S
i.
S

:

•
—

4

T

W[z monitor
signalen van zorgaanbieders
Weergave resu[taten 2016

Auteurs: Henk Herman Nap, Lotte CorneUsse, Sanne van der
Weegen, Mire[t.a Minkman
7-12-2016

Vitans

Inhoudsopgave

Samenvatting
1. Inleiding
2. De Wlz monitor
1. Doelstelling & vraagstelling
2. Methode
3. Deelnemende zorgorganisaties
1. Aanmeldingen voor de Wlz-monitor
2. Deelnemers aan de Wlz-monitor
4. Resultaten
1. Toegang tot zorg in het algemeen
2. Toegang tot Wlz
3. Wlz subsidieregelingen
4. Wlz indiceerba ren
5. Bekostiging en zorginkoop
6. Bedrijfsvoering
7. Communicatie en informatie
8. Cultuur en visie
9. Administratieve lasten
5. Verwijzingen

4
8
9
9
9
10
10
11
12
12
14
17
20
20
26
28
29
30
32

.

© VILANS 07-12-2016

Wlz-rnontor

—

signalen van zorgaanbieders

Weergave resultaten 2016

3

Samenvatting
Dit rapport betreft de rapportage van de monitor Wet Langdurige zorg (WIzi 2016 signalen van
zorgaanbieders. Het doel van de Wlz-monitor was om tijdens het overgangsjaar 2015, samen met
VWS en de zorgaanbieders in de langdurige zorg, onderzoek te doen naar de kansen en knelpunten
die ontstonden bij de invoering van de WIz. In 2016 is onderzocht welke knelpunten zich nog
voordeden, welke zijn opgelost en welke mogelijke nieuwe knelpunten zijn ontstaan. In 2015 is de
monitor viermaal uitgezet, in 2016 eenmaal in september-oktober. De monitor had niet tot doel
een uitputtend en representatief beeld te geven, maar geeft de ervaringen en/of verwachtingen
weer uit de praktijk van individuele zorgaanbieders. Doordat in de monitor ervaringen centraal
staan, kan het zijn dat deze niet (altijd) overeenkomen met (landelijke) cijfers en trendgegevens.
Wij zijn ons hiervan bewust. Het trekken van harde conclusies is derhalve niet altijd mogelijk.
Daarom is de ondertitel van dit rapport signalen van zorgaanbieders’.
—

In 2015 namen er gemiddeld vijftig zorgaanbieders uit verschillende sectoren deel aan de
monitor. In 2016 hebben 42 zorgaanbieders de monitor ingevuld die zorg vanuit de Wlz leveren.
De monitorvragen richtten zich voornamelijk op Wlz-specifieke thema’s, zoals toegang tot de
Wlz, subsidieregelingen in de Wlz, Wlz-indiceerbaren, bekostiging en zorginkoop, bedrijfsvoering.
communicatie en informatie, cultuur en visie en administratieve lasten.

De ervaringen met de WI.z in 2016 in vergeLijking tot 2015
Toegang tot zorg in het algemeen
Net als in 2015, geven zorgaanbieders aan dat het niet altijd duidelijk is binnen welk domein
de zorg geleverd kan worden voor bepaalde cliëntengroepen. Er worden met name knelpunten
ervaren voor de toegang van jeugdigen en voor mensen met een psychogeriatrische grondslag.
In 2016 is het percentage zorgaanbieders dat aangeeft dat mensen langer thuis kunnen blijven
wonen door de Hervorming Langdurige Zorg gestegen tot 70%. Hierbij wordt echter door de
aanbieders de kanttekening geplaatst dat dit niet altijd een gevolg is van de wens van de cliënt.
Door zorgaanbieders binnen de ouderenzorg werd toegelicht dat de zorgzwaarte thuis aan het
toenemen is en dat wanneer mensen intramuraal komen te wonen, de opname vaker een crisis
en/of spoedkarakter heeft waardoor zij een zwaardere zorgvraag hebben dan voorheen. Een aantal
zorgaanbieders gaf aan dat de overgang naar de Wlz wordt uitgesteld doordat mensen zorg vanuit
de Zorgverzekeringswet (Zvw) prefereren boven de Wlz vanwege de lagere eigen bijdrage. Echter,
vanuit de Zvw kunnen zij uiteindelijk niet de benodigde zorg ontvangen, waardoor een crisissituatie
zich eerder kan voordoen. Tenslotte is met betrekking tot alle zorgwetten in de langdurende
zorg door zorgaanbieders aangegeven dat de administratieve lasten het hoogst zijn omtrent de
langdurige zorg thuis vanuit de Zvw en de Wmo 2015, mede door het grote aantal contractpartijen.
Toegang tot de W[z
Met betrekking tot de tijdsduur van het indicatieproces geeft de meerderheid aan dat het proces
niet sneller of langzamer ging dan vorig jaar. Iets meer dan de helft van de aanbieders gaf aan dat
naar hun idee de hoogte van de indicaties voor nieuwe cliënten lager is in vergelijking tot 2015. Het
merendeel van de aanbieders ervaarde in 2016 knelpunten bij de toegang tot de Wlz. Bijna de helft
van de aanbieders die een knelpunt ervaart geeft aan dat dit geldt omtrent de wachtlijsten, door
ontoereikende productieafspraken. Ook worden er knelpunten ervaren rondom spoed/crisis, er
wordt benoemd dat er onvoldoende plekken zijn voor de toenemende vraag waarbij sprake is van
een spoed of crisis situatie. Een ander knelpunt volgens aanbieders in de ouderenzorg is dat zij
merken dat cliënten niet willen toetreden tot de Wlz wanneer zij nog thuis wonen, dit vanwege een
relatief hoge eigen bijdrage in vergelijking met de zorg thuis vanuit de Zvw. Door zorgaanbieders
uit de gehandicaptensector werd de toegang tot zorg voor de groep jeugdigen evenals in 2015 als
knelpunt ervaren. In het kader van spoedopnames is in 2016 aan de zorgaanbieders gevraagd of
zij in het geval van spoed gebruik maken van de Wlz-subsidieregeling eerstelijnsverblijf. welke is
bedoeld voor kortdurend verblijf binnen de Wlz. Bijna de helft van de aanbieders voornamelijk
uit de ouderenzorg
geeft aan (soms tot altijd) gebruik te maken van de subsidieregeling
eerstelijnsverblijf om spoed/crisis te financieren.
-

-

4

© VILANS O712-Oi6

Wz-montor

-

siqnalen van orgvanNedeis

W€erqnve resutaen 2016

Subsidieregelingen binnen de Wtz
Net als in 2015 ervaart in 2016 het merendeel van de aanbieders die eerstelijnsverblijf aanbieden
knelpunten. Men gaf als knelpunt aan dat er meer vraag is naar eerstelijnsverblijf dan er
beschikbaar is vanuit de productieafspraken. Zorgaanbieders lichtten toe dat er gedurende het
jaar extra budget ruimte voor hen is vrijgemaakt maar dat een Organisatie relatief veel risico loopt
doordat men zorg levert na het bereiken van het gestelde productieplafond. Dit heeft bij enkele
aanbieders geleid tot het weigeren van cliënten voor eerstelijnsverblijf. Een ander knelpunt dat
genoemd is betreft de vergoeding van geneesmiddelen en hulpmiddelen. Zorgaanbieders ervaren
nauwelijks knelpunten met betrekking tot de subsidieregeling extramu.rale behandeling.
Bekostiging en zorginkoop
Het merendeel van de zorgaanbieders geeft aan dat er overproductie is op de subsidieregeling
eerstelijnsverblijf en op de reguliere Wlz-zorg. Zorgaanbieders lichtten toe dat er een groeiende
vraag is naar eerstelijnsverblijf omdat mensen langer thuis moeten blijven wonen en het komt
dan vaker voor dat iemand bij een onverantwoorde thuissituatie of crisis kortdurend moet worden
opgenomen. Met betrekking tot de subsidieregeling extramurale behandeling ervaart ongeveer
een derde van de aanbieders onderproductie, een derde geeft aan dat de productie ongeveer
gelijk is aan de afspraken en weer een derde geeft aan dat er overproductie is. In de monitor van
2016 komt naar voren dat er een toename is in de wachtlijsten. Voornamelijk de zorgaanbieders
binnen de ouderenzorg lichtten toe dat de wachtlijsten worden veroorzaakt door de bereikte
productieplafonds. Net als in het laatste kwartaal van 2015 gaf in 2016 een derde van de aanbieders
aan dat er een groep cliënten is die op basis van de criteria geen toegang tot de Wlz krijgt. Van de
aanbieders die vpt aanbiedt gaf het merendeel aan dat zij geen knelpunten ervaren met het vpt.
Een signaal dat vanuit de aanbieders, met name de VVT, naar voren komt is dat het lastig is om een
vpt te leveren zonder dat er sprake is van geclusterd wonen, omdat 24 uurs zorg met aanwezigheid
in de nacht en ongeplande zorg moeilijk realiseerbaar is wanneer iemand buiten een gectusterde
woonvorm woont. Het signaal dat het voor cliënten aantrekkelijker is om zorg thuis te ontvangen
vanuit de Zvw wordt door meerdere zorgaanbieders bij de verschillende leveringsvormen zoals
het mpt als knelpunt benoemd. Betreffende de bekostiging van het pgb wordt als voornaamste
knelpunt aangegeven dat het een hoge administratieve belasting geeft voor de organisatie. Het
merendeel van de zorgaanbieders gaf aan geen kQelpunten te verwachten met betrekking tot de
zorginkoop van 2017, specifiek gelet op de subsidieregelingen en op de reguliere Wlz-zorg.
-

-

Bedrijfsvoering
In 2015 gaven aanbieders aan gedurende het jaar steeds beter in staat te zijn om de Wlzte faciliteren
op het gebied van service en ICT infrastructuur, dit aantal is in 2016 nog verder toegenomen.
Vrijwel alle aanbieders gaven aan de Wlz voldoende tot in hoge mate te kunnen faciliteren. Ten
aanzien van het personeelsbestand geeft meer dan de helft van de deelnemende zorgaanbieders
aan dat de situatie gelijk is aan 2015 en een derde geeft aan meer mensen nodig te hebben.
Er wordt hierbij aangegeven dat de verschuiving in deskundigheid nog steeds gaande is door de
hogere zorgvraag bij cliënten.
Communicatie en informatie
Met betrekking tot de informatievoorziening gaf het merendeel van de aanbieders aan geen
informatie te missen. Van cliënten krijgt het merendeel van de aanbieders relatief weinig vragen
over de Wlz; tussen de 0 en 5 vragen per week.
Cultuur en visie
Gedurende 2015 gaf het merendeel van de zorgaanbieders aan dat zij voldoende tot in hoge mate
konden voldoen aan de visie die aansluit op de Wlz-doelstellingen. In 2016 is dit aantal nog verder
gestegen. Zorgaanbieders is gevraagd hoe mantelzorgers betrokken worden bij de zorg voor hun
naaste. Aanbieders gaven aan dat mantelzorgers worden betrokken bij het zorgplan van de cliënt
en de besprekingen die daaromheen plaatsvinden. Andere voorbeelden die door zorgaanbieders
worden genoemd zijn het gebruik van digitale communicatieplatformen zoals famitienet, het
organiseren van familiebijeenkomsten en regelmatig overleg.

© VLANS 07-1 2-2016

Wlz-rnontor

-

sgnen ân zorqambieder

-

Weergave reuLtten 2016

5

Administratieve lasten
Het merendeel van de zorgaanbieders ervaart het deel dat zorgprofessionals en ondersteunend
personeel bezig is met administratie omtrent de Wlz als administratieve Last. Ongeveer de
helft geeft tevens aan dat de tijd die besteed wordt aan administratieve werkzaamheden door
zorgprofessionats niet is veranderd sinds de invoering van de WLz en ongeveer 4
O% geeft aan
dat er een stijging is in de administratieve lasten. De belangrijkste oorzaken van de stijging
van administratieve Lasten voor zorgprofessionals zijn volgens de zorgaanbieders de toename
in afvinklijstjes door de toenemende controledrang HLZ breed. Er moet meer afgestemd en
verantwoord worden. Een toename wordt ervaren door de verschilLende kwaliteitseisen die vanuit
de zorgverzekeraars worden gesteld. Daarnaast kost de registratie rondom de indicatie aanvraag
en de afstemming rondom het zorgleefplan relatief veel tijd. Met betrekking tot het ondersteunend
personeel lichtten zorgaanbieders toe dat de verschillende financieringsstromen de complexiteit
vergroten en daarmee de tijd die besteed moet worden aan administratieve werkzaamheden. Er
dient op verschillende manieren gedeclareerd te worden per wet, en binnen de Zvw en Wmo dient
er op verschillende manieren gedeclareerd te worden per zorgverzekeraar en gemeente, dit kost
tijd aan administratie en aan de inrichting van ICT systemen.

Conclusie
In vergelijking tot 2015 zijn er in 2016 een aantal zaken verbeterd omtrent de uitvoering van de
Wet langdurig zorg (WIzI. Zo geven vrijwel alle aanbieders aan de Wlz voldoende tot in hoge mate
te kunnen faciliteren op het gebied van service en ICT infrastructuur en de informatie voorziening
is goed op orde: het merendeel van de aanbieders geeft aan geen informatie te missen. Binnen
de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT( worden er meer knelpunten ervaren met betrekking
tot de Wlz dan binnen de gehandicaptenzorg 1GHZ]. Wel wordt er binnen de 0HZ gewezen op
de beperkte toegang voor jeugdigen tot de Wlz vanwege het Wlz-criterium blijvende behoefte
aan permanent toezicht of 24-uurszorg in de nabijheid dat voor de groep jeugdigen niet altijd
vastgesteld kan worden. VVT aanbieders geven aan dat thuiszorg vanuit met name een mpt
niet aantrekkelijk is voor cliënten omdat er meer uren geleverd kunnen worden vanuit de
Zorgverzekeringswet. Zorgaanbieders geven aan dat het lastig is tot onmogelijk om thuiszorg te
leveren buiten geclusterde woonvormen vanuit het mpt of vpt omdat er volgens d’e zorgaanbieders
te weinig vergoeding tegenover staat om de benodigde zorg te kunnen leveren. Verder geven
aanbieders aan dat door de productieplafonds wachtlijsten ontstaan en dat de administratieve
lasten met name hoog zijn door de verschillende wetten, regels en registratiesystemen.

6

© VILANS O7-12-2O1

Wiz-rnuniior

-

signa’en van zorgavnbivders

-

Weergave resulivien 2O1

‘1. Inleiding
Vilans voerde gedurende 2015 en 2016 de Wlz-monitor uit in opdracht van het ministerie
van VWS. Dit document beschrijft de resultaten van de monitor uit 2016 in vergelijking tot het
overgangsjaar 2015. De monitor richtte zich op het verkrijgen van inzicht in de ervaringen van
individuele zorgaanbieders met de invoering van de Wlz en hun verwachtingen en ervaringen met
betrekking tot knelpunten gedurende het jaar. n de inleiding wordt achtereenvolgens ingegaan op
de achtergrond van de monito, de doel- en vraagstelling en de aanpak.
Achtergrond
Per 1januari 2015 is de Wet langdurige zorg [Wizi van kracht. Een nieuwe wet die de Algemene Wet
Bijzondere Ziektekosten vervangt (AWBZ), maar waarnaast ook de bestaande wetten zoals de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmoi en de Zörgverzekeringswet tZvwi veranderden. Zo is de
gemeente nu bijvoorbeeld verantwoordelijk voor lichtere vormen van ondersteuning via de Wmo en
is de wijkverpleging overgegaan naar de Zvw. De Wlz is er voor mensen die permanent toezicht en!
of 24-uurszorg in de nabijheid nodig hebben. Het gaat dan bijvoorbeeld om ouderen met ernstige
dementie om mensen met een ernstige verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking en
.
1
om mensen met een ernstige psychische stoornis [langer dan drie jaar)
De Wlz
2 was voor zorgaanbieders een nieuw wettelijk beleidskader. De introductie van een nieuwe
wet biedt kansen, maar kan ook gepaard gaan met knelpunten die pas zichtbaar worden na de
feitelijke invoering. Het ministerie van VWS heeft Vilans verzocht om de implemenlatie van de Wlz
te monitoren. Hiertoe zijn, samen met de zorgaanbieders, de ontwikkelingen gevolgd gedurende
2015 en in 2016. De resultaten werden na afloop van elke afzonderlijke monitor geanalyseerd
en op basis hiervan werd gedurende het jaar direct feedback gegenereerd van de deelnemende
zorgaanbieders voor het ministerie van VWS. Mede op basis van deze informatie heeft het ministerie
van VWS beleidsaanpassingen gemaakt en verbeteringen ingevoerd.
Dit rapport betreft de resultaten van de monitor 2016 in vergelijking tot de resultaten van 2015.
Deze weergave van resultaten levert een overzicht van de verpnderingen en trends tussen 2015 en
2016 in de ervaringen en gevolgen rondom de implementatie van de Wlz vanuit het oogpunt van
de [individuele) zorgaanbieders. Andere perspectieven zoals de ervaringen van cliënten of andere
stakeholders zijn eveneens van belang, maar vallen buiten het kader van deze monitor.

Om de veranderingen in de zorg naar aanleiding van de invoering van de Wlz te
monitoren heeft Vilans een monitor uitgezet bestaande uit digitale web-based
vragenlijsten en bijeenkomsten met zorgaanbieders.

I,I

III

1
I•:’

2. De WLz monitor
2.1 Doelstelling & Vraagstelling
Het doel van de Wlz-monitor in 2016 was om samen met VWS en de zorgaanbieders in de
langdurige zorg, te onderzoeken in hoeverre knelpunten opgelost zijn en in kaart brengen of er
nieuwe knelpunten zijn ontstaan met betrekking tot de Wlz in vergelijking tot het overgangsjaar
2015.
Centrale vragen hierbij zijn:
Hoe verliep de implementatie van de Wlz volgens zorgaanbieders; welke aspecten gingen goed en
weLke knelpunten gaven zorgaanbieders aan?

2.2 Methode
Voor de Wlz-monitor is gebruik gemaakt van dezelfde pool aan zorgaanbieders die participeerden
in de Wlz monitor 2015, met een aanvulling van geïnteresseerde aanbieders die voldeden aan
de inclusie criteria. Aan de monitor konden zorgaanbieders participeren die zorg leveren binnen
het domein van de Wlz. Hierbij werd een verdeling van diverse zorgaanbieders nagestreefd
[grootte, type cliënten en geografische ligging). De deelnemende zorgaanbieders zijn afkomstig
uit verschillende sectoren: de verpleging en verzorging (V&V), de gehandicaptenzorg )GHZ] en de
geestelijke gezondheidszorg [GGZ).
Zorgaanbieders participeerden in een “binnenring of buitenring. Deelnemers uit zowel de
binnen- als buitenring ontvingen een digitale vragenlijst. Deelnemers aan de binnenring” namen,
naast de digitale vragenlijst, deel aan een bijeenkomst waarin de resultaten van de Wlz-monitor
werden besproken en vraagstukken nader werden onderzocht [zie figuur 1). Bij deze bijeenkomst
op 25 oktober 2016 was VWS vertegenwoordigd. De themas en vragen voor de WLz monitor 2016
zijn vergelijkbaar met de monitors 201 53,4 Themas en vragen zijn voorgesteld door Vilans op basis
van een analyse van thematiek in de tekst Memorie van Toelichting van de Wlz en in samenspraak
met het ministerie van VWS en de brancheorganisaties. De uitwerking van de themas en vragen
in de monitors is vastgesteld in overleg met het ministerie van VWS en deelnemers aan de HLZ
implemenfatietafel )o.a. Actiz, GGZ Nederland en VGN). Dok zijn gedurende de monitoringsperiode
extra vragen opgenomen indien bepaalde themas onderbelicht waren en wanneer verduidelijking
nodig was betreft een bepaald knelpunt.
6 x monitor

jan2015

jan2016

Rapportage
naar Kamer

26mei2016

sep2016

25okt2016

Rapportage
naar Kamer

Â

dec2016

Rapportage
naar Kamer

Figuur 1

Na de monitor zijn de resultaten van de digitale vragenlijst en de binnenringbijeenkomst
geanalyseerd. De kwantitatieve gegevens zijn geanalyseerd middels Excel 2013. Van deze gegevens
zijn grafieken gemaakt. Bij iedere vraag hadden de zorgaanbieders de kans om een toelichting
te geven. De toetichtingen en de kwalitatieve gegevens uit de binnenringbijeenkomsten werden
geanalyseerd door twee onderzoekers. Toelichtingen die door meerdere zorgaanbieders werden
genoemd zijn vermeld in de rapportage.

© VILANS 0712-201ô 1 Wlzrnontor

—

sgnuen an zorgaanbeders

—

Weergave res1taten 2016

-

9

3. Deelnemende zorgaanbieders
Vilans heeft zorgaanbieders in de langdurige zorg benaderd om deel te nemen aan de WIz-monitor
in de vorm van de eerder genoemde binnen- en buitenring”(zie figuur 21. In dit hoofdstuk wordt de
achtergrond van de deelnemende zorgaanbieders toegelicht, wat de spreiding in Nederland is, in
welke sector zij zorg leveren en of zij naast de Wlz ook zorg in andere domeinen leveren.

Buitenring

_________—P

Aanmeldingen
%tor
Binnenring

[ 1
[ 1

.

&3

—

+
Deelnemers
monitor

Figuur 2

3.1 Aanmeldingen voor de Wlzmonitor
Aan de Wlz-monitor 2016 participeerde in totaal 116 zorgaanbieders verdeeld over 56 in de
binnenring en 60 in de buitenring. Dit is dezelfde groep als in 2015 met een toevoeging van
organisaties die op basis van de publicatie van de eerdere monitors aangaven deel te willen nemen
en aan de criteria voldeden. Geïnteresseerde zorgaanbieders die geen zorg Leveren in het domein
van de Wlz werden uitgesloten van deelname.
Diversiteit van de zorgaanbieders
De zorgaanbieders die zich aangemeld hadden voor de Wlz-monitor zijn gevestigd op diverse
plekken in het land zoals in figuur 3 is weergeven. Zij leveren zorg in verschillende sectoren;
Verpleging, Verzorging en Thuiszorg IWTJ, de Gehandicaptenzorg 6HZ). de Geestelijke
Gezondheidszorg (GGZJ, Jeugdzorg en combinaties van deze sectoren. De Wlz-monitor 2016 is
door een relatief kleine steekproef van het totale aantal zorgaanbieders in Nederland ingevuld.
De monitor is hierdoor niet representatief voor alle Wlz-zorgaanbieders, maar brengt het signalen
vanuit het perspectief van zorgaanbieders in kaart.

Ç:‘?

:
Fiouur3

10

ig\/1LANS ÇJ7.12.?ji 1 Wiz-rnontor

—

sig:aier

zorg

nhedEs

-

W-erqwu resuilaten 2016

3.2 DeeLnemers aan monitor 20’16
De Wlz-monitor 2016 is door 42 verschillende unieke zorgorganisaties ingevuld. De vragen
werden voornamelijk beantwoord door bestuurders, managers en beleidsmedewerkers van de
zorgorganisaties, zij gaven aan dat zij bij het invullen informatie hebben opgehaald bij diverse
collega’s binnen de Organisatie. In onderstaande tabel [tabel 1) is te zien in welke domeinen
de deelnemende zorgaanbieders zorg leveren. De verschillende sectoren waarbinnen zij zorg
leveren is weergeven in tabel 2. Tot slot is de grootte van de organisaties, op basis van aantal
personeelsleden en vrijwilligers weergegeven in tabel 3.
-

-

Tabel 1. Deelnemers per domein

Tabel 2. Deelnemers per sector

n=42

n=42
-D

% van domein waarin
zij zorg verlenen
-

n)

-

-

—

cU
co

0

0

0

—

0

f

L

o

-

0

-

N

-

E

0

.E

—

Domein:

o

E

M

D

-

E
‘

m

0

Sector:

Wlz

42

68%

5%

100%

Verpleging en verzorging

28

67%

Wmo

39

10%

1%

50%

Gehandicaptenzorg

13

31%

Zvw

29

25%

5%

90%

Gestelijke Gezondheidszorg

5

12%

Jeugdwet

16

8%

1%

28%

Thuiszorg

23

55%

Jeugdzorg

9

21%

Tabel 3. Grootte van de oraanisat,es

Fte personeelsleden
Aantal personeelsleden
Aantal vrijwilligers

Gemiddelde

Range

733

(6-39OO

1276

[14-7800)

530

[0-5000)

Aantal uren per week dat vrijwilligers werken

© Vi[..A1sIS 07-12-2016

Wiz-rnontor

•-

nalen van zorgaanbieders

(0-1 1

-

Weergave revijtiaten 2016

11

4. ResuLtaten
In dit hoofdstuk worden de resultaten van de W[z-monitor 2016 per thema weergegeven, er
wordt daarbij een vergelijking gemaakt met 2015 waar ieder kwartaal monitoring plaats heeft
gevonden. De volgende thema’s worden behandeld: toegang tot zorg in het algemeen, toegang
Wlz, subsidieregelingen Wlz, Wlz-indiceerbaren, bekostiging en zorginkoop, bedrijfsvoering,
communicatie en informatie, cultuur en visie en administratieve lasten.

4.1 Toegang tot zorg in het algemeen
in deze paragraaf staan de resultaten weergegeven met betrekking tot de toegang van zorg in het
algemeen. Ondanks dat de monitor is uitgezet om ervaringen en knelpunten met betrekking tot
de WLz in kaart te brengen, gaf een groot deel van de deelnemende zorgaanbieders aan dat ze
ook signalen wilden afgeven over de opsplitsing van de zorg en ondersteuning in de verschillende
wetten. Er is gevraagd naar knelpunten die worden ervaren voor specifieke groepen. Ook is er
gevraagd naar aandachtspunten met betrekking tot de gehele hervorming langdurige zorg. Tot
slot heeft de Wlz-monitor 2016 bij zorgaanbieders geïnventariseerd of zij ervaren dat mensen
langer thuis kunnen wonen door de herziening van de langdurige zorg.
Knelpunten bij de toegang tot zorg
Zorgaanbieders is gevraagd voor welke groepen zij knelpunten ervaren met betrekking tot de
toegang tot zorg en wat het knelpunt behelst. Een ruime meerderheid [83%) gaf aan knelpunten
te ervaren met betrekking tot de toegang tot zorg. Dit percentage is vergelijkbaar met de W[z
monitor in het laatste kwartaal van 2015 waarin 86% van de zorgaanbieders aangaf knelpunten te
ervaren. Onderstaand zijn de knelpunten per genoemde groep weergegeven.
• Jeugd
Door het Wlz-criterium ‘blijvende behoefte aan permanent toezicht of 24-uurszorg in de nabijheid’
zijn er net als in 2015 nog steeds problemen bij de toegang tot zorg bij jeugdigen [18+). Deze groep
valt niet onder de Wlz omdat onduidelijk is of de behoefte aan permanent toezicht in nabijheid
blijvend is. In 2015 rapporteerden VNG en ‘vWS dat zij het eens waren met de conclusie van het
HHM rapport dat de Wmo voor deze groep het meest passende kader is en dat een wetswijziging
niet nodg is
. In de monitor van 2016 gaf een groot deel van de zorgaanbieders aan dat de overgang
5
van de Jeugdwet naar de Wmo, Zvw of Wlz nog steeds problematisch is voor deze groep
.
6
• Psychogeriatrie
Meerdere zorgaanbieders gaven aan knelpunten tot zorg te ervaren voor mensen met een
psychogeriatrische grondslag. Deze groep mensen woont langer thuis, een Wlz-indicatie wordt
relatief laat aangevraagd en zorgaanbieders ervaren knelpunten bij plaatsing vanwege een gebrek
aan capaciteit intramuraalwat kan resulteren in een toestroom naar crisis opvang. Verder werd er
aangegeven dat het verkrijgen van een W indicatie lastig is omdat psychiatrie als dominant wordt
gezien door het C1Z, terwijl de zorgaanbieder voorstelt deze groep op te nemen binnen een P6
afdeling in een verpleeghuis.
Ondanks dat er specifiek gevraagd is bij welke groepen cliënten knelpunten zijn ontstaan met
betrekking tot de toegang tot zorg, gaven een groot deel van de zorgaanbieders in de toelichtingen
aan dat de knelpunten zich voornamelijk voordoen bij de toegang tot de verschillende domeinen.
De toegang tot de Wmo werd door een deel van de zorgaanbieders als meest problematisch
ervaren. Een aantal zorgaanbieders gaf aan dat de eigen bijdrage binnen de Wlz en ook het aantal
uren dat geleverd kan worden aan zorg binnen een mpt een knelpunt is bij de toegang tot zorg in
de Wlz. Zorgaanbieders gaven aan dat ervoor bepaalde groepen cliënten meer uren zorg geleverd
kunnen worden binnen de Wmo en Zvw dan binnen een Wlz mpt.
Langer thuis wonen door de Hervorming Langdurige zorg (HLZ)
Net als in het 4e kwartaal van 2015 is in 2016 aan alle deelnemende zorgaanbieders gevraagd of
zij vanuit hun Organisatie ervaren dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen door de HLZ. In
2015 gaf bijna een kwart van de zorgaanbieders aan dit te ervaren en in 2016 is het percentage

12

© VILANS 07- 1:’.2016

wlzmortcr

-

eignalen van ngaanbeders

-

Weergave resuttaten 201e

zorgaanbieders dat ervaart dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen door de HLZ gestegen
naar bijna 70%, zie figuur 4. Hierbij wordt echter door de zorgaanbieders de kanttekening geplaatst
dat in hun ervaring het langer thuis kunnen wonen niet altijd een gevolg is van een wens van de
cliënt. Door zorgaanbieders binnen de ouderenzorg werd toegelicht dat de zorgzwaarte thuis aan
het toenemen is en dat wanneer mensen intramuraal komen te wonen, de opname een crisis en!
of spoedkarakter heeft waardoor zij een zwaardere zorgvraag hebben dan voorheen. Een aantal
zorgaanbieders gaf aan dat de overgang naar de Wlz wordt uitgesteld doordat mensen zorg vanuit
de Zvw prefereren boven de Wlz vanwege de lagere eigen bijdrage. Echter, vanuit de Zvw kunnen
zij uiteindelijk niet de benodigde zorg ontvangen, waardoor een crisissituatie zich eerder kan
VOOrdoen.

Ervaart uw organisatie dat mensen langer thuis
kunnen blijven wonen door de Hervorming
Langdurige Zorg?
%
0

20

40

60

80

100

Monitor 4e kwartaal 2015

Monitor 2016

21

.

12

•Ja
• Nee
Weet ik niet

•

Fiquur 4

Administratieve Lasten bij de verschillende domeinen
Door de hervorming langdurige zorg is er veel veranderd, In 2015 gaven zorgaanbieders aan
dat dit gepaard gaat met een verhoging van de administratieve lasten. In 2016 gaf 74% van de
zorgaanbieders aan dat zij een verhoging ervaren in de administratieve lasten. In 2016 is er verder
gevraagd binnen welk domein van de [langdurigel zorg de sterkste stijging van administratieve
lasten wordt ervaren Izie figuur 5}. De sterkste stijging van de administratieve lasten worden
ervaren binnen de langdurige zorg thuis (Zvw) en de Wmo 2015.

Binnen welk domein van de (langdurigel zorg wordt door u’
de sterkste stijging van de administratieve lasten ervaren?
Schattïnq van het percentage waarmee de tast is gestegen.
70
k
60
50
40
30
20

10

10

F’iquur 5

Intramurale
langdurige zorg Wlz,
zorgkantorenl

Jeugdzorg
]Jeugdwet,
gemeenten]

Maatschappelijke
Langdurige zorg
ondersteuning tWmo
thuis IZvw,
2015. gemeenten] zorgverzekeraars].

• 2016

Uit de toelichtingen die gegeven zijn door de zorgaanbieders blijkt dat met name het grote aantal
contractpartijen met zorgverzekeraars en gemeenten leidt tot een toename in de administratieve
lasten. De verschillende contractpartijen hanteren verschillende eisen voor onder andere inkoop,
bedrijfsvoering en kwaliteit. Zorgaanbieders kunnen te maken hebben met veel verschillende
gemeenten en er werd aangegeven dat gemeenten verschillende kwaliteitscriteria hebben
opgesteld wat resulteert in hogere administratie lasten.

© VLAN5 Q7.122O16 WOnonitor signaLen aan znrgaanbiedera Weergave resultaten 2016
-

—

13

4.2 Toegang tot de W[z
Ten gevolge van de hervorming langdurige zorg is de AWBZ komen te vervallen en wordt de
zorg die geleverd werd op basis van de AWBZ nu geleverd gebaseerd op de Wlz, Wmo, Zvw en
Jeugdwet. Met de invoering van de Wlz worden alle nieuwe cliënten door het CIZ geïndiceerd en
zijn gemandateerde indicatiebevoegdheden afgeschaft (herindicatie via taakmandaat (HiT) en
Standaard indicatie protocolten (SIP)). De doelstelling van deze aanpassing binnen de Wlz is om
de zorgvuldigheid van het indicatieproces te vergroten. Net als in 2015, is in de monitor van 2016
geëvatueerd hoe zorgaanbieders de toegang tot zorg binnen de Wlz voor nieuwe cliënten ervaren.
Er is gemonitord wat de komst van de Wlz heeft betekend voor het indicatieproces, gelet op de
tijdsduur en de hoogte van de indicatie. Daarnaast zijn er knelpunten en positieve aspecten met
betrekking tot de toegang in kaart gebracht. Tot slot is er gemonitord hoe de toegang tot zorg bij
spoed wordt ervaren. in dit thema is de subsidieregeling eerstelijns verblijf buiten beschouwing
gelaten, dit wordt in een apart thema behandeld (paragraaf 4.3.7 subsidieregeling eerstelijns
verblijf).
Invloed van invoering Wlz op de tijdsduur en hoogte van indicaties
In de monitor is gevraagd wat de gevolgen zijn van de invoering van de Wlz op de hoogte van de
indicaties en de tijdsduur van het indicatieproces bij het CIZ. Het gaat hierbij om de perceptie
van de zorgaanbieders. In 2015 werd aangegeven dat dit in het begin van het jaar voor een deel
van de aanbieders langzamer tot veel langzamer werd ervaren, gedurende het jaar verschoof dit
naar niet langzamer/niet sneller. In 2016 is aan zorgaanbieders gevraagd wat de gevolgen zijn
van de invoering van de Wlz op de tijdsduur van de indicatieproces bij het CIZ ten opzichte van het
voorgaande jaar. Zoals in figuur 6b is te zien, gaf de meerderheid [60%] aan dat het proces niet
sneller of langzamer was dan vorig jaar. 29% gaf aan dat het proces in 2016 langzamer tot veel
langzamer verliep.
Gevolgen wat betreft de tijdsduur van het indicatieproces
70
60
50
40
30
20
1

48
62
35
24

19 19
8

Veel
langzamer

a
%

21 22

III
Langzamer

70

9

Niet
langzamer/niet
sneller

8

8

2.4.

2

2

Sneller

Veel sneller

N,vt.

30

2015 leKwartaal
R2ol52eKwartaal

$ 2015 3eKwartaal
1 2015 4Kwartaat
In vergelijking met de situatie
in 2015

60

60

b
Figuur 6

In vergelijking met de situatie
v66r de invoering van de Wlz

58

26

Veel
langzamer

1

1

Langzamer

Niet
langzamer/niet
sneller

Sneller

Veel sneller

Nv.t.

Het CIZ hanteert voor een indicatie een termijn van maximaal zes weken. Zorgaanbieders gaven in
de toelichtingen aan dat zij de 6 weken als lang ervaren. Verder gaf een aantal zorgaanbieders aan
dat het vervallen van het taakmandaat de tijdsduur van het indicatieproces heeft doen toenemen.
De mandaatregeling waarmee zorgaanbieders zelf indicaties konden stellen is grotendeels
verdwenen in de Wlz.
Naast de gevolgen betreffende de tijdsduur van het indicatieproces is er ook gemonitord wat de
gevolgen zijn voor de hoogte van de indicaties van nieuwe cliënten die door het CIZ zijn afgegeven
sinds de invoering van de Wlz [zie figuur 7].

14

© VILANS 07- 12-2014 1 Wiz-rnonitor —signalen van rorgaanhiedeis

Wcrgvve resuitzien 201ô

Gevolgen wat betreft de hoogte van de indicatie van nieuwe
clienten
70
60
50

60
51

54

41

35

40

58

In vergelijking met de situatie
vôér de invoering van de Wlz

2015 loKwartaal

2928

30

• 2015 2oKwartaa[

20
10

2222

!

Veel lager

a

Lager

Niet lager/niet
hoger

Veel hoger

Hoger

N.v.t.
In vergelijking met de situatie

.

0/

060

:.::rr:

in 2015

52

50
40
30

33

0

0

1

Veel lager

Lager

Niet lager/niet

0

Hoger

2016

Veel hoger

N.v.t.

hoger

Figuur 7

In vergelijking tot het 4e kwartaal van 2015 is het percentage zorgaanbieders dat aangaf dat de
hoogte van de indicatie van nieuwe cliënten lager is dan het voorgaande jaar bijna verdubbeld
(van 28% naar 52%). Zorgaanbieders in de ouderenzorg lichtten toe dat er lagere indicaties zijn
afgegeven dan gewenst terwijl de zorgvraag complexer was en ook dat er een reductie was in het
afgeven van hogere ZZPs [ZZP7 ZZP1O). De criteria voor het afgeven van hogere ZZPs zijn van
2015 op 2016 niet veranderd. Het is derhalve lastig om een objectieve verklaring te vinden voor
deze kanteling,in de perceptie van de zorgaanbieders..
-

Knelpunten bij de toegang tot de Wlz
0

10

20

40

30

201520 Kwartaal

50

60

70

80

90

%
100

.

201530 Kwartaal

201540 Kwartaal
Ja

• Nee

2016

Figuur 8

Kne’punten bij de toegang tot de W[z
64% van de zorgaanbieders ervaarde in 2016 knelpunten bij de toegang tot de Wlz. Het percentage
dat knelpunten ervaarde in 2016 is vergelijkbaar tot 2015 (zie figuur 8). In tabel 4 wordt per knelpunt
en per monitor weergegeven welk percentage van de zorgaanbieders dat knelpunt ervaart bij de
toegang.

V1L4IJS 07.12-2016

Wiz-rncniior

—

sIgnaien van zorgaaneders —Weergave resultaten 2016

15

Tabel 4. Knelpunten bij de toeqang tot zorq

% van aantal aanbieders dat een knelpunt ervaart
2ül52ekwartaal 20153e kwartaal 2015 4e kwartaal
n=37
n=31
n=29

2016
n=27

Invullen van de aanvraag

38%

26%

21%

26%

De informatievoorziening
vanuit het CIZ
Wachtlijsten

22%

36%

21%

11%

27%

26%

35%

48%

Spoed/crisis

62%

39%

38%

37°h

Zeven aanbieders gaven aan dat er knelpunten zijn bij het invullen van de aanvraag, zij lichtten
toe dat het veel werk is en het proces wordt door sommigen als omslachtig ervaren. Bijna de
helft [48%) van de aanbieders die een knelpunt ervaart, gaf aan dat de wachtlijsten een knelpunt
zijn en lichtten toe dat dit komt door de productieafspraken die ontoereikend zijn. Spoed/crisis
werd door 37% van de aanbieders genoemd als een knelpunt dat zij ervaarden. Zij lichtten toe dat
er onvoldoende plekken zijn voor de toenemende vraag om spoed en crisis. Er werden ook nog
andere knelpunten genoemd. Zo werd er door een aanbieder in de ouderenzorg aangeven dat zij
merken dat cliënten niet willen toetreden tot de Wlz wanneer zij nog thuis wonen, dit vanwege een
hoge eigen bijdrage. Aanbieders gaven aan dat het voor cliënten aantrekkelijk is om de zorg thuis
vanuit de Zvw te ontvangen. Door zorgaanbieders uit de gehandicaptensector werd de toegang tot
zorg voor de groep jeugdigen evenals voorgaande jaren als knelpunt ervaren.
Positieve punten bij de toegang tot de Wlz
In de monitor is aan aanbieders gevraagd naar positieve punten omtrent de toegang tot de Wlz. Een
veel genoemd positief aspect aan de Wlz is dat een Wlz-indicatie voor onbepaalde tijd is, dit zorgt
voor tijdsbesparing en duidelijkheid bij de cliënt. Enkele zorgaanbieders gaven tevens aan dat ze
de samenwerking met het CIZ als positief ervaren. Ongeveer een kwart van de zorgaanbieders gaf
aan geen positieve punten te kunnen noemen omtrent de toegang van de Wlz.
Overeenstemming in indicatie-inschatting bij spoedopnames
Het kan voorkomen dat zorgaanbieders Wlz-zorg leveren voordat er via het CIZ een Wlz-indicatie
is afgegeven, dit komt vooral voor bij spoedopnames. Indien er een spoedopname zonder Wlz
indicatie [bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname, het overlijden van een ouder van een cliënt of bij
een crisis) plaatsvindt binnen de instelling levert de zorgaanbieder zorg zonder een Wlz-indicatie
van het CIZ. Indien door het CIZ niet alsnog een Wlz-indicatie gegeven wordt [binnen de gestelde
termijn van twee weken) kunnen de kosten van deze zorg niet vanuit de Wlz vergoed worden. Met
de Wlz-monitor is in kaart gebracht in hoeverre de indicatie-inschatting vanuit zorgaanbieders in
overeenstemming is met de uiteindelijke indicaties van het CIZ bij spoedopnames [zie figuur 9).
Mate van overeenstemming in indicatie inschatting vanuit de organisatie in
vergelijking mei uiteindelijke CIZ indicatie bij spoedopnames
7O
60
50

43
38

30

40

1

30

29

22

20

14

13 014

10

6

0

‘

2

5

Geheel niet

1

4 4

.•
In lage mate

1

110

1

.1.1

1

Enigszins

Voldoende

20

1 t2

13

1

1
l

In hoge mate

Figuur9

16

© VILANS 0712-20t6 t Wlz-yontor

—

signalen van zorgaanbiedeis

—

Weergave resultaten 2016

N.v.t.

1 2015 2e Kwartaal
1 2015 3 Kwartaal

1 2015 4eKwartaat
12016

In 2015 werd door ongeveer de helft van de zorgaanbieders aangegeven dat er voldoende tot in
hoge mate overeenstemming is tussen de inschatting dïe zij zelf maakten en de indicatie die door
het CIZ werd afgegeven bij spoedopnames. In de monitor van 2016 gaf 29% aan dat er in hoge
mate sprake is van overeenstemming en 38% van de deelnemers gaf aan dat het voor hen niet van
toepassing is [voornamelijk gehandicaptenzorg en thuiszorgaanbieders}.
Voor 10% gold dat er enigszins overeenstemming en eveneens voor 100/û gold dat er in lage
mate tot geheel niet overeenstemming was. Aan deze aanbieders is gevraagd of het lukt om
overeenstemming te bereiken met de gemeente of zorgverzekering van cliënten wanneer er geen
indicatie door het CIZ wordt afgegeven. Van deze aanbieders bereikte de helftwel overeenstemming
met de gemeente of de zorgverzekeraar en drie zorgaanbieders aangaven dat dit niet lukte.
In het kader van spoedopnames is in 2016 aan de zorgaanbieders gevraagd of zij in het geval
van spoed gebruik maken van de Wlz-subsidierégeling eerstelijnsverblïjf, welke is bedoeld voor
kortdurend verblijf binnen de Wlz. Zoals in figuur 10 is weergegeven is eerstelijnsverblijf ingezet bij
spoed en crisis. 31% gaf aan dat zij soms gebruik maken van deze regeling, voor 14% is dit meestal
het geval. Voor 17% geldt dat zij dit nooit doen. Tot slot gaf 36% aan dat deze vraag voor hen niet
van toepassing is, onder andere omdat zij niet te maken hebben met spoedopnames.
Hoe vaak,vraagt u bij crisis eerstelijns verblijf aan?
%

70
60
50
36

40

31

30

Nooit

1
Soms

Meestat

Afijd

N.v.t.

Figuur 10

4.3 Wlz subsidieregelingen
Binnen de Wlz bestaan er twee subsidie regelingen; eerstelijnsverblijf welke is bedoeld voor
het kortdurend verblijf in een intramurale setting en extramurale behandeling, een regeling
waar behandeling voor mensen zonder Wlz-indicatie vanuit de Wlz kan worden gefinancierd. De
subsidieregeling extramurale behandeling isbedoeldvoorfinanciering van extramurale behandeling
van verzekerden met een somatische aandoening, een psychogeriatrische aandoening en/of een
lichamelijke handicap en van meerderjarige verzekerden met een verstandelijke handicap
. In dit
7
hoofdstuk wordt toegelicht hoeveel procent van de aanbieders gebruik maakt van de regelingen en
welke knelpunten naar voren komen bij beide regelingen.

4.3.1 Eerstelijns verbLijf
Met de invoering van de Wlz is het niet meer mogelijk om kortdurend intramuraal te worden
opgenomen omdat de Wlz alleen toegang biedt voor cliënten met een zorgvraag voor blijvend
intensieve zorg. Kortdurend verblijf in een intramurale setting komt te vallen binnen de
zorgverzekeringswet. Deze overheveling is uitgesteld naar 2017. In 2015 en 2016 maakte de
subsidieregeling eerstelijnsverblijf van het zorginstituut Nederland het binnen de Wlz mogelijk om
kortdurend verblijf in een intramurale omgeving te bekostigen, het CIZ beoordeelt de aanvragen
hiervoor

© VLAN5 07-12-2flls 1 Wiz-rnonitor

-.

sqnaten van zorgaaribederv Weergave resultaten 2016
-

17

Van de deelnemende zorgaanbieders is in kaart gebracht welk percentage eerstelijns verblijf
aanbiedt na invoering van de Wlz (zie figuur 11). In 2016 leverde 55% van de organisaties eerstelijns
zorg gefinancierd vanuit de eerstelijnsverblijf subsidieregeling. Dit komt overeen met de eerdere
monitors waar gemiddeld 57% van de deelnemende zorgaanbieders eerstelijns verblijf aanbood.
In 2016 gaf 74% aan dat het CIZ tijdig (binnen 2 weken) een indicatie afgeeft als er doorstroom
plaatsvindt van het eerstelijns verblijf naar de Wlz.
Eerstelij nsverblijf
0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

%
100

2015 le kwartaal

20152e

kwartaat
•

20l53ekwartaat

20154e kwartaal
Ja
Nee

2016

Figuur II

Knetpunten met betrekking tot eerstelijns verbtijf
In het vierde kwartaal van 2015 kwam uit de W[z-monitor naar voren dat het niet altijd duidelijk
was voor zorgaanbieders hoe de zorg voor cliënten moest worden georganiseerd aan het einde
van eerstelijnsverblijf, als de cliënt nog niet klaar was voor de thuissituatie en de indicatie afliep.
Daarom is in de monitor van 2016 gevraagd of deelnemers bekend zijn met de regeling voor het
verlengen van het eerstelijnsverblijf. 96% van de deelnemende aanbieders gaf aan bekend te
zijn met deze regeling. Met de monitor zijn knelpunten met betrekking tot de subsidieregeling
eerstelijnsverblijf in kaart gebracht. In figuur 12 is te zien dat het merendeel van de deelnemers
(74%) die zorg levert vanuit de subsidieregeling knelpunten ervaart. Dit percentage is vergelijkbaar
met de percentages in 2015.
Zijn er knelpunten met betrekkinq tot het eerstelijns
verblijf?
-

0

20

10

30

40

50

60

70

90

80

20152e kwartaal

Resultaten van deelnemers die
eerstelijns verblijf leveren,
zie voor percentages figuur 11

%
100

S

20153e kwartaal

20l54ekwartaal

ii

Ja

x.

2016

• Nee

Fiquur 12

In de toelichtingen werd aangegeven dat de knelpunten met name liggen op het gebied van
financiering. In het hoofdstuk bekostiging wordt hier ook specifiek aandacht aan besteed. Men
gaf als knelpunt aan dat er meer vraag is naar eerstelijnsverblijf dan er beschikbaar is op basis

18

©VILANS 07-12-2016 I We-monitor

-

siqiialen van zorgaanbieders

-

Weerqa.,e rwuItater 2016

van de productieafspraken. Zorgaanbieders lichtten toe dat er gedurende het jaar extra budget
ruimte is vrijgemaakt maar dat een Organisatie relatief veel risico loopt doordat men zorg levert
na het bereiken van het gestelde productieplafond. Dit heeft bij enkele aanbieders al geleid tot
het weigeren van cliënten voor eerstelijnsverblijf. Een ander knelpunt dat genoemd werd is de
vergoeding van geneesmiddelen en hulpmiddelen die niet uit eerstelijns verblijf gefinancierd
worden.

4.3.2 Extramurale behandeLing
Vanaf 1januari 2015 voert Zorg Instituut Nederland (ZiNL) een Subsidieregeling voor extramurale
behandeling uit en deze is tot 2018 als een tijdelijke subsidieregeling ondergebracht bij de Wlz.
De subsidieregeling geldt niet voor cliënten die al een Wlz-indicatie hebben, maar is bedoeld
voor de behandeling van verzekerden voor wie uit een extramuraal indicatiebesluit blijkt dat zij
behandeling nodig hebben op de grondslag somatiek, psychogeriatrie, lichamelijke handicap
en voor meerderjarigen met een verstandelijke beperking. Het CIZ indiceert de extramurale
behandeling en de toegangscriteria blijven gelijk aan zoals die bestonden onder de AWBZ.
Van de deelnemende zorgaanbieders geeft 57% aan dat zij extramurale behandeling aanbieden.
Dit percentage is vergelijkbaar met 2015 waar 59% extramurale behandeling leverde.
Knelpunten met betrekking tot extramura[e behandeling
Deelnemers aan de monitor die extramurale behandeling leveren is gevraagd of zij problemen
ervaren met betrekking tot de regeling. In 2016 gaf, net als in 2015, meer dan de helft (54%) aan
dat er knelpunten waren met betrekking tot deze subsidieregeling.
Knelpunten die werden benoemd zijn dat er nauwelijks dagbehandeling wordt geïndiceerd door
het CIZ en dat de afhandelingstermijn van 6 weken te lang is. Verder werd er aangegeven dat
de regeling niet van toepassing is op de GZ psychloog, terwijl dit volgens de zorgaanbieders wel
de juiste en voordelige optie kan zijn voor mensen met dementie. Tevens gaven zorgaanbieders
aan dat er onduidelijkheid is bij het zorgkantoor over mogelijke behandelproducten en de inkoop
daarvan.
Gevolgen voor de tijdsduur van 4et indicatieproces met betrekking tot
Resultaten van deelnemers voor
extramurale behandeling

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10

82
in vergelijking met de situatie
véér de invoering van de Wiz

—
Veel langzamer

a
°‘°

wie extramurate behandeling van
toepassing is

4

Langzamer

Niet langzamer!
niet sneller

Sneller

Veel sneller

100
90
80

2015 4e Kwartaal

In vergelijking met de situatie
in2015

1

17

20
10

17

12016

11001
Veel langzamer
b
Figuur 13

Langzamer

©VIIANS 07-12-2016

Niet langzamer!
niet sneller

Wiz-monitor

-

Sneller

Veel sneller

Onbekend

signaten van zorgaaribieders —Weergave resultaten 2016

19

Drieënzestig procent van de zorgaanbieders ervaarde in 2016 geen verandering in de tijdsduur van
het indicatieproces, met betrekking tot de extramurale behandeling in vergelijking tot 2015 (figuur
13). Eenentwintig procent ervaarde dat het indicatieproces langzamer verliep in vergelijking met
2015.

4.4 WLz-indiceerba ren
In 2015 hebben een aantal cliënten met extramurale zorg al zorg ontvangen vanuit de Wtz zonder
WLz-indicatie, in het kader van het Wlz-overgangsrecht. Deze groep de wlz-indiceerbaren is in
2015 en 2016 door het CIZ beoordeeld. Indien zij voldoen aan de Wlz-criteria zullen deze cliënten
vanaf 2017 zorg vanuit de Wlz ontvangen.
-

-

50% van de deelnemende zorgaanbieders gaf aan dat zij Wlz-indiceerbaren hebben onder hun
cliëntpopulatie. Het gaat bij de zorgaanbieders in de gehandicaptensector om de cliëntgroep
kinderen met een hoge ZZP (kinderen met een Ernstig Meervoudige Beperking). In de
ouderenzorg gaat het vooral om thuiswonende kwetsbare ouderen, zowel somatiek, maar vooral
psychogeriatrische problematiek.
67% van de zorgaanbieders verwacht dat zij deze groep cliënten van zorg kunnen voorzien in 2017
(zie figuur 14), niemand geeft aan dat zij verwachten deze zorg niet te kunnen leveren. Voor 33%
van de deelnemende zorgaanbieders geldt dat zij niet weten of zij de genoemde groepen van zorg
kunnen voorzien.
Verwacht u dat u deze groep(en) n 2017 van zorg kunt

voorzien?
0

10

%
20

30

40

50

60

70

80

90

100
Ja

1 Nee
1 Weet ik niet

201E

Figuur 14

4.5 Bekostiging en Zorginkoop
Met de komst van de Wtz in 2015 is de bekostiging van zorg veranderd. Een zorgaanbieder kan
geconfronteerd worden met meerdere domeinen waaruit de zorg aan zijn cliënten wordt bekostigd
(Wlz, Zvw, Wmo 2015, Jeugdwetl. In de monitor van 2016 is aandacht besteed aan de bekostiging
en zorginkoop om de invloed in kaart te brengen. Anders dan in 2015 is er onderscheid gemaakt
tussen de signalen op het gebied van de subsidieregelingen en reguliere Wlz-zorg. Evenals in
2015 is er gekeken naar de realisatie productieafspraken en de mogelijke over- en onderproductie
en de invloed op wachtlijsten. Daarbij is er gemonitord of er door de verschillende afspraken
die gemaakt worden (zoals afspraken rondom subsidiegelden, Wlz-indiceerbaren, reguliere
zorginkoop en afbouw verblijfsplaatsenl een groep cliënten is die tussen wal en schip valt. Verder is
er in de monitor gevraagd naar de verschillende teveringsvormen; vpt, mpt en pgb en de mogelijke
knelpunten op het gebied van bekostiging. Tot slot richt het thema bekostiging en zorginkoop zich
op het overleg tussen zorgorganisaties en zorgkantoren en de mate waarin dit zich heeft vertaald
naar de productieafspraken.

Bekostiging Wtz subsidieregelingen
Sinds 1januari kan er gebruik gemaakt worden van de subsidieregelingen eerstelijns verblijf en
extramurale behandeling. In 2015 werd bij de realisatie aangegeven dat overproductie met name
gold voor de subsidieregelingen van de Wtz
. In de monitor van 2016 zijn deze regelingen specifiek
3
bevraagd. In figuur 15 is de realisatie van de subsidieregeling eerstelijnsverblijf weergegeven.

20

© VLANS 07-12-2016

WIz-rnonitor

-

iriaten van zorgaanbeders Weergave resutiaten 2016
-

Welke ontwikkeling signaleert u hij de zorgleverantie in het kader van
de subsidieregeling eerste[ijnsverblijf? Is er over- of onderproductie?
% 70

Resultaten van deelnemers die
eerstelijns verblijf leveren,

57

60

zie voor percentages figuur 11

50
40
26

30

100

0

0

1

1

Er is veel
Er is enige
Productie is
Er is enige
onderproductie onderproductie ongeveer gelijk overproductie
aan de
Figuur 15
afspraken

0
Er is veel
overproductie

2016

Onbekend

Het merendeel van de zorgaanbieders die zorg leveren vanuit het eerstelijnsverblijf gaven aan dat
er in 2016 overproductie is, meer dan de helft gaf aan dat er veel overproductie is. In de toelichting
werd door enkele zorgaanbieders aangegeven dat de budgetafspraken gedurende het jaar zijn
bijgesteld maar dat er nog steeds sprake is van overproductie. Zorgaanbieders lichtten toedat zij
soms cliënten moeten weigeren omdat zij door de productieplafonds te veel risico lopen. Verder
gaven zorgaanbieders aan dat de groeiende vraag naar eerstelijns verblijf te maken heeft met de
toename van het aantal cliënten dat langer thuis moet blijven wonen en bij een onverantwoorde
thuissituatie of crisis kortdurend moet worden opgenomen.
Ook voor de subsidieregeling extramurale behandeling is in kaart gebracht hoe de realisatie zich
verhoudt tot de productieafspraken die zijn gemaakt. Figuur 16 laat zien welke ontwikkelingen
zorgaanbieders die extramurale behandeling leveren signaleren.

Welke ontwikkeling signaleert u bij de zorgleverantie in het kader
van de subsidieregeling extrarnurale behandeling
7 Is er over- of
onderproductie?
70
60
50
40
30

J Resultaten van deelnemers voor

wie exiramurale behandeling van
toepassing is

33

mliii
Er is enige
Productie is
Er is enige
Er is veel
onderproductie onderproductie ongeveer gelijk overproductie
aan de
afspraken
Figuur 16

Er is veel
overproductie

Onbekend

Bekostiging reguliere WI.z-zorg
Begin 2015 gaven deelnemende zorgaanbieders aan dat de budgetten omtrent de Wlz niet voor
iedereen toereikend waren, later dat jaar is er gevraagd in hoeverre er over- of onderproductie
is binnen de Wlz. Uit de monitor 2015 in het 3e en 4e kwartaal bleek dat het merendeel van de
deelnemende zorgaanbieders een vorm van overproductie ervaarden. Hierbij werd met name het
eerstelijns verblijf genoemd waar gedurende het jaar 2015 extra budgetten voor zijn vrijgemaakt
vanuit VWS. In de monitor van 2016 is er gevraagd in hoeverre er over- of onderproductie is op het
gebied van de reguliere Wlz-zorg.

© V1LANS 07-12-201e j Wi:-rnonitor -signalen van zorgasnbieders—Wsergave resultaten 2OiC

21

In figuur 17 is weergeven hoe de productie van reguliere Wlz-zorg zich verhoudt tot de afspraken
die gemaakt zijn met het zorgkantoor.
Realiseert u de productie behorende bij uw productieafspraken omtrent
de reguliere Wlz-zorg? Is er over- of onderproductie?
°°

70
60
50

43

1

19

19

1 1 S

1
0

Er is veel
Er is enige
Productie is
Er is enige
onderproductie onderproductie ongeveer gelijk overproductie
aan de
Figuur 17
afspraken

2016
Onbekend

Er is veel
overproductie

Het merendeel van de zorgaanbieders gaf aan dat er overproductie is. Men lichtte toe dat de
afspraken die met het zorgkantoor zijn gemaakt onvoldoende aansluiten op de productie. Een
aantalvan de zorgaanbieders gaf aan dat de afspraak inmiddels is bijgesteld door het zorgkantoor.
Ook werd overproductie in 2015 genoemd als één van de oorzaken van de overproductie in 2016.
Tot slot werd genoemd dat overproductie met name ervaren werd in regios met veel vergrijzing:
zorgaanbieders hebben te maken met wachtlijsten op de Wlz-zorg en een uitbreiding van
verpleeghuisplekken is niet mogelijk vanuit het zorgkantoor. Zo kan het voorkomen dat cliënten
met een Wlz-indicatie zonder behandeling die al in een appartement wonen van de zorginstelling
bij dezelfde zorginstelling op de wachtlijst komen te staan als zij behandeling willen activeren.
Zorgaanbieders die aangaven dat er sprake is van onderproductie lichtten toe dat dit vooral van
toepassing is op thuiszorg vanuit de Wlz. Deze onderproductie heeft volgens zorgaanbieders te
maken met het feit dat thuiszorg vanuit de Zvwaantrekkelijker is voor de cliënt dan thuiszorg
vanuit de Wlz. Vanuit de Zvw kunnen er meer uren zorg worden geleverd dan vanuit de Wlz en de
eigen bijdrage voor cliënten is lager in de Zvw dan in de Wlz.
Invloed op wachtlijsten
De invloed van de zorginkoop op de wachtlijsten is in kaart gebracht op basis van de ervaringen
van zorgaanbieders. Eind 2015 kwam uit de Wlz monitor naar voren dat de zorginkoop voor
het merendeel van de zorgaanbieders geen invloed had op de wachtlijsten voor Wlz-cliënten.
In de monitor van 2016 komt naar voren dat er een toename is in de wachtlijsten. 48% van de
deelnemende zorgaanbieders gaf in 2016 aan dat er sprake is van een toename tot sterke toename
op het gebied van de wachtlijsten. Voornamelijk de zorgaanbieders binnen de ouderenzorg lichtten
toe dat de wachtlijsten worden veroorzaakt door productieplafonds. Een deelvan de zorgaanbieders
gaf aan dat de productieafspraken zijn bijgesteld, hierbij werd opgemerkt dat je als zorgaanbieder
constant een risico neemt. Uit de toelichtingen blijkt verder dat zorgaanbieders een toename van
de wachtlijsten blijven verwachten. In figuur 18 zijn de resultaten weergeven.
-

-

Invloed op wachtlijsten
70
6062

60
50

43
37

40

31
2628

30

24

20

20

Sterke afname

Afname

Figuur 18

© VILANS 07-122016 1 Wtzmonitor

-

14

II iI iii

II.

10

22

17

16

Geen verschil

Toename

Sterke
toename

signalen van zorgianbiedeis Weerga resultaten 2016

Onbekend

• 2015 1Kwartaat
• 2015 2Kwartaal
• 2015 31Kwartaal
::4e1

Zorgaanbieders gaven aan dat de toename van wachtlijsten in de ouderenzorg werd veroorzaakt
door vergrijzing in sommige regios. Verder wordt er aangegeven dat wanneer de zorg thuis niet
meer geleverd kan worden vanuit de Zvw die aantrekkelijk is voor thuiswonende cliënten (meer
uren en lagere eigen bijdrage)- opname wordt geadviseerd, zorgaanbieders merken dit doordat
ze weer aanmeldingen krijgen met een ZZP4 indicatie. Uit de ‘Kamerbrief over beleidsreactïe
wachtlijstonderzoek langdurige zorg en de rapportage Wachtlijsten in de Wlz van HHM blijkt
dat er ongeveer 290.000 cliënten zijn met toegang tot zorg vanuit de Wlz. Het percentage cliënten
dat actieve bemiddeling ondergaat is minder dan 0,1% en het aandeel niet-actief wachtenden is
ongeveer /D.
50 49% van deze niet-actief wachtenden [circa 6.700 cliënten) wil niet verhuizen naar
4
een instelling. Bijna de helft van de zorgaanbieders in de Wlz monitor 2016 gaven aan een toename
te ervaren in de wachtlijsten en het is onduidelijk of dit actief of niet-actief wachtenden betreft.
-

Cliënten waarvoor zorgaanbieders moeilijk W[z-zorg kunnen bieden
Begin 2015 kwam er uit de monitor naar voren dat er cliënten tussen wal en schip vallen door de
verschillende afspraken die gemaakt kunnen worden rondom de Wlz. Gedurende 2015 nam dit
aantal af. In de monitor van 2016 is gekeken in hoeverre dit knelpunt nog speelt.
Is er op basis van de huidige afspraken met zorgkantoren, een groep
cliënten die tussen wal en schip valt met betrekking tot de Wlz?
0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

100

20l52ekwartaal
20l53ekwartaal
20154e kwartaal
Ja
•Nee

2016
Fiquur 19

In figuur 19 is te zien dat 33% van de deelnemende zorgaanbieders aangeeft dat er cliënten
tussen wal en schip vallen. Zorgaanbieders in de GHZ lichtten toe dat het hierbij met name
gaat om jeugdigen (18+], cliënten met indicatie behandeling waarvoor geen productieafspraak
was, verstandelijk beperkten met een kind en mensen die beschermd wonen en die niet kunnen
doorstromen naar Wlz. Een deel van de zorgaanbieders in de ouderenzorg gaven aan dat cliënten
tussen wal en schip vallen met een dubbele grondslag [somatisch en psychiatrisch), Wlz-cliënten
die op de wachtlijst staan, cliënten met een verblijfsindicatie zonder behandeling, cliënten met
herstelzorg, cliënten ZZP5 zonder BOPZ en cliënten met mpt in combinatie met dagbesteding,
volgens een deel van de zorgaanbieders is er onduidelijkheid over het domein waarin de zorg
financiert moet worden (Wlz, Wmo(.
Bekostiging van de verschillende leveringsvormen
In 2016 is er in de monitor specifiek gevraagd naar de bekostiging van de verschillende
leveringsvormen. Er is per leveringsvorm in kaart gebracht of men knelpunten ervaart.
Volledig pakket thuis
Van de deelnemende zorgaanbieders levert 64% zorg vanuit het vpt. Van deze deelnemers gaf het
merendeel (59%) aan dat zij geen knelpunten ervaren met betrekking tot de bekostiging. Aan de
aanbieders die geen vpt leveren is ook gevraagd of zij knelpunten ervaren omtrent het vpt omdat
mogelijke knelpunten van invloed kunnen zijn voor het niet aanbieden van deze leveringsvorm.
Van de aanbieders die geen vpt Leveren gaf 46% aan geen vpt te leveren en ook niet de intentie te
hebben om vpt te leveren waardoor ze geen problemen ervaren op het gebied van de bekostiging.
De knelpunten die worden ervaren door de aanbieders die wel en geen vpt leveren zijn gesplitst
weergegeven in fïguur 20.

© V1L4Ii5 07-1 2-2016 1 Wiz-rnonior

—

signalen van zorgaaribieders

—

Weergave resultaten 2016

23

Knelpunten vpt
0.

5

15

10

20

Bedrijfsmatig niet mogelijk zonder combinatie met geclusferd wonen
Onvoldoende vergoeding van hulpmiddelen vanuit de gemeente

15

Zorgkantoor biedt onvoldoende coritractbereidbeid voor uw organisatie

11

Wl.z-vergoedirig is onvoldoende

13
19

-

Vanuit uw organisatie logistiek niet mogelijk om een integraal pakket aan te bieden
Administratief belastend voor uw Organisatie

25
22

7
0

-

• levert vpt
• levert geen vpt

Figuur 20

Uitde toelichtingen blijkt dat hetvoor zorgaanbieders, met name in de ouderenzorg, lastig is om een
vpt te leveren zonder dat er sprake is van gectusterd wonen, omdat 24 uurs zorg met aanwezigheid
in de nacht en ongeplande zorg (opvolgen van alarmeringen) moeilijk realiseerbaar is wanneer
iemand buiten een geclusterde woonvorm woont. Daarnaast lichtten meerdere zorgaanbieders
uit de VVT toe dat de vergoeding van hulpmiddelen een probleem is binnen het vpt, men geeft aan
dat de gemeente de geclusterde woonvorm als intramuraal behandelt waardoor het valt onder de
verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder. Met betrekking tot de Wlz-vergoeding die door enkele
aanbieders als onvoldoende wordt ervaren werd aangegeven dat er binnen het budget geen ruimte
is voor onder andere reistijd, verstrekken van eten en drinken, schoonhouden van de woonruimte
en domotica toepassingen.
Modutair pakket thuis
Van de deelnemende zorgaanbieders levert 79% zorg vanuit het mpt. Van deze deelnemers gaf het
merendeel (55%) aan dat zij geen knelpunten ervaren met betrekking tot de bekostiging. Aan de
aanbieders die geen mpt leveren is ook gevraagd of zij knelpunten ervaren omtrent het mpt omdat
dit de reden kan zijn dat ze deze leveringsvorm niet aanbieden. Van de aanbieders die geen mpt
leveren gaf 44% aan ook niet de intentie te hebben om mpt te leveren en daarom geen knelpunten
te ervaren op het gebied van de bekostiging. De overige zorgaanbieders gaven de knelpunten aan
die in figuur 21 zijn weergeven.
Knelpunten rnpt
10

0

Zorgkantoor biedt onvoldoende contractbereidheid voor uw organisatie

20

30

0

Wlz-vergoeding is onvoldoende

30
.

Vanuit uw Organisatie logistiek niet mogelijk om een mpt aan te bieden
Eigen bijdrage is niet in verhouding met de geleverde zorg
Administratief belastend voor uw Organisatie

.

21

15

• Levert mpt
levert geen mpt

Figuur 21

•

Zorgaanbieders, met name in de ouderenzorg, die zorg leveren vanuit het mpt gaven aan dat de
vergoeding onvoldoende is en dat hetaantalinte zetten uren niet aansluitopdezorg. Daarnaast werd
net als bij het vpt genoemd dat er onvoldoende vergoeding is voor reistijd en domotica. Ook worden
er admtnistratieve lasten ervaren met betrekking tot het mpt en dan met name door de complexe
rekenmodule. Zowel zorgaanbieders in de ouderenzorg die mpt leveren als zorgaanbieders die het
niet leveren gaven aan dat de eigen bijdrage van de cliënt niet in verhouding staat met de geleverde
zorg, zo moeten cliënten met een beginnende zorgvraag al een eigen bijdrage leveren die hoger is
dan binnen de Zvw. Dit maakt het onaantrekkelijk voor cliënten om zorg thuis te ontvangen vanuit
de Wtz.

24

(0 VILANS 07-12-2016 1 WO-monitor signalen van zorganbieders

-

Weergave resultaten 201e

Pg b
Van de deelnemende zorgaanbieders levert 83% zorg vanuit het pgb. Aan de aanbieders die geen
pgb leveren is toch gevraagd of zij knelpunten ervaren omtrent het pgb omdat deze knelpunten
mogelijk van invloed zijn op het niet aanbieden van deze leveringsvorm. Van de aanbieders die
geen pgb leveren geeft 86% aan geen problemen te ervaren en 14% dat zij het pgb te belastend
vinden voor de cliënt (zie figuur 22). Van de deelnemers die wel pgb leveren gaf ongeveer de helft
(49%) aan dat zij geen knelpunten ervaren hieromtrent.

Knelpunten pgb
0

Geen zekerheidover zorgafname (zorgbudget)

10

5

15

20

25

30

0

zorgkantoor verstrekt te weinig pgb’s

9

pgb- bedrag is onvoldoende
Vanuit uw organisatie logistiek niet mogelijk om pgb—zorg aan te bieden

8

Te belastend voor cliënten
Administratief belastend voor uw Organisatie

26

-

Figuur 22

• levert pgb
• Levert geen pgb

Bij de knelpunten die wel ervaren worden werd toegelicht dat het pgb veel administratie met
zich meebrengt voor de Organisatie en de cliënt. Zo moet de Organisatie relatief veel aparte
afspraken maken. Verder werd er toegelicht dat zorg kantoren geen pgbs willen verstrekken aan
gecontracteerde partijen en dat er problemen zijn met betrekking tot de uitbetaling vanuit de
Sociale Verzekerings Bank )SVB).
Overleg met zorgkantoor over cliëntvraag en de vertaling naar productieafspraken
In 2015 kwam uit de monitor naar voren dat gedurende het jaar in toenemende mate overleg
plaatsvond tussen zorgaanbieders en het zorgkantoor en dit vertaalde zich niet altijd naar
productieafspraken. In 2016 gaf 45% van de zorgaanbieders aan dat er voldoende overleg
plaatsvond. Voor 42% van de zorgaanbieders vertalen de overleggen zich voldoende tot in hoge
mate in productieafspraken. Verder gaf 17% aan dat dit maar enigszins het geval is en 24% van de
aanbieders gaf aan dat dit in lage mate tot geheel niet het geval is (zie figuur 23). Zorgaanbieders
lichtten toe dat er op dat moment nog onderhandelingen plaatsvonden of dat er nog geen
duidelijkheid was over de productieafspraken voor 2017 (peildatum: september/oktober 2016).

Overleg met zorgkantoor

In hoeverre heeft dit overleg zich vertaald
in productiecispraken?

50
IQ

:

11h i

geheel
niet

in lage
mote

enigszins

voldoende

i L 1111 dl
31e

31

28

in hoge
mate

onbekend

29

geheel

in lage

niet

mate

30

enigszins voldoende

Figuur 23

in hoge

onbekend

mate

U 2 Kwartaal
• 3 Kwartaal
• 4 Kwartaal
• 2016

© V1LAIIS 07-12-201ô 1 Wiz-montor

—

sigriolen ooit oorgaaribiedete

-

ë6erqave re5uitateii 2(116

25

Zorginkoop subsidieregelingen 2017
Zorgaanbieders is gevraagd om aan te geven of zij op dit moment Ipeildatum september/oktober
2016] al knelpunten ervaren of verwachten met betrekking tot de zorginkoop van 2017, specifiek
gelet op de subsidieregelingen. Uit de toelichtingen blijkt dat het merendeelvan de zorgaanbieders
geen knelpunten verwacht voor 2017. Een aantal aanbieders gaven aan dat er op dit moment
(september/oktober 2016) nog onduidelijkheden zijn over de zorg die hieruit gefinancierd wordt,
hierbij werd genoemd dat er nog overleggen plaatsvinden of moeten plaatsvinden. Met betrekking
tot het eerstelijnsverblijf werd genoemd dat de knelpunten zullen verschillen per zorgverzekeraar,
men verwacht wel extra administratieve lasten door de verschillen tussen zorgverzekeraars.
Zorginkoop reguliere Wlz-zorg 2017
Met betrekking tot de reguliere zorg vanuit de Wlz gaf een groot deel in de toelichtingen aan op
dit moment nog geen knelpunten te ervaren of te verwachten. Een deel van de organisaties is
of moet nog in gesprek met de zorgkantoren. Knelpunten dié genoemd werden zijn oplopende
wachtlijsten, de budgettaire kaders en onplanbare zorg die niet volledig vergoed zal worden.

4.6 Bedrijfsvoering
De hervorming in de langdurige zorg heeft invloed gehad op de bedrijfsvoering van zorgorganisaties.
Per 1januari 2015 vervangt de Wlz grotendeels de .4WBZ, maar het is ook mogelijk dat een deel
van de voormalige AWBZ-ctiënten overgedragen zijn naar de Wmo, de Jeugdwet of de Zvw. Uit
de monitors van 2015 kwam naar voren dat zorgaanbieders al geruime tijd bezig zijn met een
verandering in hun bedrijfsvoering, al voor de invoering van de Wlz. Net als in 2015 is er met
behulp van de monitor in kaart gebracht in hoeverre zorgaanbieders de veranderingen kunnen
facititeren op het gebied van service, infrastructuur en ICT. Daarnaast is er gekeken in hoeverre
het personeelsbestand van de aanbieders is veranderd.
Faci[iteren van de Wtz binnen zorgorganisaties (service, ICT, infrastructuur)
Doorde hrvorming van de langdurige zorg krijgen zorgorganisatieste makén met organisatorische
veranderingen. Met behulp van de monitor is in kaart gebracht in hoeverre zorgaanbieders in staat
zijn om de Wtz te faciliteren, gelet op service en ICT infrastructuur. In 2015 gaven aanbieders aan
gedurende het jaar steeds beter in staat te zijn om de Wlz te faciliteren, dit aantal is in 2016 nog
verder toegenomen. Fïguur 24 laat zien dat vrijwel alle zorgaanbieders (93%J voldoende tot in hoge
mate de veranderingen als gevolg van de Wlz kunnen faciliteren.

In hoeverre is uw Organisatie (service, CI infrastructuur) op dit
moment in staat de Wtz geheel te faciliteren?
°

70
61

60
50
43

40

34

28

30

26

20

1151314

10
2
—

0

22
——

In lage mate

Geheel niet

0
11H

Enigszins

Voldoende

Figuur 24

26

© vILANs 07-12-2016 1 Wlz-muntor

-

signalen van rornaanbiedets

-

Weergave resultaten 2016

II

In hoge mate

• 2015 leKwartaaL
• 2O152 Kwartaal
• 20153e Kwartaal
• 20154°Kwartaal
• 2016

Veranderingen in het personeeLsbestand
Als onderdeel van de bedrijfsvoering is er met de monitor in kaart gebracht in hoeverre het
personeelsbestand van zorggaanbieders is veranderd. In 2015 werd door aanbieders aangegeven
dat er met name een verschuiving plaatsvond op het gebied van deskundigheid. Hierbij werd
toegelicht dat er in de ouderenzorg bijvoorbeeld minder laag opgeleid personeel nodig was en
er meer vraag was naar niveau 4 en 5 verpleegkundigen vanwege de zwaardere zorgvraag van de
cliënten. De veranderingen op het gebied van personeel zijn voor 2015 weergeven in figuur 25a.
In hoeverre het personeelsbestand is veranderd met betrekking tot
deWlz
70
60
50

58 56

40

30
20
10

o

52

313Q

31
• le Kwartaal
2eKwartaal
3 Kwartaal

•
•
•

1512

99
2
——

Veel minder Minder mensen
mensen nodig
nodig

8

In vergelijking met de situatie
vâôr de invoering van de Wlz

58

70
60
50
40
30

Blijft gelijk

Meer mensen
Veel meer
nodig
mensen nodig

In vergelijking roet de situatie
n2015

50
38

0

b

4e Kwartaal

Veel minder Minder mensen Blijft gelijk
mensen nodig
nodig

•2016

Meer mensen
Veel meer
nodig
mensen nodig

Figuur 25
In 2016 is aan aanbieders gevraagd in hoeverre er veranderingen zijn ten opzichte van 2015. Zoals
in figuur 25b weergegeven is gaf de helft van de deelnemende zorgaanbieders aan dat de situatie
gelijk is aan 2015 en 38% gaf aan dat er meer mensen nodig zijn dan in 2015. Het is niet duidelijk
in hoeverre het aantal Fte daadwerkelijk is gestegen in 2016 ten opzichte van 2015. Slechts enkele
zorgaanbieders (12%) gaven aan dat er een afname was in het personeel ten opzichte van 2015.
Uit de toelichtingen op deze vraag kwam naar voren dat er nog steeds een toename is in de vraag
naar verpleegkundigen niveau 4 en 5 door de zwaardere zorgvraag, maar ook door eisen van
zorgverzekeraars.
Ook is er aan zorgaanbieders gevraagd in hoeverre personeel moest worden bijgeschoold. Er is
specifiek gevraagd naar de functies die bijgeschoold moesten worden en waar de bijscholing van
deze functies op gericht is. Zesendertig procent van de zorgaanbieders gaf aan dat personeel
enigszins moest worden bijgeschoold. Eenendertig procent van de deelnemende aanbieders gaf
aan dat er voldoende tot in hoge mate sprake is van bijscholing en met name in de ouderenzorg
werd het signaal in hoge mate genoemd. Tot slot gaf 33% aan
voornamelijk binnen de
gehandicaptensector dat dit in lage mate tot geheel niet nodig was in 2016. Deze percentages zijn
vergelijkbaar met 2015 (zie figuur 26). In de toelichtingen gaf een deel van de aanbieders aan dat
alle medewerkers zijn bijgeschoold. Onderwerpen die worden genoemd waarop is bijgeschoold
zijn divers, waaronder verhoging deskundigheidsniveau, wet- en regelgeving, omgang met cliënt
en naasten, cliënt gericht werken, kennis over dementie en onbegrepen gedrag.
—

-

© 5ANs O7124016

Wiz-rnoniior

-

signalen van zoigaanbieders

-

Weergave resultaten 2016

27

In hoeverre moest uw personeel worden bijgeschoold, met
betrekking tot de Wlz?
70
60
50
37

40
2728

30

36
30
—
21

192021

20

14

12

1

10

Geheel niet

10 8 10

8

ili

In lage mate

Enigszins

Voldoende

:

2Ol53eKwartaal
2015 4eKwartaa[

In hoge mate

Figuur 26

47 Communicatie & Informatie Wlz-transitie
Informatie voorziening is een belangrijk onderdeelvan de transitie waarbij de Wlz geïmplementeerd
is. Begin 2015, nadat de Wlz net was ingevoerd is aan zorgaanbïeders die deelnamen aan de Wlz
monitor gevraagd in hoeverre zij informatie ontvingen en in hoeverre deze informatie bruikbaar;
toereikend en op tijd beschikbaar was. Er kwam naar voren dat zorgaanbieders van veel
verschillende informatiebronnen gebruik maakte. In de tweede helft van 2015 heeft de monitor
zich meer gericht op informatie met betrekking tot de Wtz die zij nog miste en de vragen die zij
ontvingen ten gevolge van de invoering van de Wlz, in 2016 zijn deze vragen weer gesteld aan de
deelnemende zorgaanbieders.
Informatievoorziening
In 2015 kwam naar voren dat de meeste zorgaanbieders naar mate het jaar vorderde tevreden
waren over de informatievoorziening, daarbij werd aangegeven dat er soms wel meer behoefte was
aan specifieke informatie. In 2016 geeft het merendeel van de aanbieders aan geen informatie te
missen. Men weet de informatie die zij nodig hebben vaak goed te vinden. Een enkele zorgaanbieder
gaf wel aan bepaalde informatie te missen.
Vragen van cliënten
Om een beeld te krijgen bij vragen en onzekerheden met betrekking tot de Wlz die mogelijk spelen
bij cliënten, is er aan zorgaanbieders gevraagd hoe vaak zij vragen van cliënten ontvangen en waar
deze vragen over gaan.
Hoe vaak heeft u in 2016 vragen gekregen van verschillende cliënten
over de veranderingen len gevolge van de Wlz?
°‘°

80
70
60
50

71
66

62

41

40
30

20

15

10
0-5 perweek

14

12

© VILANS 07-12-2016 1 WIn-monItor

—

12

iii

1.11

11.1

6-10 perweek

11-15 perweek

Meer dan 15 per
week

Figuur 27

28

13

seinalen van zorgaanhwders Weergase resultaten 2016
—

• 20152e Kwartaal
• 2015 3eKwartaal
4°art

Het merendeel van de aanbieders (62%1 gaf aan dat zij 0-5 vragen per week ontvangen met
betrekking tot de veranderingen ten gevolge van de Wlz. 14% gaf aan dat er 6-10 vragen zijn per
week, 12% had te maken met 11-15 vragen per week en tot slot kreeg 12% van de deelnemende
zorgaanbieders meer dan 15 vragen perweek. In figuur 27 is te zien dat deze aantallen vergelijkbaar
zijn met 2015. Uit de aanvullende vraag waarover de vragen van cliënten gaat komt naar voren dat
het merendeel van de aanbieders vragen ontving met betrekking tot de eigen bijdrage in de Wlz.
Met name in de ouderenzorg werden er vragen gesteld over de eigen bijdrage en dan met name
over het verschil in eigen bijdrage bij de Zvw.

47 Cultuur en visie
Het vergroten van betrokkenheid door het sociaal netwerk en vrijwilLigers in de zorg is één van
de speerpunten van de hervorming langdurige zorg waar de invoering van de WLz onderdeel van
is. Betrokkenheid heeft in de Wlz drie betekenissen. Het gaat over: eigen verantwoordelijkheid,
mantetzorg en informele zorg en over het betrekken van de samenleving. Verder is een speerpunt
van de Wlz om de cliënt meer centraal te stellen en meer te betrekken bij het zorgleefplan. Met
behulp van de Wlz monitor is in kaart gebracht in hoeverre zorgaanbieders aansluiten op deze
doelstellingen.

70

In hoeverre kan uw organisatie op dit moment voldoen aan de visie
die aansluit op de Wlz doelstellingen?

60

52

50
4135

40
30

30

26

26

24

•

19

20
10

• 20153e Kwartaal

10

:

i

0

Geheel niet

1 2015 2e Kwartaal

In lage mate

Enigszins

Voldoende

20154e Kwartaal

In hoge mate

Figuur 28

Uit figuur 28 blijkt dat een ruime meerderheid van de deelnemende zorgaanbieders kunnen
voldoen aan de visie die aansluit op de Wlz doelstelling om de betrokkenheid te vergroten en
de cliënt meer centraal te stellen. Tweeënvijftig procent geeft aan dat dit in hoge mate het geval
is, wat een toename van 22% is ten opzichte van 2015. Uit de toelichtingen komt naar voren dat
zorgaanbieders al meerdere jaren bezig zijn met de veranderingen in hun visie en de communicatie
daarvan zoals het centraalstellen van de cliënt. De ontwikkelingen die in 2ül6werden genoemd zijn
vergelijkbaar aan de ontwikkelingen die door zorgaanbieders werden genoemd in 2015, zoals het
betrekken van het sociaal netwerk in het zorgproces en het bieden van kleinschalige woonvormen.
Zorgaanbieders is gevraagd hoe mantelzorgers meer betrokken worden bij de zorg voor hun naaste.
Aanbieders gaven aan dat mantelzorgers worden betrokken bij het zorgplan van de cliënt en de
besprekingen die daaromheen plaatsvinden. Andere voorbeelden die door zorgaanbieders worden
genoemd zijn het gebruik van digitale communicatieplatformen zoals familienet, het organiseren
van familiebijeenkomsten en regelmatig overleg.

© VILANS 07-12-2016 1 Wiz-rnenior —signien van zorgaanbieders -Wnergave resuitaten 2Ûi6

29

49 Administratieve Lasten
Door de hervorming langdurige zorgen de invoering van de Wtz is er veel veranderd waaronder het
indiceren via het CIZ. Om de ervaren invloed van de Wlz op de administratieve lasten te monitoren is
er aan zorgaanbieders gevraagd in hoeverre zij administratieve tasten ervaren voor zorgverteners
en ondersteunend personeel, of zij verwachten dat deze veranderingen tijdelijk of structureel zijn
en indien er een stijging is wat de belangrijkste oorzaak hiervoor is.
Administratieve tasten voor zorgprofessionats
Met betrekking tot de administratieve lasten voor zorgprofessionals is er gevraagd of het deel van
de werktijd dat zorgprofessionals bezig zijn met administratie omtrent de Wlz ervaren werd als
administratieve last. Het merendeel (85%) van de zorgaanbieders gaf aan dat zij de administratie
omtrent de Wlz voor zorgprofessionals enigszins tot volledig wel als last ervaren (figuur. 29).

Wordt het percentage dat zorgprotessiona[s bezig zijn met

% 70

administratie omtrent de Wlz ervaren als administratieve last?

60
50

45
383838

40
30

38

23

20
8

10

2

0
Geheel niet

8 10

8 8

2

IL

1
In lage mate

Enigszins

In hoge mate

• 2015 3°Kwartaal
• 20154° Kwartaal
*2016

Volledig wel

Figuur 29

Er is tevens gevraagd of de tijd die wordt besteed aan administratieve werkzaamheden,
door zorgprofessionats sinds de invoering van de Wlz is veranderd. Ongeveer de helft van de
zorgverleners (52%) gaf aan dat dit gelijk is gebleven sinds de invoering van de Wlz, 41% van
de zorgaanbieders gaf aan dat deze zijn toegenomen. Daarbij gaf 79% van de zorgaanbieders
aan dat zij denken dat deze hogere administratieve last structureel is. Zorgaanbieders gaven
aan dat zorgverleners wensen om minder tijd te hoeven besteden aan administratie, zodat zij
meer aandacht aan de cliënt kunnen besteden. De belangrijkste oorzaken van deze stijging in
tijdsinvestering zijn volgens de zorgaanbieders de toename in ‘afvinklijstjes door de toenemende
controledrang. Er moet meer afgestemd en verantwoord worden. Een toename wordt ervaren door
de verschillende kwaliteitseisen die vanuit de zorgverzekeraars worden gesteld. Daarnaast kost
de registratie rondom de indicatie aanvraag en de afstemming rondom het zorgleefplan relatief
veel tijd. Specifiek wordt de aanvraag aangepaste toewijzing LAAT) rondom het mpt genoemd als
arbeidsintensief. Tot slot gaven thuiszorgorganisaties aan dat het niet altijd duidelijk is hoe zaken
geregistreerd moeten worden door de verschillende financieringsmogelijkheden, waaronder pgb.
overbrugging, mpt en de Zvw.
Administratieve tasten voor ondersteunend personeel
Er is ook gevraagd of het deel van de tijd dat ondersteunend personeel bezig is met administratie
omtrent de Wlz ervaren werd als administratieve last (zie figuur 30). Met betrekking tot het
ondersteunend personeel gaf ook het merendeel (76%) van de zorgaanbieders aan dat de
administratie omtrent de Wlz voor ondersteunend personeel werd ervaren als administratieve
last (enigszins tot volledig well. Veertig procent van de aanbieders gaf aan dat de tijd die hieraan
wordt besteed gelijk is gebleven sinds de invoering van de Wlz. De helft (50%) gaf aan dat dit
is toegenomen. Driekwart van de zorgaanbieders gaf aan dat deze verandering structureel is.

30

©ViLANS 07-12-2016

Wiv-n,onjtor- siqnelen een zbrgeanbedeis- Weergave rvvuilIen 2016

Zorgaanbieders lichtten toe dat de verschillende financieringsstromen de complexiteit vergroten
en daarmee de tijd die besteed moet worden aan administratieve werkzaamheden. Er dient op
verschillende manieren gedeclareerd te worden tussen domeinen en binnen domeinen, dit kost
tijd aan administratie en aan de inrichting van ICT systemen. Daarbij is volgens de zorgaanbieders
de legitimatie van zorg niet altijd duidelijk en toegang tot broninformatie niet consistent
georganiseerd. Andere voorbeelden die genoemd werden die de administratieve last veroorzaken
zijn de toename in onderhandelingstrajecten voor contracten; het aantal verschillende contracten
dat een zorgaanbieder moet afsluiten is toegenomen. Tot slot werden de uitgebreidere uitvraag op
kwaliteitseisen en de toename van kwaliteitseisen ook voor ondersteunend personeel genoemd.
Wordt het percentage dat ondersteunend personeel bezig is met
administratie omtrent de Wlz ervaren als administratieve last?
%70
60
50

4243

4o

38 40

1

1

Geheel niet

hi 1

In Lage mate

Enigszins

1

In hoge mate

Volledig wel

Figuur 30

© VILANS 07-1 2-201e

Wiz-moniior

—

signalen sn zorgaanbieders Weargase resultaten 2016
-

31

Verwijzingen
1.

2.

3.

4.

5.
6.

7.

8.

32

van Rijn, M.J. (20141. Nader rapport inzake het voorstel van wet, houdende regels inzake
de verzekering van zorg aan mensen die zijn aangewezen op langdurige zorg (Wet
Langdurige zorg). Gedownload op 25 maart 2016, van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/
documenten-en-publicaties/kamerstu kken/2014/03/1 0/memorie-van-toelichting-wetlangdurige-zorg/memo ri e -van -toelichting-wet-langdurige-zorg. pd
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2014). Wet langdurige zorg (Wlz(.
Geraadpleegd op 25 maart 2015, van http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/zorg-in
zorginstelling/wet-langdurige-zorg-wlz
Nap, H.H., Cornelisse, L., van der Weegen, S., Minkman, M. (2015). Wlz monitor signalen
van zorgaanbieders. Weergave resultaten 2015. Vilans. Gedownload op 5 december 2016,
van http://www.vilans.nl/docs/vilans/publicaties/wlz-monitor-201 5-tweede-kamerzo rga a n bi ede rs. pdf
Nap, H.H., Cornelisse, L., van der Weegen, S., Minkman, M. (201 5). Wlz monitor signalen van
zorgaanbieders. Vilans. Gedownload op 25 maart 2016, van http://www.vilans.n[/docs/vilans/
publicaties/vilans-rapportage-wlz-monitor-signalen-van-zorgaanbieders-201 5.pdf
van Rijn, M.J. (2 november 20151. Derde rapportage over de voortgang van de hervorming van
de langdurige zorg (HLZI. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
van Rijn, M.J. (2 september 201 61. Voortgangsrapportage Wlz. Gedownload op 6 december
2016, van https://www.rijksoverheid.n[/documenten/kamerstukken/201 6/09/02/
voortgangsrapportage-wlz
Zorginstituut Nederland. Wlz-kompas: Extramurale behandeling. Geraadpleegd op
5 december 2016, van https://www.zorginstituutnederland.nl/pakket/wlz-kompas/
extramurale÷behandeling
Hanning, M., van Vliet, N. (september 2016). Rapportage wachtlijsten in de Wlz, Wensen en
behoeften van wachtenden. Gedownload op 6 december 2016, https://www.rijksoverheid.nt/
documenten/rapporten/201 6/09/01/rapportage-wachtlijsten-in-de-wlz

© VHANS O7-12-O16

W[z-monitor

-

signalen van zorgaanbiecivis

-

Weergave resulislen 2016

Auteurs: Henk Herman Nap, Lotte
Cornetisse, Sanne van der Weegen,
Miretta Minkman
Disclaimer
Deze uitgave is met grote zorgvuldigheid
en met gebruikmaking van de meest
actuele gegevens tot stand gekomen.
Het is echter niet geheel uitgesloten
dat de informatie in deze uitgave
onjuistheden en/of onvolkomen heden
bevat. Vitans aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor directe of
indirecte schade ontstaan door eventuele
onjuistheden en/of onvolkomenheden.
Aan de inhoud van deze uitgave kunnen
geen rechten worden ontleend.
Deze uitgave mag zonder toestemming
van Vilans voor niet-commercieel
gebruik worden gedownload en
verveelvoudigd. Delen uit deze tekst
mogen worden overgenomen met
bronvermelding. Voorts alle rechten
voorbehouden.
© 2016 Vitans

‘

-

-

Vitans, Henk Herman Nap
Postbus 8228, 3503 RE Utrecht
Tetefoon: (0301 789 2317
WWW.vi(ans.n
Utrecht, 7 december 2016

Vilans