Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1387
Vragen van het lid Potters (VVD) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over bewindvoerders die bedreigd worden
door zorgverleners op jacht naar pgb’s (ingezonden 21 december 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 3 februari 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2015–2016, nr. 1100.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Bewindvoerders bedreigd door zorgverleners die op jacht zijn naar pgb’s»?1
Antwoord 1
Bewindvoerders kunnen een belangrijke rol vervullen in de ondersteuning
van budgethouders die niet in staat zijn om financiële aspect van het
pgb-beheer zelf te doen. Het is uiteraard onacceptabel dat bewindvoerders
onder druk worden gezet en in hun werk worden gehinderd.
Vraag 2 en 3
Wat is uw reactie op de benoemde fraude in het bericht waaronder het
ophogen van indicaties, het declareren van meer uren dan geleverd, het
betalen van huur uit persoonsgebonden budgetten (pgb’s) en het gebruiken
van handtekeningen van budgethouders voor andere doeleinden?
Welke maatregelen gaat u nemen om fraude met pgb’s op te sporen en uit te
bannen? Welke mogelijkheden hebben u en gemeenten om deze frauderende
zorgverleners aan te pakken?
Antwoord 2 en 3
Ik vind dat iedere euro die bestemd is voor de zorg daar ook aan moet
worden besteed. Fraude met het pgb gaat ten koste van de zorg voor
kwetsbare cliënten en schaadt de reputatie van het pgb en haar gebruikers.
Het pgb is voor veel mensen een onmisbaar instrument om voor zichzelf of
hun naaste zorg te regelen, zelf hulpverleners te kunnen kiezen en daarmee
kwaliteit van leven te realiseren. Juist daarom is het eens te meer ontoelaat1

ah-tk-20152016-1387
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2103014/Bewindvoerders-bedreigd-doorzorgverleners-die-op-jacht-zijn-naar-pgb-s
http://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2103006/Bewindvoerders-willen-dat-zorgkantorenmalafide-zorgverleners-aanpakken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

baar dat er met pgb’s wordt gefraudeerd, van budgethouders misbruik wordt
gemaakt en vertegenwoordigers onder druk worden gezet.
De afgelopen jaren heb ik in het kader van de AWBZ diverse maatregelen
genomen om risico’s op fouten en fraude bij pgb’s terug te dringen. Zo wordt
in persoon beoordeeld of iemand aan de voorwaarden van het pgb voldoet
en of het verantwoord is een pgb toe te kennen. Met het trekkingsrecht
worden controles op zorgovereenkomsten en declaraties meer naar de
voorkant verlegd. Huisbezoeken zijn een vast onderdeel van het pgb
geworden, om periodiek (achteraf) te bezien of alles goed gaat. En de
Inspectie SZW en het Openbaar Ministerie doen sinds 2012 strafrechtelijk
onderzoek naar ernstige vermoedens van pgb-fraude.
Al deze maatregelen zijn begin dit jaar gecontinueerd onder de Wlz. Ook
onder de Zvw gelden verschillende waarborgen, bijvoorbeeld dat zorgverzekeraars aan de voorkant toetsen of iemand in staat is het pgb te beheren en
kwalitatief goede zorg te organiseren, declaraties pas achteraf worden betaald
(in de vorm van restitutie, vergelijkbaar met systematiek van trekkingsrecht)
en zorgverzekeraars achteraf de reguliere (formele en materiële) controles
uitvoeren. Voor wat betreft de mogelijkheden die gemeenten hebben om
fraude aan te pakken geldt eveneens dat de voorwaarden voor het verkrijgen
van een pgb zijn aangescherpt en het trekkingsrecht is ingesteld. Gemeenten
hebben de verantwoordelijkheid om hun beleid met betrekking tot fraudebestrijding vorm te geven. Om hier invulling aan te geven hebben zij op grond
van de Wmo 2015 en de Jeugdwet de verplichting om hier regels over op te
nemen in een gemeentelijke verordening. Gemeenten worden bij hun taken
op het terrein van fraudeaanpak ondersteund door de VNG, via het zogeheten
Informatiepunt en bijbehorend expertteam Fraudepreventie en Handhaving
Wmo en Jeugd.2
Dit zijn allemaal belangrijke stappen voorwaarts, maar we zijn er nog niet. In
mijn brief van 7 december 2015 heb ik uw Kamer reeds geïnformeerd over
een aantal maatregelen die ik de komende periode neem om het pgb meer
fraudebestendig te maken.3 Zo ben ik voornemens om een meer rechtstreekse aansprakelijkheid in de wet- en regelgeving op te nemen, zodat
zorgkantoren en eventueel ook gemeenten de mogelijkheid krijgen om een
frauderende zorgaanbieder direct aan te spreken. Daarmee kan een budgethouder die slachtoffer is van de fraude worden ontzien. Ook heb ik in de Wlz
eerste eisen gesteld aan de vertegenwoor-diger in geval een budgethouder
zelf niet het pgb kan beheren en bezie ik of nadere regels nodig zijn. Voorts
werk ik met betrokken partijen aan de ontwikkeling van een waarschuwingsregister en een keurmerk voor pgb-zorgaanbieders.
Vraag 4
Klopt het dat de administratie en dossieropbouw bij zorgkantoren nauwelijks
op orde zijn? Wat betekent dit voor de ruimte om te frauderen met zorggelden? Welke maatregelen kunnen op korte termijn worden genomen om de
administratie en dossieropbouw op orde te brengen?
Antwoord 4
In eerder genoemde brief van 7 december 2015 over de aanpak van
pgb-fraude heb ik uw Kamer geïnformeerd over de signaleringsbrief van de
Inspectie SZW (ISZW), waarin de ISZW heeft gewezen op onvolkomenheden
in de administratie en dossieropbouw van zorgkantoren. De ISZW baseert
zich daarbij op de door hen uitgevoerde opsporingsonderzoeken, welke
betrekking hebben op situatie onder de AWBZ. Zoals ik reeds heb aangegeven, verwacht ik dat de invoering van het trekkingsrecht op dit punt een
aanzienlijke verbeterslag zal betekenen, aangezien de zorgovereenkomsten en
declaraties van alle budgethouders centraal beschikbaar zijn bij de SVB.
Vraag 5
Hoe gaat u ervoor zorgen dat het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) cliënten
daadwerkelijk ziet voordat zij een indicatie afgeven in plaats van dat dit op
afstand gebeurt?

2
3

Kamerstukken II,2015–2016, 28 828, nr. 93.
Kamerstukken II, 2015–2016, 26 657, nr. 225.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Het CIZ heeft in de uitvoering van de Wlz gekozen voor een persoonlijke en
cliëntgerichte aanpak en handelwijze. Tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel voor de Wlz is naar voren gebracht dat die werkwijze inhoudt
dat niet in alle gevallen cliënten persoonlijk worden gezien. Dat is in bepaalde
gevallen een (administratieve) last.
Bij elke aanvraag, maar in bijzonder nieuwe aanvragers, wordt een afweging
gemaakt die resulteert in een afdoening op papier, navraag per telefoon of
via een bezoek en gesprek in persoon. Dat persoonlijke contact kan thuis bij
de aanvrager plaatsvinden en op de diverse spreekuurlocaties in het land. In
alle trajecten hebben alle aanvragers een vaste CIZ-medewerker die hun zaak
behandelt.
Het CIZ maakt een professionele inschatting in welke gevallen het noodzakelijk is om een persoonlijk gesprek te voeren met een (nieuwe) cliënt,
bijvoorbeeld omdat de aanvraag verloopt via een aanbieder en er twijfels zijn
over diens motief, of omdat dat het persoonlijke contact in het belang is van
de cliënt. Het CIZ kan op aanvraagformulier zien dat er een voorkeur is voor
pgb.
Ten slotte geldt dat zorgkantoren in uiterste gevallen de mogelijkheid hebben
om bij het CIZ aan te geven dat zij ernstige twijfel hebben of een indicatie
juist is gesteld. Dit kunnen zij tijdens het bewustekeuzegesprek of een
huisbezoek bij een budgethouder constateren.
Vraag 6
Hoe kunt u verklaren dat georganiseerde (criminele) verbanden op systematische en grootschalige wijze in toenemende mate lijken te frauderen met
voornamelijk pgb’s terwijl de invoering van het trekkingsrecht heeft gezorgd
voor meer waarborgen voor het voorkomen van fraude?
Antwoord 6
In dit kader verwijs ik eveneens naar mijn brief van 7 december 2015, waarin
ik uw Kamer heb geïnformeerd over dit signaal van de ISZW. In reactie
hierop hebben de Minister en ik besloten om extra middelen beschikbaar te
stellen voor de strafrechtelijke aanpak door de ISZW en het Openbaar
Ministerie. Beroepsfraudeurs zullen zich veelal niet laten afschrikken door
aangescherpte regels of door barrières zoals we met de invoering van het
trekkingsrecht hebben opgeworpen. Waar het georganiseerde criminaliteit
betreft is er maar één passend antwoord en dat is een strafrechtelijke aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3