ederlandse
~ Vereniging voor
Burgerzaken
NVVB Boerhaavelaan 14
2713 HX Zoetermeer

Postbus 79
2700 AB Zoetermeer
t 079 -361 77 47
f 079-3623747

Aan de minister van Justitie,

de heer mr. dr. E.M.H. Hirsch Bailirt
Postbus 20301
2500 EH DEN HAAG

Door Rcg. DSC ~.e
~

:.~s

Onderwerp:

Ministerie van Justitie

/ 1
—
1), IiA(,J1~(~
DossierL4(IS~CJf7/_‘“

DBOB/DWIOAB/AIOD,

Datum

-

Nummer

0

1 I4M~f 2010

i www.nvvb.nl
e nwb@nwb.nl

r

NG491717

KVK 40482707
B1W nr 8062.03.845.B.o1

~

~

Ambt.

Datum

26 februari 2010
MH/cp B2010/055
5633235/09/6

Reactie op concept-wetsvoorstel lesbisch

Geachte heer Hirsch Ballin,
Het bestuur van de NWB stelt het op prijs in de gelegenheid te worden gesteld om te reageren op
dit wetsontwerp, dat sterk raakt aan onze werkzaamheden.
Het wetsvoorstel behelst de mogelijkheid om erkenning door de vrouwelijke partner van de
moeder mogelijk te maken, of haar, zonder erkenning, meteen als moeder In de geboorteakte te
vermelden. Het wetsontwerp zelf zit uitstekend in elkaar. Onze kritiek bevat, naast een aantal
details, vooral het ontbreken van corresponderende IPR-wetgeving. Daarnaast vraagt het bestuur
van de NWB aandacht voor de nationaliteitsrechterlijke gevolgen in relatie tot dit wetsontwerp.
Verklaring anonieme donor
Het bestuur van de NWB vindt de extra bewijsstukken die worden gevraagd om de echtgenote
van de moeder als moeder in de geboorteakte te vermelden, niet nodig. De procedure kan worden
omzeild als de moeder en haar echtgenote het kind van te voren erkennen. Bovendien leidt dit
ertoe dat er nog steeds onderscheid wordt gemaakt tussen kinderen, die worden geboren In een
huwelijk van man en vrouw en kinderen, dle worden geboren in een huwelijk van twee vrouwen.
In de praktijk kan de moeder erkenning door de biologische vader altijd tegenhouden ten gunste
van haar echtgenote.
In artikel 198 wordt bepaald dat de echtgenote van de moeder als moeder in de geboorteakte
wordt vermeld, mits een verklaring wordt overgelegd. Die verklaring wordt echter niet gevraagd
als de echtgenote voor de geboorte overlljdt. Het bestuur van de NVVB heeft er begrip voor dat bij
zo een rechterlijke procedure vaststelling moederschap wordt vermeden nu de overleden
duomoeder niet meer in staat is om het kind te erkennen, maar de uitwerking komt toch wat
inconsequent over. Zie ook het vorige punt. Overigens is het bestuur van de NWB tevens van
mening dat In deze bepaling niet van “echtgenoot” moet worden gesproken, maar van
“echtgenote” omdat het hier uitsluitend om een vrouw kan gaan.
Vervangende toestemming
In artikel 1:204 lid 3 wordt bepaald dat de toestemming van de moeder op verzoek van de vader
kan worden vervangen. Is het een bewuste keuze geweest van de wetgever om de vrouwelijke
partner van de moeder, dle het kind wil erkennen, niet de gelegenheid te geven om vervangende
toestemming aan de rechter te vragen? De Memorie van Toelichting gaat niet op dit onderscheid
in. Naar de mening van het bestuur van de NWB zou ofwel de wettekst moeten worden
aangepast, ofwel zou in de Memorie van Toelichting aandacht moeten worden besteed aan de
keuze om het de duomoeder niet toe te staan om bij de rechter vervangende toestemming te
vragen.

Erkenning door vrouwelijke partner van adoptiefouder
Het bestuur van de NVVB begrijpt uit het wetsontwerp dat het ook mogelijk wordt dat de
echtgenote van de ene ouder, die een kind heeft geadopteerd, dat kind kan erkennen, dus
onafhankelijk van het geslacht van die adoptiefouder. Het is daarom nuttig in de Memorie van
Toelichting ook dit punt te vermelden.
IPR

Geboorte staande huwelijk
In de regeling ontbreekt een IPR-voorziening. De Memorie van Toelichting gaat onder het kopje
“IPR” in op de vraag of de afstamming tot de moeder in het buitenland zal worden erkend. De
conflictregel van artikel 1 WCN sluit aan bij de nationaliteit van de vader en de moeder. Een
regeling voor een kind, dat wordt geboren uit een huwelijk van een vrouw met een andere vrouw,
ontbreekt. Het ligt niet voor de hand om ook in die gevallen aan te sluiten bij het nationale recht
van de moeders, omdat vrijwel geen enkel rechtsstelsei voorziet In een vergelijkbare regeling.
Maar waarbij moet dan wel worden aangesloten? Bij het recht van het land waar het huwelijk tot
stand Is gekomen, en dat vaak uitsluit dat aan dat huwelijk afstammingsgevolgen worden
verbonden? Of juist bij het recht van de gewone verblijfplaats van de echtgenotes?
Erkenning en vaststellIng vaderschap
Ook de conflictregel voor erkenning, in art. 95 van het wetsvoorstel boek 10 BW (32137) is nog
niet sekseneutraal. Toch ligt het voor de hand om, juist bij erkenning door de levenspartner van
de moeder, een favoriserende regeling te treffen. De hele tweede afdeling van titel 5 van het
ontwerp behoeft overigens een sekseneutrale aanpassing.
Natlonaliteltsrecht
Het bestuur van de NWB vraagt graag aandacht voor de nationallteitsrechterlijke gevolgen in
relatie tot dit wetsontwerp. Een kind, jonger dan 7 jaar, dat erkend wordt door een Nederlander
wordt Nederlander (artikel 4 lid 2 RWN). In de gevallen die voortvloeien uit dit wetsontwerp zal
hier dan ook sprake van zijn, ondanks het feit dat de andere “moeder” niet de biologische moeder
kan zijn. Een kind van 7 jaar of ouder, wordt alleen Nederlander als het biologisch vaderschap
wordt bewezen (artikel 4 lid 4 RWN). Voor wat betreft de gevallen die voortvloeien uit dit
wetsontwerp is dit nooit mogelijk. Er zal dan uitgeweken moeten worden naar artikel 6 lid 1 onder
c van de RWN. De vraag of dit gewenst Is, is dan gerechtvaardigd.
Het is daarom nuttig in de Memorie van Toelichting met het bovenstaande rekening te houden. Op
deze wijze kan voorkomen worden dat gemeenten de ongelijkheid, die bij erkenning van kinderen
van 7 jaar en ouder kan spelen, moeten gaan verklaren.
Tekstueel
Ten slotte een tekstueel puntje: op pagina 1 van de Memorie van Toelichting ontbreekt in de
vierde alinea het woordje “in” bij punt 1: “Het moederschap van de duomoeder ontstaat van
rechtswege als de duomoeder is gehuwd met de moeder van het kind en duidelijk is dat de
biologische vader van het kind geen rol zal spelen (in) zijn verzorging en opvoeding.”
Wij zijn uiteraard bereid, indien gewenst, de inhoud van deze brief nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet,
Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken

C. Meesters
Voorzitter

.J.c. Noord
Secretaris