Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2706

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 augustus 2023
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de informele Raad
Buitenlandse Zaken (Gymnich) van 30–31 augustus 2023.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-21501-02-2706
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2706

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD BUITENLANDSE
ZAKEN 30–31 AUGUSTUS 2023
Op 30 en 31 augustus a.s. vindt de informele Raad Buitenlandse Zaken
(RBZ), tevens bekend als «Gymnich», plaats in Toledo, Spanje. De
informele RBZ heeft als doel een forum te bieden voor strategische
discussies. Deze discussies zijn echter niet conclusief en er zullen geen
Raadsbesluiten of mededelingen uit deze bijeenkomst voortvloeien. De
agenda bestaat vooralsnog uit twee werksessies (1) Russische agressie
jegens Oekraïne en (2) de Sahel regio, met daarbij specifieke aandacht
voor de situatie in Niger. De Minister van Buitenlandse Zaken is
voornemens deel te nemen aan deze informele RBZ.
Werksessie 1: Russische agressie jegens Oekraïne
De Ministers zullen spreken over de Russische agressie jegens Oekraïne.
De discussie zal zich naar verwachting richten op de veiligheidsarrangementen en steun op lange termijn voor Oekraïne. Tevens zullen de
Ministers spreken over de Peace Formula (ook bekend als het
«10-puntenplan») van president Zelensky. Ook zal het thema global
outreach aan bod komen, in het bijzonder in aanloop naar de High Level
Week van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in
september. Naar verwachting sluit de Oekraïense Minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Kuleba voor een deel van deze werksessie aan.
De kern van de inzet van het kabinet ten aanzien van de voortdurende
Russische oorlog tegen Oekraïne blijft onverminderd gericht op enerzijds
het zoveel mogelijk steunen van Oekraïne en anderzijds het vergroten van
de druk op Rusland om diens agressie te beëindigen.
Ten aanzien van militaire steun concludeerde de Europese Raad van
29 juni jl. dat de EU Oekraïne zal blijven steunen zo lang als nodig is, met
name via EUMAM en de Europese Vredesfaciliteit (EPF).Op deze manier
wil het kabinet bijdragen aan veiligheidsgaranties voor Oekraïne die het
land zullen helpen om zichzelf ook op lange termijn te verdedigen. De
Hoge Vertegenwoordiger (HV) Borrell heeft hiertoe in juli jl. een voorstel
aangekondigd om binnen het EPF-budget een aparte envelop voor
Oekraïne te creëren. De Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO)
schat dat er 5 miljard euro per jaar nodig is voor de periode 2024–2027 om
de levering van militair materieel en trainingen door EU-lidstaten voort te
zetten. Hierbij gaat het om het creëren van financiële duurzaamheid van
de EPF om militaire steun aan Oekraïne op meerjarige basis voort te
kunnen zetten. Het voorstel zal mogelijk tijdens de informele RBZ Defensie
(29-30 augustus 2023) en de informele RBZ aan de orde komen. Formele
besluitvorming zal naar verwachting in het najaar plaatsvinden.
Gezien de situatie in Oekraïne is en blijft Nederland voorstander van het
verder verduurzamen en versterken van de militaire EU-steun aan
Oekraïne, conform de motie van het lid Sjoerdsma c.s.1 Nederland zal de
verdere uitwerking van een meerjarige envelop voor Oekraïne binnen de
EPF daarom met een positieve grondhouding bezien. Uw Kamer zal nader
geïnformeerd worden over het voorstel, de positie van Nederland en de
financiële consequenties, voordat er in het najaar besluitvorming in
Brussel plaatsvindt.
Ten aanzien van een vredesproces steunt Nederland zowel het
10-puntenplan van president Zelensky als de afspraken die zijn gemaakt
op 5 augustus jl. tijdens de internationale National Security Advisors1

Kamerstuk 36 045, nr. 140 van 21 februari 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2706

2

bijeenkomst in Jeddah om verdieping en samenwerking te zoeken in het
vredesproces voor Oekraïne, inclusief met landen buiten de EU en NAVO.
Ook blijft het kabinet zich inzetten voor de verschillende accountability
initiatieven gezien de Nederlandse voortrekkersrol op punt 7 «restoration
of justice» van het 10-puntenplan van Zelensky.
Nederland heeft zich aangesloten bij de verklaring van de G7 landen2 op
12 juli jl. waarin zij aankondigden Oekraïne op de lange termijn te blijven
steunen. De verklaring dient als raamwerk voor bilaterale veiligheidsafspraken tussen individuele landen en Oekraïne over (meerjarige) steun.
De komende periode zal Nederland, samen met Oekraïne en partners,
deze bijdrage verder uitwerken. Het gesprek hierover zal tevens in
EU-verband gevoerd worden.
Werksessie 2: Sahel regio
De discussie zal in het teken staan van een gecoördineerde EU-reactie op
de gebeurtenissen in Niger. Ook zal aandacht worden besteed aan de
belangen en doelen van de EU in de bredere regio, zoals het voorkomen
van een humanitaire crisis, de terugkeer naar de constitutionele orde en
stabiliteit in de regio. De Europese Unie heeft alle financiële steun en de
veiligheidssamenwerking, waaronder de militaire missie (EUMPM Niger)
en de civiele missie (EUCAP Sahel Niger), voorlopig opgeschort en
analyseert momenteel welke vormen van samenwerking wel kunnen
doorgaan. Ook zal gesproken worden over hoe EU-lidstaten bilateraal
omgaan met de steun aan projecten in Niger en andere landen in de
regio. Daarnaast zal besproken worden hoe de EU ECOWAS kan ondersteunen bij het vinden van een oplossing voor de crisis, zoals de lidstaten
in een verklaring van 12 augustus jl. hebben toegezegd.3 Daarbij zal er
aandacht zijn voor de uitkomsten van de recente ECOWAS-top.
Het kabinet veroordeelt de staatsgreep in Niger. De bilaterale samenwerking op het gebied van veiligheid en op het gebied van ontwikkelingssamenwerking met de centrale Nigerese overheid is inmiddels
opgeschort.4 Het kabinet probeert zoveel mogelijk de programma’s die ten
goede komen aan de Nigerese bevolking voort te zetten.
Nederland verleent humanitaire hulp via ongeoormerkte financiering aan
de Verenigde Naties (VN) en het Rode Kruis, die dit kunnen inzetten in
Niger. Deze partners zetten humanitaire hulp voort, maar de sluiting van
het luchtruim door de coupplegers leidt volgens de VN tot problemen bij
de levering van deze hulp. Ongeveer 17% van de bevolking in Niger was
reeds afhankelijk van humanitaire hulp voorafgaand aan de staatsgreep.
Het kabinet hecht sterk aan het diplomatieke spoor en EU-eenheid. Het
blijft de ontwikkelingen in Niger en de landen in de regio nauwlettend
volgen, en zal gezien de snel veranderende omstandigheden voorafgaand
aan de informele RBZ de laatste ontwikkelingen meewegen, waaronder
ontwikkelingen in de veiligheidssituatie en de geopolitieke context in de
regio.

2

Joint Declaration of Support for Ukraine, US Department of State (https://www.state.gov/jointdeclaration-of-support-for-ukraine)
3
«Niger: verklaring van de hoge vertegenwoordiger namens de EU»
https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2023/08/12/niger-statement-by-thehigh-representative-on-behalf-of-the-eu/
4
Zie ook: «Nederland schort directe samenwerking met overheid Niger op.» https://
www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/08/04/nederland-schort-directe-samenwerking-metoverheid-niger-op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2706

3