Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1989
Vragen van de leden Gijs van Dijk en Kerstens (beiden PvdA) aan de
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over schrijnende
werkwijze van de sociale dienst Laborijn (ingezonden 20 februari 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 21 maart 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Schrijnende werkwijze» sociale dienst:
«Mensen met een uitkering zijn doodsbang»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4
Bent u bekend met de tientallen klachten over de Achterhoekse sociale dienst
Laborijn? Wat vindt u ervan dat Laborijn extreem ver gaat in het controleren
van uitkeringsgerechtigden? Bent u ook van mening dat het totaal overbodig
is om te kijken in een koelkast of te weten hoe lang iemand doucht?
Vindt u verder ook dat uitkeringsgerechtigden in een afhankelijke positie
zitten en het voor hen daardoor minder eenvoudig is om kritisch hierover te
zijn? Kunt u zich voorstellen dat veel mensen doodsbang zijn? Zo ja, welke
maatregelen gaat u nemen om hier een einde aan te maken?
Vindt u niet dat de sociale dienst meer van vertrouwen en minder van
wantrouwen zou moeten uitgaan als ook meer naast de uitkeringsgerechtigde
dan tegenover hem of haar zou moeten staan?
Antwoord 2, 3, 4
Handhaving is een belangrijke voorwaarde voor een goed werkend stelsel
van sociale zekerheid. Het uitgangspunt is helder: mensen die recht hebben
op een uitkering krijgen die ook. Tegelijkertijd moeten alle inwoners erop
kunnen vertrouwen dat er geen misbruik van de sociale zekerheid wordt
gemaakt.
Binnen haar gedecentraliseerde context, is het primair aan het college van
B&W om zorg te dragen voor een juiste uitvoering van de Participatiewet en

1

ah-tk-20182019-1989
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.gelderlander.nl/oude-ijsselstreek/schrijnende-werkwijze-sociale-dienst-mensenmet-een-uitkering-zijn-doodsbang~a0dc621e/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

om daarover verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad, en is het
primair aan de gemeenteraad om de uitvoering door het college te controleren en het college daarover ter verantwoording te roepen. Bezien vanuit de
landelijke regelgeving, met een duidelijk kader inzake verplichtingen die
bijstandsgerechtigden moeten naleven, is handhaving door het college van
belang. Uiteraard geldt ook met betrekking tot handhaving dat de rechtszekerheid van een individu moet worden gewaarborgd en dat het college per
individueel geval moet beoordelen of de inzet van (handhavings-)instrumenten voldoet aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. De door
het college genomen handhavingsbeslissingen zijn vatbaar voor bezwaar en
beroep. Ik ben mij ervan bewust dat bijstandsgerechtigden zich in een
afhankelijkheidsrelatie met de (inter)gemeentelijke uitvoerder van de bijstand
bevinden en dat dat een kwetsbare positie kan zijn. Medewerkers van
gemeenten worden getraind om binnen dat kwetsbare kader respectvol met
mensen om te gaan, zowel bij het stimuleren van het vinden van werk als bij
de handhaving van naleving van de verplichtingen. Ik vind dat belangrijk.
Vraag 5
Hoe kijkt u aan tegen de uitspraak van de advocaat van meerdere Laborijncliënten dat de werkwijze «extreem kostbaar [is] en leidt ... tot nodeloos
inzetten van overbodige formatie»?
Antwoord 5
De doelmatigheid van de gemeentelijke uitvoering – waaronder handhaving –
behoort tot de autonome bevoegdheid van het lokale bestuur. Vanuit het Rijk
worden geen oordelen gevormd over lokale keuzen dienaangaande; de
uitspraak van bedoelde advocaat brengt daarin geen verandering.
Vraag 6
Bent u van plan contact te zoeken met zowel de betrokken gemeenten als de
instantie in kwestie om de geschetste werkwijze te bespreken? Zo nee,
waarom niet en wanneer gaat u dan wel ingrijpen? Zo ja, hoe gaat u
monitoren of en hoe hier verandering in wordt gebracht?
Antwoord 6
In het kader van de gedecentraliseerde uitvoering en de ministeriële
systeemverantwoordelijkheid, is het belangrijk te onderkennen dat het
systeem van de horizontale verantwoording, in al zijn facetten, de ruimte
dient te krijgen zich te bewijzen en dat de rijksoverheid de uitkomsten hiervan
in de specifieke situatie aanvaardt. Alleen indien zich signalen aandienen dat
bij de uitvoering van de Participatiewet mogelijk sprake is van een of meer
ernstige tekortkomingen met betrekking tot de rechtmatigheid kan een
interbestuurlijke interventie aan de orde zijn. Dit is in het onderhavige geval
evenwel niet aan de orde.
Ik kan uw Kamer melden dat de voorzitter van het dagelijks bestuur van
Laborijn mij uit eigen beweging heeft geïnformeerd dat het dagelijks bestuur
een onafhankelijk onderzoek door een extern bureau heeft aangekondigd. Het
doel van het onderzoek, aldus genoemde voorzitter, is om te toetsen of er
structureel sprake is van onjuiste bejegening van klanten, waarin onvoldoende aandacht zou zijn voor de menselijke maat, en waarbij wordt
ingegaan op de reeds geuite klachten en onderzocht wordt of Laborijn nog
andere signalen mist. Er zal ook een toets plaatsvinden of de klachtenprocedure van Laborijn van voldoende kwaliteit is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2