkwaliteitscrisis, die we ook nog krijgen. En nu komt deze crisis in deze
steden er nog bovenop. Ik heb de staatssecretaris horen
toezeggen: ik ga niet het onmogelijke vragen van ondernemers. Betekent dat dat ondernemers straks niet bekeurd
zullen worden als hun voertuigen niet aan de milieueisen
voldoen? Kunnen we dat hier officieel afspreken met elkaar?
Staatssecretaris Heijnen:
Ik heb aangegeven dat wij met de brancheorganisaties in
gesprek zijn. Op basis daarvan hebben we gekeken welke
categorie moet worden vrijgesteld tot 2030 en welke categorie een ontheffing moet kunnen aanvragen als zij dat wil.
Een verhuizer in Amsterdam kan voor zijn vrachtwagens
bijvoorbeeld een ontheffing aanvragen tot 2030. Dat is een
behoorlijke tijd. Daarnaast is er nog een derde categorie,
waarop de gemeenten zelf maatwerk kunnen toepassen. Ik
heb ook aangegeven dat ik het heel belangrijk vind dat alle
randvoorwaarden op een zo goed mogelijke manier zijn
ingeregeld. Natuurlijk moet er voldoende laadcapaciteit zijn
en moeten er voldoende laadpalen zijn. Ik ga niemand
houden aan het onmogelijke, maar we willen wel ambitieus
blijven. Je ziet overigens ook dat een heleboel ondernemers
wel degelijk bereid zijn om die stap te zetten. Bovendien
valt het omslagpunt ten aanzien van de kosten van bestelbusjes vanaf 2025 uit in het voordeel van elektrische
bestelbusjes. Dan worden die relatief goedkoper dan een
ouderwetse diesel- of benzineauto.
De voorzitter:
Dank. Dan wil ik de staatssecretaris bedanken voor het
beantwoorden van de vragen en voor haar aanwezigheid
bij de stemmingen. Ik schors de vergadering voor een enkel
moment. Dan gaan we over tot de stemmingen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van der Plas

23 mei 2023
TK 83

83-4-4