C-166
Green Deal Scheepsafvalketen
Partijen
Rijksoverheid

1.
2.
3.

De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp;
De Minister van Infrastructuur en Milieu, mevrouw M.H. Schultz van Haegen, de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, hierna te noemen: I&M;
De Inspecteur-Generaal Leefomgeving en Transport, mevrouw J. Thunnissen, hierna te noemen: ILT;

Ieder handelend in zijn hoedanigheid van bestuursorgaan, samen hierna te noemen: Rijksoverheid;
Havenbedrijven

4.

Het Havenbedrijf Rotterdam N.V., ten deze vertegenwoordigd door de statutaire bestuurder,
de heer R. Paul;
5. De Havenmeester van Rotterdam, de heer R.J. de Vries;
6. Het Havenbedrijf Amsterdam N.V., ten deze vertegenwoordigd door de statutaire bestuurder,
mevrouw D. Meijer;
7. De Havenmeester van Amsterdam, mevrouw A.M.C. van Oosten;
8. Groningen Seaports, vertegenwoordigd door haar directeur de heer H.D. Post;
9. Port of Den Helder, vertegenwoordigd door haar directeur de heer P.H. Kolff;
10. Zeeland Seaports, vertegenwoordigd door haar CFO de heer G.H.A. Suy;
Samen hierna te noemen: Havenbedrijven;
Overige organisaties

11. Vereniging van Ondernemingen in de Milieudienstverlening ten behoeve van de Scheepvaart,
vertegenwoordigd door haar voorzitter de heer D. van Mullem, hierna te noemen VOMS;
12. Bek & Verburg B.V., vertegenwoordigd door haar financieel manager de heer B.K.J. Baas;
13. Martens Havenontvangstinstallatie B.V., vertegenwoordigd door haar directeur
de heer J.S.G. Hoondert;
14. Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders, vertegenwoordigd door haar voorzitter
mevrouw T. Netelenbos, hierna te noemen KVNR;
15. Nederlandse Vereniging van Scheepsleveranciers, vertegenwoordigd door haar voorzitter
de heer D.J. Cupido, hierna te noemen NVVS;
16. Stichting De Noordzee, vertegenwoordigd door haar directeur de heer E. Leemans,
hierna te noemen SDN;
Hierna allen gezamenlijk te noemen: Partijen.

Algemene overwegingen
1.

Om onze welvaart ook voor toekomstige generaties te behouden is het nodig om het concurrentie­
vermogen van onze economie te versterken en tegelijkertijd de belasting van het milieu en de
afhankelijkheid van fossiele energie en schaarse grondstoffen te verminderen.

2.

Creativiteit, ondernemerschap en innovatie zijn essentieel om deze omslag naar groene groei mogelijk
te maken. Bedrijven, burgers en maatschappelijke organisaties nemen volop concrete initiatieven voor
vergroening van economie en samenleving. Met de Green Deal Aanpak wil het kabinet deze dynamiek
in de samenleving op groene groei optimaal benutten.
1 | Green Deal

3.

Green Deals bieden bedrijven, burgers en organisaties een laagdrempelige mogelijkheid om samen met
de overheid te werken aan groene groei. Initiatieven uit de samenleving staan daarbij aan de basis. Daar
waar deze tegen belemmeringen aanlopen die volgens initiatiefnemers kunnen worden aangepakt op
rijksniveau, wil het kabinet zich inzetten deze weg te nemen of op te lossen om zo deze initiatieven te
faciliteren en te versnellen. In een Green Deal leggen partijen hierover concrete afspraken schriftelijk vast.

4.

De resultaten van een Green Deal kunnen gebruikt worden bij andere, vergelijkbare projecten, waardoor
er navolging kan plaatsvinden en de reikwijdte van een Green Deal kan worden vergroot zonder dat daar
specifieke ondersteuning vanuit de Rijksoverheid tegenover staat.

Specifieke overwegingen Green Deal Scheepsafvalketen
-

-

Deze green deal levert een bijdrage aan de Nederlandse opgave vanuit de Kaderrichtlijn Mariene
Strategie (KRM)1, levert een bijdrage aan de uitwerking van het Ketenakkoord Kunststofkringloop
(afgesloten op 12-11-2013) en komt daarmee tegemoet aan het streven van het kabinet en partijen
in de samenleving om onze economie via een groene groei strategie te transformeren naar een
circulaire economie.
De reikwijdte van deze green deal is nationaal, maar gezien het mondiale karakter van de zeevaart
is het wenselijk dat de afspraken uit deze Green Deal internationaal worden uitgedragen en zoveel
mogelijk internationaal als best practice worden nagevolgd.

Kaderrichtlijn Mariene Strategie
Nederland heeft vanuit de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) een opgave om zwerfvuil op zee
te verminderen2.
Alle bronnen, waaronder de zeevaart, kunnen aan deze opgave bijdragen.
Parallel aan deze Green Deal worden de Green Deal Visserijafvalketen en de Green Deal Schone
Stranden voorbereid.
De zeevaart is goed op weg, blijkend uit de verdubbeling van de afgifte van scheepsafval in
de Nederlandse zeehavens in de afgelopen jaren.
Wet- en regelgeving voortvloeiend uit het MARPOL-Verdrag3 van de Internationale Maritieme
Organisatie (IMO) en Richtlijn 2000/59/EC betreffende havenontvangstvoorzieningen voor
scheepsafval en ladingsresiduen hebben hier in belangrijke mate aan bijgedragen.
Een verdere optimalisatie van en afstemming tussen het afvalmanagement in havens en op
schepen is nodig om de afvalkringloop verder te sluiten. Dit heeft baten voor milieu èn economie:
groene groei.
Het is wenselijk dat afvalpreventie bij de bevoorrading meer toegepast wordt. Dit zou kunnen door,
daar waar mogelijk en kosteneffectief, verpakkingsafval mee terug te geven aan de scheepsleverancier,
overmatig verpakken te voorkomen en duurzame verpakkingsmaterialen toe te passen (gericht
op hergebruik, recycling of biologisch afbreekbaarheid). Daarnaast is het wenselijk dat ook na
de bevoorrading afval afgegeven kan worden aan een havenontvangstvoorziening. Hierbij kan
het lopende project ‘Het Schip Centraal’ van het Havenbedrijf Rotterdam als voorbeeld dienen.

1

Richtlijn 2008/56/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 tot vaststelling van een kader voor
communautaire maatregelen betreffende het beleid ten aanzien van het mariene milieu (Kaderrichtlijn mariene strategie).

2

Ministerie I&M (2012). Mariene Strategie voor het Nederlandse deel van de Noordzee 2012-2020, Deel I.

3

Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen (MARPOL).
2 | Green Deal

-

-

Het is wenselijk dat de handhaving op afgifteplicht en lozingsvoorwaarden door ILT-inspecteurs
en door aangewezen medewerkers van het Havenbedrijf Rotterdam en het Havenbedrijf Amsterdam
meer risicogebaseerd plaats vindt.
Het is wenselijk dat Richtlijn 2000/59/EC (Havenontvangstvoorzieningen) meer uniform wordt
geïmplementeerd in lidstaten en zeehavens. Vanuit dat oogpunt wordt op bilateraal niveau tussen
Nederlandse en Vlaamse zeehavens en overheden momenteel samengewerkt en is inmiddels
overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijke financieringssystematiek.

Ketenakkoord Kunststofkringloop
Drijvend zwerfvuil op zee bestaat voor ongeveer driekwart uit plastic.
Meerdere partijen betrokken bij deze Green Deal hebben het ketenakkoord kunststofkringloop
ondertekend.
Deze partijen geven hiermee aan meer gescheiden plastic scheepsafval te willen inzamelen
en daarmee dit afval geschikter te maken voor recycling of verwerking tot brandstof.
Recycling en verwerking tot brandstof ontwikkelen zich tot duurzame en kostenefficiënte
verwerkingsmethoden die waarde toevoegen aan kunststofmaterialen en -producten na afdanking.
Het optimaal benutten van deze verwerkingsmethoden voor plastic scheepsafval, met inachtneming
van de Verordening Dierlijke Bijproducten (nr. 1069/2009), vergt samenwerking van alle maritieme
ketenpartijen.
Het is wenselijk dat schepen die koploper zijn op het gebied van afvalmanagement aan boord hierin
gefaciliteerd en beloond worden. De beloning kan de vorm krijgen van een korting op de haven­
afvalbijdrage voor schepen die structureel gescheiden afgeven of het niet in rekening brengen van
de inzamel- en verwerkingskosten van gescheiden afgegeven kunststof. Hiermee wordt de hogere
waarde van het gescheiden aangeleverde afval tot uitdrukking gebracht.
Ook kunnen de klanten van schepen (ladingeigenaren) een krachtige incentive geven door lading
te gunnen aan schepen die koploper zijn op het gebied van afvalmanagement. Duurzame schepen
krijgen op die manier meer lading. Dit kan gefaciliteerd worden door de prestaties op het gebied
van afvalmanagement, bijvoorbeeld met de Clean Shipping Index (CSI), inzichtelijk te maken.
Afval(management) is reeds één van de criteria binnen de CSI, maar zou specifieker uitgewerkt
moeten worden langs de lijnen van ISO-norm 210704 en de onderhavige Green Deal.
Komen het volgende overeen:

1. Ambitie
-

Partijen hebben de ambitie om de maritieme afvalkringloop te sluiten door afvalpreventie en het
zoveel mogelijk afgeven van het scheepsafval in de havens.
Partijen hebben daarnaast de ambitie om de plastic kringloop aan land verder te sluiten door plastic
afval zoveel mogelijk gescheiden in te zamelen en zodoende geschikt te maken voor recycling.

2. Doel
-

4

In 2017 levert 50% van de afgevende schepen plastic gescheiden aan in de Nederlandse havens waar
gescheiden inzameling en verwerking mogelijks is.
In 2017 levert 75% van de afgevende schepen van KVNR-leden plastic gescheiden aan in de Nederlandse
havens waar gescheiden inzameling en verwerking mogelijk is.
In 2017 wordt gescheiden aangeleverd plastic ook gescheiden ingezameld door de VOMS-leden,
wordt 100% van het door de VOMS-leden ingezamelde schone plastic afval gerecycled of tot brandstof
verwerkt en wordt zoveel mogelijk het gemengd aangeleverd afval nagesorteerd en gerecycled.
ISO-norm 21 070 Management and handling of shipboard garbage.
3 | Green Deal

3. Inzet en acties
Artikel 3.1 Preventie
3.1.1		
Havenbedrijven geven, met medewerking van VOMS en NVVS, de planning en het proces
in de havens zo vorm dat in 2016 scheepsafval na de bevoorrading kan worden afgegeven aan
een havenontvangstvoorziening.
3.1.2		

De KVNR en de NVVS inventariseren in 2014/2015 de mogelijkheden van afvalpreventie bij de
bevoorrading, waaronder vermindering van het gebruik van verpakkingsmaterialen en het gebruik
van meer duurzame verpakkingsmaterialen. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek zullen
door Partijen eventuele vervolgstappen geformuleerd worden.

3.1.3		

De KVNR bevordert dat de bij de KVNR aangesloten reders actief beleid voeren ter voorkoming
van illegale lozingen, conform bijlage V van het MARPOL-verdrag5. De KVNR zal daarnaast in
2015/6 een handreiking opstellen over de toepassing van ISO-norm 21070 en deze verspreiden
onder haar leden.

Artikel 3.2 Handhaving
3.2.1		
Om de naleving van Richtlijn 2000/59/EC te bevorderen vragen de havenbedrijven vanaf 2015
standaard bij de vertrekmelding aan de kapitein van het schip of afval is afgegeven.
3.2.2		

De ILT en de aangewezen medewerkers van de Divisie Havenmeester van Rotterdam en van
Amsterdam gaan per 2015/2016 de effectiviteit van het risicogebaseerde toezicht op de naleving
van de afgifteplicht en de lozingsvoorwaarden verder verbeteren. ILT, de Havenmeester van
Amsterdam en de Havenmeester van Rotterdam zullen hiertoe in 2015 onderzoeken op welke
wijze de selectie van te inspecteren schepen op basis van vernieuwde en aangescherpte risico­
criteria nog efficiënter en effectiever kan worden ingericht. Hierbij zullen methoden en criteria
die additioneel zijn ten opzichte van Richtlijn 2000/59/EC worden onderzocht, zoals bijvoorbeeld
voorgaande inspectieresultaten en benutting van gegevens over de daadwerkelijke afgifte.

Artikel 3.3 Plastic afvalscheiding
3.3.1
Havenbedrijven (met uitzondering van Den Helder) introduceren uiterlijk in 2016 een financiële
incentive voor schepen die plastic gescheiden afgeven. Havenbedrijven en I&M agenderen deze
maatregel bij de Vlaamse havens en overheid met het oog op mogelijke gezamenlijke invoering.
3.3.2		

SDN voert in samenwerking met de KVNR en I&M in 2015 een verkenning uit naar de mogelijkheden om afvalmanagement aan boord, zoals voorgestaan in deze Green Deal, internationaal
te integreren in reeds bestaande milieuprestatie-indexen. Hierbij wordt (in eerste instantie)
gedacht aan de Clean Shipping Index (CSI) (http://www.cleanshippingindex.com/).

3.3.3		

VOMS geeft in 2015 aan welke vereisten van belang zijn om de waarde van het aangeleverde
plastic voor recycling en verwerking tot brandstof te optimaliseren.

3.3.4

Havenbedrijven stellen per 2016 kwaliteitseisen aan havenontvangstvoorzieningen ten aanzien
van plastic scheiding en recycling. Plastic moet gescheiden ingezameld kunnen worden, het
ingezamelde schone plastic moet voor 100% gerecycled worden en het plastic uit gemengd
aangeleverd afval moet worden nagesorteerd.

5

Bijlage V (voorschriften ter voorkoming van verontreiniging door vuilnis van schepen) van het MARPOL-Verdrag.
4 | Green Deal

		

Havenbedrijven en I&M agenderen deze maatregel bij de Vlaamse havens en overheid met het oog
op mogelijke gezamenlijke invoering.

3.3.5

Het Havenbedrijf Rotterdam voert in 2015 een onderzoek uit om te komen tot een efficiënte wijze
van afgeven van afval aan de wal, waarbij in elk geval de uitruil van volle afvalcontainers voor
lege afvalcontainers tijdens een havenbezoek van een schip aan de orde zal komen. Hierbij zal
ook gekeken worden naar de operationele belemmeringen die zich mogelijk aan boord kunnen
voordoen. Dit onderzoek is gereed in 2015.

		

Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek zullen door Partijen eventuele vervolgstappen
geformuleerd worden.

3.3.6

ILT, de Havenmeester van Rotterdam en de Havenmeester van Amsterdam zorgen ervoor
dat tijdens reguliere inspecties aan boord, daar waar nodig, aandacht wordt besteed aan
bewustwording van de bemanning ten aanzien van afvalmanagement.

3.3.7		

I&M brengt de mogelijkheid van fiscale stimulering (VAMIL/MIA) van pyrolise- en recycling­
installaties actief onder de aandacht bij investeerders.

3.3.8

I&M monitort vanaf 2016 de landelijke afgifte van gescheiden kunststof scheepsafval en de mate
waarin dit gerecycled wordt op basis van opgaven van de havenbedrijven. I&M past hiertoe de in
de artikelen 5 en 6 van de Regeling Havenontvangstvoorzieningen opgenomen meldplichten van
de houder van de havenontvangstvoorziening en de havenbeheerder aan, evenals de handleiding
HOV-rapportage en het rapportageformulier, op zodanige wijze dat zij over de gegevens beschikt
om deze monitoring uit te voeren.

3.3.9

I&M zet zich in om gescheiden afvalinzameling in zeehavens op de agenda’s van de OsloParijs
Commissie (OSPAR), Europese Unie (EU) en IMO te zetten. Zo brengt I&M dit gericht in bij de
implementatie van het Regionale Actieplan Marien Zwerfvuil van OSPAR. Ook zal de aankomende
herziening van Richtlijn 2000/59/EC hiervoor benut worden. Hierbij zal I&M indien mogelijk
het Nederlands Voorzitterschap van de EU in het eerste halfjaar van 2016 benutten. Tenslotte is
Nederland voornemens om, conform de procedures in IMO, een document in te dienen over
de gevolgde aanpak.

3.3.10

SDN zal de best practices voor afvalmanagement aan boord en in de haven, zoals in de Green Deal
beschreven, delen met haar collega NGO’s in Europa en met de internationale partners binnen
de Clean Shipping Coalition (observer bij de IMO). SDN zal zich inspannen om ervaringen en
resultaten te presenteren tijdens een vergadering van het Marine Environment Protection
Committee (MEPC) van IMO.

Artikel 3.4 Harmonisering scheepsafval procedures in havens
3.4.1		
Havenbedrijven, voeren uiterlijk per 1 januari 2016 een gemeenschappelijk financierings­
systematiek in voor de havenontvangstvoorzieningen. Uitgezonderd hiervan zijn: Port of
Den Helder en Groningen Seaports. Groningen Seaports zal in 2015 onderzoeken en besluiten
of zij alsnog aan kan sluiten bij deze financieringssystematiek.
3.4.2
		

I&M zet zich in OSPAR verband actief in voor uitbreiding van het aantal deelnemende havens
aan een gemeenschappelijke financieringssystematiek.
I&M organiseert hiertoe zo mogelijk met de Vlaamse overheid, in 2015 een workshop met
OSPAR-verdragspartijen en havenbedrijven.

5 | Green Deal

3.4.3

I&M spant zich, in EU-, OSPAR- en bilateraal verband, in voor verdergaande harmonisatie van
de implementatie van de financierings- en handhavingsbepalingen in Richtlijn 2000/59/EC
(Havenontvangstvoorzieningen). I&M zal hiervoor, indien mogelijk, het Nederlands
Voorzitterschap van de EU in het eerste halfjaar van 2016 benutten.

4. Slotbepalingen
Artikel 4.1 		Uitvoering in overeenstemming met het Unierecht
De afspraken van deze Green Deal zullen in overeenstemming met het recht van de Europese Unie worden
uitgevoerd in het bijzonder voor zover de afspraken vallen onder de werking van de Europese regels met
betrekking tot aanbesteding, mededinging, staatssteun en technisch normen en voorschriften.
Artikel 4.2 		Wijzigingen
1. Elke Partij kan de andere Partijen schriftelijk verzoeken de Green Deal te wijzigen. De wijziging behoeft
de schriftelijke instemming van alle Partijen.
2. Partijen treden in overleg binnen zes weken nadat een Partij de wens daartoe aan de andere Partijen
schriftelijk heeft medegedeeld.
3. De wijziging en de verklaringen tot instemming worden in afschrift als bijlagen aan de Green Deal
gehecht.
Artikel 4.3 		Werkgroep
Een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de Partijen, wordt belast met de uitvoering van
deze Green Deal.
Artikel 4.4 		Evaluatie
1. Partijen zullen de uitvoering en werking van deze Green Deal jaarlijks evalueren. De eerste evaluatie
vindt medio 2015 plaats.
2. De evaluatie zal worden verricht door de werkgroep en een verslag daarvan zal worden opgemaakt
door I&M.
Artikel 4.5 		Toetreding van nieuwe partijen
1. Er kunnen nieuwe partijen toetreden tot deze Green Deal.
2. Een nieuwe partij maakt haar verzoek tot toetreding schriftelijk bekend aan het ministerie van I&M.
Zodra alle Partijen schriftelijk hebben ingestemd met het verzoek tot toetreding, ontvangt de
toetredende partij de status van Partij van de Green Deal en gelden voor die Partij de voor haar uit
de Green Deal voortvloeiende rechten en verplichtingen.
3. Het verzoek tot toetreding en de verklaring tot instemming worden als bijlage aan de Green Deal
gehecht.
Artikel 4.6 Citeertitel
De Green Deal kan worden aangehaald als Green Deal Scheepsafvalketen.
Artikel 4.7 Opzegging
Elke Partij kan deze Green Deal (te allen tijde) met inachtneming van een opzegtermijn van 1 maand
schriftelijk opzeggen.
Artikel 4.8 Nakoming
Partijen komen overeen dat de nakoming van de afspraken van de Green Deal niet in rechte afdwingbaar is.

6 | Green Deal

Artikel 4.9 Inwerkingtreding
1. Deze Green Deal treedt in werking met ingang van de dag na ondertekening door alle Partijen
en loopt tot en met 2020.
2. Partijen nemen de uitvoering van alle in deze Green Deal genoemde afspraken zo snel mogelijk
ter hand.
Artikel 4.10 Openbaarmaking
Deze Green Deal zal samen met andere afgesloten Green Deals openbaar worden gemaakt, onder andere in
de Staatscourant, waardoor anderen kennis kunnen nemen van de gesloten Green Deals, zodat navolging
hiervan kan worden bevorderd.

7 | Green Deal

Aldus overeengekomen en in tweevoud ondertekend te Den Haag
op 10 september 2014.

De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen

De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

De Inspecteur-Generaal Leefomgeving en Transport,
J. Thunnissen

8 | Green Deal

Chief Operating Officer Havenbedrijf Rotterdam N.V.,
R. Paul

De Havenmeester van Rotterdam,
R.J. de Vries

De President-directeur Havenbedrijf Amsterdam N.V.,
D. Meijer

De Havenmeester van Amsterdam,
A.M.C. van Oosten

De Directeur Groningen Seaports,
H.D. Post

De Directeur Port of Den Helder,
P.H. Kolff

De Chief Financial Officer Zeeland Seaports,
G.H.A. Suy

9 | Green Deal

De Voorzitter Vereniging van Ondernemingen in de Milieudienstverlening ten behoeve van de Scheepvaart,
D. van Mullem

De Financieel manager Bek & Verburg B.V.,
B.K.J. Baas

De Directeur Martens Havenontvangstinstallatie B.V.,
J.S.G. Hoondert

De Voorzitter Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders,
T. Netelenbos

De Voorzitter Nederlandse Vereniging van Scheepsleveranciers,
D.J. Cupido

De Directeur Stichting De Noordzee,
E. Leemans

10 | Green Deal