3
Vragenuur: Vragen Özdil
Vragen van het lid Özdil aan de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, viceminister-president over het bericht
"Controles Inspectie SZW in gevaar door toename
arbeidsongevallen".

De heer Özdil (GroenLinks):
Voorzitter. Het aantal ongelukken op de werkvloer in ons
land stijgt. Vorig jaar steeg dit aantal met 14% naar 2.549
mensen, waarvan er 70 hun leven verloren. De Inspectie
Sociale Zaken en Werkgelegenheid geeft aan dat veel
bedrijven zeggen, en ik citeer: als het economisch meezit,
hebben wij geen tijd voor arbeidsveiligheid, en als het
economisch tegenzit, hebben we er geen geld voor. Oftewel:
winst is belangrijker dan de veiligheid van werkende mensen.
De inspectie zou die veiligheid moeten waarborgen door
de bedrijven te controleren. Maar de kans dat bedrijven een
bezoek krijgen is eens in de 30 jaar. Waarom? Omdat er
een structureel tekort is aan controleurs. Gisteren verklaarde
de hoogste baas van de inspectie dat hij onvoldoende
capaciteit heeft en dat de inspectie zwaar onder druk staat.
Helaas is dit geen nieuws. De vakbonden luiden al jaren de
noodklok en we hebben hier in de Kamer al vaker over
gesproken. De GroenLinks-fractie is van mening dat het
capaciteitstekort bij de inspectie geen dag langer kan
voortduren. Het gaat hier om mensenlevens.
In antwoord op eerdere vragen zei de minister dat dit kabinet, het kabinet-Rutte/Asscher, heeft besloten, en ik citeer
weer, dat de overheid niet mag groeien en dat daarom het
aantal controleurs niet zonder meer omhoog kan. Door dit
dogma doet het kabinet veel te weinig aan het stijgend
aantal ongelukken op de werkvloer. Ik vraag de minister
daarom of hij bereid is om nu actie te ondernemen, om niet
langer te wachten, maar nu eindelijk alles te doen wat hij
kan om de capaciteit van de inspectie onmiddellijk op orde
te brengen.

Minister Asscher:
Voorzitter. De trend van de stijging van het aantal ernstige
ongelukken is verschrikkelijk, zeker als je je realiseert dat
er vorig jaar 70 mensen zijn omgekomen bij een ongeluk
op het werk, terwijl je gewoon veilig en gezond je werk
moet kunnen doen. De inspectie geeft aan dat deze trend
drie oorzaken heeft: de groeiende economie, meer flexibilisering op de arbeidsmarkt, waardoor men veel meer met
losse krachten werkt, en het feit dat men langer doorwerkt.
Daar wordt ook nader onderzoek naar gedaan. Maar het
blijft zo dat er een heel belangrijke verantwoordelijkheid
ligt bij de bedrijven en hun werknemers om ervoor te zorgen
dat iedereen gezond en veilig zijn werk kan doen. De stelregel moet zijn: je doet het veilig of je doet het niet. Zolang
dat niet zo is, blijft het ongelofelijk belangrijk om preventieve maatregelen te nemen, om ervoor te zorgen dat men
zich daar bewust van is en om de wettelijke voorschriften
na te leven. De inspectie heeft te kampen met het feit dat
er door het grotere aantal ongelukken minder capaciteit is
voor andere punten. Dat heb ik in 2016 gesignaleerd in de

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Özdil

brief die is verschenen naar aanleiding van de motieHeerma c.s. (34475-XV, nr. 9). Ik heb het in mei van dit jaar
aan de Kamer gestuurd toen we het nieuwe framework
voor de inspectie hebben gepresenteerd, dat erop gericht
is om met de capaciteit die er is meer te bereiken op het
gebied van gezond en veilig werken. Dan gaat het niet alleen
over het voorkomen van ongevallen, maar ook over eerlijk
werk en het aanpakken van schijnconstructies en andere
heel belangrijke onderdelen voor een fatsoenlijke arbeidsmarkt. In die brief is ook via een aantal scenario's aangegeven wat je zou kunnen bereiken met meer capaciteit. Met
100 fte zou je bijvoorbeeld veel meer kunnen doen voor het
bestrijden van dit soort ongevallen. Met 100 fte zou je veel
meer kunnen doen voor het bereiken van een eerlijke
arbeidsmarkt. Maar het is echt aan een nieuw kabinet om
daarover te besluiten. Dat staat ook in de brief. Het is niet
zo dat het aantal de afgelopen jaren gelijk is gebleven. Ik
heb hier een heel overzicht van de toevoegingen. Als de
heer Özdil hier zegt dat er eigenlijk meer bij zou moeten,
ben ik dat van harte met hem eens, maar dat is echt aan
een nieuw kabinet.
De heer Özdil (GroenLinks):
De minister heeft helemaal gelijk als hij zegt dat er een grote
verantwoordelijkheid ligt bij de werkgevers. Maar laat dat
nou het probleem zijn. Als die werkgevers niet kunnen
worden gecontroleerd op hun verantwoordelijkheid, zijn
we nog steeds geen stap verder.
Wij waren heel blij toen de minister niet de regels maar de
mensen vooropstelde toen hij zich onlangs sterk maakte
voor lerarensalarissen. Hij zei terecht: we gaan niet wachten
op een formatie; het gaat hier om een urgent probleem. Ik
roep de minister daarom op om ook bij dit onderwerp,
waarbij het letterlijk gaat om het vooropstellen van mensenlevens in plaats van het zich — even gechargeerd gezegd
— achter de regels verschuilen, de moed die hij eerder heeft
getoond, nogmaals te tonen.
Minister Asscher:
Het is wel goed om heel kort de toevoegingen van de
afgelopen jaren langs te lopen. Die toevoegingen zijn mede
dankzij of soms op initiatief van de Tweede Kamer gerealiseerd. Het gaat om 36 fte's in het kader van het sociaal
akkoord om schijnconstructies te bestrijden. Inmiddels is
dat ook structureel gemaakt. Er zijn 13 fte's toegevoegd om
gefingeerde dienstverbanden aan te pakken. Er zijn nog
eens 9 fte's toegevoegd om de ingewikkelde grotere constructies te kunnen onderzoeken. Verder gaat het om 3 fte's
plus extra geld om arbeidsmarktdiscriminatie te onderzoeken. 68 fte's zijn toegevoegd om ook zorgfraudes te kunnen
onderzoeken. Met andere woorden, ondanks het feit dat
we begonnen zijn onder het gesternte van een aanzienlijke
taakstelling die nog uit Rutte I stamde, is er telkens capaciteit bij gekomen.
Is het genoeg? Nee, maar twee dingen zijn daarbij heel
belangrijk. We hebben met de Kamer afgesproken dat je
niet alleen moet kijken naar de hoeveelheid inspecteurs
maar ook naar de manier van werken. Naar aanleiding van
de motie-Heerma c.s. is er uitgebreid onderzoek gedaan
naar de vraag hoe een moderne inspectie risicogericht en
effectief zou kunnen werken. Daarna kun je de vraag
beantwoorden of er geen fte's bij moeten. Dat onderzoek
is afgerond en in mei aan de Kamer aangeboden. We

5 september 2017
TK 98

98-3-1

moeten het nieuwe kabinet, mocht het er toch komen, de
kans geven om daar een keuze in te maken. Het zou best
kunnen dat ik het dan met de heer Özdil eens ben dat het
tijd is voor extra capaciteit.

bij de lerarensalarissen, dan verzoek ik hem om op zijn
minst te beloven dat hij in gesprek gaat met VNO-NCW om
te kijken wat er nu kan worden gedaan, zonder te wachten
op een regeerakkoord.

De heer Özdil (GroenLinks):
Het kan toch niet zo zijn dat de minister de urgentie van het
probleem een beetje wegredeneert vanwege de formatie?
Hij noemt een aantal fte's. Dat is mooi. Alleen hoe komt het
dan dat de baas van de inspectie gisteren letterlijk zei: we
hebben een structureel capaciteitstekort dat mensenlevens
kost? De minister geeft net ook aan dat het wellicht niet
genoeg is. Ik ben blij dat hij het met mij eens is dat er meer
capaciteit nodig is, maar nogmaals, het ligt in de macht van
de minister om daar wat meer druk op te zetten en niet te
zeggen: ik verschuil mij achter de onderhandelingen en we
gaan niets doen.

Minister Asscher:
Ik gaf drie oorzaken voor de stijging van het aantal ongelukken, daar niet onder vallend de inspectiecapaciteit. Als de
heer Özdil mijn woorden samenvat, dan moet hij daar wel
rekening mee houden. Ja, ik ben zeker bereid, en die
gesprekken lopen al, om met werkgevers en werknemers
daarover te spreken. We hebben de afgelopen jaren ook
veel geïnvesteerd in het beter organiseren van veiligheid
op het werk en in wat je nog meer kunt doen om die trend
te keren. Het is ook voor werkgevers een nachtmerrie dat
het aantal ongelukken zo toeneemt. Dat moeten wij in een
modern en rijk land als Nederland kunnen tegengaan.

Minister Asscher:
Laten we precies blijven citeren. Dat zal de baas van de
inspectie ook erg op prijs stellen. Hij heeft niet gezegd: we
hebben een capaciteitsprobleem dat mensenlevens kost.
Je ziet — dat is ernstig zat — een stijging van het aantal
ernstige ongelukken en daaronder een stijging met negentien van het aantal dodelijke ongelukken in 2016. We zien
dat die trend niet gestopt is, omdat de drie oorzaken, conjunctuur, flexibele arbeidsmarkt en langer doorwerken,
onverminderd van kracht zijn. Hij geeft aan dat er door het
systeem van werken van de inspectie veel capaciteit gaat
naar arbeidsongevallen, waardoor misschien andere
evenzeer belangrijke onderwerpen in het geding komen.
Dat is niet hetzelfde als de heer Özdil hier noemt. We zijn
het zeer eens over hoe urgent het is dat er veilig wordt
gewerkt. Die verantwoordelijkheid is iedere dag bij ieder
bedrijf waar wordt gewerkt, aanwezig. Het feit echter dat
nog steeds de helft van de bedrijven geen RI&E heeft, een
verplichte inventarisatie van de risico-inschatting om ervoor
te zorgen dat mensen veilig hun werk doen, kun je niet
afschuiven op hoeveel inspecteurs er zijn. Al zijn er tien
keer zo veel inspecteurs, dan zijn bedrijven nog steeds
verplicht om te zorgen voor de veiligheid van hun mensen.
Daar verandert niets aan. Ja, nu het beter gaat, vind ik ook
dat de inspectie en de toezichthouders in het algemeen de
middelen moeten krijgen om hun werk nog beter te kunnen
doen. Het zit deels ook in het anders inzetten van die middelen en deels in meer mankracht, maar dat doet niets af
aan het urgente probleem waar werkgevers mee kampen.
Maxime Verhagen was wat dat betreft ook heel duidelijk
over de rotte appels in de bouw. Die verantwoordelijkheid
moet daar vooral blijven liggen. We moeten dat niet verwarren met de verantwoordelijkheid hier.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
De minister zei het al. We hebben een aantal waarborgen
in Nederland, zoals de arbocatalogi en de RI&E's. Uit de
verhalen over de spoedeisende eerste hulp komt naar voren
dat er sprake is van behoorlijk veel slachtoffers uit OostEuropa in de bouw, als gevolg van communicatieproblemen. Herkent en erkent de minister dat? We hebben nog
geen idee wanneer er een kabinet komt. Wil de minister de
tijd die hem nog rest gebruiken om in goed gesprek te gaan
met de polder om ervoor te zorgen dat hier echt iets mee
gebeurt?

De voorzitter:
Tot slot, afrondend.
De heer Özdil (GroenLinks):
Het lijkt een beetje een herhaling van zetten. De minister
heeft gelijk. Door het capaciteitstekort is er minder controle,
waardoor het aantal ongelukken stijgt. Er is daardoor ook
meer capaciteit nodig voor de afhandeling van de ongelukken. Het is dus een soort vicieuze cirkel wat dat betreft. Als
de minister niet bereid is om dezelfde moed te tonen als

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Özdil

Minister Asscher:
Zeker, we hebben de voorschriften ook voor opdrachtgevers
aangescherpt. Ik herken wel degelijk het beeld dat losse
contracten en nulurencontracten bij arbeidsmigranten soms
taalproblemen met zich brengen. Des te belangrijker is het
dat de verantwoordelijkheid voor de werkgever, de
opdrachtgever blijft bestaan om te zorgen voor een veilige
werkomgeving. Een van de oorzaken die ik noemde, raakt
daaraan. Dat zullen wij moeten tegengaan. Het is ongelooflijk belangrijk dat mensen veilig hun werk kunnen doen. Ik
ben bereid om met werkgevers en werknemers door te
gaan met onderzoeken wat er extra kan worden gedaan,
ook al zitten wij in het najaar van 2017, om dit tegen te gaan.
Ik merk overigens dat werkgevers en werknemers ook heel
gemotiveerd zijn om daar wat aan te doen.
De heer Van Kent (SP):
De Arbeidsinspectie moet zorgen voor een veilige werkplek,
maar de directeur van de Arbeidsinspectie geeft aan dat dit
nu niet kan omdat er te weinig personeel is; en dat in een
tijd waarin er meer doden vallen en meer ongelukken op
de werkvloer gebeuren. Ik begrijp dan niet dat deze minister
zich verschuilt achter de kabinetsformatie die nog gaande
is en dat hij niet ingrijpt. Is de minister bereid om, desnoods
met de formerende partijen, op korte termijn te komen met
een voorstel om de capaciteit uit te breiden?
Minister Asscher:
Zeker. In het stuk van mei van dit jaar kun je zien hoe de
capaciteit van de inspectie is opgebouwd en hoe men de
taken kan uitvoeren. In dat stuk staan ook vier scenario's

5 september 2017
TK 98

98-3-2

voor hoe je meer zou kunnen doen. In het tweede scenario
worden 100 fte's toegevoegd, zodat je veel meer kunt doen
aan arbeidsongevallen. In het derde scenario voeg je 100
fte's toe, zodat je veel meer kunt doen aan eerlijk werken.
In scenario vier doe je het eigenlijk allebei. Dat is onder de
aandacht van de formerende partijen gebracht en het is
naar de Kamer gegaan. Ook in de discussie toen al hebben
Kamer en kabinet naar aanleiding van een trend die niet
nieuw is, maar die we al sinds 2016 zien, met elkaar
gewisseld dat het een prima moment zou zijn om de capaciteit uit te breiden. Dat staat. Ik denk dat de heer Van Kent
en ik het daar helemaal niet over oneens zijn.
De voorzitter:
Dank u wel.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Özdil

5 september 2017
TK 98

98-3-3