Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2086

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 november 2015
Inleiding
De nu al geruime tijd aanhoudende hoge asielinstroom heeft tot gevolg
dat een goede uitvoering van het vreemdelingenbeleid alleen mogelijk is
als het Kabinet steeds alert blijft op benodigde maatregelen en
aanpassing van relevant beleid en regelgeving. Deze brief gaat in op
enkele maatregelen die het Kabinet neemt in de asielprocedure en op het
terrein van nareizende gezinsleden
Sporenbeleid
In de huidige situatie behandelt de IND alle (eerste) asielaanvragen (met
uitzondering van Dublin-claimanten) volgens eenzelfde werkwijze. Dit
heeft vanwege de huidige hoge instroom tot gevolg dat de wachttijden
voor alle aanvragers aanzienlijk opgelopen zijn en bij ongewijzigd beleid
verder zullen oplopen. Zowel voor kansrijke aanvragen als voor kansarme
aanvragen. Deze gelijkvormige aanpak doet geen recht aan de verschillen
tussen aanvragers en leidt tot een suboptimale besteding van capaciteit
en geld. De IND heeft daarom een sporenbeleid ontwikkeld om voor
verschillende doelgroepen verschillende procedures (sporen) te kunnen
gebruiken. Door binnen deze sporen bepaalde procesaanpassingen door
te voeren, kan de asielprocedure op een effectievere manier plaatsvinden.
Concreet bestaat het sporenbeleid uit vijf sporen. In een vroeg stadium
(aanmeldfase) bepaalt de IND welke procedure (spoor) wordt gevolgd
voor de asielaanvraag. De kansrijkheid van de asielaanvraag wordt
onderkend en de te volgen procedure gekozen. Het kabinet hecht er
overigens aan te benadrukken dat de betreffende sporen volgen ná
identificatie en registratie. Zoals eerder met uw Kamer gedeeld, is het
proces van identificatie en registratie zeer van belang om te voorkomen

kst-19637-2086
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2086

1

dat vreemdelingen met bijvoorbeeld een 1F-verdenking, kwade intenties
of mogelijk onjuiste motieven eenvoudig instromen in onze asielprocedure.
De vijf sporen:
– Evident kansarme asielaanvragen kunnen snel worden behandeld en
afgewezen, waarnaar kan worden ingezet op terugkeer. Dublinclaimanten zijn hier een voorbeeld van (spoor 1).
– Evident kansarme asielaanvragen kunnen snel worden behandeld en
afgewezen voor asielzoekers afkomstig uit een veilig land van
herkomst of die reeds elders in de EU bescherming hebben (spoor 2).
– Evident kansrijke asielaanvragen kunnen versneld worden behandeld
en ingewilligd (spoor 3). Te denken valt aan goed gedocumenteerde
Syriërs, Staatloze Palestijnen uit Syrië en Eritreërs. Deze groep krijgt in
beginsel geen gefinancierde rechtshulp meer.
– Daarnaast zijn er asielaanvragen die de IND behandelt in de asielprocedure zoals die in de huidige situatie wordt toegepast (spoor 4).
– Tot slot zijn er zaken waarbij er sprake is van een mogelijke inwilliging,
maar waarvoor aanvullend onderzoek nodig is naar identiteit/
nationaliteit (spoor 5). Te denken valt aan niet goed gedocumenteerde
Syriërs.
Elk spoor blijft met voldoende waarborgen omkleed. Het sporenbeleid
voorziet nadrukkelijk in terugvalscenario’s bij signalen van bijvoorbeeld
identiteitsfraude of gevaar voor de openbare orde. In zulke gevallen wordt
de behandeling van de asielaanvraag voortgezet in de asielprocedure
zoals die in de huidige situatie wordt toegepast (spoor 4), dan wel vindt er
aanvullend onderzoek plaats. Het is daarom vooraf niet te zeggen in
hoeveel gevallen de snellere sporen kunnen worden benut. Ook is gezien
de hoge instroom niet te verwachten dat de wachttijden (snel) zullen
dalen. Wel kan de IND met dit sporenbeleid gerichter werken, mensen die
misbruik maken van de asielprocedure sneller afwijzen en bij blijvend
hoge instroom verdere oploop van de wachttijden temperen.
Nareizende gezinsleden
Nareizende gezinsleden van asielzoekers vormen een fors aandeel in de
huidige instroom. Het behandelen van de nareisaanvragen vergt IND
capaciteit die niet ingezet kan worden voor andere aanvragen. Nareizende
gezinsleden die in Nederland arriveren, maken gebruik van opvang bij het
COA voordat zij worden gehuisvest in de gemeente. Deze COA-opvang
duurt nu te lang en is mede oorzaak van grote druk op de opvang.
Om de asielinstroom ook op het terrein van gezinshereniging in goede
banen te leiden, neemt het Kabinet de volgende maatregelen.
Verlenging van de beslistermijn
Zodra een asielzoeker een asielvergunning heeft ontvangen, kan hij/zij
binnen 3 maanden (indientermijn) een nareisaanvraag indienen voor
gezinsleden.
Daarna heeft de overheid een standaard beslistermijn van 3 maanden
(met de mogelijkheid in individuele gevallen te verlengen met nog eens 3
maanden). De hoge instroom dwingt de IND om, naast het sporenbeleid,
prioriteit te geven aan het onderzoeken en behandelen van asielaanvragen van reeds in Nederland verblijvende asielzoekers. Daarom wil ik de
ruimte die de EU Gezinsherenigings-richtlijn biedt benutten en de
standaard beslistermijn verlengen naar 9 maanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2086

2

Ook de mogelijkheid die de EU Gezinsherenigingsrichtlijn biedt om de
indieningstermijn van een aanvraag te verlengen van 3 naar 6 maanden
wil ik benutten.
Het Kabinet zal hiertoe een wetswijziging voorbereiden.
Nareizende gezinsleden direct huisvesten in de gemeente
Nareizende gezinsleden die in Nederland arriveren, maken in eerste
instantie gebruik van opvang bij het COA voordat zij worden gehuisvest in
de gemeente. Dit legt druk op de opvangplekken bij het COA, die hard
nodig zijn voor het onderdak bieden aan nieuwe asielzoekers. Daarom
werken COA, Platform Opnieuw Thuis en gemeenten samen om nareizigers bij aankomst in Nederland direct of zo snel mogelijk te huisvesten
in de gemeente. Zij tellen mee in de taakstelling voor gemeentelijke
huisvesting van vergunninghouders.
Vanuit het Platform Opnieuw Thuis worden verbeteringen in gang gezet
op het gebied van de digitale gegevensuitwisseling tussen IND, COA en
gemeenten over nareisaanvragen. IND en COA zorgen dat het voor
gemeenten eerder inzichtelijk wordt dat er nareizende gezinsleden komen
naast de aanvragende vergunninghouder die reeds in Nederland is.
Gemeenten committeren zich op hun beurt om aan de slag te gaan met
het zoeken en regelen van woonruimte voor de nareizigers (en aanvragende vergunninghouder) zodra een nareisaanvraag is ingediend. Dat
betekent overigens niet dat de aanvragende vergunninghouder (de
referent) voor aankomst van het gezin reeds in een gezinswoning wordt
gehuisvest. Door versnelling van de informatie-uitwisseling vermindert
alleen de tijd die nagereisde gezinsleden drukken op de COA-capaciteit.
Bewijsnood en kosten nader onderzoek voor aanvrager
Nareisaanvragen worden ingewilligd als de gezinsband aannemelijk
wordt gemaakt. Als de aanvrager geen bewijsmiddelen kan overleggen,
dan neemt de IND vaak bewijsnood aan en is er de mogelijkheid voor
nader onderzoek (DNA-onderzoek en/of ID-gehoor op de buitenlandse
post). Deze procedure is conform de EU Gezinsherenigingsrichtlijn.
Met name bij Eritrese nareisaanvragen is er vaak bewijsnood en vinden er
vaak nadere onderzoeken plaats (DNA onderzoek en/of ID-gehoor). Ook na
zulk onderzoeken zijn er relatief veel afwijzingen (circa 70%) van Eritrese
aanvragen. Dit legt een beslag op de capaciteit en de kosten van de IND
en de buitenlandse posten. Op de buitenlandse post in Khartoem is er
sprake van sterk oplopende wachttijden bij het afhandelen van Eritrese
nareisaanvragen doordat er veel tijd en capaciteit besteed wordt aan vaak
kansloze aanvragen.
Het streven is om voor deze kansloze aanvragen de drempel te verhogen
en de druk te verminderen op de capaciteit en middelen van de IND en
buitenlandse posten.
Als de aanvrager niet beschikt over officiële documenten om de
gezinsband aan te tonen, dan zal de IND voortaan vragen om andere
(privé)documenten te overleggen (foto’s, check op facebook, beeldmateriaal et cetera). Hieruit kan een gezinsband aannemelijk blijken, maar ook
kan dit leiden tot een afwijzing. Bij twijfel kan de IND een DNA onderzoek
en/of ID-gehoor op de buitenlandse post aanbieden. Het voornemen is om
in geval van afwijzing van de aanvraag na een DNA-onderzoek en/of
ID-gehoor op de buitenlandse post de kosten daarvan in rekening te
brengen bij de aanvrager. Wel zal nog gekeken worden naar de doelmatigheid van deze maatregel. Immers, de administratie last moet opwegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2086

3

tegen de baten. Dat deze maatregel een drempel opwerpt voor aanvragers
met een kansloze aanvraag is voor het kabinet een belangrijk signaal.
Zoals bericht in een eerdere brief aan uw Kamer heeft de IND in de
afgelopen periode substantieel extra capaciteit ingehuurd om de vele
asiel- en nareisaanvragen af te handelen. Desalniettemin zijn ook de in
deze brief opgenomen maatregelen nodig om de gestegen asielinstroom
op ordentelijke wijze het hoofd te kunnen bieden.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2086

4