Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 963

Wijziging van de Wet register
onderwijsdeelnemers en enkele andere wetten
in verband met het uitbreiden van de wettelijke
grondslagen voor de verwerking van gegevens
in het kader van het register
onderwijsdeelnemers

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 9 december 2021
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I

kst-35963-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

ALGEMEEN
1. Hoofdlijnen wetsvoorstel
1.1.
Inleiding
1.2.
Aansluiting particuliere, buitenlandse en
internationale scholen op het register onderwijsdeelnemers
1.3.
Verstrekkingen van gegevens uit het register
onderwijsdeelnemers
1.3.1
Uitgangspunten verstrekking uit
register onderwijsdeelnemers
1.3.2
Verstrekking aan instellingen voor
hoger onderwijs en aan aangewezen
organisaties
1.3.3
Gegevensverstrekking aan samenwerkingsverbanden passend
onderwijs
2. Bescherming persoonsgegevens
3. Caribisch Nederland
4. Advies en openbare internetconsultatie
4.1
Advies Autoriteit Persoonsgegevens

blz.
2
2
2

3
3
3

4

5
5
5
6
6

II
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I, onderdeel E
Artikel 23

6
6
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 963, nr. 5

1

I ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van dit
wetsvoorstel en hebben hier nog enkele vragen over.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wijziging van de Wet register onderwijsdeelnemers en enkele andere
wetten in verband met het uitbreiden van de wettelijke grondslagen voor
de verwerking van gegevens in het kader van het register onderwijsdeelnemers. Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen die zij aan de
regering willen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel en kunnen zich vinden in de wijzigingen zoals opgenomen in
dit wetsvoorstel. Deze leden hebben geen nadere vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de Wijziging van
de Wet register onderwijsdeelnemers en enkele andere wetten in verband
met het uitbreiden van de wettelijke grondslagen voor de verwerking van
gegevens in het kader van het register onderwijsdeelnemers. Zij maken
zich zorgen over de privacy van leerlingen en studenten en hebben
hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA- en de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel. Het lijkt hun
waardevol dat ook particuliere, buitenlandse en internationale scholen
worden aangesloten op het register onderwijsdeelnemers en basis- en
diplomagegevens worden verwerkt voor legalisatie van diploma’s en
bewijzen van inschrijving.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden onderkennen met name het belang van
het verstrekken van gegevens ten dienste van de uitvoering van verantwoordelijkheden inzake het onderwijs. Ze waarderen ook de precisering
die is aangebracht in de wettelijke grondslagen.
1. Hoofdlijnen wetsvoorstel
1.1 Inleiding
De leden van de D66-fractie vernemen dat met het wetsvoorstel de
wettelijke grondslagen in de WRO1 worden uitgebreid. Zo worden
gegevens uit het register onderwijsdeelnemers voortaan aan verschillende nieuwe instanties verstrekt. Deze leden hebben echter nog een
vraag bij de wettelijke grondslag voor het delen van gegevens met nieuwe
organisaties. De Afdeling van de Raad van State (RvS) wijst er immers op
dat de verwerking van persoonsgegevens zo concreet en nauwkeurig
mogelijk dient te zijn. Zij constateren dat de regering de aanbeveling van
de RvS maar gedeeltelijk heeft overgenomen. Zo zijn de vereisten
waaraan moet worden voldaan wel nader uiteengezet, maar kiest de
regering voor een andere inkadering dan de RvS voorstelt. Kan zij
toelichten waarom ze hiervoor heeft gekozen, zo vragen de leden.

1

WRO: Wet register onderwijsdeelnemers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 963, nr. 5

2

1.2 Aansluiting particuliere, buitenlandse en internationale scholen op het
register onderwijsdeelnemers
De leden van de VVD-fractie lezen dat B4-scholen2 net als B3-scholen3 niet
verplicht zijn om gegevens in het register aan te leveren en dat dit
wetsvoorstel een grondslag creëert voor de levering van gegevens over
onderwijsdeelnemers door de particuliere B3- en B4-scholen. Betekent dit
ook dat B3- en B4-scholen dus voortaan wettelijk verplicht zijn om de
verzuimgegevens in het nieuwe register aan te leveren, zo vragen de
leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat de huidige praktijk van het decentraal melden van inschrijvingen, uitschrijvingen en verzuim door B3- en
B4-scholen onwenselijk wordt geacht. Zij vragen de regering toe te lichten
op welke wijze het melden zal plaatsvinden nadat deze groepen scholen
zijn aangesloten op het register onderwijsdeelnemers.
De leden vragen de regering voorts toe te lichten op welke wijze
gemeenten zicht krijgen op kinderen en jongeren die niet op een school
ingeschreven staan en dus ook niet in het register opgenomen zijn. Zij
vragen tevens of het klopt dat ook de gemeentelijke gezondheidsdienst
voor de uitoefening van de jeugdgezondheidszorg toegang heeft tot het
register onderwijsdeelnemers, en kinderen en jongeren die niet in het
register opgenomen zijn niet bij hen in beeld zijn.
1.3 Verstrekkingen van gegevens uit het register onderwijsdeelnemers
De leden van de D66-fractie vragen of onderzoeksinstellingen en
aangewezen organisaties continu toegang hebben tot het register of dat
er ook de mogelijkheid bestaat om een onderzoeksinstelling of organisatie
incidenteel of voor een vooraf afgebakende periode toegang te geven tot
het register. Zij vragen tevens of de regering – vanuit het oogpunt van
rechtszekerheid, voorzienbaarheid en privacybescherming – periodiek de
bij AMvB4 aangewezen organisaties die structureel toegang tot het
register krijgen bij wet zal aanwijzen.
1.3.1 Uitgangspunten verstrekking uit register onderwijsdeelnemers
De leden van de VVD-fractie lezen dat private organisaties toegang krijgen
tot de gegevens uit het register. Kan de regering een overzicht geven van
de verschillende organisaties die deze toegang krijgen, zoals Studiekeuze123, JOB en Nuffic? Hoe controleert de regering dat deze organisaties zorgvuldig met dergelijke gegevens omgaan? Aan welke criteria
moet een private organisatie voldoen om toegang te krijgen tot deze
gegevens? Wat is precies de definitie van een «maatschappelijke
behoefte»? Is het voor deelnemers mogelijk om ervoor te kiezen dat hun
gegevens niet met deze private organisaties worden gedeeld? Zo nee,
waarom niet?
Daarnaast lezen de leden dat, volgens het huidige artikel 23,
WRO-gegevens uit het register onderwijsdeelnemers slechts worden
verstrekt aan onderzoeksinstellingen en dat deze beperking problematisch
is als het gaat om onderzoek doen binnen het onderwijs. Hoe borgt de
regering de veiligheid van persoonsgegevens als deze beperking eraf
wordt gehaald? Daarnaast lezen de leden dat «verstrekking van persoonsgegevens pas aan de orde is als geanonimiseerde data niet zouden
2

B4-scholen zijn internationale scholen waar niet alleen buitenlandse leerlingen, maar ook
Nederlandse leerlingen naartoe kunnen gaan.
B3-scholen zijn niet door de overheid bekostigde scholen voor basisonderwijs en/of voortgezet
onderwijs.
4
AMvB: algemene maatregel van bestuur
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 963, nr. 5

3

voldoen en dus tot de persoon herleidbare gegevens noodzakelijk zouden
zijn». Op welke manier wordt deze persoon in kwestie betrokken bij de
beslissing om dergelijke gegevens te verstrekken? Daarnaast lezen de
leden een opsomming van organisaties die hier gebruik van kunnen
maken; Studiekeuze 123, JOB5, Kenniscentrum voor studentenhuisvesting
(Kences), Stichting Nuffic en verschillende sectorraden. Is dit de complete
lijst van organisaties die gebruik mogen maken van deze gegevens of
waren dit enkele voorbeelden? Indien dat laatste het geval is, welke
andere organisaties krijgen nog meer toegang tot deze gegevens?
De leden zijn positief over het feit dat door dit wetsvoorstel verzuim
centraal kan worden gemeld en dat dit voor minder administratieve lasten
zorgt bij zowel scholen als gemeenten. De leden vragen of medewerkers
van scholen en gemeenten een training zullen krijgen om de nieuwe
procedures te leren.
1.3.2 Verstrekking aan instellingen voor hoger onderwijs en aan aangewezen organisaties
De leden van de VVD-fractie lezen dat organisaties die in aanmerking
komen voor gegevensverstrekking breder dan het doel verantwoording
onder andere moeten voldoen aan «voldoende aannemelijk maken dat zij
persoonsgegevens uit het register nodig hebben voor onderzoeksactiviteiten naar de kwaliteit, toegankelijk of doelmatigheid van het onderwijs».
Wanneer is iets voldoende aannemelijk gemaakt volgens de regering?
De leden lezen dat er pas persoonsgegevens aan organisaties worden
verstrekt als dat noodzakelijk is en wanneer de Minister van OCW
daarover een besluit heeft genomen. Wordt de Kamer in dergelijke
gevallen dan ook op de hoogte gebracht, zo vragen de leden.
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom de gegevens van
het CBS6 ten behoeve van onderzoeken naar de kwaliteit en toegankelijkheid van het onderwijs niet meer toereikend zijn om onderzoeken tijdig
en volledig uit te kunnen voeren? Welke gegevens ontbreken er om die
onderzoeken volgens de regering goed te kunnen doen? Welke extra
gegevens zullen met dit wetsvoorstel beschikbaar komen uit het register
onderwijsdeelnemers voor dit doel? In hoeverre zullen deze gegevens en
de onderzoeken op basis van deze gegevens (extra) gebruikt worden om
scholen af te rekenen op bijvoorbeeld doorstroomcijfers van brugklas
naar derde klas of hoeveel leerlingen in het derde leerjaar zonder
vertraging hun diploma halen, zo vragen de leden.
De leden van de SGP-fractie lezen allerlei voorbeelden waarin het
verruimen van de mogelijkheden van gegevensverstrekking volgens de
regering nuttig zou kunnen zijn. Het wordt deze leden echter onvoldoende
duidelijk in hoeverre de regering tot op heden daadwerkelijk tegen
knelpunten is aangelopen bij verzoeken om gegevensverstrekking. Zij
vragen een nadere toelichting. In dat verband vragen zij ook aandacht
voor het feit dat de rapportages, benchmarks en onderzoeken van de
verschillende organisaties die de regering nuttig acht, kennelijk nu al
bestaan zonder een beroep te doen op gegevensverstrekking. Kan de
regering aangeven hoe de meerwaarde van het wetsvoorstel geduid moet
worden? Of is momenteel sprake van gegevensverstrekking in strijd met
de wettelijke kaders?
De leden constateren dat in het wetsvoorstel bij de verstrekking van
gegevens ten behoeve van de ondersteuning van het onderwijs enkel de
sectororganisaties expliciet worden benoemd. Deze leden vragen waarom
hierbij niet ook organisaties zijn opgenomen die het belang van het

5
6

JOB: Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs
CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 963, nr. 5

4

personeel dienen en die bijvoorbeeld in het kader van het bevorderen van
professionalisering gegevens nodig hebben.
1.3.3 Gegevensverstrekking aan samenwerkingsverbanden passend
onderwijs
De leden van de D66-fractie constateren dat met het wetsvoorstel wordt
beoogd om de informatiepositie tussen samenwerkingsverbanden te
versterken. Hoe verhoudt dit zich tot de verbeteraanpak passend
onderwijs? Hoe draagt deze wetswijziging bij aan de verbeterpunten
geïdentificeerd door de regering? Kan zij concreet uiteenzetten hoe deze
wijziging de taak tot het verdelen van middelen vergemakkelijkt en
verbetert? Hoe groot is de groep waarover samenwerkingsverbanden nu
gegevens mogen ontvangen en hoe groot is de groep waarover zij
gegevens nodig hebben? Deze leden lezen daarnaast dat het voornemen
is om in het BRO7 de aan de samenwerkingsverbanden te verstrekken set
gegevens opnieuw vast te stellen en dat bij deze wijziging de noodzaak
van aanvullende gegevens nader worden onderbouwd. Kan de regering
hier een nadere toelichting op geven, zo vragen leden.
De leden van de SP-fractie vragen de regering in hoeverre ouders inzage
hebben in de gegevens over de gezondheid van hun kind zoals
omschreven in het register onderwijsdeelnemers. In hoeverre hebben zij
zeggenschap over het verstrekken van deze gegevens aan samenwerkingsverbanden?
Voorts vragen zij met welke gegevens de te verstrekken gegevensset aan
samenwerkingsverbanden precies wordt uitgebreid. In hoeverre hebben
ouders hier inspraak in? Op welke wijze wordt geborgd dat deze gegevens
niet te herleiden zijn tot specifieke leerlingen? Waarom is het niet mogelijk
om exacte leerlingaantallen door te geven aan het samenwerkingsverband voor toekenning van middelen zonder extra gegevens te
verstrekken, zo vragen de leden.
2. Bescherming persoonsgegevens
De leden van de PvdA- en de GroenLinks-fractie merken op dat de kring
van organisaties, waaraan gegevens uit het register onderwijsdeelnemers
wordt verstrekt, wordt uitgebreid naar een aantal organisaties die
regelmatig onderzoek doen naar onderwijsbeleid, studenttevredenheid,
studiefinanciering en dergelijke, zoals JOB, Studiekeuze123, Kences en
Nuffic. De Autoriteit Persoonsgegevens was kritisch over de verschillende
private partijen die grote hoeveelheden persoonsgegevens zullen
ontvangen uit het register onderwijsdeelnemers en wees erop dat daar
bijzondere persoonsgegevens bij zitten, namelijk gegevens over de
gezondheid van sommige leerlingen en studenten die in het register
staan. De overheid zou de controle verliezen over de aan haar toevertrouwde persoonsgegevens en er zouden grotere risico’s ontstaan met
betrekking tot onder meer beveiliging en onverenigbaar gebruik. De leden
vragen of de Autoriteit Persoonsgegevens zich heeft laten overtuigen door
de uitleg van de regering over proportionaliteit en subsidiariteit bij de
noodzaak van de gegevensverstrekking aan de aangewezen organisaties.
3. Caribisch Nederland
De leden van de PvdA- en de GroenLinks-fractie merken op dat uit twee
pilots werd geconcludeerd dat de uitwisseling tussen de onderwijsinstellingen op Caribisch Nederland en DUO8 onder een aantal randvoorwaarden, met name inzake instellings- en opleidingscodes, goed valt te
regelen. Het streven is nu om onderwijsinstellingen op Bonaire in 2022
7
8

BRO: Besluit register onderwijsdeelnemers
DUO: Dienst Uitvoering Onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 963, nr. 5

5

aan te sluiten op het register onderwijsdeelnemers en in 2023 in de rest
van Caribisch Nederland. Welke overwegingen liggen ten grondslag aan
dit onderscheid, zo vragen de leden.
4. Advies en openbare internetconsultatie
4.1 Advies Autoriteit Persoonsgegevens
De leden van de SP-fractie maken zich grote zorgen om de privacy van
scholieren en studenten als meer instanties toegang tot gegevens van
studenten, scholieren en diploma- en verzuimgegevens krijgen. Met name
verzuimgegevens kunnen medische gegevens bevatten die extra
beschermd moeten worden. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)
heeft zich hier eerder kritisch over uitgelaten. Daarom zijn de leden ook
erg benieuwd wat de regering met het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens heeft gedaan en of de privacy van studenten en leerlingen
gewaarborgd is met deze wetswijziging. Is de regering voornemens om
de noodzaak van de gegevensverstrekkingen aan aangewezen organisaties nader te onderbouwen, zo vragen de leden.
Een andere belangrijk punt dat de AP aankaart, is de controle die de
overheid verliest over de aan haar toevertrouwde persoonsgegevens.
Private partijen hebben andere belangen en meer ruimte om naar
believen gewenste activiteiten te ondernemen. Daardoor kan druk
ontstaan om gegevens voor andere doeleinden te benutten. De leden
vragen hoe de regering ervoor zorg gaat dragen dat de gegevens zo veel
mogelijk in het publieke domein blijven.
De leden vragen ten slotte of DUO voldoende is toegerust om dit alles uit
te voeren, daar het takenpakket van DUO al zwaar is. Is de regering net als
de leden niet bang dat de capaciteit van DUO een oorzaak kan zijn van
gebrekkige taakuitvoering van DUO? Is de regering bereid om de
capaciteit bij DUO uit te breiden? Ziet de regering nog andere mogelijke
gevaren, zo vragen de leden.
II ARTIKELSGEWIJS
Artikel I, onderdeel E
Artikel 23
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering in het voorgestelde artikel 23, tweede lid, onderdeel b, spreekt van besturen van
onderwijsinstellingen in plaats van aan te sluiten bij de definitiebepaling
van bestuur. Daardoor zou er onduidelijkheid kunnen ontstaan over de
vraag of het wetsvoorstel enkel het bestuur als orgaan bedoelt dan wel
het bestuur als bevoegd gezag. Dat zou concreet kunnen betekenen dat
een organisatie voor interne toezichthouders (VTOI) buiten de reikwijdte
van het wetsvoorstel valt. Anderzijds constateren zij dat de artikelsgewijze
toelichting een nog veel ruimere reikwijdte zou kunnen bevatten, door te
spreken van organisaties die op landelijk niveau belanghebbenden in het
onderwijs vertegenwoordigen. Deze formulering hoeft niet strikt beperkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 963, nr. 5

6

te zijn tot het bevoegd gezag. Deze leden vragen de regering hierop te
reflecteren en aan te geven waarom niet is aangesloten bij de definitie van
bestuur uit de wet.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Bosnjakovic

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 963, nr. 5

7