Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 418

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 30 september 2016
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 20 september 2016 over de
geannoteerde agenda voor de informele Gezondheidsraad van
3–4 oktober 2016 in Bratislava (Kamerstuk 21 501-31, nr. 416.
De vragen en opmerkingen zijn op 27 september 2016 aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van 30 september
2016 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

kst-21501-31-418
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

2
6

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de onderwerpen die geagendeerd staan voor de informele
EU-Gezondheidsraad d.d. 3 en 4 oktober 2016. Zij hebben hierover nog
enkele vragen en opmerkingen.
Verslag EU-Gezondheidsraad van 17 juni 2016 (Kamerstuk 21 501-31,
nr. 415)
Inzake het onderwerp Innovatieve en betaalbare geneesmiddelen. Uit het
verslag blijkt dat tegen het einde van dit jaar de Commissie met een plan
van aanpak en methodologie komt voor de aan haar gevraagde analyse
naar de «prikkels» in het systeem. Daarnaast is een samenwerkingsverband overeengekomen tussen Nederland, België, Luxemburg en
Oostenrijk. De leden van de VVD-fractie zijn erg verheugd dat Nederland
tijdens haar voorzitterschap zulke belangrijke stappen heeft gezet om
innovatieve en dure geneesmiddelen nu en in de toekomst toegankelijk en
betaalbaar te houden. Het is naar mening van deze leden essentieel dat de
lidstaten en de Europese Commissie ook de komende maanden en jaren
stappen blijven zetten om de samenwerking te versterken. Genoemde
leden zijn benieuwd naar de mogelijkheden die de Minister ziet om het
internationale samenwerkingsverband tussen Nederland, België,
Luxemburg en Oostenrijk verder uit te breiden.
Geannoteerde agenda informele EU-Gezondheidsraad (Kamerstuk
21 501-31, nr. 416)
Inzake het onderwerp Geneesmiddelentekorten. In navolging van het
Nederlandse EU-voorzitterschap staat ook onder Slowaaks voorzitterschap het thema innovatieve en betaalbare geneesmiddelen centraal.
Slowakije richt zich hierbij op geneesmiddelentekorten en het tegengaan
van parallelhandel tussen EU-landen. De leden van de VVD-fractie zijn blij
te vernemen dat ook het Slowaaks voorzitterschap zich in zal zetten voor
de toegankelijkheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen. Kan de
Minister de Kamer informeren over de concrete voorstellen die het
Slowaaks voorzitterschap zal doen tijdens deze eerste informele
EU-Gezondheidsraad? Welke signalen heeft de Minister dat parallelhandel
ook in Nederland plaatsvindt en in welke mate?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben vragen over de handelsverdragen die
een bedreiging vormen voor het Nederlandse zorgstelsel. Hoe reageert de
Minister op de zorgen die de FNV1 heeft over de invloed van TiSA op het
Nederlandse zorgstelsel? De FNV plaatst vraagtekens bij de Nederlandse
positie in de onderhandelingen met TiSA, waarbij markten worden
opengesteld aan buitenlandse aanbieders maar tegelijkertijd een
1

TISA: door FNV Zorg & Welzijn, FNV Overheid en FNV Publiek Belang in samenwerking met
Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) en Transnational Institute (TNI)
2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

2

voorbehoud wordt gemaakt om te kunnen discrimineren tussen nationale
en buitenlandse partijen. Kan de Minister duidelijkheid geven of bij een
mogelijke invoering van TiSA overheden zelf zeggenschap houden over
hun zorgstelsel of niet? Voorts vragen deze leden of de Minister kan
toelichten wat de precieze gevolgen zijn voor zorgsectoren die in TiSA
worden behandeld?
Herinnert de Minister haar eerdere reactie waarin ze het volgende zei: «De
inzet van het Kabinet is dat het Nederlandse zorgstelsel wordt uitgesloten
van ongewenste invloeden van handelsverdragen»2? Hoe verhoudt dit
zich met de inzet van TiSA, waarbij slechts gepleit wordt voor meer
marktwerking en liberalisering in de Nederlandse gezondheidszorg? Wat
verstaat de Minister onder ongewenste invloeden? De leden van de
SP-fractie verwachten een uitgebreide reactie hierop.
Voorts willen de leden van de SP-fractie weten of de Minister het
acceptabel vindt dat het bedrijfsleven, samen met de farmaceuten,
middels TiSA haar positie wil verstevigen en daarmee enkel focust op
winst in plaats van het regelen dat mensen de zorg krijgen die nodig is?
Hoe zit het precies met de stand still clausule3 die zegt dat landen het
bestaande niveau van liberalisering moeten vasthouden en enkel meer
marktwerking mogen invoeren? Hoe verhoudt dit zich met de Nederlandse gezondheidszorg?
De leden van de SP-fractie wijzen op de FNV-brief van 12 september jl.4
over TTIP en CETA waarin het volgende staat: «De regering stelt dat CETA
«volledig voldoet» aan de SER aanbevelingen ten aanzien van publieke
diensten. De FNV vraagt zich echter af hoe zich dit verhoudt tot de
«negatieve lijst» benadering in CETA. Verder gaat de Minister niet in op de
gevolgen voor Nederlandse publieke diensten die inmiddels gedeeltelijk
zijn geprivatiseerd.». Kan de Minister aangeven waarom Nederland heel
weinig diensten op de negatieve lijst heeft gezet? Hoe verhoudt dit zich
met de zogenaamde zogenaamde «ratchett clausule» waarin geregeld
wordt dat publieke diensten alleen nog maar meer geliberaliseerd kunnen
worden? Kan de Minister aangeven op basis van welke clausules in TTIP,
CETA en TiSA overheden (gedeeltelijk) geprivatiseerde diensten weer in
overheidshanden kunnen terug brengen?
Waarom zet de Minister zich in de onderhandelingen van TiSA in om ook
de ambulancezorg, kraamzorg, ziekenhuisdiensten (zoals catering),
psychologen, tandartsen en verpleeghuizen aan buitenlandse concurrentie bloot te stellen?5, 6 Waarom kiest de Minister ervoor om zo kort
voor de verkiezingen haar liberale beleid voort te zetten? Erkent de
Minister dat ze daarmee een onomkeerbare situatie creëert op een
oneigenlijke manier? Kan de Minister aangeven waarom zij kiest voor
deze inzet, terwijl de meeste mensen in Nederland helemaal niet vinden
dat marktwerking in de zorg een goed idee is?7, 8 Waarom keert de
Minister zich tegen de wens van de bevolking? Hou verhoudt de inzet van
Nederland om meerdere vormen van zorgverlening te vermarkten zich
met de uitspraken van de Minister die eerder aangaf dat volksgezondheid
een nationale bevoegdheid is, dat dit zo moet blijven, dat de inzet van het
kabinet is dat ons gezondheidssysteem nationaal bepaald wordt en dus
2

Schriftelijke beantwoording van vragen gesteld tijdens de eerste termijn van de begroting
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
3
https://www.ftm.nl/artikelen/TiSA-bedreigt-publieke-belangen.
4
Brief FNV 12 september 2016 aan Commissie Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking. Onderwerp FNV-inbreng t.b.v. AO RBZ/Handel 14 september 2016.
5
https://www.ftm.nl/artikelen/tisa-bedreigt-publieke-belangen.
6
TISA: door FNV Zorg & Welzijn, FNV Overheid en FNV Publiek Belang in samenwerking met
Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) en Transnational Institute (TNI)
2016.
7
https://nationaalzorgfonds.nl/info/peiling.
8
http://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/nederlanders-zouden-maatregelen-rutte-liefstterugdraaien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

3

niet onder het verdrag TiSA valt?9 Kan de Minister garanderen dat verdere
en mogelijk onomkeerbare marktwerking in de Nederlandse gezondheidszorg niet gerealiseerd kan worden via internationale handelsverdragen zoals TiSA, TTIP en CETA? Kan de Minister (documentaire)
bewijzen de Kamer doen toekomen over de inzet van het Nederlandse
kabinet bij de onderhandelingen van genoemde verdragen als het gaat
om het behouden van onze nationale bevoegdheden (specifiek op het
punt van gezondheidszorg)? Kan de Minister tevens specifieke bewijzen
de Kamer doen toekomen welke beperkingen het Kabinet heeft gesteld in
de onderhandelingen met TTIP, TiSA en CETA over het behouden van
nationale bevoegdheden? De leden van de SP-fractie willen hierover een
uitgebreide toelichting, voorzien van bewijzen van de Minister met
betrekking tot deze punten ontvangen.
Voorts hebben de leden van de SP-fractie nog een aantal vragen over TTIP
en CETA. Deze leden hebben de antwoorden op gestelde Kamervragen10
van de Minister van Buitenlandse Zaken ontvangen. De leden willen de
Minister van VWS vragen naar haar inzicht als het gaat om gezondheidsschade door TTIP. Hoe oordeelt de Minister dat haar collega Minister
Ploumen met betrekking tot TTIP en CETA het goed vindt dat maatregelen
die u onder meer heeft genomen om een gezonde levensstijl te bevorderen, (deels) teniet gedaan kunnen worden door TTIP? Vindt de Minister
het niet kortzichtig dat de regering niet van mening is dat prijzen van
suiker, tabak en alcohol kunnen dalen door TTIP? Welke maatregelen zou
de regering dan wel gemachtigd zijn om te nemen in een denkbare
situatie als TTIP doorgang vindt? Zijn die maatregelen wel voorhanden?
Tot slot wijzen de leden van de SP-fractie op de draft agenda van de Trade
Policy Committee van 09 september 2016. Hierin is aangegeven dat er
binnen TTIP gewerkt wordt aan een overeenkomst over farmaceutische
goederen. Hoe oordeelt de Minister hierover en wat houdt deze overeenkomst precies in? Wat is de inzet van de Minister? Kan de Minister
aangeven welke gevolgen deze overeenkomst heeft voor de situatie in de
Nederlandse gezondheidszorg?
Voorts hebben de leden van de SP-fractie nog een aantal vragen over de
geagendeerde agendastukken.
Geannoteerde agenda voor de informele Gezondheidsraad van
3–4 oktober 2016 in Bratislava
De leden van de SP-fractie vragen de Minister of zij de Kamer kan
informeren welke inbreng Nederland heeft bij de informele EU-gezondheidsraad als het gaat om het thema geneesmiddelentekorten? Kan de
Minister de Kamer uitgebreid brieven als concrete voorstellen uitkomen?
Kan de Minister nader weergeven welke voorstellen in het EU-beleidskader wordt ontwikkeld en welke bijdrage Nederland hierin voorstelt
waarbij het gaat om de Europese aanpak van tuberculose (TB), HIV/Aids
en Hepatitis C? De leden van de SP-fractie vragen om een toelichting op
dit punt.
Antwoorden op vragen van de commissie over de geannoteerde agenda
van de Informele EU-Gezondheidsraad op 17 juni 2016
De Minister gaf in de beantwoording op vragen van de SP-fractie aan dat
Nederland samen met Slowakije en Malta en overige lidstaten een lijst
van gezamenlijke uitdagingen en knelpunten in het nationale en op het EU
geneesmiddelensysteem formuleert. Wat is de stand van zaken en
wanneer ontvangt de Kamer hierover nadere informatie?

9
10

(Handelingen II 2015/16, nr. 21, items 3 en 7).
Aanhangsel Handelingen II 2015/16, nr. 3522).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

4

Terugkoppeling EU-voorzitterschap VWS
De leden van de SP-fractie zijn tevreden over het besluit van de lidstaten
dat drugs en volksgezondheid nationaal geregeld moeten worden.
Genoemde leden hebben wel vragen over de wens van lidstaten voor een
verbeterd Europees Early Warning Systeem en de wens om de risicoanalyses van aangetroffen nieuwe psychoactieve stoffen (NPS) te versnellen.
Wat is de inbreng van de Minister in deze kwestie?
De Minister geeft aan dat overleg is geweest tussen lidstaten, IOC, EOC,
FIFA, UEFA, de Commissie en het Europees parlement over het organiseren van een integere en transparante toewijzing, uitvoering en
verantwoording van grote sportevenementen. De leden van de SP-fractie
willen weten wat de uitkomsten zijn van dit overleg. Voorts willen deze
leden graag weten welke inbreng de Minister heeft ingebracht als het gaat
om de schending van mensenrechten bij internationale sportevenementen.
De Minister heeft aangegeven dat Nederland zich heeft ingespannen om
de discussie over toetreding van de EU en de lidstaten tot de Conventie
matchfixing verder te brengen. Nederland blijkt dit verdrag al te hebben
ondertekend, terwijl uit gesprekken met lidstaten, de Raad van Europa en
Juridische Diensten is gebleken dat er vooralsnog geen overeenstemming
is tussen de lidstaten en de EU over toetreding van dit verdrag. De leden
van de SP-fractie zijn hier verbaasd over. Kan de Minister nadere uitleg
hierover geven?
De leden van de SP-fractie hebben nog een aantal vragen over de
herziene Europese richtlijn Erkenning Beroepskwalificaties met de
Europese Beroepskaart en het waarschuwingsmechanisme. De Minister
gaf aan dat verbeterpunten zijn besproken met lidstaten en de Europese
Commissie. Kan de Minister duidelijkheid geven welke verbeterpunten
zijn besproken, welke mogelijke acties hieruit voortvloeien en wat
inmiddels de stand van zaken is van de uitvoering van deze richtlijn?
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de informele EU-Gezondheidsraad van Ministers van
volksgezondheid van 3–4 oktober te Bratislava. Deze leden hebben hier
enkele vragen bij. De Minister schrijft dat Nederland de agendering van
het thema geneesmiddelentekorten steunt. De leden van de CDA-fractie
delen deze steun voor de agendering, maar vragen ook meteen wat de
inzet van de Minister op dit gebied is. Welke concrete stappen heeft de
Minister tijdens haar voorzitterschap genomen om geneesmiddelentekorten tegen te gaan? Wat zal haar inbreng zijn tijdens deze informele
EU-Gezondheidsraad? Wat is de mening van de Minister over de
beperkende maatregelen die Slowakije heeft genomen om parallelhandel
tegen te gaan om te voorkomen dat gezondheidsbelangen in het gedrang
komen? Welke kansen, risico’s, voor- en nadelen ziet de Minister om
dergelijke maatregelen ook in Nederland in te voeren?
De leden van de CDA-fractie vragen een stand van zaken met betrekking
tot de werkgroep geneesmiddelentekorten die zij in 2013 heeft opgericht.
Welke resultaten heeft deze werkgroep behaald? Wat is de verklaring die
de Minister geeft voor het feit dat het aantal geneesmiddelentekorten in
Nederland nog steeds jaarlijks stijgt?
De Minister geeft aan dat geneesmiddelentekorten in vrijwel alle
EU-landen voorkomen. De leden van de CDA-fractie vragen in welke
EU-landen geen geneesmiddelentekorten voorkomen en wat daar volgens
de Minister de redenen van zijn. Deze leden vragen daarnaast welke
gegevens de Minister heeft over aantal geneesmiddelentekorten in
EU-landen en of Nederland, waar het aantal geneesmiddelentekorten
sinds 2012 sterk stijgt en dit jaar de 750 dreigt te bereiken, boven of onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

5

het gemiddelde zit. Kan de Minister ook aangeven of in andere Europese
landen het aantal geneesmiddelentekorten net als in Nederland sinds
2012 jaarlijks sterk stijgt? Kan de Minister hierbij in ieder geval cijfers van
het aantal geneesmiddelentekorten (en de ontwikkeling daarvan in
afgelopen jaren) van de directe buurlanden geven?
II. Reactie van de Minister
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd naar de mogelijkheden die ik
zie om het internationale samenwerkingsverband tussen Nederland,
België, Luxemburg en Oostenrijk verder uit te breiden.
Op basis van de eerste ervaringen ben ik positief over de mogelijkheden
tot vrijwillige samenwerking. Maar ik zie ook dat de samenwerking tijd
nodig heeft om tot resultaten te komen. Het samenwerkingsverband heeft
in haar korte bestaan geleid tot intensievere contacten en uitwisseling van
kennis rond vergoedingenbeleid en prijsonderhandelingen van geneesmiddelen. Het bestendigen van de samenwerking kost de nodige tijd
omdat de vergoedings- en bekostigingsystemen in deze vier landen uiteen
lopen. Momenteel werken we samen in de onderhandelingen over twee
geneesmiddelen. Ik wil graag eerst resultaten boeken alvorens we verder
uitbreiden. We streven wel naar uitbreiding van het samenwerkingsverband, maar geleidelijk. Er vinden gesprekken plaats met andere
lidstaten die in één of meerdere onderdelen van de samenwerking willen
participeren. Zodra er concrete afspraken gemaakt worden, zal ik u
daarover berichten.
Wat betreft geneesmiddelentekorten vragen de leden van de VVD-fractie
of ik de Kamer kan informeren over de concrete voorstellen die het
Slowaaks voorzitterschap zal doen tijdens deze Informele gezondheidsraad.
Het Slowaakse voorzitterschap heeft een discussiepaper aan de lidstaten
voorgelegd waarin zij het probleem rondom geneesmiddelentekorten
analyseert en een aantal vragen voor discussie opwerpt. Ik ga ervan uit
dat op basis van de gedachtewisseling tijdens de Informele gezondheidsraad, het voorzitterschap met enkele concrete voorstellen zal komen
die mogelijk ook tijdens de EU High Level Conference over Geneesmiddelentekorten besproken zullen worden, die op 17 en 18 November
plaatsvindt in Bratislava. Ik zal uw Kamer berichten over eventuele
concrete voorstellen die het Slowaaks voorzitterschap wellicht gaat doen.
Deze leden vragen tenslotte of ik signalen heb of parallelhandel ook in
Nederland plaatsvindt en in welke mate.
Parallelhandel vindt ook plaats van en naar Nederland en is toegestaan
volgens de geneesmiddelenwet (art. 48). Nederlandse apothekers hebben
enige baat bij parallelhandel want handelaren geven een deel van het
prijsvoordeel door. Wel loopt dit aandeel terug. In 2011 was 7% van de
zgn. spécialités geïmporteerd, in 2015 4% (bron: farma actueel).
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie stellen een aantal vragen over de onderhandelingen in het kader van TTIP, TiSA, en CETA.
Deze onderhandelingen staan echter niet op de agenda van de informele
bijeenkomst van Ministers in Bratislava. De antwoorden op deze vragen
zullen u zo spoedig mogelijk doen toekomen in een aparte brief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

6

Voorts vragen de leden van de SP-fractie of ik de Kamer kan informeren
welke inbreng Nederland heeft bij de informele EU-gezondheidsraad als
het gaat om het thema geneesmiddelentekorten.
Het Slowaaks voorzitterschap zal naar verwachting met enkele voorstellen
komen om op EU niveau beter samen te werken. Bijvoorbeeld om
geneesmiddelentekorten in kaart te brengen en waar mogelijk ook te
voorkomen. Ik zal de voorstellen van het voorzitterschap goed bestuderen.
Betere informatie-uitwisseling kan bijvoorbeeld meer inzicht geven in de
omvang van de problematiek van geneesmiddelentekorten en de
verschillende oorzaken ervan. Ook het kritisch bekijken van de bestaande
EU regelgeving kan meerwaarde hebben. Tijdens de Informele gezondheidsraad zal ik aangeven dat ook Nederland te maken heeft met een
toenemend aantal situaties waarbij er sprake is van geneesmiddelentekorten.
Daarnaast vragen deze leden of ik de Kamer kan briefen als concrete
voorstellen uitkomen.
Graag verwijs ik u naar de gelijkluidende vraag van de VVD-fractie.
De leden vragen tevens of ik nader kan toelichten welke voorstellen in het
EU-beleidskader worden ontwikkeld en welke bijdrage Nederland hierin
voorstelt waarbij het gaat om de Europese aanpak van tuberculose (TB),
HIV/Aids en Hepatitis C.
In 2014 ontwikkelden bijna een half miljoen mensen wereldwijd multiresistente tuberculose (MDR-TB), een vorm die resistent is tegen de twee
belangrijkste antibiotica, bijna 10 procent van deze gevallen is zelfs
uitgebreid drug resistent (XDR-TB), dus reageren op nog minder
beschikbare geneesmiddelen. In de Europese regio herstelt slechts de
helft van de patiënten met succes van MDR-TB en in sommige
Oost-Europese landen is tot 40 procent van de nieuwe gevallen MDR-TB.
Het Slowaaks voorzitterschap agendeert daarom de Europese aanpak van
tuberculose samen met HIV/Aids en Hepatitis, die gezamenlijke aanpak is
logisch gezien de overeenkomst tussen risicogroepen voor deze ziekten
en het vaak gezamenlijk voorkomen. Het voorstel is om de komende jaren
een beleidskader te ontwikkelen waarin landen ondersteunt worden bij
het moderniseren van aanpak, inclusief de ontwikkeling van moderne
detectie- en bestrijdingsmogelijkheden. Deze ondersteuning kan bijvoorbeeld vormgegeven worden via projecten waarbij lidstaten elkaar helpen.
In Nederland heeft het KNCV (tuberculosefonds) daar veel ervaring mee.
KNCV Tuberculosefonds zet zich al ruim 110 jaar in voor het terugdringen
van tuberculose, in Nederland en in de wereld. Zij zijn een internationaal
kennis- en expertisecentrum voor tbc-bestrijding.
De leden van de SP-fractie vragen naar de stand van zaken van een lijst
van gezamenlijke uitdagingen en knelpunten in het nationale en op het EU
geneesmiddelensysteem, dat Nederland samen met Slowakije, Malta en
overige lidstaten formuleert en wanneer de hierover nadere informatie
ontvangt.
In de raadsconclusies over het EU geneesmiddelensysteem die in juni zijn
aangenomen door de formele Gezondheidsraad, is een toekomstgerichte
actie opgenomen waarbij toekomstige voorzitterschappen en andere
lidstaten uitdagingen en knelpunten kunnen formuleren waaraan op EU
niveau gezamenlijk gewerkt kan worden. Het doel hiervan was om
discussie en samenwerking rondom het geneesmiddelensysteem te
voorzien van een langere termijn agenda. In de raadsconclusies zelf staan
al diverse gezamenlijk benoemde knelpunten opgenomen. Het Slowaaks
voorzitterschap heeft met het prioriteren van geneesmiddelentekorten als
gezamenlijk probleem een eerste aftrap gegeven. De komende weken zal
er op politiek en ambtelijk niveau met andere lidstaten gesproken worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

7

over de wijze waarop gezamenlijke uitdagingen geformuleerd kunnen
worden. Een belangrijk bespreekpunt dat in 2017 en 2018 aan de orde zal
komen, is onder andere de analyse naar bestaande IP beschermingsconstructies in de Europese geneesmiddelenwetgeving, waar binnenkort een
begin mee gemaakt zal worden.
De leden van de SP-fractie stellen tenslotte nog enkele vragen over de
terugkoppeling van het EU-voorzitterschap van Nederland.
Een terugblik op het Nederlands voorzitterschap staat echter niet op de
agenda van de informele bijeenkomst van Ministers in Bratislava. De
antwoorden op deze vragen zullen u zo spoedig mogelijk doen toekomen
in een aparte brief.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie vragen welke concrete stappen ik tijdens het
EU voorzitterschap heb genomen om geneesmiddelentekorten tegen te
gaan.
De beschikbaarheid van innovatieve en betaalbare geneesmiddelen was
een van mijn kernprioriteiten tijdens het EU voorzitterschap. Ik heb op
verschillende thema’s de discussie over het functioneren van het
Europese geneesmiddelen systeem proberen los te maken tussen EU
lidstaten. Veel lidstaten gaven daarbij aan dat het voorkomen van
geneesmiddelentekorten als belangrijk probleem werd gezien. Daarom is
hier ook prominent aandacht aan besteed in de raadsconclusies die
tijdens de gezondheidsraad van 17 juni zijn aangenomen. Daarnaast
waren tekorten ook gespreksthema in een Europees overleg van directeuren geneesmiddelenbeleid in april als in bijeenkomsten van de
zogenoemde Heads of Medicines Agencies. Deze discussies vormden de
opmaat voor het Slowaaks voorzitterschap, dat dit thema tot prioriteit
heeft gemaakt.
Deze leden vragen ook wat mijn inbreng zal zijn tijdens de informele
EU-Gezondheidsraad.
Graag verwijs ik u naar de gelijkluidende vraag van de SP-fractie.
De leden van het CDA vragen ook wat ik vind van de beperkende
maatregelen die Slowakije heeft genomen om parallelhandel tegen te
gaan om te voorkomen dat gezondheidsbelangen in het gedrang komen.
Ook Slowakije en Portugal hebben afgelopen jaar maatregelen genomen
om de parallelexport van medicijnen uit hun landen te beperken.
Slowakije heeft gebruik gemaakt van de uitzonderingsbepaling in het EU
verdrag om op grond van bescherming van de volksgezondheid maatregelen te nemen ter beperking van de interne markt in geneesmiddelen. In
Slowakije dienen geneesmiddelenhandelaren de export van ieder humaan
geneesmiddel aan de Slowaakse overheid melden en een wachttijd van 30
dagen in acht nemen voordat er daadwerkelijk geëxporteerd mag worden.
De Europese Commissie heeft deze maatregel buitenproportioneel
genoemd omdat deze gericht is op alle geneesmiddelen voor humaan
gebruik en niet alleen die middelen waar een tekort voor dreigt of reeds
voor bestaat. Daarnaast vind de Commissie de wachttijd te lang.
Ik heb begrip voor deze exportbeperkingen die de Slowaakse overheid
heeft afgekondigd, want ik heb begrepen dat er forse hoeveelheden van
belangrijke geneesmiddelen worden geëxporteerd. Tegelijkertijd begrijp ik
ook de positie van de Europese Commissie dat de beperkingen niet
specifiek genoeg zijn. Gezien het feit dat het EU verdrag parallelhandel
toestaat, is een maatregel gericht op alle humane geneesmiddelen
wellicht te breed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

8

De leden van de CDA-fractie vragen of ik kansen, risico’s en voor- en
nadelen zie om dergelijke maatregelen ook in Nederland in te voeren.
De situatie in Slowakije is totaal anders dan die in Nederland. Slowakije
heeft te maken met parallel export op grote schaal. Nederland importeert
vooral. De medicijnen worden aan landen zoals Slowakije onttrokken en
gaan naar rijkere EU-landen toe. Gezien het bovenstaande denk ik dat
zolang parallelhandel in geneesmiddelen volgens EU wetgeving mogelijk
is, eventuele beperkende maatregelen in Nederland in eerste instantie met
de sector afgesproken kunnen worden. In de werkgroep Geneesmiddelentekorten, voorgezeten door het Ministerie van VWS, wordt dit nader
uitgewerkt. Wanneer dit niet werkt en er eventuele beperkingen op grond
van de gezondheidsbeschermingsclausule nodig zijn, zullen de maatregelen specifieker van aard moeten zijn.
De leden van de CDA-fractie vragen een stand van zaken met betrekking
tot de werkgroep geneesmiddelentekorten die ik in 2013 heb opgericht en
welke resultaten deze werkgroep heeft behaald?
De werkgroep geneesmiddelentekorten heeft ruim twintig maatregelen
geformuleerd om geneesmiddelentekorten te voorkomen, en als ze zich
voordoen, zo goed mogelijk op te lossen. U bent hier onlangs over
geïnformeerd11. De werkgroep komt maandelijks bijeen en werkt
voortvarend aan de uitwerking van de geformuleerde acties. Fabrikanten,
apothekers, groothandelaren, voorschrijvers, CBG, IGZ en VWS zijn in de
werkgroep vertegenwoordigd.
De leden van het CDA vragen mij welke verklaring ik heb dat het aantal
geneesmiddelen-tekorten in Nederland nog steeds jaarlijks stijgt.
Ik heb geen goede verklaring voor de stijging. De oorzaken van geneesmiddeltekorten zijn divers. Tijdelijke geneesmiddelentekorten ontstaan
vaak door productieproblemen of door een toegenomen vraag. Als
geneesmiddelen helemaal van de markt worden gehaald, is dit in
verreweg de meeste gevallen vanwege economische redenen. Factoren
die daarin een rol spelen zijn onder andere de grootte van de markt, de
prijs van geneesmiddel en het aantal aanbieders. Nederland is een klein
land met een relatief laag medicijn gebruik en lage prijzen. Dat maakt dat
de afzetmarkt in Nederland voor fabrikanten gering is.
De leden van de CDA-fractie vragen in welke EU-landen geen geneesmiddelentekorten voorkomen en wat daar de redenen van zijn.
Bij mijn weten zijn er geen landen waar geen geneesmiddelentekorten
voorkomen. Gezien het grote aantal producten op de markt, is dat wellicht
ook te verwachten. Er kan altijd ergens een kink in de kabel komen.
Deze leden vragen tevens welke gegevens ik heb over geneesmiddelentekorten in andere EU-landen en of Nederland wat tekorten betreft boven of
onder het gemiddelde zit.
Op dit moment wordt er niet op structurele basis informatie uitgewisseld
tussen EU lidstaten over geneesmiddelentekorten. Daarom kan ik niet
aangeven of Nederland boven of onder het gemiddelde zit. Overigens is
het ook niet alleen een kwestie van aantallen en gemiddelden. Wanneer
levensreddende geneesmiddelen niet beschikbaar zijn, dan is dat een heel
andere situatie dan wanneer een medicijn tijdelijk niet beschikbaar is,
maar waarvoor wel goede alternatieven beschikbaar zijn.
De leden van het CDA vragen mij tenslotte om aan te geven of in andere
Europese landen het aantal geneesmiddelentekorten net als in Nederland
sinds 2012 jaarlijks sterk is gestegen en of ik cijfers van het aantal
geneesmiddelentekorten van de directe buurlanden kan geven.
11

Kamerstuk 29 477, nr. 389.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

9

Zoals hierboven aangegeven beschik ik niet over dergelijke vergelijkende
gegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-31, nr. 418

10