6
Vragenuur
Vragen�van�het�lid�Slob�aan�de�minister�van�Infrastructuur
en�Milieu�over�het�spoorongeluk�bij�Zevenaar�naar�aanleiding�van�koperdiefstal�en�de�consequenties�voor�de�veiligheid�elders�op�het�spoorwegnet.

De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Vorige�week�dinsdag�werden�wij�opgeschrikt
door�een�treinongeval�bij�Zevenaar.�Er�was�veel�materiële
schade,�maar�gelukkig�vielen�er�geen�slachtoffers.�Dit�had
echter�ook�anders�kunnen�aflopen.�Toen�de�NS�en�ProRail�op�stel�en�sprong�300�mensen�het�spoor�lieten�bewaken,�werd�mij�duidelijk�dat�er�meer�aan�de�hand�was�dan
bij�eerdere�treinongelukken,�die�vaak�te�maken�hadden
met�treinen�die�door�rood�licht�reden.�Dit�keer�lijkt�sabotage�van�de�spoorbeveiliging�de�oorzaak.�Dit�is�al�ernstig
genoeg,�maar�nog�ernstiger�is�dat�dit�door�de�systemen
van�ProRail�niet�werd�gesignaleerd.�Dit�maakt�dat�er�op
het�spoor�een�acuut�probleem�is,�want�dit�kan�dus�overal�op�het�spoorwegnet�gebeuren.�De�Nederlandse�spoorbeveiliging�staat�tot�nu�toe�bekend�als�failsafe.�Dit�betekent�dat�het�systeem�zelf�signaleert�dat�er�iets�mis�is�en
ingrijpt.�Door�kortsluitverbindingen�wordt�bijvoorbeeld
ontdekt�dat�de�beveiliging�niet�meer�functioneert.�Er�is�al
vaker�koper�gestolen�bij�het�spoor,�maar�dit�werd�door�deze�techniek�onmiddellijk�ontdekt,�waardoor�het�treinverkeer�kon�worden�aangepast�of�stilgelegd.�Dit�was�weliswaar�heel�vervelend,�maar�veilig.
Nu�is�er�echt�iets�anders�aan�de�hand.�De�koperdieven
hebben�blijkbaar�manieren�gevonden�om�de�beveiliging
te�omzeilen.�Daarom�heb�ik�de�volgende�vragen.�Kan�de
minister�aangeven�wat�hier�nu�echt�aan�de�hand�is?�Klopt
het�dat�wij�met�een�acuut�en�groot�veiligheidsprobleem�te
maken�hebben?�Op�welke�wijze�wordt�er�gewerkt�aan�het
dichten�van�het�lek�in�het�veiligheidssysteem�als�dit�laatste�het�geval�is?�De�communicatie�van�ProRail�wijst�namelijk�hierop.�Ik�kan�mij�namelijk�niet�voorstellen�dat�het
spoor�in�Nederland�van�circa�6500�km�voor�langere�tijd�24
uur�per�dag�bewaakt�kan�worden.
De�voorzitter:
Het�woord�is�aan�de�minister�van�Infrastructuur�en�Milieu.
Zij�krijgt�eerst�drie�minuten�voor�haar�antwoord.

Minister�Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus:
Voorzitter.�Er�was�deze�keer�inderdaad�iets�anders�aan�de
hand�dan�normaal�gesproken.�Er�wordt�veel�vaker�koper
gestolen�bij�ProRail.�Soms�wordt�er�gewoon�los�materiaal�gestolen.�Bliksemafleiders�worden�gestolen�en�dit�kan
ook�gevaarlijke�situaties�opleveren.�Ook�delen�van�de�infrastructuur�worden�gestolen.�In�dit�geval�gaat�het�specifiek�om�koperleidingen�in�de�infrastructuur.�ProRail�heeft
inderdaad�een�failsafe�systeem,�dat�normaal�gesproken
ontdekt�dat�er�risico's�zijn�met�de�kabels.�Dit�veiligheidssysteem�detecteert�een�defecte�kabel�en�vangt�dit�vervolgens�door�een�andere�kabel�op.�In�dit�geval�waren�beide
kabels�gestolen�en�daar�houdt�het�failsafe-systeem�geen

Tweede�Kamer

Vragenuur

rekening�mee.�Om�die�reden�werden�wij�gealarmeerd
door�wat�er�gebeurd�was.
Zoals�bekend�is�het�spoor�in�ons�land�erg�groot.�Je�kunt
dus�niet�overal�opletten.�Gelukkig�is�de�onveilige�situatie�in�ons�land�tot�een�aantal�plekken�beperkt.�Er�zijn�ongeveer�250�plekken�waar�zich�dit�soort�risico's�kan�voordoen.�Allereerst�is�er�dus�extra�surveillance�opgezet�en
extra�toezicht�op�die�plekken.�Dat�is�voor�de�toekomst�niet
afdoende,�want�dan�zul�je�dus�altijd�moeten�opletten�dat
er�op�bepaalde�plekken�geen�koper�gestolen�kan�worden.
Voor�de�toekomst�zal�ProRail�dan�ook�gaan�kijken�naar
mogelijkheden�om�dit�materiaal�te�vervangen�door�ander,
niet�koperhoudend,�materiaal�en�daarmee�een�deel�van
de�problematiek�wegnemen.�Er�zijn�ook�nog�meer�maatregelen,�maar�die�wil�ik�niet�openbaar�delen,�omdat�die�anders�degene�die�gestolen�heeft�wellicht�op�het�idee�brengt
om�de�dingen�op�een�andere�manier�aan�te�pakken.
ProRail�heeft�een�risicoanalyse�gemaakt.�De�Inspectie
Verkeer�en�Waterstaat�heeft�die�beoordeeld.�Naar�aanleiding�van�die�risicoanalyse�kunnen�wij�op�dit�moment
spreken�van�een�aanvaardbaar�risiconiveau.�Dit�is�een�belangrijke�boodschap.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Ik�heb�de�minister�aangesproken�in�haar�systeemverantwoordelijkheid�voor�de�veiligheid�op�het�Nederlandse
hoofdspoor,�conform�de�daarvoor�geldende�Spoorwegwet.�De�minister�geeft�al�aan�dat�er�vaker�koper�gestolen
wordt.�Wij�weten�dat�er�zo'n�vijftien�tot�twintig�koperdiefstallen�op�het�spoor�plaatsvinden�en�dat�bovendien�van
de�bouwplaatsen�van�ProRail�koper�wordt�gestolen.�Nu
maken�wij�mee�dat�de�dieven�dus�zo�veel�kennis�in�huis
hebben�dat�zij�de�beveiligingssystemen�kunnen�omzeilen.�Als�wij�niet�de�goede�dingen�doen,�kan�de�situatie�die
zich�bij�Zevenaar�gelukkig�zonder�persoonlijke�slachtoffers�heeft�voorgedaan,�ook�op�andere�plaatsen�in�het�land
voordoen.�Kan�de�minister�garanderen�dat�de�situatie�die
zich�in�Zevenaar�heeft�voorgedaan,�voorkomen�wordt�met
de�maatregelen�die�nu�genomen�zijn,�want�voor�een�deel
gaat�het�dus�alleen�om�24�uursbeveiliging?�Zullen�wij�dus
niet�op�andere�plaatsen�worden�opgeschrikt?�Kan�de�minister�garanderen�dat�de�huidige�staat�van�de�veiligheid
op�het�spoor�conform�datgene�is�wat�wij�met�elkaar�aanvaardbaar�vinden?�Ik�vraag�dat�ook�omdat�vandaag�een
rapport�is�uitgekomen�van�de�Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid�naar�aanleiding�van�een�spoorongeluk�bij�Barendrecht.�Daar�was�geen�sprake�van�koperdiefstal,�maar
was�er�door�rood�licht�gereden.�Het�rapport�is�zeer�kritisch
over�het�huidige�veiligheidssysteem�op�het�Nederlandse�spoor.�De�minister�is�systeemverantwoordelijk�voor�de
veiligheid�op�het�Nederlandse�hoofdspoor.�Ik�zou�hierover
graag�duidelijkheid�van�haar�krijgen.
Minister�Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus:
Voorzitter.�De�heer�Slob�vraagt�mij�nu�ook�om�te�reageren
op�het�rapport�over�de�totale�veiligheid�op�het�spoor,�dat
vandaag�verschenen�is.�Ik�wil�daar�eerst�even�op�studeren.�Op�een�later�moment�zal�de�Kamer�er�een�reactie�op
krijgen.
Ik�maak�mij�zorgen�over�die�koperdiefstal.�Uit�de�manier�waarop�die�kabels�zijn�weggehaald,�blijkt�dat�de�daders�verstand�van�zaken�hebben.�Je�moet�extra�aandacht
besteden�aan�de�vraag�wie�het�gedaan�kan�hebben�en�of
het�in�de�toekomst�niet�vaker�zal�gebeuren.�Daarop�zijn
maatregelen�genomen.�In�algemene�zin�zijn�er�surveillances,�is�er�toezicht.�Daarnaast�zijn�specifieke�maatrege-

18 januari 2011
TK�40

40-6-1

Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus
len�getroffen,�waarop�ik�minder�diep�kan�ingaan.�Op�basis�van�de�risicoanalyse�van�ProRail�heb�ik�door�de�IVW
een�check�laten�doen.�Men�heeft�aangegeven�dat�het�veiligheidsniveau�acceptabel�is.�Wat�de�koperleidingen�betreft�kan�ik�dat�zeggen.�Het�andere�onderzoeksrapport�zal
ik�echt�eerst�eventjes�moeten�inkijken.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Voorzitter.�De�minister�geeft�aan�dat�het�veiligheidsniveau
acceptabel�is.�Ik�ga�ervan�uit�dat�dat�het�niveau�is�dat�wij
met�elkaar�hebben�vastgesteld,�het�niveau�waarvoor�wij
de�verantwoordelijkheid�kunnen�nemen.
Ik�snap�dat�de�minister�nog�even�tijd�nodig�heeft�voor
het�rapport�van�de�onderzoeksraad,�maar�de�raad�geeft
aan�dat�het�huidige�veiligheidssysteem�echt�niet�meer
van�deze�tijd�is.�Wij�moeten�naar�een�nieuw�veiligheidssysteem�toe.�De�fractie�van�de�ChristenUnie�heeft�er�al
een�aantal�keren�op�aangedrongen�om�met�het�nieuwe
veiligheidssysteem�ERTMS�aan�de�slag�te�gaan.�Er�is�een
amendement�aangenomen;�er�is�geld�voor�beschikbaar.
Wil�de�minister�er�alles�aan�doen�om�nog�dit�jaar�met
voorstellen�te�komen�om�met�het�nieuwe�veiligheidssysteem�aan�de�slag�te�gaan?�Wij�kunnen�nooit�helemaal
voorkomen�dat�er�ongelukken�gebeuren,�maar�wij�kunnen�wel�doen�wat�binnen�onze�mogelijkheden�ligt�om�te
garanderen�dat�het�veiligheidssysteem�zo�veel�mogelijk
voorkomt�dat�wij�in�dat�soort�situaties�terechtkomen.�Daar
draagt�de�minister�een�verantwoordelijkheid�voor�en�wij
ook.�Wij�willen�ermee�aan�de�slag.
Minister�Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus:
Voorzitter.�Ik�heb�hier�meerdere�malen�met�de�Kamer�over
gesproken.�Ik�wacht�het�rapport�af,�ik�lees�het�en�ik�zal
met�een�reactie�komen.�Wij�zijn�al�begonnen�met�ERTMS,
maar�op�sommige�onderdelen�hebben�wij�nog�ATB. Die
combinatie�zal�tijdelijk�blijven�bestaan.�Ik�werk�er�zo�hard
mogelijk�aan�om�een�eenduidig,�veilig�systeem�te�krijgen,
maar�ik�waak�ervoor�om�op�basis�van�een�rapport�dat�ik
nog�moet�bestuderen,�toe�te�zeggen�dat�voor�het�eind�van
het�jaar�het�nieuwe�systeem�geheel�ingevoerd�zal�zijn.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Ik�heb�de�minister�niet�gevraagd�om�het�gelijk
in�te�voeren,�ik�heb�haar�gevraagd�om�met�voorstellen
te�komen.�Op�basis�van�de�situatie�die�zich�bij�Zevenaar
heeft�voorgedaan,�op�basis�van�de�ernst�van�de�koperdiefstal�en�op�basis�van�het�rapport�dat�vandaag�is�uitgekomen,�vraag�ik�de�minister�om�het�onderwerp�hoge�prioriteit�te�geven�en�ons�zo�snel�mogelijk�te�informeren�over
de�verdere�gang�van�zaken.
Minister�Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus:
Voorzitter.�Onder�andere�naar�aanleiding�van�het�rapport
dat�vandaag�verschenen�is�en�de�conclusies�die�wij�nog
zullen�trekken�op�basis�van�het�IVW-onderzoek�Zevenaar
–�dat�is�breder�dan�alleen�koperdiefstal�–�zal�ik�naar�de�Kamer�komen�met�toezeggingen�over�het�vervolg�en�over
het�organiseren�van�het�veiligheidsniveau.�Ook�voor�mij
is�het�allerbelangrijkste�dat�het�spoor�veilig�is,�dat�er�geen
mensen�gevaar�lopen�door�een�treinbotsing�als�gevolg
van�koperdiefstal.�Ik�zal�met�maatregelen�komen,�maar�als
de�onderzoeken�daartoe�geen�aanleiding�geven,�zal�ik�niet
overal�automatisch�volledig�ERTMS�invoeren.

Tweede�Kamer

Vragenuur

18 januari 2011
TK�40

40-6-2