Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

279
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Ministers van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de
handel in apen naar Europese proefdiercentra door een Nederlands bedrijf
(ingezonden 3 juli 2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 8 oktober 2019).
Vraag 1, 2 en 3
Klopt het dat een Nederlands bedrijf, te weten R.C. Hartelust B.V (in het
vervolg: Hartelust) te Tilburg, apen verkoopt aan een proefdierlaboratorium in
Parma, waar vangstokken worden gebruikt om de dieren te fixeren en waarbij
de apen willens en weten drinkwater wordt onthouden, waardoor ze hun
eigen urine drinken en aan de spijlen van hun kooien likken? Wat is uw
reactie op de beelden die via Animalrights.com te zien zijn?
Wat vindt u ervan dat een Nederlands bedrijf apen levert aan een proefdierlaboratorium waar zo met de dieren om wordt gegaan?
Vindt u het gewenst dat een Nederlands bedrijf optreedt als doorvoerhaven
voor apen die afkomstig zijn uit China en deze apen verkoopt aan proefdiercentra in Europa?
Antwoord 1, 2 en 3
Ik vind het belangrijk dat er zorgvuldig en respectvol wordt omgegaan met
proefdieren en ik kan goed begrijpen dat de undercover-beelden als
schokkend worden ervaren. Ik ga er dan ook vanuit dat de Italiaanse
autoriteiten dit verder zullen oppakken. De Europese Richtlijn 2010/63/EU voor
de bescherming van proefdieren stelt namelijk strenge voorwaarden aan de
huisvesting, verzorging en het gebruik van niet-humane primaten in
dierproeven. Deze richtlijn is in alle lidstaten geïmplementeerd, in Nederland
in de Wet op de dierproeven.
Er is in Nederland een bedrijf gevestigd dat een vergunning heeft om gefokte
niet-humane primaten vanuit niet-EU landen te importeren en, na afloop van
een quarantainetijd, te verhandelen naar erkende dierproefcentra in Europa.
Dit bedrijf voldoet daarbij aan de wettelijke gestelde eisen, waar de NVWA
streng op toeziet. Ik heb geen informatie voor welke soort dierproeven deze
apen buiten Nederland worden ingezet.

ah-tk-20192020-279
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 4, 5 en 6
Kunt u inzicht geven in het aantal apen dat jaarlijks door Hartelust wordt
gekocht en verhandeld? Kunt u daarbij onderscheid maken naar apensoort?
Kunt u aangeven uit welke landen en instellingen Hartelust apen mag kopen
en transporteren? Kunt u aangeven uit welke landen en instellingen de
afgelopen jaren ook daadwerkelijk apen zijn geïmporteerd of ingekocht?
Aan welke landen en instellingen zijn de afgelopen jaren apen geleverd door
Hartelust?
Antwoord 4, 5 en 6
Exact deze vragen zijn reeds in 2010 beantwoord door de Minister van VWS
(Aanhangsel Handelingen II 2009–2010, nr. 2852).Hoewel ik het belangrijk
vindt om bij dierproeven zo transparant mogelijk te zijn kan ik, in lijn met de
eerdere beantwoording, deze Informatie vanwege de bescherming van
bedrijfs- en fabricagegegevens niet verstrekken.
Vraag 7
Kunt u aangeven hoe de dieren getransporteerd worden van en naar
Nederland en welke dierenwelzijnseisen aan het transport gesteld worden?
Hoe wordt hierop toegezien? Worden de gezondheid en het welzijn van de
apen tijdens het transport naar en van Nederland gemonitord? Zo ja, op
welke wijze? Zijn er apen gestorven tijdens de transporten? Zo ja, hoeveel en
wat was de precieze doodsoorzaak?
Antwoord 7
Alle instellingen die niet-humane primaten importeren moeten een erkenning
hebben onder Richtlijn 92/65/EG (Bezemrichtlijn). Indien het gaat om
proefdieren is daarnaast een vergunning vereist onder de Wet op de
dierproeven (Wod) artikel 2. Conform deze vergunning dient het bedrijf te
voldoen aan de vereisten voor huisvesting en dierenwelzijn van de Wod. De
NVWA voert jaarlijks meerdere controles uit op de naleving hiervan.
Transport door de lucht van primaten is binnen CITES slechts toegestaan als
dit volgens de IATA-richtlijnen plaatsvindt (International Airport Transportation Association) voor het transport van levende dieren. Gezondheidscertificaten maken altijd onderdeel uit van een zending. De regels voor diertransporten binnen Europa zijn vastgesteld in de Verordening (EG) Nr. 1/2005
(Transportverordening). De NVWA houdt steekproefsgewijs toezicht op de
naleving van deze voorschriften, er wordt echter geen registratie bijgehouden
over gestorvene dieren. Daarnaast controleren ook de ontvangende lidstaten
bij de certificering of het transport voldoet aan de eisen.
Vraag 8
Is het u bekend dat de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen (KNAW) schrijft dat het «van groot belang [is] dat de herkomst van alle
nhp (niet-humane primaten) die in Nederland gebruikt worden voor dierexperimenten bekend is, zodat wildvang en onnodig internationaal transport
uitgesloten zijn»?
Antwoord 8
Ja. Het is in Europa verboden om niet humane-primaten uit het wild te
gebruiken in dierproeven. Om dit te waarborgen beschikken alle apen die
naar Europa geïmporteerd worden over een CITES certificaat dat de herkomst
uit een fokinstelling bevestigt. Deze dieren ondergaan wel een internationale
transport en een quarantainetijd. Alle Nederlandse onderzoeksinstellingen
waar onderzoek met niet-humane primaten plaatsvindt, hebben daarom in
2014 toegezegd om voortaan bij voorkeur dieren te betrekken die in
Nederland zijn gefokt (Kamerstuk 32 336, nr. 44). De herkomst van de
niet-humane primaten in dierproeven in Nederland wordt ieder jaar gepubliceerd in de jaarregistratie «Zo doende» van de NVWA.
Vraag 9
Kunt u uitsluiten dat Hartelust een doorvoerhaven is voor apen die uit het
wild zijn gevangen? Hoe controleert u of Hartelust voldoet aan de Citesregelgeving inzake wildvang? Maakt het BPRC gebruik van apen afkomstig
van Hartelust? Zo ja, wat is de herkomst van deze apen? Kunt u uitsluiten dat
ze uit het wild gevangen zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 9
Zoals ik in het antwoord op vraag 8 heb aangegeven is het in Europa
verboden om niet-humane primaten uit wildvang te gebruiken in dierproeven.
De dieren moeten afkomstig zijn van een fokinstelling. Bij de invoer van
niet-humane primaten is de CITES-overeenkomst van toepassing. Het
CITES-certificaat geldt als bewijs voor legale herkomst uit een fokinstelling,
afgegeven door de bevoegde autoriteiten in het land van herkomst. Invoer
kan slechts plaatsvinden als in Nederland de onafhankelijke Wetenschappelijke CITES Autoriteit een positief advies heeft uitgebracht. De invoer wordt
niet toegestaan indien er gerede twijfel bestaat over de fokstatus van de
dieren.
Het BPRC beschikt sinds enkele jaren over zelfstandige fokkolonies voor de
verschillende soorten niet-humane primaten en is daarmee onafhankelijk van
import van dieren. Voor die tijd heeft het BPRC ook apen betrokken uit
niet-EU landen. Deze dieren waren voorzien van de benodigde CITESdocumenten die wildvang uitsluiten.
Vraag 10
Deelt u de mening dat de Nederlandse ambitie om het aantal dierproeven op
apen te verminderen wordt ondergraven als Nederland een doorvoerhaven is
van apen naar buitenlandse proefdiercentra? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Nee, de commerciële activiteit van een bedrijf in Nederland heeft geen enkele
invloed op de kabinetsambitie om in Nederland het aantal dierproeven op
apen te verminderen.
Vraag 11
Kunt u deze vragen een voor een beantwoorden?
Antwoord 11
Omwille van een betere leesbaarheid heb ik ervoor gekozen om de vragen 1,
2, 3 en 4, 5, 6 gezamenlijk te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3