Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 348

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 april 2015
Hierbij stuur ik uw Kamer het verslag van de informele Raad voor
Concurrentievermogen (RvC), die op 26 en 27 maart jl. plaatsvond in Riga,
Letland. De Raad bestond deze keer alleen uit een deel over interne markt
en industrie. Het overkoepelende thema voor deze informele bijeenkomst
was de digitale economie.
De bijeenkomst bestond uit drie sessies. In de eerste sessie is stilgestaan
bij de rol van de Europese interne markt in de digitale economie. Tijdens
de tweede sessie is de Raad vervolgens dieper ingegaan op de digitale
transformatie van de industrie. In de derde sessie stond digitaal ondernemerschap centraal. De afsluitende lunchdiscussie stond in het teken van
de door de Commissie aangekondigde hernieuwde interne marktstrategie
voor goederen en diensten, die in november 2015 wordt verwacht.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

kst-21501-30-348
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 348

1

INTERNE MARKT EN INDUSTRIE
Algemeen
Het Letse voorzitterschap heeft deze informele Raad in Riga benut voor
een informele gedachtewisseling over de digitale economie. De lidstaten
bespraken hoe het concurrentievermogen voor het bedrijfsleven
verbeterd kan worden en digitalisering kan worden benut voor slimme,
duurzame en inclusieve groei. De Europese Commissie werkt op dit
moment haar plannen voor de strategie voor de digitale interne markt
verder uit. De presentatie van deze strategie wordt op 6 mei 2015
verwacht.
Vicevoorzitter voor de Digitale Interne Markt, Andrus Ansip, de Commissaris voor de Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en mkb, Elzbieta
Bieńkowska, en de Voorzitter van het Comité voor de Interne Markt en
Consumentenbescherming bij het Europese parlement, Vicky Ford, namen
ook deel aan de bijeenkomst. Daarnaast waren er verschillende stakeholders uit het bedrijfsleven aanwezig.
Er vonden sessies plaats over de rol van de Europese interne markt in de
digitale economie, de digitale transformatie van de industrie en digitaal
ondernemerschap. Tijdens de laatste sessie gaf Nederland een inleidende
presentatie. De informele Raad werd afgesloten met een lunchdiscussie
over de hernieuwde interne marktstrategie voor goederen en diensten.
INTERNE MARKT
De rol van de Europese interne markt in de digitale economie
Tijdens de eerste sessie stond de rol van de Europese interne markt in de
digitale economie centraal. E-commerce en andere vormen van online
zakendoen groeit snel, maar bedrijven ondervinden nog steeds belemmeringen, zoals bij het openen van een webshop in een ander EU-land.
Tijdens de sessie spraken de ministers over deze uitdagingen en wat zij
zouden kunnen doen om belemmeringen weg te nemen.
Vicevoorzitter Ansip, en Commissaris Bieńkowska waren aanwezig bij
deze sessie. Vicevoorzitter Ansip benadrukte het belang van de digitale
economie en gaf aan dat de voltooiing van de digitale interne markt niet
mogelijk is zonder de basis van snelle, betrouwbare netwerken en zekere
en betaalbare telecommunicatiediensten voor iedereen. Hij benadrukte
het belang van het afschaffen van roamingkosten en netneutraliteit om dit
te bereiken. Voorts gaf Vicevoorzitter Ansip de inzet van de Europese
Commissie voor de digitale interne marktstrategie weer: het wegnemen
van barrières die mensen en bedrijven er van weerhouden om de
internetrevolutie volledig te benutten; het creëren van een marktomgeving die consistent en concurrerend is; het zorgdragen voor voldoende
keuzemogelijkheden voor consumenten; het bevorderen van investeringen en het stimuleren van innovatie in Europa. Daartoe werd door de
Commissie nadruk gelegd op het verbeteren van grensoverschrijdende
e-commerce; het verbeteren van prijstransparantie bij pakketdiensten; het
afschaffen van ongegronde geo-blocking, waarbij voorkomen wordt dat
gebruikers op basis van hun locatie uitgesloten worden van internetgebruik; het verder vergemakkelijken van de BTW-afhandeling voor
bedrijven en een uitgebalanceerd auteursrechtsysteem. Deze onderwerpen zullen terugkomen in de digitale interne marktstrategie, die de
Europese Commissie op 6 mei 2015 zal presenteren. Ten slotte gaf
Vicevoorzitter Ansip het terugbrengen van fragmentatie in regelgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 348

2

tussen de lidstaten en het creëren van het juiste regelgevend kader mee
als aandachtspunt.
Diverse lidstaten, bedrijven, Eurochambres (de Europese Vereniging van
Kamers van Koophandel), en Vicky Ford (Voorzitter van het Comité voor
de Interne Markt en Consumentenbescherming van het Europees
parlement), gaven een inleidende lezing. Eurochambres wees er op dat er
voor moet worden gewaakt dat Europa met regelgeving niet teveel
bestaande belangen beschermt, waardoor nieuwe initiatieven in de kiem
gesmoord worden. Vicky Ford wees op het feit dat op dit moment slechts
14% van de Europese ondernemers zijn producten en diensten online
aanbiedt. Slechts 6% van de Europese ondernemers biedt zijn producten
en diensten, naast in de eigen lidstaat, ook in een andere lidstaat online
aan. Hier ligt dus nog een groot potentieel. Vicky Ford riep op tot een
digitale interne marktstrategie die alle belanghebbenden bedient. Ze
benadrukte dat het voor consumenten belangrijk is dat hun rechten ook
bij online aankopen worden beschermd. Voor auteurs geldt dat hun
creaties beschermd moeten worden door middel van een gemoderniseerd
auteursrecht. Bedrijven hebben recht op een gelijk speelveld en eerlijke
concurrentie, zonder dat zij worden geremd in innovatie en nieuwe
bedrijfsmodellen. De Europese mededingingsregelgeving moet van deze
tijd zijn en het doen van BTW-aangifte makkelijker. Vicky Ford benoemde
tenslotte dat de strategie ook investeerders moet bedienen, zodat zij
kunnen investeren in innovatieve ontwikkelingen als platformen en
nieuwe app’s.
Een spoedige voltooiing van de digitale interne markt werd door de
lidstaten veelvuldig genoemd. Een aantal lidstaten benadrukte dat niet
alleen op regelgeving ingezet moet worden, aangezien deze vaak al
achterhaald is op het moment van implementatie. Ook waren de lidstaten
het erover eens dat er gewerkt moet worden aan een gelijk speelveld, niet
alleen binnen Europa, maar ook daarbuiten. Verschillende lidstaten
vroegen om het aanpakken van de fragmentatie in regelgeving voor
consumenten en bedrijven, het opheffen van territoriale restricties bij
online handel, het zorgen voor open en eerlijke digitale toegang tot het
net en het verzekeren van interoperabiliteit tussen digitale producten en
diensten. Ook werd benadrukt dat, nu grenzen tussen Europese lidstaten
zijn opgeheven, gewaakt moet worden voor het bouwen van nieuwe
grenzen om Europa heen.
Voor Nederland is versterking van de (digitale) interne markt één van de
belangrijkste prioriteiten en Nederland steunt daarom ambitieuze
maatregelen. Die versterking is nodig om te komen tot versnelling van
economische groei en het creëren van werkgelegenheid in Europa.
Uitgangspunt hierbij is dat regelgeving concurrentie en innovatie ruim
baan geeft en «digital proof» moet zijn.
Digitale transformatie van de industrie
De tweede werksessie van deze informele Raad richtte zich op de digitale
transformatie van de industrie. Digitale technologieën spelen in toenemende mate een essentiële rol bij de waardecreatie in alle industriële
sectoren. Digitalisering beïnvloedt vrijwel ieder aspect van de productie
en dienstverlening.
Een aantal lidstaten, bedrijven en BusinessEurope, de overkoepelende
Europese werkgeversorganisatie, gaven in een inleidende lezing hun visie
op de digitale transformatie. De toename van sensoren in producten en de
datastromen die hier uit voortkomen, zijn een voorbeeld van deze
transformatie. Het is van belang dat Europa hier voorop blijft lopen. Er is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 348

3

een digitale revolutie gaande, waarbij grenzen tussen productie en
dienstverlening steeds verder vervagen. Als prioriteiten noemde het
bedrijfsleven het hebben van een goed regelgevingsraamwerk, een goede
Europese breedbandinfrastructuur, digitale vaardigheden en de
mogelijkheid en noodzaak voor herscholing, alsook het belang van goede
internationale standaarden.
Nederland benadrukte dat de versterking van de digitale interne markt een
belangrijke voorwaarde is voor de digitale transformatie van de industrie
(smart industry). Alhoewel industriebeleid vooral een nationale aangelegenheid is, houdt innovatie niet op bij de grens. Aanvullend op de
nationale invulling van het beleid, zoals voor Nederland het nationale
smart industry actieprogramma1, riep Nederland op tot een aantal
aanvullende acties op EU-niveau, zoals het opzetten van grensoverschrijdende Field Labs, waar bedrijfsleven en wetenschap gezamenlijk ook aan
grensoverschrijdende smart industry oplossingen werken, het belang van
uniforme technische standaarden, het verbeteren van de toegang tot
financiering voor mkb dat wil investeren in de verdere digitalisering van
de bedrijfsprocessen en het uitbouwen van de bewustwording van de
potentiele impact die digitaliseringstrends kunnen hebben op de Europese
industrieën. Op het gebied van vaardigheden wees Nederland vooral op
het uitwisselen van ervaringen van de lidstaten. In Nederland wordt
momenteel gewerkt aan het Techniekpact 2020 programma, waarbij
onderwijsinstellingen, werkgevers, vakbonden, de Nederlandse Topsectoren en regionale en nationale overheden samenwerken om aan de
behoefte aan hooggeschoolde technische mensen voor de industrie te
voldoen.
Verschillende lidstaten onderschreven het belang van het creëren van
standaarden zodat systemen goed op elkaar aansluiten en toegang tot
financiering voor het mkb. Daarnaast werd het belang van een goede
databescherming als basis voor vertrouwen bij het online zaken doen
genoemd. Enkele lidstaten benoemden daarnaast het verder op- en
uitbouwen van breedbandinfrastructuur en het uitbouwen van kennis- en
vaardigheden, in het bijzonder op het gebied van big data-analyse, als
belangrijke aandachtspunten. Ook kwam hier nadrukkelijk het belang van
«digital proof» wetgeving naar voren. Een aantal lidstaten vroeg ook om
een betere aansluiting van de Europese onderzoeksagenda op de
digitalisering van de industrie.
Digitaal ondernemerschap
Tijdens de laatste werksessie van de informele Raad stond de vraag hoe
digitaal ondernemerschap verder bevorderd kan worden centraal.
Nederland gaf een inleidende presentatie over digitaal ondernemerschap
in Nederland. Door de stand van de digitale techniek, de alsmaar
toenemende rekenkracht en de toenemende digitalisering, neemt de
hoeveelheid beschikbare data exponentieel toe en daarmee de mogelijkheden om de informatie die in de data zit toegankelijk te maken. Het
versterken van de digitale interne markt kan de EU 2% extra BBP
opleveren in de komende vijf jaar2. Dit biedt kansen voor digitaal
ondernemerschap, dat van belang is voor de groei van de Nederlandse en
Europese economie. Belemmeringen hiervoor zijn bijvoorbeeld het gebrek
aan de juiste digitale kennis en vaardigheden, het gebrek aan standaardisatie (interoperabiliteit), belemmerende regelgeving die innovatie
tegenhoudt en het ontbreken van de digitale interne markt.

1
2

Kamerstuk 29 826, nr. 63
European Parliament, Mapping the Cost of Non Europe (March 2014), p. 8–9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 348

4

Nederland wees op de gezamenlijke verantwoordelijkheid om nationaal
en in Europa moderne regelgeving op te stellen die ruimte geeft aan
nieuwe ondernemingen, technologieën en verdienmodellen. Vaak vallen
die niet binnen de bestaande sectoren of regelkaders. Zo combineren
bedrijven productie steeds vaker met dienstverlening en kunnen vraag en
aanbod op digitale online platformen heel anders tot stand komen dan
voorheen op de fysieke markt. Nederland benadrukte dat eerdere
verworvenheden – zoals een goed ondernemingsklimaat en bescherming
van consumentenrechten – daardoor niet ter discussie komen te staan.
Wel riep Nederland de lidstaten en de Commissie op om samen na te
denken over hoe we deze belangen ook in de toekomst veilig kunnen
stellen, zonder toe te geven aan de reflex alles vast te leggen in nieuwe
regels of krampachtig vast te houden aan oude regels.
Voorts lichtte Nederland de Nederlandse aanpak toe. De Nederlandse
regering stimuleert de ontwikkeling van de digitale economie zo veel
mogelijk aan de hand van een digitale agenda3; het bevorderen van het
benutten van ICT-potentieel door het bedrijfsleven in de
ICT-doorbraakprojecten4; het smart industry actieprogramma5; het
programma vernieuwing regelgeving6; het inventariseren van innovatie
belemmerende wet- en regelgeving7 en big data8.
Nederland adresseerde tevens het belang van netneutraliteit. Markten
kunnen pas optimaal functioneren als er gelijke randvoorwaarden zijn
voor toegang tot het internet. De Nederlandse wetgeving reguleert geen
gespecialiseerde diensten, zoals gezondheidszorg of verkeersveiligheidsystemen. De Nederlandse wetgeving garandeert gelijke behandeling van
al het internetverkeer en voorkomt prijsdiscriminatie. Nederland riep de
Commissie en de lidstaten op om dit ook na te streven en gaf aan niet
tevreden te zijn met de huidige tekst van het interne telecommarktpakket.
Lidstaten benadrukten het belang van het durven nemen van risico’s om
succesvol te zijn als digitale ondernemer. Hiervoor moeten de juiste
randvoorwaarden voor worden gecreëerd. Nog meer dan wie de
technologieën ontwikkelt, gaat het om wie het beste gebruik van die
technologieën maakt.
Pierre Delsaux, plaatsvervangend Directeur-generaal voor de Interne
Markt, Industrie, Ondernemerschap en mkb van de Europese Commissie,
sloot af door te zeggen dat de Commissie zo snel mogelijk wil overgaan
tot implementatie van de digitale interne marktstrategie. Hij riep de
lidstaten ook op om meer te luisteren naar de problemen en oplossingen
die men op stedelijk en regionaal niveau benoemt en met deze niveaus
samen te werken. Ook onderstreepte hij de bevordering van digitaal
ondernemerschap en wil hij analyseren op wat voor terrein de belemmeringen zich voordoen. Hij gaf aan daarna met concrete maatregelen en
acties te komen.

3

Kamerstuk 26 643, nr. 243
Kamerstuk 32 637, nr. 70
5
Kamerstuk 29 826, nr. 63
6
Kamerstuk 29 515, nr. 355
7
Aan de hand van een aantal casussen zal worden gekeken wat de knelpunten zijn en welke
vervolgacties nodig zijn.
8
Kamerstuk 32 761, nr. 78
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 348

5

Lunchdiscussie over de hernieuwde interne marktstrategie voor
goederen en diensten
De lunchdiscussie stond in het teken van de aangekondigde hernieuwde
interne marktstrategie voor goederen en diensten die in november 2015
wordt verwacht. Op dit moment verkeert de Commissie in de fase waarin
zij met lidstaten en stakeholders spreekt om input te krijgen voor de
invulling van de strategie. De Commissie nodigde lidstaten dan ook
expliciet uit om met concrete voorstellen te komen, die zij in haar
overwegingen mee kan nemen. De Commissie gaf aan reeds bestaande
instrumenten en wetgeving, zoals de Dienstenrichtlijn, te willen
versterken. Ook legde zij de nadruk op handhaving, maar wees hier op
een gedeelde verantwoordelijkheid van de Commissie en de lidstaten.
Voorts beoogt de Commissie belemmeringen met specifieke instrumenten
aan te pakken met een focus op de cruciale sectoren met het grootste
economische potentieel, namelijk de bouw, de zakelijke dienstenverlening
en de detailhandel. Ten aanzien van goederen zei de Commissie de
werking van het principe van wederzijdse erkenning te willen verbeteren.
Daartoe zal een rapport worden opgesteld dat de belemmeringen op dit
terrein identificeert. De Commissie gaf aan het van belang te vinden dat
industrie en het mkb worden geïntegreerd in de hernieuwde interne
marktstrategie en oog te houden voor de belangen van consumenten op
de interne markt.
Het belang van een ambitieuze hernieuwde interne marktstrategie werd
door de lidstaten onderschreven. Tevens was er bereidheid van de
lidstaten om met de Commissie mee te denken en haar van concrete
ideeën te voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 348

6