Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 568

Wijziging van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 in verband met
het voorkomen van langdurig uitstel van
verliesneming ingevolge de liquidatie- en
stakingsverliesregeling en het inperken van de
reikwijdte van deze regelingen (Wet beperking
liquidatie- en stakingsverliesregeling)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 8 oktober 2020
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Schukkink

kst-35568-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

1

Inhoudsopgave

blz.

INLEIDING
I.
ALGEMEEN
1.
Inleiding
2.
Hoofdlijnen van het voorstel
3.
Vormgeving
3.1. Vormgeving van de nieuwe voorwaarden
3.2. Kwantitatieve en territoriale voorwaarde
3.2.1
Franchise
3.2.2
Kwantitatieve voorwaarde
3.2.3
Territoriale voorwaarde
3.2.4
Toetsingstijdstip kwantitatieve en
territoriale voorwaarde
3.2.5
Samenhangende bepalingen
3.3. Temporele voorwaarde
3.4. Schematisch overzicht nieuwe voorwaarden
3.5. Stakingsverliesregeling
3.6. Overgangsrecht
4.
Budgettaire aspecten
5.
EU-aspecten
6.
Gevolgen voor het bedrijfsleven
7.
Uitvoeringskosten Belastingdienst
8.
Consultatie
9.
Monitoring
OVERIGE

2
3
3
3
5
5
5
6
7
8
8
9
9
10
10
10
11
12
12
12
12
12
13

INLEIDING
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
beperking liquidatie- en stakingsverliesregeling. Zij waarderen het dat de
regering de stap zet om middels een wetswijziging een einde te maken
aan constructies met de liquidatie- en stakingsverliesregeling, maar zij
willen allereerst de initiatiefnemers Snels, Leijten en Nijboer danken voor
hun belangrijke voorbereidende werk. De leden van de CDA-fractie delen
de mening van de initiatiefnemers en van de regering dat het ongewenst
is dat bedrijven als gevolg van de huidige liquidatie- en stakingsverliesregeling de mogelijkheid hebben naar willekeur liquidaties te plannen, zodat
de daaruit volgende verliezen kunnen worden gebruikt in een jaar waarin
in Nederland winst wordt gemaakt.
De leden van de D66-fractie hebben met belastingstelling kennisgenomen
van de Wet beperking liquidatie- en stakingsverliesregeling. Zij
benadrukken dat het belangrijk is dat belastingontwijking wordt
aangepakt, zodat tegelijk gewerkt kan worden aan een aantrekkelijk
vestigingsklimaat voor bedrijven met reële economische activiteiten. De
leden van de D66-fractie beschouwen dit wetsvoorstel als een
evenwichtige aanpak voor het behouden van een aantrekkelijk vestigingsklimaat en tevens het nastreven van de aanbeveling van de Adviescommissie belastingheffing van multinationals: het creëren van een ondergrens in de vennootschapsbelasting voor bedrijven met winstgevende
activiteiten in Nederland.
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met grote belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij spreken hun waardering uit voor
het feit dat de regering het initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks, SP en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

2

PvdA heeft overgenomen. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet in het
eerlijker maken van het belastingstelsel.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel beperking liquidatie- en stakingsverliesregeling. Zij
danken de regering voor het overnemen van het initiatiefwetsvoorstel van
de leden Snels, Leijten en Nijboer en zijn op hoofdlijnen tevreden met de
implementatie daarvan. De liquidatieverliesregeling is in de praktijk een
belangrijk instrument voor belastingontwijking door multinationals in
Nederland. Doordat buitenlandse verliezen op een arbitrair moment in
Nederland in aftrek genomen kunnen worden weten multinationals de
vennootschapsbelastingafdracht in Nederland tot een minimum of zelfs
nihil te beperken. Dit leidde ertoe dat zelfs in de afgelopen jaren van
hoogconjunctuur er te weinig belasting in Nederland werd betaald. Deze
wet repareert deze onevenwichtigheid en de leden van de PvdA-fractie
achten deze wet dan ook hoogstnoodzakelijk. Zij hebben hierbij enkele
vragen en opmerkingen.
I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering een evenwichtiger
belastingdruk voor winsten van multinationals ziet ontstaan als gevolg
van dit wetsvoorstel. Kan de regering aangeven op welke manier
voorkomen wordt dat mkb-bedrijven onevenredig geraakt worden?
Hoeveel mkb-bedrijven opereren buiten de EU?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de Nederlandse regeling
vergeleken kan worden met vergelijkbare regelingen in omringende
landen.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
De leden van de CDA-fractie lezen dat de gedachte achter de liquidatieverliesregeling is om verlies dat bij de liquidatie van een deelneming opkomt,
bij de moeder in aftrek toe te staan, omdat anders een verlies helemaal
nergens in mindering kan worden gebracht. De stakingsverliesregeling
heeft een vergelijkbaar doel, namelijk de verliezen bij het staken van
activiteiten in een deelneming in aftrek toestaan. De leden van de
CDA-fractie begrijpen dat met de temporele voorwaarde de mogelijkheden tot planning van verliesneming wordt beperkt, omdat deze het in
aanmerking nemen van stakings- en liquidatieverliezen slechts toestaat
binnen een paar jaar nadat de deelneming haar activiteiten heeft gestaakt,
of de beslissing tot staking is genomen. Ook staan de leden van de
CDA-fractie achter de doelstelling van de regering een ondergrens in de
vennootschapsbelasting te creëren voor bedrijven met winstgevende
activiteiten in Nederland. Verder geldt er een territoriale en een kwantitatieve voorwaarde, waarmee verliezen boven een bepaalde drempel van
aftrek worden uitgesloten, indien deze in derde landen opkomen en als de
belastingplichtige geen doorslaggevende zeggenschap in het geliquideerde lichaam heeft. De leden van de CDA-fractie merken op dat deze
maatregelen met name gericht lijken te zijn op het verbreden van de
grondslag. Immers, een groot gedeelte van de liquidatie- en stakingsverliezen is hierdoor niet langer aftrekbaar, terwijl er niet per definitie sprake
is van misbruiksituaties. Deze leden vragen de regering of met deze
beperkingen geen kleinere of buitenlandse investeringen worden
ontmoedigd die in feite volkomen legitiem zijn en de onderneming
kunnen ondersteunen. Zo kan het bijvoorbeeld voorkomen dat een
buitenlandse verkopende partij een meerderheidsbelang in een
deelneming wil behouden, soms ook volgend uit lokale wettelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

3

bepalingen, waardoor de Nederlandse onderneming niet kan voldoen aan
de kwalitatieve voorwaarden van ten minste 50%, of wanneer een
investering van minder dan 50% ook al een aanzienlijke en winstgevende
investering vormt. Ook kan een investering in een derde land in gevallen
veel beter passen bij de bedrijfsontwikkeling van een onderneming. Kan
de regering hier een reactie op geven? Kan de regering ook aangeven in
hoeverre zij verwacht dat dit invloed kan hebben op de investeringsbereidheid van Nederlandse ondernemers?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering wat de reden is van het
per definitie beperken van liquidatie- en stakingsverliezen uit derde landen
(boven de franchise) en of dit past bij de generieke doelstelling van artikel
13d om definitieve verliezen in aftrek bij de Nederlandse moederentiteit
toe te staan, omdat deze anders nergens anders kunnen worden
genomen, ongeacht of deze verliezen binnen of buiten de EU ontstaan. Zij
begrijpen dat er situaties bestaan waaronder bedrijven te ruim gebruik
maakten van de regeling, maar zij vragen zich af of met de nieuwe
voorwaarden niet ook situaties geraakt worden waarin ontwijking
helemaal geen doel was en een zakelijke investering gewoon niet de
verwachte winst heeft opgeleverd. De leden van de CDA-fractie vragen
wat het verwachte uitstralingseffect is van deze regeling op het internationaal opererend bedrijfsleven.
De leden van de CDA-fractie zijn voorts benieuwd of de regering bij de
vormgeving van de wet ook heeft gekeken naar een andere voorwaarde
die uitgaat van het totaal aan winsten en verliezen in het derde land. Zij
kunnen zich namelijk niet voorstellen dat er veel ondernemers zijn die
investeren om verlies te maken. Het onbedoelde gebruik van de liquidatieregeling zit er echter ook in dat de buitenlandse verliezen afgezonderd
worden van de buitenlandse winsten. Op die manier kunnen de buitenlandse verliezen wel winstgevend worden, omdat zij tegen een relatief
hoog tarief in Nederland in aftrek komen en de winsten tegen het lokale,
vaak lagere, tarief belast worden. De drie gestelde voorwaarden beperken
het misbruik van de liquidatieregeling wel behoorlijk, maar het wordt niet
bij de kern aangepakt. Heeft de regering ook gekeken naar alternatieven
waarbij specifiek dit probleem van het splitsen van winsten en verliezen in
aparte entiteiten wordt aangepakt? Heeft de regering ook gekeken naar
mogelijkheden om de hoogte van de verrekening van liquidatieverliezen
qua tarief te beperken, zodat geen tariefvoordeel meer kan ontstaan?
Ook vragen de leden van de CDA-fractie hoe de regering de samenloop
tussen deze regeling en de nieuw voorgestelde beperking van jaarlijkse
verliesverrekening van de Commissie-Ter Haar beziet, waaronder ook
verliezen als gevolg van de liquidatie- en stakingsverliezen kunnen vallen.
Deze regeling beperkt immers ook uitholling van de Nederlandse
grondslag door de verrekening van verliezen per jaar te beperken,
waardoor een ondergrens voor heffing in de vennootschapsbelasting
ontstaat. De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat deze regelingen
elkaar goed kunnen aanvullen. Wel denken zij dat een deel van het
misbruik door deze regeling wordt afgezwakt, omdat door de beperking in
mindere mate met verliesverrekening kan worden gepland.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de regering aangeeft dat met
de beperking van deze regeling eveneens meer evenwicht in de heffing op
multinationals wordt beoogd. Zij vragen de regering verder toe te lichten
hoe de evenwichtige heffing voor multinationals wordt bereikt met deze
regeling.
De leden van de CDA-fractie lezen dat bij de vormgeving van het
wetsvoorstel ook is gekeken naar regelingen in andere landen. Kan de
regering aangeven welke regelingen van welke landen in de vergelijking
zijn meegenomen en wat de kern van dergelijke regelingen is? Kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

4

regering hierbij ook aangeven welke van deze regelingen zijn beperkt tot
EU-situaties en onder welke voorwaarden?
De leden van de fractie van D66 vragen welke andere landen in de EU een
vergelijkbare regeling kennen, waarbij liquidatieverliezen worden beperkt.
Zij vragen voorts hoeveel ondernemingen door het voorstel worden
geraakt.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de regering stelt dat met de
nieuwe vormgeving de liquidatieverliesregeling niet significant anders is
in reikwijdte dan in vergelijkbare landen. Kan de regering een overzicht
geven van hoe deze regeling in vergelijkbare landen is vormgegeven en
op welke punten deze afwijkt?
3. Vormgeving
3.1 Vormgeving van de nieuwe voorwaarden
–
3.2 Kwantitatieve en territoriale voorwaarde
De leden van de CDA-fractie lezen dat de kwantitatieve voorwaarde dient
om te verzekeren dat de voorgestelde beperking enkel onder het bereik
van de vrijheid van vestiging valt. Zij vragen of de territoriale beperking
ook is voorgesteld om alleen in het kader van het Unierecht het in
aanmerking nemen van definitieve verliezen bij de vennootschap van de
moeder te verzekeren. Ten aanzien van de beperkingen vragen deze leden
of hiermee niet wordt ingegaan tegen de ratio van artikel 13d, omdat dit
artikel in principe van toepassing is op definitief geleden verliezen van
deelnemingen, die zowel binnen als buiten de EU kunnen opkomen,
omdat deze anders nergens kunnen worden afgetrokken. Het toestaan van
liquidatieverliezen vormt overigens een uitzondering op de deelnemingsvrijstelling en objectvrijstelling, die ook voor deelnemingen in derde
landen van toepassing zijn en voor kleinere gehouden belangen, tenzij
sprake is van misbruiksituaties. De leden van de CDA-fractie begrijpen dat
misbruiksituaties door het plannen met deze regeling voorkomen dienen
te worden, maar zij zijn terughoudend in het invoeren van beperkende
voorwaarden die niet dienen om misbruik op te lossen, maar die mogelijk
wel een negatieve uitwerking hebben op de investeringsbereidheid.
Liquidatie- en stakingsverliezen kunnen immers voortkomen uit legitieme
en economisch rationele investeringen in derde landen, waarover in de
actieve periode een naar Nederlandse maatstaven redelijke heffing is
afgedragen. Ook kunnen investeringen zonder een doorslaggevende
zeggenschap eveneens zakelijk zijn. Er zijn bijvoorbeeld ook situaties
denkbaar waarin op basis van lokale wetgeving een lokale aandeelhouder
een meerderheidsbelang dient te behouden. Dit betekent niet dat deze
investeringen niet op de lange termijn en in het belang van de onderneming zijn aangegaan. Kan de regering verder toelichten waarom zij de
kwantitatieve en territoriale begrenzingen gerechtvaardigd acht?
De leden van de CDA-fractie vragen zich bijvoorbeeld af of het niet
logischer zou zijn om bij de territoriale begrenzing aan te sluiten bij
landen die op de grijze of zwarte lijst staan, of landen waar een naar
Nederlandse maatstaven te laag winstbelastingtarief geldt, terwijl de
verliezen nu tegen het Nederlandse tarief in aftrek worden gebracht van
de Nederlandse winst, zoals ook in het kader van de nieuwe conditionele
bronbelasting is opgenomen. Kan de regering ook aangeven of een
dergelijke inperking niet veel rechtsonzekerheid oplevert voor bedrijven
die reeds investeringen bezitten die niet langer zullen kwalificeren voor de
liquidatie- en stakingsverliesregeling?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

5

De leden van de CDA-fractie begrijpen voorts dat boven de franchise het
liquidatieverlies slechts in aanmerking wordt genomen als de belastingplichtige doorslaggevende zeggenschap heeft in de deelneming én de
deelneming niet in een derde land is gevestigd. Zij begrijpen daaruit dat
alleen belangen in deelnemingen in Nederland, een andere lidstaat van de
EU, EER of een staat waarmee de EU een specifieke associatieonderneming heeft gesloten kwalificeren, waarin de belastingplichtige een
doorslaggevende zeggenschap heeft. Is het niet strijdig met EU-recht dat
alleen definitieve verliezen op belangen van doorslaggevende zeggenschap in aftrek worden toegestaan, in plaats van ook in andere
EU-situaties waarin een definitief verlies wordt geleden op een
deelneming?
3.2.1 Franchise
De leden van de CDA-fractie begrijpen uit de memorie van toelichting dat
door de franchise van 5 miljoen euro het grootste deel van belastingplichtigen niet zal worden geraakt door de kwantitatieve en territoriale
voorwaarde. Tegelijkertijd begrijpen zij uit de toets van het Centraal
Planbureau (CPB) dat op basis van de gegevens uit 2017 een bedrag aan
4,4 miljard euro als liquidatieverlies in aftrek werd gebracht, waarvan
1,5 miljard euro niet in aftrek zou zijn gebracht onder de kwantitatieve en
territoriale voorwaarde. Van de 343 miljoen euro aan stakingsverliezen
zou 283 miljoen euro niet als stakingsverlies in aftrek kunnen zijn
genomen onder de territoriale en kwantitatieve beperking. Kan de
regering toelichten welk deel van de niet in aftrek toegestane verliezen ziet
op verliezen van binnen Nederland, welk deel op de EU-/EER-landen of
landen waarmee Nederland een specifieke associatieovereenkomst heeft
en welk deel op derde landen? Ook zijn deze leden benieuwd in hoeveel
gevallen verliezen uit derde landen de franchise van 5 miljoen euro
overschreden. Zij vragen welk deel van het totale aantal bedrijven dat
gebruik maakt van de regeling door de nieuwe voorwaarden worden
geraakt (op basis van de meest recente cijfers) en vragen in welke
verhouding het daarbij gaat om het mkb en grotere ondernemingen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering verder toe te lichten
waarom voor de hoogte van de franchise van 5 miljoen euro is gekozen.
Zij lezen in het nieuwe Ter Haar-voorstel voor de beperking van de
verliesverrekening tot 50% van de winst dat een franchise van 1 miljoen
euro is voorgesteld om het mkb te ontzien. Zij maken hieruit op het
mkb-bedrijven jaarlijkse winsten maken die gemiddeld in de buurt van de
1 miljoen euro liggen. Daarom verbaast het de leden van de CDA-fractie
dat mkb-bedrijven liquidatieverliezen op buitenlandse investeringen lijden
die tot vijf keer zo hoog kunnen zijn dan de jaarlijks in Nederland te
verwachten winst. Zij vragen de regering daarom dit verder toe te lichten
en aan te geven hoe gebruikelijk het is dat mkb-bedrijven verliezen lijden
van 5 miljoen euro.
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie of de franchise van 5 miljoen
euro niet te veel mogelijkheden biedt om de verliezen nog steeds te
splitsen, zodat elke deelneming een verlies van maximaal 5 miljoen euro
heeft. Hoe wil de regering dat voorkomen? Indien de franchise immers
van toepassing is per ontbonden lichaam, kan dit ertoe leiden dat
bedrijven de investeringen «opknippen» in verschillende vennootschappen. De regering acht echter een antimisbruikbepaling hierop
gericht niet voor de hand liggend. Dergelijke structuren kunnen worden
bestreden met fraus legis. Toch vragen de leden van de CDA-fractie hoe
de regering dergelijk misbruik wil signaleren en tegengaan, als hiervoor
geen aanknopingspunten worden gegeven of verder wordt toegelicht
wanneer wordt geacht sprake te zijn van het opknippen van investeringen.
Zij achten fraus legis als basis hiervoor niet toereikend omdat dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

6

generieke onjuiste wetstoepassing bestrijdt, terwijl een expliciete en
specifieke antimisbruikbepaling hier meer op zijn plaats zou zijn.
De leden van de fractie van D66 vragen hoeveel ondernemingen het
afgelopen jaar een liquidatie- of stakingsverlies hebben geclaimd van
meer dan 5 miljoen euro. Tevens vragen zij waar de grens van 5 miljoen
euro op is gebaseerd. De leden van de fractie van D66 vragen of het
mogelijk is dat een belastingplichtige meer dan 50% van de statutaire
stemrechten heeft maar geen beslissende invloed/doorslaggevende
zeggenschap heeft in een (ontbonden) lichaam. Worden bij de bepaling
van beslissende invloed/doorslaggevende zeggenschap ook indirecte
belangen van de belastingplichtige in het ontbonden lichaam meegewogen? Waarom wel of waarom niet?
Tevens vragen de leden van de fractie van D66 of het mogelijk is dat een
belastingplichtige minder dan 50% van de statutaire stemrechten heeft,
maar wel een beslissende invloed/doorslaggevende zeggenschap heeft in
een (ontbonden) lichaam. Zij vragen voorts welke factoren van invloed
kunnen zijn op het al dan niet bestaan van beslissende invloed/
doorslaggevende zeggenschap. Kan worden bevestigd dat doorslaggevende zeggenschap en beslissende invloed dezelfde betekenis hebben?
De leden van de fractie van D66 vragen hoe de franchise wordt toegepast
op lichamen die samen in een groepsregeling (die bijvoorbeeld vergelijkbaar is aan de fiscale eenheid) samenwerken. Wordt dan ook per
lichaam de franchise berekend? En zou het in dat geval niet logischer zijn
om, wanneer alle lichamen van die groep worden geliquideerd, de
franchise toe te passen op de groep? De leden van de fractie van D66
vragen of kan worden bevestigd dat zowel de kwantitatieve voorwaarde
als de territoriale voorwaarde voor de vijf voorafgaande jaren voor
ontbinding van toepassing moeten zijn om de liquidatie- en stakingsverliesregeling te kunnen toepassen.
3.2.2 Kwantitatieve voorwaarde
De leden van de VVD-fractie vragen naar de effecten indien een ander
percentage voor «beslissende invloed» gekozen wordt, bijvoorbeeld 25%
of 5%.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom
materieel terugwerkende kracht, die het gevolg is van de kwantitatieve en
territoriale voorwaarden, gerechtvaardigd is en in hoeverre lopende
liquidatietrajecten van direct en indirect gehouden dochtermaatschappijen
worden ontzien.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de regering kan aangeven
wat de invloed zal zijn van de voorgestelde wijzigingen op de bereidheid
van Nederlandse ondernemingen om buiten Europa te investeren
wanneer permanente buitenlandse verliezen niet langer aftrekbaar zijn en
dus economisch dubbele belastingheffing optreedt. Wat doet dit voor de
internationale concurrentiekracht van het Nederlandse bedrijfsleven? Kan
de regering toelichten hoe het antwoord op voorgaande vraag zich
verhoudt tot de wens om juist in crisistijd private investeringen te
stimuleren?
De leden van de CDA-fractie lezen dat ten aanzien van de kwantitatieve
voorwaarde het kabinet doorslaggevende zeggenschap in beginsel zo
uitlegt dat hiervan sprake is bij een belang in een deelneming van meer
dan 50%. Zij vragen, in navolging van de Raad van State, een nadere
toelichting op hoe de toetsing van het EU-Hof van Justitie bij het
beoordelen van zeggenschap wordt toegepast. Deze leden zijn namelijk
van mening dat doorslaggevende zeggenschap ook kan voorkomen in
situaties waarin niet per definitie 50% van de aandelen in de deelneming
wordt gehouden. Ook in de artikelsgewijze toelichting worden alleen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

7

voorbeelden uitgewerkt waarin sprake is van een meer dan 50% zeggenschap, terwijl onder de opgenomen definitie in de wet sprake is van een
kwalificerend belang indien de belastingplichtige een zodanige invloed
kan uitoefenen op de besluiten van het ontbonden lichaam dat de
activiteiten van dat lichaam kunnen worden bepaald. Deze definitie laat
ruimte voor andere situaties van doorslaggevende zeggenschap. Kan de
regering enkele voorbeelden geven van situaties waarin met een belang
van 50% of minder ook sprake kan zijn van doorslaggevende zeggenschap?
De leden van de CDA-fractie begrijpen voorts uit de artikelsgewijze
toelichting dat voor de kwantitatieve voorwaarde een samenwerkende
groep niet relevant wordt geacht. Waarom wordt dit niet relevant geacht?
Zo kunnen samenwerkende groepen die overeenkomen het risico van een
grote investering te delen tezamen alsnog een doorslaggevende zeggenschap uitoefenen in een deelneming. Kan de regering hierop een
toelichting geven? Wordt een dergelijke manier van investeren waaronder
partijen risico’s delen hiermee ontmoedigd?
3.2.3 Territoriale voorwaarde
De leden van de CDA-fractie begrijpen uit de artikelsgewijze toelichting
dat voor het toepassen van de territoriale voorwaarde de feitelijke
vestigingsplaats van het ontbonden lichaam beslissend is. Verwacht de
regering dat deze voorwaarde kan worden ontlopen doordat bedrijven de
feitelijke leiding van op termijn te liquideren deelnemingen naar
Nederland of een andere EU-lidstaat verplaatsen?
De leden van de PvdA-fractie vragen of is overwogen om verliezen eerst
in het land van de dochter in aanmerking te nemen, indien in dat land zich
winstgevende dochters bevinden. In dat geval gaat immers de rationale
niet op dat het verlies in Nederland genomen zou moeten worden,
aangezien er in de dochterstaat in beginsel verrekenbare winst is.
De leden van de PvdA-fractie vragen of bij de beoordeling of is voldaan
aan de kwalitatieve voorwaarde wordt aangesloten bij bestaande
Europese jurisprudentie, of dat het een eigenstandig criterium betreft.
3.2.4 Toetsingstijdstip kwantitatieve en territoriale voorwaarde
De leden van de CDA-fractie lezen dat met betrekking tot het toetsingstijdstip van de kwantitatieve en territoriale voorwaarde een versoepeling
geldt voor deelnemingen die binnen de vijfjaarstermijn als nieuwe
deelnemingen worden aangemerkt. Zij vragen zich ten aanzien van de
vijfjaarstermijn af hoe bijvoorbeeld de situatie uitwerkt dat ondernemer A
sinds vijf jaar een belang van 35% in X BV heeft en ondernemer B sinds
twee jaar een belang van 25% in X BV. Ondernemer A en B fuseren in een
nieuwe vennootschap Y, die daardoor een belang van 60% in X BV heeft.
Een jaar later wil Y BV deelneming X liquideren. Wordt in dit geval de
versoepeling van toepassing geacht? En wordt in het geval van
verhanging van een deelneming binnen concern ook de versoepeling
toepasbaar, omdat een andere belastingplichtige binnen het concern de
deelneming voor het eerst verkrijgt? En hoe werkt de vijfjaarstermijn uit
als onderneming B in onderneming A fuseert; geldt dan de alles-of-nietsbenadering voor het gedeelte dat de franchise overschrijdt?
De leden van de CDA-fractie vragen voorts waarom ten aanzien van de
vijfjaarsperiode geen tegenbewijsregeling is opgenomen, afgezien van de
tegenbewijsregeling bij de tweede mogelijkheid tot versoepeling. Het niet
voldoen aan de voorwaarden gedurende de termijn hoeft immers niet
altijd fiscale motieven te hebben. Ook op grond van de versoepeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

8

wordt immers goedgekeurd dat liquidatieverliezen van niet opgerichte of
verworven deelnemingen in aftrek worden toegestaan, ondanks dat korter
dan vijf jaar aan de voorwaarden is voldaan, zonder dat liquidatie binnen
vijf jaar als oneigenlijk wordt gezien. De leden van de CDA-fractie
begrijpen de ratio dat bedrijven niet in het zicht van liquidatie hun belang
mogen uitbreiden of de vennootschap verplaatsen om maar aan de
voorwaarden te voldoen, maar niet in alle gevallen hoeft sprake te zijn van
misbruik. Ook vragen deze leden of er een minimumperiode van
toepassing is voor het houden van een deelneming voor toepassing van
de versoepeling.
3.2.5 Samenhangende bepalingen
–
3.3 Temporele voorwaarde
De leden van de CDA-fractie constateren dat De temporele voorwaarde is
opgezet om te voorkomen dat een belastingplichtige naar willekeur met
zijn liquidatieverliezen kan plannen. Daarom worden beperkingen
opgelegd aan de periode waarin een liquidatie moet zijn afgerond nadat
de onderneming is gestaakt. De leden van de CDA-fractie lezen dat de
regering van mening is dat drie jaar een redelijke termijn is waarbinnen
de meeste liquidaties kunnen worden afgerond. Zij delen deze opvatting,
maar zij vragen de regering wel op basis waarvan zij de driejaarstermijn
redelijk acht. Kan de regering toelichten hoe lang een vereffening in de
praktijk in binnen- en in buitenland doorgaans duurt?
De leden van de CDA-fractie lezen ten aanzien van de termijn in de
artikelsgewijze toelichting dat voor de temporele voorwaarde wordt
aangesloten bij volledige kalenderjaren, gerekend vanaf 1 januari van het
jaar volgend op het jaar waarin de gehele of nagenoeg gehele staking
heeft plaatsgevonden of het besluit hiertoe is genomen. Begrijpen zij het
goed dat indien op 1 januari 2022 het liquidatiebesluit wordt genomen, de
vereffening uiterlijk op 31 december 2025 moet zijn voltooid, waardoor de
belastingplichtige ook bijna vier jaar de tijd kan hebben voor de vereffening?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering in reactie op het advies
van de Raad van State zegt dat in de memorie van toelichting nader is
ingegaan op de vraag wanneer sprake is van een (nagenoeg gehele)
staking. Kan de regering enkele voorbeelden geven van een (nagenoeg)
gestaakte onderneming? En hoe vindt de beoordeling ten aanzien hiervan
plaats? Ook wordt in de toelichting opgemerkt dat het aanhouden van
beleggingen of het verrichten van houdsteractiviteiten voor de toepassing
van de temporele voorwaarde als onderneming worden aangemerkt. De
leden van de CDA-fractie vragen of het risico bestaat dat hier misbruik van
gemaakt wordt, bijvoorbeeld doordat de belangrijkste activiteiten worden
gestaakt, waarna er tot de liquidatie nog slechts beperkte houdsteractiviteiten worden uitgevoerd. Wordt aan de temporele voorwaarde voldaan
indien een deelneming met een operationele onderneming en daarnaast
beleggingen ter waarde van 11% van de balans, de operationele activiteiten staakt en nog een aantal jaar zijn beleggingen beheert totdat hij de
deelneming wil liquideren?
De leden van de CDA-fractie vragen verder wat de gevolgen zijn als
activiteiten geleidelijk worden gestaakt. Hoe werkt bijvoorbeeld de situatie
uit wanneer in 2021 de beslissing wordt genomen om de activiteiten van
een deelneming geleidelijk over enkele jaren tot aan 2024 af te bouwen,
waarna liquidatie volgt. De beslissing tot uiteindelijke liquidatie is dus al
in 2021 genomen; echter, de activiteiten lopen nog door en de periode van
vereffening die daarop volgt neemt ook nog geruime tijd in beslag. Wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

9

in dat geval niet voldaan aan de temporele beperking, doordat dat de
activiteiten van de deelneming waarschijnlijk pas in 2024 nagenoeg
geheel worden gestaakt? Zou voor een dergelijke situatie ook een beroep
kunnen worden gedaan op de tegenbewijsregeling?
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie waarom op de belastingplichtige een verzwaarde bewijslast rust om aan de hand van de feiten en
omstandigheden te doen blijken dat het op een later moment voltooien
van de vereffening niet is gericht op het ontgaan of uitstellen van de
vennootschapsbelasting. Zij vragen waarom hier niet is gekozen voor een
lichtere bewijslast, namelijk het aannemelijk maken dat de langere
vereffeningsperiode niet is gericht op ontgaan of uitstellen van vennootschapsbelasting, zoals in het initiatiefvoorstel was opgenomen.
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie of de regering verder kan
toelichten wat zij precies verstaat onder het «doen blijken» dat geen
fiscale motieven zijn nagestreefd. Kan de regering voorbeelden noemen
van bewijsstukken die voldoende zwaarwegend zijn om te «doen blijken»
dat geen sprake is van het ontgaan van heffing? Kan de regering voorts
voorbeelden geven van gevallen waarin een latere voltooiing zou worden
geaccepteerd en op grond van welk bewijs de inspecteur deze gevallen
zou goedkeuren? Deze leden vragen voorts of bij de tegenbewijsregeling
alleen sprake kan zijn van situaties die buiten de beschikkingsmacht van
de belastingplichtige zijn ontstaan, of kan het tegenbewijs bijvoorbeeld
ook worden geaccepteerd in situaties waar de belastingplichtige zelf ook
een handeling heeft verricht die onbedoeld tot vertraging heeft geleid?
De leden van de fractie van D66 vragen in welke mate de temporiseringsvoorwaarde van vijf jaar nog van waarde is wanneer binnenlandse
verliezen onbeperkt vooruit kunnen worden gewenteld. Zij vragen wat de
gemiddelde duur is van een liquidatie van een vennootschap. Om welke
redenen zou een liquidatie langer dan drie kalenderjaren kunnen duren?
3.4 Schematisch overzicht nieuwe voorwaarden
–
3.5 Stakingsverliesregeling
–
3.6 Overgangsrecht
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er alleen een overgangsbepaling wordt opgenomen voor de temporele beperking. Heeft het
bedrijfsleven genoeg tijd om zich aan te passen aan de nieuwe
wetgeving? Is hierover overleg geweest?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering heeft gekozen voor een
beperkte overgangstermijn. De overgangstermijn is alleen niet van
toepassing als een activiteit wordt gestaakt óf een entiteit wordt geliquideerd voor eind 2020 buiten de EU, EER of Turkije. De activiteit moet voor
het einde van 2020 zijn afgerond, anders is de overgangstermijn niet van
toepassing. Kan de regering toelichten waarom er niet voor is gekozen
ook in deze situatie een overgangstermijn te hanteren?
De leden van de VVD-fractie vragen in het verlengde hiervan of de
regering op de hoogte is van situaties waar er bijvoorbeeld al een jaar
gewacht wordt op toestemming van een buitenlandse overheid om een
bepaalde entiteit te liquideren, terwijl deze entiteit al meerdere jaren geen
activiteiten meer uitoefent. Heeft de regering overwogen om in deze
situaties een overgangsperiode aan te brengen? Zo nee, waarom niet,
gezien ook de rol van de territoriale voorwaarde die na 2020 gaat gelden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

10

De leden van de CDA-fractie vragen waarom voor de territoriale en de
kwantitatieve beperking geen overgangsrecht is opgenomen. De Raad van
State heeft hier eveneens een opmerking over gemaakt, omdat het niet
voorzien in overgangsrecht gevolgen van materieel terugwerkende kracht
kan hebben voor liquidaties die reeds zijn ingezet en niet kunnen worden
afgerond voor 1 januari 2021. De regering heeft hieraan geen gehoor
gegeven en merkte tevens op dat deze regeling al in 2019 is aangekondigd. Echter, acht de regering een dergelijke argumentatie rechtvaardig als de regering ook in het voorstel een termijn van drie jaar voor
een vereffening opneemt? Wat betekent dit voor de voorspelbaarheid en
rechtszekerheid voor bedrijven?
4. Budgettaire aspecten
De leden van de VVD-fractie vragen naar de budgettaire effecten indien de
grens van 5 miljoen euro 1 miljoen hoger of lager gesteld wordt.
Zij vragen ook of de budgettaire effecten van de drie gescheiden
beperkingen, de kwantitatieve, de territoriale en de temporele beperking,
gegeven kunnen worden.
De leden van de VVD-fractie vragen of er een «corona-effect» is op de
raming, en of dat gekwantificeerd kan worden.
De leden van de CDA-fractie begrijpen uit de memorie van toelichting dat
door de franchise van 5 miljoen euro het grootste deel van belastingplichtigen niet zal worden geraakt door de kwantitatieve en territoriale
voorwaarde, terwijl volgens de cijfers in de raming van het CPB toch blijkt
dat een significant deel van de liquidatie- en stakingsverliezen door de
beperkingen wordt geraakt. De leden van de CDA-fractie vragen of uit
deze cijfers samen met de opmerking dat het grootste gedeelte van de
belastingplichtigen niet zal worden geraakt door de twee voorwaarden,
kan worden afgeleid dat een beperkt aantal grote ondernemingen voor
een significant deel van de liquidatie- (34%) en stakingsverliezen (82%)
verantwoordelijk is. Kan de regering toelichten welk percentage van de
belastingplichtigen door de voorwaarden zal worden geraakt en om
hoeveel bedrijven dit gaat? Hoe wordt verwacht dat deze cijfers zich in de
komende jaren zullen ontwikkelen?
De leden van de CDA-fractie begrijpen voorts dat voor wat betreft de
temporele voorwaarde 50% van de liquidatieverliezen wordt verwacht te
verdampen onder de reguliere verliesverrekeningstermijn, waarbij wordt
aangenomen dat door de territoriale en kwantitatieve voorwaarde nog
eens 20% van de verliezen verdampt. Zij merken echter op dat in de
aanname ten grondslag aan de ramingen de nieuwe verliesverrekeningsmaatregel uit het pakket-Ter Haar niet zijn meegenomen. Onder deze
maatregel kunnen verliezen oneindig voorwaarts worden verrekend. Kan
de regering de budgettaire gevolgen van het wetsvoorstel met inachtneming van de invoering van de maatregelen uit Ter Haar actualiseren?
Voorts acht het CPB de ramingen zeer onzeker, vanwege moeilijk te
voorspellen gevolgen van de corona-pandemie. De leden van de
CDA-fractie vragen daarom of de ramingen regelmatig kunnen worden
geactualiseerd om de gevolgen van de coronacrisis in de budgettaire
verwachtingen mee te kunnen nemen.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat de geraamde
structurele opbrengst van 242 miljoen euro nog is gebaseerd op het
ingetrokken voorstel om de vennootschapsbelasting te verlagen naar
21,7%. Hoeveel neemt de budgettaire opbrengst toe wanneer wordt
gerekend met het tarief van 25%?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat het effect is van de
tegenbewijsregeling op de budgettaire raming. Hoe vaak verwacht de
regering dat bedrijven hier gebruik van gaan maken? Hoeveel extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

11

belastingopbrengsten zou het opleveren als deze tegenbewijsregeling
geschrapt wordt?
5. EU-aspecten
De leden van de fractie van D66 vragen wat de voordelen zouden zijn als
de liquidatieverliesregeling en stakingsverliesregeling op EU-niveau
geregeld zouden worden. Tevens vragen zij wat de voordelen zouden zijn
wanneer de objectvrijstelling op EU-niveau geharmoniseerd zou worden.
Zouden dan niet veel ontwijkingsmogelijkheden kunnen worden
aangepakt?
6. Gevolgen voor het bedrijfsleven
De leden van de VVD-fractie vragen welke waarborgen er in het voorstel
zitten om effect op het mkb zoveel mogelijk te beperken. Kan de regering
specifiek een toelichting geven op de vraag in hoeverre de lastenverzwaring, als gevolg van voorliggend wetsvoorstel, neerslaat bij het
midden- en kleinbedrijf versus grootbedrijf? Kan de regering daarnaast
toelichten wat de lastenverzwaring is voor het midden- en kleinbedrijf als
gevolg van het vereiste van de doorslaggevende zeggenschap (50%)?
De leden van de fractie van D66 vragen zich af wat de gevolgen zijn van
het wetsvoorstel voor multinationals met veel risicovolle buitenlandse
projecten.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering of zij de
gevolgen van de franchise kunnen kwantificeren. Hoeveel belastingplichtigen zouden wel worden geraakt als de franchise wordt weggelaten? Wat
wordt in dat geval de budgettaire opbrengst?
7. Uitvoeringskosten Belastingdienst
De leden van de CDA-fractie merken op dat de uitvoeringskosten voor de
Belastingdienst eenmalig op 110.000 euro worden geraamd. Als gevolg
van de voorgestelde toevoeging aan de regeling verwachten de leden van
de CDA-fractie echter dat complexere beoordelingssituaties voor de
Belastingdienst zullen ontstaan, bijvoorbeeld met betrekking tot de
toetsing van tegenbewijs en het beoordelen of aan de vijfjaarstermijn is
voldaan. Ook verwachten zij dat op grond van de regeling meer discussies
met de Belastingdienst ontstaan, bijvoorbeeld over wanneer activiteiten
van de deelneming nagenoeg geheel zijn gestaakt als nog bepaalde
activiteiten in de vennootschap aanwezig zijn, of dat belastingplichtigen
zekerheid vooraf vragen over toepassing van de regeling. De leden van de
CDA-fractie vragen of de uitvoeringskosten niet te positief zijn geraamd en
of wel met de nieuwe complexere situatie rekening is gehouden voor de
schatting van toekomstige personele lasten en kosten van uitvoering.
8. Consultatie
–
9. Monitoring
De leden van de VVD-fractie vragen of dit wetsvoorstel nog apart
geëvalueerd wordt na vijf jaar. En indien niet, of een dergelijke bepaling
opgenomen kan worden.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat de regering een
antimisbruikbepaling vooralsnog niet nodig acht. Hoe gaat de regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

12

monitoren of investeringen bijvoorbeeld worden «opgeknipt» door
bedrijven om meerdere malen gebruik te maken van de franchise? Kan de
regering de Kamer hier expliciet over blijven informeren? Welke aanvullende maatregel kan worden genomen als er toch misbruik wordt
gemaakt van de regels?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering in hoeverre de
Belastingdienst in staat is om te beoordelen of een belastingplichtige een
liquidatieverlies had kunnen nemen bij toepassing van de doorkijkbepaling (voorbeeld 5 in de memorie van toelichting)?
OVERIGE
De leden van de VVD-fractie vragen in algemene zin op alle onderdelen
van het Belastingplan 2021 afzonderlijk een overzicht van de gevolgen van
het Belastingplan voor de verschillende uitvoeringsorganisaties. Welke
taken krijgen deze organisaties erbij? Op basis van welke beoordeling is
duidelijk geworden dat dit zonder gevolgen een extra taak kan zijn voor de
betreffende uitvoeringsorganisatie? Hebben de uitvoeringsorganisaties
meegekeken naar het ontwerp en de specifieke uitvoering van de
regeling? Zo ja, waar blijkt dit uit? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie, alsmede de leden van de CDA-fractie, vragen
of de regering kan reageren op de vragen en de opmerkingen van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB). De leden van de
VVD-fractie vragen daarnaast om een reactie op de vragen en de
opmerkingen van VNO-NCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 5

13