Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2125
Vragen van het lid Van Esch (PvdD) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de zorgwekkende frisdrankconsumptie
van jongeren (ingezonden 10 februari 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en
Sport) (ontvangen 18 maart 2022).
Vraag 1
Kent u het bericht «Drie keer per dag cola en dan nog een sapje; Amsterdamse jongere drinkt te veel frisdrank»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Bent u ook geschrokken van de uitkomsten van het onderzoek van de GGD
Amsterdam naar de frisdrankconsumptie onder Amsterdamse jongeren?
Antwoord 2
Het is mij bekend dat onder andere jongeren (veel) meer frisdrank drinken
dan geadviseerd wordt. Ik vind het wel ernstig dat kinderen en jongeren al
zulke ongezonde gewoontes hebben omdat ongezond eten en drinken op
jonge leeftijd vaak een voorbode is voor ongezondheid op latere leeftijd,
bijvoorbeeld door overgewicht. Daarnaast is frequente consumptie van
suikerhoudende dranken slecht voor de tanden.
Vraag 3
Bent u bereid een vergelijkbaar landelijk onderzoek te doen naar de frisdrankconsumptie onder jongeren?
Antwoord 3
Nee, dat ben ik niet van plan. In opdracht van VWS voert het RIVM regelmatig voedselconsumptiepeilingen (VCP) uit onder de algemene bevolking van 1
tot 79 jaar. Met deze peiling worden gegevens verzameld over wat, wanneer

1

ah-tk-20212022-2125
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Het Parool, 9 februari 2022, «Drie keer per dag cola en dan nog een sapje; Amsterdamse
jongere drinkt te veel frisdrank» (https://www.parool.nl/amsterdam/drie-keer-per-dag-cola-endan-nog-een-sapje-amsterdamse-jongere-drinkt-veel-te-veel-frisdrank~b396dfc7/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

en waar geconsumeerd wordt door verschillende leeftijdsgroepen. Uit de VCP
komen landelijke cijfers over de frisdrankenconsumptie en hiermee kan
bijvoorbeeld ook de bijdrage van de frisdrankconsumptie aan de totale
consumptie van suikers in beeld worden gebracht. Dit najaar verwacht ik de
publicatie van nieuwe cijfers van de meest recente peiling (2019–2021).
Resultaten van de VCP zijn te zien op www.wateetnederland.nl.
Vraag 4
Wat doet u momenteel om de frisdrankconsumptie onder jongeren te
verminderen?
Antwoord 4
Voor kinderen en jongeren werk ik aan een gezonde schoolomgeving waarin
bijvoorbeeld het drinken van water wordt gestimuleerd en het gebruik van
suikerhoudende frisdrank wordt ontmoedigd. Een voorbeeld is dat waterdrinken een bindend uitgangspunt is van de Gezonde School-aanpak2. Vanuit de
subsidieregeling watertappunten hebben meer dan 900 scholen (po, vo en
mbo) een watertappunt gerealiseerd.
Via het Akkoord Gezonde Voeding Op Scholen (2021–2025) werken JOGG en
Voedingscentrum samen met aanbodbepalende partijen als cateraars,
groothandels, voedselproducenten en leveranciers. Dit helpt scholen ook bij
het bereiken van een Gezonde Schoolkantine.
Deze inzet heeft er toe bijgedragen dat het aanbod aan frisdrank op scholen
de afgelopen jaren is veranderd. Dranken op scholen bevatten steeds minder
suikers. Veel regular dranken zijn vervangen door calorie loze en light
varianten.
De verschuiving in het frisdrankaanbod komt ook voort uit de toezegging in
het preventieakkoord van de Nederlandse frisdranksector om de hoeveelheid
calorieën (suiker) in het volume aan drank dat ze verkopen met 30% te
verlagen in 2025 (ten opzichte van 2012). Dit doen ze onder andere door meer
marketing voor calorie loze of light producten op de markt. Er zijn ook waters
met een smaakje op de markt bijgekomen die weinig calorieën bevatten.
Daarnaast hebben de Nederlandse frisdrankproducenten in het Nationaal
Preventie Akkoord afgesproken per 2019 te stoppen met de verkoop van de
traditionele, suikerhoudende frisdranken aan middelbare scholen en
adviseren ze betreffende cateraars alleen nog water en laagcalorische en
calorievrije frisdranken te verkopen.
In het Nationaal Preventieakkoord hebben partijen zich verbonden aan
productverbetering. De nieuwe aanpak hiervoor heb ik recent aan uw Kamer
gestuurd3. Het verbeteren van de samenstelling van frisdrank is onderdeel
van deze nieuwe aanpak.
In het coalitieakkoord is hier bovenop aangekondigd dat de belasting op
frisdranken wordt verhoogd.
Vraag 5
Kunt u in gesprek gaan met het Voedingscentrum en eventueel andere
betrokkenen om de voorlichting aan jongeren over de ongezonde eigenschappen van vruchtensap te verbeteren?
Antwoord 5
Educatie is een belangrijke pijler binnen de Gezonde School-aanpak. Erkende
educatieprogramma’s die onderdeel van deze aanpak zijn, zoals Smaaklessen,
leren kinderen wat gezonde en ongezonde dranken zijn. Er wordt bijvoorbeeld
behandeld waarom water de beste dorstlesser is en wat de nadelen zijn van
frisdrank.
Vraag 6
Gaat de invoering van de Nutri-Score jongeren helpen om ongezonde
vruchtensappen en frisdrank voortaan te laten staan?

2
3

Effectief werken aan voeding in het voortgezet onderwijs: schoolomgeving | Gezonde School
Kamerstuk 32 793, nr. 582

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Nutri-Score kan consumenten helpen om producten uit dezelfde productgroep met elkaar te vergelijken. Nutri-Score geeft aan mineraal- en bronwater
een donker groene A. Suikerhoudende frisdranken én vruchtensap krijgen
over het algemeen een Score C of lager. Nutri-Score maakt dus inzichtelijk
wat de gezondere optie is en is daarmee een hulpmiddel, ook voor jongeren,
om die gezondere keuze in de winkel of online te maken.
Vraag 7
Wanneer verwacht u dat consumenten de Nutri-Score op alle verpakkingen
terug kunnen vinden?
Antwoord 7
Het definitieve besluit over de invoering van Nutri-Score in Nederland heb ik
nog niet genomen. Hiervoor wacht ik op de uitkomsten van de evaluatie van
het algoritme van Nutri-Score die momenteel wordt uitgevoerd door een
internationaal wetenschappelijk comité.
Als Nederland besluit tot invoering kunnen levensmiddelenfabrikanten en
supermarkten vrijwillig kiezen om het logo te gebruiken. Op een aantal
producten in het winkelschap zien we al het Nutri-Score logo. Het gaat in dit
geval om producten die in buitenlandse bedrijven zijn geproduceerd en
daarom met het logo legaal op de Nederlandse markt mogen worden afgezet
(wederzijdse erkenning), of om pilots. De verwachting is dat het aantal
verpakkingen met Nutri-Score snel en sterk zal toenemen zodra het besluit tot
invoering van Nutri-Score in Nederland formeel is genomen.
Vraag 8
Deelt u de aanbeveling van de GGD Amsterdam dat er een bredere beweging
nodig is om tegen te gaan dat het normaal is om frisdrank te drinken, zoals
dit ook is gebeurd bij de ontmoediging van tabak?
Antwoord 8
Ik deel de urgentie die de GGD schetst. Daarom is ook voortzetting en
versterking van de preventieaanpak nodig die in gang is gezet met het
Nationaal Preventieakkoord en komt er een belastingverhoging op frisdranken. Die urgentie zit hem wat mij betreft niet alleen in te hoge frisdrankconsumptie maar in meerdere factoren die ten grondslag liggen aan overgewicht
en ongezonde voeding.
Vraag 9
Bent u bereid de lessen en successen van de campagne voor een rookvrije
generatie te betrekken bij de aanpak van het verminderen van frisdrankconsumptie onder jongeren?
Antwoord 9
Daar ben ik zeker toe bereid. In het coalitieakkoord is niet voor niks afgesproken dat we de doelen van het preventieakkoord doorzetten, met als doel een
gezonde generatie in 2040 met een focus op de jeugd door sport, voeding en
bewegen. Daarin werk ik onder andere samen met de Samenwerkende
Gezondheidsfondsen (SGF) die ook een belangrijke partij zijn bij de beweging
naar een rookvrije generatie. Zij nemen deze ervaring ook mee.
Vraag 10
Bent u bereid werk te maken van sobere verpakkingen, gezonde alternatieven
en een verbod op reclame en marketing voor frisdrank gericht op jongeren?
Antwoord 10
Aanvullende maatregelen op het preventieakkoord werk ik de komende tijd
nog uit, waar mogelijk samen met de NPA tafel overgewicht en waar nodig
daarbuiten. Om de dagelijkse voedselomgeving gezonder te maken, verken ik
de wettelijke mogelijkheden om een gezonde voedselomgeving te bevorderen. Hiermee zouden we ook eventuele regels kunnen stellen met betrekking
tot ongezonde drank-, snoep- en snackautomaten in bijvoorbeeld de
schoolomgeving of beperken van marketing van ongezonde producten
gericht op kinderen. Ik hoop uw Kamer voor de zomer te informeren over de
aanvullende maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Er zijn naast gewoon kraanwater al diverse gezonde alternatieven beschikbaar. Producenten zetten hier onder invloed van marktvraag en afspraken al
op in. Ook bestaat er een Reclamecode voor Voedingsmiddelen met
zelfreguleringsafspraken over marketing voor ongezonde producten gericht
op kinderen.
Vraag 11
Bent u bereid in overleg met het onderwijsveld ervoor te zorgen dat er geen
frisdrank wordt verkocht op scholen en dat (flits)bezorgers niet worden
toegestaan op het schoolplein?
Antwoord 11
Wat mij betreft moeten we erop alert zijn dat bepaalde maatregelen, zoals
een verbod op (flits)bezorgers, er voor kunnen zorgen dat het probleem zich
verplaatst naar buiten de schoolgrenzen. Een samenwerking tussen scholen,
gemeenten, en voedselaanbieders rond scholen is daarom noodzakelijk. Dit is
toegepast in de pilot Gezonde Schoolomgeving4. JOGG gaat deze pilot
opschalen om meerdere gemeenten met deze aanpak te ondersteunen.
Daarnaast kijk ik in de verkenning die ik in antwoord 10 noem hoe ik
gemeenten juridische handvatten kan bieden om de voedselomgeving, onder
andere rond de school, gezonder te maken.
Vraag 12
Wanneer kan de Kamer het voorstel om gemeenten meer instrumenten te
geven voor het creëren van een gezonde voedselomgeving verwachten?5
Antwoord 12
Ik werk de komende tijd mijn aanpak op het gebied van overgewicht en
voeding verder uit. Het gezonder maken van de voedselomgeving is daar een
belangrijke pijler in. Het bieden van juridische handvatten aan gemeenten zie
ik als een onderdeel hiervan. Ik hoop uw Kamer hier voor de zomer over te
informeren.
Vraag 13
Wanneer kan de Kamer het voorstel voor een belasting op suikerhoudende
dranken verwachten?6
Antwoord 13
De aanpassing van de verbruiksbelasting op niet-alcoholische dranken zal
meelopen in het pakket Belastingplan 2023 dat met Prinsjesdag aan de
Tweede Kamer zal worden aangeboden.
Vraag 14
Kunt u deze vragen een-voor-een en voorafgaand aan het commissiedebat
over leefstijlpreventie op 24 maart 2022 aanstaande beantwoorden?
Antwoord 14
Ja.

4

Uitkomsten: Pilot Eetomgeving vo- en mbo scholen – JOGG
Kamerstuk 32 793, nr. 551
6
VVD, D66, CDA en ChristenUnie, 10 januari 2022, «Coalitieakkoord 2021–2025» (Coalitieakkoord
«Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst» | Publicatie | rijksoverheid.nl)
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4