Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 421

Wijziging van de Telecommunicatiewet in
verband met het invoeren van een
opt-in-systeem voor het overbrengen van
ongevraagde communicatie voor commerciële,
ideële of charitatieve doeleinden aan natuurlijke
personen

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 3 juli 2020
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag dat de vaste
commissie voor Economische Zaken en Klimaat over dit wetsvoorstel
heeft uitgebracht. Ik dank de leden van de fracties voor de gestelde
vragen. Graag ga ik op deze vragen in.
In het verslag hebben de leden van diverse fracties vragen gesteld over de
onderdelen van het wetsvoorstel. Deze nota naar aanleiding van het
verslag volgt de indeling van het verslag. Voor de leesbaarheid en
raadpleegbaarheid van deze nota zijn de antwoorden op de vragen
genummerd
I. ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
1.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij dat er een opt-in-regime komt
voor telemarketing. Zij vinden het namelijk, net als de meeste mensen,
ergerlijk dat men ongewenst via de telefoon wordt lastig gevallen met
allerhande aanbiedingen. Ook vinden zij dat de privacy van de consument
beschermd moet worden. Met deze wet sluit de regering zich ook netjes
aan bij wat de Europese Commissie vraagt. Toch maken deze leden zich
zorgen over één groep die ook gebruik maakt van telemarketing om ons
land juist een beetje beter te maken. Het gaat hier om erkende goede
doelen. Zeker in de huidige crisistijd zijn zij van belang bij het ondersteunen van zorgpersoneel en andere initiatieven om door deze coronacrisis heen te komen. Tegelijkertijd zien deze leden ook dat de fondsenwerving van deze goede doelen lastiger verloopt omdat collectes en
werving op straat zijn stopgezet. En als door deze wet ook nog hun
telemarketing vervalt, heeft dit negatieve gevolgen voor de inkomsten van
deze organisaties terwijl deze nu van essentieel belang zijn. Wat vindt de
regering van deze situatie? Heeft zij bij het opstellen van dit wetsvoorstel
het meest recente onderzoek van Zest mee genomen, waaruit blijkt dat er
naar verwachting tientallen miljoenen minder beschikbaar zullen zijn voor

kst-35421-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

1

maatschappelijke projecten en activiteiten? Zo nee, is zij bereid om hier
nader naar te kijken om de gevolgen voor goede doelen van dit
wetsvoorstel in kaart te brengen? Kan de regering hierbij ook beide
onderzoeken van Kantar en Zest tegenover elkaar zetten?
De coronacrisis heeft een impact op alle mensen, bedrijven en andere
organisaties in de Nederlandse samenleving. Dit is niet anders voor goede
doelen. Ik begrijp dat goede doelen als gevolg van de maatregelen voor
een 1,5-metersamenleving minder mogelijkheden hebben om fondsen en
sympathisanten te werven. Ik verwacht echter dat ook goede doelen, net
zoals de rest van de samenleving, zo innovatief mogelijk te werk gaan om
binnen de mogelijkheden hun werkwijze voort te zetten. Ik vind het
daarom niet in de rede liggen om dit wetsvoorstel, dat een reactie is op
jarenlange problemen met telemarketing, als gevolg van de huidige (en
normaliter tijdelijke) crisis aan te passen.
Het onderzoek van Zest is mij aangeboden nadat dit wetsvoorstel bij uw
Kamer aanhangig is gemaakt. De resultaten daarvan zijn dus niet
betrokken bij de voorbereiding hiervan. Wel heb ik verschillende andere
publicaties van Goede Doelen Nederland, Nederland Filantropieland en
het centrum voor filantropische studies, en informatie die is verzameld
tijdens gesprekken met vertegenwoordigers van goede doelen betrokken
bij de voorbereiding1, 2, 3.
Ik heb het onderzoek van Zest bestudeerd. Ik constateer dat de resultaten
van het onderzoek dit wetsvoorstel ondersteunen. Ik herken in de
resultaten een positieve grondhouding tegenover goede doelen, omdat de
meerderheid van de ondervraagden (83,6%) het goed vindt, of er neutraal
tegenover staat, dat goede doelen hen persoonlijk benaderen om steun te
vragen4. Uit het onderzoek blijkt wat mij betreft ook dat deze positieve
grondhouding grenzen kent. Uit de resultaten blijkt namelijk dat de
meerderheid van de ondervraagden (52,3%) het vrijwel nooit op prijs stelt
als ze door goede doelen worden gebeld, wanneer zij daar nog geen klant
of donateur zijn5. Dit ondersteunt het voorstel voor een verbod op
ongevraagde telemarketing, en de introductie van een opt-in-systeem. De
resultaten ondersteunen bovendien ook het feit dat het wetsvoorstel geen
uitzonderingspositie voor goede doelen in het opt-in-systeem bevat.
Slechts een minderheid (33,3%) van de ondervraagden is van mening dat
goede doelen hen makkelijker moeten kunnen benaderen dan commerciële organisaties6. De uitkomsten van het onderzoek uitgevoerd in
opdracht van goede doelen hebben de regering daarom niet op andere
gedachten gebracht over de positie van goede doelen in het voorgestelde
opt-in-systeem.
2.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden hebben oog voor de
problematiek rondom ongewenste telemarketing en hebben daarom een
1

Het Nederland Donateurspanel, te benaderen via https://www.wwav.nl/contentpage/3.
Geven in Nederland: Publicatie Geven in Nederland 2020: https://www.geveninnederland.nl/
publicatie-geven-in-nederland-2020/.
3
Goede Doelen Nederland: Feiten en Cijfers goede doelen, te benaderen via https://
www.goededoelennederland.nl/sector/sectoronderzoek/feiten-cijfers-over-goede-doelen.
4
Zest Marketing: Onderzoek naar opinies, percepties en houding van het Nederlandse publiek
ten aanzien van goede doelen en de persoonlijke telefonische benadering, slide 25. Te
benaderen via https://www.goededoelennederland.nl/system/files/public/Sector/
Resultaten%20onderzoek%20onder%20de%20Nederlandse%20bevolking%202020
%20_versie%2028%20mei.pdf.
5
Idem, slide 38.
6
Idem, slide 28.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

2

positieve grondhouding tegenover een wijziging van de Telecommunicatiewet in dit verband. Om voldoende consumentenbescherming te
garanderen, zijn zij echter van mening dat de voorliggende wetswijzing
aanscherping behoeft. In dit kader hebben de leden van de PvdA-fractie
enkele vragen. De leden van de PvdA-fractie kunnen zich niet vinden in de
uitzondering die wordt gemaakt voor het bellen van bestaande of
voormalige klanten. Wat is de inschatting van de regering van het aandeel
telefoontjes aan bestaande of voormalige klanten binnen de telemarketing? Deelt de regering de mening van leden van de PvdA-fractie dat
vanwege deze uitzondering het aantal ongewenste telefoontjes van
bedrijven en instellingen in de praktijk nauwelijks zal afnemen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, waarom houdt u dan vast aan deze uitzondering?
In het huidige opt-out-systeem mag de verzender van telemarketing, ook
als een telefoonnummer in het Bel-me-niet Register (BMNR) staat
ingeschreven, gebruik maken van contactgegevens die hij heeft verkregen
in het kader van de verkoop van een product of dienst of in het kader van
schenking aan een ideële of charitatieve organisatie om gelijksoortige
producten of diensten aan te bieden, mits de verzender de ontvanger
duidelijk en expliciet de gelegenheid heeft geboden om kosteloos en op
gemakkelijke wijze verzet aan te tekenen. Dit noemen we telemarketing op
basis van een klantrelatie. Uit gesprekken met de sector kwam naar voren
dat zo’n 80% van de telemarketinggesprekken onder de klantrelatie of met
toestemming plaatsvindt. De sector heeft met zelfregulering de periode
dat een klant nog gebeld mag worden beperkt. Op deze manier wordt
beter aangesloten bij de verwachtingen en behoeften van natuurlijke
personen en neemt het aantal ongewenste telemarketinggesprekken naar
verwachting af. De ongevraagde telemarketinggesprekken (±20%) komen
zonder een klantrelatie of vooraf afgegeven toestemming tot stand en
sluiten daardoor minder aan bij de verwachtingen en behoeften van
natuurlijke personen. Door dit wetsvoorstel zijn deze ongevraagde
telefoongesprekken straks niet meer toegestaan. De regering verwacht dat
dit wetsvoorstel, aangevuld met de versterkte zelfregulering, zal leiden tot
een forse afname van het aantal ongewenste telefoontjes, zonder dat het
economisch belang van telemarketing volledig uit het oog wordt verloren.
3.
Deelt de regering de opvatting van de leden van de PvdA-fractie dat
bescherming van de consument het primaire doel moet zijn van voorliggende wetswijziging? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe rijmt de regering
de uitzondering voor het bellen van bestaande en voormalige klanten met
het onderzoek waaruit blijkt dat het overgrote deel van de consumenten
– klant of geen klant – niet gebeld wil worden?
Ja, het primaire doel van dit wetsvoorstel is inderdaad het beter
beschermen van natuurlijke personen, waaronder consumenten, tegen
(ongevraagde) telemarketing. Daartoe heeft de regering ook in dit
wetsvoorstel duidelijk de positie van natuurlijke personen versterkt door
het huidige opt-out-systeem voor ongevraagd bellen af te schaffen en te
vervangen door een opt-in-systeem. Ook de klantrelatie kan, indien
zelfregulering op dit punt onvoldoende soelaas biedt, scherper worden
gereguleerd door middel van een amvb, waarmee de klantrelatietermijn
kan worden beperkt. Bovendien verwacht ik ook dat door de simplificatie
van het systeem en de verbeterde zelfregulering de irritatie afneemt. Ten
slotte ben ik van mening dat telemarketing niet alléén nadelen heeft.
Natuurlijke personen kunnen ook profiteren van telemarketing, mits de
gesprekken aansluiten bij hun verwachtingen en behoeften.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

3

Gelet op het bovenstaande, en gelet op andere belangen die ik ook heb
meegewogen bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel, zoals die van
bedrijven en goede doelen, zie ik op dit moment onvoldoende aanleiding
om te verbieden dat natuurlijke personen op basis van een klantrelatie
worden gebeld met een aanbod voor eigen, gelijksoortige producten of
diensten.
4.
Deze leden merken op dat in de naar aanleiding van deze wetswijziging
herziene reclamecode Telemarketing de telemarketingsector heeft bepaald
dat bedrijven en instellingen voormalige klanten na afloop van een
overeenkomst of laatste afname van een product maar liefst drie jaar
mogen benaderen via telemarketing. Hoe beziet u deze aanpak in het licht
van onderzoek waaruit blijkt dat slechts 1% van de respondenten achter
een termijn van drie jaar staat? Is de regering het met de leden van de
PvdA-fractie eens dat een termijn van drie jaar veel te lang is? Zo nee,
waarom niet? Indien de sector blijft vasthouden aan deze termijn, is de
regering dan bereid zelf een maximale termijn te stellen? Zo ja, welke
maximale termijn heeft de regering voor ogen? Zo nee, waarom niet?
Uit onderzoek van Kantar Public7 blijkt dat een onbepaalde termijn van de
klantrelatie niet strookt met de verwachtingen die ontvangers van
telemarketing hebben. Met de herziene Reclamecode Telemarketing heeft
de sector het initiatief genomen om te voorkomen dat natuurlijke
personen oneindig gebeld worden. De sector is tot een maximumtermijn
van drie jaar gekomen met daarnaast de mogelijkheid om een uitzondering op de deze termijn aan te vragen bij de «Klanttermijn Commissie»
door middel van het indienen van een beargumenteerde afweging waar
de adverteerder de belangen van, en de impact op, de ontvanger afweegt
tegen de belangen van zijn organisatie. De regering blijft de ruimte bieden
om, gedurende een redelijke termijn, klanten met een aanbod voor
gelijksoortige producten of diensten te benaderen. Indien zelfregulering
onvoldoende verbetering oplevert, zal bij algemene maatregel van
bestuur (amvb) een maximumtermijn worden gesteld. Bij de voorbereiding van een eventuele amvb zal worden bezien welke termijn passend
is en of onderscheid moet worden gemaakt tussen verschillende soorten
telemarketing.
2. Juridisch kader
2.1. ePrivacyrichtlijn
5.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan toelichten wat de
werkingssfeer van de genoemde richtlijn is. Maakt deze richtlijn een
onderscheid tussen de bedoelde communicatie gericht op natuurlijke
personen of consumenten en bedrijven, nu het doel van de richtlijn is de
bescherming van de persoonlijke levenssfeer? Zo ja, welke invloed heeft
dit op de uitwerking van het wetsvoorstel?
De ePrivacyrichtlijn verplicht lidstaten om abonnees die natuurlijke
personen zijn te beschermen met ofwel een opt-out-systeem ofwel een
opt-in-systeem. De ePrivacyrichtlijn geeft lidstaten ruimte om zelf een
afweging te maken ten aanzien van andere soorten abonnees8. Nederland
heeft bij de implementatie van de ePrivacyrichtlijn voor telemarketing
gekozen voor een opt-out-systeem, met een centraal register waarin de
7

Kantar Public, «Onderzoek houding ten opzichte van telemarketing», april 2019 in opdracht van
het Ministerie van EZK.
8
Artikel 13, vijfde lid, van de Richtlijn 2002/58/EG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

4

contactgegevens worden opgenomen van natuurlijke personen die te
kennen hebben gegeven geen telemarketing te willen ontvangen. Met dit
wetsvoorstel wordt het opt-out-systeem vervangen door een opt-insysteem voor natuurlijke personen. Dit is verenigbaar met de ePrivacyrichtlijn.
6.
Kan de regering eveneens toelichten of de op dit moment lopende
onderhandelingen over het omzetten van de ePrivacyrichtlijn in een
verordening naar verwachting ook materiële wijzigingen met betrekking
tot de werkingssfeer zal inhouden? Zo ja, is de verwachting dat als gevolg
hiervan de Telecommunicatiewet andermaal aangepast zal moeten
worden of wordt deze met de voorgestelde wijzigingen toekomstbestendig, nu het voorstel van de Europese Commissie een algemene opt-in
inhoudt, overeenkomstig het wetsvoorstel?
In januari 2017 heeft de Europese Commissie een voorstel gepubliceerd
voor een verordening om de ePrivacyrichtlijn te herzien9. De onderhandelingen hierover lopen nog. Binnen de Europese Raad is nog geen
overeenstemming (algemene oriëntatie) bereikt. De regering verwacht ten
aanzien van de werkingssfeer geen grote veranderingen bij een eventuele
vervanger van het voorgestelde artikel 11.7 van de Telecommunicatiewet.
Indien de ePrivacyrichtlijn in de toekomst zal worden vervangen door een
verordening, zal dit overigens zonder meer een wijziging van de Telecommunicatiewet vergen. Dit houdt verband met het verschil in karakter
tussen EU-richtlijnen en EU-verordeningen. EU-richtlijnen zijn verbindend
ten aanzien van het resultaat en moeten door de lidstaten worden
omgezet in nationale regelgeving. EU-verordeningen zijn rechtstreeks
toepasselijk in de nationale rechtsorde en mogen daarom juist niet
worden omgezet in nationale regelgeving. Praktisch zou dit betekenen dat
een aantal artikelen van de Telecommunicatiewet, waaronder artikel 11.7,
zou moeten worden gewijzigd en/of zou moeten worden vervangen door
een bepaling die het handelen in strijd met een dergelijke verordening
strafbaar stelt.
2.2. Artikel 11.7 Telecommunicatiewet
7.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering toe te lichten welke
andere direct-marketing-middelen naast telemarketing onder het huidige
artikel 11.7, vijfde tot en met elfde lid, vallen.
Het huidige artikel 11.7, vijfde tot en met elfde lid, heeft betrekking op het
overbrengen van ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of
charitatieve doeleinden aan abonnees of gebruikers op een andere manier
dan met gebruik van automatische oproep- en communicatiesystemen
zonder menselijke tussenkomst, faxen en elektronische berichtentussenkomst, faxen en elektronische berichten. Hieronder valt niet alleen
klassieke telefonie, maar ook (video)bellen via skype of whatsapp. Voor
zover bij de regering bekend vindt dit soort gesprekken in de praktijk
overigens niet of nauwelijks plaats.
8.
9

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot de
eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens in elektronische
communicatie, en tot intrekking van Richtlijn 2002/58/EG (richtlijn betreffende privacy en
elektronische communicatie). Te benaderen via https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?uri=CELEX%3A52017PC0010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

5

De leden van de GroenLinks-fractie hebben nog enkele gedetailleerdere
vragen over de positie van goede doelen in dit wetsvoorstel. Zij begrijpen
dat met het huidige Bel-me-niet-register alleen consumenten met een
financiële, warme, klantrelatie benaderd kunnen worden door organisaties. Deze regel maakt dat het voor commerciële bedrijven makkelijker is
om consumenten te benaderen wanneer zij bijvoorbeeld een product bij
hen gekocht hebben. Deze leden vinden de relatie van een commercieel
bedrijf der mate anders dan een maatschappelijke organisatie. Hoe kijkt
de regering aan tegen de verschillen tussen commerciële bedrijven en
goede doelen? Heeft de regering oplossingen voor de moeilijkheden die
goede doelen kunnen krijgen door deze wet? En nog wat meer in gaand
op deze klantrelatie, wat verstaat de regering onder een relatie? Kan de
regering denken over een middenweg waarbij de definitie relatie breder
wordt getrokken, waardoor ook consumenten die een petitie hebben
ondertekend, bij een bijeenkomst aanwezig waren of eerder gedoneerd
hebben benaderd kunnen worden? Welke andere manieren heeft de
regering om goede doelen tegemoet te komen?
De geconstateerde problemen die natuurlijke personen ervaren met
telemarketing door commerciële organisaties zijn zeer vergelijkbaar met
de problemen met telemarketing door charitatieve of ideële organisaties
(hoofdstuk 3, memorie van toelichting). Ten tijde van de vormgeving van
het opt-out-systeem heeft de Kamer niet gepleit voor een bijzondere
positie voor goede doelen. Ook in dit wetsvoorstel worden daarom geen
voorstellen gedaan om de definitie van telemarketing te wijzigen of
anderszins een onderscheid te maken in de regulering van gesprekken
met verschillende doeleinden.
Goede doelen mogen, net als commerciële organisaties, gebruik maken
van telefoonnummers van natuurlijke personen die zij hebben verkregen
in het kader van een schenking, mits bij de verzameling van die telefoonnummers de gelegenheid is geboden om kosteloos en op gemakkelijke
wijze verzet aan te tekenen. De leden van de GroenLinks-fractie vinden de
relatie van een commercieel bedrijf dermate anders dan de relatie met
een goed doel. De regering erkent dat een charitatieve instelling een
andere relatie heeft met «klanten» dan een commercieel bedrijf. Een
natuurlijk persoon die geen schenking doet maar wel aantoonbaar
sympathiseert met een goed doel, zou als een klantrelatie kunnen worden
gezien. De regering heeft na een zorgvuldige afweging tussen de
belangen van natuurlijke personen, van ondernemers en van maatschappelijke organisaties besloten niet te kiezen voor dit ruime begrip van de
klantrelatie. Het belang van het beschermen van natuurlijke personen
tegen ongevraagde telemarketing staat voorop. Vanuit dat perspectief is
het wenselijk om de regulering zo eenduidig en uniform mogelijk maken,
zodat het voor zowel de verzenders als de ontvangers van telemarketing
duidelijk is waar zij aan toe zijn. Dit komt ook de uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid ten goede.
3. Aanleiding voor dit wetsvoorstel
3.1. Signalen uit samenleving over problemen met telemarketing
9.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering op basis van een
uiteenlopend scala aan argumenten heeft geconcludeerd dat de
consument in het huidige opt-out-systeem onvoldoende beschermd
wordt. Een aantal van deze argumenten behoeft nadere toelichting. Kan
de regering toelichten wat een aantal van de meest gehoorde klachten
waren over telemarketing door middel van het verkoopkanaal «telefoon»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

6

Zagen deze klachten toe op het niet naleven van het opt-out-systeem of
waren deze klachten anderszins van aard?
Consumenten klagen bij Consuwijzer en andere organisaties over
telemarketinggesprekken. Uit deze klachten blijkt in belangrijke mate dat
het huidige systeem voor verwarring en onbegrip zorgt bij de ontvangers
van telemarketing. Zelfs als een telemarketinggesprek rechtmatig gevoerd
wordt, op basis van toestemming of op basis van een klantrelatie, kan dat
tot een klacht bij Consuwijzer leiden. Bijvoorbeeld omdat iemand zich niet
(meer) bewust is van de afgegeven toestemming of niet begrijpt dat hij als
(voormalig) klant gebeld wordt. Het naast elkaar bestaan van het BMNR
en het recht van verzet als instrumenten voor natuurlijke personen om
bepaalde vormen van telemarketing te weren zorgt voor verdere
verwarring. Door het systeem te vereenvoudigen worden natuurlijke
personen beter in staat gesteld adequaat te reageren op ongewenste
telemarketinggesprekken. Los van het onbegrip en de verwarring die
telemarketinggesprekken kunnen veroorzaken, zijn er ook in deze sector
partijen die zich niet aan wet- en regelgeving houden. De toezichthouder
kan in deze gevallen handhavend optreden. Dit wetsvoorstel verbetert de
handhavingsmogelijkheden van de Autoriteit Consument en Markt (ACM)
door de bewijslast om te keren en anoniem bellen te verbieden. De
verwachting is, dat de combinatie van de introductie van het opt-insysteem en de verbeterde handhaving in belangrijke mate bijdraagt aan
het oplossen van de problemen. Alleen het treffen van maatregelen tot
verbetering van de handhaving is onvoldoende.
10.
Voorts lezen de leden van de VVD-fractie dat de regering ter onderbouwing van de stelling dat consumenten in het huidige systeem
onvoldoende beschermd worden een aantal uitingen van consumentenorganisaties aanlevert. Deze leden merken echter op dat deze uitingen onder
andere toezien op colportage en frauduleuze telemarketing ofwel
strafbare oplichting. Kan de regering toelichten of het voorkomen van
ongevraagde colportage of het tegengaan van strafbare oplichting onder
de werkingssfeer of doelstellingen van het wetsvoorstel vallen? Zo nee,
waarom is gekozen voor deze onderbouwing?
De leden van de VVD-fractie hebben correct gelezen dat de publicaties
waarnaar wordt verwezen ook zien op andere problemen die consumenten kunnen ondervinden. Deze publicaties illustreren de maatschappelijke aandacht voor telemarketing en geven een indicatie van de
urgentie. Deze publicaties zijn echter zeker niet de enige onderbouwing
van dit wetsvoorstel. In hoofdstuk drie van de memorie van toelichting is
aandacht besteed aan de verschillende aanleidingen, signalen en
knelpunten die ten grondslag liggen aan dit wetsvoorstel.
11.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze het toezicht op
energieleveranciers wordt verscherpt, omdat consumenten nu onvoldoende worden beschermd. Deze wet biedt een goede stap richting meer
consumentenbescherming, maar deze leden menen dat er nog meer
gedaan zou kunnen en moeten worden. Zij vragen of, en zo ja hoe, erop
wordt toegezien dat er niet als gevolg van deze wet een stijging van
deur-tot-deur-verkoop van energiecontracten de kop op steekt. Hoe kan dit
negatief effect worden voorkomen? Kan worden toegelicht op welke wijze
uitvoering wordt gegeven aan de motie-Beckerman c.s. (Kamerstuk
35 300 XIII, nr. 46), waarin wordt verzocht hoe het toezicht op de verkoop
van energie aan de deur kan worden verscherpt en de mogelijkheden tot
het verbieden van deur-tot-deurverkoop van energie of het instellen van
zogenaamde colportagevrije zones te onderzoeken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

7

De regering is het met de SP-fractie eens dat alertheid op mogelijke
verschuiving van werving via telemarketing naar andere marketingkanalen zoals colportage, straatverkoop en post gepast is. Op dit moment is
het moeilijk te voorspellen hoe dit wetsvoorstel de marketing- en
wervingsstrategieën van organisaties precies zou beïnvloeden. Parallel
aan het verzenden van deze nota naar aanleiding van het verslag wordt u
middels een verzamelbrief op het terrein van consumentenbescherming
en marktordening geïnformeerd over de motie Beckerman c.s.10
12.
Ook vragen deze leden naar de uitvoering van motie-Beckerman c.s.
(Kamerstuk 30 196, nr. 664), waarin wordt verzocht consumenten beter te
beschermen bij faillissementen van energieleveranciers door onder
andere het stellen van strengere eisen en gedupeerden te helpen. Is de
regering alsnog bereid een garantiefonds in te richten om gedupeerde
klanten in geval van een faillissement van een energieleverancier
tegemoet te komen?
In de beantwoording van Kamervragen over de gevolgen van faillissementen van energiebedrijven voor consumenten11 is reeds ingegaan op
de invulling van de motie Beckerman c.s.
3.2. Europese Commissie stelt voor ePrivacyrichtlijn te herzien
13.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering niet wacht op de
eventuele vaststelling van de ePrivacyverordening van de Europese
Commissie, maar met dit wetsvoorstel zoveel mogelijk rekening heeft
gehouden met de inhoud van het voorstel van de Europese Commissie.
Hoe ziet het Europese krachtenveld er uit? Wat is het risico dat Nederland
nu toch vast vooruit loopt?
In januari 2017 heeft de Europese Commissie inderdaad een voorstel
gepubliceerd voor een verordening om de ePrivacyrichtlijn te herzien. De
onderhandelingen hierover lopen al geruime tijd. Binnen de Europese
Raad is nog geen overeenstemming (algemene oriëntatie) bereikt.
Vooralsnog lijkt er niet binnen afzienbare tijd overeenstemming te worden
bereikt over de ePrivacyverordening tussen de Europese Raad, de
Europese Commissie en het Europees Parlement.
Gezien de signalen die uit de samenleving zijn gekomen, hecht de
regering aan een spoedige oplossing van de knelpunten met betrekking
tot telemarketing, en kiest de regering ervoor niet te wachten op de
eventuele vaststelling van de ePrivacyverordening.
Zoals aangegeven in reactie op vragen van de VVD-fractie over de
ePrivacyrichtlijn (vraag 5), is dit wetsvoorstel verenigbaar met de
ePrivacyrichtlijn en inhoudelijk in lijn met het voorstel dat de Europese
Commissie heeft gedaan voor een verordening om de ePrivacyrichtlijn te
vervangen.
3.3 Vijf knelpunten
14.
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat een
van de gesignaleerde knelpunten binnen de huidige wetgeving de
relatieve kwetsbaarheid van natuurlijke personen voor telemarketing is.
Naar verwachting zal het voorgestelde systeem hen betere bescherming
10
11

Kamerstuk 35 300 XIII, nr. 46.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 430 en 2239.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

8

bieden. Kan de regering toelichten of deze verwachting eveneens
gebaseerd is op het voornemen om meer in te zetten op handhaving van
de wet?
Ja, de bescherming van natuurlijke personen wordt onder andere
verbeterd door in te zetten op verbeterde handhaving. Dit wetsvoorstel
beoogt de bescherming van natuurlijke personen tegen telemarketing te
verbeteren door middel van de introductie van het opt-in-systeem, de
introductie van de mogelijkheid een maximumtermijn te stellen aan het
bellen op basis van de klantrelatie, een verbod op anoniem bellen en het
verbeteren van de effectiviteit van het toezicht.
4. Inhoud van het wetsvoorstel
15.
De leden van de VVD-fractie lezen dat naar aanleiding van de signalen
over mogelijke problemen met het huidige stelsel van regulering van
(tele-)marketing er contact is geweest met belangenvertegenwoordigers
van organisaties die opdrachtgever of opdrachtnemer zijn van telemarketing. Bovengenoemde leden lezen eveneens dat deze gesprekken niet
tot het gewenste resultaat hebben geleid. Kan de regering toelichten
welke voorstellen vanuit deze belangenvertegenwoordigers gedaan zijn
om de «irritatie en problemen» weg te nemen en waarom deze door de
regering als onvoldoende zijn beoordeeld?
In de jaren voorafgaand aan de voorbereiding van het wetsvoorstel is
regelmatig contact geweest met de DDMA (branchevereniging voor data
en marketing) en de KSF (Klantenservice Federatie) en Goede Doelen
Nederland. Deze organisaties hebben verschillende voorstellen gedaan.
Zo is voorgesteld om de transparantie te verbeteren door de identiteit van
de beller duidelijk te maken, mogelijkheden te bieden om het toepassen
van het recht van verzet schriftelijk te bevestigen en een kwaliteitsbewijs
of keurmerk te introduceren voor organisaties die zich aan wet- en
regelgeving en zelfreguleringcodes houden. De organisaties die zich aan
deze zelfregulering verbinden zouden volgens het voorstel van DDMA en
KSF door de toezichthouder een high trust benadering moeten krijgen. Dit
laatste was geen begaanbare route. Uiteindelijk heb ik deze voorstellen
beoordeeld als ontoereikend en van beperkte toegevoegde waarde ten
opzichte van de geldende wet- en regelgeving en bestaande zelfregulering, en had ik onvoldoende vertrouwen in de bijdrage van deze
voorstellen aan verbeterde bescherming van natuurlijke personen tegen
ongewenste telemarketing. Voor de gewenste verbeteringen is deze
wijziging van de Telecommunicatiewet noodzakelijk.
4.1.1 Invoering van een opt-in-systeem voor telemarketing
16.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het voornemen van de regering is
om te bewerkstelligen dat natuurlijke personen «een keuze ten aanzien
van het geven van toestemming voor toekomstige telemarketinggesprekken» maken. Kan de regering toelichten welke eisen worden
gesteld aan de wijze van vergaren van deze toestemming om te verzekeren dat deze toestemming ook daadwerkelijk bewust» is gegeven?
Voor de wijze van verkrijgen van toestemming is in de Telecommunicatiewet (artikel 11.1, onderdeel g) al inhoudelijk aansluiting gezocht bij
eisen die in het kader van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) worden gesteld. Er dient sprake te zijn van een duidelijke
actieve handeling, waarbij het volstrekt helder en niet ondubbelzinnig is
dat er toestemming wordt verleend, bijvoorbeeld een (digitale) schrifte-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

9

lijke of een mondelinge verklaring. Hiertoe zou kunnen behoren het
klikken op een vakje bij een bezoek aan een internetwebsite, het selecteren van technische instellingen voor diensten van de informatiemaatschappij of een andere verklaring of een andere handeling waaruit in dit
verband duidelijk blijkt dat de betrokkene instemt met de voorgestelde
verwerking van zijn persoonsgegevens. Stilzwijgen, het gebruik van reeds
aangekruiste vakjes of inactiviteit mag derhalve niet als toestemming
gelden. Bovendien mag de ontvanger niet onder druk zijn gezet om
toestemming te geven: de toestemming moet vrijelijk zijn gegeven.
Toestemming mag niet worden geacht vrijelijk te zijn verleend indien de
betrokkene geen echte of vrije keuze heeft of zijn toestemming niet kan
weigeren of intrekken zonder nadelige gevolgen. De toestemming wordt
geacht niet vrijelijk te zijn verleend indien geen afzonderlijke toestemming
kan worden gegeven voor verschillende persoonsgegevensverwerkingen
ondanks het feit dat dit in het individuele geval passend is, of indien de
uitvoering van een overeenkomst, daaronder begrepen het verlenen van
een dienst, afhankelijk is van de toestemming ondanks het feit dat
dergelijke toestemming niet noodzakelijk is voor die uitvoering. De
natuurlijke persoon heeft geïnformeerd toestemming gegeven, en is
bijvoorbeeld geïnformeerd over de identiteit van de organisatie, het doel
van elke verwerking waarvoor toestemming wordt gevraagd en de
persoonsgegevens die worden verzameld en gebruikt. Ook wordt de
natuurlijke persoon geïnformeerd over het recht om de toestemming weer
in te trekken. Deze informatie wordt in een toegankelijke vorm en op een
begrijpelijke manier in duidelijke en eenvoudige taal aangeboden. De
toestemming geldt voor een specifieke verwerking en een specifiek doel
dat niet gaandeweg verandert. Wanneer de verwerking meerdere
doeleinden heeft wordt de natuurlijke persoon hierover geïnformeerd en
wordt voor elk doel afzonderlijk toestemming gevraagd. Dit impliceert dat
specifiek toestemming moet worden gegeven voor telemarketing ten
aanzien van specifieke producten of diensten (bijv. alleen telemarketinggesprekken voor tijdschriftenabonnementen en niet een telemarketinggesprek voor een abonnement op een krant). Ten slotte dient het net zo
makkelijk te zijn om de toestemming weer in te trekken als dat het was om
de toestemming te geven.
17.
In de memorie van toelichting geeft de regering aan dat het gebrek aan
kennis bij natuurlijke personen over het recht van verzet een van de
knelpunten in het huidige systeem is. Desondanks blijft het recht van
verzet ook in het voorgestelde systeem een belangrijk instrument voor
consumenten om in geval van een bestaande klantrelatie of eerder
gegeven toestemming voor telemarketinggesprekken zich hiervan te
vrijwaren. Op welke wijze is de regering voornemens om te ondervangen
dat het eerder geconstateerde gebrek aan kennis bij natuurlijke personen
over dit recht van verzet ook in het voorgestelde systeem een knelpunt zal
worden, zeker nu de omstandigheid dat «wanneer de invulling van het
recht van verzet tot problemen leidt bij natuurlijke personen» aanleiding
vormt tot het nemen van aanvullende regulerende maatregelen? Welk
toetsingskader wordt hierbij gehanteerd?
Het naast elkaar bestaan van een BMNR en het recht van verzet, zorgt
voor verwarring over welke instrumenten een natuurlijk persoon kan
gebruiken om zich te weren tegen bepaalde telemarketinggesprekken. Bij
de invoering van een opt-in-systeem verdwijnt het BMNR en blijft het
recht van verzet over. Door het systeem te vereenvoudigen worden
natuurlijke personen beter in staat gesteld adequaat te reageren op de
handelwijze van een onderneming. Het is gebruikelijk dat het publiek,
onder andere via Consuwijzer, wordt geïnformeerd over nieuwe
wetgeving op het terrein van consumentenbescherming. Bij de voorbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

10

reiding van de inwerkingtreding zal nog worden bezien of aanvullende
voorlichting aan het publiek nodig is. De regering verwacht daarnaast ook
dat brancheverenigingen van ondernemers die gebruik maken van
telemarketing (waaronder DDMA, KSF en Goede Doelen Nederland) hun
verantwoordelijkheid nemen door hun achterban te informeren over de
wijzigingen in de Telecommunicatiewet.
18.
De leden van de VVD-fractie lezen dat met betrekking tot de wijze van het
verkrijgen van toestemming aansluiting gezocht zal worden bij de eisen
die in het kader van de Algemene verordening gegevensbescherming
(AVG) gesteld worden. Desondanks wordt in de memorie van toelichting
vermeld dat toestemming verleend dient te worden voor een «specifieke
periode». Wordt ten aanzien van dit vereiste voor een specifieke periode
eveneens aansluiting gezocht bij de AVG? Deze leden menen namelijk dat
het specifieke toestemmingsvereiste binnen de AVG slechts toeziet op een
specifieke wijze van verwerking en op een specifiek doel, maar niet de eis
stelt dat de toestemming ook voor een specifieke periode gegeven wordt.
Kan de regering toelichten of in dit verband het verlenen van
toestemming voor een specifieke «periode» een juiste interpretatie is van
de »specifieke» toestemming binnen de AVG? Zo nee, kan de regering
toelichten waarom op dit punt gekozen is voor een interpretatie afwijkend
van de interpretatie gehanteerd bij de AVG?
Met betrekking tot de wijze van het verkrijgen van toestemming voor het
overbrengen van ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of
charitatieve doeleinden is volledig aansluiting gezocht bij de eisen die in
het kader van de AVG zijn gesteld voor het verkrijgen van toestemming
voor het verwerken van persoonsgegevens. Met de toelichting op dit
wetsvoorstel is niet beoogd om af te wijken van de AVG.
De leden van de VVD-fractie hebben terecht opgemerkt dat de AVG niet
verplicht dat het verlenen van toestemming voor het verwerken van
persoonsgegevens voor een specifieke periode moet gebeuren. In de
memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel kan abusievelijk een
verkeerde indruk zijn gewekt.
Wel wil ik benadrukken dat de algemene uitgangspunten en vereisten van
de AVG, ertoe kunnen leiden dat het inrichten van toestemming voor een
specifieke periode wenselijk is. Voor elke gegevensverwerking moeten het
belang van de impact en de risico’s van de inbreuk op de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer afgewogen worden tegen het belang van
het doel dat de verwerking nastreeft.
4.1.2 Reikwijdte van het opt-in-systeem
19.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering toe te lichten op welke
wijze wordt voorzien in de regulering van telefoongesprekken met zowel
een service als een direct marketing element. Kan de regering eveneens
toelichten op basis van welke overwegingen is besloten om geen
onderscheid aan te maken tussen commerciële, charitatieve en ideële
doeleinden bij de regulering van telemarketing?
Dit wetsvoorstel reguleert gesprekken met commerciële, charitatieve of
ideële doeleinden. Zoals in reactie op vragen van de GroenLinks-fractie
(vraag 8) aangegeven, zijn de problemen die natuurlijke personen ervaren
met telemarketing door commerciële organisaties zeer vergelijkbaar met
de problemen met telemarketing door charitatieve of ideële organisaties
(hoofdstuk 3, memorie van toelichting). In dit wetsvoorstel worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

11

daarom geen voorstellen gedaan om onderscheid te maken in de
regulering van gesprekken met verschillende doeleinden.
Gesprekken die geen commerciële, charitatieve of ideële doeleinden
hebben, zoals servicegesprekken, vallen buiten de reikwijdte van dit
wetsvoorstel. Voor deze gesprekken geldt geen toestemmingsvereiste.
Wanneer een gesprek volledig of ten dele commerciële, charitatieve of
ideële doeleinden heeft geldt het toestemmingsvereiste uiteraard wel.
20.
Kan de regering daarbij toelichten of de uitzondering in het voorgestelde
artikel 11.7, vijfde lid, van de Telecommunicatiewet zo moet worden
gelezen dat charitatieve en ideële organisaties wel toestemming hebben
om gegevens die zij hebben verkregen in het kader van een schenking te
gebruiken om klanten middels ongevraagde communicatie te benaderen
voor gelijksoortige producten of diensten? Is dit het geval indien er sprake
is geweest van een eenmalige schenking? Zo ja, betekent dit dat er
volgens de regering worden gesproken van een klantrelatie als er sprake
is van een eenmalige schenking?
Ja, het voorgestelde artikel 11.7, vijfde lid, van de Telecommunicatiewet
voorziet in een mogelijkheid voor charitatieve en ideële organisaties om
gebruik te maken van contactgegevens die zij in het kader van schenkingen verkrijgen. Voor deze organisaties gelden vervolgens dezelfde
verplichtingen met betrekking tot het recht van verzet. Dit is ook het geval
indien sprake is van een eenmalige schenking; ook in dat geval is sprake
van een «klantrelatie».
21.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering heeft besloten het
belang van bescherming van consumenten en andere natuurlijke
personen en hun privacy zwaarder te laten wegen dan het belang van de
filantropische sector. Kan de regering toelichten op basis waarvan en op
grond van welke criteria deze afweging is gemaakt? Kan de regering een
reactie geven op het Zest-onderzoek dat de goede doelen zelf hebben
laten opstellen? Welke mogelijkheden en onmogelijkheden zijn er om
goede doelen uit te zonderen van het opt-in-systeem en hen eventueel via
zelfregulering ruimte te bieden voor telemarketing? Zou dit volgens de
Staatssecretaris tot ongewenste situaties kunnen leiden? Kan de regering
schetsen wat de voor- en nadelen zijn van het afzonderlijk en ruimer te
definiëren van de klantrelatie voor goede doelen dan voor commerciële
marketingdoeleinden?
In de visie van het kabinet op filantropie is het stimuleren van geefgedrag
aangemerkt als een van de beleidsdoelen van de overheid ten aanzien van
filantropie12. Onder geefgedrag verstaat het kabinet de vrijwillige inzet in
tijd en geld voor het algemeen maatschappelijk belang door burgers,
goede doelen, vermogensfondsen, kerken en bedrijven. Hierbij maakt het
kabinet een belangrijk onderscheid tussen het stimuleren om te geven en
het stimuleren van mogelijkheden om te vragen, zoals bij telemarketing
het geval is. Het kabinet plaatst bovendien de kanttekening dat het belang
van de filantropische sector niet bovengeschikt is aan andere belangen en
daarom zorgvuldig wordt afgewogen tegen andere maatschappelijke
belangen.
Wat het telemarketingbeleid betreft is de afweging tussen het belang van
de ontvanger van telemarketing en het belang van organisaties met
charitatieve en ideële doelen die aan telemarketing doen niet nieuw. Ten
12

Kamerstukken II 2019/20, 32 740, nr. 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

12

tijde van de introductie van het opt-out-systeem is deze afweging reeds
gemaakt. In het verleden heeft toenmalig Staatssecretaris Heemskerk al
aangegeven dat bij de vormgeving van het telemarketing het
uitgangspunt, namelijk het verminderen van consumentenirritatie, niet uit
het oog worden verloren13.
Uit de probleemanalyse zoals opgenomen in hoofdstuk 3 van de memorie
van toelichting blijkt dat de knelpunten die nu de basis vormen voor het
voorstellen van een opt-in-systeem net zo goed van toepassing zijn op
charitatieve en ideële direct marketing als op commerciële direct
marketing. Er lijkt bovendien onvoldoende draagvlak onder ontvangers
van telemarketing om goede doelen binnen het opt-in-systeem een
bijzondere positie te geven. Abonnees die natuurlijke personen zijn
kunnen in het huidige opt-out-systeem zelf een uitzondering maken bij het
inschrijven van hun telefoonnummer in het Bel-me-niet Register (BMNR)
door aan te geven dat ze wel gebeld willen worden door goede doelen
organisaties. Voor slechts 10% van de telefoonnummers die nu in het
BMNR is van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Uit onderzoek onder
een breed publiek blijkt dat 88% van de mensen het (vrijwel) nooit op prijs
stelt gebeld te worden door goede doelen. Bij commerciële organisaties is
dat tussen de 89% en 96%14. Uit datzelfde onderzoek bleek dat de
meerderheid (57%) van de mensen niet vindt dat het voor maatschappelijke organisaties makkelijker zou moeten zijn om burgers te benaderen15.
Het behouden van een opt-out-systeem, als dan niet middels zelfregulering, zou bovendien tot veel verwarring en onbegrip leiden. Dit zou
betekenen dat natuurlijke personen niet ongevraagd, maar alleen op basis
van expliciete toestemming (opt-in) of een klantrelatie benaderd mogen
worden om commerciële doeleinden en dat zij wel ongevraagd benaderd
mogen worden om charitatieve of ideële doeleinden. Het is te verwachten
dat het voor natuurlijke personen dan nog steeds onduidelijk, en wellicht
zelfs nóg onduidelijker dan nu, wordt waarom zij door een bepaalde
organisatie worden gebeld met een commercieel, ideeël of charitatief
aanbod, en of zij dit middels een register of het recht van verzet in de
toekomst kunnen voorkomen. Dit zou haaks staan op het streven van de
regering om natuurlijke personen beter te beschermen door de regulering
van telemarketing te vereenvoudigen en begrijpelijker te maken.
De regering ziet daarom onvoldoende aanleiding om concessies te doen
ten aanzien van het primaire doel van dit wetsvoorstel; het beschermen
van natuurlijke personen tegen ongevraagde telemarketing. Het eerder
ingezette beleid op het gebied van telemarketing wordt om deze redenen
voortgezet door geen onderscheid te maken tussen de verschillende
doeleinden van telemarketing en ook het opt-in-systeem toe te passen op
goede doelen.
Ten slotte, het feit dat er voor telemarketing door goede doelen ook een
toestemmingsvereiste geldt, betekent niet dat goede doelen natuurlijke
personen helemaal niet meer kunnen benaderen voor steun. Het
benaderen van natuurlijke personen blijft mogelijk in het opt-in-systeem.
Goede doelen kunnen telemarketing nog steeds gebruiken wanneer er
expliciete toestemming is gegeven of wanneer er sprake is van een
«klantrelatie».
In reactie op vragen van de GroenLinks-fractie (vraag 1) is de regering
reeds ingegaan op het onderzoek van Zest.
13

Kamerstukken I 2010/11, 30 661 nr. K.
Bijlage bij Kamerstukken II 2019/20, 27 879, nr. 73.
15
Idem.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

13

22.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de regering stelt dat
het gebruik van automatische oproep- en communicatiesystemen zonder
menselijke tussenkomst, faxen en elektronische berichten voor het
overbrengen van ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of
charitatieve doeleinden is verboden, tenzij de verzender kan aantonen dat
de desbetreffende eindgebruiker daarvoor toestemming heeft verleend.
Voor communicatiesystemen met menselijke tussenkomst, wordt zo een
opt-in-systeem in plaats van een opt-out-systeem beoogd. De regering
ziet op dit moment geen aanleiding om onderscheid te maken tussen
commerciële, charitatieve en ideële doeleinden. De leden van de
ChristenUnie-fractie zien een verschil tussen telemarketing met commerciële doeleinden enerzijds en telemarketing met ideële en/ of charitatieve
doeleinden anderzijds. Met telemarketing voor ideële of goede doelen
wordt een breder maatschappelijk doel gediend dan enkel het commerciële doel van de beller. Deelt de regering dit standpunt, zo vragen deze
leden. Kan de regering daarbij het onderscheid tussen een ideëel en een
charitatief doeleinde helder omschrijven? Deze leden merken hierbij op
dat het oogmerk van de telemarketeer voor de ontvanger van een
telefoontje vaak niet uitmaakt, omdat fondsenwervers op even indringende wijze via de telefoon een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
plegen als telemarketeers met een commercieel oogmerk. De regering
weegt bij beleidsinitiatieven het belang van filantropie zorgvuldig af tegen
andere maatschappelijke belangen, zo stelt de memorie van toelichting.
De leden van de ChristenUnie-fractie verzoeken deze weging te expliciteren en nader toe te lichten.
In dit wetsvoorstel gaat het er om onder welke voorwaarden een bedrijf
contactgegevens mag gebruiken voor telemarketingdoeleinden. Bij
commerciële communicatie is het niet noodzakelijk dat iets te koop wordt
aangeboden; ook het aanprijzen van een organisatie is een commercieel
bericht. Het gaat om het doel van het telefoongesprek. Als het doel van
het bericht is om reclame te maken, te werven of iets te verkopen dan is
het bericht commercieel.
Ook ongevraagde ideële of charitatieve telecommunicatie is niet zonder
meer toegestaan. Hiervoor gelden dezelfde regels als voor commerciële
communicatie.
De regels in dit wetsvoorstel gelden ook voor ideële berichten waarbij een
denkbeeld wordt voorgelegd (idealistisch) of aandacht wordt gevraagd
voor een ideaal of overtuiging. Denk hierbij aan berichten van een
vakbond of politieke partij. Een bericht met een charitatief karakter is een
bericht dat wordt verzonden om voor een goed doel aandacht of een gift
te vragen.
Een ideëel of charitatief bericht valt alleen onder de regels van dit
wetsvoorstel als het gesprek een reclame, wervend of verkoop bevorderend doel heeft. Het zal dus sterk van de inhoud van de communicatie
afhangen welk doel wordt gediend met het gesprek en of er niet toch
sprake is van verkapte reclame of werving. Wanneer een ideëel bericht
oproept tot actie door lid te worden van een organisatie, is sprake van een
wervend doel en is toestemming vereist.
Voor de vraag om de weging te expliciteren en nader toe te lichten, wijst
de regering de leden van de ChristenUnie-fractie op de antwoorden op de
vragen van de CDA-fractie over de positie van goede doelen (vraag 21).
23.
De leden van de fractie van de ChristenUnie zien het opt-in-systeem als
een belangrijke maatregel om overlast door ongewenste telemarketing te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

14

verminderen. Echter, naast telemarketing met commerciële, ideële of
charitatieve doeleinden, kunnen mensen per telefoon ook gevraagd
worden voor statistisch onderzoek. Kan de regering bevestigen dat
telefonische contacten voor statistisch markt- en verkiezingsonderzoek
uitgezonderd blijven van de verplichtingen rondom het opt-in-systeem, zo
vragen deze leden. Zo nee, waarom niet?
De regering bevestigt inderdaad dat dit wetsvoorstel enkel als doel heeft
de ongewenste telemarketing voor commerciële, ideële of charitatieve
doeleinden te reguleren. Statistisch, markt- en verkiezingsonderzoek
vallen niet onder de reikwijdte van het voorgestelde artikel 11.7 van de
Telecommunicatiewet, voor zover het gesprek geen commerciële, ideële
of charitatieve doeleinden heeft.
24.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben vernomen dat het aantal
eenmanszaken dat in het Handelsregister is ingeschreven, fors is
gegroeid. Bij inschrijving in het Handelsregister wordt het telefoonnummer van de ondernemer openbaar gemaakt. De verplichte opgave
van het telefoonnummer in het Handelsregister impliceert echter geen
toestemming van de ingeschrevenen om benaderd te worden voor directe
telemarketing. In de praktijk worden ondernemers echter wel benaderd.
Graag zouden de leden van de regering willen weten of het opt-insysteem ook geldt voor ondernemers wiens contactgegevens staan
vermeld in openbare registers, zoals het Handelsregister, zodat ondernemers zelf kunnen aangeven of zij via deze gegevens benaderd willen
worden voor telemarketing.
De regering is zich bewust van de problematiek met ongewenste
benadering van natuurlijke personen die in het Handelsregister van de
Kamer van Koophandel zijn ingeschreven. Tijdens de consultatie van het
wetsvoorstel zijn reacties van eenmanszaken naar voren gekomen die zich
– vergeleken met consumenten – evenzeer (of zelfs meer) ergeren aan
ongevraagde telemarketing. Met dit wetsvoorstel wordt een opt-insysteem geïntroduceerd voor telefonische oproepen aan natuurlijke
personen met commerciële, charitatieve of ideële doeleinden. Het
toestemmingsvereiste geldt dus ook voor ondernemers zonder rechtspersoonlijkheid, waaronder eenmanszaken. Het tonen van contactgegevens
in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel kan niet worden
aangemerkt als toestemming voor het overbrengen van telemarketing.
Wanneer contactgegevens in het handelsregister zijn opgenomen dient
ook uitdrukkelijk voorafgaande toestemming te worden gevraagd voor
telemarketing gericht aan eenmanszaken.
4.1.3 Wijze van verkrijgen van toestemming
25.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de toestemming geldt voor een
specifieke verwerking en een specifiek doel dat niet gaandeweg verandert.
Voor de invulling van geldige toestemming wordt net als in de huidige
Telecommunicatiewet (artikel 11.1, onderdeel g) aangesloten bij de AVG.
De regering introduceert in de memorie van toelichting twee vereisten om
aan het element «specifiek» te voldoen: toestemming is alleen dan
specifiek genoeg wanneer men ten aanzien van specifieke
productgroepen/diensten en voor een specifieke periode toestemming
voor telemarketing vraagt. Kan de regering toelichten hoe de vereisten
van «specifieke productgroepen/diensten en voor een specifieke periode»
zich verhouden tot het vereiste van specifieke toestemming in de AVG? Is
dit een verdergaande bepaling dan de AVG? Wat is de meerwaarde van
het aanvullend vragen van toestemming voor een specifieke periode, als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

15

de periode van de klantrelatie via zelfregulering (of bij amvb) al wordt/is
geborgd?
De regering verwijst voor het antwoord op de vraag van de leden van de
CDA-fractie over de «specifieke periode» naar het antwoord op eerdere
vragen van de VVD-fractie (vraag 18). Daarnaast merkt de regering op dat
het belangrijk is om onderscheid te maken tussen de periode waarvoor
toestemming wordt gevraagd en de termijn van de klantrelatie. De
toestemming en de klantrelatie zijn verschillende gronden om een
telemarketinggesprek te voeren. Er zijn situaties denkbaar waarin een
natuurlijk persoon via internet, bijvoorbeeld via een prijsvraag,
toestemming geeft voor telemarketing zonder dat daar sprake is van een
verkoop. In deze situaties is er ook geen sprake van een klantrelatie.
26.
Hoe verloopt de afbakening van «specifieke productgroepen/diensten» in
de praktijk? Bestaat hier een risico dat er een reeks aan opties wordt
aangeboden?
Toestemming voor telemarketing moet ten aanzien van specifieke
producten of diensten worden gegeven (bijv. toestemming aan een bedrijf
voor telemarketinggesprekken voor tijdschriftenabonnementen, maar niet
voor een abonnent op een krant). Het is mogelijk dat partijen op hetzelfde
moment voor verschillende producten of diensten toestemming voor
telemarketing vragen aan natuurlijke personen, bijvoorbeeld door middel
van vakjes die aangekruist kunnen worden. Zo lang toestemming wordt
gevraagd conform de AVG vindt de regering het niet waarschijnlijk dat
hier risico’s ontstaan. In het voorgaande voorbeeld mogen de vakjes
uiteraard niet vooraf aangekruist zijn.
27.
De leden van de SP vragen of het mogelijk is dat een toestemming pas
wordt verleend op het moment dat men daadwerkelijk wordt gebeld. Met
andere woorden, mag een energieleverancier potentiële klanten bellen
met de vraag of zij toestemming geven voor het vervolg van het gesprek?
Deze leden vragen dit met het oog op kwetsbare mensen die eenmaal in
gesprek niet meer durven te weigeren en deze wet er juist voor is bedoeld
deze groep hiertegen te beschermen.
Natuurlijke personen mogen niet gebeld worden, tenzij zij daarvoor
voorafgaand toestemming hebben verleend. Bellen om toestemming te
verkrijgen voor een telemarketinggesprek is niet toegestaan. Een dergelijk
gesprek is op zichzelf al een gesprek met commerciële, ideële of charitatieve doeleinden. In het voorbeeld van de leden van de SP-fractie, zou een
energieleverancier enkel mogen bellen als er al sprake is van een
klantrelatie tussen de energieleverancier en de natuurlijke persoon, en het
recht van verzet niet is ingeroepen.
4.2. De mogelijkheid een termijn te stellen aan het bellen op basis van de
klantrelatie
28.
De leden van de VVD-fractie hebben begrip voor de keuze van de regering
om organisaties die opdrachtgever of opdrachtnemer zijn van telemarketing de mogelijkheid te bieden om de termijn waarbinnen op basis van
de klantrelatie gebruik kan worden gemaakt van telefoonnummers zelf te
reguleren. De regering verwijst hier terecht naar een aantal eerdere
succesvolle zelfreguleringsafspraken die met de sector gemaakt zijn. Deze
leden hebben echter zorgen over de mogelijkheid tot het stellen van een
wettelijke termijn door middel van een algemene maatregel van bestuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

16

(amvb), welke «boven de markt» zal blijven hangen. Op basis van welke
concrete en objectieve criteria zal worden afgewogen of het instellen van
een dergelijke amvb proportioneel is? Hoe is de regering voornemens om
ervoor zorg te dragen dat ondernemingen die voor hun bedrijfsvoering
afhankelijk zijn van de genoemde termijn overvallen worden door het
plotseling instellen van een termijn? Wordt hierbij eveneens overwogen
om in overleg met belangenvertegenwoordigers van opdrachtgevers of
opdrachtnemers van telemarketing duidelijk aan te kondigen dat er wordt
gesignaleerd dat er niet wordt voldaan aan de eerder gevraagde criteria,
om de sector zo de mogelijkheid te bieden verbetering aan te brengen?
Indien zelfregulering onvoldoende verbetering oplevert, zal middels een
amvb een maximumtermijn worden gesteld. Als criterium wordt
gehanteerd de mate waarin verbetering optreedt ten aanzien van de vijf
gesignaleerde knelpunten. Kantar Public voert periodiek een flitspeiling uit
in opdracht van EZK om de houding van burgers tegenover telemarketing
te peilen. Deze onderzoeken zijn bedoeld om deze houding over de tijd te
volgen, en het effect van de zelfregulering te monitoren. Daarnaast zullen
ook signalen van consumentenorganisaties meegewogen worden.
De uitkomsten van de flitspeilingen en actuele signalen zullen steeds
worden gedeeld met belangenvertegenwoordigers. De regering is niet
voornemens de sector nogmaals de mogelijkheid te bieden verbetering
aan te brengen, aangezien er al vele gesprekken zijn gevoerd en de
gelegenheid om de zelfregulering te verbeteren al is geboden door de
termijn voor de klantrelatie niet met dit wetsvoorstel in te vullen. Deze
zelfreguleringsafspraken zoals vastgelegd in de herziene Code voor
Telemarketing zullen op korte termijn moeten leiden tot een aanzienlijke
afname van de irritatie die telemarketing veroorzaakt, een verbetering van
de beleving van telemarketinggesprekken door natuurlijke personen en
een afname van de signalen over de in hoofdstuk drie van de memorie
van toelichting gesignaleerde knelpunten. Aangezien met dit wetsvoorstel
de mogelijkheid voor de invoering van een wettelijke termijn is aangekondigd, kunnen ondernemingen daar niet meer door overvallen worden.
29.
Voorts lezen de leden van de VVD-fractie dat, indien wenselijk, onderscheid kan worden gemaakt tussen verschillende soorten directmarketing.
Kan de regering dit verder toelichten? Kan de regering toelichten of
eveneens wordt overwogen om een onderscheid te maken tussen
opdrachtgevers of opdrachtnemers in verschillende sectoren, te meer nu
de regering eerder in de memorie van toelichting vermeende misstanden
in een aantal specifieke sectoren (incasso, loterijen) heeft aangedragen als
onderbouwing voor het wetsvoorstel? Zo nee, waarom niet?
Indien zelfregulering onvoldoende verbetering oplevert, zal krachtens
amvb een maximumtermijn worden gesteld, waarbij, indien wenselijk,
onderscheid kan worden gemaakt tussen verschillende soorten telemarketing. Bij de voorbereiding van een eventuele amvb wordt bezien in
welke mate het wenselijk is om onderscheid te maken op basis van de
aard of de afzender van de communicatie.
30.
De leden van de CDA-fractie lezen dat indien zelfregulering onvoldoende
verbetering oplevert gebruik zal worden gemaakt van de mogelijkheid bij
amvb een termijn te stellen. Welke criteria hanteert de Staatssecretaris om
te bepalen of de zelfregulering voldoende of onvoldoende verbetering
oplevert? Welk resultaat wil zij zien en/of hoe wordt dat gemonitord en/of
in beeld gebracht? Kan de regering toezeggen dat deze eventuele criteria

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

17

die hieraan ten grondslag zullen liggen in overleg met de sector worden
opgesteld?
De regering verwijst de leden van de CDA-fractie naar de reactie op
vragen van leden van de VVD-fractie over dit onderwerp (vraag 28).
31.
De leden van de SP-fractie vragen waarom de regering heeft gekozen voor
zelfregulering als het gaat om de termijn waarop klantgegevens kunnen
worden gebruikt om klanten actief te benaderen. Deze leden vragen welke
verruiming dit betekent voor de regeling en op welk moment gebruik zal
worden gemaakt van de in de wet gestelde mogelijkheid om hier wel een
termijn aan te stellen.
Vertegenwoordigers van bedrijven die gebruik maken van telemarketing
hebben tijdens gesprekken aangegeven een beperking van de termijn met
zelfregulering te willen regelen. Zij gaven aan goed zicht te hebben op de
voor bedrijven meest werkbare termijn voor de klantrelatie en gaven aan
dat zelfregulering in dat kader tot effectieve resultaten zal leiden. De
regering heeft ervoor gekozen om dit in eerste instantie aan de sector te
laten, maar in het wetsvoorstel wel de mogelijkheid op te nemen om
alsnog bij amvb een termijn te stellen indien de zelfregulering niet tot
verbetering leidt. Indien de zelfregulering tot verbetering leidt, zal de
regering vooralsnog geen gebruik maken van de mogelijkheid.
32.
Hoe wordt voorkomen dat mensen worden benaderd voor de afsluiting
van een contract bij een dochteronderneming van het bedrijf waar zij als
klant geregistreerd staan, zo vragen de leden van de SP-fractie. Het blijft
immers mogelijk om deze klanten actief te benaderen via de moedermaatschappij. Deze leden vrezen dat via deze omweg klanten van de ene
dochteronderneming alsnog worden lastiggevallen door verkopers van
een andere dochteronderneming. Verder vragen deze leden of het
mogelijk blijft om door vorige energieleveranciers waar men ooit eerder
klant was te worden benaderd met nieuwe contracten.
Wanneer een verzender gebruik maakt van een telefoonnummer dat hij
heeft verkregen van zijn klanten in het kader van de verkoop van een
product of dienst mag het telefoonnummer gebruikt worden voor
telemarketing ten behoeve van eigen gelijksoortige producten of diensten,
mits de verzender de betreffende eindgebruiker duidelijk en expliciet de
gelegenheid heeft geboden om kosteloos en op gemakkelijke wijze verzet
aan te tekenen. Dit moet zo worden geïnterpreteerd dat een telefoonnummer verkregen door een moedermaatschappij alleen gebruikt kan
worden door de moedermaatschappij om eigen gelijksoortige producten
of diensten aan te bieden. Een eventuele dochtermaatschappij mag dit
telefoonnummer niet voor deze doeleinden gebruiken. Ten aanzien van
deze definitie van een klantrelatie worden geen wijzigingen voorgesteld
ten opzichte van het huidige systeem. Er zijn geen signalen dat de
interpretatie van deze definitie tot verwarring of problemen heeft geleid
de afgelopen jaren.
33.
De leden van de PvdA-fractie constateren met spijt dat de regering kiest
voor zelfregeling binnen de sector bij de vaststelling van de maximumtermijn gedurende welke contactgegevens mogen worden gebruikt. Waar
is vertrouwen van de regering in het zelfregulerend vermogen van de
sector, dat in dit geval een tegengesteld belang heeft aan de consument,
op gestoeld? Waarom kiest de regering ervoor om op dit punt niet gelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

18

de bescherming van de consument in eigen handen te nemen en een
maximumtermijn vast te leggen in de wet?
Vertegenwoordigers van bedrijven die gebruik maken van telemarketing
hebben tijdens gesprekken aangegeven een beperking van de termijn met
zelfregulering te willen regelen. Zij gaven aan goed zicht te hebben op de
voor bedrijven meest werkbare termijn voor de klantrelatie en gaven aan
dat zelfregulering in dat kader tot effectieve resultaten zal leiden. De
regering heeft er dan ook voor gekozen dit in eerste instantie aan de
sector te laten, maar in het wetsvoorstel wel de mogelijkheid op te nemen
om alsnog bij amvb een termijn te stellen indien de zelfregulering niet tot
verbetering leidt. In het wetsvoorstel wordt voorgesteld dat telemarketing
gericht op natuurlijke personen alleen is toegestaan wanneer hier expliciet
toestemming voor is gegeven (een opt-in-systeem). De regering verwacht
dat de verandering van opt-out- naar opt-in-systeem in combinatie met de
zelfregulering van de sector tot aanzienlijke verbeteringen zal leiden ten
aanzien van de gesignaleerde knelpunten.
4.3. Effectieve handhaving
34.
De leden van de VVD-fractie lezen dat wordt voorgesteld om te bepalen
dat de verzender geen gebruik maakt van de mogelijkheden tot blokkering
zoals bedoeld in artikel 11.9, eerste lid, onderdeel a. Ziet dit voorgestelde
verbod alleen toe op telemarketinggesprekken of ook op servicegesprekken?
Zoals op eerdere vragen van de VVD-fractie (vraag 19) geantwoord
worden er geen wijzigingen voorgesteld ten aanzien van de reikwijdte van
de regulering of de definitie van telemarketing. Gesprekken die geen
commerciële, charitatieve of ideële doeleinden hebben, zoals servicegesprekken, vallen buiten de reikwijdte van dit wetsvoorstel. Voor deze
gesprekken geldt geen toestemmingvereiste en geldt het verbod op
anoniem bellen ook niet.
35.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het wetsvoorstel de handhavingsmogelijkheden van de Autoriteit Consument & Markt (ACM)
verbetert door ten aanzien van de verkregen toestemming of het bestaan
van een klantrelatie als grond voor telemarketing de bewijslast bij de
verzender neer te leggen. Kan de regering aangeven wat de juridische
gevolgen zijn voor een bedrijf wanneer telemarketing zonder uitdrukkelijke toestemming toch plaatsvindt? Hoe en waar is geborgd dat dit niet
zonder consequenties blijft?
De ACM is belast met het toezicht op de naleving van artikel 11.7 van de
Telecommunicatiewet. In dit kader beschikt de ACM over de bevoegdheid
om punitieve en reparatoire sancties op te leggen. Zo is de ACM op grond
van artikel 15.4. tweede lid, van de Telecommunicatiewet, bevoegd om
ingeval van een overtreding de overtreder een bestuurlijke boete op te
leggen van ten hoogste 900.000 euro of, indien dat meer is, 1% van de
omzet van de onderneming. Voorts is de ACM, op grond van artikel 15.2,
tweede lid, van de Telecommunicatiewet, bevoegd een last onder
bestuursdwang (en daarmee ook een last onder dwangsom) op te leggen.
36.
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat ook nu vaak een loopje wordt
genomen met de nu al geldende wet- en regelgeving ten aanzien van
telefonische verkoop en de verstrekking van de daartoe benodigde
informatie aan derden. Hoe wordt met dit voorstel voorkomen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

19

kwaadwillende bedrijven toch doorgaan met deze praktijken? Gaat er
bijvoorbeeld strenger gehandhaafd worden dan nu het geval is? De
omkering van bewijslast is een goede stap, deze leden vragen echter of dit
voldoende zal zijn om agressieve verkooptactieken echt aan banden te
leggen. Waar kunnen mensen met hun klachten terecht die zich benadeeld
of misleid voelen na telefonische verkoop? De leden van de SP-fractie
vragen verder in te gaan op de wijze waarop het toezicht is geregeld.
Het zal nooit helemaal mogelijk zijn om kwaadwillende bedrijven op
voorhand te stoppen, maar dit wetsvoorstel maakt agressieve verkooptactieken moeilijker en draagt bij aan effectievere handhaving. Voorgesteld
wordt om de bewijslast om te keren en neer te leggen bij de verzender
van het telemarketinggesprek. De verzender dient aan te kunnen tonen dat
de natuurlijke persoon hier op de juiste wijze toestemming voor heeft
gegeven. Door deze aanpassing is het niet aan de
toezichthouder om aan te tonen dat er daadwerkelijk een gesprek heeft
plaatsgevonden of dat er gesproken is met de natuurlijke persoon.
Bovendien zijn anonieme telemarketinggesprekken met dit voorstel niet
meer toegestaan. Natuurlijke personen kunnen bij een vermoeden van
overtreding zo een geïnformeerde melding indienen bij de ACM. Deze
signalen dienen voor de ACM als graadmeter van consumentenproblemen. Signalen kunnen aanleiding zijn voor de ACM om een onderzoek
te starten naar bepaalde handelspraktijken en bedrijven die daar achter
schuil gaan.
37.
De leden van de PvdA-fractie achten het noodzakelijk dat de wetswijziging
goed handhaafbaar is om de consumenten ook in de praktijk bescherming
te kunnen bieden. Volgens de Afdeling advisering van de Raad van State
kan de ACM niet handhavend optreden tegen overtreding van de regels
die de sector zelf in de Reclamecode opneemt. Welk alternatief heeft de
regering voor ogen om in dit geval te handhaven, en hoe effectief is dit
alternatief vergeleken met handhaving door de ACM?
De Code voor Telemarketing is een code die onder de Stichting Reclame
Code is gebracht en conform die statuten en procedures wordt
afgehandeld16. Het adverterend bedrijfsleven stelt regels op waaraan
reclame moet voldoen. Iedereen die meent dat een reclame-uiting niet
voldoet aan de regels in de Reclame Code kan hierover een klacht
indienen bij de Reclame Code Commissie. Dit onafhankelijke klachtenorgaan beoordeelt na een transparante, snelle procedure of een reclame
in strijd is met de Reclame Code. Bij een overtreding van de Code voor
Telemarketing kan de Reclame Code Commissie een aanbeveling doen of
een advies geven ten aanzien van bepaald handelen. Ook kan deze
Commissie een uitspraak verspreiden, zodat dit onder de aandacht komt
van een breed publiek. DDMA en KSF houden daarnaast de mogelijkheid
om conform de eigen statuten of procedurele regels overtredingen van
leden te sanctioneren. Ten slotte kan ook de ACM in sommige gevallen
16

De volgende organisaties zijn vertegenwoordigd in het Platform van Deelnemers van de
Stichting Reclame Code: Bond van Adverteerders (BvA), Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI), Interactive Advertising Bureau Nederland (IAB), Nederlandse
Vereniging «Rijwiel- en Automobielindustrie» (RAI), Stichting Verantwoord Alcoholgebruik
(STIVA), Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR), Keuringsraad
KOAG/KAG, Nederlandse Cosmetica Vereniging (NCV), Vereniging Nederlandse Sigaretten &
Kerftabak fabrikanten (VSK), Platform voor kansspelen die worden aangeboden door
vergunningshouders ingevolge de wet op de kansspelen, NDP Nieuwsmedia, Magazine Media
Associatie (MMA), Dutch Dialogue Marketing Association (DDMA), Nederlandse Thuiswinkel
Organisatie (NTO), Stichting Ether Reclame (STER), Screenforce, Mail DB, Stichting Postfilter,
Stichting Gedragscode Mobiele Diensten, De Klantenservice Federatie (KSF), Vereniging van
Communicatieadviesbureaus (VEA), Consumentenbond, ANWB, Vereniging Eigen Huis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

20

een rol spelen bij eventuele overtredingen van de Code voor Telemarketing. Zo zou zij – in het kader van haar bevoegdheden met betrekking tot
oneerlijke en misleidende handelspraktijken – handhavend kunnen
optreden als een overtreding van de gedragscode tevens kan worden
gekwalificeerd als misleidende handelspraktijk. De regering beschouwt de
verschillende mogelijkheden om de zelfregulering te handhaven als
effectief.
38.
Verder staat voorliggende wetswijziging toe dat elektronische gegevens
worden gebruikt voor het aanbieden van soortgelijke producten of
diensten door de onderneming die deze gegevens heeft verkregen. Hoe
wordt bepaald welke producten en diensten tot dezelfde soort behoren, en
hoe gaat de regering voorkomen dat er misbruik wordt gemaakt van de
subjectiviteit van dit begrip?
De regering verwijst de PvdA-fractie hiervoor naar de reactie op vragen
van de SP-fractie over dit onderwerp (vraag 32).
5. Gevolgen
5.1. Gevolgen voor verzenders van telemarketing
39.
De leden van de VVD-fractie merken op dat indien het wetsvoorstel zoals
voorgesteld wordt aangenomen, dit verregaande negatieve gevolgen kan
hebben voor bedrijven die actief zijn in de telemarketingsector, zoals de
regering ook erkent. Kan de regering, ter beoordeling van deze gevolgen,
inzichtelijk maken welke omzet de 193 genoemde bedrijven maken en
hoeveel werknemers bij deze bedrijven werkzaam zijn, voor zover
mogelijk en eventueel naar schatting? Kan de regering eveneens
toelichten op welke wijze deze bedrijven de mogelijkheid geboden zal
worden om hun bedrijfsvoering overeenkomstig het wetsvoorstel aan te
passen?
Uit een publicatie van het CBS in opdracht van het UWV uit 2017 blijkt dat
er 48.000 mensen per telefoon, mail of andere vormen van elektronische
communicatie goederen en diensten promoten, verkopen doen of
verkoopbezoeken plannen17, 18. Dit zijn verkoopmedewerkers bij
callcenters of klantcontactcentra, telemarketeers en verkoopmedewerkers
die online actief zijn. Bij mij zijn echter geen gegevens bekend welk
aandeel van deze groep aangemerkt kan worden als telemarketeer.
Op basis van gegevens over het gebruik van het BMNR wordt het aantal
organisaties dat ongevraagde uitgaande telemarketing gebruikt, al dan
niet in opdracht van andere organisaties, op 170 geschat in 2019. Met de
invoering van een opt-in-systeem moeten deze organisaties hun bedrijfsvoering aanpassen, en kunnen zij alleen nog maar op basis van
toestemming of een klantrelatie telemarketinggesprekken voeren. Ook
organisaties die nu volledig of gedeeltelijk op basis van toestemming of
een klantrelatie bellen dienen hun werkwijze door dit wetsvoorstel aan te
passen, bijvoorbeeld doordat zij niet meer anoniem kunnen bellen.
Doordat er al sinds 2017 contacten zijn met belangenvertegenwoordigers
17

Het betreft hier het gemiddeld aantal werkzame personen in klantcontactberoepen gedurende
de jaren 2013–2016 conform de beroepsgroep ISCO 4255 Contact Centre Salesperson (ILO
classificatie).
18
Centraal bureau voor de statistiek (CBS): Werkzame personen in «klantcontactberoepen». Te
benaderen via https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2017/32/werkzame-personen-inklantcontactberoepen-.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

21

zal voor veel van hun leden dit wetsvoorstel niet geheel onverwacht zijn.
Op het moment van inwerkingtreding hebben zij al tijd gehad om zich hier
op voor te bereiden. De regering heeft signalen ontvangen dat organisaties nu al anticiperen op een veranderend wettelijk kader, door
bijvoorbeeld minder aan ongevraagde telemarketing doen en meer op
basis van toestemming of een klantrelatie.
40.
Voorts merken de leden van de VVD-fractie op dat de regering er niet voor
heeft gekozen om in te gaan op de mogelijke effecten op de fondsenwerving van organisaties die met ideële of charitatieve oogmerken aan
direct marketing doen. Kan de regering hier over uitweiden? Is het
mogelijk een inschatting te maken van de fondsen die deze organisaties
door middel van direct marketing ophalen? Kan de regering eveneens
toelichten welke stappen ondernomen zijn om deze gevolgen in kaart te
brengen?
Opdrachtgevers of opdrachtnemers van telemarketing of de uitvoerders
van deze opdrachten die nu al in meerdere mate uitgaande telemarketinggesprekken voeren op basis van toestemming of een klantrelatie, zullen in
mindere mate effect ondervinden van het invoeren van een opt-insysteem. Voor organisaties die nog volledig afhankelijk zijn van
ongevraagde telemarketing is dit effect groter. Gemiste opbrengsten als
gevolg van het opt-in-systeem worden mogelijk (gedeeltelijke)
opgevangen door een verschuiving van de inzet van middelen naar
andere marketingkanalen of naar telemarketinggesprekken die op basis
van toestemming of een klantrelatie tot stand komen. Door de dynamiek
die zal ontstaan bij bedrijven of goede doelen die uitgaande ongevraagde
telemarketing gebruiken bij de invoering van een opt-in-systeem is het
precieze effect moeilijk vooraf in te schatten. Dit geldt zowel voor
commerciële organisaties als voor organisaties met charitatieve en ideële
doeleinden. De regering is daarom terughoudend met het maken van
inschattingen van mogelijke effecten op verzenders van telemarketing.
Belangenvertegenwoordigers van goede doelen organisaties hebben mij
in onderlinge gesprekken ten tijde van de voorbereiding van het
wetsvoorstel laten weten dat de vijftig grootste goede doelen organisaties
jaarlijks ongeveer 100 miljoen euro ophalen bij particulieren via het
wervingskanaal telemarketing. In totaal gaven Nederlanders in 2018 in
totaal 5,7 miljard euro aan filantropie, blijkt uit een publicatie van het
Centrum voor Filantropische Studies aan de Vrije Universiteit19.
41.
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden het van belang dat ondernemers op de hoogte worden gesteld van de wijziging die middels het
wetsvoorstel zal plaatsvinden, omdat het een bijdrage kan leveren aan het
naleven van de wetgeving. Deze leden vinden het van belang dat
ondernemers weten wat de wetswijziging voor hen in de praktijk betekent
en hoe de wet zich verhoudt tot overige wetten, zoals de AVG. Zij vragen
de regering op welke wijze er communicatie plaatsvindt richting ondernemers.
De ervaren problemen bij ongevraagde telemarketing komen voor een
groot deel voort uit verwarring over het huidige systeem. Het naast elkaar
bestaan van een BMNR en het recht van verzet, zorgt voor verwarring
over welke instrumenten een natuurlijk persoon kan gebruiken om zich te
weren tegen bepaalde gesprekken. Door het systeem te vereenvoudigen
worden natuurlijke personen beter in staat gesteld adequaat te reageren
19

Centrum voor filantropische studies: Geven in Nederland 2020. Te benaderen via
https://www.geveninnederland.nl/publicatie-geven-in-nederland-2020/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

22

op de handelwijze van een onderneming. Het is gebruikelijk dat het
publiek, onder andere via Consuwijzer, wordt geïnformeerd over nieuwe
wetgeving op het terrein van consumentenbescherming. Bij de voorbereiding van de inwerkingtreding zal nog worden bezien of aanvullende
voorlichting aan het publiek nodig is. Ondernemers kunnen voor
informatie over de wetswijziging terecht op ondernemersplein.kvk.nl en
bij KVK. De regering verwacht daarnaast ook dat brancheverenigingen
van ondernemers die gebruik maken van telemarketing (waaronder
DDMA, KSF en Goede Doelen Nederland) hun verantwoordelijkheid
nemen door hun achterban te informeren over de wijzigingen in de
Telecommunicatiewet.
6. Advies en consultatie
6.1. Internetconsultatie
42.
De leden van de CDA-fractie lezen dat verschillende goede doelen
voorstellen geen termijn te stellen aan de periode dat contractgegevens
kunnen worden gebruikt voor telemarketing. Daarnaast verzoeken zij, zo
lezen de leden, een aanpassing in het voorstel, zodat voor goede doelen
niet alleen natuurlijke personen die een donatie hebben gedaan worden
uitgezonderd van de opt-in (toestemming vooraf), maar ook natuurlijke
personen die aantoonbaar sympathiseren met een goed doel. De leden
van de CDA-fractie vragen de regering hoe zij aankijkt tegen het anders en
onderscheidend definiëren van de klantrelatie in de context voor goede
doelen, zodat niet alleen een financiële relatie geldt als een klantrelatie
maar ook voor goede doelen indien een natuurlijk persoon aantoonbaar
sympathiseert, bijvoorbeeld blijkend uit het verrichten van vrijwilligerswerk, voor het betreffende doel, het ondertekenen van een petitie,
bijwonen van een bijeenkomst etc. Kan de regering aangeven of het
bovenstaande risico’s met zich meebrengt, bijvoorbeeld op het gebied van
misbruik?
De regering verwijst de CDA-fractie voor de antwoorden op haar vragen
naar de antwoorden op vragen van de GroenLinks-fractie over de positie
van goede doelen binnen de telemarketing regulering (vraag 8).
43.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de reactie op de internetconsultatie dat de privacy van de consument zwaarder weegt dan het belang
van de goede doelen. Deze leden begrijpen dat het maken van deze
afweging lastig is en zijn dan ook benieuwd hoe deze beslissing gemaakt
is. Kan de regering deze leden uitgebreid meenemen in het denkproces
waar deze conclusie uit is voortgevloeid?
De regering verwijst de GroenLinks-fractie voor de antwoorden op haar
vragen naar de antwoorden op eerdere vragen van de CDA-fractie
(vraag 21) over de positie van goede doelen binnen de telemarketing
regulering.
44.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voornemen om ook goede doelen onder het op-in-systeem te
brengen. Deze leden hebben daarbij de volgende vragen. Kunt de
regering, eventueel na overleg met de goede doelenorganisaties, een
inschatting maken wat het feit dat ook goede doelen alleen op basis van
opt-in consumenten mogen benaderen voor hun fondsenwerving zal
betekenen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

23

Voor een inschatting van het effect van het opt-in-systeem op de
fondsenwerving verwijst de regering naar de reactie op vragen van de
VVD-fractie (vraag 39).
45.
Deelt de regering de mening van de leden van de PvdA-fractie dat de
uitkomst van het voorliggend wetsvoorstel niet mag zijn dat erkende
goede doelen substantieel minder fondsen zullen aantrekken en voor
maatschappelijk relevante doelen kunnen aanwenden? Zo ja, deelt de
regering dan ook de mening dat het opleggen van het opt-in-systeem
voor goede doelen, mede gezien het belang dat zij dienen, in dat geval
niet proportioneel is ten opzichte van het tegengaan van eventuele
ergernis bij consumenten? Zo nee, waarom deelt de regering die mening
niet?
Nee, de regering is niet van mening dat het disproportioneel is om het
opt-in-systeem ook toe te passen op goede doelen. Hiervoor verwijst de
regering naar de reactie op vragen van de CDA-fractie (vraag 21).
46.
Naar de leden van de PvdA-fractie hebben begrepen, zouden telefoontjes
van goede doelen minder irritatie bij consumenten opleveren dan
telefoontjes van commerciële partijen. Kan de regering hier nader op
ingaan en daarbij het onderzoek dat Goede Doelen Nederland heeft laten
houden, betrekken? De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat in
het geval erkende goede doelen vrijgesteld worden van het opt-insysteem, zij dan wel als tegenhanger daarvoor consumenten die dat
willen eenvoudiger dan nu het geval is, moeten laten kiezen voor een
op-out. Naar de mening van deze leden zou de eenvoudige mededeling
van de consument dat die in het vervolg niet meer via telemarketing
benaderd willen worden, afdoende moeten zijn om voortaan ook door het
desbetreffende goede doel met rust gelaten te worden. Kan de regering
ook hier nader op ingaan?
Telemarketing met charitatieve doeleinden leidt inderdaad tot minder
klachten dan telemarketing met commerciële doeleinden20. Ook voor
telemarketing met charitatieve doeleinden geldt echter dat een ruime
meerderheid van de mensen dit niet op prijs stelt21. De regering ziet, om
de redenen die zijn toegelicht op vragen van de CDA-fractie (vraag 21),
onvoldoende aanleiding om (erkende) goede doelen uit te zonderen van
het opt-in-systeem. Het onderzoek dat in opdracht van Goede Doelen
Nederland is uitgevoerd brengt de regering niet op andere gedachten
hierover.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

20
21

Bijlage bij Kamerstuk 27 879, nr. 73.
Idem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 421, nr. 6

24