Jaarverslag
2010

EBN | Jaarverslag 2010 | 1

Hoofdz ake n
in cijfe rs
			
2010

2009

			
Aantal participaties

185

181

waarvan exploratie

48

45

			
Afzet EBN-aandeel (miljard m3)1

33

29

			
in miljoen euro:
Omzet (uit doorlopende activiteiten)

6.486

6.387

Netto resultaat uit doorlopende activiteiten

2.076

2.211

Afdrachten aan de Staat

5.339

5.188

Investeringen

664

550

Afschrijvingen

499

462

			
75

Aantal medewerkers 2

79		

		
1

Dit is inclusief het proportionele gedeelte van de afzet in de concessies
waarin EBN niet zelf het gas ontvangt, maar gerechtigd is tot een
evenredig deel van de opbrengst.

Alle volumes in dit verslag zijn, tenzij anders vermeld, uitgedrukt in miljard
m3 aardgas (35,17 Mj bij 0 graden Celcius) op basis van het deelnemingspercentage van EBN.

2

Totaal aantal werknemers ultimo 2010.

EBN | Jaarverslag 2010 | 3

Inhouds
opgave
6

Voorwoord Jan Dirk Bokhoven, directievoorzitter EBN

I

10 Over EBN

II

16 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

III

20 Verslag van de directie
28 Interview met Renee Stoeller
30 Interview met Hans Diekman

IV

36 Verslag van raad van commissarissen

V

40 Corporate Governance

VI

46 Risicomanagement

VII

52 Jaarrekening
54 Algemeen
55 Grondslagen voor de waardering en winstbepaling
60 Overzicht van totaal resultaat
61 Balans
62 Overzicht wijzigingen van het eigen vermogen
63 Overzicht van kasstromen
64 Toelichting op de jaarrekening
65 Toelichting op het overzicht van totaal resultaat
67 Toelichting op de balans
72 Beleid om financiële risico’s te beheersen
76 Overige toelichtingen
78 Overige gegevens (winstbestemming)
80 Accountantsverklaring
82 Verklarende woordenlijst
84 Kerncijfers
85 Contactinformatie

EBN | Jaarverslag 2010 | 5

“O nze ambitie om in 2030 jaarlijks
30 miljard m³ gas uit kleine velden
te produceren is haalbaar als alle
betrokken partijen samenwerken.”

Voor woord Jan D ir k Bok hove n
Gas blijft een essentieel onderdeel van de Nederlandse energiemix, volgens Jan Dirk Bokhoven, directievoorzitter EBN. Nu de grote velden uitgeput raken, ligt er een uitdaging om met nieuwe technieken en betere afstemming rond vergunningen, ook kleine velden rendabel te benutten. Dat vereist een actieve rol van EBN en
partners. Bokhoven: “Onze ambitie om in 2030 jaarlijks 30 miljard m³ gas uit kleine velden te produceren is
haalbaar als alle betrokken partijen samenwerken.”
Heeft gas nog wel een toekomst?

produceert Nederland 30 miljard m3 per jaar gas uit

Jazeker. Een aantal jaren geleden gaf de overheid

kleine velden.

het signaal dat de Nederlandse gasvoorraad aan het
teruglopen was. Sterker nog, het zou over tien jaar op

Hoe haalbaar is die ambitie?

zijn. Daarnaast sprak ze de ambitie uit om over vijftig

Op zich heeft Nederland voldoende kleine velden

jaar een duurzame energievoorziening te hebben.

om de 30/30-doelstelling te halen. Er zijn wel twee

De vraag is namelijk of duurzame energievoorziening

belangrijke randvoorwaarden. In de eerste plaats moet

wel volledig mogelijk is, omdat er voorlopig onvol-

de markt voor exploratie en productie in Nederland

doende oplossingen zijn om continue levering uit

aantrekkelijk genoeg zijn om in te investeren.

duurzame energiebronnen te kunnen waarborgen.

Ten tweede moeten de gebruikte oplossingen kosten-

Er blijft de komende veertig tot vijftig jaar dan ook

technisch kunnen concurreren met de aanvoer van

voldoende ruimte voor gas, de vraag is alleen: hoeveel

gas via pijpleidingen en LNG schepen naar Nederland.

en waar komt het vandaan?

Voldoen aan deze voorwaarden lijkt misschien een
lastige opgave, maar voorbeelden uit de Verenigde

De grote voorraden raken inderdaad op en we zullen

Staten bewijzen dat het kan. Door­braken in technolo-

niet snel een tweede Groningenveld vinden. Er is meer

gie maken het daar mogelijk om zogenaamd scha-

mogelijk. Daarom hebben we als EBN in 2009 de

liegas te winnen dat goedkoper is dan LNG. Hierdoor

uitdagende 30/30-ambitie geformuleerd: in 2030

is een enorm potentieel aan nieuwe bronnen ontstaan,

6 | EBN | Jaarverslag 2010

waardoor meer partijen interesse hebben in de

Wat gaat EBN concreet doen?

productie van kleinere hoeveelheden gas dan

We hebben drie strategische doelstellingen die leidend

voorheen. Wij zijn ervan overtuigd dat deze technieken

zijn voor onze activiteiten. Behalve het stimuleren van

binnen tien tot twintig jaar ook in Nederland gebruikt

continuïteit in exploratie en productie, is een strategi-

kunnen worden.

sche doelstelling van EBN het actief beheer van
deelnemingen. Partijen zullen merken dat we ons

Wat moet er volgens u nog meer gebeuren?

actiever opstellen dan in het verleden en vaker de

Om de continuïteit van de gasproductie te waarborgen,

discussie over de lange termijn aangaan. Dat is voor

is het belangrijk dat er een start wordt gemaakt met

sommigen even wennen. De uitdaging voor EBN is om

het vrijgeven van gebieden waar op dit moment geen

de partners te wijzen op het voordeel dat ze kunnen

of weinig activiteit plaatsvindt. In een convenant dat

hebben van onze actievere opstelling en onze houding
niet als bedreigend

“Vrijgeven van gebieden is
belangrijk voor snelle ontplooiing
van activiteiten.”

ervaren. Het feit dat
EBN de eerste klant is
voor een groot 3Dseismiekonderzoek,
uitgevoerd door Fugro,
leidde bijvoorbeeld
aanvankelijk vooral tot

het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en

kritische reacties. Zonder toezegging en participatie

Innovatie in 2010 heeft gesloten met de olie- gasmaat-

van EBN komt een dergelijk onderzoek minder snel

schappijen is afgesproken dat marktpartijen hun

van de grond. We hebben onvoldoende duidelijk

vergunningsgebieden op zee op vrijwillige basis

kunnen maken aan de marktpartijen dat ze allen baat

kunnen teruggeven. Wij vinden het belangrijk om snel

hebben bij de ontwikkeling van deze en andere

te starten met het vrijgeven van die gebieden om

initiatieven. We realiseren ons dat we nog beter

nieuwe spelers de kans te geven activiteiten te

moeten aangeven wat we gaan doen en dat we op

ontplooien. Ook moeten we niet te lang wachten met

een nog betere en slimmere wijze ons werk moeten

een zelfde maatregel op land. Nederland wordt voller,

doen.

waardoor het steeds moeilijker zal worden om nieuwe
activiteiten te ontplooien.

EBN | Jaarverslag 2010 | 7

Onze derde strategische doelstelling is het winstgevend

Hoe is EBN veranderd en hoe ervaren

benutten van de diepe ondergrond. EBN is al mede-eigenaar

de medewerkers dit?

van drie ondergrondse gasbergingen; aan de realisatie van een

Onze ambitie vraagt een nieuwe opstelling en een toenemend

vierde, Bergermeer, wordt gewerkt. Al deze bergingen zijn

zelfbewustzijn van onze medewerkers en dus onze organisatie.

geheel of gedeeltelijk leeggeproduceerde gasvelden.

Er zijn veel nieuwe medewerkers ingestroomd, ervaren medewerkers hebben de organisatie verlaten en er is over de hele linie

Exploratie en productie van gas wordt niet als duurzaam

sprake van verjonging en diversificatie. Natuurlijk heeft EBN

gezien. Ook is er vaak maat­
schappelijke weerstand tegen
gaswinning. Hoe staat EBN hierin?
We zijn van mening dat we als partner
in investeringen een medeverantwoordelijkheid hebben voor de
maatschappelijke invloed van onze

“M ar k tpar tije n kunne n
prof ijt he bbe n van
onze ke nnis e n e r var ing.”

activiteiten. Maatschappelijke
verantwoordelijkheid begint in onze
optiek met transparantie. Als industrietak kunnen we trans­

uitdagingen op het gebied van opbouw en behoud van voldoende

paranter en explicieter zijn, bijvoorbeeld over wat we doen, hoe

kennis en het uitdragen van een proactievere rol. We vragen

we werken en wat onze emissies zijn. Op dit moment zijn we als

andere dingen van onze medewerkers dan voorheen en

EBN aan het verkennen wat nu de belangrijkste maatschappelijke

iedereen gaat daar op een andere manier mee om.

effecten van onze bedrijfsvoering zijn, zodat we hierover kunnen

Deze veranderingen zorgen soms voor onzekerheid bij mede-

rapporteren, doelstellingen kunnen benoemen en vervolgens

werkers, maar onze mensen hebben ook de overtuiging dat

hierop actief sturen.

deze veranderingen veel kansen bieden. We vinden het essentieel

8 | EBN | Jaarverslag 2010

om hen te ondersteunen in het vinden en uitoefenen van deze
nieuwe rol.
Hoe ziet u de toekomst?
2010 was in allerlei opzichten een interessant jaar, in de markt en
zeker ook voor EBN als organisatie. De komende jaren zullen we
voortbouwen op de kennis en ervaring in de markt en nieuwe
mogelijkheden verkennen. Wij investeren in nieuwe technologieën,
we zien kansen voor de toepassing van in het buitenland
bewezen successen en vooral in het nog beter benutten van de
huidige producerende velden.
De rol die het Nederlandse gas vijftig jaar heeft gespeeld, willen
we nog vele jaren voortzetten. Nederland heeft daarnaast een
duidelijke ambitie neergelegd met de Gasrotonde.
Als EBN staan we dicht bij de overheid zodat we een goede
gesprekspartner zijn en dicht bij de markt om kennis, ervaring en
middelen te delen. Dat willen we op een steeds effectievere en
efficiëntere wijze doen om zo ook volgend jaar weer een stap
dichterbij onze ambitie te komen. Want 30/30 is haalbaar, als alle
betrokken partijen samenwerken.

“M a atschappelijke
ve rant woordelijk heid
be gint in onze optie k
met transparantie.”
EBN | Jaarverslag 2010 | 9

“EBN he ef t de ambitie om in 2030 nog
te produce re n uit k leine
Het winne n van

10 | EBN | Ja a r ve r s lag 2 010

ja ar lijks 30 miljard kubie ke mete r gas
ve lde n (de 30/30 -doe lstelling).
dit gas is e e n uitdaging.”

I

O ve r EBN

E B N | J a a r v e r s l a g 2 0 1 0 | 11

O ve r EBN
Profiel
EBN, gevestigd in Utrecht, is actief in het ontdekken, produceren en verhandelen van gas en olie in Nederland en
is dé partner voor olie- en gasmaatschappijen. Samen met andere nationale en internationale olieen gasmaatschappijen investeren we in de opsporing en winning hiervan en in gasopslagen in Nederland.
Het initiatief voor opsporing-, ontwikkel- en productieactiviteiten ligt bij de vergunninghouders. EBN ambieert
geen operatorschap in de deelnemingen, maar investeert, faciliteert en deelt kennis. Via een belang in GasTerra
is EBN ook betrokken bij de verkoop van het Nederlandse aardgas. De winst die voortkomt uit deze activiteiten
draagt EBN volledig af aan de Staat, onze enige aandeelhouder. Daarnaast adviseert EBN de overheid over het
mijnbouwklimaat in Nederland en over nieuwe mogelijkheden voor het benutten van de ondergrond.
Visie
Gas speelt een belangrijke rol in de Nederlandse energievoorziening en de Nederlandse economie:
de aardgasbaten leveren een aanzienlijke bijdrage van de staatsinkomsten. De wereldwijde vraag naar energie
zal in de periode van 2005 tot 2050 naar verwachting verdubbelen. Duurzame energie zal een gedeelte van deze
hogere vraag opvangen. Er zal daarnaast een significante vraag naar fossiele brandstoffen blijven bestaan.
Hiervan is gas verreweg het schoonst, met de laagste CO2-uitstoot per opgewekte energiehoeveelheid. Het zou
dus logisch zijn om voor het fossiele deel van de energiemix een groter deel voor gas in te ruimen. EBN zet zich
hiervoor in. Hoewel er nog voldoende gas aanwezig is, zullen partijen uit de mijnbouwsector de handen ineen
moeten slaan om de vele bronnen aan Nederlands gas te ontsluiten.
Ambitie
EBN heeft de ambitie om in 2030 nog jaarlijks 30 miljard m3 gas te produceren uit kleine velden
(de 30/30-doelstelling). Het winnen van dit gas is een uitdaging. Opsporen en winnen van gas is niet langer
slechts kapitaalintensief, maar wordt in toenemende mate ook kennisintensief. Daarnaast speelt de maatschappelijke acceptatie van gas een belangrijke rol. EBN ondersteunt daarom de ontwikkeling en uitwisseling van de
kennis die nodig is om het Nederlandse gas onderdeel te laten zijn van onze energievoorziening, nu en in de
toekomst.
Onze visie hebben we vertaald naar drie strategische doelen:
• het actief beheren van de deelnemingen in opsporing en winningactiviteiten;
• het waarborgen van de continuïteit in exploratie en productie (E&P); en
• het rendabel benutten van de ondergrond.
Actief beheer van de deelnemingen
EBN neemt deel in het opsporen en winnen van olie en gas. We geven een actieve invulling aan het beheer
van onze deelnemingen en leggen de nadruk op een optimale ontwikkeling van de aanwezige voorkomens en
kostenbeheersing. We participeren alleen in projecten als deze naar verwachting een positief rendement
opleveren. Daarnaast zijn duurzaamheid en langetermijnrelaties met al onze belanghebbenden een essentieel
element bij de uitvoering van onze activiteiten.

12 | E B N | J a a r ve r s l a g 2 0 10

EBN ontplooit waar nodig initiatieven om vergunninghouders te stimuleren tot meer exploratie naar en productie
van olie of gas. Omdat EBN participeert in vrijwel alle Nederlandse vergunningen, hebben we een goed overzicht
van alle velden, infrastructuur en ‘best practices’. Dit overzicht stelt ons in staat toegevoegde waarde te leveren
aan de vergunninghouders en partners in de olie- en gasindustrie. EBN wil daarnaast een actieve rol spelen bij
projecten die minder prioriteit hebben bij de partners, zoals de ontwikkeling van marginale of subeconomische
velden, onderzoek naar nieuwe, innovatieve technieken om gas te winnen en de levensduurverlenging van
cruciale offshore-infrastructuur.

“E BN wil actief
de dialoog a anga an
met onze par tne rs
e n ande re
belanghe bbe nde n.”

EB N | J a a r ve r s l a g 2 010 | 13

Waarborgen continuïteit in E&P
Om de 30/30-doelstelling te behalen wil EBN onontwikkelde velden helpen ontwikkelen, nieuwe potentiële
voorkomens in open gebieden in kaart brengen en de infrastructuur op zee zo optimaal en lang mogelijk in
bedrijf houden. Economisch winnen van gas uit nieuwe velden is namelijk alleen mogelijk als we gebruik
kunnen maken van bestaande infrastructuur. Daarnaast zal de Nederlandse overheid samen met EBN de juiste
voorwaarden moeten scheppen voor nieuwe investeringen en investeerders in de Nederlandse E&P-sector.
Het benutten van de ondergrond
Onder deze doelstelling vallen activiteiten buiten de olie- en gaswinning die een duidelijke synergie hebben met
EBN’s kernactiviteiten en expertise, zoals gasopslag. Ook onderzoeken we mogelijkheden voor duurzaam
gebruik van de ondergrond zoals aardwarmte of CO2-opslag. In K12-B draait een proefproject waar jaarlijks
300 kiloton CO2 wordt opgeslagen.

14 | E B N | J a a r v e r s l a g 2 0 1 0

“E r is e e n duidelijke koe rs
uitgezet voor de
kome nde vijf ja ar.”

EB N | J a a r ve r s l a g 2 010 | 15

“Eé n van de belangr ijkste doelstellinge n
dat de activiteite n wa ar in EBN
op e e n duur z ame e n

16 | EB N | Ja a r ve r s l a g 2 010

II

Ma atschappelijk ve rant woord
onde r ne me n

van ons M VO -beleid is stimule re n
de elne e mt zove el mogelijk
ve rant woorde manie r worde n uitgevoe rd.”

E B N | J a a r v e r s l a g 2 0 1 0 | 17

Ma atschappelijk ve rant woord
onde r ne me n
EBN wil maatschappelijk verantwoord ondernemen. Hoe we dit gestalte geven is vastgelegd
in ons MVO-beleid (zie www.ebn.nl). Dit beleid is gebaseerd op drie centrale thema’s:
• EBN als verantwoordelijk partner;
• maatschappelijk relevant;
• excellente mensen.
De thema’s zijn tot stand gekomen in een workshop en door diverse interviews met interne belanghebbenden.
EBN als verantwoordelijk partner
Een van de belangrijkste doelstellingen van ons MVO-beleid is stimuleren dat de activiteiten waarin
EBN deelneemt zoveel mogelijk op een duurzame en verantwoorde manier worden uitgevoerd.
In onze samenwerkingen gaan wij proactief de dialoog aan met onze partners op gedefinieerde
lange- en kortetermijnthema’s op dit gebied.
Een centraal thema is het vergroten van de transparantie in de keten door relevante verslaglegging in en over
E&P-activiteiten. In dat kader is EBN gestart met een overzicht van de milieurapportages die in de olie- en
gasindustrie al worden opgesteld. Op korte termijn willen we trends signaleren en deze vertalen naar langetermijndoelstellingen. Wij denken bijvoorbeeld aan trends als de uitstoot van CO2 per geproduceerde kubieke meter
gas, de tijdige vervanging van freonkoelinstallaties en het inventariseren van de gebruikte chemicaliën.
Maatschappelijk relevant
Dialoog met partners
EBN wil actief de dialoog aangaan met onze partners en andere belanghebbenden. Zo hebben wij in het
afgelopen jaar discussies gevoerd over bijvoorbeeld het voorkomen van het verwateren van putten, het schieten
van 3D-seismiek met de nieuwste technieken en het winnen van kleisteengas. Daarnaast ontwikkelt en deelt
EBN kennis, in samenwerking met olie- en gasmaatschappijen en kennisinstellingen, om zo te zorgen voor de
continuïteit van de olie- en gasactiviteiten in Nederland. EBN participeert op dit moment in 5 gezamenlijke
onderzoeksprojecten.
Kennis helpen ontwikkelen
EBN is tot de conclusie gekomen dat er weinig kennis over diepe geothermie in Nederland bestaat. Wel zijn er
veel partijen die geothermieputten willen boren zonder dat ze voldoende kennis van de ondergrond hebben.
EBN ondersteunt daarom actief het geothermieproject van de Technische Universiteit Delft om meer kennis op
te doen over de ondergrond en nieuwe boortechnieken. Daarnaast heeft EBN een studie laten uitvoeren door
TNO over het combineren van geothermie met exploratie naar olie of gas.

18 | EB N | J a a r ve r s l a g 2 010

Sponsoring en financiële ondersteuning
EBN ondersteunt organisaties en evenementen waar zij vanuit haar missie of maatschappelijke betrokkenheid
een bijdrage zinvol vindt. Het sponsorbeleid is terug te vinden op de website. Zo levert EBN een bijdrage aan het
Clingendael International Energy Programme, een denktank voor geopolitieke vraagstukken en het Energy Delta
Institute, een training- en kennisinstituut voor de gasindustrie. EBN ondersteunt ook kleine en grote beroeps-,
universitaire en studentenorganisaties die de interesse in de olie- en gassector stimuleren en onderzoek op dit
gebied bevorderen of de beschikbare kennis van de E&P-industrie verspreiden en vergroten. EBN stelt vanaf
2011 een prijs ter beschikking voor de beste afstudeerscriptie op het gebied van innovatieve technieken voor de
olie- en gaswinning. EBN ondersteunt financieel kleinere en grotere initiatieven die de kennis over de sector bij
een breder publiek vergroten, zoals de inrichting van een themakamer gericht op de diepe ondergrond in het
Museon, een populair-wetenschappelijk museum in Den Haag.
Kennis uitdragen
EBN medewerkers hebben in 2010 op relevante nationale en internationale podia gesproken en op die manier de
kennis en ervaring van EBN uitgedragen. In 2010 zijn 27 lezingen door EBN-medewerkers gegeven over onder
andere het mijnbouwklimaat, kleisteengas en CCS.
Excellente mensen
EBN is een maatschappelijk betrokken en verantwoordelijk werkgever. We willen de juiste mensen aantrekken,
behouden en laten excelleren. We investeren in vakinhoudelijke kennis en persoonlijke vaardigheden. Over de
mensen van EBN meer in het verslag van de directie.
Wij vinden het belangrijk dat onze medewerkers ook de noodzaak voelen om bij te dragen aan de maatschappij.
Om ze te kunnen ondersteunen in hun betrokkenheid in verschillende projecten is een EBN-vrijwilligersfonds in
het leven geroepen als invulling van één van de doelstellingen van het sponsorbeleid. Vanaf 2011 stelt de
organisatie elk jaar in totaal c 25.000 beschikbaar, waaruit medewerkers een bijdrage kunnen aanvragen voor
ondersteuning van een project waaraan ze zelf actief deelnemen.
Sturen en monitoren op prestaties
Om onze MVO-prestaties te monitoren en voortgang van onze doelstellingen te meten, maken we in 2011
een start met het formuleren van kritische prestatie indicatoren (KPI’s) per activiteit.

EB N | Ja a r ve r s l a g 2 010 | 19

“We onde rschr ijve n het
dat transparantie na ar belanghe bbe nde n

20 | EBN | Jaarverslag 2010

uitgangspunt van de code
cr ucia al is.”

I I I Ve rslag van
de dire ctie

EBN | Jaar verslag 2 010 | 21

Ve rslag van de dire ctie
Terugblik 2010
In 2010 is de transitie van Heerlen naar Utrecht succesvol afgerond en de organisatie is nu volledig op sterkte.
De ambitie om in 2030 per jaar 30 miljard m3 gas uit kleine velden in Nederland te produceren staat voor
EBN centraal.
Deelname in vergunningen
In 2010 zijn 2 winningvergunningen van kracht geworden waarin EBN deelneemt. Daarnaast is EBN
uitgenodigd om in 8 nieuwe opsporingsvergunningen deel te nemen. Er zijn 5 opsporingsvergunningen terug­
gegeven en 2 winningvergunningen zijn samengevoegd tot 1 vergunning. Per 31 december 2010 participeert EBN
in 126 winning- en 48 opsporingsvergunningen.
Investeringen
De investeringen binnen de deelnemingen van EBN lagen in 2010 op een goed niveau. Het ging om een bedrag
van ongeveer c 1,6 miljard, wat vergelijkbaar is met voorgaande jaren. De meeste projecten zijn volgens plan
uitgevoerd. Totaal is door EBN c 607 miljoen geïnvesteerd, waarvan c 152 miljoen in exploratie- en evaluatie­
boringen, c 138 miljoen in productieputten en c 317 miljoen in constructiewerk.
Exploratie- en evaluatieboringen
Door snellere uitvoering van vooral de boringen zijn de uitgaven iets lager uitgevallen dan verwacht. Als gevolg
van de recessie lagen bovendien de kosten voor de huur van booreilanden en andere ondersteunende diensten
en goederen in 2010 flink lager dan voorgaande jaren. Als deze trend zich voortzet zal dit een positief effect
hebben op het aantal marginale gas- en olieprojecten dat ontwikkeld kan worden.

22 | EBN | Jaarverslag 2010

Het aantal afgeronde exploratie- en evaluatieboringen bleef met 13 afgeronde putten onder de doelstelling
van 15 boringen: 10 boringen toonden gas aan, de andere 3 zijn droog of toonden subeconomische hoeveel­
heden koolwaterstoffen aan. Er werd hogere prioriteit gegeven aan het boren van productieputten, waardoor
2 exploratieputten zijn uitgesteld naar 2011. Het totaal aantal afgeronde putten (exploratie, evaluatie en ­productie)
was met 30 precies zoals gepland.
projecten 2010

Enhanced Gas Rec.
Field Development
Gas Storage
Seismic
Planned well

Ontwikkelen van gas- en olievelden
In 2010 werd geïnvesteerd in de ontwikkeling van 17 gasvelden en 3 olievelden, waarvan 9 projecten al liepen in
2009 en 11 nieuwe projecten zijn opgestart. Eén olieveld en 5 gasvelden zijn in 2010 nieuw in productie gegaan.
Hiervan liggen 3 velden op zee en 3 op land. De grootste en belangrijkste projecten waarin EBN momenteel
investeert zijn de herontwikkeling van het Schoonebeekolieveld, de bouw van de Bergermeergasopslag en de
ontwikkeling van 5 gasvelden.
3D-seismiek
Om de exploratie naar nieuwe reserves, in het bijzonder onder de Noordzee, te stimuleren heeft EBN in 2010 als
eerste een licentie gekocht voor de seismische gegevens over de D-, E- en F-blokken. Andere geïnteresseerde
partijen kunnen een licentie voor het geheel of een gedeelte van het gebied kopen bij Fugro Multi Client Services.
Deze organisatie voert seismisch onderzoek uit over een gebied van ruim 6.000 km²: van de Britse tot aan de
Duitse offshore grens. Over het gebied is nog weinig seismiek geschoten en tot nu toe heeft er nog weinig
exploratie plaatsgevonden. Het onderzoek, dat in 2012 afgerond wordt, levert hoge kwaliteit 3D-seismische
gegevens die het potentieel aan olie en gas in het gebied in kaart brengen.

EBN | Jaarverslag 2010 | 23

In 2010 zijn nog 3 andere nieuwe offshore 3D-seismische studies gestart. Hiermee zal het totale oppervlak aan
nieuwe 3D-seismiek maar liefst 8500 km² bedragen. Dit is vergelijkbaar met alle 3D-seismiek die tussen 2003 en
2009 in Nederland geschoten is. EBN vertrouwt erop dat deze toename in exploratieactiviteit zich in
de toekomst zal vertalen naar ontwikkeling van nieuwe gas- en olievelden onder de Noordzee.
Stimuleringsmaatregelen
Het ministerie van EL&I heeft 2 maatregelen genomen om het E&P-activiteitenniveau op het Nederlandse
continentale plat verder te stimuleren. Ten eerste is een fiscale stimuleringsmaatregel voor marginale velden
ingevoerd. Daarnaast is het Fallow Acreage Convenant in werking getreden, gericht op het vrijwillig teruggeven
van vergunningsgebieden waar geen activiteiten (meer) plaatsvinden. Geïnteresseerde nieuwe partijen krijgen
hierdoor makkelijker toegang tot deze gebieden. EBN verwacht dat beide maatregelen een flinke stimulans zullen
zijn voor de exploratie- en productieactiviteiten op zee.
Productie en reserves
De relatief strenge winter van 2009-2010 en het koude vierde kwartaal van 2010 hebben er aan bijgedragen dat
de gasafzet beduidend boven verwachting lag. Daardoor was de productie uit het Groningenveld met ruim
50 miljard m³ eveneens boven verwachting. De productie uit kleine velden bleef 0,5 tot 1 miljard m³ achter bij
de prognose door vertragingen bij het opstarten en door technische problemen bij enkele nieuwe gasvelden.
EBN’s deel van de verkopen was 33 miljard m³, 4 miljard m³ meer dan in 2009.
EBN’s olieproductie bedroeg over 2010 circa 1,1 miljoen vaten (BOE) wat 39% lager was dan het voorgaande
jaar. De productie van gascondensaat lag met 0,9 miljoen vaten (BOE) 25% lager dan in 2009.
Bij het vaststellen van reserves volgt EBN de definities zoals in 2007 vastgelegd in het Petroleum Resources
Management System. De gasreserves van velden waarin EBN participeert bedragen per 31 december 2010

24 | EBN | Jaar ver slag 2 010

(op 100% veldbasis) 1139 miljard m³ EBN’s aandeel is 462 miljard m³. Op 100% veldbasis is dit een afname van
78 miljard m³ ten opzichte van 31 december 2009. Daarvan is 78 miljard m3 afgeboekt in verband met productie,
24 miljard m³ bijgeboekt als gevolg van nieuwe projecten en correcties op productie 2009 en 24 miljard m3
afgeboekt als gevolg van herziening reserves. Ruim 78% van de gasreserves bevinden zich in het Groningenveld,
de rest in kleine velden op land en offshore.
Verkopen
De gasmarkten in Noordwest-Europa waren in 2010 volop in beweging. Door de bestaande koppeling tussen de
olie- en gasprijs zagen veel grote afnemers van gas zich aan de ene kant geconfronteerd met hoge (inkoop)
prijzen, terwijl aan de andere kant gas op de spotmarkt tijdelijk goedkoper was door de verminderde vraag.
Toen, als gevolg van de lagere prijs de vraag naar spotgas aantrok, stegen de prijzen op de Noordwest-Europese
handelsplaatsen als NBP en TTF vanaf medio 2010 en werden deze hoger dan in voorgaande jaren. Ook de
olieprijzen bleven vanaf de zomer stijgen.
Financieel resultaat
Het financiële resultaat is met een jaaromzet van c 6,5 miljard gelijk gebleven aan het niveau van 2009.
De combinatie van de hoge aanhoudende vraag en sterke gasprijzen, zowel oliegebonden als op de spotmarkt,
ligt hieraan ten grondslag. Doordat de operationele kosten op het verwachte niveau zijn gebleven, kwam de
winst uit op c 2,1 miljard. De totale afdracht aan de Staat, inclusief belastingen bedraagt c 5,3 miljard.
EBN heeft nieuw kapitaal uit de markt gehaald voor de financiering van investeringen en het aflossen van
leningen. In mei heeft EBN, ondanks onrustige financiële markten als gevolg van de Griekse schuldencrisis,
succesvol CHF 450 miljoen aan 10-jarige obligaties uitgegeven, met een opbrengst van c 318 miljoen tegen een
all-in tarief van 3,18%.

“E BN volgt de gaspr ijs
continu om indie n nodig de
strate gie a an te pas se n.”

EBN | Jaarverslag 2010 | 25

Gasrotonde
EBN heeft in 2010 deelgenomen aan het overlegplatform Gasrotonde van het ministerie van EL&I.
Begin december is het eindrapport van de vier werkgroepen gepubliceerd. Ook de Brattle Group rapporteerde
over de Gasrotonde; zij rekenden voor hoeveel toegevoegde waarde aardgas in de toekomst kan hebben voor
Nederland. Naar aanleiding van deze rapporten ziet de minister graag marktpartijen meer aandacht besteden aan
investeringen en innovatie, regulering en communicatie over het belang van aardgas voor Nederland. EBN neemt
deel aan de werkgroep die in 2011 concrete aanbevelingen formuleert voor het verbeteren van het mijnbouw­
klimaat in Nederland.
Activiteitenplannen
EBN heeft voor zeven onderwerpen activiteitenplannen opgesteld, waarin wordt aangegeven hoe we hindernissen
wegnemen voor het ontwikkelen van gas- en oliereserves en het realiseren van onze 30/30-doelstelling.
EBN zal deze plannen ieder jaar actualiseren en de resultaten uit studies zoveel mogelijk met externe belang­
hebbenden delen. Onderzoeksprojecten en concrete veldontwikkelingen zullen in de komende jaren duidelijk
maken of en in welke mate deze gasvormen kunnen bijdragen aan EBN’s strategische 30/30-doelstelling.

26 | EBN | Jaarverslag 2010

Om de 30/30-doelstelling te behalen, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan:
• meer exploratie;
• meer productie uit huidige producerende velden;
• ontwikkelen van moeilijk ontwikkelbare (subeconomische) velden;
• zo veel mogelijk ontwikkelen van verschillende soorten gas; en
• zo lang mogelijk de cruciale infrastructuur op de Noordzee in bedrijf houden.
De zeven onderwerpen die EBN nader zal uitdiepen en die hier een bijdrage aan kunnen leveren zijn:
Onderwerp
1 Exploratie

Activiteit
Zoeken naar gas en olie in gebieden waar:
- de infrastructuur dreigt te verdwijnen vanwege een gebrek aan activiteit;
- weinig activiteit meer is; of
- gespecialiseerde technische kennis moet worden opgebouwd.

2 	 Subeconomische velden
(stranded fields)
3 Levensduurverlenging velden

Het ontwikkelen van gasvelden die bekend zijn maar nog niet kunnen worden
geproduceerd vanwege de technische en economische uitdagingen.
Meer gas produceren uit bestaande velden door middel van verschillende
levensduurverlengende technieken.

4 	 Levensduurverlenging
belangrijke infrastructuur

Ontwikkelen van een strategie om infrastructuur die cruciaal is voor de
toekomstige gaswinning zo lang mogelijk in bedrijf te houden en onderzoek
doen naar kosteneffectieve en duurzame mogelijkheden tot het opruimen van
oude productieplatformen.

5 	 Moeilijk produceerbaar gas
(tight gas sands)

Onderzoeken of een kenniscentrum op het gebied van de toepassing van
fraccing (het kraken van reservoirgesteente) kan worden opgericht in
samenwerking met de technische universiteiten en de gas- en olie-industrie in
Nederland.

6 Ondiep gas (shallow gas)

Alle mogelijke ondiepe gasvoorkomens in het noordelijke deel van de
Noordzee in kaart brengen.

7 	 Kleisteen / schaliegas
(shale gas)

Inventariseren van de potentie van schaliegas in Nederland en onderzoeken
van de mogelijke effecten van schaliegaswinning op de omgeving.

EBN | Jaarverslag 2010 | 27

“

EBN ne e mt de el in he ront wik keling
Schoone be e k
In 2007 startte de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) met de herontwikkeling van het
olieveld Schoonebeek in Drenthe. EBN neemt voor 40% deel in het project. Renee Stoeller,
facility engineer, is sinds twee jaar betrokken bij het project en werkt daarbij intensief samen
met zijn collega’s van EBN en de NAM.
Renee: “Schoonebeek, het grootste olieveld op het vasteland van West-Europa, werd in 1943
ontdekt. In de periode van 1947 tot 1996 zijn 250 miljoen vaten olie geproduceerd.
De productie werd in 1996 gestaakt omdat de resterende olie te stroperig was om te winnen.
Hoewel er nog 750 miljoen vaten olie in het reservoirgesteente zat, zijn toen alle putten
permanent opgeruimd, de installaties en leidingen verwijderd en de locaties, waar nodig,
gesaneerd.”
120 miljoen vaten olie dankzij nieuwe techniek
Inmiddels is de techniek verder ontwikkeld en kan er nu wel weer economisch olie gewonnen
worden. Sinds december 2007 is de herontwikkeling van Schoonebeek door de NAM, met
EBN als partner van start gegaan.
De verwachting is dat van de 750 miljoen vaten olie die nog in het gesteente zitten nog eens
120 miljoen vaten gewonnen kunnen worden. Renee: ‘De rest blijft achter omdat bij oliewinning in het algemeen de winninggraad veel lager ligt dan bij gaswinning. Voor olie ligt deze
normaal gesproken rond de 35%, bij gas is dat rond 80-85%. Olie is gewoonweg moeilijker
winbaar. Maar het kan maar zo zijn dat over 10 jaar de techniek zich verder ontwikkelt zodat
er efficiënter gebruik kan worden gemaakt van de olievoorraad in Schoonebeek.’
Stoominjectie
In 2009 is gestart met het boren van nieuwe putten op nieuwe boorlocaties. Renee: “Om de
stroperige olie beter winbaar te maken, is stoominjectie noodzakelijk. In plaats van de oude
ja-knikkers plaatsen we moderne pompinstallaties. In totaal komen er 44 productieputten,
25 injectieputten en 4 observatieputten op 18 verschillende locaties. De stoom wordt
gemaakt van zogenaamd ultra-puur oftewel gedemineraliseerd water om afzetting van
onzuiverheden in de installaties te voorkomen. Geïsoleerde leidingen transporteren de stoom
naar de putlocaties waarna de stoom via horizontale injectieputten in de poriën van het
Bentheimer Zandsteen verdwijnt. Door deze warmtetoevoer wordt de olie dunner en stroomt
het gemakkelijker naar de horizontale productieputten waar plunjerpompen de olie samen met
het water naar de oppervlakte halen. Vervolgens wordt uit dit mengsel de olie afgescheiden
en gaat die, via een ondergrondse leiding, naar de raffinaderij van BP in het Duitse Lingen.”

28 | EBN | Jaarverslag 2010

Projectplanning
Renee: “De start van de productie staat gepland voor begin 2011. Dan is het project echter
nog niet afgerond. We boren verder om de resterende putten te maken en de warmtekrachtcentrale af te bouwen, waarmee de stoom wordt gemaakt en gelijktijdig elektriciteit wordt
opgewekt. Vanaf december 2010 tot maart 2011 zullen zelfs twee boortorens tegelijkertijd in
bedrijf zijn. De laatste put wordt naar verwachting in september 2011 geboord. Afronding van
het project zal bestaan uit het in bedrijf nemen van de warmtekrachtinstallatie; eind 2011/
begin 2012. In 2012 worden de laatste putlocaties voltooid.”
Wat Renee het meest bijzonder vindt aan het project: “De investeringsbeslissing is genomen
in 2007, slechts 11 jaar nadat de productie uit Schoonebeek gestaakt is. Gevoelsmatig denk
je dan: hadden ze die putten nou maar gewoon open gelaten. Het geeft wel aan hoe snel de
techniek zich ontwikkelt.”

“In plaats van de
oude ja-knikkers
plaatsen we moderne
pompinstallaties”.

”

EBN | Jaarverslag 2010 | 29

“

Gas opsla an in Be rge n
De voorbereidingen voor het project gasopslag Bergermeer zijn in 2007 gestart.
In dit lege gasveld vlakbij Alkmaar zal gas straks als reservebuffer ondergronds worden
opgeslagen om op ieder gewenst moment weer ingezet te worden. De olie- en gasproducent
Taqa zag investering- en exploitatiemogelijkheden in het project. Ook EBN was geïnteresseerd: ondergrondse gasopslag sluit aan bij haar doelstelling ‘profijtelijk gebruik van de
ondergrond’. Bovendien participeerde EBN al in de Bergen-winningvergunning, waardoor
EBN al sinds de eerste schetsen van het project deelneemt aan de gasopslag Bergermeer.
Piekgebruik
Hans Diekman, commercieel manager bij EBN, is sinds 2007 betrokken bij het project.
Hans: “In Nederland en in heel Noordwest Europa loopt de productie van gas terug. Er is nog
zeker voor 50 tot 80 jaar gas aanwezig, maar de voorraden in de ondergrond nemen af
waardoor de piekvraag op termijn niet meer zal kunnen worden geleverd. In de gasopslag
Bergermeer kunnen we straks ’s zomers gas opslaan omdat de gasvraag dan minder is. In de
winter kunnen we het opgeslagen gas dan weer gebruiken.”
Samenwerken met Taqa
Hans behartigt vanuit EBN de belangen in het project: “De operator Taqa voert de dagelijkse
leiding van het werk en werkt daarbij intensief samen met EBN als partner. Deze samen­
werking is voor beide partijen zeer vruchtbaar gebleken.”
Voorbereiding & uitvoering
Voordat het project Bergermeer daadwerkelijk in de gebruiksfase komt, zal 4 jaar verstreken
zijn. Hans: “Naar verwachting kunnen we de gasopslag in 2013 in bedrijf nemen. Dat heeft te
maken met de complexiteit van het project, het verkrijgen van de benodigde vergunningen en
de tijd om de opslag met een basishoeveelheid gas te vullen. In september 2010 zijn de
ontwerpbesluiten ingediend bij het ministerie van EL&I en na een periode van inspraak
worden nu de zienswijzen beoordeeld. Na vergunningverlening, kan vervolgens begonnen
worden met de boringen en overige constructiewerkzaamheden.”

30 | EBN | Jaarverslag 2010

“Fascinerend aan het project
is om één van de grootste
commerciële gasopslagen in
Europa te realiseren.”

Fascinerend project
Wat Hans het meest fascinerende van het project vindt: “Dat is natuurlijk om één van de
grootste commerciële gasopslagen in Europa te realiseren. Er wordt bijna c 800 miljoen
geïnvesteerd, dus is het een belangrijk groot project, niet alleen voor EBN maar ook voor
Nederland. EBN is daarbij intensief betrokken. Het leiding geven aan EBN’s bijdrage aan het
project is uitdagend werk. Daarnaast is het projectteam van Taqa professioneel en inspirerend
om mee samen te werken.”

”

EBN | Jaar verslag 2 010 | 31

De me nse n van EBN
Voor de continuïteit van EBN is het van belang om ons als organisatie verder te ontwikkelen en te professionaliseren. Dit doen we onder meer door getalenteerde, gemotiveerde professionals aan te trekken, te motiveren en
te behouden. Met nadruk willen we onze medewerkers boeien en niet alleen binden, onder andere door
uitdagend werk aan te bieden en hun kennis en vaardigheden verder te ontwikkelen.
Personeelsbezetting
Eind 2010 waren er 75 medewerkers bij EBN in dienst. Dit komt overeen met 69,5 voltijd medewerkers (fte),
waarvan er 3 zijn ingeleend (1,5 fte). Eenderde van de bezetting heeft een parttime dienstverband. EBN heeft in
2010 5 studenten van de TU Delft en de Universiteit Utrecht begeleid bij hun afstudeeronderzoek of stage.
Het percentage vrouwen bedraagt 33,3%, een lichte daling ten opzichte van 2009. Het aantal academisch
geschoolden is in 2010 met 7% gestegen naar 64%. De gemiddelde leeftijd van de medewerkers is 42,7 jaar.
De leeftijdsopbouw heeft zich gestabiliseerd en is nu beter verspreid over de verschillende leeftijdscategorieën
dan in voorgaande jaren; meer dan de helft van de medewerkers is jonger dan 45 jaar.
Opleiding
Het afgelopen jaar heeft het interne opleidingsprogramma, de EBN academy, verder vorm gekregen.
Deze bestaat uit ‘standaard’ en persoonsinhoudelijke (vak)opleidingen en trainingen. Medewerkers kunnen een
keuze maken uit een geselecteerd aanbod van opleidingsinstituten voor hun verdere ontwikkeling. Verder zijn er
programma’s op maat voor nieuwe medewerkers, startende academici, specialisten en het management.
In 2010 besteedden we gemiddeld 40 uur per werknemer aan opleiding.
Gezondheid en veiligheid
In 2010 heeft EBN een inventarisatie gemaakt van de risico’s die verband houden met veiligheid op de werkvloer
en gezondheid van de medewerkers. Er zijn 12 aandachtspunten gesignaleerd en een gedetailleerd plan van
aanpak opgesteld om deze aandachtsgebieden ook daadwerkelijk op te pakken. Het belangrijkste gezondheidsrisico is het werken achter computerbeeldschermen. Begin 2011 zal een werkplekonderzoek bij elke EBNmedewerker plaatsvinden.
Eind 2010 telde EBN 6 bedrijfshulpverleners: 4 medewerkers hebben een cursus bedrijfshulp­verlening (BHV)
gevolgd en 2 een opfriscursus. Er hebben 2 ontruimingsoefeningen plaatsgevonden. In 2010 hebben zich binnen
EBN geen veiligheidsincidenten voorgedaan.
Ziekteverzuim
Ondanks een daling van het korte verzuim van 2,3% naar 1,1% steeg het totale ziekteverzuim over het jaar
aanzienlijk naar gemiddeld 4,1% aan het einde van het jaar. Dit is veroorzaakt doordat 3 medewerkers
gedurende het jaar langdurig ziek zijn geweest.

32 | EBN | Jaarverslag 2010

Medewerkertevredenheidonderzoek
In 2010 heeft een medewerkertevredenheidonderzoek plaatsgevonden. De resultaten laten een grote
­vooruitgang zien ten opzichte van 2008: 4 van de 5 medewerkers, ofwel 80%, vindt EBN vaak of altijd
een ‘great place to work’. In 2008 was dat 60%.
De grootste vooruitgang in tevredenheid is zichtbaar bij het onderdeel ‘duidelijk communiceren van het beeld
waar de organisatie naartoe gaat en hoe het daar komt’ (van 27 naar 61%). Dat neemt niet weg dat er nog ruimte
voor verbetering blijft. Dat betreft vooral de kwaliteit van het werk (minder papier, meer uitdaging) en de aansturing
en coaching van medewerkers (duidelijke verwachtingen, werkdruk).
Ondernemingsraad
In 2010 heeft de directie 4 keer periodiek overleg gehad met de ondernemingsraad. Daarnaast heeft regelmatig
informeel overleg met de ondernemingsraad plaatsgevonden. De belangrijkste onderwerpen die aan de orde zijn
geweest, zijn:
• afronding van het transitietraject van Heerlen naar Utrecht;
• selectie van een nieuwe Arbo-dienst;
• problematiek rond de pensioenoverdracht van EBN-medewerkers die voorheen een arbeidsovereenkomst met
DSM hadden;
• aanpassing van de Regeling Arbeidsvoorwaarden EBN;
• stroomlijning van de EBN-organisatie per 1 januari 2011.
In het laatste kwartaal van 2010 is een nieuwe OR gekozen die met ingang van 1 januari 2011 bestaat uit:
J. Piket (voorzitter), M. Boubin, L.R. Swart en E. Wellenstein.

EBN | Jaarverslag 2010 | 33

Toe komst ve r wachting
Vooruitblik 2011
De economie trekt voorzichtig aan, wat ervoor zorgt dat de vraag naar gas stijgt. Vraag en aanbod zullen naar
verwachting beter in balans zijn. Op basis hiervan verwacht EBN in 2011 een vergelijkbare hoeveelheid gas af te
kunnen zetten als in 2010. De productie uit kleine velden zal naar verwachting op hetzelfde niveau liggen als in
2010. Door de herontwikkeling van het Schoonebeekveld zal EBN’s olieproductie stijgen tot circa 3,8 miljoen
vaten per jaar. Omzet en resultaat blijven op ongeveer hetzelfde niveau.
De exploratie- en productieactiviteiten zullen ook in 2011 op een hoog niveau liggen. EBN verwacht dat het
aantal winning- en opsporingsvergunningen verder zal toenemen van 174 naar 188. De totale investeringen zullen
naar verwachting bijna c 2 miljard bedragen, waarvan EBN c 770 miljoen zal bijdragen. Hiervoor zullen
15 exploratie- en evaluatieboringen gezet worden en 46 productieputten, waarvan 22 in Schoonebeek. Verder
werkt EBN aan de ontwikkeling van 19 velden waarvan 11 in 2011 in productie zullen gaan. We verwachten niet
dat velden in 2011 zullen worden ingesloten. Om het activiteitenniveau van de Nederlandse E&P op peil te
houden en zo mogelijk te verhogen, zal EBN samen met haar partners in 2011 diverse studies uitvoeren naar
het potentieel van onder meer kleisteengas in Nederland.
De belangrijkste activiteit voor EBN in 2011, naast de exploratie en productie, is het realiseren van de gasopslag
Bergermeer. In de afgelopen jaren zijn alle noodzakelijke voorbereidingen getroffen en in 2011 gaat de bouw van
start. Ten aanzien van CCS zal EBN participeren in discussies rond ROAD en zal de participatie in K12-B worden
voortgezet.

34 | EBN | Jaarverslag 2010

Vooruitblik 2012-2015
Volgens de huidige prognoses zal de productie van gas uit kleine velden in de periode 2012-2015 afnemen van
31 tot 18 miljard m³. Deze productiedaling zal vanwege het zogenaamde Groningenplafond slechts zeer beperkt
gecompenseerd kunnen worden met hogere productie uit Groningen. Bovendien zullen enkele offshore
­installaties uit bedrijf gaan. Door deze ontwikkelingen neemt de EBN-productie af van 78 naar 64 miljard m³.
De olieproductie van EBN zal naar verwachting eerst flink toenemen tot bijna 12 miljoen vaten in 2013, vooral
door de toenemende productie uit Schoonebeek. Vervolgens zal dit getal geleidelijk afnemen tot 9 miljoen vaten
per jaar.
EBN zal in deze periode in samenwerking met zijn industriepartners meer aandacht besteden aan het op
de kaart zetten van gas, zodat deze brandstof een duidelijke stem is in de energiemix. Ook moeten de eerste
resultaten van onze 30/30-ambitie in deze periode zichtbaar worden. Als de Nederlandse voorraden ­kleisteengas
daadwerkelijk economisch gewonnen kunnen worden, zullen in deze periode de eerste activiteiten van start
gaan.
wg
J.D. Bokhoven
wg
D.G. Roest

EBN | Jaarverslag 2010 | 35

“EBN z al in de same nwe r k ing
be stede n a an het op de ka ar t zet te n

36 | EBN | Jaarverslag 2010

IV

Ve rslag van de ra ad
van commis sar is se n

met zijn industr ie par tne rs me e r a andacht
van gas, zodat deze brandstof
e e n duidelijke ste m is in de e ne rgie mix.”

EBN | Jaar verslag 2010 | 37

Ve rslag van de ra ad van commis sar is se n
Raad van commissarissen
In 2010 is de raad viermaal bijeengekomen. De leden van de raad waren bij alle bijeenkomsten aanwezig.
De raad heeft goedkeuring gegeven aan een aantal besluiten van de directie, waaronder investeringen.
Daarnaast zijn onder meer de volgende onderwerpen besproken: de lange termijn visie van EBN (30/30) alsmede
het Strategisch Meerjaren Plan, risicomanagement, de ontwikkelingen op het gebied van kleisteengas en de
opslag van CO2, de door EBN te hanteren financiële rendementscriteria voor investeringen, de juridische en
financiële inbedding in de EBN organisatie van niet-publieke taken en de diverse discussiepunten met de NAM.
Tevens is tijdens een tweetal bijeenkomsten aandacht besteed aan de ontwikkelingen in het Gasgebouw.
Samen met de directie heeft de raad een werkbezoek afgelegd aan de N.V. Nederlandse Gasunie.
De raad heeft buiten aanwezigheid van de directie het functioneren van de raad en dat van de directie besproken.
De commissarissen Kramer en Van Oorschot zijn conform rooster van aftreden op de algemene vergadering van
aandeelhouders afgetreden en zijn voor een nieuwe periode van 4 jaar herbenoemd.

Rooster van aftreden
Datum van eerste benoeming

Datum van herbenoeming

Einde termijn

ir. R.M.J. van der Meer

1 januari 2006

2009

2013

drs. A.H.P. Gratama van Andel

1 januari 2006

2009

2013

ir. G-J. Kramer

1 januari 2006

2010

2014

mr. H.M.C.M. van Oorschot

1 januari 2006

2010

2014

EBN is geen beursgenoteerde onderneming waardoor de Corporate Governance Code niet van toepassing is
op de organisatie. Toch volgt EBN, net zoals andere staatsdeelnemingen, de code zoveel mogelijk en voorzover
relevant. In het hoofdstuk Corporate Governance is een paragraaf opgenomen waarin aangegeven is op welke
punten EBN de code niet of deels toepast.
De raad voldoet aan de onafhankelijkheidscriteria en aan de profielschets zoals op grond van artikel 12 lid 2 van
de statuten door de aandeelhouder goedgekeurd.
De voorzitter van de raad is het eerste aanspreekpunt voor de directie van EBN. De volledige raad heeft een
collegiale verantwoordelijkheid. Alle leden van de raad zijn ook lid van de remuneratie- en de auditcommissie.
Er is voor gekozen om de remuneratie- en de benoemingscommissie samen te voegen en beide gemakshalve
met remuneratiecommissie aan te duiden. De heer Kramer treedt op als voorzitter van de r­ emuneratiecommissie,
de heer Gratama van Andel als voorzitter van de auditcommissie.

38 | EBN | Jaarverslag 2010

Auditcommissie
De auditcommissie kwam in 2010 tweemaal bijeen in aanwezigheid van de directie. De externe accountant
Ernst & Young was daar eenmaal bij aanwezig. Tijdens de bijeenkomsten heeft de auditcommissie onder andere
aandacht besteed aan het jaarverslag, de jaarrekening en de accountantscontrole over het jaar 2009.
Verder hebben de leden gesproken over het financieringsplan en de kredietfaciliteiten, de prognose van de
liquiditeiten, risicomanagement en de evaluatie van het financiële rendement van een aantal investeringsprojecten die door de raad zijn goedgekeurd.
Remuneratiecommissie
De remuneratiecommissie is in 2010 viermaal bijeengekomen. Verder is de raad actief betrokken geweest
bij het stroomlijnen van de organisatie per 1 januari 2011 en de benoeming van de nieuwe director finance.
Vanaf 1 januari 2010 hebben 2 directieleden een dienstverband met EBN. Het derde lid van de directie heeft een
formele arbeidsovereenkomst met DSM. De inzet van dit directielid is ter beschikking gesteld door DSM.
Jaarrekening
De raad van commissarissen heeft kennis genomen van het jaarverslag, de jaarrekening en de verklaring van de
accountant Ernst & Young. De raad kan zich met deze stukken verenigen en beveelt de algemene vergadering
van aandeelhouders aan de jaarrekening overeenkomstig vast te stellen.

Raad van commissarissen, Utrecht 29 maart 2011
wg
R.M.J. van der Meer (voorzitter)
wg
A.H.P. Gratama van Andel
wg
G-J. Kramer
wg
H.M.C.M. van Oorschot

EBN | Jaarverslag 2010 | 39

“EBN volgt het beleid van de ove r heid voor
het uitgangspunt van de code dat transparantie
cr ucia al is e n r ichte n ons

40 | EBN | Jaarverslag 2010

V

Corporate gove r nance

sta atsde elne minge n: we onde rschr ijve n
na ar belanghe bbe nde n
na ar de pr incipe s van de code.”

E B N | J a a r v e r s l a g 2 0 10 | 41

Corporate G ove r nance
Omdat EBN niet beursgenoteerd is, hoeft de organisatie de Corporate Governance Code niet te hanteren.
EBN volgt wel het beleid van de overheid voor staatsdeelnemingen: we onderschrijven
het uitgangspunt van de code dat transparantie naar belanghebbenden cruciaal is en richten ons naar de
principes van de code. Dit geldt niet voor alle ‘best practice bepalingen’ die horen bij deze principes omdat deze
grotendeels niet relevant en dus niet toepasbaar zijn voor EBN.
EBN richt zich naar de volgende principes uit de Corporate Governance Code:
• II.1: het bestuur: de taak en de werkwijze
• II.3: het bestuur: tegenstrijdige belangen
• III.1: de raad van commissarissen: taak en werkwijze
• III.2: de raad van commissarissen: onafhankelijkheid
• III.3: de raad van commissarissen: deskundigheid en samenstelling
• III.4: 	de raad van commissarissen: de voorzitter van de raad van commissarissen
en de secretaris van de vennootschap
• III.5: de raad van commissarissen: samenstelling en rol van de drie kerncommissies van de raad)
• III.6: de raad van commissarissen: tegenstrijdige belangen
• III.7: de raad van commissarissen: bezoldiging
• V.1: financiële verslaggeving
• V.2: rol benoeming, beloning en beoordeling van het functioneren van de externe accountant
• V.3 en V.4: relatie en communicatie van de externe accountant met de organen van de vennootschap

“O ok binne n de eige n
organisatie he cht EBN
a an duidelijk heid e n
transparantie.”

42 | EBN | Jaarverslag 2010

Chairman
Executive Board

HR

Director Asset
Management

Director
Technology

E&P Asset
Groups A,B,C

Technology
Support

Gasgebouw

Director
Corporate Affairs

Director
Finance

Legal

Business
Control

Roadmaps
& Resources

Corporate
Secretary

Accounting
& Reporting

Exploration

Public Affairs &
Communication

Treasury

Commercial

ICT

Aandeelhouder
EBN is een besloten vennootschap met de Nederlandse Staat als enige aandeelhouder. Het beheer van de
aandelen is ondergebracht bij het ministerie van EL&I. In 2010 is eenmaal een aandeelhoudersvergadering
gehouden. In aanvulling daarop hebben het ministerie en EBN regelmatig informeel overleg gevoerd.
De aandeelhouder benoemt de directie en de commissarissen van EBN en stelt de jaarrekening vast.
Daarnaast is in de statuten van EBN opgenomen dat de directie voor bepaalde besluiten de goedkeuring van
de aandeelhouder nodig heeft. Bijvoorbeeld bij het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking of
investeringen met een waarde van meer dan c 200 miljoen.
Bestuur van de onderneming
De directie van EBN is collectief verantwoordelijk voor het besturen van de vennootschap en de onderneming.
In het directiereglement, dat is goedgekeurd door de raad van commissarissen, is opgenomen hoe de taken
tussen de directieleden zijn verdeeld. De directie vergadert zo mogelijk één keer per week. Waar nodig legt de
directie besluiten ter goedkeuring voor aan de aandeelhouder of de raad van commissarissen. Daarnaast draagt
het bestuur zorg voor een goed werkend intern risicobeheersing- en controlesysteem, waarover we in het
volgende hoofdstuk van dit jaarverslag rapporteren.
De aandeelhouder stelt het beleid voor de bezoldiging van de directie vast. Binnen de kaders van dat beleid
bepaalt de raad van commissarissen de beloning van de individuele directieleden.
Gedurende het verslagjaar 2010 is de directie ongewijzigd gebleven. Deze bestond uit de heren J.D. Bokhoven
(voorzitter), J.W.P.M. Haenen (commercieel directeur) en D.G. Roest (financieel directeur). De heer Haenen is per
1 januari 2011 teruggetreden en de heer Roest treedt per 31 maart 2011 terug. De voorzitter vormt vanaf 1 april
2011 het directieteam met de director asset management, director corporate affairs, director finance en de
director technology.

EBN | Jaarverslag 2010 | 43

Raad van commissarissen
EBN heeft sinds 1 januari 2006 een raad van commissarissen, waarvan de voorzitter en de leden worden
benoemd door de aandeelhouder. De raad houdt toezicht op de directie en staat waar nodig de directie
met raad bij. De directie van EBN voorziet op haar beurt de raad van de nodige informatie.
Externe accountant
De aandeelhouder benoemt de externe accountant, waarbij de raad van commissarissen een voordracht
kan doen. In 2009 is Ernst & Young benoemd om de jaarrekeningen over de jaren 2009, 2010 en 2011 te
controleren.
Gedragscode en klokkenluiderregeling
Ook binnen de eigen organisatie hecht EBN aan duidelijkheid en transparantie. Zo beschikt EBN over
een gedragscode die voor alle medewerkers geldt. Deze vormt een leidraad bij het maken van keuzes en
het nemen van beslissingen. Bovendien gebruiken we de gedragscode om het gedrag van de onderneming
en van individuele werknemers te toetsen. Voor individuele klachten kunnen werknemers terecht bij een
vertrouwenspersoon of bij de klachtencommissie. Op basis van de klokkenluiderregeling kunnen medewerkers
eventuele vermeende misstanden in de onderneming melden aan de voorzitter van de directie
of de raad van commissarissen. In 2010 zijn geen misstanden gemeld.
De statuten en de regelingen zijn voor iedereen in te zien via www.ebn.nl.

“D e e conomie tre k t voor zichtig a an,
wat e r voor zorgt dat de v ra ag na ar
gas stijgt.”

44 | EBN | Jaarverslag 2010

EBN | Jaarverslag 2010 | 45

“Bij de uit voe r ing van onze ope rationele
we r ke n volge ns ge standa ardise e rde

46 | EBN | Jaarverslag 2010

VI

Risicomanage me nt

activiteite n be he e rse n we r isico’s doordat we
bedr ijfsproce s se n.”

EB N | Ja a r ve r s l a g 2 010 | 47

Risicobe he e rsing e n inte r n toezicht
EBN heeft in 2010 het systeem van risicomanagement en interne beheersing verder verfijnd.
Uitgangspunt daarbij blijft de structurele verankering van het risicobeheer in de bedrijfsprocessen. Dit doen we
onder meer door de organisatiedoelstellingen in concrete verantwoordelijkheden te vertalen en het invoeren van
een goede prestatiemeting.
Risicoanalyses
In 2010 heeft EBN uitgebreide organisatiebrede risicoanalyses uitgevoerd, zowel op strategisch als op operationeel
niveau. Hierbij hebben we voor alle aandachtsgebieden binnen EBN de risico’s in kaart gebracht die volgen uit de
strategische doelstellingen, de afdelingsdoelstellingen en afdelingsactiviteiten. Daarbij hebben we ook maatregelen
vastgesteld waarmee we deze risico’s beperken en beheersen. Verder is gekeken of maatregelen al voldoende
aanwezig zijn of dat versterking nodig is. Op basis daarvan zijn concrete actieplannen vastgesteld ter versterking
van de risicobeheersing. In het verlengde van de operationele risicoanalyses hebben de verantwoordelijke
managers interne managementverklaringen ondertekend. Daarmee dragen zij direct bij aan de onderbouwing
van de directieverklaring.
Deze initiatieven, die sterk hebben bijgedragen aan de risicobewustwording binnen de organisatie, waren vooral
gericht op het waarborgen dat EBN de juiste beheersmaatregelen heeft ingericht. In het komende jaar leggen we
vooral de nadruk op de correcte uitvoering van deze maatregelen.

48 | EBN | Jaarverslag 2010

Risicobeheersing
Door het hanteren van financiële instrumenten als hulpmiddelen ter afdekking van financiële risico’s kunnen
risico’s ontstaan. In het jaarverslag wordt op grond van artikel 2:391 lid 3 BW aandacht besteed aan de doel­
stellingen en het beleid op het gebied van risicobeheer inzake het gebruik van financiële instrumenten en het
beheer van deze risico’s. In overeenstemming met artikel 2:391 lid 1 BW betreft het de doelstellingen en het
beleid van de rechtspersoon en de groepsmaatschappijen waarvan de financiële gegevens in zijn jaarrekening
zijn opgenomen. Aandacht moet onder meer worden besteed aan het beleid inzake de afdekking van risico’s
verbonden aan alle belangrijke soorten voorgenomen transacties. Voorts moet aandacht worden besteed aan
de door de rechtspersoon en de groepsmaatschappijen gelopen prijs-, krediet-, liquiditeits- en kasstroomrisico’s
(RJ 400.111). Voor nadere toelichting wordt verwezen naar pagina 72 en verder van de jaarrekening.
Risicoprofiel
De hierna genoemde risicocategorieën vormen belangrijke bedreigingen voor de realisatie van onze strategische
doelstellingen:
Investeringsklimaat in Nederland
Als belangrijke infrastructuur verdwijnt, bestaat het risico dat gebieden met E&P-potentie minder aantrekkelijk
worden. Om dit risico te beperken, analyseert EBN de verwachte ontwikkeling van de infrastructuur uitvoerig en
voert hierover intensief overleg met de betrokken partijen. Vooral in de komende 10 jaar wordt het cruciaal om
offshore nieuwe prospects aan te boren en te ontwikkelen om de infrastructuur in stand te kunnen houden.
EBN en het ministerie van EL&I promoten samen de perspectieven voor exploratie en productie in Nederland en
inventariseren regelmatig of er drempels zijn.

EBN | Jaarverslag 2010 | 49

Een ongunstig mijnbouwklimaat kan ertoe leiden dat oliemaatschappijen hun prioriteiten voor investeringen en de
inzet van nieuwe technologie verschuiven naar delen van de wereld die aantrekkelijker voor hen zijn
en dat niet de juiste nieuwe partijen kunnen worden aangetrokken. Dit zou betekenen dat het opstarten van
projecten in exploratie en innovatieve vormen van gaswinnning in de toekomst een steeds grotere inspanning
vergt. Dit risico beheersen we onder andere door deel te nemen in de werkgroep ter verbetering van het
mijnbouw­klimaat, die breed wordt opgezet (industrie, overheid, toeleveranciers, kennisinstituten).
Slagkracht EBN
Het is voor EBN essentieel om voldoende steun te krijgen van belanghebbenden voor de strategische ambities.
Alleen dan kunnen we onze strategische doelstellingen realiseren. Risico’s hierbij zijn dat EBN’s belanghebbenden
niet ontvankelijk zijn voor haar ideeën, dat EBN onvoldoende ruimte heeft om de ambities waar te maken, dat
EBN onvoldoende mogelijkheden heeft om operators te beïnvloeden en dat de maatschappelijke acceptatie voor
gas- en oliewinning terugloopt. Deze risico’s beperkt EBN door onder andere een actief relatiemanagement,
heldere communicatie over EBN’s strategie en rollen en het toepassen van standaardovereenkomsten met
operators. Daarnaast zal EBN vanuit haar expertise relevante en objectieve informatie delen met betrokken
partijen.
Externe factoren
Te lage marktprijzen gedurende langere tijd kunnen ertoe leiden dat E&P maatschappijen minder investeren.
EBN volgt de gasprijs continu om indien nodig de strategie aan te passen. EBN neemt geen maatregelen zoals
hedgen om het risico van flucturerende marktprijzen te beheersen. Door de lage operationele kostenstructuur
hebben lage marktprijzen weinig effect op de continuïteit van EBN.
Interne risicobeheersing- en controlesystemen
De directie beoordeelt en corrigeert mogelijke en geconstateerde aandachtspunten die bij het analyseren en
monitoren van de interne risicobeheersing naar voren komen. Het kan voorkomen dat risico’s die momenteel niet
onderkend worden, of nu als niet-materieel worden beschouwd, later een negatief effect hebben op EBN’s
vermogen om haar bedrijfsdoelstellingen te realiseren.
Bij de uitvoering van onze operationele activiteiten beheersen we risico’s doordat we werken volgens
­gestandaardiseerde bedrijfsprocessen. Andere borgingsystemen die de directie heeft ingericht zijn onder meer:
• beschrijving van de organisatiestructuur;
• delegeren van bevoegdheden;
• managementcontracten;
• functiescheidingen;
• planning- & controlcyclus;
• voorschriften voor de financiële verslaggeving;
• autorisatieregels;
• actief beheer van de assurantieportefeuille;
• periodieke managementrapportages en business reviews.

50 | EBN | Jaarverslag 2010

Ook in 2010 zijn er interne audits uitgevoerd. De uitkomsten van de audits zijn besproken met
de directie en met degenen die de processen uitvoeren.
Gedurende het verslagjaar heeft de directie geen significante wijzigingen in de opzet van de interne
risicobeheersing- en controlesysteem doorgevoerd. In 2011 wordt een gedetailleerde verkoopadministratie
ingericht. Voor het intern volgen van de goederen- en geldbewegingen is EBN namelijk afhankelijk van informatie
die aangeleverd wordt door derden. Het inzicht in en de beheersing van deze informatiestromen behoeft
verbetering.
Directieverklaring
De directie is verantwoordelijk voor adequate interne risicobeheersingsystemen en voor het beoordelen
van de effectiviteit ervan. De werkelijke bedrijfsprestaties zijn in het boekjaar periodiek vergeleken met de
goedgekeurde plannen en budgetten en besproken tijdens de directievergaderingen. De directie verklaart dat de
systemen met betrekking tot de financiële verslaggevingrisico’s gedurende het verslagjaar naar behoren hebben
gewerkt en een redelijke mate van zekerheid geven dat de financiële verslaggeving geen onjuistheden van
materieel belang bevat.

“4 van de 5 medewerkers,
ofwel 80%, vindt EBN vaak of
altijd een ‘great place to work’.”

EB N | J a a r ve r s l a g 2 010 | 51

“Juist omdat e r zulke grote belange n zijn
is e e n actieve
						
voor ons van

52 | EBN | Jaarverslag 2010

V II Ja arre ke ning

ge moeid met ons we r k,
dialoog met onze belanghe bbe nde n
grote wa arde.”

EBN | Jaarverslag 2010 | 53

A lge me e n
De directie heeft de jaarrekening van EBN over het boekjaar 2010 opgemaakt en geaccordeerd volgens haar
besluit van 29 maart 2011. Aansluitend is de jaarrekening voorgelegd aan de raad van commissarissen.
Krachtens artikel 20.2 van de statuten geeft de raad ook een pre-advies aan de aandeelhouders. De jaarrekening zal vervolgens worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 21 april 2011.
Daar zal de jaarrekening vastgesteld en vervolgens gepubliceerd worden. Alle aandelen van EBN worden
gehouden door de Nederlandse Staat.
De jaarrekening van EBN voor het boekjaar 2010 is

Het belangrijkste samenwerkingsverband is de

opgesteld in overeenstemming met de International

Maatschap Groningen. In totaal werkt EBN samen

Financial Reporting Standards (IFRS) en uitspraken

met partners in 23 winningvergunningen op land,

van het International Financial Reporting

103 winningvergunningen offshore, 48 opsporing­

­Interpretations Committee (IFRIC) zoals van kracht

vergunningen, de gaszuiveringsinstallatie Emmen en 4

per 31 december 2010 en zoals aanvaard voor

faciliteiten voor ondergrondse opslag van aardgas.

gebruik binnen de Europese Unie.

Het deelnemingspercentage in deze samenwerkingsverbanden varieert van 40% tot 50%. Ook neemt EBN

De jaarrekening van EBN richt zich voornamelijk op

deel in de gasbehandelingsinstallatie en de pijpleiding

het aandeel van EBN in contractuele samenwerkings-

K13-Den Helder, de pijpleiding K13-Extensie (via een

verbanden op het gebied van gas- en oliewinning in

dochteronder-neming) en de pijpleiding F3/A6

Nederland en het Nederlands Continentaal Plat.

Extensie (via een dochteronderneming).

Het gaat dan om EBN’s aandeel in de activa en
passiva, alsook in de opbrengsten en kosten van zulke

EBN houdt 100% van de aandelen in K13 Extensie

samenwerkingsverbanden. Daarnaast neemt EBN

Beheer B.V. en F3/A6 Extensie B.V. in verband

deel in enkele vennootschappen.

met de hierboven vermelde deelnemingen in de
pijpleidingen K13-Extensie en F3/A6 Extensie.

Samenwerkingsverbanden

De financiële betekenis van deze 2 deelnemingen

Onder samenwerkingsverbanden verstaan we zowel

voor EBN is niet materieel en deze worden daarom

contractuele als vennootschappelijke samenwerkings-

niet geconsolideerd. De jaarrekening van EBN is

verbanden met partners waarmee EBN activiteiten

feitelijk een weerspiegeling van zowel de geconsoli-

uitvoert. Bij het uitvoeren van die activiteiten wordt

deerde als de enkelvoudige situatie.

gebruik gemaakt van activa waarover EBN samen met
die andere partijen zeggenschap heeft. EBN verwerkt

Geassocieerde deelnemingen

deze gezamenlijke activa en de bijbehorende verplich-

EBN neemt voor 40% deel in GasTerra B.V. en

tingen, kosten en opbrengsten proportioneel in de

voor 45% in NOGAT B.V. Daarnaast heeft EBN

jaarrekening.

een belang van 12% in de NGT-Extensie.

54 | EBN | Jaarverslag 2010

G rondslage n voor de wa arde r ing
e n winstbe paling
De jaarrekening is opgesteld op basis van historische
kosten, tenzij anders vermeld.

(iii) v erdere exploratie- of evaluatieactiviteiten plaatsvinden, dat wil zeggen additionele exploratieputten
worden geboord of daartoe vastomlijnde plannen

Omrekening buitenlandse valuta

bestaan voor de nabije toekomst.

De functionele valuta en presentatievaluta van EBN is
de euro. Dat geldt ook voor de samenwerkingsverban-

Het management beoordeelt regelmatig of activering

den. Commerciële transacties en opgenomen leningen

van de uitgaven voor exploratieboringen nog voldoet

in vreemde valuta worden in de administratie verwerkt

aan de hierboven genoemde criteria en kan worden

tegen de contante wisselkoersen die gelden op de dag

voortgezet. Exploratieputten die ouder dan 12

van de transacties. Monetaire balansposten in

maanden zijn, worden nog aanvullend beoordeeld om

vreemde valuta worden omgerekend tegen de

vast te stellen of de feiten en omstandigheden zijn

contante koers per balansdatum. Koersverschillen die

gewijzigd en of bovengenoemde voorwaarden nog van

voortvloeien uit de afwikkeling van deze transacties en

toepassing zijn.

uit de omrekening van monetaire balansposten
worden in het resultaat verwerkt.

Inbrengvergoedingen
De kosten van betaalde inbrengvergoedingen – voor-

Onderscheid tussen activa en passiva

namelijk exploratiekosten en rentevergoedingen met

naar termijnen

betrekking tot bewezen reserves – worden geactiveerd

Een actief wordt als vlottend aangemerkt als het naar

en afgeschreven op basis van de Unit-of-Production

verwachting binnen 12 maanden na balansdatum

methode (toelichting zie volgende paragraaf).

wordt gerealiseerd. Een verplichting of schuld wordt
als kortlopend aangemerkt als deze binnen 12

Materiële vaste activa ten behoeve van de productie

maanden na balansdatum wordt afgewikkeld.

De materiële vaste activa voor de gas- en oliewinning
en de overige bedrijfsmiddelen worden gewaardeerd

Materiële vaste activa

tegen de aanschaffingswaarde onder aftrek van
afschrijvingen en eventuele bijzondere waarde­

Exploratieboringen

verminderingen.

Uitgaven voor exploratieputten worden geactiveerd

Vervangingsinvesteringen die een verbetering vormen,

(boringen in aanleg). Als blijkt dat de exploratieput

worden geactiveerd en identieke vervangings­

droog is, worden deze uitgaven vervolgens ten laste

investeringen komen ten laste van de winst- en

van het resultaat gebracht. Zolang er bij een gas- of

verliesrekening.

olievoerende exploratieput geen productie is, wordt op

De geschatte kosten van buitengebruikstelling,

de betreffende activa niet afgeschreven.

ontmanteling en verwijdering van platforms en andere
installaties worden geactiveerd, als onderdeel van de

Uitgaven van exploratieputten die meer dan

aanschaffingswaarde van het betreffende materieel

12 maanden oud zijn worden ten laste van het

actief.

resultaat gebracht, tenzij:

Materiële vaste activa voor de gas- en oliewinning

(i) zij zich in een gebied bevinden waar omvangrijke

worden afgeschreven op basis van de Unit-of-

investeringen zijn vereist voordat de productie kan

Production (UoP) methode: de verhouding tussen

beginnen, en

de productie in het boekjaar en de PRMS reserve

(ii) commercieel winbare hoeveelheden zijn
­aangetroffen, en

categorieën bewezen en waarschijnlijke reserves
per 1 januari van dat boekjaar. Deze reserves zijn

EBN | Jaarverslag 2010 | 55

bepaald volgens de definities zoals door Society of

De geassocieerde deelnemingen worden verwerkt op

Petroleum Engineers (SPE), World Petroleum Council

basis van de equity-methode. Dat houdt in dat het

(WPC), American Association of Petroleum Geologists

aandeel van EBN in een geassocieerde deelneming

(AAPG) en Society of Petroleum Evaluation Engineers

wordt bepaald op het EBN-aandeel in de netto activa

(SPEE) zijn vastgelegd in het Petroleum Resources

van deze deelnemingen, verminderd met een even­

Management Systeem. De reserves zijn gebaseerd op

tuele bijzondere waardevermindering. Het belang van

de huidige inschattingen van EBN’s bewezen en

EBN bij de winst of het verlies van de geassocieerde

waarschijnlijke reserves en productieprofielen.

deelneming wordt opgenomen in het resultaat.

De overige materiële vaste activa worden op lineaire

Wanneer het aandeel van EBN in het verlies van een

basis afgeschreven over de verwachte gebruiksduur.

geassocieerde deelneming de boekwaarde van deze

In eerste instantie wordt daarbij uitgegaan van 20 jaar

deelneming – inclusief eventuele andere vorderingen –

voor hoofdtransportleidingen en faciliteiten voor

overtreft, wordt de boekwaarde tot nihil teruggebracht.

ondergrondse opslag van aardgas (Underground

Er worden geen verdere verliezen verantwoord, tenzij

Storages (UGS-en)). Voor bedrijfsgebouwen geldt een

EBN verplichtingen van de geassocieerde deelneming

gebruiksduur van 10 jaar. Op bedrijfsterreinen wordt

op zich heeft genomen via een garantie of andere

niet afgeschreven.

verplichting. Ongerealiseerde winsten en verliezen uit

De geschatte resterende gebruiksduur van deze

transacties met geassocieerde deelnemingen worden

materiële vaste activa wordt elk jaar getoetst. Daarbij

geëlimineerd naar verhouding van het EBN-aandeel in

wordt rekening gehouden met economische en

deze deelnemingen.

technologische veroudering en met normale slijtage.
Bijzondere waardeverminderingen
Een materieel vast actief wordt niet langer in de balans

Elke balansdatum wordt beoordeeld of er aanwijzingen

opgenomen wanneer het wordt afgestoten of wanneer

zijn dat de boekwaarde van een vast actief (een

er geen toekomstige economische voordelen meer

materieel of financieel vast actief) boven de realiseer-

worden verwacht uit het verdere gebruik of in geval

bare waarde (de hoogste van indirecte en directe

van teruggave van de vergunning of verkoop van de

opbrengstwaarde) ligt. In dat geval wordt overgegaan

vergunning. Een eventuele bate of verlies voortvloeiend

tot een bijzondere waardevermindering (‘impairment’).

uit het niet langer in de balans opnemen van het actief,

Wanneer een actief niet in ruime mate zelfstandig voor

wordt in het resultaat verwerkt.

een instroom van kasmiddelen zorgt, wordt de
realiseerbare waarde bepaald voor de kasgenererende

Investeringen en boringen in aanleg

eenheid waartoe het actief behoort. Voor EBN komt bij

Er wordt niet afgeschreven op investeringen en

de materiële vaste activa een kasgenererende eenheid

boringen in aanleg.

overeen met een concessie. Bij de bepaling van de
indirecte opbrengstwaarde worden de geschatte

Financieringskosten projecten

toekomstige kasstromen contant gemaakt tegen een

Vanaf 1 januari 2009 worden de financieringskosten

disconteringsvoet vóór belastingen, gebaseerd op de

van projecten geactiveerd.

marktrente plus een opslag voor de specifieke risico’s

Het gehanteerde rentepercentage gedurende het

van het actief. Wanneer de realiseerbare waarde van

boekjaar wordt gebaseerd op het gemiddelde

een actief lager is dan de boekwaarde, wordt de

rentepercentage voor de langlopende leningen van het

boekwaarde afgeboekt tot de realiseerbare waarde.

afgelopen boekjaar.

Een bijzondere waardevermindering wordt, eventueel
ten dele, teruggedraaid bij een wijziging in de schatting

Financiële vaste activa

die van belang is voor de bepaling van de realiseerbare

Een geassocieerde deelneming is een belang in

waarde. Bijzondere waardeverminderingen worden op

een geheel waarin EBN invloed van betekenis heeft,

een afzonderlijke regel in het overzicht van totaal­

maar geen beslissende zeggenschap kan uitoefenen.

resultaat opgenomen.

56 | EBN | Jaarverslag 2010

Voorraden

Als het effect van de tijdswaarde van geld materieel is,

De voorraden ondergronds gas en voorraden

worden voorzieningen bepaald door de verwachte

materialen worden gewaardeerd tegen de gemiddelde

kasstromen contant te maken tegen een rentevoet

inkoopprijzen of lagere netto opbrengstwaarde.

vóór belastingen.

De voorraad bovengrondse condensaat en olie

Als een contante waarde is berekend, wordt de

worden gewaardeerd tegen de netto-opbrengstwaarde

toename van de voorziening door het verloop van de

per het einde van het jaar.

tijd beschouwd als rentelast. De voorziening voor
uitgestelde belastingverplichtingen wordt niet contant

Vorderingen

gemaakt.

De vorderingen worden opgenomen tegen geamortiseerde kostprijs met een eventuele waardecorrectie in

De voorziening voor opruimkosten is bedoeld voor de

verband met oninbaarheid. De eerste waardering vindt

voorziene geschatte kosten van buitengebruikstelling,

tegen reële waarde plaats.

ontmanteling en terreinherstel gebaseerd op de
huidige eisen, technologie en schattingen. De hoogte

Liquide middelen

van deze voorziening is gebaseerd op opgaven van de

Onder liquide middelen verstaan we kasmiddelen,

operators en wijzigingen hierin zullen, na een eigen

banktegoeden en deposito’s bij banken met een

beoordeling door EBN, doorgaans leiden tot een

resterende looptijd van minder dan 3 maanden.

overeenkomstige aanpassing van de geactiveerde

Bankschulden worden opgenomen onder de kort­

opruimkosten van de betreffende materiële vaste

lopende schulden.

activa.
De voorziening voor bodemdaling richt zich op

Eigen vermogen

bepaalde bijkomende verplichtingen die ontstaan

Het eigen vermogen van EBN bestaat uit aandelen­

tijdens de winningfase.

kapitaal en nog uit te keren dividend. De Staat der
Nederlanden is de enige aandeelhouder van EBN.

Schulden

Het dividend dat aan de aandeelhouder moet worden

Opgenomen leningen worden tegen geamortiseerde

uitgekeerd, wordt als verplichting opgenomen in de

kostprijs verantwoord. De eerste waardering vindt

periode waarover deze verschuldigd is, conform de

plaats tegen reële waarde onder aftrek van kosten.

statuten van EBN. Uitzondering daarop vormt het

De leningen in vreemde valuta worden op balans­

voorgestelde slotdividend. Dat wordt pas opgenomen

datum tegen de dan geldende koers geherwaardeerd.

als een verplichting na vaststelling door de Algemene

Agio of disagio op leningen wordt gedurende de

Vergadering van Aandeelhouders.

looptijd van de betreffende leningen afgeschreven.
De interestlasten worden toegerekend aan het

Voorzieningen

resultaat van de periode waarop zij betrekking hebben

Voorzieningen worden in de balans opgenomen

volgens de effectieve interestmethode.

wanneer aan de volgende voorwaarden wordt
voldaan:

Pensioenen

1) er is een juridische of feitelijke verplichting als gevolg

EBN heeft een toegezegde pensioenregeling, welke

van een gebeurtenis uit het verleden, en
2) het is waarschijnlijk dat middelen aan de

ondergebracht is bij het pensioenfonds ABP.
EBN verwerkt deze pensioenregeling als toegezegde

onderneming zullen worden onttrokken om

bijdrage regeling omdat het pensioenfonds niet in

aan de verplichting te voldoen, en

staat is om het aandeel van EBN in de onderliggende

3) er kan een betrouwbare schatting worden gemaakt
van het bedrag van de verplichting.

pensioenverplichting, fondsbeleggingen en kosten van
de regeling op consistente en betrouwbare wijze te
bepalen.

EBN | Jaarverslag 2010 | 57

Voorwaardelijke activa en passiva.

Resultaat geassocieerde deelnemingen

Voorwaardelijke activa en passiva worden niet in de

Het aandeel in het resultaat financiële vaste activa

balans opgenomen.

wordt bepaald op een deel van de resultaten over het
verslagjaar dat overeenkomt met het belang van EBN,

Emissierechten

na aftrek van de belastingen daarop.

EBN moet door haar belang in de samenwerkings­
verbanden voldoen aan wetgeving met als doel

Belastingen

vermindering van de uitstoot van broeikasgassen.

De winstbelasting wordt bepaald volgens de ‘balans­

De operator verhandelt de emissierechten namens de

methode’. Belastinglasten worden opgenomen in het

partners in de samenwerkingsverbanden.

overzicht van totaal resultaat behalve voor zover zij
betrekking hebben op een post die rechtstreeks is

De operator reserveert emissierechten om te kunnen

opgenomen in de overige ongerealiseerde resultaten.

voldoen aan leveringsverplichtingen. De rechten

Actuele belastingen zijn de belastingen die naar

worden niet opgenomen in de balans. Er wordt een

verwachting betaald moeten worden over de fiscale

bate opgenomen wanneer de operator het EBN-

winst over het jaar, op basis van de belastingtarieven

aandeel in de overtollige emissierechten verkoopt.

per balansdatum, en eventuele aanpassingen in de te

Als de operator emissierechten moet bijkopen, neemt

betalen belastingen over voorgaande jaren.

EBN voor haar aandeel daarin een last op.

Latente belastingvorderingen en -verplichtingen
worden opgenomen op basis van de verwachte fiscale

Netto-omzet

consequenties van tijdelijke verschillen tussen de

De netto-omzet uit de verkoop van gas, olie en

fiscale en de commerciële boekwaarde van activa en

condensaat wordt verantwoord op moment van

passiva. De latente belastingvorderingen en -verplich-

levering. Dat is het moment waarop het eigendom en

tingen worden berekend tegen de per balansdatum

de risico’s van de geleverde goederen overgaan op de

geldende of materieel vastgestelde belastingtarieven

afnemer. De opbrengsten uit de gas- en oliewinning

en -wetten die naar verwachting van toepassing zijn

door middel van activa waarin EBN samen met andere

wanneer de betreffende latente belastingvorderingen

producenten deelneemt, worden opgenomen op basis

en verplichtingen worden afgewikkeld.

van het relatieve belang van EBN hierin.
Financiële derivaten
Bedrijfslasten

Financiële derivaten worden initieel in de balans

De kosten worden bepaald op basis van historische

opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens op

kosten. De kosten omvatten het met het belang

iedere balansdatum gewaardeerd tegen de actuele

overeenkomend aandeel in de kosten van de samen-

reële waarde. De daaruit voortvloeiende baten of

werkingsverbanden, evenals de beheerskosten.

lasten worden in het resultaat verwerkt. EBN past

Bij operationele kosten zijn ook de aan de Staat

geen hedge accounting toe.

verschuldigde uitkeringen inbegrepen.
International Financial Reporting Standards
Financiële baten en lasten

(IFRS)

Rentebaten en rentelasten worden opgenomen op

In de jaarrekening van 2010 zijn er geen standaarden,

tijdsevenredige basis. Daarnaast worden onder deze

waarvan de toepassing van kracht is vanaf boekjaar

post opgenomen de interestkosten in verband met

2010, verwerkt, omdat deze niet van toepassing zijn

oprenting van voorzieningen.

voor EBN.

58 | EBN | Jaarverslag 2010

In de jaarrekening van 2010 zijn de consequenties van
de volgende standaarden en interpretaties, waarvan
de toepassing van kracht is vanaf boekjaar 2010, niet
van toepassing voor EBN en hebben derhalve ook
geen effect:
(i) 	IFRS 1, Amendment, First-time Adoption:
additional exemptions
(ii)	IFRS 2, Amendment, Shared-based Payment: group and Cash settled arrangements
(iii) IFRS 3, Business Combinations
(iv)	IFRS 5 Non-current assets held for sale and
disc
(v) IFRS 8 Operating Segments
(vi) IAS 7 Statement of Cash Flows
(vii) IAS 17 Classification of lease of land
(viii) IAS 18 Revenue
(ix) IAS 36 Impairment of Assets
(x) IFRC 12 Service Concession Arrangements
(xi)	IFRIC 15 Agreements for the Construction of
Real Estate
(xii) IFRIC 16 Hedge of net investment
(xiii) IFRIC 17 Distribution of non-cash assets
(xiv) IFRIC 18 Transfer of assets from customers
(xv)	IFRIC9/IAS 39 Amendment eligible hedged
items
EBN heeft niet gekozen voor de invoering van de
volgende nieuwe standaarden, aanpassingen van
standaarden en nieuwe IFRIC-interpretaties waarvan
de toepassing verplicht is vanaf boekjaar 2011 of latere
jaren:
(i) IFRS 7 Financial Instruments: Disclosures
(ii) IFRS 9 Financial Instruments
(iii) IAS 24 Related Party Disclosures
(iv)	IAS 32 Financial Instruments, presentation
– Classification of Rights Issues
(v)	IFRIC 14 Prepayments of a Minimum Funding
Requirement
(vi)	IFRIC 19 Extinguishing Financial Liabilities
with Equity Instruments; vanaf 2011
EBN verwacht dat de toepassing van deze nieuwe
standaard, aanpassingen van standaarden en nieuwe
IFRIC-interpretaties in toekomstige boekjaren geen
materiële gevolgen zullen hebben voor de jaarrekening
van de onderneming.
EBN | Jaarverslag 2010 | 59

O ve r zicht van tota al re sulta at

mutatie
in miljoen euro							
t.o.v.
noot		

2009
2010			
2009

netto omzet

2		

6.486

2%		

6.387

heffingen

3

operationele kosten

4

627		

afschrijvingen

5

499			 462		

2.571			 2.238
722

bedrijfslasten			

3.697

8%		

3.422

bedrijfsresultaat			

2.789

-6%		

2.965

financiële baten

6		

16			

22

financiële lasten

6		

-91			

-89

resultaat geassocieerde deelnemingen

7		

54			

52

							
						
resultaat voor belastingen			

2.768

-6%		

2.950

belastingen

8		

-692

-6%		

-739

netto resultaat

9		

2.076

-6%		

2.211

overige ongerealiseerde resultaten			

-			

-

Totaal resultaat na belastingen			

2.076			

2.211

60 | EBN | Jaarverslag 2010

Balans

in miljoen euro							
Activa		
noot

Passiva		

ultimo

ultimo

2010

2009		

Vaste activa				
Eigen vermogen
materiële vaste activa

10

3.564

financiële vaste activa

11

113

		

3.677

noot

ultimo

ultimo

2010

2009

14		

3.448

aandelenkapitaal		

128

128

113

ingehouden winst		

46

30

3.561 			

174

158

			
				
Langlopende schulden				
				

voorzieningen

15

1.338

1.255

				

latente belasting-

				

verplichtingen

8

48

40

				

opgenomen leningen

16

1.558

1.004

				

overige

17

19

18

2.963

2.317

						
			

Vlottende activa				
Kortlopende schulden				
voorraden

12

39

12

vorderingen

13

1.244

1.007

derivaten

19

331

98

liquide middelen		

29

		

1.643

opgenomen leningen

16

504

1.064

belastingschulden		

112

246

1.567

893

overige

18

- 					
1.117 			

2.183

2.203

5.320

4.678

			
Totaal		

5.320

4.678

Totaal		

								

EBN | Jaar verslag 2010 | 61

O ve r zicht wijziginge n
van het eige n ve rmoge n

in miljoen euro							
aandelen-

ingehouden

totaal eigen

kapitaal

winst

vermogen

			
stand per 1 januari 2009

128

32

160

			
netto resultaat

-

2.211

2.211

overige ongerealiseerde resultaten

-

-

-

totaal resultaat na belastingen

-

2.211

2.211

slotdividend 2008

-

-32

-32

interim-dividend

-

-2.181

-2.181

		
			
stand per 31 december 2009

128

30

158

		
netto resultaat

-

2.076

2.076

overige ongerealiseerde resultaten

-

-

-

totaal resultaat na belastingen

-

2.076

2.076

slotdividend 2009

-

-30

-30

interim-dividend

-

-2.030

-2.030

		
stand per 31 december 2010

128

46

174

De ultimo 2010 ingehouden winst van c 46 mln is het voorgestelde slotdividend. Het totaal resultaat over 2010 bedroeg c 7.294 per
aandeel. Dat was een daling van 6% ten opzichte van 2009.
Zie in dit verband ook noot 14.

62 | EBN | Jaarverslag 2010

O ve r zicht van kas strome n

in miljoen euro			
			 2010		2009
Bedrijfsactiviteiten
netto resultaat uit doorlopende activiteiten		

2.076		

2.211

herleiding naar middelen uit bedrijfsactiviteiten					
- resultaat deelnemingen		

-54		

-52		

- ontvangen dividend		

54		

52		

- afschrijvingen		

499		

462		

- mutatie bedrijfskapitaal *		

388		

142		

- mutatie voorzieningen		

26		

-11

- rente

- ten laste van resultaat gebracht

75		

67		

- ontvangen

2		

20		

- belastingen

- betaald

-35		

-56

- ten laste van resultaat gebracht

692		

739

- betaald

-818		

-774

- afwaarderingen		

50		

45		

			879		634
Middelen uit bedrijfsactiviteiten		2.955		2.845

Investeringsactiviteiten						
materiële vaste activa

-607		

-713		

Middelen aangewend voor investeringsactiviteiten		-607		 -713

						

Financieringsactiviteiten						
winstuitkeringen		
opname leningen		

-2.060		
318		

aflossing leningen		

-319		

mutatie schulden aan kredietinstellingen

-258		

-2.481
281		

Middelen uit financieringsactiviteiten		-2.319		-2.200
Mutatie liquide middelen			

29		

-68

Stand liquide middelen per 1 januari		

-		

68

Stand liquide middelen per 31 december		

29		

-

* mutatie bedrijfskapitaal:						
- voorraden			

-27		

-3

- vorderingen			

-237		

849

- kortlopende schulden (exclusief leningen, schulden aan kredietinstellingen 			
en winstuitkeringen)			

652		

-704

			388		142

EBN | Jaarverslag 2010 | 63

Toelichting op de ja ar re ke ning van
Ene rgie Be he e r Ne de r land B.V.

(1) Algemene informatie
Alle bedragen in deze toelichting zijn vermeld in
miljoenen euro’s, tenzij anders vermeld.
Schattingen en oordelen
Voor het opstellen van de jaarrekening moeten
schattingen en beoordelingen worden gemaakt.
Deze hebben consequenties voor de gerapporteerde
bedragen voor activa en passiva, inkomsten en
uitgaven en de daaraan gerelateerde rapportage van
voorwaardelijke activa en passiva op de datum van de
jaarrekening. De resultaten kunnen door dergelijke
inschattingen en beoordelingen worden beïnvloed.
In die gevallen worden in de toelichtingen de grond­
slagen besproken die het management het meest
belangrijk acht en die vanwege intrinsieke onzekerheid
veelal het meest lastig te voorspellen zijn. De voorziening opruimkosten en de activering van opruimkosten
in de balans is grotendeels gebaseerd op informatie
van operators. EBN volgt de opgave van de operators
over productiegegevens en bepaalt de gas- en
oliereserves volgens de definities zoals door SPE,
WPC, AAPG en SPEE zijn vastgelegd in het PRMS.
Voor een nadere toelichting op de totstandkoming
van deze voorziening wordt verwezen naar de
“Grond­slagen voor de waardering en winstbepaling”
paragraaf “Voorzieningen” op bladzijde 57.
Belangrijke schattingen zijn die welke vereist zijn voor
met name de bepaling van de realiseerbare waarde bij
afwaarderingen (zie kasstroomoverzicht en noot 10),
classificatie van pensioenen en vennootschaps­
belasting (latente belastingen).
Het management wijst erop dat toekomstige gebeurtenissen kunnen afwijken van de voorspellingen en dat
schattingen regelmatig moeten worden bijgesteld.

64 | EBN | Jaarverslag 2010

Toelichting op het ove r zicht van
tota al re sulta at

(2) Netto omzet

Deze bedroegen in 2010 c 8,2 mln (2009: c 7,2 mln),

EBN oefent één hoofdactiviteit uit, namelijk de

waarvan c 6,4 mln bruto lonen (2009: c 5,3 mln),

exploratie en winning van aardgas en aardolie.

c 0,4 mln sociale lasten (2009: c 0,3 mln), c 1,2 mln

De totale omzet is in Nederland gerealiseerd.

pensioenkosten (2009: c 1,0 mln) en c 0,2 mln overige

Ook de activa waar EBN in participeert, bevinden zich

(2009: c 0,6 mln).

in Nederland. Informatie met betrekking tot de
belangrijkste debiteuren is opgenomen bij noot 23.

Per balansdatum had de onderneming geen
­contractuele verplichting tot het storten van aanvul-

De netto omzet 2010 uit bedrijfsvoering bedroeg

lende bedragen in het geval van een tekort bij het

c 6.486 mln. Ten opzichte van 2009 was dit een

pensioenfonds anders dan de mogelijkheid van het

stijging van c 99 mln (2%).

betalen van hogere toekomstige premies.

De stijging van de omzet hield voornamelijk verband
met een gerealiseerde hogere afzet van aardgas (14%)

(5) Afschrijvingen

met daarentegen lagere opbrengstprijzen (-10%).
Daarnaast bleven de afgezette volumes van olie en
condensaat achter bij 2009, deels gecompenseerd

afschrijving materiële vaste activa

door een hogere olieprijs.

afschrijving materiële vaste activa
i.v.m. opruimen

(3 en 4) Heffingen en operationele kosten

heffingen
operationele kosten

Totaal

2010

2009		

2.571

2.238		

627

722

2010

2009

451

433

48

29

499

462

De afschrijvingen van de geactiveerde opruimkosten
zijn gestegen als gevolg van de nieuwe hogere
inschatting van de opruimkosten. Voor een verdere
toelichting zie noot 15.

De heffingen kwamen c 333 mln (15%) hoger uit dan in
2009. Dit betrof voornamelijk de bijzondere afdrachten

(6) Financiële baten en lasten

aan de Staat met betrekking tot de productie uit het
Groningenveld in 2010, te weten afdrachten volgens

2010

2009

de Meeropbrengsten Regeling (MoR) van c 2.475 mln

rentebaten

1

22

en een staatsaandeel van c 91 mln. De toename in de

overige financiële baten

15

-

afdrachten in 2010 was voornamelijk het gevolg van de

totaal financiële baten

16

22

De operationele kosten hebben vooral betrekking op

rentelasten

-57

-52

productie- en transportkosten.

rentelast op contant
gemaakte voorzieningen

-24

-27

Ultimo 2010 zijn nog een aantal personeelsleden door

overige financiële baten en lasten

-10

-10

DSM bij EBN gedetacheerd. De totale loonkosten zijn

totaal financiële lasten

-91

-89

onder de operationele kosten opgenomen.

Netto financieringslasten

-75

-67

hogere afzet uit het Groningenveld.

EBN | Jaarverslag 2010 | 65

Vanwege de aanzienlijk lagere beschikbare liquiditeiten

2010

2009

en de lagere marktrente in het verslagjaar lagen de

stand per 1 januari 			

rentebaten op een lager niveau dan in 2009.

latente belastingvorderingen

25

36

­Bovendien deden zich in 2009 een aantal éénmalige

latente belastingverplichtingen

-65

-114

rentebaten voor.

totaal

-40

-78

De overige financiële baten en lasten betreffen vooral
het koersresultaat op leningen en de daaraan

Mutaties als gevolg van:			

­gekoppelde derivaten. Daarbij worden de leningen

- verschil commerciële en fiscale

tegen geamortiseerde kostprijs gewaardeerd en de

waardering materiële vaste activa

derivaten tegen reële waarde.

- verschil commerciële en fiscale

(7) Resultaat geassocieerde deelnemingen
2010

2009

GasTerra B.V.

14

14

NOGAT B.V.

33

-2

49

waardering voorzieningen

-6

-11

stand per 31 december

-48

-40

Waarvan:			
- latente belastingvorderingen

19

25

31

- latente belastingverplichtingen

-67

-65

NGT-Extensie

7

7

		

Totaal

54

52

mutatie vordering

-6

-11

mutatie verplichting

-2

49

(8) Belastingen
2010

2009

Actuele belastingen		
lopend jaar

gen worden de toekomstige belastingvorderingen en
777

-verplichtingen verstaan die onder meer voortvloeien

Latente belastingen			

uit tijdelijke verschillen tussen het vermogen berekend

afkomstig van tijdelijke verschillen
Totaal

684

Onder de latente belastingvorderingen en -verplichtin-

8

-38

op basis van bedrijfseconomische grondslagen en het

692

739

vermogen bepaald volgens fiscale grondslagen.
(9) Netto resultaat

De effectieve belastingdruk over 2010 was met 25,5%

In 2010 resulteert een netto resultaat uit doorlopende

gelijk aan 2009 (25,5%).

activiteiten van c 2.076 mln. Dat was c 135 mln (6%)

In 2010 bedroeg het nominale tarief van de vennoot-

lager dan over 2009.

schapsbelasting in Nederland 25,5% (2009: 25,5%).
Het saldo van latente belastingvorderingen en
belastingverplichtingen nam met c 8 mln toe als gevolg
van de volgende wijzigingen:

66 | EBN | Jaarverslag 2010

Toelichting op de balans
(10) Materiële vaste activa
De samenstelling en het verloop van deze post blijkt uit het onderstaande overzicht:

in miljoen euro							
totaal
productie,
boringen
inbrengactivering
investeringen
		
transport 		 vergoedingen
opruimkosten
en boringen
		
en opslag			
in aanleg
		
faciliteiten					

Stand 01-01-2009							
aanschaffingswaarde

10.244

5.421

2.280

1.412

734

397

afschrijvingen

6.840

3.946

1.470

1.136

288

-

boekwaarde

3.404

1.475

810

276

446

397

							

Mutaties in 2009							

aanschaffingswaarde:							
- investeringen

713

171

73

16

-

453

- inbedrijfstellingen

-

171

148

-

-

-319

- activering financieringskosten

-

-

-

-

-

-

- activering opruimkosten

-163

-

-

-

-163

-

- buitenbedrijfstellingen

-36

-33

-6

-

3

-

- afboeking droge putten

-45

-

-

-

-

-45

afschrijvingen:							
- afschrijvingen
- buitenbedrijfstellingen

-462

-240

-172

-21

-29

-

37

34

6

-

-3

-

44

103

49

-5

-192

89

Stand ultimo 2009							
aanschaffingswaarde

10.713

5.730

2.495

1.428

574

486

afschrijvingen

7.265

4.152

1.636

1.157

320

-

boekwaarde

3.448

1.578

859

271

254

486

Mutaties in 2010							

aanschaffingswaarde:							
- investeringen

607

139

48

-

-

420

- inbedrijfstellingen

-

80

82

-

-

-162

- activering financieringskosten

1

-

-

-

-

1

- activering opruimkosten

57

-

-

-

57

-

- buitenbedrijfstellingen

-1

-1

-

-

-

-

- afboeking droge putten

-50

-

-

-

-

-50

afschrijvingen:							
- afschrijvingen
- buitenbedrijfstellingen

-499

-250

-181

-20

-48

-

1

1

-

-

-

-

116

-31

-51

-20

9

209

Stand ultimo 2010							
aanschaffingswaarde

11.327

5.948

2.625

1.428

631

695

afschrijvingen

7.763

4.401

1.817

1.177

368

0

263

695

		
boekwaarde

3.564

1.547

808

251

EBN | Jaarverslag 2010 | 67

De investeringen in 2010 ad c 607 mln waren 15% lager dan in 2009 (c 713 mln). De splitsing van deze investeringen
tussen op land en offshore was c 224 mln (2009: c 238 mln) respectievelijk c 383 mln (2009: c 475 mln).
De toename in de activering van de geschatte opruimkosten van installaties bedroeg in 2010 c 57 mln
(2009: negatief c 163 mln). Voor een verdere toelichting zie noot 15.
Naar aanleiding van de toepassing van IAS 23 “Borrowing Costs” is voor het project Bergermeer gasopslag het
geactiveerde bedrag met 3,7% opgerent en daarmee een bedrag van c 0,7 mln aan financieringskosten
geactiveerd.
(11) Financiële vaste activa
Onder financiële vaste activa verstaat EBN de deelneming van 40% in GasTerra B.V., de 45% deelneming
in NOGAT B.V. en een aantal kleinere participaties, waaronder de 12% deelneming in de NGT-Extensie.
Deze laatste deelneming is opgenomen onder ‘overige’. De geassocieerde deelnemingen worden verwerkt op
basis van de equity-methode. Het resultaat wordt jaarlijks uitgekeerd, als gevolg daarvan zijn er geen wijzigingen
in de balansposities van de betreffende deelnemingen.

				
2010				
2009
GasTerra

NOGAT

overige

totaal

GasTerra

NOGAT

overige

totaal

stand per 1 januari

86

13

14

113

86

13

14

113

aandeel in resultaat

14

33

7

54

14

30

8

52

ontvangen dividend

-14

-33

-7

-54

-14

-30

-8

-52

stand per 31 december

86

13

14

113

86

13

14

113

De volgende tabel geeft samenvattende financiële informatie over de geassocieerde deelnemingen GasTerra B.V.,
NOGAT B.V. en de NGT-Extensie op 100%-basis.
									
			

NGT-

2010		

NGT-

2009

GasTerrra

NOGAT

Extensie

totaal

GasTerrra

NOGAT

Extensie

totaal

balanstotaal activa

4.582

129

11

4.722

3.295

129

11

3.435

schulden

4.366

10

8

4.384

3.079

6

8

3.093

netto omzet

18.357

114

77

18.548

18.310

113

76

18.499

36

68

60

164

36

71

57

164

netto resultaat

68 | EBN | Jaarverslag 2010

(12) Voorraden

EBN draagt maandelijks het (voorlopige) resultaat af
2010

2009

materiaal

6

7

Deze periodieke winstafdracht is sterk bepalend voor

gas

33

-

de balansstructuur van EBN en resulteert in een

-

5

relatief beperkt eigen vermogen voor de onderneming.

39

12

Daar staat echter een zeer omvangrijke cashflow

condensaat en olie
totaal

aan de aandeelhouder, het ministerie van EL&I.

gedurende het hele jaar tegenover. Het financieringsbeleid van EBN is gebaseerd op het handhaven van
(13) Vorderingen

een vrije toegang tot de voornaamste kapitaalmarkten.

Deze zijn als volgt te specificeren:

Moody’s en Standard & Poors onderhouden daarvoor
een rating met betrekking tot EBN. De rating van EBN
2010

2009

934

883

aandelenkapitaal beloopt c 128 mln in 2010 (2009:

overige handelsdebiteuren

29

120

c 128 mln) en bestaat uit 284.750 aandelen met elk

totaal handelsdebiteuren

963

1.003

281

4

1.244

1.007

vordering op
geassocieerde deelneming

is sinds jaren een stabiele triple-A.
Het maatschappelijke, tevens geplaatste en volgestorte

een nominale waarde van c 450,00.

overige vorderingen
en transitoria
totaal

Het voorgestelde slotdividend van c 46 mln
(2009: c 30 mln) wordt uitgekeerd na vaststelling van
de jaarrekening door de Algemene Vergadering van
Aandeelhouders. Dit bedrag is het saldo van de netto

De vorderingen waren met c 237 mln (24%)

winst à c 2.076 mln en het al uitgekeerde interim-

gestegen, voornamelijk als gevolg van hogere prijzen

dividend à c 2.030 mln. Het voorgestelde slotdividend

en afgezette volumes in het vierde kwartaal 2010 ten

is niet in mindering gebracht op het eigen vermogen.

opzichte van het vierde kwartaal in 2009.
De geassocieerde deelneming betreft GasTerra B.V.

(15) Voorzieningen

waarin EBN voor 40% deelneemt.

De voorziening opruimkosten omvat verplichtingen

Voor wat betreft het kredietrisico wordt verwezen naar

met een looptijd van 1 tot 30 jaar.

noot 19.

De voorziening bodemdaling omvat eveneens
verplichtingen met een looptijd van 1 tot 30 jaar.

(14) Eigen vermogen
2010
stand per 1 januari
totaal resultaat
slotdividend voorgaand jaar
interim-dividend
stand per 31 december

2009

De voorziening opruimkosten is hoofdzakelijk
­gebaseerd op opgaven van de operators en wordt

158

160

2.076

2.211

bepaald middels een schatting van de kosten op basis

-30

-32

van het huidige prijspeil, zonder rekening te houden

-2.030

-2.181

met inflatie, en contant gemaakt met een reële rente

174

158

van 2%. De tegenhanger van de contant gemaakte
voorziening is gerubriceerd onder de materiele vaste
activa en wordt afgeschreven op basis van UoPmethode.

EBN | Jaarverslag 2010 | 69

Het totaal van de voorzieningen werd verhoogd met c 83 mln. Dit is het saldo van de volgende wijzigingen:
opruimkosten

bodemdaling

totaal

1.331

59

1.390

-

1

1

onttrekking

-10

-

-10

herziening

-153

-

-153

oprenten

27

-

27

1.195

60

1.255

-

3

3

stand per 1 januari 2009
dotatie

stand per 31 december 2009
dotatie
onttrekking

-4

-1

-5

herziening

61

-

61

oprenten

24

-

24

1.276

62

1.338

stand per 31 december 2010

De verhoging van de voorziening opruimkosten ad c 81 mln werd vooral veroorzaakt door een actualisering van
de geschatte kosten voor het ontmantelen en opruimen van installaties. Voornaamste achtergrond hiervan ligt in
toename van de ingeschatte kosten en aangepaste inzichten met betrekking tot de tijdstippen van beëindiging
van de productie. Voor de bepaling van de contante waarde werd evenals in 2009 een disconteringsvoet van 2%
gehanteerd (reële rentemethode).
(16) Opgenomen kortlopende en langlopende leningen
		
obligatieleningen

2009

totaal

waarvan kortlopend

totaal

waarvan kortlopend

1.420

-

1.193

302

138

-

113

-

504

504

762

762

2.062

504

2.068

1.064

onderhandse leningen
commercial paper
totaal

2010		

In 2010 zijn obligatieleningen ter grootte van CHF 450 mln afgelost en geherfinancierd. In 2011 vervallen er geen
obligatieleningen of onderhandse leningen. Het totaal van de opgenomen leningen is met c 6 mln (0,3%)
afgenomen. De obligatieleningen (CHF) en de onderhandse leningen (JPY) zijn nominaal in vreemde valuta gelijk
gebleven. De verschillen betreffen koersverschillen.
Ultimo 2010 was er c 258 mln minder commercial paper benodigd. Er zijn geen zekerheden verstrekt over de
opgenomen leningen met een totale schuldrest ultimo 2010 van c 2.062 mln. In de overeenkomsten van deze
leningen zijn clausules opgenomen die het stellen van zekerheden beperken.
Opgenomen langlopende leningen
De balanspost langlopende leningen is als volgt samengesteld:
in miljoenen euro					

2010

2009

JPY

5.000 mln

1,59%

onderhandse lening

2004/2014

46

38

CHF

350 mln

1,75%

openbare lening

2005/2012

280

235

CHF

450 mln

2,75%

openbare lening

2006/2013

360

302

CHF

400 mln

3,00%

openbare lening

2007/2014

320

269

CHF

125 mln

3,00%

openbare lening

2007/2014

100

84

JPY

10.000 mln

1,775%

onderhandse lening

2007/2017

92

76

CHF

325 mln

2,125%

openbare lening

2010/2020

260

-

CHF

125 mln

2,125%

openbare lening

2010/2020

100

-

					
1.558
70 | EBN | Jaarverslag 2010

1.004

De leningen en de bijbehorende rentelasten in vreemde valuta zijn via cross currency interest rate swaps volledig
omgezet naar euro’s. Daardoor worden de koerseffecten op de langlopende schulden zoals die uit de tabel
blijken geneutraliseerd. Het gemiddelde interestpercentage van alle langlopende leningen, inclusief de effecten
van de cross currency interest rate swaps, is 3,7% (2009: 3,7%). Alle langlopende leningen zijn vastrentend.
Met uitzondering van de aan de JPY 2004/2014 lening gekoppelde cross currency interest rate swap, is het
rentetype van de cross currency interest rate swaps vast.
De volgende tabel geeft een overzicht van de opgenomen obligaties en onderhandse leningen, gerangschikt op
vervaldatum.
binnen 1 jaar		

- 		

binnen 1 tot 2 jaar		

280 		

binnen 2 tot 3 jaar		

360 		

binnen 3 tot 4 jaar		

466 		

binnen 4 tot 5 jaar		

- 		

na 5 jaar		

452

Totaal		

1.558

Van het totaal van de opgenomen leningen heeft meer dan 50% een resterende looptijd langer dan 3 jaar. Van de
leningen die na 5 jaar vervallen, vervalt c 92 mln in 2017 en c 360 mln in 2020.
(17) Overige langlopende schulden
Dit is hoofdzakelijk een schuld van c 17 mln (2009: c 17 mln) aan de Staat uit hoofde van een stockdividend van
GasTerra B.V. De Staat heeft recht op een deel van het aan EBN toekomende dividend van GasTerra B.V. bij
liquidatie van GasTerra B.V.
(18) Overige kortlopende schulden
Deze post is als volgt samengesteld:
2010

2009

handelscrediteuren

170

254

schulden inzake rente

35

12

heffingen

950

375

overige schulden

412

252

1.567

893

De toename bij de heffingen is voornamelijk het gevolg van een hogere uitstaande verplichting met betrekking tot
de MOR.

EBN | Jaar verslag 2 010 | 71

Beleid om f inanciële r isico’s
te be he e rse n
(19) Financiële derivaten
Algemeen
De belangrijkste financiële risico’s voor EBN zijn het liquiditeitsrisico, kredietrisico en het markt­risico (bestaande
uit een renterisico en een valutarisico). Het financiële beleid van EBN is erop gericht om op de korte termijn de
effecten van koers- en renteschommelingen op het resultaat te beperken en om op lange termijn de marktwissel­
koersen en marktrentes te volgen. EBN maakt gebruik van financiële derivaten om de rente- en valutarisico’s te
beheersen die verbonden zijn aan met name de financiering van bedrijfsactiviteiten. De onderneming neemt geen
speculatieve posities in met financiële derivaten.
Liquiditeitsrisico
EBN beschikt over een commercial paper programma van c 2.000 mln. Dat is onveranderd ten opzichte van
2009. Hiervan was ultimo 2010 c 1.496 mln niet opgenomen. De volgende tabel geeft inzicht in de te verwachten
kasstromen per jaar met betrekking tot aflossing en rente van de leningen en de daaraan gekoppelde derivaten:
			

2010		 2010

2009

Opgenomen

Rente-

Betaling

Kasstroom

Totale

Totale

leningen

betalingen

bij aflossing

derivaten

cash out

cash out

binnen 1 jaar

504

-45

-504

4

-545

-1.096

binnen 1 tot 2 jaar

280

-46

-280

54

-272

-36

binnen 2 tot 3 jaar

360

-37

-360

72

-325

-262

binnen 3 tot 4 jaar

466

-25

-466

115

-376

-314

binnen 4 tot 5 jaar

-

-11

-

-

-11

-367

na 5 jaar

452

-53

-452

75

-430

-62

Totaal

2.062

-217

-2.062

320

-1.959

-2.137

Kredietrisico
Het kredietrisico voor EBN bestaat hoofdzakelijk uit de uitgezette deposito’s bij kredietinstellingen en de marktwaarde van uitstaande financiële derivaten. EBN beperkt kredietrisico door uitsluitend zaken te doen met
financiële instellingen met een hoge kredietwaardigheid en door vaststelling van specifieke kredietlimieten per
financiële instelling (minimaal P1 dan wel A2 volgens Moody’s).
Er zijn in 2010 geen kredietverliezen opgetreden.
Kredietrisico met betrekking tot vorderingen
EBN verkocht in 2010 90% (2009: 93%) van de omzet aan GasTerra B.V. (long term rating S&P AA+), waarvan het
kredietrisico door EBN als laag wordt ingeschat. De vordering op GasTerra B.V. bedraagt 97% (2009: 88%) van
de totale vorderingen.
Renterisico
Het renterisicobeleid van EBN is gericht op het beperken van de renterisico’s die samenhangen met de financiering
van de onderneming en tegelijkertijd op het realiseren van minimale netto-rentelasten. Van de langlopende
leningen en financiële derivaten wordt volgens interne richtlijnen maximaal 60% als variabel rentend aangehouden.
Met uitzondering van één cross currency interest rate swap zijn alle schuldposities vastrentend.

72 | EBN | Jaarverslag 2010

Onderstaande analyse van de gevoeligheid van opgenomen leningen en daaraan gekoppelde financiële
derivaten voor rentebewegingen, gaat uit van een onmiddellijke verandering van 1%-punt in de rentetarieven ten
opzichte van het niveau op 31 december 2010. Alle andere variabelen worden daarbij constant gehouden.
Een verlaging van de rentetarieven met 1%-punt zou resulteren in een geschatte daling van de netto financieringslasten met c 21 mln uitgaande van de samenstelling van de financiële instrumenten per 31 december 2010.
Een toename van de rentetarieven met 1%-punt zou resulteren in een stijging van de netto financieringslasten van
naar schatting c 19 mln. Deze effecten zullen hoofdzakelijk ontstaan omdat de door een renteverandering
veroorzaakte verandering in de marktwaarde van de derivaten rechtstreeks wordt verantwoord in het resultaat.
In onderstaande tabel is de gevoeligheid weergegeven van de reële waarde van de financiële instrumenten per
31 december 2010 voor veranderingen in de rentetarieven:
2010

boekwaarde

reële waarde

verandering

verandering

			

reële waarde +1%

reële waarde -1%

29

29

-

-

vorderingen

1.244

1.244

-

-

kortlopende leningen

-504

-504

-1

1

overige kortlopende schulden

-1.567

-1.567

-

-

langlopende leningen

-1.558

-1.624

68

-73

327

327

-19

21

4

4

-

-

-2.025

-2.091

48

-51

liquide middelen

cross currency swaps
gebruikt voor langlopende leningen
valutatermijncontracten
gebruikt voor kortlopende leningen
Totaal

Ultimo 2009 lag de totale gevoeligheid voor renteveranderingen met betrekking tot de reële waarde van de
financiële instrumenten tussen positief c 33 mln (+1%-punt wijziging van rente) en negatief c 34 mln (-1%-punt
wijziging van rente).
Valutarisico
EBN dekt valutarisico’s, die voortvloeien uit verkopen, inkopen en opgenomen leningen, volledig af op het
moment waarop de handelsvorderingen of handelsverplichtingen zich manifesteren. Ultimo 2010 was er voor
USD 10 mln aan handelsvorderingen door middel van een valutatermijncontract afgedekt (ultimo 2009 waren er
geen openstaande handelsvorderingen in vreemde valuta).
In de onderstaande analyse van de gevoeligheid van de netto schuld (inclusief financiële derivaten) voor
­schommelingen in valutakoersen ten opzichte van de euro wordt uitgegaan van een verandering van 10% in alle
valutakoersen tegenover de euro uitgaande de koersen per 31 december 2010, waarbij alle andere variabelen
constant worden gehouden. Een verandering van +10% houdt in dat de euro zwakker wordt ten opzichte van de
vreemde valuta’s. Een verandering van -10% betekent een versterking van de euro ten opzichte van de vreemde
valuta’s.

EBN | Jaarverslag 2010 | 73

2010

reële waarde

verandering

verandering		

			

boekwaarde

waarde +10%

waarde -10%		

liquide middelen
vorderingen

29

29

-

-		

1.244

1.244

-

-

kortlopende leningen

-504

-504

-42

34		

overige kortlopende schulden

-1.567

-1.567

-

-		

langlopende leningen

-1.558

-1.624

-182

149		

327

327

182

-149		

4

4

42

-34		

-2.025

-2.091

-

-

cross currency swaps
gebruikt voor langlopende leningen
valutatermijncontracten
gebruikt voor kortlopende leningen
Totaal

Ultimo 2009 lag de totale gevoeligheid voor wijzigingen in valutakoersen tussen positief c 3 mln (+10% wijziging
van alle valutakoersen) en negatief c 3 mln (-10% wijziging van alle valutakoersen).
Reële waarde van financiële instrumenten
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de boekwaarde en de geschatte reële waarde van financiële
instrumenten:
31 december 2010
boekwaarde

31 december 2009		

reële waarde

boekwaarde

reële waarde

activa					
overige deelnemingen

113

113

113

113

kortlopende vorderingen

1.244

1.244

1.007

1.007

financiële derivaten

331

331

98

98

liquide middelen

29

29

-

-

			
passiva						
langlopende leningen

1.558

1.624

1.004

1.020		

kortlopende leningen

504

504

1.064

1.067		

financiële derivaten

-

-

-

-		

1.679

1.679

1.139

overige kortlopende schulden

1.139

De reële waarden worden hierbij berekend op basis van het contante waarde model, waarbij alle variabelen zijn
gebaseerd op waarneembare marktdata (zoals swaprentes en valutakoersen). Wanneer bepaalde inputs in het
model niet waarneembaar zijn, wordt dit instrument nog steeds geclassificeerd in deze categorie, mits de impact
van deze niet waarneembare inputs op de totale waardering niet significant is. Fair value-hiërarchie toelichtingen
moeten alleen worden opgenomen voor financiële instrumenten die tegen reële waarde zijn gewaardeerd. Alle
financiële activa en verplichtingen tegen reële waarde met waarde mutaties door het resultaat classificeren zich
naar niveau 2.
Kortlopende vorderingen, liquide middelen en kortlopende schulden worden opgenomen tegen boekwaarde.
Gezien de korte looptijd van deze instrumenten benadert de boekwaarde de reële waarde.

74 | E B N | J a a r v e r s l a g 2 0 1 0

Onderstaande tabel biedt een overzicht van de boekwaarde van financiële derivaten onderverdeeld naar type en
doel:
activa

passiva

totaal

cross currency interest rate swaps

89

-

89

valutatermijncontracten

9

-

9

			
totaal financiële derivaten in relatie tot opgenomen leningen

98

-

98

Stand per 31 december 2009

98

-

98

cross currency interest rate swaps

327

-

327

4

-

4

totaal financiële derivaten in relatie tot opgenomen leningen

331

-

331

Stand per 31 december 2010

331

-

331

valutatermijncontracten

EBN | Jaar verslag 2 010 | 75

O ve rige toelichtinge n

(20) Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen
Zoals aangegeven in de grondslagen voor waardering en winstbepaling neemt EBN deel in een veelheid van
samenwerkingsverbanden. De basis hiervoor is vastgelegd in overeenkomsten van samenwerking, waaruit
meerjarige financiële rechten en verplichtingen voortvloeien voor de toekomst. Ter indicatie: de resterende
verplichtingen ultimo 2010 voor 3 grote investeringsprojecten (Schoonebeek oliewinning, Bergermeer gasopslag
en het gasontwikkelingsproject K5CU) bedragen per balansdatum c 459 mln (2009: c 447 mln).
Voorts bedraagt EBN’s (in)directe aandeel in de gasreserves van velden waarin EBN participeert per
31 december 2010 462 miljard m3 GE (2009: 491 miljard m3 GE)
(21) Netto schuld
2010

2009

langlopende leningen

1.558

1.004

kortlopende leningen

504

1.064

2.062

2.068

liquide middelen

-29

-

financiële derivaten, activa

-331

-98

netto schuld (A)

1.702

1.970

eigen vermogen (B)

174

158

gearing ratio A/(A+B)

91%

93%

opgenomen leningen:

totaal opgenomen lenigen

(22) Toelichting bij het overzicht van kasstromen
Bij het opstellen van het overzicht van kasstromen wordt de indirecte methode toegepast en wordt uitgegaan
van een vergelijking van beginbalans en eindbalans. Vervolgens worden mutaties geëlimineerd die niet tot een
kasstroom hebben geleid. De mutaties in het overzicht kasstromen kunnen worden ontleend aan de mutatieoverzichten van de betreffende balansposten.
(23) Verbonden partijen
GasTerra B.V. en EBN zijn verbonden partijen. EBN heeft 67 contracten met GasTerra B.V..
Van de netto omzet van c 6.486 mln is c 5.831 mln gerealiseerd via GasTerra B.V.
(2009: c 6.387 mln resp. c 5.930 mln).
Onder de vorderingen in 2010 is uit hoofde van leveringen aan GasTerra B.V. een bedrag opgenomen van
c 934 mln (2009: c 883 mln).

76 | EBN | Jaar verslag 2010

De Staat als aandeelhouder is als een verbonden partij aan te merken. De heffingen, vennootschapsbelasting en
het totaal resultaat worden afgedragen aan de Staat. Hierbij wordt verwezen naar noot 14 en noot 18 in de
jaarrekening.
(24) Beloning bestuurders
EBN heeft twee directieleden met een EBN arbeidsovereenkomst en een directielid is vanuit DSM ter
­beschikking gesteld. De totale bezoldiging van de directie bedroeg in 2010 c 0,8 mln (2009: c 0,8 mln).
Gelet op bestaande afspraken met DSM hieromtrent, kan geen uitsplitsing plaatsvinden.
In 2010 bedroeg de vergoeding aan de commissarissen c 0,1 mln (2009: c 0,1 mln).
(25) Servicekosten vergoed aan externe accountants
De kosten van Ernst & Young, verantwoord onder operationele kosten, bedroegen in 2010 c 443.000 voor
auditservices (statutaire en joint venture audits) (2009: c 518.000), c 0 voor belastingadvies (2009: c 5.000) en
c 144.000 voor overige diensten (2009: c 11.000).
(26) Gebeurtenissen na balansdatum
Er zijn geen gebeurtenissen na balansdatum welke nader moeten worden toegelicht.

Utrecht, 29 Maart 2011
Directie

Raad van commissarissen

J.D. Bokhoven

R.M.J. van der Meer

D.G. Roest

A.H.P. Gratama van Andel
G-J. Kramer
H.M.C.M. van Oorschot

EBN | Jaarverslag 2010 | 77

O ve rige ge geve ns

Winstbestemming
De winstbestemming geschiedt conform het gestelde in Artikel 21 van de statuten van de Vennootschap.
Aan de aandeelhouder:
- wordt jaarlijks een gedeelte van de winst als bijzondere winstuitkering uitgekeerd;
- wordt het resterende deel van de winst als dividend uitgekeerd.
Gebeurtenissen na balansdatum
Hierbij wordt verwezen naar noot 26 in de jaarrekening.

78 | EBN | Jaarverslag 2010

EBN | Jaarverslag 2010 | 79

Controleve r k lar ing van
de onaf hankelijke accountant
Aan: de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Energie Beheer Nederland B.V.
Verklaring betreffende de jaarrekening
Wij hebben de in dit rapport opgenomen jaarrekening 2010 van Energie Beheer Nederland B.V. te Utrecht
gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de balans per 31 december 2010, het overzicht van totaal resultaat,
het mutatieoverzicht eigen vermogen en het kasstroom overzicht over 2010 en de toelichting, waarin zijn
opgenomen een overzicht van de belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.
Verantwoordelijkheid van de directie
De directie van de vennootschap is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en
het resultaat getrouw dient weer te geven in overeenstemming met International Financial Reporting Standards
zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk
Wetboek (BW), alsmede voor het opstellen van het jaarverslag in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.
De directie is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het op
maken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieelbelang als gevolg van fraude of
fouten.
Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle.
Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse
controlestandaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze
controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening
geen afwijkingen van materieel belang bevat.
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen
en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de
accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een
afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.
Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die
relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten
van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter
niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de entiteit.
Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële
verslaggeving en van de redelijkheid van de door de directie van de vennootschap gemaakte schattingen,
alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een
­onderbouwing voor ons oordeel te bieden.

80 | EBN | Jaarverslag 2010

Oordeel betreffende de jaarrekening
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen
van Energie Beheer Nederland B.V. per 31 december 2010 en van het resultaat en de kasstromen over 2010 in
overeenstemming met International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie en
Titel 9 Boek 2 BW.
Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen
Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar
aanleiding van het onderzoek of het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9
Boek 2 BW is opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot en met h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de
jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW.

Rotterdam, 29 maart 2011
Ernst & Young Accountants LLP
wg
Mr. W.C. van Hoeven RA

EBN | Jaar verslag 2 010 | 81

Ve rk lare nde woorde nlijst

bcm

Miljard kubieke meters (billion cubic metres)

Brandstofmix	Verhouding van verschillende brandstoffen leidend tot een hoeveelheid opgewekte
energie
CCS

CO2-afvang en -opslag (carbon capture and storage)

Cluster

Locatie waar meerdere putten geboord kunnen worden

Convenant	Convenant ter bevordering van de opsporing en ontwikkeling van de olie- en gas­reserves
en de opslag van stoffen op het Nederlands deel van het continentaal plat
Corporate Governance Code (oud)

Gedragscode voor beursgenoteerde ondernemingen

Corporate Governance Code (nieuw)	De Nederlandse Corporate Governance Code van de Monitoring Commissie
Corporate Governance Code
COSO

The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission

Dashboard

Overzicht van bedrijfspecifieke prestatieindicatoren

EBN

Energie Beheer Nederland B.V.

Energiemix

Verhouding energie die Nederland gebruikt uit verschillende energiebronnen

End-of-field-life

Gas- en olievelden in de eindfase van de productie

E&P

Exploratie en productie

EL&I (nieuw)

Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

EZ (oud)

Ministerie van Economische Zaken

Fallow Acreage Convenant	Convenant ter bevordering van de opsporing en de winning van de olie- en gasreserves en de opslag van stoffen op het Nederlands deel van het continentaal plat
tussen de Minister van Economische Zaken en de mijnbouwondernemingen actief op
het ­continentaal plat, zoals ondertekend op 31 augustus 2010
Gasgebouw	Publiek-private samenwerking in de Maatschap Groningen en in GasTerra
Gasrotonde

De fysieke nationale- en ­internationale gasinfrastructuur

Gasvoorkomen

Ondergrondse ophoping van gas dat gewonnen kan worden

GE

Groningenequivalent

Geothermie

Aardwarmte

HR

Personeelszaken (Human Resources)

ICT

Informatie en communicatietechnologie

IFRIC

International Financial Reporting Interpretation Committee

IFRS

International Financial Reporting Standards

IMS

Integraal Management Systeem

Kussengas	Gas dat aanwezig moet zijn in een veld of opslag om de druk op peil te houden
LNG

Vloeibaar aardgas (liquefied natural gas)

Mijnbouwwet	Nederlandse wet waarin de regels over opsporing naar en winnen en opslag van

82 | EBN | Jaarverslag 2010

delfstoffen staat
MVO

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Multi-stage fraccing	Techniek waarmee vloeistof onder hoge druk in het gesteente dat gas bevat wordt
gebracht waardoor het gesteente ‘breekt’ en het gas gewonnen kan worden
NAM

Nederlandse Aardolie Maatschappij

Near-field exploratie

Opsporing van gas nabij bestaande winningslocaties

NOGEPA

Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie

Offshore

Op zee

Operator

Partij in het winningstraject die namens partners activiteiten uitvoert

Overlegplatform Gasrotonde	Forum van de Nederlandse overheid, gasindustrie en kennisinfrastructuren voor nieuwe
initiatieven en strategische kwesties over de fysieke nationale- en ­internationale
gasinfrastructuur
PRMS	Internationaal classificatiesysteem waarin de status en hoeveelheid van olie- en
­gasvoorkomens worden vastgelegd
ROAD

Rotterdam Opslag en Afvang Demonstratieproject

Scorecard

Overzicht van afdelingspecifieke prestatieindicatoren

Schaliegas of shale gas 	Gas dat wordt gewonnen uit kleisteenreservoirs waar gas moeilijk uitstroomt vanwege
minder goede doorlatendheid.
Shallow gas	Gas dat wordt gewonnen uit relatief ondiepe reservoirs (< 800 m,
veelal ongeconsolideerd)
SodM

Staatstoezicht op de Mijnen

Spotmarkt	Markt waar overschotten worden verhandel en tekorten worden gedekt. Levering en
betaling vindt na het sluiten van de overeenkomst op korte termijn plaats
Staatsdeelneming

Aandeelhouderschap van de Nederlandse Staat

Stranded reserves or fields	Gasvoorkomens die op enig moment om technische of economische redenen als
niet-winbaar worden beschouwd
Tight gas 	Gas dat wordt gewonnen uit zandsteenreservoirs waar gas moeilijk uitstroomt vanwege
minder goede doorlatendheid.
TNO (oud)

Nederlands Onderzoeksinstituut

TNO (nieuw)

Nederlandse Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek TNO

Treasury (oud)

Het beheren van geld van de onderneming

Treasury (nieuw)

Het beheer van de financiële middelen van de onderneming

Vergunninghouder	Houder van een vergunning tot opsporing of winning als bedoeld in de Mijnbouwwet
VGM

Veiligheid, gezondheid en milieu

EBN | Jaarverslag 2010 | 83

Ke r ncijfe rs

bedragen in miljoen euro

IFRS IFRS
2010 2009

IFRS
2008

IFRS IFRS
2007 2006

IFRS							
2005 2005 2004 2003 2002 2001		

EBN deelname in activiteiten:							
- aantal winningvergunningen
landzijde
23
22
21
20
14
14
14
			
- aantal winningvergunningen
zeezijde
103
103
100
95
85
85
85
				
- aantal opsporingvergunningen
48
45
41
26
17
19
19
afzet (mrd m³, 100%)
mutatie in %
t.o.v. voorgaand jaar (100%)
- afzet Groningen
(mrd m³, EBN aandeel)
- afzet kleine velden
(mrd m³, EBN aandeel)
afzet totaal
(mrd m³, EBN aandeel)

14

14

14

14		

77

77

70

66		

22

26

31

40

80

70

73

64

66

67

67

72

63

64

66

14

-5

+11

-3

-1

-7

-7

+15

-4

-4

+10

20

15

16

12

13

13

13

13

11

10

10

13

14

15

15

15

15

15

18

15

17

19

33

29

30

27

28

28

28

30

26

27

28

gemiddelde opbrengstprijs gas 													
(c-centen per m³, 35,17 MJ/m³) 18,58 20,72 26,91 20,67 21,52 16,46 16,46 13,17 13,88 12,55 13,93
omzet uit:													
- doorlopende activiteiten
6.486 6.387 8.698 6.090 6.264 4.883 4.883 4.230 3.872 3.633 4.146		
- beëindigde activiteiten						
3.384 3.384						
omzet totaal
6.486 6.387 8.698 6.090 6.264 8.267 8.267 4.230 3.872 3.633 4.146 		
				
mutatie uit doorlopende												
activiteiten % t.o.v. voorgaand jaar 2
-27
+43
-3
+28
+15
+15
+9
+7
-12
+32		
				
totaal resultaat uit: 													
- doorlopende activiteiten
2.076 2.211 3.269 2.367 2.378 1.673 1.637 1.534 1.380 1.296 1.590		
- beëindigde activiteiten						
2.154 2.154						
totaal resultaat
2.076 2.211 3.269 2.367 2.378 3.827 3.791 1.534 1.380 1.296 1.590		
				
totaal resultaat uit doorlopende												
activiteiten in % van de omzet
32
35
38
39
38
34
34
36
36
36
38		
				
materiële vaste activa:													
- investeringen onshore
224
238
129
277
146
121
121
143
138
125
80
- investeringen offshore
383
475
447
405
478
446
446
207
316
325
225
- opruimen
57 -163
93
137
273
149							
						
totaal investeringen
664
550
669
819
896
716
567
350
454
450
305		
										
afschrijvingen
499
462
501
494
403
374
376
337
344
334
342
eigen vermogen
174
158
160
162
290
237
437
348
329
280
129
					
gearing ratio (%)
91
93
91
93
86								
						
vreemd vermogen
5.146 4.520 5.386 4.664 3.902 3.437 2.977 2.730 2.592 2.746 2.728		
				
													
						
84 | EBN | Jaarverslag 2010

Contactinfor matie
Bezoekadres
EBN
Moreelsepark 48
3511 EP Utrecht
Postadres
Postbus 19063
3501 DB Utrecht
Telefoon +31 (0)30 2339001
Fax +31 (0)30 2339051
e-mail ebn.mail@ebn.nl

Ontwerp en opmaak
Com&Sense, Nieuwegein
Fotografie
Ivar Pel, Utrecht
NAM, Assen
Drukwerk
Drukkerij van Meurs, Ridderkerk

© 2011 EBN
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt
door druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van EBN.

EBN | Jaarverslag 2010 | 85

EBN | Jaarverslag 2010 | 87

EBN
Moreelsepark 48, 3511 EP Utrecht, Postbus 19063, 3501 DB Utrecht
T +31 (0)30­2339001, F +31 (0)30­2339051
E ebn.mail@ebn.nl, www.ebn.nl

88 | EBN | Jaarverslag 2010