Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 5

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 oktober 2011
Het is mijn inzet om steden en dorpen in Nederland leefbaar te maken en
te houden. Daarmee heeft het kabinet de specifieke benadering van wijken
met de grootste achterstanden verbreed naar aandacht voor leefbaarheid
in alle buurten, wijken en krimpgebieden. De reeds door u ontvangen1
bevindingen van de Visitatiecommissie Wijkenaanpak2 bieden voldoende
handvatten voor lokale partijen om leefbaarheidsvraagstukken op te
pakken.
Bijgaand doe ik uw Kamer een aantal onderzoeken en monitors
toekomen3 die zijn uitgevoerd om de voortgang op leefbaarheid te meten.
Het betreft vooraleerst de u jaarlijks toegezegde Voortgangsrapportage
Wijken in Uitvoering 2011. In dit magazine zijn de resultaten van de
gebiedsgerichte aanpak van de afgelopen periode in wijken met grote
leefbaarheidsopgaven opgenomen, waaronder die in de 40 aandachtswijken. Per stad en wijk is zichtbaar gemaakt wat de vorderingen zijn op
de leefgebieden wonen, werken, onderwijs, gezondheid en veiligheid.

1

Voorts treft u de volgende onderzoeken en monitors aan die in het kader
van de woon- en leefomgeving uitgevoerd zijn:
– Waterbedeffecten van het wijkenbeleid, 2008–2010 eerste herhalingsmeting;
– Advies van de Wetenschappelijke Commissie Wijkenaanpak;
– Bewonerspeilingen aandachtswijken: Rapportage 2011 – Resultaten
per gemeente;
– De publicatie Leefbaarheid in balans.

TK 2011–2012 32 847, nr. 4.
De bevindingen gelden tevens als de u
toegezegde beleidsdoorlichting van het
wijkgerichte werken.
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
4
www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/rapporten/2011/07/30/
leefbaarheid-in-balans.html

Over het geheel genomen is de gemiddelde leefbaarheidsscore in
Nederland als totaal licht verslechterd. Dat blijkt uit de publicatie
Leefbaarheid in balans, ontwikkelingen van de leefbaarheid in de periode
2008–2010 op basis van de leefbaarometer4.Het gaat wel om een veel
kleinere verslechtering dan vooraf verwacht. De verwachting was namelijk
dat door toedoen van de economische crisis leefbaarheid veel meer zou

kst-32847-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 5

2

1

verslechteren. In de 40 aandachtswijken is er gemiddeld genomen sprake
geweest van een lichte verbetering. Daarbij zijn er wijken die wat meer
vooruitgingen, maar er zijn ook individuele wijken met een verslechtering
van de gemiddelde leefbaarheidsscore.
De ontwikkeling in de aandachtswijken zijn in meer detail zichtbaar in de
actualisatie van de Outcomemonitor Wijkenaanpak van het CBS.1 De
laatste actualisatie is overigens beperkt en betreft een aantal indicatoren
op de terreinen werk, onderwijs en integratie. Daarnaast biedt het CBS
voor het eerst data over het aantal arbeidsmigranten uit Midden- en
Oost-Europa (MOE-landers).
Hun aandeel is relatief groot in de wijken Transvaal (Den Haag) en Oud
Zuid (Rotterdam). In 2012 ontvangt uw Kamer zoals afgesproken wederom
een uitgebreide analyse op basis van de Outcomemonitor.
Waterbedeffecten van het wijkenbeleid, 2008–2010 eerste
herhalingsmeting
Omdat concentratie van beleidsmaatregelen in specifieke wijken kan
leiden tot verplaatsing van leefbaarheidproblemen naar omliggende
gebieden (ook wel waterbedeffect genoemd) is met behulp van de data
van de Leefbaarometer, verhuisgegevens en interviews met lokale
deskundigen onderzocht in hoeverre dit effect zichtbaar wordt. Uit het
door Rigo Research en Atlas voor Gemeenten uitgevoerde onderzoek
blijkt dat er vooralsnog geen sprake is van systematische dan wel
grootschalige waterbedeffecten vanuit de 40 aandachtswijken naar
omliggende wijken of de rest van de stad en regio.
Advies van de Wetenschappelijke Commissie Wijkenaanpak
De commissie beoordeelt jaarlijks beleidsonderzoeken die in het kader
van de wijkenaanpak zijn uitgevoerd op de kwaliteit van de methodischtechnisch opzet, de uitvoeringskwaliteit en het beleidsrendement.
Bovendien geeft de commissie op basis van deze beoordeling aan welke
onderzoeken van een dermate hoge kwaliteit zijn dat ze als voorbeeld
kunnen dienen en derhalve een brede verspreiding verdienen. In het
advies worden drie onderzoeken die in 2010 zijn uitgevoerd beoordeeld
met «goed». De onderzoeken «Monitor krachtwijken 2010» van Stadsontwikkeling gemeente Utrecht, «Nieuwbouw, verhuizingen en segregatie:
Effecten van nieuwbouw op de bevolkingssamenstelling van stadswijken»
van het Planbureau voor de Leefomgeving en «Outcomemonitor
Wijkenaanpak: Eerste Voortgangsrapportage» van het CBS zijn volgens de
commissie voorbeelden van goed opgezette en uitgevoerde onderzoek,
waarmee anderen hun voordeel kunnen doen.
Bewonerspeilingen Aandachtswijken

1

www.statline.cbs.nl

In de «Bewonerspeilingen Aandachtswijken: Rapportage 2011 – Resultaten per gemeente» zijn de meningen van bewoners over hun wijk
gebundeld. Over de situatie in hun wijk zijn bewoners uit de aandachtswijken veelal minder tevreden dan bewoners in de stad als geheel, zo
blijkt uit de meest recente peiling. Uitzondering vormt het thema
bewonersparticipatie en ontwikkeling van de buurt. Op dat thema scoren
veel aandachtswijken beter dan het stedelijk gemiddelde. De mening van
de bewoners (over de leefbaarheid, de sociale veiligheid en de beleving
van buurtproblemen) is sinds de start van de wijkenaanpak weinig
veranderd. In zowel de aandachtswijken in de G4 als de aandachtswijken
buiten de G4 geldt dat de bewoners per saldo optimistischer zijn over de
toekomst dan de bewoners van de gemeenten als geheel. U kunt de
peiling inzien via www.rijksoverheid.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 5

2

Zoals gemeld heeft het kabinet de specifieke benadering van wijken met
grote achterstanden verbreed naar aandacht voor leefbaarheid in alle
wijken, buurten en krimpgebieden. Gepoogd wordt de veelal meerjarige
onderzoeken en monitors zoals hierboven beschreven ook breder in te
steken. Zo zal de Leefbaarometer bruikbaar worden gemaakt voor
krimpregio’s en zullen volgende voortgangsrapportages vanuit dit bredere
perspectief van leefbaarheid worden ingericht.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 847, nr. 5

3