> Retouradres Postbus 1 3720 BA Bilthoven

Aan de Programmadirecteur Zorg en Jeugd Caribisch Nederland
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Drs. H.P. Barnard
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
KvK Utrecht 30276683
T +31 88 689 8989
info@rivm.nl
Ons kenmerk
0013/2023 LCI/HL/hl/jvd/tl

Datum
Betreft

24 februari 2023
Aanvulling op 146e OMT-advies en 2e OMT-Vadvies

Bijlage(n)
Advies 146e OMT COVID-19
Advies 2e OMT-V
Update COVID-19surveillance CAS-BESeilanden Januari 2023

Geachte heer Barnard, beste Herbert,
Naar aanleiding van het advies van het 146e OMT en advies van het
2e OMT-V (beide bijgevoegd), die ingaan op de situatie in Europees
Nederland, sturen wij u een aanvullend advies met betrekking tot de vier
landen in de Caribische regio van het Koninkrijk der Nederlanden.
De medische en epidemiologische situatie met betrekking tot de COVID19-pandemie in het Caribisch deel van het Koninkrijk is grotendeels
overeenkomstig met de huidige situatie in Europees Nederland. Het advies
van het 146e OMT en het 2e OMT-V zijn derhalve in grote lijn van
toepassing op de Caribische eilanden. De hoofdpunten van het advies en
daar waar de situatie in het Caribisch gebied significant afwijkt en een
nuancering of afwijkend advies van toepassing is, wordt hieronder
beschreven.
Actuele situatie
Het 146e OMT advies stelt: “de endemische fase kan gedefinieerd worden
als de fase waarin het SARS-CoV-2-virus constant aanwezig is onder de
bevolking, maar waarbij de gehele populatie door vaccinatie of
doorgemaakte infectie, immuniteit heeft opgebouwd waardoor het
epidemiologisch patroon redelijk stabiel en daarmee voorspelbaar is”. Uit
de Nederlandse studies (PIENTER Corona (PICO)-studies en de Vaccinatiestudie Corona (VASCO)) blijkt dat de seroprevalentie (op basis van
vaccinatie en/of doorgemaakte infectie) bijna 100% was in het najaar van
2022. In het Caribisch deel van het Koninkrijk heeft recentelijk geen
onderzoek naar de seroprevalentie plaatsgevonden. Echter is ook voor het
Caribisch deel van het Koninkrijk aannemelijk dat een endemische fase is
bereikt en dat een groot deel van bevolking beschermende antistoffen
heeft opgebouwd door vaccinatie en/of natuurlijk doorgemaakte infectie.
Het Caribisch deel van het Koninkrijk heeft, overeenkomstig het beleid in
Europees Nederland, immers een vijftal vaccinatiecampagnes gehad en
meerdere golven van COVID-19-verheffingen.

Pagina 1 van 4

Genormaliseerd reizigersverkeer gedurende het afgelopen jaar heeft
onvermijdelijk geleid tot voortdurende import van SARS-CoV-2
(-varianten) vanuit endemische gebieden naar de Caribische regio.
Ondanks deze normalisering van het reizigersverkeer en het feit dat er
sinds langere periode (bijna) geen contactbeperkende maatregelen meer
zijn, blijven ziekenhuis-, IC-opnames en sterftecijfers laag stabiel. Dit
ondersteunt de aanname dat er ook op de CAS-BES-eilanden sprake is
van een stabiele epidemiologische situatie, passend bij een endemische
fase.

Datum
24 februari 2023
Ons kenmerk
0013/2023 LCI/HL/hl/jvd/tl

Voor gedetailleerde informatie omtrent incidentie verwijs ik u naar de
maandelijkse update COVID-19-surveillance op de CAS-BES-eilanden,
waarvan de meest recente update als bijlage is opgenomen. Cijfers met
betrekking tot ziektegevallen, ziekenhuisopnames en overlijden op Saba
en Sint Eustatius zijn op dit moment niet openbaar beschikbaar aangezien
de aantallen dusdanig laag zijn dat dit tot herleidbaarheid van patiënten
leidt, en daarmee de privacy schendt.
Surveillance, testen en varianten
De WHO en ECDC roepen op om de COVID-19-epidemiologie, ondanks de
afname van de ernst van het ziektebeeld, goed te blijven volgen.
Epidemiologisch is er nu sprake van een endemische situatie waarin
omikronvarianten al geruime tijd domineren. De ziektelast van deze
omikronvarianten is beperkt. Om ernstige infecties te monitoren worden
ziekenhuisopnames, intensive care-opnames en sterfgevallen
bijgehouden.
Het ontstaan van nieuwe (sub)varianten, met potentieel ‘immune escape’
is niet uitgesloten en zou kunnen leiden tot nieuwe oplevingen van
COVID-19. De SARS-CoV-2-varianten die in de Nederlands Caribische
regio worden gevonden zijn gerelateerd aan de herkomst van reizigers en
betreffen derhalve een smeltkroes van circulerende varianten in Europees
Nederland, en Noord-, Midden-, en Zuid-Amerika. Het is dan ook van
belang om door middel van kiemsurveillance blijvend zicht te houden op
circulerende varianten.
In het Caribisch deel van het Koninkrijk zijn de mogelijkheden voor
surveillance beperkt; de eilanden kennen (nog) geen rioolwatersurveillance of Infectieradar, waardoor minder zicht is op de mate van
viruscirculatie. Een (geautomatiseerde) syndroomsurveillance, op basis
van huisartseninformatie, in combinatie met testen, afgenomen binnen de
zorgsetting, blijven hiertoe vooralsnog een belangrijke bron van
informatie.
Het advies van het 146e OMT stelt: “het grootschalig testen op
SARS-CoV-2, ook bij milde klachten, met als enig doel te bepalen of
iemand COVID-19 heeft en in isolatie zou moeten, wordt niet langer meer
geadviseerd”. Het OMT is ook van mening dat de teststraten kunnen
worden afgeschaald. Dit geldt ook voor de Caribische regio, met een
kanttekening; PCR-testen, afgenomen bij patiënten met klachten die
passen bij een luchtweginfectie, worden gesequencet, en zijn op dit
Pagina 2 van 4

moment de enige mogelijkheid om circulerende varianten te monitoren.
Dit moet voldoende zijn geborgd wanneer teststraten worden afgeschaald.

Datum
24 februari 2023

Vaccinaties

Ons kenmerk
0013/2023 LCI/HL/hl/jvd/tl

Ook in de Caribische regio heeft een uitgebreide vaccinatiecampagne
plaatsgevonden, waarbij het voorgestelde vaccinatiebeleid werd gevolgd.
Voor een uitgebreide toelichting op het aantal gezette vaccinaties en de
vaccinatiegraad per eiland verwijs ik u naar maandelijkse update
COVID-19-surveillance op de CAS-BES-eilanden die is bijgevoegd.
Het 2e OMT-V-advies stelt: “door de breed opgebouwde immuniteit en
afnemende ziektelast van opkomende varianten, in de context van de
huidige epidemiologische situatie, is het niet nodig om in het voorjaar van
2023 een revaccinatieronde te organiseren voor de algemene bevolking of
voor specifieke groepen”.
Meldingsplicht
In het advies van het 146e OMT wordt gesteld dat “zolang COVID-19 door
de WHO als een PHEIC is aangemerkt, is een indeling in groep A nodig om
landelijke regie te behouden”. De kans dat er op korte termijn nieuwe
varianten zullen ontstaan die tot ernstige ziekte en/of grote ziektelast
leiden lijkt klein, maar het is nog te vroeg om de mogelijkheid om
landelijk regie te voeren af te schalen.
Conclusie
SARS-CoV-2 is endemisch aanwezig. De huidige circulerende varianten, in
combinatie met de aannemelijk breed opgebouwde immuniteit, leiden niet
langer tot een hoge ziektelast. Het handhaven van COVID-19-specifieke
maatregelen is daarmee in de huidige epidemiologische situatie niet
langer proportioneel en ook een nieuwe revaccinatieronde is momenteel
niet nodig. Wel blijft — gezien de kleinschaligheid en beperkte
zorgcapaciteit ter plaatse — de medische situatie op de eilanden
kwetsbaar voor eventuele toekomstige oplevingen van COVID-19 door de
introductie van nieuwe varianten en/of ‘waning immunity’. Om deze reden
blijft een sterke surveillance van belang, inclusief de monitoring op
circulerende varianten en is blijvend aandacht benodigd voor voldoende
capaciteit ten behoeve van de openbare gezondheid.
Ik adviseer u de volgende maatregelen (voor zover nog van toepassing)
over te nemen in het kader van de afschaling van de COVID-19bestrijding binnen het Caribisch deel van het Koninkrijk:
•

Vervang de COVID-19-specifieke adviezen (blijf thuis bij klachten,
doe een zelftest en ga in isolatie bij een positieve test) in deze fase
van de epidemie door generieke adviezen voor personen met een
luchtweginfectie. Het is belangrijk dat personen met klachten
passend bij een luchtweginfectie zich realiseren dat zij besmettelijk
zijn en dat er personen zijn die ernstig ziek kunnen worden van
luchtwegvirussen. Het is belangrijk een duidelijke communicatiestrategie te ontwikkelen waarbij de essentie moet zijn:
-

Blijf zoveel mogelijk thuis als je je niet fit en ziek voelt bij
een luchtweginfectie en werk thuis als dat kan (in overleg
met je werkgever);
Pagina 3 van 4

-

Vermijd contact met mensen die (bekend zijn, of aangeven)
ernstig ziek (te) kunnen worden van een luchtweginfectie.
Draag een mondneusmasker als contact niet te voorkomen
is (bijvoorbeeld bij mantelzorg);

-

Houd je aan de algemene hygiëneadviezen voor handen
wassen, hoesten/niezen;

-

Zorg voor voldoende ventilatie.

•

Het advies om personen met klachten die passen bij een
luchtweginfectie te testen, door middel van PCR, blijft van belang
in het kader van surveillance. Dit geldt zowel voor medisch
kwetsbaren als andere personen in de bevolking. Indien het
mogelijk is om deze PCR-testen goed te borgen binnen de reguliere
zorg kunnen de teststraten worden afgeschaald.
Om zicht te houden op de circulatie van varianten wordt een deel
van de monsters van positieve PCR-testen gesequencet. Het advies
blijft om deze kiemsurveillance in stand te houden. Het testadvies
bij luchtweginfecties door middel van PCR kan op termijn pas af
worden geschaald als surveillance is versterkt, en kiemsurveillance
via een andere wijze is geborgd.

•

Ik adviseer u de bestaande surveillance te continueren en waar
mogelijk te versterken; syndroomsurveillance, labsurveillance en
de surveillance van ziekenhuisopnames, IC-opnames en sterfte zijn
van belang om zicht te houden op de circulatie van het virus, de
varianten, de ernst van de infecties en de ziektelast.

•

Ik adviseer u om de mogelijkheid voor de bevolking om zich te
laten vaccineren te in stand te houden. Dit geldt voor personen die
volgens de huidige vaccinatiestrategie nog in aanmerking komen
voor een vaccinatie (basisserie en/of herhaalprik). Ook voor
personen met een medische indicatie (bijvoorbeeld hervaccinatie
na stamceltransplantatie) is het van belang dat COVID-19vaccinatie beschikbaar blijft indien zij hiervoor een verwijzing
krijgen van hun behandelaar.

Datum
24 februari 2023
Ons kenmerk
0013/2023 LCI/HL/hl/jvd/tl

Tot een nadere mondelinge toelichting ben ik gaarne bereid.
Hoogachtend,
Prof. dr. J.T. van Dissel
Directeur CIb

Pagina 4 van 4