Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2477
Vragen van het lid Thieme (PvdD) aan de ministers van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer over onderzoeken in het kader van de voortgaande
bijenvolksterfte (ingezonden 1 april 2010).
Antwoord van minister Verburg (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer (ontvangen 12 mei 2010).
Vraag 1
Kent u de berichten «Bijenrapport voor Verburg staat vol fouten1» en
«Alterra- rapport «De betekenis van openbaar groen voor bijen» moet van
tafel2»?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het rapport «De betekenis van openbaar groen voor bijen»
dat Alterra in opdracht van u heeft geschreven?
Antwoord 2
Goed. Het rapport geeft antwoord op de vraag of gemeenten bij hun
groenbeheer en -beleid rekening houden met de betekenis van openbaar
groen voor de dracht van bijen.
Vraag 3, 4, 6, 7, 9, 12, 13
Hoe beoordeelt u de kritiek van Dr. Koster dat de drachtplantenlijsten veel
onjuiste informatie bevatten, zoals fouten over het stuifmeel- en nectargehalte van de bloemen en fouten in de classificering van planten, en dat de
lijst in het rapport geen afspiegeling is van de toepassing van vaste planten
in de openbare ruimte in Nederland en in de ons omringende landen?
Deelt u de mening dat het een ernstige omissie is dat in het rapport alleen
over grazige vegetaties (bermen) wordt gesproken, en niet over houtige
beplantingen (bosplantsoen), ruigte, zomen en oevers, die een belangrijke rol
1

2

ah-tk-20092010-2477
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

http://www.imkerplatform.nl/component/content/article/10-politiek/209-bijenrapport-voorverburg-staat-vol-fouten
http://www.bijensterfte.nl/nl/node/248

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

(kunnen) spelen in de dracht van bijen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke
conclusies verbindt u hieraan?
Deelt u de mening dat het ontbreken van criteria voor het opnemen van
drachtplanten op de lijsten een ernstige omissie is waardoor niet voldaan
wordt aan de vraagstelling, namelijk hoe groenbeheer een rol kan spelen in
het terugdringen van bijenvolksterfte? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke
conclusies verbindt u hieraan?
Deelt u de mening dat door deze onjuiste drachtplantenlijsten ook onjuiste
voorlichting wordt gegeven aan gemeenten voor groenbeheer gericht op
bijen? Zo ja, hoe wilt u dit gaan ondervangen? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de zorg, dat wanneer deskundigen de drachtplantenlijsten uit dit
rapport onder ogen krijgen, zij de bijenhouderij steeds minder serieus zullen
gaan nemen en minder bereid zijn om voor de bijen en de imkerij in actie te
komen, en dat dit rapport op deze manier zelfs schade zou kunnen aanbrengen aan de bij? Zo ja, hoe wilt u dit ondervangen? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de conclusie dat het rapport «De betekenis van openbaar groen voor
bijen» niet serieus is te nemen, en dat maatregelen die op grond van dit
rapport genomen zouden worden een slag in de lucht zouden vormen en de
bij niet zouden helpen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe verhoudt zich dit tot
uw uitspraken tijdens het Algemeen Overleg van 1 juli 2009 over dit
onderwerp?3
Bent u bereid dit onderzoek te diskwalificeren voor verder gebruik door
groenbeheerders en om gemeenten hierop attent te maken? Zo ja, op welke
termijn en wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3, 4, 6, 7, 9, 12, 13
De centrale vraag van het rapport was of door gemeenten in het openbaar
groen rekening gehouden wordt met de dracht van honingbijen en wilde
bestuivers. Aanvullend is gevraagd om middels een quick scan lijsten op te
stellen. Deze lijsten zijn slechts een eerste aanzet en pretenderen niet volledig
en definitief te zijn. De onderzoekers doen in hun rapport zelf de aanbeveling
om tot een nadere lijst te komen die voor groenbeheerders praktisch
toepasbaar is en die rekening houdt met grondsoort en beplantingstype.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het er niet alleen om gaat of een plant al dan niet een
goede drachtplant is, maar dat het ook om de vragen hoort te gaan of zo’n
plant zodanig kan worden toegepast dat dit leidt tot een substantiële
verbetering van de dracht en of de plant voor grootschalige of frequente
toepassing geschikt is? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke conclusies verbindt
u hieraan?
Antwoord 5
Ja. Ik ben mogelijkheden aan het verkennen hoe kan worden bevorderd dat
beheerders van openbaar groen het belang inzien van goede drachtmogelijkheden voor bijen en andere bestuivers en hoe zij beschikking kunnen krijgen
over informatie om deze drachtmogelijkheden te verbeteren. De aanbeveling
van de onderzoekers om tot een praktisch toepasbare lijst te komen neem ik
hierin mee.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de centrale vraag, namelijk wat groen- en terreinbeheerders kunnen doen om de bijenstand te verbeteren, in het rapport
nauwelijks beantwoord wordt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke conclusies
verbindt u hieraan?
Antwoord 8
Het rapport had niet tot doel aan te geven wat groen- en terreinbeheerders
kunnen doen om de bijenstand te verbeteren, maar om te onderzoeken in
hoeverre gemeenten bij hun groenbeheer en -beleid rekening houden met de
betekenis van openbaar groen voor de dracht van bijen.

3

Kamerstuk 31 700 XIV, nr. 190 «Bij het onderzoek dat ik de komende tijd laat uitvoeren, wil ik
dat de monitoringscijfers goed onderbouwd zijn, anders vormen de maatregelen een slag in
de lucht. Dat is zonde van het geld en helpt de bijen ook niet».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

Vraag 10
Deelt u de mening dat gelet op de ernst van de problematiek van de
bijensterfte en de oplossingsrichtingen waar we naar zoeken, we moeten
constateren dat dit rapport geen enkele wezenlijk bijdrage levert aan
oplossingen? Zo ja, kunt u dit toelichten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Nee, het rapport is een eerste stap. We weten nu dat gemeenten, en mogelijk
ook andere groen- en terreinbeheerders, nauwelijks rekening houden met de
dracht van bijen en dat kennis hiervoor in principe wel beschikbaar is, maar
dat deze de groenbeheerders niet goed bereikt.
Vraag 11
Deelt u de mening dat de website «www.bijenhelpdesk.nl» een vollediger en
juister overzicht geeft van de drachtplanten die belangrijk zijn voor bijen dan
dit rapport van Alterra? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke conclusies
verbindt u hieraan?
Antwoord 11
Ja. De website «www.bijenhelpdesk.nl» heeft een goed overzicht van
drachtplanten voor bijen. Het is de vraag of groenbeheerders die website
voldoende weten te vinden. Daarvoor zullen ze eerst ook overtuigd moeten
zijn van de noodzaak van openbaar groen voor de dracht van bijen.
Vraag 14
Kent u het bericht «Groot onderzoek naar omvang en oorzaken van de
achteruitgang van honingbijen4»?
Antwoord 14
Ja.
Vraag 15
Is het waar dat de verwachting is dat nadat het onderzoek afgerond is,
antwoord kan worden gegeven op het hoe en waarom van de huidige
problemen in de bijenhouderij en de mogelijke oplossingen daarvoor? Zo ja,
waarop is deze verwachting gebaseerd?
Antwoord 15
Ja. We verwachten met het driejarige onderzoek oorzaken te identificeren,
waardoor we de juiste maatregelen kunnen nemen tegen de verhoogde
bijensterfte. Dit onderzoek, dat door een consortium van kennisinstellingen en
met gebruik van verschillende expertises wordt gedaan, richt zich op het
identificeren van de oorzaken van de verhoogde bijensterfte en het relatieve
aandeel van deze oorzaken.
Daarbij wordt ook mondiaal beschikbare kennis meegenomen. Het onderzoek
is daarmee een aanvulling op bestaande activiteiten en beoogt om zo
efficiënt en effectief mogelijk tot relevante resultaten te komen. Bovendien
neemt het onderzoek ook eventuele dwarsverbanden mee tussen de
problematiek bij honingbijen en bij wilde bestuivers, zoals wilde bijen.
Vraag 16
Is dit onderzoek een onderdeel van het onderzoek dat u tijdens het Algemeen
Overleg van 1 juli 2009 over dit onderwerp heeft toegezegd?
Vraag 17
Wordt er in het onderzoek ook gekeken naar de mogelijk schadelijke effecten
van bestrijdingsmiddelen, en meer specifiek naar de mogelijke rol die
neonicotinoiden in de voortgaande bijenvolksterfte spelen? Zo nee, waarom
niet, hoe verhoudt zich dat tot uw toezegging van 1 juli 2009 hierover5 en
bent u bereid het onderzoek alsnog uit te breiden om de rol van bestrijdingsmiddelen mee te nemen in dit onderzoek? Zo ja, in welk onderdeel van het
4
5

http://www.agriholland.nl/nieuws/artikel.html?id=113164
Kamerstuk 31 700 XIV, nr. 190 «Mevrouw Thieme, de heer Mastwijk en de heer Polderman
hebben gevraagd naar de gevaren van neonicotinoiden voor bijen. Deze worden als een
mogelijke oorzaak meegenomen in het onderzoek».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3

onderzoek wordt dit meegenomen en door welke onderzoeker wordt dit
onderwerp bestudeerd?
Antwoord 17
Ja. In het werkpakket «Diagnostiek bijenziekten» worden verschillende
mogelijke oorzaken van achteruitgang meegenomen. Daarbij kunnen
bepaalde aspecten iets zeggen over de rol van gewasbeschermingsmiddelen
bij de bijenvolksterfte, zoals de aanwezigheid in de omgeving van maïsvelden
die behandeld zijn met neonicotinoïden, het vitellogeninegehalte van de bijen
bij bijenvolksterfte, dat iets zegt over de vitaliteit van de bijen, de aanwezigheid van broed in de kast en de (mate van) besmetting met de varroaparasiet
en met Nosema ceranae.
Vraag 18
Worden in dit onderzoek ook de conclusies van het wereldbijencongres
Apimondia 2009 betrokken? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 18
Ja. De conclusie was dat bijensterfte mutifactorieel is, waarbij de factoren
varroaparasiet, de rol van gewasbeschermingsmiddelen, verslechterde dracht,
imkerpraktijk, versmalling van de genen, watergebrek, virussen en schimmels
worden genoemd. Deze factoren heb ik ook genoemd in mijn brief van mei
2009.
Vraag 19
Kunt u inzicht geven in de overige vorderingen die zijn gemaakt in het kader
van onderzoek naar en oplossingen voor bijenvolksterfte? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 19
Zie mijn antwoord bij vraag 8 van de Kamervragen over bijenvolksterfte door
onduurzame maïsteelt (nr. 2010Z04210).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

4