Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3654
Vragen van het lid Kerstens (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over Wmo indicaties die voor bepaalde tijd gelden
(ingezonden 19 juni 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 21 augustus 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 3175.
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het feit dat de gemeente Rucphen Wmo (Wet
maatschappelijke ondersteuning)-indicaties afgeeft die voor bepaalde tijd
gelden (bijvoorbeeld drie maanden, een jaar of vijf jaar) en dat zorgbehoevende cliënten niet expliciet worden benaderd voor het uitvoeren van een
herindicatie waardoor hun zorg onverwachts wordt stopgezet? Wat is uw
mening over deze gang van zaken? Heeft u uit meer gemeenten dit soort
signalen ontvangen?
Antwoord 1
Ik beschik niet over het inzicht dat gemeenten zorg zouden stopzetten zonder
cliënten vooraf te benaderen voor een herindicatie. Indien de aan deze vraag
ten grondslag liggende veronderstelling – van onverwachte beëindiging van
de zorgverlening – juist is, vind ik dat geen goede gang van zaken. Het is
primair aan het college van burgemeester en wethouders om dergelijke
situaties, vanuit het grote belang van continuïteit van zorg en ondersteuning,
te voorkomen. De gemeenteraad dient het bestuur daarop te controleren.
Voor zover uw vraag specifiek ziet op uitvoering door de gemeente Rucphen,
verwijs ik u naar de antwoorden op de vragen 8 tot en met 12.
Vraag 2, 7
Op welke wettelijke grond wordt een Wmo-indicatie voor een bepaalde tijd
afgegeven?
Op welke wettelijke gronden wordt de termijn bepaald waarna een Wmoherindicatie moet plaatsvinden, of valt dit onder de gemeentelijke beleidsvrijheid?
Antwoord 2, 7
De Wmo 2015 schrijft níet voor dat een indicatie voor een bepaalde tijd moet
worden afgegeven noch wat de duur moet zijn van een te verstrekken
voorziening. De wet geeft evenmin een termijn waarna een herindicatie moet

ah-tk-20182019-3654
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

plaatsvinden maar bepaalt wel dat gemeenten periodiek moeten nagaan of er
aanleiding is de gegeven beslissing te heroverwegen (artikel 2.3.9 Wmo
2015). Dat wil zeggen, dat het college periodiek moet beoordelen of de
voorziening(en) nog altijd «op maat» is (zijn) en of het eventueel verstrekte
pgb nog passend is.
Hoe vaak dat noodzakelijk zal zijn, bepaalt de gemeente inderdaad zelf; dit
hangt onder andere af van de ondersteuningsbehoefte van de cliënt en wat
ten tijde van het onderzoek is vastgesteld.
Vraag 3, 4
Vindt u het wenselijk dat voor mensen met een chronisch aandoening of voor
mensen van wie het niet aannemelijk is dat de zorgvraag wijzigt, een indicatie
wordt afgegeven die maar voor een bepaalde tijd geldt?
Vind u het, geredeneerd vanuit de zorgplicht die gemeenten op zich nemen,
logisch dat er bij chronische aandoeningen spraken is van regelmatige
herindicatie?
Antwoord 3, 4
In mijn brief «Merkbaar beter thuis» van 20 juli jl.1 ben ik onder meer
ingegaan op dit onderwerp.2 Gebleken is dat beschikkingen voor mensen met
een niet-tijdelijke, levenslange beperking inderdaad vaak voor een korte duur
(bijvoorbeeld een jaar) worden afgegeven. Dit, terwijl de aard van de
beperking en de verwachte ontwikkeling daarvan leidt tot langdurig noodzakelijk gebruik van voorzieningen en de onderbouwing van de korte duur van
de indicatie veelal ontbreekt. Cliënten ervaren als gevolg daarvan onnodig
onzekerheid en extra administratieve lasten. Dit moet en kan voorkomen
worden.
Vast staat dat de wetgeving, Wmo 2015 noch Jeugdwet, geen enkele
(juridische) belemmering bevat om in de gegeven situatie langlopende
beschikkingen af te geven. Uitgangspunt is, dat beschikkingen voor mensen
met een niet-tijdelijke, levensbrede beperking, meerjarig worden afgegeven,
tenzij er vanuit het perspectief van de cliënt en de aard van de beperking
steekhoudende argumenten zijn die tot een andere afweging moeten leiden.
Dit laatste kan bijvoorbeeld het geval zijn als er in een specifieke situatie nog
in belangrijke mate onduidelijkheid bestaat over de ontwikkeling en de
effecten van een beperking in relatie tot de vraag welke zorg en ondersteuning als passend kan worden aangemerkt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een
op te starten indicatieprocedure bij het CIZ met het oog op zorgbehoefte uit
de Wlz.
Ik heb de Kamer in eerdergenoemde brief laten weten dat ik deze lijn samen
met organisaties van cliënten en de VNG op korte termijn verder zal
uitwerken. De VNG zal de uitwerking vervolgens delen met alle gemeenten.
Vraag 5, 6
Vindt u het wenselijk dat mensen die een chronische aandoening hebben zelf
in de gaten moeten houden wanneer hun indicatie afloopt en op tijd een
herindicatie moeten aanvragen omdat hun zorg anders stopt? Zo ja, waarom?
Vindt u dat het initiatief voor herindicatie, nadat iemand zijn of haar
zorgvraag heeft ingediend en er een indicatie is afgegeven, bij de cliënt of bij
de gemeente hoort?
Antwoord 5, 6
Ik vind het niet wenselijk dat de verantwoordelijkheid voor het signaleren van
het aflopen van de indicatie uitsluitend bij de cliënt ligt. Er zal een aanzienlijke groep cliënten zijn voor wie zo’n uitgangspunt tot het risico leidt dat men
te laat is met het aanvragen van een herindicatie. Juist voor mensen met een
chronische aandoening is een ononderbroken zorgverlening van belang. Dit is
primair een verantwoordelijkheid van de gemeente, zo bepaalt ook de wet.
De gemeente dient een systeem te hanteren waarin de cliënt tijdig wordt
1
2

Kamerstuk 34 104, nr. 252
Ik heb o.a. gewezen op de gesprekken met Ieder(in), Per Saldo, diverse organisaties van ouderinitiatieven en de VNG en de wijze waarop ik gevolg heb gegeven aan de motie Berglamp cs.
Die motie verzoekt de regering in gesprek te gaan met vertegenwoordigers van cliënten en de
VNG over de duur van toekenningsbesluiten voor het pgb Wmo 2015 (Kamerstuk 24 170, nr.
181).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

geïnformeerd en actief wordt benaderd over het aflopen van de indicatie en
de gevolgen daarvan.
Ook de professional die namens de aanbieder bij de cliënt thuis komt, kan
deze erop attenderen dat een indicatie afloopt.
Vraag 8
Vind u het een juridisch correcte invulling van de zorgplicht van de gemeente
Rucphen om te veronderstellen dat de einddatum van een indicatie die op
beschikkingen genoteerd staat voldoende communicatie omtrent indicatie en
herindicatie is? Vindt u het een wenselijke invulling van de zorgplicht?
Antwoord 8
Ik heb naar aanleiding van uw vragen contact gezocht met de gemeente
Rucphen en om nadere informatie gevraagd over het gehanteerde beleid en
de uitvoering daarvan. Hieruit komt het volgende beeld naar voren.
De beslissing omtrent de duur van een indicatiebesluit komt tot stand op
basis van de bevindingen tijdens het huisbezoek aan de cliënt. Voor het
bepalen van de (duur van de) (her)indicatie hanteert de gemeente een intern
werkdocument waarvan, waar nodig, gemotiveerd kan worden afgeweken.
Op basis van de bevindingen tijdens het huisbezoek geeft de gemeente een
korte of langere indicatie. Omstandigheden die daarbij een rol spelen, zijn
bijvoorbeeld:
– een mogelijk beroep op de Wet langdurige zorg (leidt tot een kortdurende
indicatie);
– er is een gezonde partner die niet gewend is om huishoudelijke taken uit
te voeren. Dan kan een kortdurende indicatie worden gegeven zodat de
partner die taken kan aanleren. Na afloop van de indicatie wordt
beoordeeld of het resultaat bereikt is;
– er valt geen verbetering van de persoonlijke situatie van de cliënt te
verwachten of de situatie verslechtert. Dan kan een langdurige indicatie
worden afgegeven.
De gemeente hanteert sinds 1 januari 2019 een volgsysteem voor indicaties
die sinds die datum zijn gesteld: dat systeem boekt twee maanden voor het
aflopen van de indicatie «automatisch» een herindicatie in. Een cliënt die zelf
geen contact met de gemeente opneemt over de aflopende indicatie, wordt
door de gemeente benaderd om te bespreken of een herindicatie aan de orde
is. Cliënten met een indicatie van vóór 1 januari 2019, worden niet actief
benaderd wanneer die afloopt. De gemeente overweegt inmiddels om ook
deze cliënten in de nabije toekomst schriftelijk te informeren over het aflopen
van hun indicatie.
Ik heb de gemeente gewezen op haar verantwoordelijkheid voor continuïteit
in de zorgverlening. Vooral voor mensen met een chronische aandoening is
dat immers essentieel. Daarbij hoort in mijn optiek ook het informeren van
deze doelgroep met een indicatie die dateert van voor 1 januari 2019.
Vraag 9
Deelt u de mening van de gemeente Rucphen dat haar inwoners niet meer
expliciet gewaarschuwd hoeven te worden wanneer de indicatie voor de
zorgverlening afloopt en herindicatie moet plaatsvinden?
Antwoord 9
Uit de informatie die ik heb ontvangen vanuit de gemeente maak ik op, dat
mensen met een indicatie afgegeven nà 1 januari 2019, wel «gewaarschuwd»
worden maar mensen met oudere indicaties niet. In het antwoord op vraag 8
ben ik hier op ingegaan.
Vraag 10
Voldoet de gemeente Rucphen met deze gang van zaken aan een opstelling
richting haar inwoners die overeenstemt met het doel van de Wmo? Zo ja,
waarom? Zo nee, wat gaat u hieraan doen?
Antwoord 10
Ik vind het niet informeren van burgers met een chronische aandoening
kwetsbaar en niet aanvaardbaar. De wet legt de verantwoordelijkheid voor de
continuïteit van de zorgverlening bij de gemeente, die ook periodiek moet
nagaan of de verstrekte voorziening(en) nog «op maat» is (zijn).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 11, 12
Wat zijn volgens u de gevolgen van het feit dat een gemeente zo met
inwoners omgaat? Kunt u zich voorstellen dat zorgbehoevenden en hun
mantelzorgers zich hiermee onjuist bejegend voelen? Zo ja, wat gaat u
hieraan doen?
Deelt u de mening dat de gang van zaken in de gemeente Rucphen nog eens
bevestigt dat de toegang tot (de juiste) zorg met name voor kwetsbare
mensen te ingewikkeld is? Zo nee waarom niet? Zo ja, wat gaat u hieraan
doen?
Antwoord 11, 12
De gemeente Rucphen heeft mij laten weten dat zij met het in gebruik
genomen volgsysteem juist beoogt om het risico van niet aaneengesloten
ondersteuning uit te sluiten. Ik kan de opvatting dat de gang van zaken
bevestigt dat de toegang tot zorg te ingewikkeld is, op basis van de ontvangen informatie, niet delen, wel het belang van een zorgvuldige uitvoering van
de wettelijke opdracht door de gemeente.
Vraag 13
Wilt u deze vragen beantwoorden vóór het algemeen overleg WMO op
26 juni 2019?
Antwoord 13
Ik heb u met mijn brief van 25 juni jl. laten weten dat dit niet haalbaar was in
verband met het inwinnen van informatie bij de door u genoemde gemeente
ten behoeve van een zorgvuldige beantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4