9
Nucleaire veiligheid
Aan de orde is het debat over nucleaire veiligheid.
De voorzitter:
Aan de orde is het debat over de nucleaire veiligheid. Ik
heet de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
de Kamerleden, de mensen op de publieke tribune en de
kijkers thuis van harte welkom. Er hebben zich acht sprekers
gemeld. Ik stel voor twee interrupties, met een interruptie
in tweeën. Ik geef allereerst het woord aan de heer Wassenberg van de Partij voor de Dieren, die dit debat heeft aangevraagd. Gaat uw gang.

De heer Wassenberg (PvdD):
Voorzitter. Begin dit jaar publiceerde de Onderzoeksraad
voor Veiligheid zijn rapport Samenwerken aan nucleaire
veiligheid. En wat heeft de regering daarmee gedaan? We
lezen het bij diezelfde onderzoeksraad. Die vindt de reacties
van de staatssecretaris op de aanbevelingen "teleurstellend". Er is sprake van "omzichtig geformuleerde intenties
zonder concreet te worden" en "uit de reacties blijkt geen
gevoel van urgentie voor de problematiek". Over die reactie,
een intentieverklaring van zeven pagina's, deed de regering
drie maanden. Wat is voor de staatssecretaris de waarde
van een OVV-advies, als er zo achteloos mee wordt omgegaan?
Voorzitter. Wat is de kans op een kernramp? Het cliché luidt:
de kans op een kernramp is klein, maar als het gebeurt is
het allemaal heel vreselijk. Maar hier ligt het toch ietsje
anders. Inderdaad, bij moderne kerncentrales is de kans op
een kernongeval niet heel groot. Maar hoe zit het bij die
Belgische schrootcentrales, die met plakband, hobbylijm
en paperclips bij elkaar worden gehouden? We zien namelijk
dat de incidenten elkaar steeds sneller opvolgen. De lijst
van gebreken is heel erg lang. We zien constructiefouten,
achterstallig onderhoud, menselijke fouten en fouten in de
bewaking. Een korte bloemlezing, waarbij ik me beperk tot
de laatste vijf maanden. Afgelopen mei: reactorvat Doel 1
lekt radioactief water. Herstart wordt eerst twee maanden
uitgesteld en later komt er nog een halfjaar bij. Ook in mei:
problemen in Doel 2. Het koelwatersysteem moet worden
vervangen. De boel ligt tot het eind van dit jaar stil. Juli dit
jaar: een constructiefout in Tihange 3. Metaalplaten zijn
waarschijnlijk verschoven tijdens het storten van beton.
Ook in juli: de bouwtekeningen van Tihange 3 zijn weg. Zijn
ze gestolen? Zijn ze gewoon kwijt? Amateurisme? Niemand
die het weet. En deze maand: betonrot in de kernreactoren
Doel 4 en Tihange 2. De gemelde incidenten zijn steeds
ernstiger en herstel duurt langer. Volgende week zijn zes
van de zeven reactoren in België om verschillende redenen
dicht: voor onderhoud en constructiefouten door veroudering. Er lijkt sprake te zijn van een volstrekte chaos.
Voorzitter. We kunnen niet blijven zeggen: het zijn maar
incidenten. We kunnen niet blijven zeggen: het FANC zit
erbovenop. Dit is incidentenpolitiek: ingrijpen bij elk incident, ook als dat zes keer gebeurt in vijf maanden tijd. Er
is hier iets structureel mis. Dit zijn tekenen van verval. Dit
zijn duidelijke signalen dat Tihange en Doel op hun laatste
benen lopen. Als volksvertegenwoordiger, ook van Limbur-

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

gers, Brabanders en Zeeuwen die in de vuurlinie liggen,
vraag ik aan de staatssecretaris om alles op alles te zetten,
om al haar invloed aan te wenden om haar ambtsgenoot
in België ervan te overtuigen dat die kerncentrales zo snel
mogelijk definitief dicht moeten voor het te laat is. Ik weet:
het zijn niet onze kerncentrales, maar het zijn wel onze
levens.
Voorzitter. De staatssecretaris heeft op zeer korte termijn
de mogelijkheid daartoe. Door de haperende kerncentrales
dreigt in België structureel stroomtekort. Ik zal maar even
stoppen, want ik zie daar ...
De voorzitter:
Er is inderdaad een interruptie van de heer Van Aalst. Gaat
uw gang.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik probeer even te kijken of we het vandaag over hetzelfde
debat hebben en over dezelfde kerncentrales. Kan meneer
Wassenberg van de Partij voor de Dieren mij vertellen hoe
vaak de mensen in Nederland of in België in gevaar zijn
geweest?
De heer Wassenberg (PvdD):
Die informatie heb ik niet. Het enige wat ik kan zeggen, is
dat er steeds meer incidenten zijn en dat die incidenten
steeds ernstiger zijn. De incidenten worden ook als ernstiger
beoordeeld. We hebben het nu al over INES 1 en INES 2
gehad, dus de incidenten worden steeds ernstiger. Wat je
op dit moment ziet, is dus dat het zo beroerd gesteld is met
die kerncentrales — die allang dicht hadden moeten zijn
volgens de oorspronkelijke plannen — dat volgende week
zes van de zeven kernreactoren gesloten moeten zijn, omdat
het onverantwoord is om ze open te houden. Het FANC, de
nucleaire waakhond, heeft ook met zoveel woorden gezegd
dat het niet voor de veiligheid in kan staan als ze doordraaien. Dat is de reden dat het FANC ze stil kan leggen.
Dus de vraag hoe concreet de dreiging is, kan ik niet
beantwoorden. De vraag die ik wel kan beantwoorden, is:
is het ernstig gesteld? Nou, als zes van de zeven kernreactoren dicht zijn, kun je volgens mij wel zeggen dat het
redelijk ernstig is.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Aalst, afrondend.
De heer Van Aalst (PVV):
Volgens mij hebben we daarom zo'n fantastische INESschaal. Die geeft inderdaad aan INES 1, INES 2. We hebben
0 zelfs toegevoegd, omdat het anders niet binnen de reikwijdte viel. INES 2 betekent: geen gevaar voor omwonenden. Ja, er zijn veel incidenten, maar volgens mij hebben
we een goed veiligheidssysteem. Er hoeft maar iets te
gebeuren en dit veiligheidssysteem slaat aan en alles gaat
op slot. Dan kunt u wel iedereen bang maken hier, maar
dan kunt u toch beter zeggen "goh, wat fijn dat we zo'n fijn
veiligheidssysteem hebben hier, en vooral in Nederland"?
Ik bedoel, u bent ook mee geweest naar Borssele. U bent
ook in Petten geweest. We hebben het fantastisch voor
elkaar. Er hoeft maar iets te gebeuren en we zitten er gelijk
bovenop. Het zou u wel sieren als u iets enthousiaster zou

27 september 2018
TK 6

6-9-1

zijn over die mensen die daar keihard werken voor onze
veiligheid en voor de energievoorziening zorgen.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik denk dat de heer Van Aalst of niet goed geluisterd heeft
of mijn verhaal niet goed begrijpt. Wat ik namelijk zeg is
dat het goed is dat het FANC erbovenop zit, maar dat het
incidentenpolitiek is en dat altijd achteraf pleisters worden
geplakt. Achteraf kan het FANC zeggen: dit is zo onverantwoord, de boel moet dicht. Waar ik bang voor ben is dat je
ziet dat die incidenten opstapelen en dat het dadelijk een
keer goed misgaat. Als je een auto hebt en die auto moet
op een gegeven moment zes keer in drie weken naar de
garage en telkens om een ernstiger defect, dan is het
wachten tot het echt tot een groot ongeluk gaat leiden. Ik
wil dat risico niet lopen met die kerncentrales.
De heer Von Martels (CDA):
Ik wil de heer Wassenberg heel graag vragen: heeft hij nog
vertrouwen in het FANC, of helemaal niet?
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik heb vertrouwen in het FANC. Bij incidenten kunnen ze
ingrijpen. Ik ben blij dat het FANC ook de mogelijkheid heeft
om de boel stil te leggen. Wat ik betoog is dat het altijd
achteraf is. Het FANC kan op een gegeven moment ook
zien: de situatie is onveilig, de boel moet hersteld, gerepareerd worden. Soms duurt dat maanden en maanden en
maanden. Maar wat ik zie is dat het FANC steeds vaker moet
ingrijpen. Ik wil voorkomen daar het dadelijk te laat is.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Von Martels, afrondend.
De heer Von Martels (CDA):
Die opmerking begrijp ik natuurlijk. We moeten niet ingrijpen als het al te laat is, uiteraard niet. Maar ik heb erg veel
vertrouwen in het FANC. Ik vind ook dat wij niet op de stoel
moeten gaan zitten van de instelling die we zelf in het leven
hebben geroepen; in dit geval heeft het Belgische parlement
dat gedaan natuurlijk. Het FANC is een organisatie die ons
moet adviseren over het feit of de veiligheid wel of niet in
het geding is. Tot nu toe concluderen zij nog steeds dat
daar geen sprake van is. Dus de vraag is eigenlijk: deelt u
mijn mening?
De heer Wassenberg (PvdD):
Wat ik daarop kan antwoorden is dat het FANC erbovenop
zit. Maar het FANC is geen politieke organisatie. Het FANC
gaat over incidenten. Het FANC kan bij incidenten ingrijpen.
Op het moment dat wij als politici, in Nederland of in België,
zeggen "de incidenten volgen elkaar zo snel op, er moet
worden ingegrepen". Het FANC zal dat niet zeggen, want
dat zijn politieke uitspraken. Wij zijn hier politici. Wij zijn er
om te kijken hoe wij die signalen interpreteren. Ik interpreteer ze als volgt. Er zijn te veel signalen dat het fout gaat.
Ik wil die hele grote fout, die kernramp, hoe je het wilt
noemen, voorkomen. Dus dat het FANC erbovenop zit is
heel goed, maar het FANC kan en zal niet de beslissing

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

nemen om te adviseren: sluit die hele toko maar. Dat moeten wij doen als politici, in Nederland en in België.
Ik ga verder. De Belgische minister van Energie heeft deze
week in een persconferentie gevraagd of buurlanden te
hulp kunnen schieten met extra stroomcapaciteit als dat
nodig is, omdat er zo veel reactoren in België gesloten zijn.
Mijn vraag: gaat Nederland die helpende hand bieden en,
zo ja, welke voorwaarden stelt de regering daar dan aan?
Gaat die helpende hand gepaard met een dringend beroep
om die kerncentrales zo snel mogelijk te sluiten en serieus
werk te maken van duurzame alternatieven als wind en
zon? Heeft België een plan B?
Voorzitter, tot slot. De zorgen over de schrootcentrales
worden gedeeld in Duitsland en Luxemburg. Ik vraag de
staatssecretaris om met haar ambtsgenoten in Duitsland
en Luxemburg te bespreken wat er nog meer mogelijk is
om België te bewegen tot een spoedige sluiting van de
kerncentrales., want ook voor België is het de hoogste tijd
om serieus te gaan met de energietransitie.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw
Beckerman van de SP.

Mevrouw Beckerman (SP):
Dank u wel, voorzitter. Keer op keer zijn er berichten over
incidenten bij Tihange en Doel. De heer Wassenberg heeft
ze ook al opgenoemd: betonrot, lekkages, defecten,
scheurtjes. Op zich losse incidenten, maar ze zijn zo talrijk
dat wij ons daadwerkelijk wel veel zorgen maken. Keer op
keer is de reactie: er is niets aan de hand.
Dit debat is aangevraagd in februari. Terugkijkend op de
periode tussen februari en nu zien we dat er nog veel meer
incidenten bij zijn gekomen. De problemen hebben zich
opgestapeld en in oktober kan nog maar één van de zeven
centrales draaien. Dit kan niet zo doorgaan. Een snelle kernuitstap is nodig. Daar heeft de Kamer zich ook al eerder
voor uitgesproken. Ik zou aan de staatssecretaris willen
vragen hoe dat nu gaat; wat doet zij?
Dan de veiligheid in onze grensregio. Al in mei 2016 diende
de staatssecretaris zelf, toen natuurlijk in een andere rol,
een motie in waarin zij zich afvroeg of Nederland voldoende
is voorbereid op een kernramp. Nu, jaren later, is ook de
Onderzoeksraad voor Veiligheid zeer kritisch. Zij zeggen in
ambtelijke taal: er is geen sprake van harmonisatie wat
betreft crisiscommunicatie. Wat gaat de staatssecretaris
concreet doen? Want de reactie is wel erg vaag. De OVV
adviseert om beter gezamenlijk voor te bereiden; de
besluitvorming moet optimaal zijn in het geval van een
crisis. Dat zijn strenge aanbevelingen waarvan ik echt vind
dat we die moeten opvolgen, omdat in het geval van een
ramp heel veel Nederlanders getroffen kunnen worden.
In november draait alleen Doel 3. Zes van de zeven reactoren zullen dan dicht zijn. Het onderhoud aan veel van de
rommelreactoren duurt langer dan gedacht. België houdt
nu serieus rekening met een groot stroomtekort. Dat zal
veel Belgische huishoudens raken. Zeer pijnlijk in dit geval
is dat zij vorig jaar zijn gestopt met hun strategische reser-

27 september 2018
TK 6

6-9-2

ves. Die waren niet langer nodig. Ze hadden ze vorige
winter nog, ze hebben ze nu niet meer. Wat betekent dit nu
voor de Belgische consumenten en de Belgische bedrijven?
De prijs per megakilowattuur verdubbelde in één week tijd.
Er waren pieken met een prijs van €400. Heel veel Belgen
maken zich zorgen over hun energierekening.

terwijl niet iedereen heeft kunnen profiteren van de mooie
winsten die Electrabel met die kernreactoren heeft gemaakt.
Wat mij betreft is dat ook een vraag in Nederland: moet
energie niet weer van ons worden, zodat wij ook in ons
parlement besluiten kunnen nemen over hoe wij onze
stroomvoorziening kunnen vormgeven?

Ik zie een interruptie.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter:
Klopt. Er is een interruptie van de heer Ziengs. Gaat uw
gang.
De heer Ziengs (VVD):
Ik kreeg even de indruk dat ik in het Belgische parlement
beland was, want volgens mij komen hier allerlei vraagstukken aan de orde waar wij ons misschien thuis op de bank
nog weleens zorgen over kunnen maken, maar in dit parlement is het te doen gebruikelijk om zaken te bespreken die
ons, hier in het land, aangaan. Wat hier buiten gebeurt, is
prima, maar als het om de financiële effecten gaat, denk ik
niet dat we de effecten voor België bij dit onderwerp ter
sprake hoeven brengen.
Mevrouw Beckerman (SP):
Nou, want daar kwam ik op: ik denk dat we dat wel moeten
doen. België heeft Nederland te hulp gevraagd. Ik wilde
aan de staatssecretaris vragen hoe die eruitziet en welke
voorwaarden zij daaraan verbindt. Maar in antwoord op de
heer Ziengs: als iets een schaars goed wordt, zoals stroom,
dan gaat de prijs omhoog. Dat zien we nu in België gebeuren. Stel Nederland levert een deel van zijn stroom aan
België, wat betekent dat dan voor de Nederlandse prijs? Ik
haalde dus het voorbeeld van België aan. België heeft ons
nu verzocht om hulp. Ik vraag me af wat dat voor de
Nederlandse stroomprijzen gaat betekenen. Is dat voldoende antwoord?
De heer Ziengs (VVD):
Ik vind het een hele mooie beweging, ja.
De voorzitter:
Mevrouw Beckerman, u vervolgt uw betoog.
Mevrouw Beckerman (SP):
Dat was in principe geen beweging. Ik ging een beetje uit
van de economische wetten, zoals de VVD ze natuurlijk
graag schetst. Als iets een schaars goed is, wordt het
duurder. Wat gaat dit betekenen voor Nederlandse huishoudens die hun energierekening al zo zien stijgen? En wat
gaat de staatssecretaris doen met het verzoek uit België om
te hulp te schieten? Welke eisen verbindt ze daaraan? Ik
sluit aan bij de vragen van de heer Wassenberg.
Voorzitter. Ik wilde afronden. Ik denk dat in België nu ook
geconstateerd wordt ... Inmiddels heeft de minister daar
uitgesproken dat zij wil kijken of zij Electrabel kan aanklagen.
De kansen daarop lijken behoorlijk klein, maar steeds vaker
wordt daar ook het debat gevoerd over de vraag: was het
nou wel zo zinnig om winsten privaat te maken terwijl de
lasten publiek zijn? Iedereen gaat hier nu geraakt worden,

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw
Kröger van GroenLinks.

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Voor de zoveelste keer zijn er weer
zorgwekkende signalen uit België. En ja, we staan hier in
het Nederlandse parlement, maar het is wel een punt van
veel zorg voor een hoop Nederlanders. Dit keer is het
betonrot. Ondertussen staan Tihange 2 en Doel 3 gewoon
aan, ondanks de scheurtjes. Het is voor GroenLinks al heel
lang helder: dit moeten we echt niet willen. De kerncentrales
in België moeten zo snel mogelijk dicht.
Nu heeft België een kernuitstap gepland voor 2025. Dat is
veel te laat, maar goed, het is tenminste een streven. Ik kan
de staatssecretaris echter voorspellen dat dit doel niet
gehaald gaat worden. België is namelijk compleet afhankelijk van die kernenergie. Alle mankementen in de Belgische
kerncentrales zorgen ervoor dat op dit moment slechts twee
van de zeven kernreactoren draaien, en België een groot
probleem heeft. De Belgische minister van energie, die
moet zorgen dat alle lichten blijven branden, zit met de
handen in het haar. Dit toont nog maar eens aan hoe
onbetrouwbaar kernenergie is en hoe moeilijk het voor
België zal zijn om die kernuitstap te voltooien. Daar maken
wij ons zorgen over. De Belgische langetermijnplannen
voor duurzame energie zijn niet goed genoeg om mijn
fractie ervan te overtuigen dat dit goed gaat komen. Kortom,
België moet als een gek aan de gang om genoeg duurzame
stroom op te wekken, zodat die kernuitstap ook echt
mogelijk wordt. Hoe denkt de staatssecretaris hierover? En
hoe kan Nederland hierbij helpen? Wie weet zijn er creatieve
manieren om België te helpen. Is het kabinet hiermee bezig?
Is dit een denkrichting die gevolgd wordt? En op welke
manieren dringt Nederland aan op een snelle sluiting van
de Belgische kerncentrales? De GroenLinksfractie wil graag
dat er echt een stevige vinger aan die pols wordt gehouden.
Is het een idee om bijvoorbeeld elk jaar te spreken met de
Belgische minister over de voortgang van de kernuitstap,
en zo druk te zetten op de Belgische regering om een snelle
kernuitstap te realiseren?
Voorzitter. Begin dit jaar heeft de Onderzoeksraad voor
Veiligheid een rapport gepubliceerd — er is al eerder aan
gerefereerd — over samenwerking in de grensregio rondom
nucleaire crisissituaties. De onderzoeksraad kwam met veel
verstandige aanbevelingen. De staatssecretaris heeft in een
brief aan de onderzoeksraad ook toegezegd dat deze aanbevelingen opgevolgd worden. Wat is de stand van zaken
bij die opvolging? Hoe staat het ervoor? De staatssecretaris
zou aan de slag gaan met onder andere een betere crisisbesluitvorming, betere informatievoorziening in de twintigki-

27 september 2018
TK 6

6-9-3

lometerzone en harmonisatie van de crisiscommunicatie.
Hoe staat het daarmee? Schiet het op?
Dan naar Nederland, want ook hier hebben wij een bejaarde
kerncentrale, die met behulp van subsidie stroom opwekt.
De exploitant van de kerncentrale, EPZ, levert de energie
aan PZEM, en PZEM is 100% van de provincie Zeeland en
de Zeeuwse gemeenten. Nu is de vaste prijs die ooit is
afgesproken hoger dan de marktprijs van nu. PZEM verliest
dus geld op elk kilowattuur. We subsidiëren dus de stroom
van de kerncentrale. Klopt dit verhaal? Of kan de staatssecretaris mij verzekeren dat de Zeeuwse medeoverheden
het geld dat is verdiend met de verkoop van onderdelen
van DELTA nu niet opbrandt in de kerncentrale? Verwacht
de staatssecretaris dat PZEM binnenkort winst gaat maken
op de stroom uit Borssele?
Ten slotte nog een punt over nucleaire veiligheid in
Nederland: is Borssele bestand tegen de impact van een
groot vliegtuig? Hoe staat het met het onderzoek hiernaar?
Is de staatssecretaris het met mij eens dat Borssele eigenlijk
niet zou moeten draaien voordat het bestand is bevonden
tegen vliegtuiginslagen?
De voorzitter:
Volgens mij bent u gekomen aan het einde van uw betoog.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ja, ik ben aan het einde van mijn betoog en ik heb nog 33
seconden.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik word hier een beetje moe van. Er is een heel mooi werkbezoek georganiseerd in Borssele. Daar kwam deze letterlijke vraag aan bod. Ik zal de vraag dus alvast voor de
staatssecretaris beantwoorden: er is geen enkel probleem,
er kan geen vliegtuig in vliegen, het is keurig en goed
beveiligd en het is echt top voor elkaar met de veiligheid
van onze kerncentrales. Dan weet u dat alvast.
De voorzitter:
Ik hoor daar geen vraag in, maar misschien wil mevrouw
Kröger reageren.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik denk dat het gewoon heel erg belangrijk is dat we echt
zeker weten dat een kerncentrale Fukushimaproof is en op
alle vlakken voldoet aan de veiligheidseisen. Daarom stel
ik die vraag aan de staatssecretaris. Wellicht verwijst zij
door naar de woordvoerder van de PVV in de Kamer.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord graag aan mevrouw Van
Eijs van D66.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

Mevrouw Van Eijs (D66):
Voorzitter. Wat D66 betreft speelt kernenergie geen langetermijnrol in onze energievoorziening. De kerncentrales zijn
veiliger dan vroeger en de risico's dat het fout gaat, zijn op
dit moment klein, maar 100% veilig bestaat niet en de
gevolgen als het toch misgaat, zijn niet te overzien. Bewoners, gemeenten en provincies in de grensstreek hebben
heel begrijpelijk zorgen over de toestand en de nieuwsberichten over storingen van kerncentrales, maar er zijn nu
goede duurzame alternatieven voor kernenergie. Denk aan
zonneparken, windmolenparken en aan de ontwikkeling
van geothermie of blue energy, zoals dat zo mooi heet. Er
zijn duurzame alternatieven te over, zou ik willen zeggen.
Dit debat is aangevraagd over het OVV-rapport over
grensoverschrijdende samenwerking rondom kerncentrales
en naar aanleiding van berichten over de Belgische kerncentrales. Ik wil het vandaag dan ook graag hebben over de
Belgische kerncentrales. Storingen en stilleggingen zorgen
voor ongerustheid bij inwoners rondom de kerncentrales.
Elke keer dat er nieuws is over een van de zeven reactoren,
wordt het beeld bevestigd van een kerncentrale die is
opgelapt en maar net voldoet. Ik snap dat beeld wel, maar
de OVV stelt ook dat het internationale stelsel van toezicht
goed ingericht is. Ik denk ook oprecht dat kerncentrales
eerder veiliger dan onveiliger zijn geworden, maar dat is
niet het beeld dat bestaat. Daarom moet de communicatie
op orde zijn. De maatschappij is veranderd. Mensen willen
het naadje van de kous weten. Onze communicatie moet
daarbij passen.
Het tweede dat we kunnen doen, is het aanmoedigen en
ondersteunen van de Belgische kernuitstap. De Belgen zelf
hebben besloten om hun reactoren lang voor die ene van
ons uit te gaan schakelen. Dat is een stap die we toejuichen.
Op de website van het FANC is een schema te raadplegen.
De wettelijke sluiting van Doel 3 staat daarop voor 1 oktober
2022 gepland, maar we horen ook de discussies in België.
Weet de staatssecretaris of deze datum en de andere data
in dat schema nog steeds kloppen? Gaat België op deze
termijn echt van de kernenergie af?
De nieuwsberichten dat delen van België in november al
zonder stroom kunnen zitten vanwege het nu stilleggen
van de reactoren maken ons bezorgd. België is nu nog voor
de helft afhankelijk van nucleaire energie. Het uiteindelijk
sluiten van de centrales heeft dus een grote impact op de
Belgische stroomvoorziening. Gaan de Belgen dit aankunnen en gaan ze dit ook echt aandurven?
België is op dit moment ook een zwakke schakel in het
Europese energienetwerk. Ook dat maakt het moeilijk om
van kernenergie af te stappen. Daarom is het belangrijk dat
wij constructief meedenken over oplossingen in plaats van
enkel te pleiten voor sluiting. Daarom heb ik de volgende
vragen aan de staatssecretaris. Hoe kan Europa een rol
spelen in het beter laten aansluiten van België op het
Europese energienetwerk? Hoe kunnen we ervoor zorgen
dat België wordt aangesloten op andere, liefst duurzame
energienetwerken? In hoeverre kan de Benelux of het
Benelux-parlement een rol spelen bij de samenwerking en
bij de totstandkoming van de afbouwplannen voor kernenergie in België? Hoe kan Nederland eraan bijdragen om België
minder afhankelijk van kernenergie te maken? Is het bijvoorbeeld mogelijk om Nederlandse energienetten te verzwaren,

27 september 2018
TK 6

6-9-4

zodat België meer windstroom van ons kan afnemen? Hoe
staat de staatssecretaris tegenover het idee om de interconnectiviteit van het energienetwerk te vergroten door een
verbinding te leggen tussen de Borsselewindparken en de
regio Antwerpen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de
Belgische uitstoot van kernenergie zo duurzaam mogelijk
wordt? Bent u bereid hierover met de minister van EZK in
gesprek te gaan? Zoals ik al zei: kernenergie heeft niet de
toekomst, niet in België, niet in Nederland. Dus laten we
elkaar helpen om die kernuitstap te maken.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef graag het woord aan de heer Van Aalst
van de PVV.

De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. De commissie is kort geleden op
bezoek geweest bij de kerncentrale in Borssele, nadat we
eerder dit jaar al eens naar de kernreactor in Petten zijn
geweest. Beide keren kwam hetzelfde verhaal naar voren.
De experts zijn het erover eens dat kernenergie in Nederland
veilig wordt opgewekt. Vergeleken met ons zit het de Belgen
absoluut niet mee. Zes van de zeven kerncentrales zijn
gesloten vanwege onderhouds- en herstellingswerken in
Doel en Tihange. Dit kost bakken vol geld en heeft bovendien de angst aangewakkerd dat er een energietekort zou
kunnen optreden in november. Inmiddels heeft de Belgische
minister laten weten dit tekort zoveel mogelijk aan te vullen
met gascentrales. Ook heeft ze uit voorzorg contact gelegd
met onder andere Nederland om via de interconnectiviteit
de energiebevoorrading in november te garanderen.
Veiligheid staat bij onze kerncentrales hoog in het vaandel.
En dat moet ook. Om problemen te voorkomen, is er een
uitgebreid controlesysteem dat altijd het zekere voor het
onzekere neemt. Internationaal zijn hier afspraken over
gemaakt en daar heeft België zich ook aan te houden.
Bovendien worden deze steeds geactualiseerd en waar
mogelijk aangescherpt. Problemen worden volgens de
INES-schaal ingedeeld, die zeven significante niveaus stelt.
Onder INES 0 vallen onder andere computerstoringen en
misplaatste objecten. In plaats van meteen de computer op
te starten of meteen je verloren pen weer in je borstzak te
steken, maak je daar eerst keurig melding van. Het verdient
lof dat de nucleaire veiligheid zo hoog in het vaandel staat
dat zelfs kleine incidenten worden gemeld, ook al zijn die
volgens de normen van het Internationaal Atoomenergie
Agentschap insignificant voor de veiligheid. Betonrot valt
onder INES 1 en is meteen aangegrepen als reden om de
kerncentrale tijdelijk te sluiten. Het lijkt mij een stevig
optreden. Graag verneem ik van de staatssecretaris hoe de
samenwerking tussen de Nederlandse ANVS en de Belgische FANC verloopt. Ziet zij aanleiding om daar een verbeterslag in te maken?
Ook de perceptie van veiligheid is belangrijk. Er moet niet
onnodig paniek worden gezaaid door media die roepen dat
kerncentrales op smelten staan of, zoals ik net heb gehoord,
met plakbandjes aan elkaar hangen. Daarom is de PVV van
mening dat kerncentrales ruimhartig en snel informatie
moeten verschaffen als er wat gebeurt. Daarmee biedt je
de burger de mogelijkheid om zich naast het nepnieuws
ook van de juiste informatie te voorzien.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

Voorzitter, aandacht voor de buitenlandse grensgemeenten
is natuurlijk net zo belangrijk als voor de binnenlandse.
Daarom moet het kabinet erop toezien dat België en Duitsland de Nederlandse omwonenden ruimhartig en snel
inlichten. Het hoeft echt niet alleen als er slecht nieuws is.
Het mag ook ingericht worden als een continue dialoog
met de omgeving. Als ik een Belg was, zou ik balen van het
dreigende energietekort, maar als Nederlands parlementariër ben ik vooral heel blij dat de Belgen serieus werk maken
van de INES 1-meldingen en dat zij bereid zijn om zo nodig
de kerncentrales te sluiten totdat de problemen zijn verholpen. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is een interruptie van de heer Wassenberg.
Ga uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):
Misschien heb ik het niet goed gehoord, maar volgens mij
had de heer Van Aalst het over nepnieuws als het ging om
de kerncentrales en over bangmakerij. Is het bangmakerij
dat dadelijk zes van de zeven kerncentrales dicht zijn? Is
het bangmakerij dat de FANC de afgelopen maanden in
een aantal kerncentrales betonrot heeft ontdekt en vorig
jaar in een andere reactor betonrot heeft ontdekt? Is het
bangmakerij dat de FANC heeft ontdekt dat het koelwatersysteem niet werkt? Is het bangmakerij dat ook dit jaar is
gemeld door de FANC dat er radioactief water, 6.000 liter,
is gelekt uit een van de reactoren? Wat noemt de heer Van
Aalst nepnieuws en bangmakerij?
De voorzitter:
Voordat u begint: FANC staat voor het Belgische Federaal
Agentschap voor Nucleaire Controle. Even voor de mensen
die niet op de hoogte zijn van alle afkortingen.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dat is de Belgische nucleaire waakhond.
De heer Van Aalst (PVV):
Laat ik constateren dat de heer Wassenberg volgens mij
niet goed heeft geluisterd naar mijn betoog. Ik heb heel
goed uitgelegd wat er aan de hand was en dat het allemaal
keurig onder de INES-melding valt. Het is keurig dat de
FANC dit zo netjes gemeld heeft. Wat ik bedoelde met
bangmakerij, is de bangmakerij die de heer Wassenberg
hier net tentoonstelde als hij doet alsof alle kerncentrales
met plakbandjes en paperclips aan elkaar hangen. Dat is
natuurlijk gewoon totale onzin. Er zijn meldingen en er zijn
incidenten en die worden keurig opgepakt door de FANC,
in ons geval in Nederland door de ANVS. Er wordt keurig
over gecommuniceerd bij elke melding die er is. Als dan
met name door u maar ook door andere partijen hier een
beeld wordt geschetst alsof we allemaal morgen ten onder
gaan aan al die kerncentrales, is dat totale onzin. Dat noem
ik nepnieuws, inderdaad.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Wassenberg, afrondend.

27 september 2018
TK 6

6-9-5

De heer Wassenberg (PvdD):
Dat "paperclips en plakband" is natuurlijk overdrachtelijk.
Er zal vast ook wel ducttape worden gebruikt. Dit is beeldspraak om aan te geven hoe slecht het gesteld is met de
kerncentrales. De Duitse milieuminister had het al over
"Schrott-centrales". Dat heb ik vertaald met "schrootcentrales". Het gaat heel erg verkeerd met die centrales, omdat
ze heel erg verouderd zijn, hoe je het ook wendt of keert.
Die kernenergie-uitstap is al een aantal keer uitgesteld, maar
had allang plaatsgevonden moeten hebben voor een aantal
centrales. Is de heer Van Aalst het met mij eens dat kerncentrales toch wel wat verouderd beginnen te raken — laat ik
het zo maar zeggen — en dat dit zorgelijk is, gezien de
opeenstapeling van incidenten?
De heer Van Aalst (PVV):
Het klopt inderdaad dat een aantal centrales verouderd zijn.
Er ligt ook keurig een plan voor wanneer ze dichtgaan of
vervangen worden. Daar is dus helemaal geen discussie
over. Maak ik mij daar zorgen over? Nee, want er is nooit
een moment geweest waarop de veiligheid van de mensen
in gevaar is geweest. Ik heb dit meerdere malen aan de
staatssecretaris gevraagd en, sterker nog, we hebben zelfs
de minister daar in het vorige gedeelte op bevraagd. U moet
dan niet gaan roepen dat iedereen morgen komt te overlijden en dat die dingen op instorten staan. Dat is bangmakerij. Dat is onnodig. U maakt mensen bang en dat is niet
nodig.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de heer Wassenberg. Gaat uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik heb niet gezegd dat morgen iedereen gaat overlijden. Ik
heb gezegd dat dit een zorgwekkende situatie is. Ik heb niet
gezegd dat morgen het armageddon is.
De heer Van Aalst (PVV):
Dit is precies de bangmakerij die we elke keer in dit soort
debatten voorbij zien komen. Stopt u daar nu gewoon een
keer mee. Houdt u zich gewoon bij de feiten! De feiten zijn
dat die binnen de INES-schaal vallen. Wees er trots op dat
die mensen alles netjes melden. Wees trots op die mensen
die hun werk doen. We hebben bij het werkbezoek aan
Borssele gezien dat die mensen er een beetje van baalden.
Zij doen keihard hun werk om elke dag de veiligheid van
de kernenergie uit Nederland goed bij de huishoudens thuis
te brengen en om die op een nette manier op te wekken. U
creëert het beeld dat de wereld vergaat. Dat moet u niet
doen.
De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Kröger.

zich wel zorgen over het feit dat kernenergie ongelooflijk
veel kost, dus de ontmantelingskosten van oude kerncentrales, het omgaan met het afval, maar ook, zoals je nu ziet
bij de Borsselecentrale, de productie?
De heer Van Aalst (PVV):
Volgens mij gaat het nu over nucleaire veiligheid. Volgens
mij ga ik niet over het opwekken van kernenergie, want dat
hebben we volgens mij ondergebracht bij EZK. Ik laat mij
dus niet verleiden tot het starten van een discussie over
kernenergie. Ja, er is een probleem met het kernafval, maar
volgens mij zijn er ook allerlei nieuwe alternatieven om
daar zo meteen iets anders mee te doen. Ook dat zit volgens
mij deels bij EZK. Ik moet ervoor zorgen dat ik op mijn eigen
terrein blijf.
Ook u schept nu het beeld dat wij ons geen zorgen maken
en dat wij geen aandacht besteden aan het OVV-rapport
omdat wij het nepnieuws vinden. Dat is natuurlijk onzin.
Natuurlijk zijn er zorgen, maar daarvoor hebben we communicatie. Daar is de staatssecretaris volop mee bezig. Het
beeld schetsen dat de wereld vergaat als er een INES 1melding komt, moeten we met elkaar niet doen. Dat is
onnodig paniek zaaien. Dat is niet nodig. Mensen zijn niet
in gevaar door kernenergie. Stop daar nu gewoon mee!
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik wil toch eigenlijk een meer inhoudelijke reactie. De ontmanteling van kerncentrales is een kostenpost, net zoals
het omgaan met het afval. Die kostenposten hebben te
maken met nucleaire veiligheid. Wat er nu in België aan de
hand is, komt doordat er niet goed onderhouden is.
Onderhoud kost namelijk ongelooflijk veel geld. Is dat niet
een hele goede reden om te zeggen: we moeten zo snel
mogelijk van die kerncentrales af, los van zorgen over veiligheid, dus echt puur vanwege het kostenaspect?
De heer Van Aalst (PVV):
Wij gaan over de Nederlandse kerncentrales. Die hebben
het volgens mij fantastisch goed voor elkaar. Ik zie geen
enkele reden om daar op dit moment mee te stoppen.
De voorzitter:
Dank u wel. U heeft al twee interrupties gehad. Mevrouw
Dik-Faber.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Een lofzang op kernenergie van de PVV. Mensen hoeven
zich absoluut geen zorgen te maken. "Gaat u maar lekker
slapen!" Dat is het verhaal van de PVV. Tegelijkertijd maken
mensen in Zeeland, Brabant en Limburg zich wel zorgen.
Neemt u die zorgen niet serieus?

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Om nu het OVV-rapport en alles af te doen als fake news
gaat mij erg ver. Maar mijn vraag is een andere. De heer
Van Aalst maakt zich geen zorgen over de veiligheid en
geen zorgen over de gezondheid van mensen. Dat is allemaal niet aan de orde. Maakt de heer Van Aalst van de PVV

De heer Van Aalst (PVV):
Weer zo'n onzininterruptie! Natuurlijk zijn er mensen die
zich zorgen maken. Wij parlementariërs zijn ervoor om die
zorgen weg te nemen. Maar wat doen wij? Wij houden
allemaal van die paniekverhalen. Ik ben in Petten geweest.
Daar stond een burgemeester ons met egards op te vangen,
fantastisch. De mensen in de omgeving zijn blij dat die

Tweede Kamer

27 september 2018
TK 6

Nucleaire veiligheid

6-9-6

kerncentrale daar staat. Hetzelfde hebben we in Borsele
meegemaakt. Houdt u nu eens op met het beeld te schetsen
dat die kerncentrales verschrikkelijk zijn en dat alle mensen
ze dicht willen hebben! Nee, we moeten rekening houden
met de zorgen van mensen, die er zijn. We moeten goed
communiceren. Juist dat goede communiceren betekent:
stop met die paniekverhalen! Mensen zijn niet in gevaar.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik vind dit toch echt maar het halve antwoord. De PVVfractie zegt luid en duidelijk dat het allemaal onzin is, dat
die kerncentrales hartstikke veilig zijn en dat we het allemaal
goed in orde hebben. Tegelijkertijd hebben we een rapport
van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Mensen in de
grensgebieden maken zich zorgen. Ik wil gewoon van de
PVV horen dat ze die zorg serieus neemt. Zeggen dat je het
nog wel een keertje beter gaat uitleggen, doet geen recht
aan de zorgen van mensen.
De heer Van Aalst (PVV):
Nee, dit is onzin. Natuurlijk zijn er zorgen, maar er zijn geen
problemen met de veiligheid. Ik wil nu van u, mevrouw DikFaber, horen waar er problemen met de veiligheid zijn in
de kerncentrales in Nederland. Noemt u mij één voorbeeld,
noemt u mij één voorbeeld! Het is gewoon niet waar wat
hier verteld wordt!
De voorzitter:
Mevrouw Dik-Faber gaat zo haar betoog houden. Wellicht
kunt u haar dan interrumperen. Ik dank u wel.
Ik geef graag het woord aan mevrouw Dik-Faber van de
ChristenUnie.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. De kans op een kernongeval is klein,
maar als zich een kernongeval voordoet, zijn de gevolgen
gigantisch, juist ook voor de buurlanden. Alle risico's
moeten dus maximaal worden voorkomen.
De voorzitter:
De heer Van Aalst had al een interruptie aangekondigd, dus
het is geen verrassing.
De heer Van Aalst (PVV):
U zag het al aankomen. Al die zorgen in Nederland, al die
vreselijke kerncentrales. Kan mevrouw Dik-Faber mij incidenten noemen waarbij de mensen in Nederland in gevaar
geweest zijn? Volgens mij zijn er heel veel incidenten
geweest, als ik haar zo hoor.

ties, die tegenwoordig vaker uit dan aan staan. Volgens mij
draait er bijna geen enkele kerncentrale meer. Dat is niet
voor niets. Er zijn incidenten en daar wordt op geacteerd,
absoluut. Maar ik begrijp ontzettend goed dat mensen zich
grote zorgen hierover maken.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik ga het nog een keer proberen. De mensen maken zich
zorgen. Maar waar maken de mensen zich precies zorgen
over? Wat is het probleem in Nederland? Er is geen probleem in Petten, er is geen probleem in Borssele. De veiligheid is top in orde.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Er wordt gesteld dat de veiligheid top in orde is, maar er is
een aaneenschakeling van incidenten geweest. Als ik het
zacht uitdruk, is dat niet vertrouwenwekkend.
De voorzitter:
Helaas, u hebt geen interrupties meer. Mevrouw Dik-Faber
vervolgt haar betoog.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Scheurtjes in reactorvaten: niet echt vertrouwenwekkend.
Technische storingen en nu weer betonschade in Tihange.
De zorg over de Belgische kerncentrales nemen met ieder
nieuwsbericht toe en het lijkt geen toeval meer: telkens
komen er weer nieuwe probleemreactoren bij. Het gaat om
kerncentrales uit de jaren zeventig en tachtig, die eigenlijk
drie jaar geleden al gesloten hadden moeten worden en
die vlak bij de Nederlandse grens staan. De belangrijkste
vraag is of de veiligheid van onze inwoners op orde is.
Telkens horen we dat we ons geen zorgen hoeven te maken.
Dat vind ik eerlijk gezegd steeds moeilijker te begrijpen.
Juist de Onderzoeksraad voor Veiligheid maakt hier een
belangrijk punt van. De berichtgeving is moeilijk te begrijpen en incidenten kunnen heel veel onrust veroorzaken.
Mij valt op dat sinds het OVV-rapport eigenlijk niets
wezenlijks is veranderd in de communicatie. Bewoners,
burgemeesters en raadsfracties in de grensstreek maken
zich wel degelijk terecht grote zorgen. Erkent de staatssecretaris dit en waarom is de communicatie niet veranderd?
Vanuit de grensregio wordt bovendien aangedrongen op
snelle sluiting van in ieder geval de centrales Tihange en
Doel 3. Is de staatssecretaris bereid om bij België aan te
dringen op snelle sluiting van deze centrales? Kan van de
eventuele herstart nog wel sprake zijn? Kan de staatssecretaris garanderen dat bij herstel en verbouw de juiste MERprocedures worden gevolgd, inclusief de inspraak van
Nederland? Ook hierover krijg ik zorgelijke signalen.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Er zijn ontzettend veel incidenten geweest en het is niet
voor niets dat kerncentrales zijn stilgelegd. Dat is gebeurd
met onze eigen kerncentrales in Borssele en Petten, hoewel
in Petten medische isotopen worden geproduceerd en dat
dus geen elektriciteitscentrale is. Het gebeurt ook met de
Belgische centrales. Ik noem het vaak knipperlichtinstalla-

Voorzitter. Ik heb een aantal woordvoerders, onder andere
van de fractie van D66, vragen horen stellen aan de staatssecretaris over het ondersteunen van België om de kerncentrales te kunnen sluiten. Zij kampen immers met een dreigend tekort aan energie. Ik vind dat heel zinvolle vragen. Ik
heb het onderwerp zelf niet opgenomen in mijn betoog,
omdat het volgens mij vooral op het bordje van de minister
van EZK ligt, maar wellicht kan de staatssecretaris er wel
op ingaan. Ik ben er erg benieuwd naar. Anders zal ik het
agenderen voor het debat met de minister.

Tweede Kamer

27 september 2018
TK 6

Nucleaire veiligheid

6-9-7

Voorzitter. Pas volgend jaar doet het Internationaal
Atoomenergieagentschap een inspectie om te kijken of de
eerder gedane aanbevelingen zijn doorgevoerd in de kerncentrale van Doel. Mijn vraag is: is dat niet veel te laat? Wat
vindt de staatssecretaris van het feit dat Euratom niet kan
ingrijpen zolang de Belgische toezichthouder stelt dat alles
binnen de veiligheidsmarges gebeurt?
In januari publiceerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid
zijn rapport waaruit blijkt dat de samenwerking tussen
Nederland, België en Duitsland op het gebied van crisisbeheersing bij een kernongeval beter moet. Ook staat in het
rapport dat de informatievoorziening richting burgers over
de risico's van kerncentrales en het handelen bij een kernongeval beter moet. Dat stemt allemaal niet gerust. Dat
gevoel wordt nog versterkt door de reactie van de OVV op
de opvolging van de aanbevelingen, die teleurstellend wordt
genoemd. Volgens de OVV zou bij een eventueel kernongeval nog steeds geen sprake zijn van goede samenwerking
en crisiscommunicatie. Kan de staatssecretaris op deze
forse kritiek reageren?
In reactie op de problemen bij Tihange 3 schrijft de staatssecretaris dat de ANVS de berichtgeving hierover volgt en
indien onduidelijkheden ontstaan contact zal opnemen met
het FANC. Moet de ANVS hier niet veel meer bovenop zitten?
De OVV concludeerde in het rapport dat er afspraken zijn
over het doorsturen van informatie over incidenten bij
kerncentrales, maar dat het doorsturen van die informatie
in de praktijk nog niet overal volgens afspraak verloopt.
Kan de staatssecretaris dit toelichten? Is zij het met mij eens
dat samenwerking tussen toezichthouders en het delen van
informatie over incidenten echt op orde moet zijn? Kan ze
garanderen dat informatie nu wel goed gedeeld wordt?
Voorzitter, ik rond af. Mijn conclusie als ik de brief van de
staatssecretaris in reactie op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid lees, is dat zij nog veel in gang gaat
zetten en veel gaat bespreken. Ze streeft naar bepaalde
zaken, maar het is allemaal niet heel smart geformuleerd.
Er staan geen harde doelen in. Ik vind dat teleurstellend.
Het enige punt waar zij wel heel erg duidelijk in is, is dat er
één loket voor de informatievoorziening komt. Dat wordt
ondergebracht bij de ANVS. Ik denk dat het goed is dat dat
loket er komt, maar hoe zorgen we ervoor dat dat ook echt
vindbaar is voor de bewoners van ons land?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik denk dat mevrouw Dik-Faber terecht zei dat
deze staatssecretaris verantwoordelijk is voor de nucleaire
veiligheid. Maar we hebben ook een minister van Economische Zaken en Klimaat die weer verantwoordelijk is voor
de energie. Dat even qua verwachtingsmanagement. Ik geef
dan nu het woord aan de heer Von Martels van het CDA.

ook bij de aanvang van dit debat speelt er weer het nodige
rondom nucleair in België. Momenteel ligt een aantal
reactoren stil. Deze week was in het nieuws dat België in
november mogelijk voor een aantal dagen de stroom af
moet sluiten. Kunnen wij België hierbij helpen? Tijdens het
vorige AO gaf minister Wiebes aan dat er een Europese
energiemarkt is en dat we dit samen moeten doen. Daarbij
zijn hoogspanningsbeheerders van Nederland en België
met elkaar aan het werken aan een grotere interconnectiecapaciteit. Ook wordt in Europees verband afgesproken dat
we de energie- en klimaatplannen, maar ook de daarbij
behorende interconnectie met elkaar afstemmen. Hoe gaat
het met zulke afspraken? Helpt dit België nu al?
Nucleaire kennis blijft hoe dan ook altijd van belang. Ook
voor Nederland, omdat er ook medische toepassingen zijn
en blijven. We moeten dus sowieso zorgen dat er op dit
punt minimaal voldoende niveau blijft.
Tijdens het vorige debat hebben we ook gesproken over
informatievoorziening. Hierbij ging het over de back-up
stroom van informatie tussen de veiligheidsregio en de
ANVS. Intussen is er volgens mij weer een aantal ongewone
gebeurtenissen in België geweest. Kan de staatssecretaris
aangeven hoe de informatievoorziening tussen Nederland
en België en tussen de ANVS en de veiligheidsregio's is
verlopen?
Ook had de staatssecretaris het tijdens het vorige debat
over het belang van informatievoorziening langs alle
kanalen waarlangs mensen hun informatie zoeken. Twee
weken geleden waren we op werkbezoek bij de kerncentrale
in Borssele. De voorzitter van de veiligheidsregio aldaar
vertelde dat ze gaan werken met een twitterfeed en hierover
bijvoorbeeld ook animaties gaan maken. Kan de staatssecretaris een update geven over hoe het verdergaat met de
informatievoorziening? Zijn andere veiligheidsregio's hier
ook mee bezig?
Mijn partijgenoot Esther de Lange heeft in het Europees
Parlement een amendement ingediend dat ertoe heeft
geleid dat binnen de resolutie over het Euratom-programma, een programma dat onder andere gezamenlijk
nucleair onderzoek mogelijk maakt, grensoverschrijdende
inspecties van nucleaire installaties als specifieke doelstelling zijn opgenomen. Is dit bekend bij de staatssecretaris
en kan zij aangeven of dit amendement nog gevolgen heeft
voor de Nederlandse context?
Ten slotte had ik in de zomer schriftelijke vragen ingediend
over Pallas. Er leek wat ruis te zitten tussen de landelijke
en provinciale overheden rondom de beloofde lening voor
Pallas. Gelukkig is dit goed gekomen en zijn beide overheden hun beloften nagekomen. Ik wil nogmaals benadrukken
hoe belangrijk dat is.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Ziengs
van de VVD.

De heer Von Martels (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Ook ik heb getwijfeld over België,
omdat iedereen daar lacht. Zo begint Het Goede Doel.
Alleen is het lachen de Belgen inmiddels wel vergaan, want

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

27 september 2018
TK 6

6-9-8

keer gaat om gevaren, om incidenten, die eigenlijk binnen
het laagste risicoprofiel vallen.
De heer Ziengs (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Toen ik mij voorbereidde op dit
debat, had ik even het zogenaamde déjà vu-gevoel. Ik ben
vandaag jarig.
(Geroffel op de bankjes)
De heer Ziengs (VVD):
Ik ben dus een jaartje ouder geworden en ik had zowaar
het idee dat ik misschien daardoor, in die euforie, wat dingen over het hoofd had gezien. Maar dat was niet het geval.
Wij hebben namelijk in juni ook een algemeen overleg
gehad over het onderwerp nucleaire veiligheid. Daar is
gelukkig ook een verslag van gemaakt. Als je zo'n verslag
dan doorleest, dan denk ik dat als de staatssecretaris de
antwoorden nog bij zich heeft, ze driekwart van de vragen
direct kan beantwoorden. Ook de bijdragen die hier voorbijkwamen, komen soms nagenoeg overeen met dat algemeen
overleg. Ik heb toen, in de tijd dat we dat algemeen overleg
voerden, ook gezegd dat het fijn zou zijn als de heer Wassenberg tijdens de regeling zijn verzoek om een plenair
debat zou intrekken, omdat we anders dubbel met zaken
bezig zijn. Maar ik zie de heer Wassenberg al staan, dus hij
denkt daar ongetwijfeld iets anders over.
De voorzitter:
Zeker. En namens de commissie: gefeliciteerd.
De heer Ziengs (VVD):
Dank u wel.
De voorzitter:
De heer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Allereerst oprechte felicitaties uiteraard. De heer Ziengs
heeft het over een déjà vu, maar daar heb ik helaas ook last
van. Vorig jaar hadden we het over betonrot. Nu in 2018:
betonrot. Allemaal na dat AO. Lekkende systemen: in 2018.
En na het AO: ook lekkende systemen. Is de heer Ziengs
het met mij eens dat het misschien ook betekent dat we
alles wat we de afgelopen jaren gezien hebben, nu opnieuw
zien maar dan in verhevigde mate? En dat het uiteindelijk
geen déjà vu is, en dat het geen probleem bij ons is, maar
een probleem met de kerncentrale die gewoon heel snel ik
zou bijna zeggen "veroudert"?
De heer Ziengs (VVD):
Dat is een goede invalshoek van de heer Wassenberg. Ik
wilde in het tweede deel van mijn betoog inderdaad terugkomen op de nucleaire waakhonden die we daarvoor hebben aangesteld. We hebben er een in Nederland, we hebben
er ook een in België: FANC. Dat betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor de inspecties en de controles. Je zult meemaken dat als iets ouder wordt, er uiteindelijk ook gebreken
komen. Dat heb je zelf ook als je wat op leeftijd geraakt. De
kunst is natuurlijk om te kijken wat voor gebreken dat zijn.
Op de INES-schaal constateer ik alleen maar dat het iedere

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

De heer Wassenberg (PvdD):
Met uw welnemen, voorzitter, bewaar ik het tweede deel
van deze interruptie voor het tweede deel van het verhaal
van de heer Ziengs.
De voorzitter:
Vooruit, u heeft het debat aangevraagd, dus we reserveren
hem. De heer Ziengs vervolgt zijn betoog.
De heer Ziengs (VVD):
Ik ben er nu in ieder geval op voorbereid, voorzitter.
Zoals mijn stelling al aangaf, hebben wij daar in juni uitvoerig over gesproken. Het is volgens mij niet de bedoeling
dat we tijdens dit debat een energiedebat gaan voeren. Ik
zie al die voorbeelden voorbijkomen. Volgens mij is het ook
niet de bedoeling dat we hier een buitenlanddebat gaan
voeren. Het lijkt dan misschien net of wij als liberale partij,
de VVD, het niet belangrijk vinden dat mensen zich veilig
voelen. Dat vinden we wel degelijk. In vorige bijdragen
hebben we ook aangegeven dat als we gebruikmaken van
kernenergie, deze hoe dan ook veilig moet zijn.
We zijn ook met elkaar naar Borssele geweest. We hebben
ons daar laten informeren. We hebben alle facetten van het
bedrijf meegemaakt. We hebben gezien dat er iedere tien
jaar nieuwe plannen worden gemaakt en dat de kerncentrale
wordt aangepast, ook voor wat betreft de gevaren van
buitenaf. Ik hoorde net een vraag voorbijkomen over
vliegtuigen. Ze hebben ons laten zien hoe ze dat opgelost
hebben. De staatssecretaris zal die vraag zelf ook nog wel
gaan beantwoorden. Zoals ik net ook al zei, is voor ons van
belang dat het veilig is, dat de controlesystemen kloppen
en dat de juiste voorzorgsmaatregelen worden getroffen.
Ik heb destijds ook een punt gemaakt van de oefeningen.
Ik kom daar nog een keer op terug. Dat moet gestroomlijnd
zijn en die oefeningen moeten met enige regelmaat
plaatsvinden. Een en ander ook in overleg met de buurlanden; het moet op gelijkwaardig niveau plaatsvinden. En
wat het allerbelangrijkste is, is de communicatie. Dat hebben we toen ook al aangegeven en het is door andere
insprekers ook al genoemd. Laten we mensen gewoon uitleggen hoe het daar zit met de beveiliging. Laten we
inderdaad ook uitleggen hoe het daar zit met de incidenten
die daar plaatsvinden. Laten we ook uitleggen wat die INESschaal betekent. Want mensen denken vaak snel dat het
om hele zware dingen gaat, maar zelfs als er een paaltje
omgereden wordt bij een kerncentrale, is dat al een incident.
Kortom, voorzitter: veiligheid vóór alles. Daar wil ik mee
besluiten. We moeten zorgen dat alles op orde is en de
controles goed zijn. We hebben niet de indruk dat dat nu
niet het geval is, dus daarom is mijn bijdrage eigenlijk hetzelfde als bij het AO. Ik sluit mij dan ook weer aan bij de
vragen die ik toen gesteld heb en waarop ik overigens ook
antwoorden heb gekregen.
Ik dank u wel.

27 september 2018
TK 6

6-9-9

De voorzitter:
Dank u wel. Er is nog de aangekondigde interruptie van de
heer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik heb nou toch weer een gevoel van déjà vu. Ik had net
een interruptiedebatje met de heer Van Aalst. Hij had het
in verband met alle incidenten over "nepnieuws". De heer
Ziengs heeft het over een "omgereden paaltje", en dat zo'n
incident een INES-kwalificatie zou hebben. Dat is natuurlijk
volstrekte nonsens. Uit de lijst van incidenten van de afgelopen maanden, dus allemaal incidenten van na dat AO dat
we hebben gehad, blijkt dat het gaat om betonrot, om lekkende systemen. Dat gaat niet over een paaltje. Is de heer
Ziengs het met me eens dat de problemen toch wat ernstiger zijn dan hij nu suggereert?
De heer Ziengs (VVD):
Ik heb bij de vorige beantwoording ook al gezegd dat we
bij de INES-schaal natuurlijk gradaties hebben aangebracht
als het gaat om gevaar voor de omgeving. Al deze incidenten vallen in de laagste gradatie. De heer Wassenberg
spreekt over "betonrot". Het kan daarbij ook over betonrot
gaan in een ander deel van het pand, waardoor juist de
veiligheidssystemen wel degelijk kunnen werken ondanks
de betonrot. Maar als die betonrot geconstateerd wordt, is
het goed dat het uiteindelijk ook gerepareerd wordt en dat
het ook gemeld wordt. Alleen, het zou fijn zijn als de
omgeving dan ook gewoon weet wat op dat moment de
zwaarte is van de betonrot. Daar doelde ik op toen ik het
had over communicatie. Want als er sprake is van betonrot,
geeft dat vaak het beeld bij burgers dat er iets op instorten
staat of dat er iets uit elkaar knalt. Dat is geenszins het geval.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zie dat u nog een keer wilt interrumperen,
meneer Wassenberg, maar u hebt al uw interrupties al
gebruikt en er ook al eentje extra gekregen. Ik moet eerlijk
blijven, dus u krijgt nu het woord niet meer.
De staatssecretaris heeft aangegeven dat zij ongeveer tien
minuutjes nodig heeft om de antwoorden op alle vragen
te kunnen voorbereiden.
De vergadering wordt van 16.47 uur tot 17.00 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik wil aan de leden vragen om hun plaats weer in te nemen.
De staatssecretaris staat al klaar om alle vragen te beantwoorden. Ik geef heel graag het woord aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Van Veldhoven:
Dank u wel, voorzitter. Het is goed dat we het hier vandaag
met elkaar hebben over nucleaire veiligheid, want ik snap
heel erg goed dat mensen in Nederland vinden dat het voor
hen niet uit mag maken of die centrale nou net over de
grens of net binnen de grens staat. Ze willen erop kunnen
vertrouwen dat de veiligheid gewaarborgd is. Als dat niet
door de eigen overheid verzekerd wordt, dan moet daarvoor

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

gezorgd worden door de goede samenwerking tussen de
eigen overheid en door de verantwoordelijkheid die de
andere overheid natuurlijk ook neemt voor al die mensen
die in België rondom die centrales wonen. Ik heb me dat
zeer gerealiseerd. Vanaf het eerste moment dat ik op deze
post actief mocht zijn, heb ik me dan ook met dit onderwerp
beziggehouden.
Mijn eerste werkbezoek bracht ik aan de regio, specifiek
over dit onderwerp. Ik vind het heel belangrijk dat mensen
in de regio, zowel Zeeland, Brabant en Limburg, weten dat
wij aandacht hebben voor hun zorgen en dat de houding
in Den Haag er een is van waakzaamheid en betrokkenheid.
Ik overleg daarom ook regelmatig met mijn Belgische
ambtsgenoot Jambon en laat mij door de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming voortdurend
informeren over de veiligheidssituatie van de Belgische
kerncentrales, net zoals over die van de Nederlandse kerncentrale. Ik werk ook nauw samen met burgemeesters en
andere bestuurders die verantwoordelijkheid dragen voor
de regionale veiligheid. Het kabinet werkt ook voortvarend
— daar zal ik zo meteen verder op ingaan — aan de uitwerking van de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor
Veiligheid inzake de grensoverschrijdende crisisbeheersing.
Ik heb er dus begrip voor dat het feit dat er zo veel centrales
stilliggen, voor mensen niet alleen een geruststelling is en
dat dat ergens onveilig voelt. Ik denk dat dat is wat
mevrouw Kröger en de heer Wassenberg hebben geprobeerd te illustreren. Ik denk aan de andere kant dat de
inbreng van de heer Ziengs, die ik ook van harte feliciteer
met zijn verjaardag, wel een hele rake is. Er is sprake van
veroudering. Dat betekent dat we gewoon extra scherp
moeten zijn. En dat zijn we ook. Het krijgt dus ook echt
structureel aandacht. Het FANC speelt een goede rol. U
bent zelf ook op werkbezoek geweest bij het FANC en ik
heb begrepen dat dat een goed bezoek was. Ik wil collega
Jambon vanaf deze plek nogmaals bedanken voor het feit
dat hij in het kader van de goede samenwerking tussen
onze beide landen op dit terrein dat werkbezoek mede heeft
mogelijk gemaakt. En ik ben blij dat wij als Nederland ook
een Belgische delegatie gaan ontvangen, die bij onze
inspectie op bezoek gaat. Dit alles in het kader van die
transparantie en die samenwerking tussen onze beide landen. Er is laatst ook een IRRS-missie — dat is een internationale missie op dit terrein — geweest en die heeft ook
bevestigd dat het FANC haar werk goed doet.
Het feit dat zes van de zeven centrales nu stilliggen, en dat
klinkt een beetje anders dan de heer Wassenberg het doet
voorkomen, is dus eigenlijk een bewijs dat het systeem
werkt. Niet de politiek heeft de overhand maar de veiligheid
staat gewoon voorop. Als er iets is, worden ze stilgelegd.
Ik zou ook willen weerspreken dat, zoals de heer Wassenberg zegt, dat alleen maar gebeurt op basis van incidenten.
Want de stilleggingen zijn heel vaak gewoon het gevolg
van een reguliere onderhoudsstop. Als ik kijk naar de status
van alle reactoren in België, dan is alleen Doel 1 op dit
moment afgeschakeld door een storing. Bij Doel 2 gaat het
over een verlengde onderhoudsstop. Bij Doel 4 gaat het
over een verlengde onderhoudsstop. Bij Tihange 1 is een
onderhoudsstop gepland. Bij Tihange 2 is afgeschakeld in
een verlengde onderhoudsstop. Ook Tihange 3 is afgeschakeld door een verlengde onderhoudsstop. Dus tijdens dat
onderhoud komen er dingen aan het licht. Die worden dan
meteen meegenomen en de stillegging van de centrale
wordt dan dus verlengd, omdat de veiligheid vooropstaat.

27 september 2018
TK 6

6-9-10

De heer Wassenberg (PvdD):
Mijn kritiek betrof ook niet het FANC — ik ben blij dat die
er inderdaad bovenop zit — maar dat die incidenten zich
heel snel opstapelen. Je ziet een aantal keer dat de boel
voor gepland onderhoud twee maanden dicht moet liggen
en dat wordt dan opeens met een halfjaar uitgesteld omdat
de problemen die gezien worden, toch een stuk ernstiger
zijn dan aanvankelijk verwacht. Dat is waar mijn betoog
over ging. Het is toch een beetje incidentenpolitiek. Er wordt
ingegrepen door het FANC. Daar ben ik heel erg blij mee;
geen kritiek op het FANC. Maar wat ik heel erg zorgelijk
vind, is dat de incidenten elke keer ernstiger zijn dan verwacht. Soms zijn ze ook totaal onverwacht. Bijvoorbeeld
constructiefouten in een van de centrales van Tihange had
niemand van tevoren verwacht. De incidenten zijn dus echt
wel heel ernstig.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Dat was misschien het tweede punt waarom ik het toch wel
belangrijk vind om met elkaar helder te hebben waarover
we het hebben. De heer Wassenberg zegt: de incidenten
worden steeds ernstiger. Ik heb even op een rijtje laten
zetten hoe het nou zit met die incidenten en ook hoe ernstig
ze zijn. In 2015 waren er vier incidenten: allemaal INES 1,
niet meer dan dat. In 2016 waren er zeven incidenten, allemaal INES 1. In 2017 was er maar één incident, ook INES
1. In 2018 zijn er nu zes incidenten, allemaal INES 1. Het is
dus niet zo dat de incidenten steeds ernstiger worden. Het
is ook niet zo dat het steeds vaker is. Er wordt wel heel
transparant over gecommuniceerd. Het is ook ontzettend
belangrijk, maar het komt niet helemaal overeen met het
beeld dat mensen zouden kunnen opmaken uit de inbreng
van de heer Wassenberg, alsof het allemaal ernstiger wordt.
Wat wel belangrijk is, is dat tijdens de onderhoudsstop ten
aanzien van alles waarvan wordt gezegd "dit is niet helemaal zoals we het zouden willen hebben" — zo'n betonsituatie kom je tegen als je daar tijdens een onderhoudsstop
grondig naar kijkt — wordt gezegd: daar gaan we ook mee
aan de slag. De veiligheid wordt elke keer zo belangrijk
gevonden — terecht, zeg ik erbij — dat een onderhoudsstop
wordt verlengd en er geen risico wordt genomen, ook niet
met allerlei andere kleine gebeurtenissen. Het wordt allemaal keurig gemeld. Maar het is niet zo dat de incidenten
alleen maar ernstiger worden.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Wassenberg afrondend.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dan zou ik het prettig vinden om een overzicht te krijgen
van incidenten, ook vanuit de wetenschap dat 2018 voor
driekwart op weg is en we nu al zes incidenten hebben
gehad terwijl we nog drie maanden moeten. Er liggen veel
centrales stil, dus misschien zal het wel meevallen met
nieuwe incidenten. Ik vind het vooral belangrijk om dat eens
even te vergelijken met het aantal incidenten in Borssele.
Ik heb begrepen dat dat een stuk minder is. Ik zou dus graag
van de staatssecretaris een overzicht willen zien van wat
er in België misgaat en wat er in Nederland misgaat, zodat
we kunnen kijken wat nou de gevaarlijke jongens zijn.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

Staatssecretaris Van Veldhoven:
Ik ben er graag toe bereid om zo'n overzicht te geven. Dat
zullen we de Kamer schriftelijk doen toekomen.
De voorzitter:
En kunt u ook laten weten wanneer?
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Dat kan denk ik vrij snel, want ik heb de cijfers hier. We
moeten er even een net briefje van maken voor de aanbieding aan het parlement. Maar ik ben er graag toe bereid,
voorzitter.
De voorzitter:
Prima.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Dan het OVV-rapport. De Onderzoeksraad voor Veiligheid
heeft op 31 januari het rapport Samenwerken aan nucleaire
veiligheid gepubliceerd. Aanleiding was ook die aanhoudende onrust. Ik vind het ook heel goed dat de OVV die
onrust tegen het licht heeft gehouden en het hele systeem
tegen het licht heeft gehouden om te kijken wat we daar
nou aan kunnen doen. In mijn brief van 26 april aan de OVV
— ik heb die mede gestuurd namens de ministers van JenV
en van VWS — heb ik het standpunt van het kabinet over
dit rapport gegeven. Die brief heb ik ook aan u gestuurd.
Dat was eind april en de OVV reageerde begin juli op deze
brief. In deze brief heeft de OVV de verbeteracties die sinds
april zijn ingezet nog niet mee kunnen nemen. Dat snap ik
heel goed. Zij hebben dus een oordeel moeten geven zonder
dat ze dit konden meenemen. Maar ik heb er vertrouwen
in dat we met de verbeteracties de zorgen van de OVV
kunnen adresseren. Ik snap zowel hun rapport als uw
bezorgdheid, maar de verbeteracties waren er nog niet in
meegenomen.
Sinds april zijn er heel veel verbeteracties gerealiseerd.
Gezamenlijk oefenen met België. Recent is er een grote
nucleaire oefening geweest in Nederland, waar ook België
aan heeft deelgenomen. Ik heb er zelf trouwens ook aan
deelgenomen en de minister ook. Informatievoorziening
bij vergunningverlening in de grensstreek. De ANVS en
FANC informeren de bevolking aan de andere kant van de
grens over toekomstige vergunningverleningsprocedures,
zodat je niet alleen op papier maar ook daadwerkelijk
inspraak hebt. Borging in wet- en regelgeving hiervan zowel
in Nederland als in België is in voorbereiding. Er is één
ingang gecreëerd op de website van de ANVS met enerzijds
informatie over nucleaire veiligheid en rampenbestrijdingsplannen en anderzijds informatie over incidenten. Dat is de
website www.infonucleairrisco.nl. Er zijn afspraken gemaakt
met Nederlandse en Belgische autoriteiten over snelle en
actieve publiekscommunicatie over gebeurtenissen in
kerncentrales. Ook bij zogeheten nulmeldingen is dat van
belang, omdat mensen ook dan denken: hé, er is iets
gebeurd, maar wat is het? Dus ook bij nulmeldingen hebben
we daar afspraken over gemaakt. Er is een tabletop met
Nederlandse en Belgische autoriteiten gepland om deze
afspraken te toetsen aan de hand van een concrete casus
en om die waar nodig te verbeteren. Er is er één eind
augustus gehouden, maar er is ook alweer een vervolgaf-

27 september 2018
TK 6

6-9-11

spraak gemaakt om naast een situatie die in België lag, eens
te kijken of de communicatie ook in alle richtingen voldoende werkt als een situatie zich in Nederland voordoet.
De internationale harmonisatie van de crisisbeheersing bij
een eventueel kernongeval moet op heel veel niveaus
worden geregeld. De volgende acties zijn gaande. Op
rijksniveau zijn wij in Nederland in gesprek met de federale
overheden in België en Duitsland over gezamenlijk oefenen,
planvorming, inhoudelijke uitgangspunten, de invulling
van maatregelen, crisiscommunicatie en crisisbesluitvormingslijnen. De veiligheidsregio's in de grensstreek hebben
met hun regionale overheden in België en Duitsland reguliere overleggen over internationale afstemming. Dat is
zowel op operationeel niveau als op bestuurlijk niveau.
Daarbij wordt ook gesproken over verdere harmonisatie
van de crisisbeheersing bij kernongevallen. Nederland is
ook actief bezig om het onderwerp internationaal te prioriteren. Een voorbeeld hiervan is de aanstaande IAEA-bijeenkomst, een bijeenkomst van het internationale atoomagentschap waarop een concrete toets op de harmonisatieafspraken met België, Duitsland en Frankrijk wordt uitgevoerd. Ik
informeer de Kamer graag over de voortgang op al deze
punten. Ik zal u daar een brief over sturen.
Voorzitter. Er zijn een heel aantal vragen gesteld die
eigenlijk betrekking hebben op de energiekant van de kernuitstap in België. De voorzitter memoreerde er al aan: dat
is de verantwoordelijkheid van de minister van EZK. Mijn
verantwoordelijkheid is natuurlijk om erop toe te zien of de
situatie in België veilig is. Dat is mijn verantwoordelijkheid.
Hoe de Belgen invulling geven aan het verzekeren van die
veiligheid, ofwel door centrales regelmatig te onderhouden,
ofwel door ze te sluiten, dat is aan hen. De keuze voor de
manier waarop ze dat doen, is aan de Belgen. Ik denk dat
u het debat met de minister van EZK moet voeren over de
vraag hoe Nederland daarbij kan helpen. Ik kan wel iets
zeggen over twee elementen die ik daarvan heb meegekregen. Er is een bestaande interconnectiecapaciteit en er is
recent ook afgesproken om die uit te breiden. Die zal in
2019 gereed moeten zijn. Verder is er afgelopen dinsdag
telefonisch contact geweest tussen minister Wiebes en
minister Marghem. Nederland is bereid om België bij te
staan, mocht dat nodig zijn. De netbeheerders van beide
landen zullen dit verder verkennen. Dat kan ik u daarover
meegeven.
Mevrouw Kröger stelde de vraag of Borssele Fukushimaproof is. Het kernongeval in Fukushima was het gevolg van
een tsunami. Er is natuurlijk geanalyseerd of dat zich ook
in Zeeland zou kunnen voordoen. Er is toen geoordeeld dat
dat geen reëel gevaar is. Naar aanleiding van Fukushima
zijn er wel bij alle EU-centrales stresstests gedaan om de
veiligheid tegen externe gevaren verder te verhogen. Voor
Borssele zijn deze stresstestmaatregelen vrijwel allemaal
afgerond, op een enkele na. De volledige afronding wordt
medio 2019 verwacht.
Een van de vragen die over heel specifieke onderdelen zijn
gesteld, is: is Borssele bestand tegen een vliegtuig? De
laatste stresstestanalyse is voor 2019 klaar. Er wordt gekeken naar eventuele aanvullende maatregelen op dit punt.
Alle stresstestmaatregelen worden geïmplementeerd. De
laatste zaken worden geïmplementeerd bij de onderhoudsstop in 2019. Kortom, Borssele voldoet dus aan alle veiligheidsmaatregelen en wordt nu nog verder opgehoogd.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Mijn vraag ging eigenlijk over de impact van grote vliegtuigen. Ik heb begrepen dat nog niet getoetst is of Borssele
op dat punt veilig is.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
De laatste stresstestanalyse hiervoor loopt inderdaad en is
voor de zomer van 2019 klaar.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dat is helder. Op welke andere aspecten loopt die stresstest
nog? De staatssecretaris gaf aan de stresstest op enkele
vlakken nog niet volledig is. Op welke andere vlakken, naast
grote vliegtuigen, is Borssele dan nog niet veilig?
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Borssele is veilig, want anders zou Borssele ook niet
draaien. Dit is een ronde om kerncentrales aanvullend nog
veiliger te maken tegen externe impact. Zoals ik net heb
gezegd, zijn de maatregelen vrijwel allemaal afgerond, op
een enkele na. Ik begrijp dat mevrouw Kröger graag wil
weten wat die enkele dan is. Ik zal even kijken of ik daar in
de tweede termijn nog iets meer over kan zeggen.
De voorzitter:
Is dat goed?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ja, dat is heel goed.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Ik waarschuw dat dit mogelijk nog een technisch verhaal
wordt, maar daar is mevrouw Kröger vast blij mee.
Misschien is het goed om nog iets te zeggen over hoe we
zorgen voor de goede communicatie. Daar waren een aantal
vragen over van de heren Von Martels, Ziengs en Van Aalst.
Het leek me belangrijk nog iets meer aan te geven wat we
daaraan doen. Reden om nu ook met de nulmeldingen aan
de gang te gaan was dat er op een gegeven moment onrust
ontstond over een nulmelding. We hebben met de veiligheidsregio's in Zeeland en Midden- en West-Brabant
afspraken gemaakt over wat we noemen een back-uploop.
Als het niet rechtstreeks vanuit België aan alle partijen in
Nederland wordt gemeld, dan zorgen we dat we onderling
in ieder geval zo'n melding goed uitwisselen om elkaar op
korte termijn laagdrempelig te informeren bij een melding
uit België, ook als het een nulmelding is, en deze melding
gezamenlijk te duiden.
Ik heb ook op 9 juli van dit jaar overleg gevoerd met voorzitters en vertegenwoordigers van de veiligheidsregio's in
alle grensstreken. Besproken is de informatieverstrekking,
zowel bij een nucleair ongeval met grensoverschrijdende
gevolgen als bij niet-veiligheidsrelevante gebeurtenissen.
Die afspraken worden nu nader uitgewerkt in een samenwerkingskader. 5 december spreken we weer in deze setting
met elkaar. In november ga ik ook op werkbezoek bij de
veiligheidsregio Zuid-Limburg om nader van gedachten te
wisselen over deze onderwerpen. Er is een mooi webportaal

27 september 2018
TK 6

6-9-12

gemaakt dat informatie geeft over binnenlandse en buitenlandse kerncentrales, over rampenbestrijdingsplannen,
nucleair risico en andere relevante informatie voor het
publiek. Wat betreft de vindbaarheid van deze website, deze
is te vinden op www.infonucleairrisico.nl. Als zich een
nationale crisis voordoet, zorgt de nationale crisisinformatie
ook voor de directe informatie en zij zorgt er dan ook nog
voor dat deze informatie te vinden is. Maar dan komt het
op een andere manier nog hoger te staan, ook in alle zoekportalen.
De heer Von Martels (CDA):
Ik lijk gerustgesteld, maar ik wil nog even weten, voor de
zekerheid, of de Duitse kernreactor in Emsland daar ook bij
betrokken is. En hoe verloopt de communicatie tussen de
Belgische, Nederlandse en Duitse overheden? Dat is even
mijn vraag.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
We spreken natuurlijk ook met Duitsland over die kerncentrale.
De voorzitter:
De staatssecretaris vervolgt haar betoog.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Ik kan nog zeggen dat op basis van een uit te voeren
gebruiksonderzoek het webportaal steeds verder wordt
doorontwikkeld, want we willen gewoon zeker weten dat
het voldoet aan de vragen die mensen hebben. De vindbaarheid is daarbij ook een punt, en ook of de Duitse situatie er
voldoende bij betrokken is, naar de mening van de mensen
die daar graag gebruik van maken.
Dan is er nog de vraag van mevrouw Dik-Faber over
inspecties. Ik hoop dat ik heb aangegeven dat er hele
intensieve contacten zijn met het FANC. Er is voortdurende
informatie-uitwisseling en er zijn gezamenlijke inspecties.
Dit jaar zijn er drie gezamenlijke inspecties gepland. Er is
periodiek overleg op directieniveau tussen de ANVS en het
FANC. Dus zowel over beleid als over technische problematiek bij de kerncentrales als over het inspectiebeleid van
het FANC is gewoon heel goed wederzijds contact.
Meneer Von Martels vroeg hoe Nederland de kennis over
nucleaire veiligheid op peil houdt. De ANVS heeft tot taak
om de kennis over nucleaire veiligheid ten behoeve van
haar toezichttaken op orde te houden. Dat gebeurt ook door
het laten verrichten van onderzoek. Ook wordt deelgenomen
aan internationaal onderzoek van onder meer het Nuclear
Energy Agency en het Internationaal Atoomagentschap.
Voorzitter. Ik hoop dat ik daarmee de vragen van de leden
beantwoord heb.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de leden. Ik zie in ieder geval een interruptie
van mevrouw Kröger.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
In de tweede termijn komt precieze informatie over op welke
vlakken de test nog niet volledig is. Hoe kan de staatssecretaris dan zeggen dat de kerncentrale sowieso veilig is, terwijl
de stresstest op bijvoorbeeld inslag van grote vliegtuigen
en kennelijk enkele andere gevallen nog niet gedaan is?
Staatssecretaris Van Veldhoven:
De stresstest naar aanleiding van Fukushima is gedaan om
te kijken of er naast alle veiligheidsmaatregelen die er
gewoon zijn, waardoor de kerncentrale veilig kan draaien,
aanvullende maatregelen mogelijk zijn om de veiligheid
nog verder te verhogen, tegen nog extremere omstandigheden. Daar gaat dit over. Daarvoor zijn bijna alle maatregelen genomen. Op het punt van de "enkele andere gevallen" zal ik mevrouw Kröger laten weten wat daar nog aan
ontbreekt. Op het punt van de vliegtuigen wordt medio
2019 de analyse afgerond.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Toch een eigenaardige logica. Eigenlijk zegt de staatssecretaris dat het veilig is, alleen door Fukushima moeten we
nog analyseren wat er gebeurt bij nog extremere omstandigheden. Fukushima is gebeurd, dat is een realiteit, en
naar aanleiding daarvan is gezegd dat we moeten toetsen
of onze kerncentrales daar klaar voor zijn. Dat is niet om te
zeggen: het is nu al veilig en er moet nog een schepje
bovenop. Dat schepje is nodig. Is het enige logische antwoord dan niet dat wij totdat die stresstest gedaan is, geen
kerncentrale open hebben?
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Het is altijd wel van belang om het hoofd koel te houden,
ook bij dit soort belangrijke vraagstukken. Naar aanleiding
van de situatie in Fukushima is dus ook specifiek getest of
de oorzaak van de problemen in Fukushima, die tsunami,
zich ook in Zeeland zou kunnen voordoen. Die analyse is
afgerond en uit die test is gebleken dat we dat niet hoeven
te verwachten. In de breedte is gekeken of er naast alle
maatregelen die standaard onderdeel zijn van de veiligheid
van de kerncentrales in Europa — met Borssele is ook een
afspraak gemaakt dat het tot de 25 meest veilige van Europa
moest behoren — nog maatregelen te treffen zijn voor
verdere bescherming tegen nog extremere omstandigheden, zoals inslag van een vliegtuig. Voor het allergrootste
gedeelte zijn de maatregelen die uit die stresstest zijn
gekomen, ook al afgerond. Ik zal straks nog laten weten
welke die enkele dan nog zijn. Voor het vliegtuig wordt dat
inderdaad medio volgend jaar afgerond.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan kijk ik naar mevrouw Dik-Faber, voor haar
interruptie.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Van mij was nog een vraag blijven liggen over Euratom,
dat pas een kijkje kan nemen, of in gesprek kan gaan, als
België daarvoor de ruimte geeft. Dat komt op mij niet heel
vertrouwenwekkend over. Wat vindt de staatssecretaris
daarvan? Ziet zij mogelijkheden om met haar ambtgenoten

27 september 2018
TK 6

6-9-13

in Europa te kijken of we Euratom een wat sterkere positie
kunnen geven?

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Staatssecretaris Van Veldhoven:
Ik denk dat dit voor een deel raakt aan de rol die Euratom
heeft naast andere inspecties, zoals van het Internationaal
Atoomenergieagentschap. Laat mij even nazoeken hoe dat
juridisch precies zit. Ik vind het heel erg van belang dat er
internationale inspecties kunnen zijn, wanneer er enige
aanleiding zou zijn. Hoe de relatie met Euratom precies zit,
is inderdaad een vraag die is blijven liggen. Die zal ik in
tweede termijn proberen te beantwoorden.
De voorzitter:
Prima. De staatssecretaris komt erop terug. De heer Wassenberg.

verzoekt de regering om zo spoedig mogelijk de adviezen
van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, zoals verwoord in
"Samenwerken aan nucleaire veiligheid", door te voeren
en de Kamer over de voortgang te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wassenberg,
Beckerman en Kröger. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 231 (25422).

De heer Wassenberg (PvdD):
Ik had nog een vraag over de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die in januari een rapport heeft geschreven. Op 26
april heeft de staatssecretaris gezegd: dit gaan we daarmee
doen. Begin juli heeft de OVV geschreven dat dit vooral een
uitgebreide intentieverklaring is, meer niet. De staatssecretaris zegt: zij zijn nog niet op de hoogte van alle maatregelen, want heel veel hebben wij pas na april gedaan. Worden
wij er dan nog uitgebreid van op de hoogte gehouden en
de OVV ook? Ik heb een motie in voorbereiding. Die kan
dan misschien zelfs oordeel Kamer krijgen, wie weet.

Motie

De voorzitter:
Ik dacht dat u deze niet wilde indienen.

verzoekt de regering om de Kamer te betrekken bij de
behandeling van een dergelijk Belgisch verzoek en tot die
tijd geen onomkeerbare stappen te nemen,

De heer Wassenberg (PvdD):
Dat ga ik wel doen, denk ik, maar weet de OVV ook wat er
nu allemaal gebeurt?
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Deze motie kan zelfs het oordeel overbodig krijgen, want
ik heb net geprobeerd te zeggen, maar dat was misschien
niet duidelijk genoeg, dat ik de voortgang van al die aanbevelingen in een brief aan de Kamer zal schrijven en deze
ook naar de OVV zal sturen.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat België voornemens is Nederland om
hulp te vragen bij dreigende stroomtekorten door uitgeschakelde kernreactoren;
constaterende dat dit negatieve gevolgen kan hebben voor
de Nederlandse energietransitie;

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wassenberg,
Beckerman en Kröger. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 232 (25422).

Motie
De Kamer,

De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de Kamer. Alle vragen zijn
voldoende beantwoord. Is er nog behoefte aan een tweede
termijn? Volgens mij is dat het geval. Dan geef ik allereerst
het woord aan de heer Wassenberg van de Partij voor de
Dieren.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het Belgisch stroomtekort wellicht deels
opgevangen gaat worden door een verhoging van de
Nederlandse energieproductie;
constaterende dat dit gepaard zal gaan met een ongewenste
toename van de Nederlandse CO2-uitstoot;

De heer Wassenberg (PvdD):
Dank u wel, voorzitter. Vijf moties, maar dat ga ik snel doch
verstaanbaar doen.

overwegende dat levering van extra stroom alleen een tijdelijke maatregel kan zijn;
verzoekt de regering om bij de levering van extra stroom
aan België de voorwaarde te stellen dat België zijn energievoorziening op korte termijn vergroent en verduurzaamt,

Motie

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

27 september 2018
TK 6

6-9-14

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wassenberg,
Beckerman en Kröger. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

Luxemburg om in gezamenlijkheid op te treden om spoedige sluiting van de verouderde kerncentrales in Tihange
en Doel te bewerkstelligen, en de Kamer daarover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Uw vierde motie.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wassenberg,
Beckerman en Kröger. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

De heer Wassenberg (PvdD):
De vierde motie.

Zij krijgt nr. 235 (25422).

Motie

De heer Wassenberg (PvdD):
Binnen twee minuten!

Zij krijgt nr. 233 (25422).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat door onderhoud, veroorzaakt door onder
meer veroudering en constructiefouten, zes van de zeven
reactoren in Doel en Tihange de komende maanden zijn
stilgelegd;
constaterende dat de Belgische minister van Energie op 24
september in een persconferentie gemeld heeft buurlanden
te vragen om België te helpen met de stroomvoorziening;
verzoekt de regering om, wanneer de helpende hand wordt
uitgestoken naar België, dit vergezeld te laten gaan van een
dringend beroep aan de Belgische regering om de verouderde kerncentrales in Tihange en Doel zo spoedig mogelijk
te sluiten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Wassenberg,
Beckerman en Kröger. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 234 (25422).
De heer Wassenberg (PvdD):
Dan de allerlaatste motie, voorzitter.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de incidenten met de verouderde kerncentrales in Doel en Tihange elkaar steeds sneller opvolgen
en ook ernstiger worden;
overwegende dat Duitsland en Luxemburg zich grote zorgen
maken om de verouderde kerncentrales in België;

De voorzitter:
Ik dank u wel. U had anderhalve minuut, dus u heeft bijna
een record neergezet, zullen we maar zeggen.
Dan mevrouw Beckerman van de SP.

Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Ik kom niet met zo'n stapels moties. De heer
Wassenberg had zo veel voorbereid waar ik mijn naam
onder kon zetten, dat ik dat gedeeld heb.
Ik wilde zeggen dat ik het eigenlijk heel goed vind dat we
bij de nucleaire veiligheid of bij het nucleaire debat een
splitsing hebben gemaakt tussen de veiligheidskant en de
economische kant. Ik vind dat heel waardevol. Ik denk dat
we dat bijvoorbeeld ook bij de gaswinning moeten doen.
Daar is dit debat niet voor, dus ik zal daar niet over uitweiden, maar ik vind het heel verstandig. De OVV heeft dat ook
vaker bij andere energiebronnen aangeraden. Dat vind ik
dus in essentie heel erg slim. Dan kan het economisch
belang niet prevaleren boven het veiligheidsbelang, zoals
we bij de gaswinning natuurlijk wel gezien hebben.
Tegelijkertijd vind ik het natuurlijk wel heel jammer dat juist
de vragen die op economisch vlak liggen en die de energierekening van huishoudens in Nederland kunnen raken, en
de vraag "hoe verduurzamen we nu?", nu niet beantwoord
kunnen worden. Ik heb daarover meerdere moties medeingediend. Ik zou toch willen kijken hoe we daar als Kamer
over geïnformeerd kunnen worden, omdat we daar breed
behoefte aan hebben. We gaan België helpen. Welke eisen
kunnen we dan stellen? Hoe zorgen we dat die verduurzaming sneller gaat? En hoe zorgen we dat de Nederlandse
huishoudens niet geraakt worden?
En daar laat ik het bij, voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Kröger van
GroenLinks voor haar tweede termijn. Gaat uw gang.

verzoekt de regering om in overleg te treden met de aan
België grenzende (deelstaat)regeringen in Duitsland en

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

27 september 2018
TK 6

6-9-15

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb toch een motie over de
stresstest, want ik vind het een eigenaardig antwoord. De
staatssecretaris zegt dat er in eerste instantie alleen gekeken
is naar het risico van een tsunami, maar die stresstest is
echt veel breder. Die moeten we serieus nemen. Nu blijkt
dat het in enkele gevallen nog helemaal niet duidelijk is of
het veilig is. Daar maak ik me zorgen over.
Vandaar de volgende motie.

toch samen over hebben hoe we de Belgen op dat vlak
kunnen helpen, terwijl we het eigenlijk over veiligheid
hebben? Ik hoop dat de staatssecretaris daar iets over kan
zeggen.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Eijs. Dan kijk ik even of de heer
Van Aalst nog behoefte heeft aan spreektijd. Dat is niet het
geval. Mevrouw Dik-Faber ook niet, de heer Von Martels
ook niet en de heer Ziengs ook niet. Ik zie dat de staatssecretaris een korte schorsing nodig heeft voor de voorbereiding van de beantwoording.
De vergadering wordt van 17.33 uur tot 17.38 uur geschorst.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de stresstests met betrekking tot de
kerncentrale Borssele naar verwachting pas in 2019 zijn
afgerond;
verzoekt de regering er zorg voor te dragen dat deze
stresstests zo snel mogelijk worden uitgevoerd en de
kerncentrale stil te laten leggen totdat deze tests gedaan
zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kröger en Wassenberg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 236 (25422).
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Ik kijk even of mevrouw Van Eijs gebruik wil
maken van haar tweede termijn. Dat is het geval. Mevrouw
Van Eijs.

De voorzitter:
Ik heropen de vergadering en vraag de leden om hun plaats
weer in te nemen. Ik geef graag het woord aan de staatssecretaris om haar appreciatie te geven van de ingediende
moties. Verder zijn er nog een aantal vragen. De staatssecretaris.

Staatssecretaris Van Veldhoven:
Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat mevrouw Beckerman het
mooi verwoordde toen ze zei: het is goed dat er een splitsing is tussen aan de ene kant de discussie over de veiligheid en aan de andere kant de discussie over de energiepolitiek. We hebben met elkaar gesproken over het feit dat nu
zes van die zeven centrales in België stilliggen. Dat laat zien
dat de veiligheid voorrang krijgt op de energiepolitiek en
het is goed om te zien dat het zo werkt, maar het betekent
alleen wel dat ik de leden inderdaad helaas teleur moet
stellen over al hun vragen op het gebied van energiepolitiek
en de samenwerking. Daar moeten zij dus over spreken
met de collega van EZK. Dat geldt dus ook voor de moties
die daarover zijn ingediend door de heer Wassenberg. Er
zijn regelmatig debatten met de minister van EZK en daarin
komt interconnectie heel vaak en de levering van stroom
aan de buurlanden vaak aan de orde. Ik zou hun dus
eigenlijk willen suggereren om deze vragen, die ik heel
goed snap, met hem te bespreken in een van de aankomende debatten.
De voorzitter:
Dat lijkt mij alleszins redelijk. Er is een interruptie van
mevrouw Beckerman.

Mevrouw Van Eijs (D66):
Voorzitter. Ik ben blij met de actie van de staatssecretaris
naar aanleiding van het OVV-rapport en de heersende
onrust over de Belgische kerncentrales. Ik hoop dan ook
dat het oordeel van de OVV positiever zal worden dan tot
nu toe en dat de OVV tevreden zal zijn met de opvolging
van de aanbevelingen. Het is belangrijk om de communicatie zo goed mogelijk in te richten zolang de kerncentrales
nog open zijn. Ik snap dat de staatssecretaris zegt dat veel
van de gestelde vragen op het gebied van energie liggen.
Zoals net door de SP heel goed werd uitgedrukt, is het goed
om veiligheid en energievoorziening, het economisch
belang, te splitsen. Maar volgens D66 is dit toch echt de
beste manier om de Belgen te helpen, nu en bij een kernuitstap. Dat is ook in het belang van de veiligheid, de energievoorziening van Nederland en Europa en een groter geheel.
Ik heb dus dezelfde vraag als de SP: hoe kunnen we het er

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter, ik vind dat ook alleszins redelijk. Ik weet niet
precies hoe het werkt met collegiaal bestuur, maar zou de
staatssecretaris bijvoorbeeld wel kunnen toezeggen dat
daar een brief over komt zodat wij goed voorbereid zo'n
debat in zouden kunnen gaan. Ik weet niet of dat mag, maar
...
De voorzitter:
Als ik de staatssecretaris goed heb beluisterd heeft zij
eigenlijk aangegeven de vragen die daarover gesteld zijn,
direct met de minister uit te wisselen. Anders wordt het wel
heel verwarrend doordat deze staatssecretaris ook de vra-

27 september 2018
TK 6

6-9-16

gen van de minister moet opschrijven. Ik hoop dat dat voor
u ook werkbaar is. Er komen nog heel veel debatten met
de minister aan over dit onderwerp. Dank u wel voor uw
begrip.
De heer Wassenberg (PvdD):
Voorzitter, ik heb hierover een aantal moties ingediend en
ik wil de moties op stuk nrs. 232, 233 en 234 bij dezen aanhouden. Ik zal daarover de minister van EZK benaderen,
waarschijnlijk via schriftelijke vragen. Ik houd deze moties
even aan. Ik trek ze niet in, maar ik houd ze wel aan!
De voorzitter:
Ook u dank voor uw begrip.
Op verzoek van de heer Wassenberg stel ik voor zijn moties
(25422, nrs. 232, 233 en 234) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Hartelijk dank, voorzitter.
Dan kom ik op de beoordeling van de overgebleven moties.
De motie op stuk nr. 231 van de heer Wassenberg moet ik
ontraden, want ik heb net al toegezegd dat ik zo snel
mogelijk aan de gang ga met het implementeren van de
aanbevelingen van de OVV. Ik ben daar al mee bezig en ik
zal de Kamer en de OVV daarover informeren. Meneer
Wassenberg, dat wordt zeker zo geregeld! Deze motie is
dus overbodig en daarom kan ik haar ontraden. Hij is al
geïmplementeerd voordat u haar hebt ingediend, zouden
we kunnen zeggen.
Dan de motie op stuk nr. 235 over gezamenlijk overleg met
de buurlanden over sluiting. Daar heb ik, denk ik, duidelijk
over gezegd dat het mijn verantwoordelijkheid is om toe
te zien op veiligheid. Op welke manier een buurland dat
invult, is niet aan mij en daarom ben ik niet bereid om met
de andere landen specifiek op sluiting aan te sturen. Als ze
op een andere manier de veiligheid waarborgen, dan is
daarmee mijn verantwoordelijkheid ook ingevuld. Daarom
moet ik ook die motie ontraden.
De heer Wassenberg (PvdD):
Mijn vraag gaat over mijn eerste motie. De staatssecretaris
zegt dat daar al aan wordt gewerkt, maar dat wist de Kamer
niet en kennelijk wist de OVV dat ook niet. Die wist dat in
ieder geval niet op het moment dat er gereageerd werd.
Waarom zegt de staatssecretaris dan niet "we zijn ermee
bezig en dus kan het net zo goed oordeel Kamer krijgen"?
Staatssecretaris Van Veldhoven:
De Kamer was er wel over ingelicht op het moment dat de
heer Wassenberg deze motie indiende, want ik had namelijk
net daarvoor aan de Kamer medegedeeld dat we het zo
zouden gaan doen.

De heer Wassenberg (PvdD):
We hebben te horen gekregen dat het zou gebeuren, maar
we hebben verder nog geen enkel detail of zo gehoord. Dus
wat dat betreft denk ik dat het toch wel goed is dat de Kamer
hier een uitspraak over doet. Het verbaast mij dat de
staatssecretaris zegt: ik ontraad 'm.
De voorzitter:
Even procedureel. De staatssecretaris heeft tijdens het debat
aangegeven dat ze dit zou doen. Ze heeft toen ook al aangegeven dat de motie overbodig zou zijn als u deze motie
zou indienen. Maar nogmaals, de Kamer gaat over het
stemmen en de staatssecretaris gaat over haar oordeel. En
zij ontraadt de eerste motie op stuk nr. 231.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Ik weet zeker dat het de heer Wassenberg om de inhoud
gaat en niet om de motie an sich. Die is natuurlijk een
middel en het doel is al bereikt. Hij krijgt daar een brief over
en, nogmaals, die gaat ook naar de Onderzoeksraad voor
Veiligheid zelf.
Er waren nog twee vragen overgebleven. De eerste ging
over Euratominspecties. Dit was een vraag van mevrouw
Dik-Faber. We zitten in een soort van bouwwerk en daar
moet ik toch iets meer over zeggen. Uit internationale
regelgeving vloeit de verplichting voort om ten minste een
keer in de tien jaar een internationale audit te doen, een
IRRS-missie. Die is verplicht. Nederland heeft die ook gehad.
Uit die missie zijn een aantal aanbevelingen gekomen die
zijn geïmplementeerd. Daarna is er een follow-upmissie
geweest. Daarnaast hebben alle landen een onafhankelijke
nationale toezichthouder die om een internationale peer
review kan vragen in zowel Euratom- als IAEA-verband. Dit
gebeurt dus op verzoek van de onafhankelijke toezichthouder. Aan de ene kant is er de mogelijkheid om dat te verzoeken. Aan de andere kant is er de verplichting van minimaal
een keer in de tien jaar een IRRS-missie. Die verplichting
vloeit overigens niet voort uit het Euratomverdrag.
De andere vraag die was overgebleven was die van
mevrouw Kröger over de stresstest. De Kamer is in 2017
uitgebreid gebrieft over het hele stelsel van de stresstest.
Wat zit er wel en wat zit er niet in? Dat ging ook over de
uitvoering in 2017 en 2019. Ik stel voor dat ik de Kamer
nogmaals informeer over dat geheel. Het is vrij technisch.
Ik zal specifiek aangeven waar er nog openstaande punten
zijn en wanneer die zijn afgerond. Dan heeft u gewoon alles
netjes op een rij. Overigens geeft dit op geen enkele wijze
aanleiding tot de conclusie dat Borssele niet veilig is en dus
niet kan draaien. Ik denk dat mevrouw Kröger hiermee
gerust kan zijn.
De voorzitter:
Er is een vraag van mevrouw Kröger.

De voorzitter:
En daar waren wij allemaal getuige van.

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik houd mijn motie dan aan totdat
ik die brief heb. Ik wil wel heel erg graag dat in de brief echt
wordt ingegaan op de stelling van de staatssecretaris dat
Borssele veilig is ondanks het feit dat deze stresstests nog
niet gedaan zijn.

Tweede Kamer

27 september 2018
TK 6

Nucleaire veiligheid

6-9-17

Staatssecretaris Van Veldhoven:
Ja.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Kröger stel ik voor haar motie
(25422, nr. 236) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Er is nog een vraag van mevrouw Dik-Faber.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Dank aan de staatssecretaris voor
de heldere toelichting inzake Euratom. Ik ken het verdrag
inderdaad. Vindt de staatssecretaris het wenselijk dat er
vaker op initiatief van Euratom een onderzoek kan worden
uitgevoerd? Eens in de tien jaar is niet heel vaak, gezien de
actualiteit van de discussie. Ik heb geen idee wanneer de
volgende IRRS-missie aan de orde is. Als het nog negen
jaar duurt, voelt het wel heel onbevredigend. FANC houdt
steeds vol dat er niets aan de hand is en zegt: gaat u maar
rustig op uw eigen stoel zitten. Wellicht staat Euratom wel
te popelen om aan de slag te gaan.
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Er is echt heel recent een IRRS-missie in België geweest en
afgerond. Ik kijk even of de uitkomsten daarvan aan de
Kamer kunnen worden gezonden. Dan weet u waar we het
over hebben als het gaat om de huidige situatie van de
kerncentrales in België. De missie is net geweest. Daar
kwam onder andere uit naar voren dat het FANC zijn werk
goed doet. Ik zal de resultaten die wij daarvan hebben,
graag met u communiceren.
De voorzitter:
Wanneer kunt u dat doen?
Staatssecretaris Van Veldhoven:
Ook dat zullen we redelijk snel kunnen doen. Ik moet er een
nette brief naar de Kamer van maken, maar dat hoeft niet
lang te duren.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we gekomen aan het einde van
deze beraadslaging.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
De stemmingen over de ingediende moties vinden aanstaande dinsdag plaats. Ik dank de staatssecretaris, de
Kamerleden, de mensen op de publieke tribune en de kijkers
thuis.

Tweede Kamer

Nucleaire veiligheid

27 september 2018
TK 6

6-9-18