Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 529

Gaswinning

Nr. 587

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 maart 2019
Op 11 maart jl. heeft bestuurlijk overleg plaatsgevonden over de versterkingsopgave en het Nationaal Programma Groningen tussen de provincie
Groningen, de betrokken gemeenten en het kabinet, vertegenwoordigd
door de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en
mijzelf. Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister
van BZK, over de uitkomsten van dit overleg.
Tijdens het vorige bestuurlijk overleg van 15 februari jl. zijn afspraken
gemaakt over de nieuwe versterkingsoperatie (Kamerstuk 33 529, nr. 581).
Daarbij is geconstateerd dat de uitvoering kon starten in die gemeenten
waarvoor een plan ligt met voorlopige goedkeuring (vanuit het oogpunt
van veiligheid) van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). In de tussentijd is
hard gewerkt door Rijk en regio, en in alle gemeenten wordt gestart met
de opname en beoordeling van de eerste adressen die behoren tot de
hoogste risicocategorie. Vele bewoners zijn inmiddels per brief door
gemeente en Nationaal Coördinator Groningen (NCG) geïnformeerd.
In het bestuurlijk overleg van 11 maart zijn vervolgafspraken gemaakt
over de capaciteit, de aanpak van zorggebouwen, de batch 1588 en de
aansturing van de versterkingsoperatie. Ook zijn er afspraken gemaakt
over het Nationaal Programma Groningen (NPG). Als bijlage bij deze brief
gaan de Bestuursovereenkomst NPG1, het stuk «Een programma dat
groeit; afspraken over het Nationaal Programma Groningen»2, een
overzicht van uitgangspunten voor de governance van de versterking3,
het document «afspraken capaciteit»4 en de bijbehorende «stand van

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2
3

kst-33529-587
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 529, nr. 587

1

zaken capaciteit» van de NCG5, en een overzicht van moties van uw
Kamer die in deze stukken worden geadresseerd.
Nationaal Programma Groningen
In de door Rijk en regio ondertekende bestuursovereenkomst is de
governance van het NPG uitgewerkt. De bestuursovereenkomst is
bijgevoegd als bijlage bij deze brief. Dit is het vervolg van de op 5 oktober
2018 overeengekomen uitgangspunten, waarmee de programmalijnen
Kracht en Trots, Energie en Economie in overleg met de regio zijn vertaald
naar pijlers die op lokaal en regionaal niveau worden uitgevoerd. De
verwachting is dat er op regionaal niveau meer aandacht is voor
economische structuurversterking, natuur, energie en klimaat, waar er op
lokaal niveau juist aandacht is voor stads- en dorpsvernieuwing. De
regionale bestuurders verwachten voor de zomer overeenstemming te
bereiken over de exacte verdeling van de middelen over lokale en
regionale doelen. In de tussentijd willen zij, in nauwe samenwerking met
gemeenteraden en provinciale staten de inhoudelijke doelen nader
uitwerken.
Wel wordt nu gestart met een aantal projecten binnen het NPG. Nadat
vorig jaar al voor 50 miljoen euro aan projecten is toegekend, worden nu
de eerste projecten voor 2019 gehonoreerd. Deze projecten richten zich
onder meer op erfgoed en bewonersinitiatieven, waaronder een
toneelstuk voor en door kinderen in het aardbevingsgebied. Ook wordt
per gemeente 15 miljoen euro gereserveerd voor projecten in stads- en
dorpsvernieuwing. Daarnaast wordt invulling gegeven aan enkele
bestuurlijke afspraken, zoals de bijdragen uit het NPG aan de financiering
van batch 1588 en aan het Zorgprogramma.
Batch 1588
In de zomer van vorig jaar is besloten dat de versterking van batch 1588
door kon gaan. Het gaat om de 1588 woningen waarvoor versterkingsadviezen zijn afgegeven en waarvan de eigenaren de keus hebben dit
versterkingsadvies uit te laten voeren. Zo willen Rijk en regio tegemoetkomen aan gewekte verwachtingen bij bewoners. De afgelopen maanden
hebben het Rijk en betrokken gemeenten overlegd over de uitvoering en
financiering. Maandag 11 maart hebben de Minister van BZK en ik een
convenant met de vier betrokken gemeenten gesloten, waarin afspraken
zijn gemaakt over de uitvoering. De gemeenten gaan de aanpak uitvoeren
met lokale dorps- en wijkplannen, in afstemming met hun eigen lokale
partners. Zo ontstaat meer ruimte voor lokaal maatwerk en inbreng en
afstemming van bewoners. Via een specifieke uitkering zullen de Minister
van BZK en ik gemeenten voorzien van een eerste tranche van 42 miljoen
euro.
Bevingsbestendige zorg
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft uw Kamer
op 11 maart jl. per brief geïnformeerd over het convenant «Groninger
Zorgakkoord» waarin is afgesproken dat de Zorgvisie zoals die door de
Stuurgroep Zorg is voorgesteld, gerealiseerd zal worden (Kamerstuk
31 765, nr. 394). Met het Zorgakkoord slaan kabinet, regio, zorgaanbieders,
woningcorporaties, zorgkantoor en -verzekeraar Menzis en de NCG de
handen ineen om ervoor te zorgen dat Groningers in het aardbevingsgebied ook in de toekomst dicht bij huis kwalitatief goede zorg en
behandeling in de regio krijgen. De samenwerkingsafspraken zijn ook een
5

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 529, nr. 587

2

belangrijke aanjager voor innovatie en vernieuwing in de zorgsector. In
het Zorgakkoord staan afspraken die voortkomen uit de visie «(Bevings)bestendige zorg in Groningen, toekomstperspectief en versterken» die de
Stuurgroep Zorg op 8 oktober heeft gepresenteerd. In deze visie is
vastgesteld hoe de zorginfrastructuur voor intramurale ouderenzorg,
gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg in het aardbevingsgebied eruit moet zien. In de visie staan voorstellen voor vernieuwing en
verbetering van de invulling van de zorg in het gebied, als antwoord op de
toekomstige zorgvraag. Met het Groninger Zorgakkoord zetten alle
partijen zich gezamenlijk in om deze visie te realiseren.
Aansturing van de versterking
Tijdens het bestuurlijk overleg zijn de uitgangspunten vastgesteld voor de
governance van de versterkingsaanpak voor gebouwen die onder de
nieuwe aanpak vallen (zie bijlage). We hebben overeenstemming bereikt
over de taakverdeling tussen het Rijk en de gemeenten. De Minister van
Economische Zaken en Klimaat (EZK) – als verantwoordelijke voor de
veiligheid – belegt het oordeel welke huizen versterkt moeten worden en
binnen welke randvoorwaarden bij een onafhankelijk instituut met
deskundigen. Het streven is om dit instituut samen met het nog op te
richten Instituut Mijnbouwschade Groningen onder te brengen in één
zelfstandig bestuursorgaan.
De gemeenten worden verantwoordelijk voor de uitvoering van de
versterking binnen de besluiten en kaders van het onafhankelijk instituut;
deze bieden voldoende ruimte om de versterking in de lokale situatie in te
passen en koppelkansen te benutten, ook met betrekking tot de tijdspanne
van versterking. De gemeenten zijn opdrachtgever van de uitvoeringsorganisatie.
Ook hebben we afspraken gemaakt over de rol van bewoners en
eigenaren, de positie van maatschappelijke organisaties, de toezichtsrol
van SodM en een escalatiemechanisme in geval partijen het niet eens zijn
over wat nodig is om de veiligheid te garanderen. Ik ben verheugd dat we
deze uitgangspunten op constructieve wijze met elkaar hebben kunnen
vaststellen, waarbij alle partijen hun verantwoordelijkheid kunnen
waarmaken. De komende tijd zullen de afspraken voor zover mogelijk
worden uitgewerkt in een beleidsregel voor de korte termijn en in een
wetsvoorstel voor de lange termijn. Mijn streven is deze beleidsregel in
april af te ronden.
Uitvoering en capaciteit versterking
De nieuwe aanpak loopt. Een aantal gemeenten heeft hun plan van
aanpak gereed. Op dit moment wordt in alle gemeenten gestart met de
opname en beoordeling van de eerste adressen die behoren tot de
hoogste risico categorie. De meeste gemeenten hebben hun bewoners
hierover reeds geïnformeerd, op korte termijn zullen alle gemeenten dit
doen. We delen met elkaar de urgentie om bewoners duidelijkheid te
geven.
De capaciteit voor opname is groter dan de capaciteit voor beoordelen en
bouwen. De gemeenten, provincie, NCG, de Minister van BZK en ik doen
er alles aan om de capaciteit voor beoordelen te vergroten. Rijk en Regio
hebben op 11 maart jl. goede afspraken gemaakt. Zo wordt gezamenlijk
opdracht gegeven aan een externe onafhankelijke partij om een analyse te
maken van de mogelijkheden om de capaciteit structureel te vergroten.
Na het Bestuurlijk overleg van 15 februari jl. zijn de eerste maatregelen al
in gang gezet om de capaciteit te verhogen naar 2000–2400 beoordelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 529, nr. 587

3

in 2020. Regio en Rijk doen er alles aan om de capaciteit verder op te
voeren, en hebben het voornemen om vanaf 2020 structureel 4.000
adressen per jaar van een beoordeling te voorzien. Hiervoor is, naast de
uitbreiding van de capaciteit, ook een geslaagde versnellingsaanpak een
voorwaarde. Alle partijen hebben zich gecommitteerd aan de ontwikkeling
van een maatschappelijk verantwoorde versnellingsaanpak. Er ligt een
gezamenlijk plan van aanpak waarmee we de opname, beoordeling en
realisatie significant kunnen versnellen.
Onderdeel van de versnellingsaanpak is de typologieaanpak: toepassing
van standaard versterkingsoplossingen voor huizen van hetzelfde type. Dit
laat onverlet dat elk huis een eigen opname krijgt, maar zorgt wel voor
een hoger tempo in de beoordeling.
Ik geef TNO de opdracht om de typologieaanpak te valideren. Naar
verwachting kunnen we de eerste versnellingsmaatregelen eind 2019
implementeren. Dit zal een positief effect hebben op het aantal mogelijke
beoordelingen. De doorlooptijden worden korter waardoor meer kan
worden gedaan worden in dezelfde tijd.
Inpassingskosten
Rijk en regio hebben vastgesteld dat zich mogelijk nog ongedekte kosten
voor de uitvoering van de versterkingsopgave kunnen voordoen. Dit
betreft kosten voor de fysieke inpassing van de versterking, bijvoorbeeld
voor de infrastructuur, en proceskosten die bij gemeenten landen. Het Rijk
stelt zich voor € 75 miljoen garant voor deze kosten. Hiervan is € 50
miljoen bestemd voor fysieke inpassingskosten. Gemeenten ontvingen de
afgelopen jaren gezamenlijk € 10 miljoen per jaar voor diverse aanvullende proceskosten als gevolg van de aardbevingen. Het Rijk garandeert
dat gemeenten dit bedrag blijven ontvangen gedurende de looptijd van de
versterkingsoperatie, met een minimum van 5 jaar. Minimaal de helft
hiervan (€ 25 miljoen) wenden gemeenten aan voor proceskosten van
versterking.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 529, nr. 587

4

Bijlage:

Uitvoering moties en toezegging
Motie-Dik-Faber c.s. over het geld voor geestelijke zorg in Groningen
Met de Motie-Dik-Faber c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 450) is de regering
verzocht in overleg met decentrale overheden in Groningen zorg te
dragen voor regie ten behoeve van een samenhangende aanpak bij de
besteding van het geld voor geestelijke zorg. Ik heb voor drie jaar een
jaarlijks bedrag van € 100.000,– gereserveerd als subsidie voor de
uitvoering van het in de motie genoemde projectplan voor een onafhankelijk en interlevensbeschouwelijk team van geestelijk verzorgers.
Daarmee heb ik uitvoering gegeven aan deze motie.
Motie-Jetten c.s. over batch 1588
Met de Motie-Jetten c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 479) is de regering
verzocht met de regio in overleg te treden om huizen van de batch 1.588
waarvan de Mijnraad na 1 juli 2018 aangeeft dat sloop-nieuwbouw niet
nodig is, op korte termijn perspectief te geven door gezamenlijk afspraken
te maken waarmee deze bewoners alsnog de mogelijkheid krijgen hun
huis te verbeteren op het gebied van leefbaarheid en verduurzaming. Op
11 maart jl. hebben de Minister van BZK en ik met de vier betrokken
gemeenten een convenant gesloten over versterking of herbouw van
woningen in deze batch. Hiermee hebben wij uitvoering aan deze motie
gegeven.
Motie-Dik-Faber c.s. over versterking van zorginstellingen
Met de Motie-Dik-Faber c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 515) is de regering
verzocht afspraken te maken over de versterking van zorginstellingen en
de Kamer hierover te informeren. De Minister van VWS heeft uw Kamer
bij brief van 11 maart jl. geïnformeerd over het convenant met de
betrokken partijen over dit onderwerp (Kamerstuk 31 765, nr. 394). Ik
beschouw de motie daarmee als uitgevoerd.
Motie-Van der Lee over een gebiedsgerichte aanpak
Met de Motie-Van der Lee (Kamerstuk 33 529, nr. 517) is de regering
verzocht in overleg met de regionale bestuurders te bezien of het
wenselijk is om vanuit het Rijk ondersteuning te bieden aan het ontwikkelen van gebiedsgerichte oplossingen en een nieuw perspectief dat
duurzaam, sociaal en economisch vitaal is, bijvoorbeeld via de WRR. Om
de regio optimaal gebruik te kunnen laten maken van de kennis en
expertise die bij het Rijk aanwezig is, zal het Rijk niet enkel bij het
opstarten, maar gedurende de duur van het programma betrokken zijn bij
het Nationaal Programma Groningen. In overleg kan de regio gebruik
maken van de kennis en expertise aanwezig bij het Rijk. In het bijgevoegde stuk «Een programma dat leeft» komt deze samenwerking tot een
nieuw perspectief voor Groningen goed naar voren6. Ik beschouw de
motie daarmee als uitgevoerd.
Motie-Beckerman c.s. over geen verplichting tot cofinanciering voor
provincie en gemeenten
Met de Motie-Beckerman c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 546) is de regering
verzocht te regelen dat provincie en gemeenten niet verplicht worden tot
cofinanciering in de programmalijn «Groningse kracht en trots». Aan deze
motie is uitvoering gegeven met het bijgevoegde bestuursakkoord NPG.
6

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 529, nr. 587

5

Daarin is vastgelegd dat voor bovenlokale initiatieven «altijd» sprake is
van cofinanciering, maar dat bij lokale initiatieven «wordt gestreefd» naar
cofinanciering.
Motie-Sienot c.s. over geen middelen uit het NPG inzetten voor schadeherstel
Met de Motie-Sienot c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 547) is de regering
opgeroepen er voor te zorgen dat er geen middelen vanuit het NPG
worden ingezet voor schadeherstel en/of versterking en alle bijkomende
kosten bijvoorbeeld om de versterking optimaal in te passen in het
gebied, alléén te financieren vanuit de daarvoor bestemde versterkingsmiddelen. Het uitgangspunt dat de kosten voor versterking waar dat nodig
is voor de veiligheid worden betaald door NAM is herbevestigd.
Daarnaast is in het bestuurlijk overleg van 11 maart jl. overeenstemming
bereikt over een garantstelling van het Rijk aan gemeenten voor € 75 mln.
euro voor eventuele ongedekte kosten voor fysieke inpassing van de
versterking en proceskosten die zij aanvullend moeten maken. Hiermee
geef in invulling aan deze motie.
Motie-Van der Lee c.s. over een bouwdepot voor batch 1588
Met de Motie-Van der Lee c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 558) is de regering
verzocht het instrument van een bouwdepot concreet voor batch 1.588 te
bezien en daarover te rapporteren aan de Kamer. In het convenant 1588 is
afgesproken dat gemeenten er voor kunnen kiezen om particuliere
eigenaren gebruik te laten maken van een bouwdepot, rekening houdend
met de geldende wet- en regelgeving en de rechten van de eigenaren van
de woningen. Daarmee wordt uitvoering gegeven aan deze motie. Ik zal
uw Kamer rapporteren over de voortgang.
Motie-Agnes Mulder c.s. over de P50-groep informeren
Met de Motie-Agnes Mulder c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 567) is de regering
verzocht met gemeenten af te stemmen dat zij samen met de NCG de
bewoners van de p50-groep in de maand februari nog informeren, zodat
met de bewoners van de betreffende huizen concrete afspraken worden
gemaakt over het inplannen van de opname en beoordeling van hun
woning en om, wanneer dit onvoldoende snel gebeurt, niet te aarzelen
om vanuit haar verantwoordelijkheid voor de veiligheid haar bevoegdheden in te zetten om te bewerkstelligen dat zo snel mogelijk gestart
wordt met het maken van afspraken met bewoners over de opname van
de woning.
Op dit moment wordt in alle gemeenten gestart met de opname en
beoordeling van de eerste adressen die behoren tot de hoogste risicocategorie. De meeste gemeenten hebben hun bewoners hierover reeds
geïnformeerd, op korte termijn zullen alle gemeenten dit doen. We delen
met elkaar de urgentie om bewoners snel duidelijkheid te geven. Hiermee
heb ik uitvoering gegeven aan deze motie.
Motie-Sienot c.s. over het informeren van gemeenten over de kosten van
versterking
Met de Motie-Sienot c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 576) is de regering
verzocht om gemeenten te informeren over de kosten die met de
versterking gepaard gaan, zodat inzicht komt in de totale beschikbare
middelen die voor gebieden beschikbaar zijn voor versterking en
gebiedsontwikkeling waardoor zij de kans krijgen deze te combineren
zolang dat niet tot vertraging leidt bij het bereiken van veiligheid. In het
bestuurlijk overleg van 11 maart jl. is overeenstemming bereikt over een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 529, nr. 587

6

garantstelling van het Rijk aan gemeenten voor € 75 mln. euro voor
fysieke inpassing van de versterking en voor proceskosten die zij
aanvullend moeten maken. Daarnaast is afgesproken dat Rijk en regio
samen tot normbedragen komen, opdat van tevoren duidelijkheid bestaat
over de budgetten. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan deze motie.
Motie-Dik-Faber c.s. over middelen uit het regiofonds beschikbaar stellen
voor geestelijke verzorging
Met de motie-Dik-Faber c.s. (Kamerstuk 34 957, nr. 38) is de regering
verzocht vanuit het regiofonds voldoende middelen (1 ton op jaarbasis)
beschikbaar te stellen voor geestelijke verzorging en de Kamer te
informeren over de invulling van geestelijke verzorging in de komende
jaren, waarbij het projectplan als uitgangspunt dient. Ik heb voor drie jaar
een jaarlijks bedrag van € 100.000,- gereserveerd als subsidie voor de
uitvoering van het in de motie genoemde projectplan voor een onafhankelijk en interlevensbeschouwelijk team van geestelijk verzorgers.
Daarmee heb ik uitvoering gegeven aan deze motie.
Toezegging dialoog met burgers over NPG
In het Algemeen Overleg Toekomst Groningen op 22 november 2018
(Kamerstuk 33 529, nr. 550) heb ik aan het lid Dik-Faber (CU) toegezegd bij
een volgend moment van communicatie met de Kamer over het NPG te
laten weten hoe het met de dialoog met burgers staat. In de bijlage «Een
programma dat groeit; afspraken over het Nationaal Programma
Groningen» komt dit onderwerp herhaaldelijk aan de orde. Ik wijs in het
bijzonder op het uitgangspunt «Het programma is van iedereen» op blz.
22–23 van dit stuk. Hiermee geef ik invulling aan deze toezegging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 529, nr. 587

7