Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2122

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 april 2016
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij twee fiches,
die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling Staal
Fiche 2: EU-Meststoffenverordening (Kamerstuk 22 112, nr. 2123)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2122
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2122

1

Fiche: Mededeling Staal
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees parlement, de
Europese Raad, de Raad, het Europees Economische en Sociaal
Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank –
Staal: behoud van duurzame banen en groei in Europa
b) Datum ontvangst Commissiedocument
16 maart 2016
c) Nr. Commissiedocument
COM(2016) 155
d) Eurlex
http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/15947
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet opgesteld.
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor het Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken
2. Essentie voorstel
Mede door de wereldwijde overproductie, de sterk toegenomen import
van staal uit China en oneerlijke concurrentie zijn de staalprijzen gedaald
en staat de Europese staalindustrie onder druk. In deze mededeling geeft
de Europese Commissie aan welke maatregelen zij inzet om dit probleem
te adresseren en stelt zij dat het bestaande Europese instrumentarium
versneld en gericht moet worden ingezet. Maatregelen op korte en lange
termijn zijn nodig om het concurrentievermogen en de duurzaamheid van
energie-intensieve bedrijfstakken, zoals de staalindustrie, te borgen. In lijn
met het Staalactieplan van 20131 en de uitkomsten van recente Raden
voor Concurrentievermogen (november 2015 en februari 2016), waarover
de Tweede Kamer eerder is geïnformeerd2, gaat de Commissie vooral
bestaande maatregelen gericht en versterkt inzetten op de energieintensieve industrie en de staalindustrie in het bijzonder. In de mededeling
onderscheidt de Commissie de volgende drie categorieën maatregelen:
A. «Een doeltreffend en verantwoordelijk handelsbeleid»
Met als doel eerlijke handel, een internationaal gelijk speelveld en de
aanpak van de wereldwijde overcapaciteit:
− Versnellen en beter benutten van de mogelijkheden van antidumpingprocedures binnen het bestaande systeem.
− Moderniseren van het handelsdefensief instrumentarium, waaronder
antidumpingmaatregelen en antisubsidiemaatregelen.
− Een voorstel doen voor voorafgaand toezicht op importen van
staalproducten.
− Uitvoeren consultatie en impact-assessment voor markteconomiestatus China.
− Inzetten op bilateraal en multilateraal overleg via bijvoorbeeld de
OESO, WTO en G20 om de wereldwijde overcapaciteit aan te pakken.

1
2

COM(2013) 0407
Kamerstukken 21 501-30, nr. 361, nr. 369 en nr. 375

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2122

2

B. «Vandaag investeren in een gemoderniseerde en duurzame staalindustrie»
Met als doel moderniseren en herstructureren van de staalindustrie,
alsook het creëren van een gelijk internationaal speelveld:
− Investeren in onderzoek, innovatie en doorbraaktechnologieën en het
hiertoe gericht inzetten van bestaande financieringsinstrumenten,
zoals het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), de
Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) en middelen uit het
R&D programma Horizon 2020 (w.o. Sustainable Process Industry
through Resource and Energy Efficiency (SPIRE)) en het Research Fund
for Coal and Steel (RFCS).
− Investeren in mensen en het hiertoe inzetten van bijvoorbeeld het
Europees Globaliseringsfonds (EGF) en het Europees Sociaal Fonds
(ESF) waarmee mensen kunnen worden geholpen bij het vinden van
een nieuwe baan.
− Het gericht inzetten van het mededingingsbeleid en de staatssteunregels, o.a. door steun te verlenen aan innovatie gericht op de benodigde energietransitie.
C. «Uitdagingen op het gebied van hulpbronnen en klimaat omzetten in
kansen»
Met als doel de benodigde energietransitie versnellen, de concurrentiekracht versterken en bevorderen van een internationaal gelijk speelveld:
− Inzetten op energie-efficiëntie en de energieprijzen in Europa concurrerender maken, ondermeer door het inzetten van EFSI en ESIF middelen
voor energie-efficiëncy.
− Herziening van het emissiehandelssysteem (ETS), waarbij de beschikbare gratis emissierechten voor koolstoflekkage-gevoelige bedrijfstakken zo worden verdeeld, dat energie-intensieve industrieën, waaronder
de staalsector, passende ondersteuning krijgen en de best presterende
ondernemingen nog altijd worden beloond.
− Stimuleren van hergebruik van grondstoffen en een circulaire
economie.
De Commissie vraagt ondersteuning en samenwerking van de lidstaten en
de industrie voor een gezonde toekomst van de Europese staalindustrie
en de energie-intensieve industrie als fundament van de economie. Via de
Europese High Level Group on Energy Intensive Industries kan de
samenwerking vorm krijgen.
3. Nederlandse positie ten aanzien van de mededeling/aanbeveling
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Het kabinet hecht belang aan de staalindustrie voor de Nederlandse
economie en zet vooral in op een internationaal gelijk speelveld en
innovatie. Investeringen in doorbraaktechnologieën zijn nodig voor een
staalindustrie met toekomst.
Zoals ook eerder aangegeven in de Tweede Kamer is Nederland voor een
versterkte implementatie van het Staalactieplan3. Hoofdpunten zijn voor
de korte termijn een internationaal gelijk speelveld, eerlijke handel en
aanpak van de overproductie en voor de lange termijn stimuleren van
innovatie en verduurzaming voor een concurrerende Europese staalsector
met perspectief. Nederland vindt de Europese High Level Group on

3

Kamerstukken 21 501-30, nr. 361, nr. 369 en nr. 375

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2122

3

Energy Intensive Industries een geschikt forum om de voortgang te
bevorderen.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet is van mening dat de huidige situatie in de staalmarkt urgent
is en dat Europese inzet is vereist. Op hoofdlijnen kan Nederland zich dan
ook in de mededeling van de Commissie vinden en zal Nederland dit
voorstel positief kritisch ondersteunen in de desbetreffende Raden waar
de diverse onderdelen worden behandeld.
Ad A: «Een doeltreffend en verantwoordelijk handelsbeleid»
Nederland ziet het belang in van versnelling van procedures in aanloop
naar modernisering van handelsdefensieve instrumenten. Rechten van
belanghebbenden en lidstaten moeten echter niet ondergraven worden en
versnelling van de procedure moet niet ten koste gaan van de kwaliteit
van de maatregel. Afwijken van de normale procedure moet alleen
gebeuren indien gewenst en noodzakelijk. Nederland is voorstander van
het beter benutten van de mogelijkheden van de antidumpingprocedures
binnen het bestaande systeem.
Het kabinet vindt dat voorafgaand toezicht op importen van staalproducten alleen toegepast dient te worden in uitzonderlijke omstandigheden, aangezien dat tot extra administratieve lasten leidt voor het
bedrijfsleven en de douaneautoriteit.
Nederland heeft een constructieve houding tegenover het moderniseren
van handelsdefensieve instrumenten. Nederland kan echter niet zonder
meer instemmen met het Commissievoorstel over de modernisering van
het handelsdefensief instrumentarium van 2013, vanwege redenen zoals
vastgelegd in het BNC-fiche inzake Verordening modernisering EU-handelsbeschermingsinstrumenten4. De Commissie geeft in de mededeling
aan dat de handelsdefensieve wetgeving ook op andere punten dient te
worden aangepast, zoals de verkorting van de wettelijke termijnen in
antidumpingprocedures. Deze elementen zijn nog niet opgenomen in het
wetgevingsvoorstel van 2013. Nederland zal bij de Europese Commissie
inzetten op de herziening van het voorstel van 2013 en het daarin
integreren van mogelijk aanvullende voorstellen. Dit voorkomt parallelle
discussies over hetzelfde onderwerp.
Nederland steunt het uitvoeren van consultatie en impact assessment
voor markteconomiestatus China.
Nederland steunt de inzet op bilateraal en multilateraal overleg binnen de
daarvoor bestemde internationale fora om de wereldwijde overcapaciteit
aan te pakken.
Ad B. «Vandaag investeren in een gemoderniseerde en duurzame
staalindustrie»
Nederland hecht groot belang aan innovatie en investeren in doorbraaktechnologieën en zal dit met prioriteit ondersteunen. Het kabinet gaat de
Europese Commissie vragen hoe men het Europees Globaliseringsfonds
(EGF) wil gaan inzetten om baanverlies te voorkomen. Nederland is over
het algemeen terughoudend tegenover het geven van staatssteun.

4

Kamerstuk 22 112, nr. 1619, d.d. 17 mei 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2122

4

Ad C. «Uitdagingen op het gebied van hulpbronnen en klimaat omzetten
in kansen»
Het kabinet ondersteunt de onder C genoemde maatregelen. De energieintensieve industrie staat aan de vooravond van een grote energietransitie. Het kabinet zal eind dit jaar haar beleidsagenda presenteren op basis
van het Energierapport «Transitie naar Duurzaam». Nederland zet zich
actief in gericht op energie-efficiëntie, hervorming ETS en de circulaire
economie.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
De verwachting is dat de lidstaten deze mededeling ondersteunen, in lijn
met de uitkomsten van de Raden voor Concurrentievermogen van
november 2015 en februari 2016.
Zie ook de voorzitterschapsconclusies van februari 20165. Deze werden
door de grote meerderheid onderschreven. Ook tijdens de Europese Raad
van 17 en 18 maart 2016 werd de Raad opgeroepen om deze mededeling
snel te beoordelen, met de bedoeling om tot actie te komen in reactie op
de moeilijke situatie waarin de Europese staalsector zich bevindt.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
De grondhouding van Nederland ten aanzien van de bevoegdheid is
positief. De mededeling van de Commissie betreft vooral versnelde en
versterkte inzet van bestaande maatregelen. Het gaat om een breed scala
aan beleidsterreinen, die gedeeltelijk onder de exclusieve bevoegdheid
van de EU vallen.
b) Subsidiariteit
De grondhouding van Nederland ten aanzien van de subsidiariteit van
deze mededeling is positief, voor zover dat van belang is. Voor een deel
betreft het immers beleidsterreinen die onder de exclusieve bevoegdheid
van de EU vallen. De staalindustrie en de energie-intensieve industrie in
het algemeen opereert in een internationaal speelveld en vereist ook een
internationale aanpak van de overheid zowel op het vlak van de handel,
werkgelegenheid, innovatie, klimaat en energie. Inzet op internationaal en
Europees niveau in samenhang met inzet op nationaal en regionaal
niveau is dan ook gewenst.
c) Proportionaliteit
De grondhouding van Nederland ten aanzien van de proportionaliteit van
deze mededeling is positief. De inzet is in lijn met bestaand beleid en
vooral gericht op versterkte inzet van bestaand instrumentarium. De
mededeling van de Commissie laat voldoende ruimte voor nationaal
handelen.
d) Financiële gevolgen
Geen voor zover het bestaand EU-instrumentarium betreft.
Nederland zal de Commissie vragen precies aan te geven wat het
financieel beslag van eventuele toekomstige nieuwe voorstellen zal zijn.
5

http://www.consilium.europa.eu/en/meetings/compet/2016/02/Presidency-conclusions-on-theEuropean-Steel-Industry-29022016_pdf/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2122

5

Nederland is van mening dat financiële middelen gevonden dienen te
worden binnen de bestaande meerjarige financiële kaders van de
EU-begroting (MFK) en dat deze moeten passen bij een prudente
ontwikkeling van de EU-jaarbegroting.
Eventuele gevolgen voor de nationale begroting worden ingepast op de
begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de
regels van de budgetdiscipline.
e) Gevolgen voor regeldruk, administratieve lasten en concurrentiekracht
Een systeem van voorafgaand toezicht op importen van staal leidt tot
enige verzwaring van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven en
de douane. Bij voorafgaand markttoezicht dient bij import van het
betreffende product een extra document te worden overlegd. Dit verschaft
lidstaten en Commissie meer inzicht in de actuele marktontwikkelingen
dan invoerstatistieken die enige vertraging kennen voor publicatie. Het
toezichtdocument wordt op aanvraag afgegeven door de douane. Het
aanvragen van het document zal zowel bij het bedrijfsleven als de douane
echter tot extra administratieve lasten leiden. Afwijken van de normale
procedure moet daarom alleen gebeuren in uitzonderlijke omstandigheden. Hoe groot de additionele lasten zijn, zal afhangen van het type
product waarvoor voorafgaand toezicht wordt ingesteld en is proportioneel aan hoeveel er van dat product in Nederland wordt ingevoerd.
Hiervan kan zonder nadere informatie geen inschatting gegeven worden.
Met de inzet van de voorgestelde maatregelen zal de concurrentiekracht
worden versterkt van specifiek de staalindustrie en de energie-intensieve
industrie in het algemeen met uitstraling naar de gehele keten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2122

6