Rookverbod
Inspectieresultaten 2020
Deze factsheet beschrijft de resultaten van het toezicht op
naleving van het rookverbod in 2020.
De NVWA houdt toezicht op de naleving van de rookverboden. Jaarlijks worden controles
uitgevoerd om na te gaan of de regels rondom het rookverbod worden nageleefd. Bij overtreding
van de regels wordt handhavend opgetreden.

Achtergrond
Jaarlijks overlijden circa 20.000 mensen aan de gevolgen van roken en enige duizenden mensen
aan de gevolgen van meeroken. Het gaat daarbij om een vermijdbare doodsoorzaak. Daarnaast
leidt meeroken tot vele gezondheidsaandoeningen en daarmee verband houdende zorgkosten. De
Tabaks- en rookwarenwet heeft als doel de gezondheid van de niet-roker te beschermen en het
roken, vooral onder minderjarigen, te ontmoedigen.

Rookverboden
Op de werkplek, in horecabedrijven en in openbare gebouwen en ruimtes, zoals ziekenhuizen,
concertzalen en luchthavens geldt al jaren een rookverbod. De beheerder van het gebouw of de
inrichting moet het rookverbod instellen, aanduiden en handhaven. Uitgezonderd van het
rookverbod zijn de aangewezen rookruimtes en in de horeca de terrassen, mits deze aan de eisen
voldoen. Als gevolg van de uitspraak van de Hoge Raad van 27 september 2019 zijn rookruimtes
in de horeca niet meer toegestaan. Horecabedrijven hebben tot 1 april 2020 de tijd gekregen hun
bedrijf, indien nodig, aan te passen. De rookruimtes in (semi)publieke sectoren en openbare
gebouwen worden per 1 juli 2021 verboden en in het bedrijfsleven per 1 januari 2022.

Risicogericht toezicht NVWA
De NVWA houdt toezicht op de naleving van het rookverbod. Dit toezicht richt zich zoveel
mogelijk op de risicosectoren, oftewel de sectoren en locaties waar de naleving achterblijft. Om te
bepalen welke sectoren dit zijn, wordt periodiek naleefonderzoek uitgevoerd. De focus van het
toezicht ligt de afgelopen jaren op de niet-bereidende horeca, zoals cafés en discotheken, en de
festivals. Naast de naleefonderzoeken geven burgermeldingen ook richting aan het risicogerichte
toezicht.

Rookverbod Inspectieresultaten 2020 | 1 van 3

Werkwijze
De NVWA houdt risicogericht toezicht op naleving van het rookverbod in niet-bereidende horeca
(cafés, discotheken en eetcafés die later op de avond overwegend een caféfunctie hebben). Hiertoe
worden gericht horecagelegenheden geïnspecteerd. De controles worden uitgevoerd op momenten
waarop verwacht wordt dat het rookverbod niet wordt nageleefd (tijdstippen met veel aanwezige
bezoekers, later op de avond en in het weekend).
Naast het risicogerichte toezicht wordt het rookverbod ook additioneel meegenomen bij controles
op de voedselveiligheid, in de horeca en andere levensmiddelenbedrijven. Verder wordt het
rookverbod gecontroleerd naar aanleiding van meldingen en tips van werknemers en burgers. Deze
meldingen kunnen betrekking hebben op het rookverbod in de horeca, maar ook op andere
rookverboden bij voor publiek toegankelijke locaties (zoals openbare gebouwen) en op
werkplekken.
Indien tijdens een rookcontrole een overtreding wordt geconstateerd, wordt handhavend
opgetreden. Afhankelijk van de ernst van de overtreding en eventuele recidive volgt een boete of
een schriftelijke waarschuwing.
Het coronavirus en de maatregelen die worden genomen, hebben een grote impact op onze
samenleving. Deze impact is onder andere zichtbaar bij de horeca- en evenementensector. In
verband met de sluiting van de horecagelegenheden, in de periodes 15 maart t/m 31 mei en 15
oktober t/m 31 december 2020, zijn er minder horecagelegenheden geïnspecteerd. Sommige
horecagelegenheden, zoals nachtclubs en discotheken, zijn sinds 15 maart gesloten in verband
met de maatregelen. Voor de overige horecagelegenheden zijn in de tussengelegen periode, 1 juni
t/m 14 oktober 2020, de bedrijven slechts opengegaan onder de door de overheid gestelde
voorwaarden, die onder andere invloed hadden op het bezoekersaantal en de bezoekerstijden.
Daarnaast zijn er, vanwege de coronamaatregelen en het daarmee gepaard gaande verbod op het
organiseren van evenementen en festivals, in 2020 geen evenementen zoals muziek- en
dancefestivals bezocht.
Eind 2019 heeft de NVWA conform arbowetgeving de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
geactualiseerd met betrekking tot de rookcontroles in het algemeen en in het bijzonder de
rookcontroles bij shishalounges. In de RI&E is geconcludeerd dat inspecteurs tijdens rookcontroles
blootgesteld worden aan kankerverwekkende stoffen en dat de NVWA meer maatregelen moet
nemen om de blootstelling aan schadelijke en kankerverwekkende stoffen te voorkomen of te
verminderen. Daartoe zijn de toezichtmethodes aangepast. De aangepaste methode voor reguliere
horeca is in de zomer van 2020 geïmplementeerd en de methode voor de shishalounges begin
2021. Gedurende de periode waarin de methodes werden aangepast, zijn er geen rookcontroles
uitgevoerd.
Resultaten
In 2020 zijn er in totaal 13.914 rookcontroles uitgevoerd. Het betreft zowel eerste inspecties als
herinspecties. Er zijn 13.618 controles uitgevoerd in de horeca, zoals cafés, restaurants,
shoarmabedrijven en cafetaria’s. Daarnaast zijn er 296 rookcontroles uitgevoerd bij andere
bedrijven dan horeca.
Horeca - risicogericht
In 2020 zijn bij horecabedrijven 758 risicogerichte inspecties uitgevoerd. Bij deze bedrijven zijn in
totaal 83 (11%) maatregelen opgelegd. Het gaat om 67 boetes (9%) en 16 schriftelijke
waarschuwingen (2%). Hiervan zijn 1 boete en 1 schriftelijke waarschuwing gegeven voor het nog
onrechtmatig in gebruik hebben van een rookruimte na 1 april 2020. Verscheidene ondernemers
hebben aangegeven de perioden van sluiting te hebben gebruikt voor het verwijderen van de
rookruimte.

Rookverbod Inspectieresultaten 2020 | 2 van 3

Horeca – additioneel
Naast de risicogerichte controles is bij 12.860 horecabedrijven de naleving van het rookverbod
additioneel gecontroleerd (tijdens inspecties in het kader van de voedselveiligheid). Bij deze
inspecties zijn 65 (0,5%) maatregelen opgelegd. In alle gevallen betrof het een boete.
Andere bedrijfscategorieën
In 2020 is bij 296 andere inspecties, bij andere bedrijfscategorieën dan horeca, het rookverbod
gecontroleerd. De naleving van het rookverbod werd gecontroleerd vanwege een melding of omdat
er tijdens een inspectie met een andere aanleiding een overtreding van het rookverbod werd
waargenomen (heterdaadsituatie). Bij deze inspecties zijn 79 (27%) maatregelen opgelegd: 56
(19%) boetes en 23 (8%) schriftelijke waarschuwingen.
Tabel 1: uitgevoerde rookcontroles in 2020
Gebruikte afkortingen:
RvB = rapport van bevindingen (boete)
SW = schriftelijke waarschuwing
MTR = totaal aantal maatregelen (RvB en SW)

soort
controle
Horeca risicogericht

inspecties

RvB

SW

MTR

%RvB

%SW

%MTR

758

67

16

83

9

2

11

Horeca additioneel

12.860

65

0

65

0,5

0

0,5

Andere
bedrijfscategorieën
Totaal

296

56

23

79

19

8

27

13.914

188

39

227

1,4

0,3

2

Conclusie
In totaal zijn er 13.914 rookcontroles uitgevoerd en daarbij zijn 227 (2%) maatregelen opgelegd.
De rookcontroles zijn uitgevoerd in de horeca en bij andere bedrijfscategorieën.
Bij horecabedrijven zijn 758 risicogerichte inspecties uitgevoerd waarbij 83 maatregelen zijn
opgelegd (11%), 67 (9%) boetes en 16 (2%) schriftelijke waarschuwingen.
Door het coronavirus en de daarmee gepaard gaande maatregelen is het aantal uitgevoerde
risicogerichte inspecties in de horeca dit jaar lager dan in 2019, respectievelijk 758 en 2.121.
Bepaalde bedrijfsgroepen binnen de horeca konden in 2020 niet bezocht worden, zoals festivals
evenementen en discotheken, of enkel in bepaalde perioden in het jaar als gevolg van de
perioden van sluiting.
Ook zijn er relatief minder overtredingen geconstateerd in 2020 ten opzichte van 2019,
respectievelijk 11% en 31%. De beperkingen als gevolg van corona, bijvoorbeeld een
maximumaantal bezoekers, zullen van invloed zijn geweest. Ook hebben diverse ondernemers de
perioden van sluiting gebruikt om de rookruimte te verwijderen.
Vervolgaanpak
In 2021 wordt het risicogerichte toezicht voortgezet, onder andere op basis van meldingen. Dit
voor zover de situatie rondom het coronavirus het toelaat. Aandachtspunt tijdens de inspecties
blijft het verbod op de rookruimtes.

Rookverbod Inspectieresultaten 2020 | 3 van 3