Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 470 VII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 2019

Nr. 7

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 10 juni 2020
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de brief van 20 mei 2020 inzake het Jaarverslag Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 2019 (Kamerstuk 35 470 VII, nr.
1).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 10 juni 2020.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
Adjunct-griffier van de commissie,
Hendrickx

kst-35470-VII-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

1

1
Vraag:
Kunt u voor elk van de City Deals de huidige stand van zaken uiteenzetten?
Antwoord:
In totaal zijn in het kader van Agenda Stad 20 City Deals gestart, waarvan
er 13 inmiddels zijn afgerond. Er lopen momenteel nog 7 City Deals en 7
City Deals zijn in verkenning.
Op 5 maart 2020 heb ik een Kamerbrief betreft de voortgang (Europese)
Agenda Stad aan de Kamer gestuurd (Kamerstuk 31 757, nr. 100). Hierbij
is een bijlage gevoegd waarin de status, betrokken partijen en concrete
resultaten van alle City Deals zijn weergegeven. Voor de huidige stand van
zaken van de City Deals verwijs ik graag naar deze bijlage.
2
Vraag:
Hoeveel werknemers (in fte’s) zijn nu werkzaam om zonnepanelen te
installeren?
Wat is de verwachting dat dit aantal volgend jaar zal zijn? En in 2025 en
2030?
Hoeveel loonkosten gaan hiermee gepaard?
Antwoord:
De totale werkgelegenheid die gepaard gaat met zonne-energie bedraagt
naar schatting 13.300 arbeidsjaren in 2020. Gezien de coronacrisis is het
bijzonder lastig te voorspellen wat er in 2021 gaat gebeuren. Op de
middellange termijn raamt PBL de werkgelegenheid ivm zon-PV op 12.800
arbeidsjaren in 2025 en 10.000 arbeidsjaren in 2030 (Bron KEV 2019).
Op basis van de gemiddelde loonkosten in de bouw in 2019, die € 65.200
per jaar bedroegen (Bron CBS 2020) gaat hier ongeveer € 870 mln. aan
loonkosten mee gepaard. Voor 2025 en 2030 zijn schattingen van de
loonkosten met te veel onzekerheden omgeven.
3
Vraag:
Welk percentage van de daartoe geschikte daken krijgen dit jaar zonnepanelen geplaatst?
Wat is de verwachting dat dit aantal volgend jaar zal zijn? En in 2025 en
2030?
Hoeveel fte’s gaan hiermee gepaard?
Hoeveel loonkosten gaan hiermee gepaard?
Antwoord:
In 2019 zijn 8,1 miljoen zonnepanelen geplaatst. Dat is gebeurd op
ongeveer 3% van het totale geschikte dakoppervlak. (Bron: Deloitte, State
of the State, 2018). De verwachting is dat de groei van zonnepanelen
voorlopig doorzet. De opgestelde capaciteit voor zonne-energie stijgt naar
schatting van 9.000 megawatt in 2020, naar 15.000 megawatt in 2025 en
27.000 megawatt in 2030 (Bron KEV 2019). Daarvan ligt naar schatting
meer dan 60% op daken van woningen en bedrijven. Voor een schatting
van de daarmee gepaarde loonkosten verwijs ik naar het antwoord op
vraag 2.
4
Vraag:
Hoeveel werknemers (in fte’s) zijn nu werkzaam in het isoleren van
woningen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

2

Wat is de verwachting dat dit aantal volgend jaar zal zijn? En in 2025 en
2030?
Hoeveel loonkosten gaan hiermee gepaard?
Antwoord:
De werkgelegenheid vanwege energiebesparing bedraagt naar schatting
27.000 arbeidsjaren in 2020, 27.300 arbeidsjaren in 2025 en 28.300
arbeidsjaren in 2030 (Bron KEV2019) Op basis van de gemiddelde
loonkosten in de bouw in 2019, die € 65.200 per jaar bedroegen (Bron
CBS 2020) gaat hier ongeveer € 1,8 mld. aan loonkosten mee gepaard.
Voor 2025 en 2030 zijn schattingen van de loonkosten met te veel
onzekerheden omgeven.
5
Vraag:
Hoeveel woningen worden dit jaar zodanig geïsoleerd dat er sprake is van
een sprong in energielabel?
Wat is de verwachting dat dit aantal volgend jaar zal zijn? En in 2025 en
2030?
Hoeveel fte’s gaan hiermee gepaard?
Hoeveel loonkosten gaan hiermee gepaard?
Antwoord:
Volgens de meest recente beschikbare data zijn er in 2018 in ruim 300.000
woningen twee of meer energiebesparende maatregelen getroffen. Deze
woningen zullen daarmee een labelsprong gemaakt hebben. Het aantal
huishoudens dat twee of meer maatregelen neemt is de laatste jaren vrij
stabiel, hoewel 2020 en 2021 vanwege de coronacrisis een afwijkend
patroon zouden kunnen laten zien.
6
Vraag:
Hoeveel geld is uitgegeven aan krimp- en anticipeerregio’s in 2019?
Antwoord:
In 2019 is via het gemeentefonds een decentralisatie-uitkering Bevolkingsdaling van € 11,2 mln. naar de krimpregio’s overgemaakt (zie onderstaand
schema).

7
Vraag:
Waarom zijn 4 gemeentes niet in 2019 op het BRO aangesloten en
wanneer gaat dat alsnog gebeuren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

3

Antwoord:
De vier gemeenten zijn inmiddels aangesloten. Zij waren de hekkensluiters in het implementatietraject van de Basisregistratie Ondergrond
(BRO). Als reden gaven zij aan in 2019 niet over voldoende capaciteit te
beschikken om aan de wettelijke verplichting te voldoen. In 2020 is dat
alsnog wel gelukt.
8
Vraag:
Hoeveel sociale huurwoningen zijn gebouwd in 2019? En hoeveel
bouwvergunningen zijn er afgegeven voor sociale huurwoningen in dat
jaar?
Antwoord:
In 2019 zijn achtduizend bouwvergunningen voor huurwoningen verleend
aan corporaties en overheden (CBS). Het aantal gerealiseerde sociale
huurwoningen in 2019 is nog niet bekend (wordt pas in najaar 2020
bekend).
9
Vraag:
Hoe groot was het tekort aan sociale huurwoningen in 2019?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 10.
10
Vraag:
Hoe groot was het tekort aan koopwoningen in 2019? Kunt u dit
uitsplitsen in starters en kopers die een koophuis achterlaten?
Antwoord:
Het woningtekort kan niet goed worden gesplitst naar segmenten koop en
huur, omdat de koop en huurmarkt nauw samenhangen. De samenhang
blijkt onder andere uit het gegeven dat een deel van de huishoudens met
een inkomen onder de EC-toewijzingsgrens in een koopwoning woont,
terwijl in de sociale huurwoningen ook middeninkomens wonen. Het
woningtekort wordt vooral door starters op de woningmarkt ervaren. Het
berekende totale woningtekort is gebaseerd op het aantal (potentiële)
starters op de woningmarkt; de kopers die een koophuis achterlaten
spelen daarbij geen rol. Bij kopers die een koophuis achterlaten blijft het
de omvang van het woningtekort gelijk, er vindt enkel een mutatie binnen
de voorraad plaats
11
Vraag:
Welke resultaten zijn tot nog toe geboekt vanuit de Nationale
Woonagenda?
Antwoord:
Op 18 februari jl. heb ik u de voortgangsrapportage van de Nationale
Woonagenda over de tweede helft van 2019 gestuurd (Kamerstuk 32 847,
nr. 612). Voor de zomer zal ik u informeren over de voortgang in de eerste
helft van dit jaar
12
Vraag:
Hoeveel nieuwbouwwoningen zijn in 2019 gerealiseerd door woningbouwcorporaties en wat waren hiervan de gemiddelde stichtingskosten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

4

Antwoord:
Het aantal gerealiseerde nieuwbouwwoningen van woningcorporaties in
2019 is nog niet bekend. Ook de stichtingskosten in 2019 zijn nog niet
bekend. In 2018 hebben woningcorporaties veertienduizend huurwoningen gebouwd (verantwoordingsinformatie corporaties dVi)). De
gemiddelde stichtingskosten daarvan bedroegen € 152.000 (Aedesbenchmark).
13
Vraag:
Wat is de stand van zaken omtrent de pilots die worden gedraaid in het
kader van het Groningse model met vergunningsverplichtingen voor
verhuurders?
Antwoord:
In Groningen ondersteun ik een pilot waarmee de invoering en werking
van het Groningse model wordt gevolgd. Het vergunningssysteem is
ingevoerd en is nu in werking zodat ook kan worden gehandhaafd.
Resultaten van de pilot wil ik betrekken bij het overwegen van een
wettelijke grondslag voor de gemeentelijke aanpak van malafide
verhuurders.
14
Vraag:
In hoeverre ontstaat het enthousiasme bij regio’s en gemeenten om
NOVI-gebied te worden doordat andere instrumenten zoals woondeals
niet integraal genoeg werken?
Antwoord:
In de ontwerpNOVI van juni 2019 heeft het kabinet andere overheden
uitgenodigd te komen met voorstellen voor «NOVI-gebieden». Van 18
regio’s is een voorstel ontvangen. Wat het kabinet betreft gaat het bij
«NOVI-gebieden» om gebieden waar noodzakelijke en omvangrijke
transities van de fysieke leefomgeving nodig zijn en grote integrale
opgaven spelen die essentieel voor de inrichting van ons land, zoals
verwoord in de NOVI. Soms is de inzet van Rijk en regio via woondeals,
bereikbaarheidsprogramma’s, erfgoeddeal, IBP vitaal platteland, etc. al zo
groot en integraal van karakter, dat de aanwijzing tot NOVI-gebied niet
nodig is, zelfs de lopende trajecten zou kunnen verstoren of daarmee zou
dubbelen. Deze lopende trajecten zijn veelal gericht, dienen een helder
doel en zijn daarmee waardevol. In een aantal gevallen vult een «NOVIgebied» echter nadrukkelijk aan op datgene wat al loopt, brengt het daarin
meer samenhang. Ook bij de decentrale overheden bestaat het besef dat
dit in sommige gevallen noodzakelijk en wenselijk is, bovenop dat wat al
loopt. Het is dát besef dat leidde tot het indienen van verschillende
voorstellen voor «NOVI-gebieden».
15
Vraag:
Kunt de jaarlijkse toewijzing 2009 tot en met 2018 en de ontwikkeling van
de sociale huur/ corporatievoorraad splitsen in doelgroepen: migratieachtergrond (westers), migratieachtergrond (niet-westers), statushouder,
instroom uit vrouwenopvang, instroom uit daklozenopvang, instroom uit
ggz-instelling.
Antwoord:
Er zijn geen cijfers bekend over hoeveel sociale huurwoningen worden
ontwikkeld en toegewezen specifiek voor de verschillende doelgroepen.
Uit een onderzoek van RIGO uit 2019 (Stand van de woonruimteverdeling)
blijkt dat 72% van de woningcorporaties die aan de enquête deelnamen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

5

aangaf (ex) cliënten uit instelling voor de maatschappelijke opvang met
voorrang in hun werkgebied te huisvesten. Hoeveel sociale huurwoningen
dit betreft is niet bekend. Corporaties zijn ook door Rigo gevraagd om een
inschatting te geven van hoeveel procent van de woningen die zij
verhuren, aan urgenten en andere voorrangsgroepen (mensen uit de
maatschappelijke opvang, statushouders) wordt toegewezen. De meeste
corporaties (62%) gaven aan in totaal 0% tot 20% van hun woningen aan
voorrangsgroepen te verhuren. Eén derde van de corporaties verhuurt
20% tot 40% aan urgenten en andere groepen die voorrang krijgen. Een
klein deel verhuurt meer dan 40% van de woningen aan voorrangsgroepen. In gebieden met veel druk op de woningmarkt verhuren
corporaties meer woningen aan voorrangsgroepen dan in gebieden met
weinig druk.
16
Vraag
Waar is de uitwerking van de motie van het lid Beckerman c.s. (Kamerstuk
27 926, nr. 299) om preventieve aandacht om dakloosheid te voorkomen
op te nemen in de Nationale Woonagenda gebleven, die 2019 werd
verwacht?
Antwoord:
Zoals aangekondigd rondom Prinsjesdag 2019 is gewerkt aan een brede
aanpak voor het terugdringen van dak- en thuisloosheid, waarbij ook
aandacht is voor de preventie van dakloosheid en het voorkomen van
huisuitzettingen vanwege huurachterstanden. De brede aanpak is door
coördinerend bewindspersoon Staatssecretaris Blokhuis breed afgestemd
binnen het kabinet en de brief is mede namens de Staatssecretaris van
SZW en mijzelf begin juni 2020 aan de Tweede Kamer verzonden. Het
kabinet stelt tot en met 2021 een extra financiële impuls van € 200 mln.
ter beschikking aan gemeenten voor de uitvoering van regionale plannen
van aanpak, gericht op het terugdringen van dak- en thuisloosheid.
17
Vraag:
Hoeveel sociale huurwoningen zijn in 2019 toegewezen aan mensen uit de
maatschappelijke opvang, zoals de dak- en thuislozenopvang, en welk
percentage is dat van het totale aantal toewijzingen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 15.
18
Vraag
Hoeveel koopwoningen zijn gebouwd in 2019? En hoeveel bouwvergunningen zijn er afgegeven voor koopwoningen in dat jaar?
Antwoord:
Het aantal gerealiseerde koopwoningen 2019 is nog niet bekend. Voor
45.000 koopwoningen is een bouwvergunning afgegeven.
19
Vraag:
Wat was in 2018 de capaciteit (fte) van het expertteam woningbouw?
Antwoord:
Het Expertteam Woningbouw bestaat uit een vaste kern van elf experts
met een brede expertise. Daarnaast is er een flexibele schil van experts
met specifieke kennis die afhankelijk van de problematiek ingezet kunnen
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

6

20
Vraag:
Wat kan er geleerd worden van de ervaringen van het expertteam
Woningbouw uit 2019 en wat zijn de beoogde werkzaamheden van het
team in 2020?
Antwoord:
De ervaringen die experts opdoen worden binnen het expertteam gedeeld
en ook breder verspreid, bijvoorbeeld op congressen of via praktijkverhalen op de website. Binnenkort zal ik uw Kamer het jaarverslag 2019 van
het Expertteam Woningbouw toesturen. In het jaarverslag staat
beschreven welke bijeenkomsten en workshops gegeven zijn, welke
projecten ondersteund zijn en hoe is omgegaan met kennisdeling vanuit
de verschillende projecten. De activiteiten van het Expertteam worden in
2020 voortgezet en kunnen indien nodig uitgebreid worden met extra
werkzaamheden (dit kan deels binnen huidig budget expertteam en deels
binnen uitvoeringskosten impuls, als het gaat om de impulskamers). Zo
zal het Expertteam in 2020 ook actief ingezet worden om gemeenten in
zogenaamde impulskamers te ondersteunen bij het opstellen van
kwalitatief goede aanvragen voor de woningbouwimpuls.
21
Vraag:
Hoeveel gemeentes heeft het expertteam kunnen helpen, buiten de
stikstofproblematiek?
Antwoord:
In het jaarverslag 2019, dat ik u binnenkort zal toesturen, worden alle
projecten genoemd waarmee een samenwerkingsovereenkomst gesloten
is. Bij elk project wordt kort aangegeven op welk thema ondersteund is en
wat de status hiervan is.
22
Vraag:
In hoeverre wordt bij het tegengaan van malafide verhuurders ook
gekeken naar maatregelen, zoals het proactief opsporen door gemeentes,
rondom verhuurders die te hoge huren vragen in relatie tot de waarde van
de woning in het woningwaarderingsstelsel?
Antwoord:
In steden bestaat de praktijk om via data-analyse te komen tot signalering
van mogelijk malafide verhuurders. Daarbij spelen indicatoren een rol die
kunnen worden betrokken bij toezicht- en handhavingsbeleid. Die kunnen
in de praktijk ook betrekking hebben op de hoogte van de huur in relatie
tot de waardering van de woning en dan bijvoorbeeld gevoed worden
door uitspraken van de Huurcommissie of meldingen die bij een huurteam worden gedaan.
23
Vraag:
Hoeveel gemeentes hebben inmiddels gebruik gemaakt van de
mogelijkheid om middenhuurwoningen toe te wijzen?
Antwoord:
Sinds 1 juli 2019 is het verduidelijkt dat gemeenten ook middenhuurwoningen op kunnen nemen in hun huisvestingsverordening en op die
manier deze woningen kunnen toewijzen aan specifieke groepen
huishoudens. Er is geen overzicht van alle huisvestingsverordeningen in
Nederland. Wel is bekend dat meerdere (grote) gemeenten, waaronder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

7

Den Haag, Amsterdam en enkele Utrechtse gemeenten, de huisvestingsverordening heeft aangepast of in het proces zijn om deze aan te passen.
24
Vraag:
Hoeveel middenhuurwoningen met een huurprijs tot 1.000 euro per
maand zijn gebouwd in 2019? En hoeveel bouwvergunningen zijn er
afgegeven voor deze woningen in dat jaar?
Antwoord:
Over het aantal gerealiseerde middenhuurwoningen 2019 en de
afgegeven bouwvergunningen zijn geen cijfers beschikbaar. Het aantal
bouwvergunningen voor huurwoningen van bouwers voor de markt en
overige particuliere opdrachtgevers bedroeg elfduizend (CBS). In de
beschikbare registraties wordt niet de gevraagde huur voor de betreffende
woningen geregistreerd.
25
Vraag:
Met hoeveel procent zijn de huurprijzen voor sociale sector gestegen in
2019?
Antwoord:
In de gereguleerde (sociale) sector bleef de huurstijging voor zittende
huurders bij corporaties beperkt tot 0% boven inflatie. Bij particuliere
verhuurders was de huurstijging 1,3% boven inflatie. Door huurverhogingen bij bewonerswissel kwam daar 0,3% procentpunt bij. De inflatie in
2018 (waar de huurstijgingen in 2019 op gebaseerd zijn) bedroeg 1,7%.
26
Vraag:
Met hoeveel procent zijn de huurprijzen voor in de vrije sector gestegen in
2019?
Antwoord:
In de geliberaliseerde huursector (met woningen van zowel corporaties
als private verhuurders) bedroeg de huurstijging voor zittende bewoners
0,9% boven inflatie. Het harmonisatie-effect in de geliberaliseerde sector
bedroeg 0,7%. De inflatie in 2018 (waar de huurstijgingen in 2019 op
gebaseerd zijn) bedroeg 1,7%.
27
Vraag:
Hoe zagen de wachtlijsten voor sociale huurwoningen eruit in 2019?
Antwoord:
Het rapport Stand van de woonruimteverdeling (Rigo, 2019) dat ik op
5 april 2019 aan uw Kamer heb aangeboden, maakt gebruik van informatie uit de woonruimteverdeelsytemen (o.a. Woningnet). Dit is de meest
recente informatie waarover ik beschik dat inzicht geeft over de duur van
de wachttijd (of inschrijfduur) en de zoektijd. De wachttijd is de periode
vanaf inschrijving als woningzoekende tot de toekenning van een woning.
De zoektijd is de periode vanaf de eerste zoekactie (reactie op een
advertentie) tot aan de toekenning van een woning. De wachttijd is langer
dan de zoekduur omdat mensen bij inschrijving vaak nog geen dringende
verhuiswens hebben en eerst inschrijfduur willen opbouwen. In onderstaande tabel zijn de wacht- en zoektijden van de woonruimteverdeelsystemen opgenomen van woningen die in 2017 werden verhuurd. Binnen
deze regio’s variëren de zoektijden per gemeente, per buurt en per

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

8

woningtype. Voor een toelichting op deze cijfers wordt verwezen naar het
genoemde rapport.
Regio

Wachttijd
(jaar)

Zoektijd (jaar)

3,4
2
8,6
13,7
7,3
5,1
6,8
4,1
3,8
4,5
6,1
5,8
3,8
6,3
6,5
13,3
8,9
8,9
4,6
6,5
6,8
4,7
7,3
3,8
5,5

NB
NB
NB
NB
2,2
2
1
2,3
1,8
1,6
1,2
1,9
1,2
NB
NB
NB
5,5
4,6
NB
NB
1,8
0,8
4,9
NB
3,5

Achterhoek
Almelo
Almere
Arnhem/Nijmegen
Den Bosch
Drechtsteden
Eemvallei
Groningen
Haaglanden
Hengelo
Holland Rijnland
Lelystad
Limburg
Meijerijstad e.o.
Noord Kennemerland
Noord Veluwe
Regio Amsterdam
Regio Utrecht
Rijnmond
Stedendriehoek: Apeldoorn, Deventer, Zutphen
West Brabant
Woongaard (Gorinchem e.o.)
Zuid Kennemerland
Zuidoost Brabant
Zwolle

In het rapport Wachtlijsten Sociale huursector; Hoge inkomens en
weigeringen in de praktijk» (Rigo, 31 december 2019), dat ik op 2 maart
2020 (bijlage bij Kamerstuk 27 926, nr. 317) aan uw Kamer heb aangeboden, wordt inzicht gegeven in het percentage actief woningzoekenden
met laag middeninkomen of hoger inkomen dat deel uitmaakt van de
wachtlijsten (2018). De meeste jaarrapportages van verdeelsystemen
bevatten cijfers over «actief woningzoekenden»: woningzoekenden die in
dat jaar op ten minste één advertentie gereageerd hebben. Deze groep
actief woningzoekenden is veel kleiner dan de ingeschreven woningzoekenden. Bij alle verdeelsystemen heeft minder dan 10% van de actieve
woningzoekenden een laag middeninkomen of een hoger inkomen. Een
groot deel van deze groep actief woningzoekenden behoort (zover
bekend) tot de lage middeninkomens. In geen enkele regio waarvan cijfers
bekend zijn, is het aandeel actief woningzoekenden met een hoger
inkomen groter dan 5%.
28
Vraag:
Hoe ziet de overgang van het NEF naar een Warmtefonds eruit en welke
budgetten zijn hiermee gemoeid?
Antwoord:
De overgang van het Nationaal Energiebesparingsfonds (NEF) naar het
Warmtefonds gaat in een aantal stappen. In februari 2020 is financiering
via het NEF beschikbaar gesteld voor woningeigenaren en VvE’s vanaf
acht appartementen met een looptijd tot twintig jaar en een rente van
ongeveer 2%. Hiermee zijn de voorwaarden van het NEF verder verbeterd
en verruimd. De volgende stap is het toevoegen van financiering voor
mensen boven de 76 jaar en een maatwerkfinanciering voor mensen die
niet in aanmerking komen voor reguliere financiering met een koopwoning in een wijkaanpak of in gespikkeld bezit van een woningcorporatie
dat wordt verduurzaamd. Naar verwachting zal het Warmtefonds in juli

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

9

2020 de precieze voorwaarden van de maatwerkfinanciering publiceren.
Het Warmtefonds kan in januari 2021 starten met het verstrekken van de
maatwerkfinanciering.
Hiernaast zal de naam van het NEF stap voor stap worden omgezet tot
Warmtefonds en wordt door het NEF een tender georganiseerd om de
toekomstige uitvoerder van het fonds te werven.
Voor het Warmtefonds en aanvullende ontzorging van woningeigenaren
heeft het kabinet tot en met 2030 € 900 mln. beschikbaar gesteld. Dit
budget wordt verder aangevuld met private middelen.
29
Vraag:
Hoeveel sociale huurwoningen en hoeveel vrije sector huurwoningen
hadden een energielabel D of lager in 2019?
Antwoord:
In 2019 hadden 554.000 van de 1,9 miljoen sociale huurwoningen met een
geregistreerd energielabel een energielabel D of lager, dat is gelijk aan
29%. Van de 0,7 miljoen geregistreerde energielabels in de vrije sector
hadden in 2019 245.000 woningen een energielabel D of lager, dat is gelijk
aan 35%.
30
Vraag:
Hoeveel koopwoningen hadden een energielabel D of lager in 2019?
Antwoord:
In 2019 hadden 402.000 van de 1,1 miljoen koopwoningen met een
geregistreerd energielabel een energielabel D of lager, dat is gelijk aan
37%.
31
Vraag:
Wat gaat u doen om de coördinatie voor een adequate rijksbrede
informatiebeveiliging verder te verbeteren?
Antwoord:
Dit jaar wordt het besluit CIO-stelsel Rijksdienst ingevoerd, zoals vorig jaar
aangekondigd in de brief van 20 december. Dit besluit zorgt voor heldere
rollen en sturingslijnen waarmee de coördinatie op informatievoorziening
Rijksbreed kan worden versterkt, waarmee de overheid meer vanuit de
«één overheid»-gedachte kennis en ervaring bundelen, en de diensten en
inkoop gestroomlijnder laten verlopen.
Ook komt er een nieuwe functie van Chief Information Security Officer Rijk
aan de beveiligingskant. Dat is een nieuwe rol die recht doet aan de
dreigingen die op ons afkomen. De positie van de CIO Rijk wordt verder
versterkt om goed uitvoering te kunnen geven aan diens coördinerende
rol binnen het CIO-stelsel. Bij de Citrixproblemen die we eerder dit jaar
hadden, werd ook duidelijk dat die rol in een behoefte voorziet.
32
Vraag:
Wat gaat u doen om de informatiebeveiliging van het kerndepartement
BZK te verbeteren?
Antwoord:
Dit doe ik door allereerst het CIO-stelsel binnen BZK te versterken door
tussen CIO-BZK en de CIO’s van de onderdelen van BZK, formele
werkafspraken te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

10

De input voor de werkafspraken zal, onder andere, bestaan uit door mij
opgestelde kaders en richtlijnen, bijvoorbeeld op het gebied van het
uitvoeren van technische testen en risicomanagement. Op het gebied van
incidentbeheer vind ik het vooral van belang inzicht te hebben in de
kwaliteit van het proces bij de uitvoeringsorganisaties.
De Chief Information Security Officers (CISO’s) spelen bij de advisering
over, en het toezicht op naleving van de werkafspraken een belangrijke
rol, zowel bij het kerndepartement als bij de onderdelen van BZK.
33
Vraag:
Wat gaat u doen om meer heldere kaders voor een adequaat IT-beheer te
scheppen?
Antwoord:
Het planmatig onderhoud van de ICT-systemen zal in de eerste plaats
worden verbeterd door middel van een handreiking beheerst vernieuwen
van het ICT-landschap. In die handreiking worden de lessen betrokken die
zijn geleerd van het Bureau ICT Toetsing (BIT) en uitvoeringsorganisaties,
maar ook van parlementaire onderzoekscommissies (zoals de
commissie-Elias).
Er wordt tevens dit jaar een kwaliteitskader voor meerjarige IV-plannen
opgeleverd, waarin voor de langere termijn de plannen worden
opgenomen van ministeries, inclusief het onderhoud.
34
Vraag:
Wat gaat u doen om het IT-beheer bij SSC-ICT te verbeteren?
Antwoord:
Naar aanleiding van de externe doorlichting van SSC-ICT vindt er thans
een grootschalige verbeterslag plaats aan de hand van een programmaplan transitie SSC-ICT (zie Kamerstukken 31 490 en 26 643, nr. 274
kabinetsreactie d.d. 2 maart 2020). Dit plan kent meerdere vijf parallelle
verbetersporen, waaronder te weten, een spoor sturing, een spoor
organisatie, een spoor dienstverlening, een spoor techniek en een spoor
security. Zeker de laatste drie sporen hangen nauw met elkaar en de
kwaliteit van het IT-beheer samen. In het kader van het spoor techniek
vindt een technische actualisatieslag plaats, want er is de afgelopen jaren
een achterstand ontstaan in vernieuwing van infrastructuur- en applicatielandschap (deels ook voortkomende uit de overdracht van verouderde
systemen vanuit ministeries). Het spoor dienstverlening draagt concreet
bij aan de ambities op gebied van beschikbaarheid van systemen,
bekorten van levertijden en minder storingen. In het kader van het spoor
security worden diverse maatregelen getroffen, o.a. ten aanzien van het
autorisatiebeheer, de beveiliging van infrastructurele componenten,
versterking van de interne auditfunctie en opwaardering van beheerprocessen, om de door Auditdienst Rijk (ADR) en Algemene Rekenkamer
(ARK) geconstateerde onvolkomenheden en bevindingen weg te nemen.
Het programma loopt door tot en met 2021.
35
Vraag:
Wat kan er worden gedaan opdat de Kamer niet alleen over nieuwe
ICT-projecten wordt geïnformeerd, maar ook over (de kosten van) beheer
en onderhoud van ICT-projecten?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

11

In 2019 ben ik een bredere doorontwikkeling gestart voor zowel het Rijks
ICT-dashboard als de verbetering in de informatievoorziening aan de
Kamer, die daar natuurlijk bij hoort. Over de meest recente vernieuwing
heb ik u geïnformeerd per brief van 4 maart 2020 [Kamerstuk 26 643, nr.
671]. Het huidige ICT-dashboard geeft informatie over nieuwe projecten
van groter dan € 5 mln. Dat dashboard, benaderbaar via www.rijksictdashboard.nl, wordt continu verbeterd en uitgebreid.
ICT-activiteiten zoals beheer en onderhoud zullen worden opgenomen in
het dashboard van 2021. Er wordt daarvoor nog dit jaar een kwaliteitskader meerjarige IV-plannen opgeleverd, waarin voor de langere termijn
de plannen worden opgenomen van ministeries, inclusief het onderhoud.
Er is tijd nodig om dat allemaal planmatig weg te zetten. Dan zal dat ook,
nadat het Informatiestatuut is aangepast, gepresenteerd worden in dat
dashboard.
36
Vraag:
Hoe vaak is in 2019 een beroep gedaan op de Nationale Hypotheekgarantie?
Antwoord:
In 2019 heeft Nationale Hypotheek Garantie (NHG) in totaal 279 keer een
restschuld kwijtgescholden.
37
Vraag:
Hoeveel huizen stonden in 2019 onder water? En wat is de verwachting
voor de toekomst?
Antwoord:
Het aantal woningen dat «onder water» staat was eind 2019 circa 4%. Dat
is aanzienlijk minder dan in 2013, toen betrof dit ruim een derde van de
woningen. Hoewel de prijsontwikkeling op de woningmarkt hier een
belangrijke factor in is, hebben ook de fiscale aflossingseis en de
verlaging van de maximale loan-to-value een belangrijke bijdrage
geleverd. Het is niet mogelijk om aan te geven hoe het aantal woningen
dat «onder water» staat zich gaat ontwikkelen. De toekomstige ontwikkeling is namelijk voor een groot deel afhankelijk van het verloop van de
huizenprijzen.
38
Vraag:
Kunt u voor de afgelopen 10 jaar in zowel absolute aantallen als relatief
tot het totaalaantal kooptransacties uiteenzetten hoeveel hypotheken er
met NHG zijn afgegeven?
Antwoord:
Jaar

Totaal aantal
transacties
bestaande
woningen
(Kadaster)

Aantal
transacties
bestaande
woningen
met NHG

Aandeel
transacties
bestaande
woningen met
NHG

2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017

126.127
120.739
117.261
110.094
153.511
178.293
214.793
241.860

87.161
84.748
90.749
78.552
96.661
101.498
96.832
96.652

69%
70%
77%
71%
63%
57%
45%
40%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

12

Jaar

Totaal aantal
transacties
bestaande
woningen
(Kadaster)

Aantal
transacties
bestaande
woningen
met NHG

Aandeel
transacties
bestaande
woningen met
NHG

2018
2019

220.164
216.986

83.503
86.124

38%
40%

39
Vraag:
Kunt u voor de afgelopen 10 jaar in zowel absolute aantallen als relatief
tot het totaalaantal hypotheektransacties uiteenzetten hoe vaak er een
beroep is gedaan op het WEW?
Antwoord:
Jaar

Totaal aantal
hypotheektransacties
bestaande
woningen
binnen de
kostengrens

Aantal
uitgekeerde
garanties
met verlies
door NHG

Aandeel
uitgekeerde
garanties van
het totaal
aantal
hypotheektransacties
bestaande
woningen
binnen de
kostengrens

2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019

100.174
91.540
91.666
81.825
102.831
110.324
110.962
113.789
99.672
100.521

1.165
1.767
3.096
4.106
4.326
3.942
3.027
1.799
778
279

1,16%
1,93%
3,38%
5,02%
4,21%
3,57%
2,73%
1,58%
0,78%
0,28%

In bovenstaande tabel wordt het aantal uitgekeerde garanties met verlies
afgezet tegen het totaalaantal hypotheektransacties van bestaande
woningen binnen de kostengrens. Het aandeel uitgekeerde garanties
bevat echter weinig informatieve waarde doordat uitgekeerde garanties
vaak niet in het jaar wanneer de transactie heeft plaatsgevonden tot uiting
komen. Het is informatiever om het aantal uitgekeerde garanties af te
zetten tegen het totaalaantal actieve garanties van Nationale Hypotheek
Garantie. Onderstaande tabel toont deze informatie.
Jaar

Totaal aantal
actieve
NHG-garanties

Aantal
uitgekeerde
garanties
met verlies
door NHG

Aandeel
uitgekeerde
garanties van
het totaal
aantal actieve
NHG-garanties

2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018

773.100
866.155
955.706
1.023.739
1.082.007
1.177.340
1.233.325
1.272.495
1.344.791

1.165
1.767
3.096
4.106
4.326
3.942
3.027
1.799
778

0,15%
0,20%
0,32%
0,40%
0,40%
0,33%
0,25%
0,14%
0,06%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

13

Jaar

Totaal aantal
actieve
NHG-garanties

Aantal
uitgekeerde
garanties
met verlies
door NHG

Aandeel
uitgekeerde
garanties van
het totaal
aantal actieve
NHG-garanties

2019

1.403.848

279

0,02%

40
Vraag:
Wat is der verwachting voor het WEW nu de Corona-crisis zich ook zal
laten voelen bij woningeigenaren die wellicht hun hypotheek niet meer
zullen kunnen betalen?
Antwoord:
De Nationale Hypotheek Garantie (NHG) is er om kwetsbare groepen
verantwoorde toegang tot de hypotheekmarkt te bieden en kan een
vangnet bieden als het misgaat. Juist in tijden van crisis staat NHG voor
mensen klaar, zo ook bij de coronacrisis. Ook in dit geval biedt NHG
maatwerk. Samen met de geldverstrekker waar de hypotheek is
afgesloten, kijkt NHG naar oplossingen om ervoor te zorgen dat mensen
in hun woning kunnen blijven. Dit doet NHG ook als er tijdelijk financiële
problemen ontstaan vanwege het coronavirus. Afhankelijk van de situatie
zijn er vanuit geldverstrekkers en vanuit NHG diverse mogelijkheden om
woningeigenaren te ondersteunen. De omvang van het garantievermogen
maakt het voor NHG mogelijk om woningeigenaren ook in de toekomst te
ondersteunen bij problemen en onder ongunstige conjuncturele omstandigheden toenemende verliezen te kunnen opvangen.
41
Vraag:
Hoeveel WOB-verzoeken zijn in 2019 ingediend bij de rijksoverheid,
hoeveel hiervan zijn binnen de wettelijke termijn afgehandeld en kan dit
per ministerie worden uitgesplitst?
Antwoord:
Ministerie

Aantal
WOB-verzoeken
ingediend

Aantal
WOB-verzoeken
binnen de
wettelijke
termijn
afgehandeld

80
119
125
106
129
83
31
59
100
158
174

30
Onbekend
111
47
38
42
10
22
61
Onbekend
66

BZ
BZK
DEF
EZK
FIN
IenW
JenV
LNV
OCW
SZW
VWS

In het overzicht van het aantal Wob-verzoeken afgehandeld binnen de
wettelijke termijn kunnen ook zaken staan die betrekking hebben op
Wob-verzoeken uit eerdere jaren en waarbij het besluit is genomen in
2019. Ook verdient vermelding dat Wob-besluiten in een voorkomend
geval in afstemming met de verzoeker buiten de wettelijke termijn worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

14

afgehandeld. Over 2019 zijn er voor BZK en SZW geen betrouwbare cijfers
over afhandeling binnen de wettelijk termijn, omdat dit niet goed was
ingeregeld in het systeem. Dat is inmiddels aangepast.
42
Vraag:
Hoe beoordeelt u de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om bij
het beoordelen van bestaande en nieuwe decentralisatie-uitkeringen naar
het hele proces van een voorgestelde decentralisatie-uitkering te kijken? In
hoeverre wordt dit meegenomen bij de herziening van de financiële
verhoudingen?
Antwoord:
Sinds het verschijnen van het Verantwoordingsonderzoek 2018 kijken de
fondsbeheerders bij de beoordeling van iedere nieuwe én bestaande
decentralisatie uitkering, naar het gehele (totstandkomings-)proces en alle
relevante omstandigheden. Hierbij is in de loop der tijd steeds meer
aandacht gekomen voor datgene wat geen onderdeel uitmaakt van de
bestuurlijke afspraak in formele zin, maar wel van belang is bij de
vormgeving en uitvoering van de beleids- en bestedingsvrijheid van
gemeenten en provincies. De aanbeveling van de Algemene Rekenkamer
wordt dus al opgevolgd. Deze wijze van toetsen zal voortgezet worden.
Daarnaast wordt een wijziging van de Financiële-verhoudingswet
voorbereid. Voor zover de uiteindelijke wetsaanpassing de decentralisatieuitkering verandert, kan dit van invloed zijn op de inhoud van de toetsing.
De wetsaanpassing zal naar verwachting geen invloed hebben op het
verloop van het proces of de scope van de uitgevoerde beoordeling:
43
Vraag:
Hoe ervaren gemeenten, provincies en waterschappen volgens u de
ondersteuning bij complexe uitgaven?
NB. Op p.29 staat «complexe opgaven».
Antwoord:
Het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie (DiA) biedt ondersteuning aan gemeenten, provincies en waterschappen bij versterking en
vernieuwing van de lokale democratie (Kamerstuk 35 000 VII, nr. 100).
Sinds begin 2019 zijn er in totaal 132 gemeenten ondersteund. Tientallen
gemeenten maakte gebruik van de Quick Scan Lokale Democratie, waarbij
inwoners, raadsleden, bestuurders en ambtenaren in kaart brengen hoe zij
hun lokale democratie kunnen versterken. De beschikbare ondersteuning
vanuit het samenwerkingsprogramma wordt als welkom en nuttig
ervaren. Decentrale volksvertegenwoordigers in de regio West-Overijssel
geven bijvoorbeeld aan dat de gegeven ondersteuning hen helpt om te
kunnen sturen op wat er regionaal speelt bij het maken van een regionale
energiestrategie (RES). In de Groningse aardbevingsgemeenten geven
griffiers aan dat extra ondersteuning hen helpt bij een betere informatievoorziening van de raden. Daarnaast worden de congressen goed bezocht
en maken decentrale overheden veel gebruik van het centraal servicepunt.
De bijeenkomsten en kennisuitwisseling op het gebied van digitale lokale
democratie worden zeer gewaardeerd. Het in 2019 ontwikkelde ondersteuningsaanbod helpt decentrale overheden sinds het uitbreken van de
coronacrisis bij online besluitvorming en participatie. Dit blijkt onder
ander uit Webinars die door duizenden mensen zijn bekeken en
gemiddeld met een 7,9 worden beoordeeld.
44
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

15

Welke concrete resultaten zijn in 2019 bereikt vanuit de agenda Stad?
Antwoord:
In 2019 liepen er 7 City Deals en zijn er vanuit de diverse steden onderwerpen aangedragen voor nieuwe City Deals. Op de Dag van de Stad 2019
op 28 oktober jl. is aangekondigd dat er 7 nieuwe deals worden verkend
met als thema’s: Smart Cities, Aardgasvrije Wijkvernieuwing, Maatwerk
bij Digitale Dienstverlening, Lokale Weerbaarheid Cybercrime, Stedelijke
Mobiliteit, Samenleven in de Wijk en Circulaire Stad (2.0). Deze worden
eventueel aangevuld met nieuwe onderwerpen.
Ik verwijs voor resultaten en meer informatie over Agenda Stad naar de
Kamerbrief over de voortgang (Europese) Agenda Stad die 5 maart 2020
aan de Kamer is verstuurd (Kamerstuk 31 757, nr. 100). Bij deze Kamerbrief is een bijlage gevoegd waarin de status, betrokken partijen en
concrete resultaten van City Deals zijn weergegeven.
45
Vraag:
Hoeveel geld is uitgegeven aan wijken(beleid) in 2019?
Antwoord:
Eind 2013 is het wijkenbeleid van de rijksoverheid door de toenmalige
Minister voor Wonen en Rijksdienst beëindigd. In 2019 is dan ook geen
geld uitgegeven aan (wijken)beleid. In de brieven van 28 oktober 2019 en
31 maart jl. (Kamerstuk 30 995, nrs. 97 en 98) bent u overigens geïnformeerd over de start, respectievelijk de voortgang van het interbestuurlijke
programma Leefbaarheid en Veiligheid en in dat kader over de verkenning
en eerste beproeving van een inzet van de rijksoverheid met betrekking
tot de integrale aanpak van grootschalige stedelijke vernieuwingsgebieden (waaronder Rotterdam Zuid).
46
Vraag:
Met hoeveel euro aan administratieve lasten kan de lastendruk voor
corporaties verminderen als de marktverkenning wordt afgeschaft?
Antwoord:
Er is voorgesteld om de markttoets te vervangen door een eenvoudige
marktverkenning. Als in plaats daarvan de markttoets helemaal zou
worden afgeschaft en er geen marktverkenning voor in de plaats komt,
wordt ingeschat dat dit een totale lastenverlichting oplevert van € 180.000
(dit betreft de eerdere inschatting van de totale lasten van de markttoets,
zoals gemaakt in het onderzoek van Sira Consulting in opdracht van
Aedes naar de effecten van de herziene Woningwet op de administratieve
lasten van woningcorporaties).
47
Vraag:
Kan worden uitgelegd waarom in 2019 op artikel 3 (woningmarkt) € 91,4
mln. minder verplicht is dan begroot?
Antwoord:
Het betreft hoofdzakelijk € 61,9 mln. minder uitgaven bij de huurtoeslag
en een neerwaartse bijstelling van € 33,8 mln. van verplichtingen uit het
verleden bij de regeling Bevorderen Eigenwoningbezit (BEW) op basis van
uitvoeringsinformatie van RVO.
48
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

16

Wat waren de totale huuropbrengsten van woningcorporaties in 2019? En
wat is het verschil met 2016, 2017 en 2018?
Antwoord:
De totale huuropbrengsten van toegelaten instellingen in 2016, 2017, 2018
en 2019 bedroeg (in € miljard):
2016

2017

2018

2019

14,64

15,39

15,53

15,83

Bron: De verslagleggingsgegevens (dVi) voor 2016, 2017 en 2018, en de prospectieve informatie
(dPi) voor het jaar 2019.

Hierbij wordt opgemerkt dat het bedrag voor 2019 een voorlopige
realisatie betreft, die in de definitieve vaststelling nog kan veranderen.
49
Vraag:
Wat waren de totale huuropbrengsten van verhuurders in de vrije sector
in 2019? En wat is het verschil met 2016, 2017 en 2018?
Antwoord:
Op basis van WoOn 2018 wordt de huursom voor geliberaliseerde
woningen van zowel woningcorporaties als particuliere verhuurders
geschat op ongeveer € 6 mld. Het WoOn is echter een steekproef, dus dit
is geen exacte weergave van de huuropbrengsten van verhuurders in de
vrije sector. Het WoOn wordt iedere drie jaar herhaald, daarmee zijn er
geen cijfers beschikbaar voor de overige jaren waar naar wordt gevraagd.
50
Vraag:
Hoeveel sociale huurwoningen gebouwd worden als de gehele opbrengst
van de verhuurderheffing daaraan wordt besteed en hoeveel werkgelegenheid schept dit?
Antwoord:
De verhuurderheffing bedroeg in 2019 ongeveer € 1,7 mld. Met € 1,7 mld.
kunnen ongeveer 8.000 tot 9.000 sociale huurwoningen worden gebouwd.
Echter, de bouw van sociale huurwoningen wordt niet alleen bepaald door
de financiële situatie van corporaties, maar ook bijvoorbeeld door
grondlocaties en de beschikbaarheid van arbeiders. Zo blijkt dat corporaties de afgelopen jaren maar circa 2/3e van hun nieuwbouwvoornemens
hebben gerealiseerd. Het is daarom niet te bepalen hoeveel sociale
huurwoningen gebouwd worden als de opbrengst van de verhuurderheffing daaraan wordt besteed en welke werkgelegenheid dit dan
oplevert.
51
Vraag:
Hoeveel verhuurderheffing is er in 2019 binnengekomen?
Antwoord:
Uit het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2019 blijkt dat de opbrengst van
de verhuurderheffing in 2019 € 1.688 mln. is.
52
Vraag:
Hoeveel VPB is er in 2019 door woningcorporaties betaald?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

17

Antwoord:
In de brief Indicatieve bestedingsruimte Woningcorporaties van oktober
2019 (Kamerstuk 29 453, nr. 493) is aangegeven dat over het belastingjaar
2019 voor in totaal een bedrag aan € 541 mln. aan voorlopige aanslagen
vennootschapsbelasting is opgelegd. De bedragen in de voorlopige
aanslag vennootschapsbelasting zijn gebaseerd op eigen inschattingen
van de woningcorporatie zelf dan wel de inschattingen die door de
Belastingdienst zijn gemaakt aan de hand van de gemiddelde belastbare
bedragen over de voorgaande jaren. Het totaal te betalen definitieve
bedrag aan vennootschapsbelasting over belastingjaar 2019 voor alle
woningcorporaties is nog niet bekend.
53
Vraag:
Wat was in 2019 de gemiddelde huurquote? Kan dit uitgesplitst worden
tussen sociale huur en geliberaliseerde huur?
Antwoord:
De meest recente bron voor huurquotes is het WoON2018. Hierover is ook
gerapporteerd in de kernpublicatie «Ruimte voor Wonen». De gemiddelde
huurquote was 25,3%, die in de gereguleerde huur 23,2% en in de vrije
sector boven de liberalisatiegrens 32,3% bedroeg.
54
Vraag:
Wat was in 2019 de gemiddelde woonquote per koopwoning?
Antwoord:
De meest recente bron voor woonquotes in de koopsector is het
WoOn2018. Hierover is ook gerapporteerd in de kernpublicatie «Ruimte
voor Wonen» Inclusief bijkomende woonuitgaven bedroeg de netto
woonquote in de koopsector 28,0%.
55
Vraag:
Kan voor 2019 (bij benadering) schematisch per inkomensklasse weergegeven worden hoeveel huishoudens in huurwoningen in deze klasse
vallen?
– 0 tot huurtoeslaggrens
– huurtoeslaggrens tot € 38.035
– € 38.035–€ 49.999
– € 50.000–€ 59.999
– € 60.000–€ 69.999
– € 70.000 en meer
Antwoord:
De meest recente bron voor inkomensgegevens in relatie tot huren of
kopen is het WoON2018. Daaruit blijkt de volgende inkomensverdeling
van huurders (gecorrigeerd voor inkomensontwikkeling 2018 en 2019).
Huishoudens in de huursector naar inkomen
Huurtoeslaggerechtigden
Boven huurtoeslag tot toewijzingsgrens
Toewijzingsgrens tot 49.999
50.000- 59.999
60.000–69.999
70.000 of meer
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

Aandeel
47%
26%
11%
6%
3%
6%
100%

18

56
Vraag:
Hoeveel nieuwe woningen zijn in 2019 binnenstedelijk gerealiseerd? En
hoeveel nieuwe woningen zijn in 2019 buitenstedelijk gerealiseerd?
Antwoord:
Over de aantallen binnen- en buitenstedelijke woningen zijn geen
landelijke cijfers beschikbaar. Deze begrippen zijn niet in alle gemeenten
eenduidig gedefinieerd. Sommige gemeenten merken alle bouwplannen
aan als binnenstedelijk.
57
Vraag:
Hoeveel geld (uit het MIRT-fonds of uit andere rijksmiddelen) is in 2019
uitgegeven aan de bereikbaarheid van nieuwe woningen?
Antwoord:
Alle Rijksinvesteringen in bereikbaarheid zijn terug te vinden in het MIRT
overzicht 2020: (https://www.mirtoverzicht.nl/mirt-overzicht/documenten/
publicaties/2020/09/17/mirt-2020). Binnen de MIRT projecten wordt geen
onderscheid gemaakt naar middelen die ten goede komen aan de
bereikbaarheid van nieuwe woningen of aan andere baathebbenden.
Onderscheid hiertoe is ook niet mogelijk. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk
om van de investeringen in de Noord-zuidlijn precies aan te geven welk
deel bijdraagt aan de bereikbaarheid van de bestaande woningvoorraad
en de bestaande werkgelegenheid, en welk deel extra ruimte biedt voor
nieuwe werkgelegenheid en woningbouw.
58
Vraag:
Kan per woningmarktregio worden weergegeven wat de gemiddelde
wachttijd was voor een sociale huurwoning? En kan dit vergeleken
worden met 2017 en 2018?
Antwoord:
Het rapport Stand van de woonruimteverdeling (Rigo, 2019) dat ik op
5 april 2019 aan uw Kamer heb aangeboden (bijlage bij Kamerstuk 32 847,
nr. 520), maakt gebruik van informatie uit de woonruimteverdeelsytemen
(o.a. Woningnet). Dit is de meest recente informatie waarover ik beschik.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de wachttijd (of inschrijfduur)
en de zoektijd. De wachttijd is de periode vanaf inschrijving als woningzoekende tot de toekenning van een woning. De zoektijd is de periode
vanaf de eerste zoekactie (reactie op een advertentie) tot aan de
toekenning van een woning. De wachttijd is langer dan de zoekduur
omdat mensen bij inschrijving vaak nog geen dringende verhuiswens
hebben en eerst inschrijfduur willen opbouwen. In de tabel in het
antwoord op vraag 27 zijn de wacht- en zoektijden van de woonruimteverdeelsystemen opgenomen van woningen die in 2017 werden verhuurd.
Binnen deze regio’s variëren de zoektijden per gemeente, per buurt en per
woningtype. Voor een toelichting op deze cijfers wordt verwezen naar het
genoemde rapport.
59
Vraag:
Is het doel uit de Nationale Woonagenda van 75.000 woningen extra erbij
per jaar gehaald in 2019? Kan dat worden toegelicht? En hoe is de
nieuwbouw verdeeld over het land, graag per woningmarktregio.
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

19

Het lijkt erop dat de ambitie uit de Nationale Woonagenda ook in 2019 is
behaald. In 2019 zijn er volgens het CBS 71.548 nieuwbouwwoningen
opgeleverd. Daarnaast worden nieuwe woningen aan de voorraad
toegevoegd door onder meer transformatie van ander vastgoed naar
woningen. In de CBS-statistiek worden deze opgevoerd als onderdeel van
«overige toevoeging». In het najaar is bekend hoeveel nieuwe woningen
in 2019 door transformatie aan de voorraad zijn toegevoegd. De
verwachting is dat dit ongeveer tienduizend woningen betreft. Bij de
resterende «overige toevoegingen» kan het gaan om woningsplitsing of
functieverandering.
Woning totaal: 2019
Woningmarktgebieden (indeling ABF-Research)

Groningen
Leeuwarden
Heerenveen
Emmen
Zwolle
Enschede
Lelystad
Apeldoorn
Doetinchem
Arnhem
Nijmegen
Ede
Amersfoort
Utrecht
Alkmaar
Amsterdam
Gouda
Leiden
Den Haag
Rotterdam
Dordrecht
Middelburg
Roosendaal
Breda
Tilburg
’s Hertogenbosch
Oss
Eindhoven
Venlo
Sittard
Maastricht
Totaal

nieuwbouw

overige
toevoeging

3.076
1.476
909
603
2.491
1.884
1.882
2.136
686
1.362
1.783
2.693
1.082
4.102
2.578
13.301
1.408
2.006
3.686
5.288
1.175
1.282
1.097
1.087
1.929
2.311
1.836
4.090
1.299
543
467
71.548

1.297
1.082
183
252
720
744
334
496
219
769
559
548
289
1.568
741
4.450
501
633
2.247
3.797
507
379
253
625
537
283
634
661
489
339
389
26.525

Bron: CBS, bewerking ABF

60
Vraag:
Hoeveel huurwoningen in de vrije sector met een huurprijs boven de
1.000 euro per maand zijn gebouwd in 2019? En hoeveel bouwvergunningen zijn er afgegeven voor deze huurwoningen in dat jaar?
Antwoord:
De aantallen bouwvergunningen en realisaties voor huurwoningen boven
de € 1.000 zijn niet bekend. In de beschikbare registraties wordt niet de
gevraagde huur voor de betreffende woningen geregistreerd. In het
antwoord op vraag 24 is aangegeven dat elfduizend bouwvergunningen
zijn verstrekt voor huurwoningen aan bouwers voor de markt en andere
particuliere opdrachtgevers.
61
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

20

Hoeveel nieuwe woningen zijn er in 2019 opgeleverd? Kan dit per
woningmarktregio worden uitgesplitst?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 59
62
Vraag:
Hoeveel nieuwe sociale huurwoningen zijn in 2019 aan de woningvoorraad toegevoegd? Kan dit schematisch worden weergegeven en kan
dit vergeleken worden met de jaren 2017 en 2018?
Antwoord:
Het aantal gerealiseerde sociale huurwoningen in 2019 is nog niet bekend.
Uit dVi cijfers (verantwoordingsinformatie van corporaties) over 2017
blijkt dat er in 2017 14.400 woongelegenheden door corporaties nieuw
gebouwd zijn (inclusief transformaties), en in 2018 14.000. De dVi cijfers
van 2019 worden in het najaar 2020 bekend.
63
Vraag:
Hoeveel sociale huurwoningen zijn in 2019 aan de woningmarkt
onttrokken? Kan dit schematisch worden weergegeven en kan dit
vergeleken worden met 2017 en 2018?
Antwoord:
In 2018 zijn 7 duizend corporatiewoningen gesloopt en in 2017 9 duizend
(dVi; verantwoordingsinformatie van corporaties). Voor 2019 zijn nog geen
cijfers beschikbaar (najaar 2020 worden deze cijfers bekend).
64
Vraag:
Hoeveel woningen waren er per 31-12-2019 in Nederland? Kan dit
uitgesplitst worden naar categorie (sociale huur, vrije sector huur en
koop)? En kan dit schematisch worden weergegeven en vergeleken
worden met de getallen over 2017 en 2018?
Antwoord:
In onderstaande tabel is de woningvoorraad per eigendomscategorie per
1 januari 2019 en de twee jaar daarvoor opgenomen. De cijfers per
31-12-2019 zijn nog niet beschikbaar (najaar 2020 pas).
Woningvoorraad per 1 januari uitgesplitst naar eigendomssituatie (x 1.000 woningen)
Jaar

Totaal

Koop

Corporatie
huur

Overig
huur

Onbekend

2017
2018
2019

7.686
7.741
7.815

4.322
4.387
4.488

2.274
2.268
2.295

1.010
1.008
1.004

80
78
27

Bron: CBS

65
Vraag:
Hoeveel huurwoningen waren er per 31-12-2019 (bij benadering) met een
WWS-puntenaantal tussen de liberalisatiegrens en de 250 punten?
Antwoord:
De meest bruikbare recente bron voor de verdeling van de huursector
naar WWS-punten is het WoOn2018. Het WoOn wordt iedere drie jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

21

herhaald, dus recentere, complete gegevens per 31-12-2019 zijn nog niet
beschikbaar.
Uit WoOn2018 blijkt de volgende verdeling van de huursector naar
WWS-punten per 1-1-2018. De liberalisatiegrens is overigens een
huurprijsgrens en niet gedefinieerd als een bepaald aantal WWS-punten.
In 2018 lag de liberalisatiegrens op € 710,68. Woningen met 144 punten
hadden een maximale huur net onder de liberalisatiegrens.
Corporaties
Aantal huurwoningen naar WWS-punten
Tot en met 144 WWS-punten (niet
liberaliseerbaar)
145 – 249 WWS-punten
250 of meer WWS-punten
Totaal

Part. Verhuur

Totaal

x 1.000

Aandeel

x 1.000

Aandeel

x 1.000

Aandeel

980
1111
5
2097

47%
53%
0%
100%

311
550
48
910

34%
61%
5%
100%

1.292
1.661
54
3.007

43%
55%
2%
100%

66
Vraag:
Waarom wordt de huurtoeslag intensiever gecontroleerd dan andere
toeslagen? Kunt u dit systeem uitleggen? En waar en wanneer is daartoe
besloten?
Antwoord:
De Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) schrijven regels voor over de
verantwoording van rechtmatigheidsbevindingen in de departementale
jaarverslagen. Indien deze bevindingen een bepaalde grens (de rapporteringstolerantie) te boven gaan, moeten deze in de bedrijfsvoeringsparagraaf toegelicht worden.
Tolerantiegrenzen zijn ingesteld om de gebruiker van de jaarrekening te
ondersteunen. Uitgangspunt daarbij is dat fouten en onzekerheden die de
tolerantiegrens overschrijden het beeld van de gebruiker kunnen
beïnvloeden.
De RBV bevatten zowel een rapporteringstolerantie op artikelniveau (5%
voor grote artikelen) als voor het totaal van een begrotingshoofdstuk (2%
voor grote hoofdstukken). Hiervoor is gekozen omdat het budgetrecht van
de Staten-Generaal niet alleen ziet op het begrotingshoofdstuk als geheel,
maar ook op afzonderlijke begrotingsartikelen. Indien er sprake is van een
relatief (zeer) grote omvang van een begrotingsartikel ten opzichte van het
totale begrotingshoofdstuk, kan de situatie zich voordoen dat er op
artikelniveau geen overschrijding is (bevindingen blijven onder de 5%),
maar wel op hoofdstukstukniveau (bevindingen zitten boven de 2%). Dit is
bij de huurtoeslag aan de orde. Bij de andere departementen is dat niet
aan de orde, omdat de financiële omvang van het totaal van die jaarverslagen vele malen hoger ligt dan die van het begrotingsartikel waarop de
toeslagen worden verantwoord.
Een relatief lagere of strengere rapporteringstolerantie leidt ertoe dat de
Minister eerder onrechtmatigheden in zijn jaarverslag moet rapporteren.
Dit betekent ook dat de ADR zijn controle met een grote nauwkeurigheid
moet uitvoeren (grotere steekproefomvang). Hierdoor wordt de
huurtoeslag intensiever gecontroleerd dan andere toeslagen. Over dit
stelsel van rapporteringstoleranties is besloten in nauwe afstemming met
de Algemene Rekenkamer.
Overigens betekent deze grotere steekproefomvang geen strengere
controle richting burgers, maar is deze controle intern en slechts bedoeld
voor verantwoording en besturing.
67
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

22

Wat wordt er gedaan om de verschillende rapporteringstoleranties gelijk
te trekken voor toeslagen?
Antwoord:
BZK is hierover op ambtelijk niveau het gesprek aangegaan met
Financiën. Dit heeft nog niet geleid tot het gelijktrekken van de rapporteringstoleranties voor de verschillende toeslagen.
De Minister van Financiën treedt in overleg met de Algemene Rekenkamer
om de huidige systematiek van de rapporteringstoleranties in het
algemeen te bezien, waarbij de uitvoeringskosten en de controleinspanningen steeds worden gewogen tegen het extra inzicht dat wordt
geboden door een lagere tolerantiegrens.
68
Vraag:
Hoeveel huishoudens ontvingen in 2019 huurtoeslag?
Antwoord:
Omdat de indieningstermijn voor het aanvragen van huurtoeslag over
2019 pas per 1 september 2020 verstrijkt en de huurtoeslag over 2019 nog
definitief moet worden vastgesteld, kunnen alleen nog voorlopige cijfers
worden verstrekt. De aantallen aanvragen met een positieve toekenning
kunnen door de controle nog afnemen. Voor het jaar 2018 is het beeld wel
betrouwbaar, omdat reeds meer dan 90% van de toekenningen definitief
is vastgesteld.
In 2018 hebben circa 1,46 mln. huishoudens huurtoeslag gekregen. In
2019 hebben volgens de administratieve bestanden van de Belastingdienst tot op heden 1,45 mln. huishoudens huurtoeslag ontvangen.
69
Vraag:
Wat is de inkomensverdeling van de mensen die in 2018 huurtoeslag
ontvingen?
Antwoord:
In onderstaande tabel is de inkomensverdeling van mensen die in 2018
huurtoeslag ontvingen weergegeven. In 2018 had tweederde van de
huurtoeslagontvangers een inkomen onder de minimum inkomensgrens.
Toekenningen naar inkomen
onder minimum inkomensgrens
€ 0 – € 1.000 boven minimum inkomensgrens
€ 1.000 – € 2.000 boven minimum inkomensgrens
€ 2.000 – € 3.000 boven minimum inkomensgrens
€ 3.000 – € 4.000 boven minimum inkomensgrens
€ 4.000 – € 5.000 boven minimum inkomensgrens
€ 5.000 of meer boven minimum inkomensgrens
Elk huishoudtype heeft een eigen minimuminkomensgrens voor de eigen
bijdrage die jaarlijks worden geïndexeerd. In 2018 waren dit:
• Eenpersoons <AOW: 15.925
• Meerpersoons <AOW: 20.600
• Eenpersoons >AOW: 17.325
• Meerpersoons >AOW: 23.200

66%
7%
6%
5%
5%
4%
7%

70
Vraag:
Kunt u schematisch weergeven wat de gemiddelde (bruto) maandhuur
was in 2018 van ontvangers van huurtoeslag, zowel landelijk als per
woningmarktregio?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

23

Antwoord:
Gemiddelde maandhuur
Nederland
Oost-Groningen
Delfzijl en omgeving
Overig Groningen
Noord-Friesland
Zuidwest-Friesland
Zuidoost-Friesland
Noord-Drenthe
Zuidoost-Drenthe
Zuidwest-Drenthe
Noord-Overijssel
Zuidwest-Overijssel
Twente
Veluwe
Achterhoek
Arnhem/Nijmegen
Zuidwest-Gelderland
Utrecht
Kop van Noord-Holland
Alkmaar en omgeving
IJmond
Agglomeratie Haarlem
Zaanstreek
Groot-Amsterdam
Het Gooi en Vechtstreek
Agglomeratie Leiden en Bollenstreek
Agglomeratie» s-Gravenhage
Delft en Westland
Oost-Zuid-Holland
Groot-Rijnmond
Zuidoost-Zuid-Holland
Zeeuwsch-Vlaanderen
Overig Zeeland
West-Noord-Brabant
Midden-Noord-Brabant
Noordoost-Noord-Brabant
Zuidoost-Noord-Brabant
Noord-Limburg
Midden-Limburg
Zuid-Limburg
Flevoland

535
523
520
510
503
508
518
523
517
529
539
552
537
537
540
535
544
544
538
536
533
544
542
528
559
536
539
503
533
539
538
524
531
543
539
544
529
545
550
535
579

71
Vraag:
Kunt u nader duiden waaruit de onderuitputting ten behoeve van
huisvesting statushouders bestaat?
Antwoord:
De onderuitputting van de Tijdelijke regeling stimulering huisvesting
vergunninghouders wordt veroorzaakt doordat er enerzijds minder
aanvragen zijn ingediend dan budget beschikbaar was en anderzijds
doordat niet alle projecten waar budgetreservering voor was aangevraagd
tot uitvoering zijn gekomen. Dit heeft diverse oorzaken, waaronder de
dalende asielinstroom en partijen die uiteindelijk voor een andere
huisvestingsoplossing hebben gekozen.
72
Vraag:
Wanneer wordt de heffingsvermindering voor duurzaamheidsmaatregelen
op de verhuurderheffing (à 100 miljoen per jaar) weer opengesteld?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

24

De heffingsvermindering voor verduurzaming is tijdelijk gesloten voor
nieuwe aanvragen vanwege het overschrijden van het tot 2023
beschikbare budget. In de brief van 24 april van de Minister van EZK over
de uitvoering van het Urgenda-vonnis is een hernieuwde openstelling van
deze Regeling Vermindering Verhuurderheffing Verduurzaming (RVV-V)
aangekondigd. Hiervoor is een extra bedrag van € 150 mln. gereserveerd.
Bezien wordt nog hoe en wanneer de heffingsvermindering opengesteld
zal worden voor dit eenmalige bedrag.
73
Vraag:
Hoeveel woningen zijn in 2019 van het gas gegaan door het Programma
Aardgasvrije Wijken, en welk budget was hiermee gemoeid?
Antwoord:
In 2018 is gestart met 27 proeftuinen met ca. 18.000 woningen en andere
gebouwen. In de voortgangsrapportage van 22 januari 2020 (Kamerstuk
32 847, nr. 587) heb ik aangegeven dat de meeste proeftuinen dit jaar
komen tot een uitgewerkte businesscase en dat een klein aantal proeftuinen in uitvoering is. Eind 2019 waren enkele tientallen woningen
aardgasvrij. Gemeenten geven hierbij aan dat het proces van aardgasvrij
maken van de wijk meer tijdsinspanning vraagt dan voorzien in hun
uitvoeringsplannen. De samenwerking met stakeholders en met name de
participatie en communicatie met bewoners en gebouweigenaren blijkt
veel intensiever dan gedacht. In de tweede voortgangsrapportage die ik
begin 2021 aan de Kamer zal sturen zal ik ook een planning opnemen over
de verwachting van het aantal aardgasvrije woningen de komende jaren.
Voor de eerste 27 proeftuinen is € 120 mln. uitgegeven vanuit de
Klimaatenvelop. Er is vanuit de rijksbijdrage dus gemiddeld ongeveer
€ 7.000 per woning beschikbaar voor een haalbare en betaalbare transitie
in de proeftuinen.
74
Vraag:
Wat is het doel van het Programma Aardgasvrije Wijken?
Antwoord:
Het Programma Aardgasvrije Wijken heeft vanaf de start de doelstelling
gehad om te leren op welke wijze de wijkgerichte aanpak kan worden
ingericht en opgeschaald. Deze doelstelling sluit aan bij de afspraak
gemaakt in het Klimaatakkoord dat de gemeenten uiterlijk in 2021 een
planning opstellen welke wijken wanneer aardgasvrij(ready) worden
gemaakt. Vanaf 2021 worden de uitvoeringsplannen voor deze wijken
opgesteld en uitgevoerd. De leerervaringen vanuit het Programma
Aardgasvrije Wijken zijn hiervoor belangrijk.
75
Vraag:
Hoeveel is er in 2019 aan verhuurderheffing binnen gekomen?
Antwoord:
Uit het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2019 blijkt dat de opbrengst van
de verhuurderheffing in 2019 € 1.688 mln. is.
76
Vraag:
Welk percentage van het totaal aantal woningen en/of wijken worden elk
jaar aardgasvrij gemaakt?
En in 2025 en 2030?
Hoeveel fte’s gaan hiermee gepaard?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

25

Hoeveel loonkosten gaan hiermee gepaard?
Antwoord:
Om zicht te krijgen op het aantal woningen dat jaarlijks aardgasvrij wordt
gemaakt, worden zoals afgesproken in het Klimaatakkoord met de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) momenteel afspraken
gemaakt hoe dit tot 2030 kan worden gemonitord. Als in 2021 de
Transitievisies Warmte gereed komen ontstaat goed zicht op de planning
van het aantal woningen dat tot 2030 aardgasvrij zal worden gemaakt.
Naar verwachting zullen tot 2025 echter veel wijken in de voorbereidende
fase zitten.
Het aantal fte’s dat werkzaam is specifiek om woonwijken aardgasvrij te
maken, wordt niet gemonitord. Voor wat betreft de werkgelegenheid in de
bouw verwijs ik u graag naar de antwoorden op vragen 145 tot en met
149.
77
Vraag:
Hoeveel vergunninghouders moesten gemeenten tussen 2015 en 2019
huisvesten? Hoeveel daarvan zijn naar sociale huurwoningen gegaan?
Hoeveel daarvan zijn naar sobere huisvesting gegaan, met behulp van de
subsidieregeling? Hoeveel daarvan zitten nog in asielzoekerscentra?
Hoeveel gemeenten hebben vergunninghouders nog als urgentiecategorie voor sociale huurwoningen, in plaats van sobere huisvesting te
realiseren met de subsidie van de rijksoverheid? Hoeveel van het
beschikbare subsidiebudget is inmiddels gebruikt?
Antwoord:
Van 2015, eerste helft, tot en met 2019, moesten gemeenten op grond van
de taakstelling in totaal ongeveer 131.300 vergunninghouders huisvesten.
Op 31 december 2019 waren van dat aantal in totaal ongeveer 1.570
vergunninghouders nog niet gehuisvest. Uit de rapportage «Vergunninghouders als urgentiecategorie» van onderzoeksbureau Rigo, dat ik u op
4 juli 2018 heb toegezonden (Kamerstuk 34 454, nr. 10), blijkt dat van de
187 gemeenten (van totaal 380 Nederlandse gemeenten) met een
huisvestingsverordening 176 gemeenten een urgentieregeling in die
huisvestingsverordening hebben opgenomen. Daarvan worden in 174
gemeenten vergunninghouders aangemerkt als urgentiecategorie. Met de
evaluatie van de Huisvestingswet 2014, waarvan ik de rapportage naar
verwachting voor de zomer naar u zal sturen, worden deze cijfers
geactualiseerd.
Er zijn geen cijfers bekend over hoeveel sociale huurwoningen worden
bewoond en toegewezen aan vergunninghouders. Wel is het aannemelijk
dat het merendeel van de vergunninghouders in de sociale huurwoningmarkt worden gehuisvest.
Tot nu toe is er € 3.512.500,00 subsidie uitbetaald met behulp van de
subsidieregeling en hiermee zijn 562 vergunninghouders gehuisvest.
78
Vraag:
In welke mate zijn in 2019 op basis van de huisvestingswet sociale
huurwoningen toegewezen aan de verschillende bijzondere doelgroepen?
Antwoord:
Er zijn geen cijfers bekend over hoeveel sociale huurwoningen worden
bewoond en toegewezen aan de verschillende doelgroepen.
79
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

26

Kunt u aangeven waarom er in eerste instantie niet voor de ontvangsten
NHG is begroot?
Antwoord:
De afdracht aan de Staat door het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)
en de storting in de risicovoorziening worden in de begroting verwerkt op
basis van de feitelijke realisatie; de ontvangsten van Nationale Hypotheek
Garantie (NHG) worden niet op voorhand begroot. Pas na sluiten van het
boekjaar zijn de exacte bedragen bekend. Uiterlijk 30 juni in het lopende
jaar draagt WEW de achtervangvergoeding af over het afgelopen jaar.
80
Vraag:
Hoeveel financieringen zijn in 2019 verstrekt vanuit de Financieringsfaciliteit Binnenstedelijke Transformatie en tot hoeveel extra woningen leidt
dit?
Antwoord:
In 2019 is financiering toegezegd aan zes projecten voor een totaalbedrag
van € 12.575.000. aan Rijksmiddelen. De gemiddelde looptijd van de
leningen bedraagt twee tot drie jaar. De middelen kunnen na aflossing
opnieuw ingezet worden om andere projecten te versnellen. Met de
toegezegde financiering wordt de bouw van 910 woningen mogelijk
gemaakt. Door de beschikbaarheid van voorfinanciering kan het eigen
vermogen van initiatiefnemers over meerdere te ontwikkelen woningbouwprojecten worden verspreid en wordt ook indirect een stimulans
gegeven aan het ontwikkelen van andere locaties. Hierdoor kunnen met
de zes toegezegde leningen naar schatting nog eens driehonderd tot
vierhonderd extra woningen gerealiseerd worden.
81
Vraag:
Welke vorm van investeringen nam de huisvesting van statushouders dan
wel aan, aangezien er gesproken wordt over een «niet-beoogde vorm»?
Antwoord:
Met deze passage wordt bedoeld dat een groot deel van de projecten
waar budgetreservering voor was aangevraagd niet tot uitvoering zijn
gekomen. Dit heeft diverse oorzaken, waaronder de dalende asielinstroom
en partijen die uiteindelijk voor een andere huisvestingsoplossing hebben
gekozen.
82
Vraag:
Hoeveel is er in 2019 uitgegeven aan de huisvesting van statushouders?
En hoeveel nieuwe woningen voor hen zijn gerealiseerd?
Antwoord:
In 2019 is het bedrag van € 0,1 mln. uitbetaald voor twee subsidieaanvragen in het kader van de Tijdelijke regeling stimulering huisvesting
vergunninghouders, hiermee zijn zestien vergunninghouders gehuisvest.
83
Vraag:
Hoeveel sociale huurwoningen zijn in 2019 toegewezen aan statushouders
en welk percentage is dat van het totale aantal toewijzingen?
Antwoord:
Er zijn geen cijfers bekend over hoeveel sociale huurwoningen worden
bewoond en toegewezen aan vergunninghouders. Wel is het aannemelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

27

dat het merendeel van de vergunninghouders in de sociale huurwoningmarkt worden gehuisvest.
84
Vraag:
Hoe is de garantstelling georganiseerd bij saneringssteun, zoals aan
Vestia is gegeven?
Antwoord:
Er is geen sprake van een (directe) garantstelling aan woningcorporaties,
ook niet aan woningcorporaties die saneringssteun ontvangen (hebben)
zoals Vestia. De regels omtrent het geven van saneringssteun zijn
uitgewerkt in de Woningwet, het Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting (BTiV) en de Beleidsregels financiële sanering toegelaten
instellingen 2020. Saneringssteun wordt bekostigd uit het saneringsfonds
welke gevuld wordt met een heffing aan alle Toegelaten Instellingen op
basis van het aantal verhuureenheden en de waarde van hun bezit.
85
Vraag:
Welke partij(en) draaien op voor welke kosten wanneer Vestia de gegeven
saneringssteun niet terugbetaalt?
Antwoord:
In het saneringsbesluit inzake Vestia (besluit nr.79) is opgenomen dat de
saneringssteun is verstrekt in de vorm van een renteloze lening en dat
uiterlijk in 2022 vastgesteld dient te worden welk deel van de verstrekte
saneringssteun aan Vestia wordt omgezet in een gift. De beoordeling voor
het omzetten van de verstrekte lening in een gift wordt uitgevoerd door de
gemandateerd saneerder, het Waarborgfonds Sociale Woningbouw
(WSW), en dient gebaseerd te worden op de voorwaarden die gesteld zijn
in het saneringsbesluit. Op grond van dit besluit en het wettelijk kader kan
van een corporatie die saneringssteun heeft ontvangen uiterlijk aan het
eind van de saneringsperiode verlangd worden de ontvangen steun terug
te betalen indien op dat moment sprake is van een verantwoorde
vermogenspositie. Indien Vestia op dat moment niet beschikt over een
verantwoorde vermogenspositie die het mogelijk maakt om de steun
terug te betalen aan het saneringsfonds, zal er geen terugbetaling
plaatsvinden. Een verplichting tot terugbetalen is in een dergelijk geval
niet wenselijk omdat het zal leiden tot nieuwe financiële problemen en
een nieuwe saneringsaanvraag. Zoals in het vorige antwoord aangegeven, is de saneringsbijdrage bekostigd uit het saneringsfonds. De
heffing voor deze saneringssteun is reeds ten tijden van het saneringsbesluit over Vestia opgelegd.
86
Vraag:
Hoe verklaart u de toenemende aantallen huurprijsgeschillen als gevolg
van het puntensysteem bij de Huurcommissie?
Antwoord:
De vraag is geïnterpreteerd als: Verklaar de toename van het aantal
huurprijsgeschillen in 2019 ten opzichte van 2018 als gevolg van het
puntensysteem bij de Huurcommissie. De artikelen die direct betrekking
hebben op het puntensysteem bij huurprijsgeschillen zijn artikel 7:249 BW
Toetsing aanvangshuurprijs en artikel 7:254 BW Voorstel huurverlaging op
grond van punten. In 2019 was de instroom voor artikel 7:249 BW 1.098
geschillen en voor artikel 7:254 BW 736 geschillen. In 2018 was de
instroom respectievelijk 1.164 en 826 geschillen. Hier is sprake van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

28

afname van de huurprijsgeschillen met betrekking tot het puntensysteem
ten opzichte van het voorgaande jaar.
87
Vraag:
Hoe vaak is in 2019 een inkomensafhankelijke hogere huurverhoging
doorgevoerd?
Antwoord:
Ik beschik niet over precieze cijfers. Het is immers de keuze van
verhuurders om al dan niet gebruik te maken van de inkomensafhankelijke hogere huurverhoging. Wel beschik ik over de cijfers van de door de
Belastingdienst op verzoek van verhuurders verstrekte huishoudverklaringen ten behoeve van de inkomensafhankelijke hogere huurverhoging
Door de Belastingdienst op verzoek van verhuurders verstrekte huishoudverklaringen:
2019 (unieke adressen)
Categorie
>€ 42.436 (in 2017)
≤€ 42.436 (in 2017)
Uitzonderingsgroepen1
Inkomen onbekend2
Totaal

Aantal

%

doelgroep

91.600
473.560
479.648
44.572
1.089.380

8,4%
43,5%
44,0%
4,1%
100%

8,4%

1

Huishoudens van 4 of meer personen en huishoudens met één of meer AOW-gerechtigden
(voor deze huishoudens zoekt de Belastingdienst niet naar inkomensgegevens, omdat het
huishoudinkomen niet relevant is)
2
Inkomen onbekend betekent meestal «inkomen nihil»

88
Vraag:
Kan (bij benadering) aangegeven worden hoe de verdeling is in het aantal
energielabels (dus x aantal woningen met energielabel A, x aantal met
energielabel B etc.)?
Antwoord:
In 2019 had 23% van de woningen met een geregistreerd energielabel een
energielabel A, 17% energielabel B, 28% energielabel C, 15% energielabel
D, 8% energielabel E, 5% energielabel F en 4% energielabel G.
89
Vraag:
Is het bekend wat de verdeling is van de 14,8% mensen die in een huis
met gebreken woont tussen sociale en private huisvesting en huur en
koopwoning, zoals in de Monitor Brede Welvaart (blz. 84) staat?
Antwoord:
Het CBS kan onderscheid maken tussen eigenaren en huurders. Binnen de
groep huurders is het niet mogelijk een nader onderscheid te maken. In de
enquête naar leefomstandigheden European Union Statistics on Income
and Living Conditions (EU SILC) wordt onder andere het volgende
gevraagd:
• Bent u eigenaar, huurder of onderhuurder van uw woning of woont uw
huishouden hier gratis?
• Heeft uw woning last van minimaal één van de gebreken lekkend dak,
vochtige muren/vloeren/funderingen, of verrotte raamkozijnen of
vloeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

29

In onderstaande tabel zijn de uitkomsten weergegeven.
Lekkend dak, vochtige
muren/vloeren/fundering, of
verrotte raamkozijnen of
vloeren

Bent u eigenaar, huurder
of onderhuurder van uw
woning of woont uw
huishouden hier gratis?

Eigenaar
Huurder
Onderhuurder
Gratis

Total

Totaal

Ja

Nee

11,5%
22,4%
22,5%

88,5%
77,6%
77,5%

100,0%
100,0%
100,0%

13,5%
14,8%

86,5%
85,2%

100,0%
100,0%

90
Vraag:
Wordt er een onderscheid gemaakt tussen ernstige en minder ernstige
gebreken aan de huisvesting in de Monitor Brede Welvaart? Zo ja, hoeveel
procent heeft last van ernstige gebreken en waar is de verdeling op
gebaseerd?
Antwoord:
Voor het CBS is het niet mogelijk om onderscheid te maken tussen
ernstige en minder ernstige gebreken.
91
Vraag
Hoeveel leningen zijn in 2016, 2017, 2018 en 2019 verstrekt aan huiseigenaren en VvE’s vanuit het Nationaal Energiebesparingsfonds (NEF)?
Antwoord:
Aantal verstrekte
leningen
Nationaal
Energiebespaarfonds

2016
2017
2018
2019

Omvang
verstrekte
leningen
Nationaal
Energiebespaarfonds in mln. €

Eigenaarbewoners

VvE’s

Eigenaarbewoners

VvE’s

2.929
4.257
6.404
8.193

11
50
59
66

35
53,6
82,5
109,6

3,2
19,4
31,3
37,7

Het gemiddelde leenbedrag voor eigenaar-bewoners is rond de € 12.000.
92
Vraag:
Hoeveel privaat krediet is in 2019 aangetrokken door het Nationaal
Energiebesparingsfonds (NEF)?
Antwoord:
In 2019 heeft het Nationaal Energiebespaarfonds (NEF) een contract
gesloten met de Council of Europe Development bank (CEB, onder
garantie van de Rabobank) voor € 150 mln. en met de Europese Investeringsbank ook voor € 150 mln. Deze bedragen worden ingezet op basis
van de feitelijke leningaanvragen van eigenaar-bewoners en Verenigingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

30

van Eigenaren bij het NEF. In eerdere jaren waren al contracten gesloten
over bijdragen van (wederom) de CEB (€ 100 mln., onder garantie van de
Rabobank), de Rabobank (€ 100 mln.) en de ASN Bank (€ 25 mln.). Die
financiering is al volledig ingezet. In totaal wordt daarmee nu € 525 mln.
van private financiers ingezet in het NEF.
Dus totaal:
Rabobank
ASN bank
Council of Europe Development Bank (CEB), onder garantie van Rabobank
Europese Investeringsbank (EIB)
totaal

€ 100 mln.
€ 25 mln.
€ 250 mln.
€ 150 mln.
€ 525 mln.

93
Vraag:
Hoeveel huishoudens zijn in 2018 bereikt met de Stimuleringsregeling
energie-prestatie huursector (STEP)?
Antwoord:
Er zijn in 2018 op basis van de vaststellingen in het jaar 2018 iets meer
dan 20.000 huishoudens met de STEP-regeling bereikt.
94
Vraag:
Kunt u nader uiteenzetten hoe het ritme van de kasschuif bij de Stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP) van € 22 mln. eruit ziet
en wat dit heeft betekend voor de doelstellingen van de STEP in 2019?
Antwoord:
Het betrof een kasschuif van € 22,5 mln. in 2019 en € 5 mln. in 2020. Op
basis van de jaarprognose van de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) is het budget in het juiste kasritme gezet. De budgetten
zijn verschoven naar 2021 (in totaal € 27,5 mln.). Dit heeft geen effect op
de uitbetaling van het beschikbare budget van € 395 mln. en daarmee ook
niet op de doelstellingen van de regeling. De regeling is in 2018 gesloten.
Er vindt nog verlening en uitbetaling plaats van projecten die op de
wachtlijst staan, op basis van de vrijval van middelen van projecten die
niet gerealiseerd en tot betaling zijn gekomen.
95
Vraag:
Kunt u nader ingaan waarom de beschikbaar gestelde middelen van het
Programma Reductie Energiegebruik in 2019 niet tot uitputting zijn
gekomen?
Antwoord:
Vanaf 9 oktober 2019 werd een subsidieregeling Regeling Reductie
Energiegebruik voor gemeenten (specifieke uitkering) opengesteld.
Gemeenten hadden tot uiterlijk 14 november 2019 de tijd hun voorstel in
te dienen waarna de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)
de selectie zou maken. Ten tijde van het opstellen van de tweede
suppletoire begroting was de inschatting dat het budget niet uitgeput zou
worden. De middelen zijn toen doorgeschoven naar 2020. De regeling
werd een groot succes, maar liefst 221 geldige aanvragen werden
ingediend waarmee het budget ruim werd overschreden. Het gehele
budget van Programma Reductie Energiegebruik (PRE) is in 2019 alsnog
verplicht en in 2020 uitbetaald aan gemeenten (Kamerstukken 35 300 VII
en 35 300 B, nr. 92).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

31

96
Vraag:
Op basis waarvan zijn er naar verwachting minder aanvragen voor de
SEEH geweest dan op basis van de eerdere jaren kon worden verwacht,
en wat betekent dit voor het verwachte aantal aanvragen in 2020?
Antwoord:
In tegenstelling tot bij de vorige openstelling van de Subsidieregeling
energiebesparing eigen huis (SEEH) moeten woningeigenaren de subsidie
nu achteraf aanvragen in plaats van vooraf. Woningeigenaren moeten
eerst minimaal twee maatregelen laten uitvoeren. Dit betekent dat het
aantal aanvragen in de eerste periode na de openstelling nog op gang
moest komen. Of er meerdere redenen zijn voor het lagere aantal
aanvragen, zal bij de evaluatie van de regeling die in 2020 gestart wordt
blijken.
Het aantal aanvragen voor de SEEH liet sinds de openstelling in
september 2019 een gestage groei zien van honderd aanvragen per week
in het begin tot ongeveer vijfhonderd per week begin maart 2020. De
verwachting was dat het aantal aanvragen per week in 2020 verder zou
blijven stijgen. Op dit moment blijft het aantal aanvragen echter op
ongeveer vijfhonderd per week zitten. Naar verwachting heeft dit met de
coronacrisis en het afgenomen consumentenvertrouwen te maken.
Om het nemen van isolatiemaatregelen te blijven stimuleren, zijn per
1 juni de subsidiepercentages van de SEEH tijdelijk verhoogd tot ongeveer
30% van de kosten. De bedoeling is dat dit een terugloop van de
aanvragen tegengaat. Het uiteindelijke effect van corona en consumentenvertrouwen enerzijds en verhoging van de subsidiepercentages anderzijds
op het aantal aanvragen in 2020 is nu nog niet goed in te schatten.
97
Vraag:
Kunt u nader uiteenzetten waardoor de vertraging in het opzetten van de
SEEH is ontstaan en wat dit in 2019 heeft betekend voor de duurzaamheidsdoelstellingen in de gebouwde omgeving?
Antwoord:
Oorspronkelijk was de bedoeling de Subsidieregeling energiebesparing
eigen huis (SEEH) begin juli 2019 in werking te laten treden. Met name om
de communicatie naar de burger over de regeling en de uitvoering beter
voor te bereiden, is de regeling gestart op 2 september 2019. Dit heeft
gezorgd voor een lager aantal aanvragen in 2019 en voor minder
aanvragen die afgehandeld waren voor het einde van het jaar. Op de
duurzaamheidsdoelstellingen in de gebouwde omgeving zal dit naar
verwachting geen meetbaar effect hebben. Het gaat om een beperkte
vertraging voor een relatief beperkt aantal te verduurzamen woningen.
98
Vraag:
Welke overige uitgaven vallen in 2019 onder de post diversen in de
verticale toelichting naast de onderuitputting op de Urgendamiddelen?
Antwoord:
Naast de onderuitputting op de Urgendamiddelen bevat de post diversen
een technische correctieboeking op de voorlopige realisatiecijfers. Deze
correctieboeking is met name het gevolg van een overboeking naar de
begroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid ten behoeve van
personeel- en organisatiekosten.
99
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

32

Op welke wijze worden de vanuit de Urgenda-reservering teruggeboekte
middelen besteed in 2020 die in de verticale toelichting staan beschreven?
Antwoord:
Zie het antwoord bij vraag 95.
100
Vraag:
Kan er een schematisch overzicht komen van alle verduurzamingsregelingen (potjes) voor zowel de huursector als de koopsector, met daarin
opgenomen het actuele budget en hoe vaak er in 2019 gebruik is gemaakt
van dat potje? Kan aangegeven worden welk budget bij welk ministerie
zit?
Antwoord:
Voor het overzicht verwijs ik naar de bijlage van de brief van 17 december
2019 (Kamerstuk 32 813, nr. 437) over de invulling van een aantal moties
en stand van zaken over uitwerking Klimaatakkoord gebouwde omgeving.
In deze bijlage is een overzicht opgenomen van de verschillende regelingen voor het verduurzamen van woningen. Daarbij is ook aangegeven
welk departement verantwoordelijk is.
Niet elke regeling was in 2019 al geopend. Onderstaand een overzicht van
de regelingen die in 2019 beschikbaar waren.
Regeling

Stand van zaken

Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE)

Voor de ISDE was in 2019 € 160 mln.
beschikbaar. Met dit bedrag zijn in totaal
41.253 aanvragen voor in totaal 97.509
apparaten gehonoreerd.
De salderingsregeling is een fiscale regeling,
er is geen sprake van aanvragen. Het salderen
gebeurt via de energierekening. Er is dus geen
sprake van een budget/uitputting van het
budget.
De middelen van 2019 maken onderdeel uit
van de uitkering aan de eerste 27 proeftuinen,
die in 2018 zijn geselecteerd. In totaal is voor
deze proeftuinen € 125 mln. beschikbaar
gesteld, waarvan € 120 mln. uit de klimaatenveloppe van 2018 en 2019. In 2019 is tevens
een tweede uitvraag gestart, waarvoor
inmiddels 71 aanvragen zijn ingediend. Voor
deze ronde is ongeveer € 100 mln. beschikbaar voor circa 25 proeftuinen (zie ook vraag
73).
In 2019 is 2.352 keer subsidie op grond van de
voor de SEEH toegekend voor eigenaarbewoners en 210 keer voor VvE’s.
Voor de regeling reductie energiegebruik was
in 2019 € 87 mln. beschikbaar. 223 gemeenten
hebben een aanvraag gedaan. Daarvan zijn er
200 toegekend.
In 2019 hebben 8.193 woningeigenaren en 66
VvE’s (3.000 woningen) financiering van het
NEF gebruikt om hun woningen te verduurzamen. Het NEF/Warmtefonds betreft geld van
Rijk en private sector en is ondergebracht in
een stichting. In totaal wordt met de huidige
middelen ongeveer € 600 mln. aan financiering uitgezet.
Het subsidieplafond van de regeling is bereikt
in 2018. Er is in 2020 en 2021 in totaal nog
€ 166,5 mln. beschikbaar, dat aan reeds
binnengekomen aanvragen zal worden
uitgegeven.

Salderingsregeling

Proeftuinen aardgasvrije wijken

Subsidie Energiebesparing Eigen Huis

Regeling reductie energiegebruik

Nationaal Energiebespaarfonds (NEF) /
Warmtefonds

Stimuleringsregeling energieprestatie
huursector

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

33

Regeling

Stand van zaken

Regeling vermindering verhuurderheffing
verduurzaming.

Hiervoor zijn tot 1 juli 2019 meer dan 90.000
aanvragen ingediend. Vanaf 1 juli 2019 is de
regeling gesloten. Er is voor bijna € 310 mln.,
terwijl het budget tot en met 2021 € 156 mln.
was. Met € 104 mln. aan budget in 2022 en elk
volgend jaar, betekent dat dus dat het budget
tot 2023 is gereserveerd.

101
Vraag:
Hoeveel budget was er per woning beschikbaar uit de klimaatenvelop in
de 27 proeftuin-wijken?
Antwoord:
In het bestedingsplan van het Programma Aardgasvrije Wijken is hierbij
uitgegaan van een gemiddelde bijdrage per woning van € 7.600. In de
eerste tranche proeftuinen kwam deze bijdrage uit op gemiddeld
ongeveer € 7.000 per woning. De bijdrage is gebaseerd op de werkelijke
onrendabele top, het gaat dus niet om forfaitaire bedragen.
Het kabinet heeft € 425 mln. uitgetrokken voor het Programma Aardgasvrije Wijken vanuit de Klimaatenveloppe. Hiervan is in het kader van
Urgenda € 25 mln. bestemd voor de verduurzaming en ontzorging van
maatschappelijk vastgoed en € 25 mln. voor compensatie van particulieren in de aan- en afsluitkosten bij de overstap naar aardgasvrije
koopwoningen. Beide dragen bij het realiseren van de wijkaanpak. De
overige middelen zijn bestemd voor het afdekken van de onrendabele top
in de proeftuinen zodat bewoners een betaalbaar aanbod kunnen krijgen.
De middelen gaan dus in hoofdzaak naar het aardgasvrij maken, isolatie
en andere CO2-reducerende maatregelen in woningen. Een beperkt deel
gaat naar het Kennis- en Leerprogramma, programmaondersteuning en
uitvoeringskosten. Voor de eerste 27 proeftuinen is € 120 mln. uitgegeven
vanuit de Klimaatenveloppe. De overige middelen zijn nog niet uitgegeven, maar conform de afspraken in het Klimaatakkoord wel gereserveerd voor de vervolgtranches in proeftuinen. Voor de tweede uitvraag is
ongeveer € 100 mln. beschikbaar voor circa 25 proeftuinen. Hiervoor
hebben zich inmiddels 71 gemeenten gemeld. Een derde tranche is
aangekondigd voor 2021. Hiervoor is ook ongeveer € 100 mln.
beschikbaar. Het gaat per proeftuin om een gemiddelde bijdrage van circa
€ 4 mln. voor gemiddeld 500 woningen en andere gebouwen.
102
Vraag:
In hoeverre waren projecten die in 2018 onderdeel waren van de start van
het Programma Aardgasvrije Wijken al bezig met een omschakeling naar
andere warmtevoorziening en/of onderdeel van bestaande programma’s
zoals de Green Deal?
Antwoord:
Om snel te kunnen leren op welke wijze de wijkgerichte aanpak kan
worden ingericht en opgeschaald, is bij de start van het Programma
Aardgasvrije Wijken (PAW) gezocht naar projecten die al in een vergevorderd stadium waren wat betreft planvorming. Voor een deel zijn
koplopende gemeenten geselecteerd die ook al betrokken waren bij de
Green Deal Aardgasvrije Wijken. De betrokken gemeenten waren echter
niet gestart met de daadwerkelijke uitvoering, mede vanwege de nog te
hoge kosten om te komen tot een betaalbare aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

34

103
Vraag:
Welk doel stond geformuleerd in het bestedingsplan bij de start van het
Programma Aardgasvrije Wijken?
Antwoord:
In het bestedingsplan is zowel de leerdoelstelling van het Programma
Aardgasvrije Wijken (PAW) opgenomen als het aantal woningen dat
aardgasvrij zou worden gemaakt. Het bestedingsplan is niet aan de Kamer
gestuurd, omdat dit plan uitsluitend diende ter onderbouwing om de
gereserveerde middelen vrij te geven. Hierdoor is er in het bestedingsplan
nadruk gelegd op het aantal te realiseren aardgasvrije woningen en
andere gebouwen. In het bestedingsplan is hierbij uitgegaan van een
gemiddelde bijdrage per woning van € 7.600. Zie ook het antwoord op
vraag 101.
Bij de verdere uitwerking van het programma is de doelstelling van het
leren geoperationaliseerd in het plan voor de monitoring en evaluatie. Uw
Kamer zal hierover voor de zomer van 2020 over worden geïnformeerd.
104
Vraag:
Welke maatregelen zijn genomen naar aanleiding van het rapport van de
Rebel Group over het Programma Aardgasvrije Wijken?
Antwoord:
De evaluatie van Rebel Group heeft laten zien dat gemeenten de businesscases voor het aardgasvrij maken van de wijk in de meeste gevallen nog
onvoldoende scherp in beeld hadden. In het Algemeen Overleg van 3 juli
(Kamerstuk 301 96, nr. 675) zijn hierover ook kritische vragen gesteld. In
de voortgangsbrief aan uw Kamer van 22 januari 2020 (Kamerstuk 32 847,
nr. 587) heb ik een aantal maatregelen aangekondigd voor verbetering. Zo
heb ik in de tweede uitvraag aan gemeenten inmiddels om een meer
specifieke uitwerking gevraagd van verschillende elementen van een
goede businesscase. De kwaliteit van deze uitwerking wordt beoordeeld
door een expertteam. Daarnaast heb ik een rekentool ter beschikking
gesteld, zodat gemeenten op wijkniveau een goede businesscase kunnen
berekenen via een zoveel mogelijk onderling vergelijkbare systematiek.
Ook heb ik het Economisch Instituut voor de Bouw gevraagd een
maatschappelijk-economische analyse op projectniveau te maken op
basis van de aanpakken van verschillende proeftuinen. De eerste
resultaten hiervan komen in 2020 beschikbaar. In het kader van het
Kennis- en Leerprogramma worden leerervaringen gedeeld over het
opstellen van de businesscases.
105
Vraag:
Wat is de verhouding van de actuele energielabels in de kantorenmarkt?
Antwoord:
In januari 2020 had 63% van de kantoren geen geregistreerd energielabel.
Van de kantoren met een energielabel had in januari 2020 41%
energielabel A of beter, 13% van de kantoren energielabel B, 17% van de
kantoren energielabel C, 9% van de kantoren energielabel D, 5% van de
kantoren energielabel E, 4% van de kantoren energielabel F en 11% van de
kantoren energielabel G.
Circa 44% van de label-C-plichtige kantoren had in januari 2020 een
energielabel geregistreerd en 12% van de label-C-plichtige kantoren had
een energielabel D of slechter. Dat betekent dat in januari 2020 circa 32%
van de label-C-plichtige kantoren voldoet aan de verplichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

35

In deze cijfers zijn de verblijfsobjecten meegenomen met enkel een
kantoorfunctie. Deze cijfers moeten als ondergrenzen beschouwd worden
i.v.m. onderregistratie. Naar schatting ontbreken hierdoor minstens 2.500
energielabels voor kantoren (op het totaal van circa 40.000 kantoren met
een energielabel).
106
Vraag:
Op welke wijze zijn de middelen die niet ten behoeve van het beleidsprogramma energiebesparing zijn uitgegeven aangewend?
Antwoord:
Door een interne technische herschikking zijn de middelen van de regeling
beleidsprogramma energiebesparing (€ 5 mln.) voor subsidies en
opdrachten overgeboekt naar de regeling energietransitie en
duurzaamheid. Het betrof middelen voor het programma aardgasvrije
wijken. De middelen zijn onder andere aangewend voor een subsidie aan
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voor de uitvoering van
het kennis- en leerprogramma en een opdracht voor het Congres
Aardgasvrije Wijken in 2019.
107
Vraag:
Vanuit welke post is er voor welk bedrag een bijdrage ontvangen vanuit
de klimaatenvelop ten behoeve van de post Energietransitie en
duurzaamheid?
Antwoord:
Zie antwoord bij vraag 106. Daarnaast is er circa € 0,9 mln. gerealloceerd
ten behoeve van het Kennis- en innovatieplatform verduurzaming
maatschappelijk vastgoed in oprichting dat aan de slag ging om energiebesparing en de inzet van duurzame energie bij renovatie en nieuwbouw
van maatschappelijk vastgoed te stimuleren.
108
Vraag:
Hoe groot is de Rijksbrede uitgaven ter onderhoud van de digitale
infrastructuur?
Antwoord:
In de begroting en het jaarverslag wordt in plaats van de term
«onderhoud», de term «beheer en exploitatie» gebruikt. In totaal is in 2019
ruim € 208 mln. uitgegeven aan beheer en exploitatie van de voorzieningen in de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI). Hieronder vallen de
kosten voor onderhoud van de voorzieningen, niet de kosten voor
vernieuwing en nieuwe functies van de GDI. Het grootste deel van de
kosten voor beheer en onderhoud is in 2019 gemaakt door Logius.
Onderdelen van de GDI zijn echter ook bij andere agentschappen en zbo’s
in beheer.
De uitgaven ten behoeve van beheer en exploitatie van de GDI zijn in het
jaarverslag van het Ministerie van BZK over 2019 in twee tabellen te
vinden. In tabel 14, onder de verantwoording over artikel 6.2 (Overheidsdienstverlening, informatiebeleid en informatiesamenleving) en artikel 6.6
(investeringspost digitale overheid) en in tabel 33, onder de jaarverantwoording van Logius. De kosten voor beheer en exploitatie worden
grotendeels doorbelast aan de afnemers van de voorzieningen, conform
het besluit van het kabinet Rutte-II van 24 februari 2017 (Stcrt. 2018, nr.
9728).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

36

De uitgaven zijn als volgt opgebouwd:
Organisatie

GDI-voorzieningen

Logius

Digipoort, Mijn Overheid (inclusief
de berichtenbox), DigiD, Stelselvoorzieningen (Digimelding,
Digikoppeling, Digilevering en de
Stelselcatalogus Basisregistraties),
DigiD Machtigen, eHerkenning,
eID, eIDAS, Standard Business
Reporting (SBR), Diginetwerk
Bureau Forum Standaardisatie
Ondernemersplein, Berichtenbox
voor Bedrijven, en e-facturatie
eIDAS: digitale identificatie en
inloggen bij de overheid Europees
niveau
Digitaal ondernemersplein
Beheervoorziening Burgerservicenummer (BSN), Autorisatielijst
BSN ten behoeve van eIDAS
eIDAS: digitale identificatie en
inloggen bij de overheid Europees
niveau
Standard Business Reporting (SBR)

Logius
Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO)
Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO)
Kamer van Koophandel (KVK)
Rijksdienst voor Identiteitsgegevens
(RvIG)
Rijksdienst voor Identiteitsgegevens
(RvIG)
Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS)
Agentschap Telecom (AT)

Kennis- en Exploitatiecentrum
Officiële Overheidspublicaties
(KOOP), onderdeel van Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk
(UBR)
ICTU

Beheer- en
exploitatiekosten
(x € 1.000)

179.283
2.300
6.647

1.300
6.167

5.362

2.900
575

Toezicht op het afsprakenstelsel
Elektronische Toegangsdiensten
(ETD)/ eHerkenning
Overheid.nl

1.679

1.614
Nederlandse Overheid Referentie
Architectuur (NORA)

500
Totaal gerealiseerd:
208.327

109
Vraag:
Hoe vaak is in 2016, 2017, 2018 en 2019 gebruik gemaakt van de bevoegdheden op de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek
(artikel 5) om leefbaarheidsproblemen en overlast aan te pakken?
Antwoord:
De Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek biedt
gemeenten de mogelijkheid om selectieve woningtoewijzing toe te passen
in wooncomplexen, straten en gebieden waar de leefbaarheid zwaar
onder druk staat. Op basis van artikel 5 van de wet passen op dit moment
tien gemeenten dit instrument toe waarbij aan woningzoekende huurders
eisen kunnen worden gesteld of voorrang wordt verleend. In 2016 waren
dat vier gemeenten, in 2017 zeven, in 2018 negen en in 2019 tien
gemeenten.
110
Vraag:
Hoe vaak is in 2019 gebruik gemaakt van de Wet aanpak woonoverlast om
een gedragsaanwijzing op te leggen?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

37

Optreden op basis van de Wet aanpak woonoverlast is een gemeentelijke
bevoegdheid. Landelijk vindt geen registratie plaats van het aantal keren
dat daarvan gebruik is gemaakt. Ik heb evenwel in afstemming met de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), zoals tijdens de behandeling van de initiatiefwet is toegezegd door mijn ambtsvoorganger, na
ongeveer twee jaar na de inwerkingtreding (per 1 juli 2017) de ervaringen
met de wet in kaart laten brengen. Inmiddels is deze tussenevaluatie
gereed en met bijbehorende kabinetsreactie op 2 juni 2020 aan uw Kamer
aangeboden (Kamerstuk 32 847, nr. 651). Uit de eerste toepassingen met
de wet blijkt dat de wet overeenkomstig de doelstellingen als een ultimum
remedium wordt gehanteerd. De onderzoekers geven in de tussenevaluatie aan dat op basis van een enquête tot het moment van onderzoek
(september 2019) er door gemeenten ten minste 27 keer een gedragsaanwijzing is opgelegd aan veroorzakers van ernstige en herhaaldelijke
overlast. In de enquête is geen uitsplitsing per jaar gevraagd.
111
Vraag:
Hoeveel adviseurs/adviescommissies heeft de Minister aangaande de
aardbevingsproblematiek? Hoeveel banen leveren deze functies op? Wat
kost dat aan publiek geld?
Antwoord:
Het oplossen van de aardbevingsproblematiek heeft voor het kabinet
hoge prioriteit. Daarvoor worden regelmatig onafhankelijke en
deskundige adviezen ingewonnen. Zo zijn er tijdelijke commissies, zoals
het adviescommissie waardedaling en de adviescommissie immateriële
schade, en meer permanente commissies of adviescolleges, zoals het
Adviescollege Veiligheid Groningen, ingesteld. Ook worden de vaste
adviseurs, waaronder het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en de
Mijnraad, om advies gevraagd. Over het instellen van een adviescommissie wordt de Kamer altijd geïnformeerd. Voor de kosten wordt altijd in
dekking voorzien op de Rijksbegroting. Omdat deze kosten niet uit één
budget of artikel worden betaald, maar verspreid over verschillende
budgetten zonder eenduidige omschrijving, is het waarschijnlijk niet
mogelijk om hier volledig in te zijn. Ook omdat sommige adviseurs ook
advies geven over andere onderwerpen dan aardbevingsproblematiek in
Groningen. Ook het exacte aantal banen dat hier mee gemoeid gaat,
wordt niet centraal bij gehouden. Het vaststellen daarvan wordt
bovendien bemoeilijkt door de tijdelijkheid van veel commissies en het
gegeven dat de leden vaak in deeltijd zitting nemen. Uitgangspunt van het
kabinet is dat wanneer advies nodig is om de aardbevingsproblematiek op
te lossen dit wordt gevraagd.
112
Vraag:
Hoeveel bedrijven in Groningen maken gebruik van NPG-gelden om te
verduurzamen? Hoeveel ontvangen die bedrijven van de overheid aan
subsidie met hetzelfde doel?
Antwoord:
Er zijn geen bedrijven die direct middelen vanuit Nationaal Programma
Groningen ontvangen hebben om te verduurzamen. Wel is in 2018 € 12
mln. beschikbaar gesteld aan de Economic Board Groningen (EBG) voor
de RIG (Regionale Investeringssteun Groningen). De doelen van de RIG
het stimuleren van werkgelegenheid, innovatie en vergroening van de
industrie en het aantrekkelijker maken van het oprichten van industriële
bedrijven. Door een grote verscheidenheid aan subsidiestromen van
verschillende overheden vergeven aan verschillende consortia van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

38

bedrijven is het niet mogelijk aan te geven hoeveel subsidie de bedrijven
hebben ontvangen met hetzelfde doel.
113
Vraag:
Hoe staat het overdragen van coördinerende verantwoordelijkheid van de
versterking en het NPG in verhouding tot de motie van het lid van Nijboer
(Kamerstuk 34 960, nr. 10) om het budgetrecht van de Kamer te vergroten
door een apart begrotingsartikel toe te wijzen?
Antwoord:
Het Nationaal Programma Groningen is het programma voor de
Groningers. Het kabinet heeft dan ook de intentie hier vanuit Den Haag zo
min mogelijk op te sturen. Daarnaast geldt dat het met de overheveling
van de versterkingsoperatie naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en het achterblijven van de verantwoordelijkheid
voor de schadeafhandeling bij het Ministerie van Economische Zaken en
Klimaat op beide begrotingen één begrotingsartikel is waarop alle aan
«Groningen» gerelateerde taken van het desbetreffende begrotingshoofdstuk zijn geplaatst.
114
Vraag:
Wat heeft de Stuwmeerregeling in totaal gekost? Welk deel daarvan is
uitgegeven aan de schades? Welk deel is uitvoeringskosten? Wie betaalt
welk deel? Wat heeft de NAM betaalt aan de stuwmeerregeling?
Antwoord:
De totale kosten van de Stuwmeerregeling bedragen € 55,4 mln. De
Minister van EZK is met de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in
gesprek over de financiering van de stuwmeerregeling omdat dit een
maatregel is die niet op basis van de huidige betaalovereenkomst met
NAM kan worden verhaald op NAM. Voor de uitgaven aan de reguliere
schadeafhandeling geldt dat zowel de schadeuitkeringen als de uitvoeringskosten ten laste van NAM komen. De uitvoeringskosten voor de
stuwmeerregeling zijn niet apart uitgesplitst.
115
Vraag:
Hebben de 140 mensen die van CVW naar NCG zijn gegaan bijscholing
gehad? Zo ja, welke?
Antwoord:
Deze personen hebben geen specifieke bijscholing gehad. Deze mensen
hebben al de nodige kennis en kwaliteiten die voor NCG van belang zijn.
Op individueel niveau wordt volgens het NCG- personeelsbeleid jaarlijks
gekeken welke aanvullende scholing eventueel nodig is.
Bij de start van de nieuwe uitvoeringsorganisatie op 1 januari 2020 is een
meerdaagse introductiebijeenkomst gehouden voor alle medewerkers van
de NCG. Tijdens deze bijeenkomst heeft iedereen inzicht kunnen krijgen in
het nieuwe proces van de NCG.
116
Vraag:
Welke eisen worden er gesteld aan onafhankelijkheid?
Antwoord:
De medewerkers die van het CVW naar de NCG zijn overgegaan werken
uitsluitend voor de NCG en volgens de kernwaarden van de NCG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

39

Daarnaast heeft de NCG verschillende externen ingehuurd. Ook van hen
wordt verlangd dat zij zich conformeren aan deze kernwaarden.
117
Vraag:
Hoeveel geld vanuit het NPG is er uitgegeven aan zorggebouwen?
Hoeveel aan zorg voor mensen met psychische klachten door
gaswinning?
Antwoord:
Er zijn twee projecten gefinancierd met middelen vanuit het Nationaal
Programma Groningen die zich primair richten op zorggebouwen. Dit
betreffen het project «Eendracht maakt kracht» (bijdrage vanuit Nationaal
Programma Groningen € 35.000) waar nieuwe voorzieningen voor
langdurige zorg in Appingedam ontwikkeld worden en het project
«Beschermd wonen in Uithuizen» (bijdrage vanuit Nationaal Programma
Groningen € 168.000) met een focus op nieuwe zorgconcepten in de
gemeente het Hogeland. Daarna is een beperkt deel van het budget voor
het project «Plus op de centrumplannen in het Hogeland» (totale bijdrage
vanuit Nationaal Programma Groningen € 10,5 mln.) via subsidieregelingen beschikbaar voor zorggebouwen. De focus van dit laatste project
ligt echter op het vergroten van de leefbaarheid en bedrijvigheid in vier
centra in het Hogeland. Aardbevingsgemeenten, de provincie en het Rijk
zetten zich samen in om emotionele en sociale ondersteuning te bieden
aan hun inwoners. Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld het
aanstellen van een aardbevingscoach, het inhuren van geestelijk
verzorgers of uitbreiding van het sociaal team. Vanuit het Nationaal
Programma Groningen is hier € 2.700.000 beschikbaar voor gesteld.
Daarnaast hebben het Ministerie van EZK en VWS hier € 2.700.000 aan
bijgedragen in 2019.
118
Vraag:
Hoeveel geld gaat de NAM nog storten voor het NPG na de 150 miljoen in
2019?
Antwoord:
De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) zal nog € 350 mln. betalen.
De bijdrage van in totaal € 500 mln. van NAM voor perspectief voor
Groningen is met de aandeelhouders van NAM overeengekomen in het
Akkoord op Hoofdlijnen van 2018. Hierover is uw Kamer op 25 juni 2018
geïnformeerd (Kamerstuk 33 529, nr. 493). Deze afspraak is vervolgens
geformaliseerd in een overeenkomst met NAM. Deze is op 16 januari 2019
met uw Kamer gedeeld (Kamerstuk 33 529, nr. 551).
119
Vraag:
Hoeveel woningen hebben de gemeenten nu op een versterkingslijst
staan in hun plan van aanpak? Zijn alle 26.000 woningen van de lijst
daarin opgenomen?
Zijn alle plannen goedgekeurd door SodM? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
De werkvoorraad bestaat uit 26.272 adressen op te nemen en te beoordelen adressen. De gemeenten prioriteren jaarlijks in hun gemeentelijke
plannen welke adressen uit deze werkvoorraad door de NCG in proces
worden genomen. Er worden 4.000 opnames per jaar uitgevoerd. Het
uitgangspunt daarbij is dat woningen met het hoogste risico als eerste
worden opgenomen (p-50/verhoogd risico), vervolgens het lagere risico
(p-90/licht verhoogd risico) en als laatste de zogenaamde groep «grijze»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

40

woningen. De gemeenten mogen hierin lokale overwegingen meenemen.
Het SodM keurt de gemeentelijke plannen van aanpak goed en is daar
momenteel nog mee bezig. Uit opname en beoordeling blijkt vervolgens
of een woning daadwerkelijk moet worden versterkt of voldoet aan de
veiligheidsnorm. Wanneer een woning niet voldoet wordt deze versterkt.
120
Vraag:
Kunt u in een overzicht duidelijk maken van iedere badge of groep:
hoeveel panden er opgenomen, beoordeeld en versterkt zijn?
Antwoord:
De NCG publiceert maandelijks een dashboard. Het dashboard geeft een
overzicht van het aantal opnames, de beoordelingen, de vastgestelde
versterkingsprojecten en de gebouwen waarvan de versterking is
voltooid. De indeling die daarbij wordt gehanteerd is vooralsnog niet in
batches maar in risicoclassificatie (p-50/verhoogd, p-90/licht verhoogd en
«grijs») en per betrokken gemeente. In het dashboard is vervolgens
weergeven welk deel van deze groepen zich in welke fase van het
versterkingsproces bevinden. Het dashboard is te vinden op de website
van de NCG: https://www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/over-ons/
cijfers. Bij de beantwoording van de vragen van het schriftelijk overleg
van 18 maart is het laatste overzicht van de batches gepubliceerd (bijlage
bij Kamerstuk 33 529, nr. 744).
121
Vraag:
Kunt u in dat schema, of een apart overzicht, ook weergeven wat de
verdere planning is voor al die ruim 26.000 panden? Wat de verwachting
is wanneer de uitvoering zal starten en/of gereed zal zijn?
Antwoord:
De inzet van de regionale overheden en mijzelf is erop gericht om de
inwoners van Groningen zo snel mogelijk duidelijkheid te geven of voor
hun woning versterking nodig is. De afgelopen jaren hebben wij verschillende maatregelen genomen om de beoordelingscapaciteit te vergroten
en dit proces te versnellen. Door de capaciteit bij de NCG en de markt zo
efficiënt mogelijk te benutten kunnen momenteel 4.000 beoordelingen per
jaar worden uitgevoerd. Daarnaast wordt er aan verdere versnelling
gewerkt door bijvoorbeeld de invoering van de typologieaanpak. De
gemeentelijke plannen van aanpak zullen in belangrijke mate inzicht
moeten bieden in de uitvoering in de komende tijd. Dit wordt vervolgens
inzichtelijk gemaakt in het dashboard van de NCG. Momenteel zijn 15.762
huizen opgenomen. Met de huidige snelheid van opnames leidt dit er toe
dat in 2022 alle panden in het aardbevingsgebied (binnen de scope van
26.000) zijn opgenomen. Als we kijken naar de periode wanneer al deze
huizen zijn beoordeeld, zal met het huidige tempo de laatste beoordeling
in 2024 worden afgerond. Hierbij is de verwachte versnelling door de inzet
van de praktijkaanpak en typologie-aanpak nog niet betrokken. Of en
welke versterkingsmaatregelen noodzakelijk zijn aan een specifieke
woning en wanneer deze kunnen plaatsvinden volgt uit de opname en
beoordeling. Dit dient zorgvuldig te gebeuren en kost tijd. Het is door de
complexiteit van de bouwopgave niet eenvoudig om een goede
inschatting te maken van de uitvoering in aantallen in een bepaald
kalenderjaar. De verwachting is dat door de snelle afbouw van de
gaswinning de noodzakelijke versterkingsmaatregelen minder ingrijpend
zullen zijn waardoor ook de complexiteit en doorlooptijd van projecten
afneemt.
122

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

41

Vraag:
Waar komt het verschil vandaan bij artikel 6.2 overheidsdienstverlening
tussen realisatie en vastgestelde begroting?
Antwoord:
Dit verschil wordt vooral verklaard doordat er in 2019 minder opdrachten
aan externe partijen zijn verstrekt en meer bijdragen aan agentschappen,
ZBO’s en RWT’s zijn gegeven. Bij de suppletoire begrotingen zijn de
budgetten daarop aangepast. Per saldo resteert er nog een onderbesteding van € 1,27 mln. Deze onderbesteding werd veroorzaakt door
MijnOverheid voor Ondernemers en het Digitaal Ondernemersplein. De
onderuitputting is het gevolg van een lagere realisatie ten opzichte van de
begroting en het versneld afronden bij MijnOverheid voor Ondernemers.
123
Vraag:
Waaruit blijkt dat de NAM extra kosten heeft voor de gasopslag Norg?
Waar bestaan die kosten uit?
Welke veranderingen zijn er nodig om gas op te slaan?
Antwoord:
De Minister van EZK heeft vorig jaar gesprekken gevoerd met de
aandeelhouders van NAM, Shell en ExxonMobil, over de inzet van Norg
voor de versnelde afbouw van de gaswinning voor het gasjaar 2019–2020.
In plaats van vullen met uitsluitend Groningengas gaat Norg ook gevuld
worden met geconverteerd hoogcalorisch gas, pseudo Groningengas.
Hierdoor moet er extra gas hoogcalorisch gas worden ingekocht en het
geconverteerde gas moet getransporteerd worden naar de gasopslag
Norg. Hierdoor worden extra kosten gemaakt. Over de totstandkoming
van het interim- Akkoord met Shell en Exxon heeft een vertrouwelijke
briefing plaatsgevonden op 18 december 2019. Het voorlopig bedrag
wordt verrekend met definitieve afspraken. De gesprekken hierover lopen
momenteel. De Minister van EZK heeft uw Kamer op 26 mei jl. per brief
geïnformeerd over de stand van zaken (Kamerstuk 33 529, nr. 768).
124
Vraag:
Hoeveel is er in 2019 uitgegeven aan de huisvesting van arbeidsmigranten? En hoeveel nieuwe woningen voor hen zijn gerealiseerd?
Antwoord:
Via verschillende wegen heeft het Rijk huisvesting van arbeidsmigranten
gestimuleerd. Met de aanpak misstanden arbeidsmigranten en de
stimuleringsaanpak flexwonen wordt ingezet op meer huisvesting voor
arbeidsmigranten. In dat kader voert BZK gesprekken met gemeenten,
provincies, woningcorporaties en andere organisaties om hen te
stimuleren tot het mogelijk maken van plekken. Onderzoek door het
Expertisecentrum Flexwonen in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken laat zien dat in 2019 ruim 3.600 flexwoningen zijn gerealiseerd. De prognose voor 2020 is bijna een verdubbeling van dat aantal.
Volgens het onderzoek is ruim 800 van deze woningen gerealiseerd voor
arbeidsmigranten. In 2020 is dit naar verwachting ruim 1.400. Wanneer
het gaat om shortstay huisvesting voor arbeidsmigranten geldt dat de
arbeidsmigranten vaak zelfstandige appartementen delen met 2 tot 4
personen. Het gaat daarom hierbij om ruim 2.000 verblijfsplekken in 2019
en ruim 4.300 verblijfsplekken in 2020.
125
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

42

Hoeveel werknemers (in fte’s) zijn nu werkzaam om woonwijken
aardgasvrij te krijgen?
Wat is de verwachting dat dit aantal volgend jaar zal zijn? En in 2025 en
2030?
Hoeveel loonkosten gaan hiermee gepaard?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 76 over fte’s in algemene zin.
126
Vraag:
Hoe groot is het deel medewerkers met een biculturele achtergrond in het
personeelsbestand van het Rijk? Kunt u dit ook uitsplitsen in salarisschalen? Kunt u dit ook uitsplitsen per departement? Hoe wordt dit
gemeten?
Antwoord:
• Bij het meten van de culturele achtergrond van medewerkers bij het
Rijk is de CBS definitie van Westerse en Niet-westerse migratieachtergrond van toepassing. Het aandeel medewerkers met een Westerse
migratieachtergrond was 9% in 2019. Het aandeel medewerkers met
een Niet-westerse migratieachtergrond was 11,6% in 2019.
• Het aandeel kan worden uitgesplitst naar salarisschaal en per
departement. Zie hieronder het aandeel medewerkers met een
westerse en niet-westerse achtergrond per departement en naar
schaalcategorie.

•

Voor de omgang met diversiteitsgegevens zijn specifieke richtlijnen
opgesteld om herleidbaarheid te voorkomen. Gecombineerde
gegevens zoals instroom, uitstroom, geslacht, per schaal worden enkel
op Rijksniveau zichtbaar gemaakt.

•

De benodigde gegevens worden per kalenderjaar verzameld en
worden gebruikt om de voortgang te kunnen meten en ten behoeve
van rapportage in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk (JBR), die op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

43

Verantwoordingsdag aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.
Hiermee wordt invulling gegeven aan de Kamermotie van de leden
Marcouch en Van Miltenburg (Kamerstuk 30 950, nr. 96).
127
Vraag:
Hoe groot is het deel fysiek gehandicapte werknemers in het personeelsbestand van het Rijk? Kunt u dit ook uitsplitsen in salarisschalen? Kunt u
dit ook uitsplitsen per departement? Hoe wordt dit gemeten?
Antwoord:
Vanwege privacy-overwegingen wordt niet geregistreerd of medewerkers
een fysieke handicap hebben.
128
Vraag:
Hoe groot is het deel fysiek gehandicapte werknemers in het personeelsbestand van het Rijk? Kunt u dit ook uitsplitsen in salarisschalen? Kunt u
dit ook uitsplitsen per departement? Hoe wordt dit gemeten?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag vraag 127.
129
Vraag:
Wat is de man/vrouw verhouding in het personeelsbestand van het Rijk?
Kunt u dit ook uitsplitsen in salarisschalen? Kunt u dit ook uitsplitsen per
departement? Hoe wordt dit gemeten?
Antwoord:
Het personeelsbestand van het Rijk bestond in 2019 voor 52,8% uit
mannen en 47,2% uit vrouwen. Dit betreft alle medewerkers met een vast
of tijdelijk contract bij het Rijk. De gegevens zijn afkomstig uit P-Direkt, het
personeelssysteem van het Rijk.
Onderstaande tabellen tonen de uitsplitsing per salarisschaal en departement. Man/vrouw verhouding Rijk 2019 naar schaalcategorie.
Schaalcategorie
Schaal 1–2
Schaal 3–4
Schaal 5–9
Schaal 10–13
Schaal 14–16
Schaal 17 en hoger
Totaal Rijk

Man

Vrouw

30,5%
71,5%
46,7%
55,9%
66,8%
68,6%
52,8%

69,5%
28,5%
53,3%
44,1%
33,2%
31,4%
47,2%

Man

Vrouw

42,3%
59,4%
44,7%
53,7%
58,6%
65,9%
49,9%
59,7%
47,2%
31,2%

57,7%
40,6%
55,3%
46,3%
41,4%
34,1%
50,1%
40,3%
52,8%
68,8%

Bron: P-Direkt

Man/vrouw verhouding Rijk 2019 naar ministerie
Ministerie
Algemene Zaken
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Buitenlandse Zaken
Economische Zaken en Klimaat
Financien
Infrastructuur en Waterstaat
Justitie en Veiligheid (exclusief Rechtspraak)
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Rechtspraak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

44

Ministerie
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Hoge Colleges van Staat
Totaal Rijk

Man

Vrouw

40,9%
37,0%
47,9%
52,8%

59,1%
63,0%
52,1%
47,2%

Bron: P-Direkt

130
Vraag:
Welk beleid heeft het Rijk afgelopen jaar gevoerd en gaat het Rijk het
komend jaar voeren om de man/vrouw verhouding over alle salarisschalen gelijk te krijgen en te behouden?
Antwoord:
De rijksoverheid streeft naar meer vrouwen op topfuncties in de rijksdienst. Het Bureau ABD schuift bij vacatures actief het vrouwelijk talent
naar voren, zodat dit talent eerder onder de aandacht komt. Daarbij is het
zo dat in sollicitatiecommissies voor de salarisschalen 14 en hoger neemt
altijd een vrouw deel. Ook worden er trainingen georganiseerd om
selectiegesprekken zo objectief mogelijk te laten verlopen.
131
Vraag:
Welk deel van de Algemene Bestuursdienst is vrouw?
Antwoord:
Op 31 december 2019 werd 40% van de ABD-functies bekleed door een
vrouw.
132
Vraag:
Welk deel van de Algemene Bestuursdienst heeft een biculturele
achtergrond?
Antwoord:
Het is niet bekend welk deel van de ABD een biculturele achtergrond
heeft. Cijfers hierover worden niet geregistreerd. Dat is op grond van de
privacyregelgeving niet toegestaan.
Er zijn wel geanonimiseerde gegevens beschikbaar over de Rijksdienst in
zijn geheel. Hierover heb ik u geïnformeerd in de Jaarrapportage
Bedrijfsvoering Rijk 2019 (Kamerstuk 31 490, nr. 279). Het aandeel
rijksambtenaren met een niet-westerse achtergrond in de salarisschalen
14–16 is 2,9%, en in de salarisschalen 17 en hoger 0,9%. Van het totaal
aantal rijksambtenaren in deze schalen vervult slechts een beperkt deel
een ABD-functie.
133
Vraag:
Welk deel van de Algemene Bestuursdienst heeft een fysieke beperking?
Antwoord:
Het is niet bekend welk deel van de ABD een fysieke beperking heeft.
Cijfers hierover worden niet geregistreerd. Dat is op grond van de
privacyregelgeving niet toegestaan.
134
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

45

Welk beleid heeft het Rijk afgelopen jaar gevoerd en gaat het Rijk het
komend jaar voeren om het personeelsbestand meer cultureel divers te
krijgen en te behouden?
Antwoord:
De rijksoverheid werkt aan het bevorderen van culturele diversiteit om te
zorgen voor een evenwichtigere verhouding in het personeelsbestand ten
opzichte van de werkende beroepsbevolking in Nederland. Ook het
stimuleren van inclusie op de werkvloer heeft de aandacht. De grote lijnen
hiervan zijn vormgegeven in het Strategisch Personeelsbeleid 2025.
Ieder departement is verantwoordelijk voor haar eigen personeelsbeleid
op het vlak van diversiteit en inclusie. Met aandachtspunten en uitdagingen, die passen binnen de eigenheid van het departement. De
departementen wisselen de verschillende aanpakken onderling uit.
Binnen het Rijk is er een lichte maar consequente groei van medewerkers
met een niet-westerse migratieachtergrond. Er is extra aandacht voor het
bevorderen van culturele diversiteit in management functies.
Er zijn en worden daarom meerdere maatregelen genomen om de
culturele diversiteit te bevorderen, onder andere:
• Het laten volgen van trainingen om selectiegesprekken te verbeteren;
• Mentoring en talentenprogramma’s gericht op doorstroom;
• Bijeenkomsten gericht op bewustwording en inclusie zoals rondom
diversity day.
135
Vraag:
Wat voor beleid heeft het Rijk afgelopen jaar gevoerd en gaat het Rijk het
komend jaar voeren om meer fysiek beperkten aan te trekken en te
behouden?
Antwoord:
Het beleid van het Rijk is erop gericht te voldoen aan de Banenafspraak uit
het Sociaal Akkoord 2013 (Kamerstuk 33 566, nr. 15). De doelgroep is
omschreven in de wet Banenafspraak. Het Rijk heeft een meerjarige
aanpak ontwikkeld en een Werkagenda vastgesteld met concrete actie om
banen voor deze doelgroep te realiseren (Kamerstuk 34 352, nr. 165). De
acties zijn derhalve niet specifiek gericht op instroom van mensen met
een bepaalde soort beperking. In het kader van behoud neemt het Rijk
acties zoals trainingen voor de doelgroep en bevordering van een
inclusief werkklimaat. Deze acties zijn eveneens bedoeld voor de gehele
doelgroep Banenafspraak. Wat betreft de toegankelijkheid van en
gebruiksvriendelijkheid van gebouwen en (IT)systemen worden verbeteringen getroffen, mede in het kader van het VN-verdrag Handicap en het
programma Onbeperkt Meedoen. Tevens worden voor medewerkers met
een fysieke beperking waar nodig maatwerkafspraken getroffen.
136
Vraag:
Welk beleid voert de Algemene Bestuursdienst om de dienst meer
cultureel divers te maken?
Antwoord:
Ik hecht veel waarde aan het belang van een divers samengesteld
personeelsbestand bij het rijk, ook voor de hogere managementfuncties.
Er wordt veel gedaan om tot meer diversiteit te komen in de ABD. In de
werving en selectieprocedure voor ABD-functies wordt op verschillende
manieren aandacht besteed aan het bereiken van kandidaten met een
diverse achtergrond. Vacatureteksten worden zo geformuleerd dat er oog
is voor diverse kandidaten en doelgroepen. Daarnaast wordt actief
gebruik gemaakt van bestaande netwerken om geschikte kandidaten te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

46

vinden vanuit diverse groepen. Een groot deel van de topambtenaren
heeft inmiddels deelgenomen aan de training «selecteren zonder
vooroordelen», zodat ze in selectiegesprekken met potentiële kandidaten
zich bewust zijn welke vragen ze stellen en hoe ze een kandidaat beoordelen.
Ook in de leiderschaps- en talentontwikkelprogramma’s van het Rijk is
aandacht voor diversiteit. Deelname van management potentieel met
een biculturele achtergrond wordt gestimuleerd. Daarnaast wordt in de
aangeboden leiderschapstrainingen aandacht besteed aan het belang van
inclusie en diversiteit.
Met mensen die de rijksdienst verlaten worden exitgesprekken gevoerd.
Daarmee kan inzicht verkregen worden in de redenen waarom mensen
vertrekken, in het bijzonder mensen met een diverse achtergrond. Dit kan
aanleiding zijn processen en werkwijzen anders in te richten om hen in de
toekomst te behouden.
137
Vraag:
Voert de Algemene Bestuursdienst beleid om meer fysiek beperkten aan
te trekken?
Antwoord:
Op verschillende manieren probeer ik het aantal potentiële kandidaten
voor topfuncties bij het Rijk te vergroten. Deze inspanningen zijn niet
specifiek gericht op mensen met een fysieke beperking. Ik noem enkele
voorbeelden: er wordt actief gesearched om mensen van buiten de
rijksoverheid te vinden.
• Waar nodig worden externe werving- en selectiebureaus ingeschakeld
om potentiële kandidaten te vinden.
Om externe instoom succesvol te maken is er voor mensen zonder
overheidservaring een «onboardingsprogramma».
138
Vraag:
Hoeveel hebben woningcorporaties betaald aan ATAD (Richtlijn tot
vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken)
in 2019?
Antwoord:
Met ingang van 1 januari 2019 is de earningsstrippingmaatregel in
werking getreden. Omdat de aangiften vennootschapsbelasting over
belastingjaar 2019 nog niet zijn ingediend, is het niet mogelijk om op korte
termijn meer inzicht te geven in het feitelijke effect van de earningsstrippingmaatregel op de vennootschapsbelastingdruk van woningcorporaties,
dan hetgeen waarover de Tweede Kamer eerder is geïnformeerd. Hierbij
moet worden bedacht dat de hoogte van de te betalen vennootschapsbelasting door vele factoren wordt bepaald, waarvan de earningsstrippingsregel er slechts één is. Het verkrijgen van dieper, feitelijk inzicht in de
effecten van de earningsstrippingsmaatregel vergt dan ook nadere
analyse, waarvoor aangiften vennootschapsbelasting over meerdere (en
op dit moment ook nog toekomstige) jaren nodig zijn.
139
Vraag:
Hoeveel vennootschapsbelasting hebben woningcorporaties betaald in
2019, en hoeveel daarvan was over het DAEB-deel van hun voorraad?
Antwoord:
In de brief Indicatieve bestedingsruimte Woningcorporaties is aangegeven
dat over het belastingjaar 2019 voor in totaal een bedrag aan € 541 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

47

aan voorlopige aanslagen vennootschapsbelasting is opgelegd. De
bedragen in de voorlopige aanslag vennootschapsbelasting zijn
gebaseerd op eigen inschattingen van de woningcorporatie zelf dan wel
de inschattingen die door de Belastingdienst zijn gemaakt aan de hand
van de gemiddelde belastbare bedragen over de voorgaande jaren. Het
totaal te betalen definitieve bedrag aan vennootschapsbelastingover
belastingjaar 2019 voor alle woningcorporaties is nog niet bekend. Uit de
ingediende aangiften vennootschapsbelasting is echter niet af te leiden
welk gedeelte van de winst toerekenbaar is aan het DAEB-deel (Diensten
van Algemeen Economisch Belang) van de voorraad. Hierdoor zal deze
uitsplitsing niet gemaakt kunnen worden.
140
Vraag:
Kunt u aangeven waaraan de middelen van de eindejaarsuitkering in 2019
zijn besteed?
Antwoord:
Zoals reeds vermeld in de 1e suppletoire begroting 2019 en de verticale
toelichting bij de voorjaarsnota 2019, is de eindejaarsmarge in 2019
ingezet ter dekking van diverse uitgaven. Allereerst is € 14,4 mln. ingezet
voor de huurtoeslag. De huurtoeslagraming 2019 liet in de eerste jaren
tegenvallers zien die vanaf 2022 omsloegen in meevallers. Om de
meerjarenraming op 0 te laten sluiten is een deel van de eindejaarsmarge
ingezet. Daarnaast is in totaal circa € 6,4 mln. ingezet voor de
Omgevingswet, de desinformatiecampagne en de woondeals. Tevens is
de eindejaarsmarge ingezet voor diverse problematiek binnen de
BZK-begroting, waaronder het aanvullen van het negatief eigen vermogen
2018 van SSC-ICT (€ 9,3 mln.), het CBS WoON-onderzoek (Woon
Onderzoek Nederland) (€ 1,9 mln.), de voortzetting en ondersteuning van
City Deals (€ 1,3 mln.) en de renovatie van sociale huurwoningen op Sint
Eustatius (€ 2,5 mln.).
Ook is de eindejaarsmarge ingezet voor diverse overlopende posten uit
2018. Het gaat dan met name om posten met betrekking tot de digitale
overheid (€ 1,6 mln.), Rijksinkoop en Rijksbrede bedrijfsvoering (€ 2,9
mln.), niet-huisvestingskosten renovatie Binnenhof (€ 2,2 mln.) en de
toelatingsorganisatie wet kwaliteitsborging (€ 0,5 mln.).
Tot slot is de eindejaarmarge ingezet voor de afschaffing van dubbelbenoemingen (€ 2,4 mln. is overgeheveld naar de begroting van de Raad
van State (IIB)), voor de technische ondersteuning bij bestuursontwikkeling (€ 1,5 mln. is overgeheveld naar de begroting van Koninkrijksrelaties, (IV)) en voor de aanpak van de problematiek met betrekking tot Fort
Oranje (€ 1,5 mln. is overgeheveld naar het gemeentefonds (B)).
141
Vraag:
Wat is de ontwikkeling van de grondprijzen voor woningbouw sinds 2010?
Antwoord:
Grondprijzen voor woningbouw verschillen van locatie tot locatie en zijn
over het algemeen gedifferentieerd naar woningtype. Er kan daarom geen
eenduidige uitspraak worden gedaan over de ontwikkeling van de
grondprijzen sinds 2010. Bovendien worden grondprijzen niet centraal
bijgehouden en zijn exacte grondprijzen van een locatie over het
algemeen vertrouwelijk omdat openbaar maken de onderhandelingspositie van een gemeente zou schaden.
Algemeen kan worden gesteld dat de grondprijzen voor vrijesectorwoningen in de regio’s met een hoge woningdruk zijn gestegen sinds het
herstel na de crisis van 2008 doordat stijgende woningprijzen doorwerken
in de grondprijzen. Grondprijzen worden over het algemeen residueel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

48

bepaald; het verschil tussen de woningprijs en de bouw- en bijkomende
kosten bepaalt de grondprijs. In regio’s zonder hoge druk op de woningmarkt zijn woningprijzen stabieler en zorgen de gestegen bouw- en
bijkomende kosten voor een drukkend effect op de grondprijzen.
142
Vraag:
Wat is de ontwikkeling van de bouwkosten voor woningbouw sinds 2010?
Antwoord:
Het CBS houdt de ontwikkeling van de bouwkosten van nieuwbouwwoningen bij. De index stond in 2012 op 97,6 en in 2019 op 109,5. Op basis
hiervan zijn de bouwkosten voor nieuwbouwwoningen met circa 12%
gestegen in deze periode.
143
Vraag
Kunt u verklaren waarom huurders bij de Huurcommissie in 2019 minder
vaak gelijk kregen dan in 2018?
Antwoord:
Op pagina 24 van het Jaarverslag 2019 staat onder het kopje «Uitkomst
van de uitspraken» de volgende toelichting: «Bij verzoeken over de
jaarlijkse huurverhoging werden verhuurders veel vaker in het gelijk
gesteld. In 2019 handelde de Huurcommissie verhoudingsgewijs meer
huurverhogingszaken af. Dat kwam mede door het afhandelen van 1.152
verzoeken over de jaarlijkse huurverhoging uit 2018. Dit droeg bij aan het
hogere aantal verhuurders dat in het gelijk werd gesteld ten opzichte van
2018.»
Bij huurverhogingsverzoeken worden huurders minder vaak in het gelijk
gesteld. Door het meetellen van de huurverhogingsverzoeken van 2018
lijkt het het alsof de huurders in 2019 minder in het gelijk gesteld zijn.
Hieruit kan geconcludeerd worden dat de afhandeling in 2019 van
huurverhogingsverzoeken uit 2018 invloed heeft gehad op het percentage
«in het gelijk gestelden» in 2019.
144
Vraag:
Hoeveel huishoudens maakten in 2016, 2017, 2018 en 2019 gebruik van de
Nationale Hypotheekgarantie (NHG)? Hoe vaak betrof dit starters en/of
personen in de leeftijdscategorie 25–35 jaar?
Antwoord:
Jaar

Aantal
NHG-garanties
bestaande
woningen

Aantal
NHG-garanties
met jongste klant
tot 25 jaar

Aantal
NHG-garanties met
jongste klant vanaf
25 tot 35 jaar

2016
2017
2018
2019

106.533
104.400
89.285
90.785

18.721
18.547
16.478
16.197

48.770
47.450
39.163
40.347

145
Vraag:
Hoeveel werknemers in de bouw verloren hun baan in 2019? En hoeveel
nieuwe medewerkers zijn er aan de slag gegaan in de bouw vorig jaar?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

49

De werkgelegenheid in de bouwsector nam volgens het Economisch
Instituut voor de Bouw in 2019 met 16.000 voltijdbanen toe. Natuurlijke
uitstroom bedroeg ongeveer 12.000 voltijdbanen.
146
Vraag:
Wat waren de loonkosten voor medewerkers in de bouw in 2019?
Antwoord:
De gemiddelde loonkosten in de bouw in 2019 bedroegen € 65.200 per
jaar (Bron CBS 2020)
147
Vraag:
Wat kost het om jaarlijks 50.000 bouwvakkers aan te nemen?
Antwoord:
Deze vraag is niet goed te beantwoorden omdat dit afhankelijk is van het
loon van de betreffende medewerker. Het gemiddelde loonkosten in de
bouwnijverheid is € 65.200 per jaar. Dat betekent dat 50.000 nieuwe
bouwvakkers aannemen ongeveer € 3,26 mld. zou kosten.
148
Vraag:
Hoeveel fte zijn er momenteel in de bouw en wat is de verwachte
ontwikkeling?
Antwoord:
In 2019 werkten er ongeveer 467.000 mensen in de bouwsector. Na jaren
van sterke stijging van de werkgelegenheid in de sector en veel openstaande vacatures, dreigt er door de coronacrisis een ommekeer. De
prognose van het EIB is dat de komende twee jaar het aantal arbeidsplaatsen in de bouw met 40.000 kan dalen. Om hoeveel arbeidsplaatsen
het uiteindelijk gaat hangt af van zowel de duur van de coronacrisis als
het effect hiervan op het vertrouwen van investeerders, consumenten en
bedrijven.
149
Vraag:
Hoeveel zzp’ers telde de bouwsector in 2019?
Antwoord:
In 2019 waren er volgens het EIB 155.268 bedrijven met één personeelslid
geregistreerd in de bouwsector.
150
Vraag:
Hoeveel fte werken momenteel in de verduurzaming van woningen, en
wat is de verwachte ontwikkeling?
Antwoord:
Dat is lastig direct te bepalen, het hangt er ook vanaf welke werkzaamheden hieraan worden toegerekend. Een benadering kan worden gegeven
door te kijken naar de werkgelegenheid van sectoren binnen de bedrijfstak
energie die vooral, maar niet uitsluitend gericht is op verduurzaming van
woningen.
Het gaat dan met name om:
• Energiebesparing 27.000 fte
• investeringen in warmte 6.300 fte.
• Zon 13.300 fte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

50

• Productie hernieuwbare energie 4.400 fte.
(Bron KEV 2019)
Binnen de sector energie is de trend waarneembaar dat de werkgelegenheid verschuift van fossiel naar steeds meer duurzame energie. De
verwachting is dat ook het aantal werknemers betrokken bij verduurzaming van woningen zal groeien.
151
Vraag:
Hoeveel bouwbanen (bouwvakkers) komen er extra bij met een investering van 1 miljard euro?
Antwoord:
Deze vraag is niet goed te beantwoorden omdat dit afhankelijk is van
waarvoor de investering precies wordt benut, zoals de hoogte van
loonkosten per extra medewerker.
152
Vraag:
Hoe vaak is aangifte gedaan van discriminatie in de afgelopen 10 jaar?
Kunt u dit uitsplitsen per jaar? Kunt u dit ook uitsplitsen per discriminatiegrond?
Antwoord:
De politie rapporteert sinds 2015 jaarlijks over het aantal discriminatieincidenten die zijn geregistreerd. Deze cijfers worden samen met de
meldcijfers van de antidiscriminatievoorzieningen gepresenteerd in één
rapport, waarin ook de cijfers van andere officiële instanties (College voor
de rechten van de mens en Meldpunt internetdiscriminatie, MiND) worden
geduid. Dit rapport wordt jaarlijks aan uw Kamer toegezonden.
De discriminatie-incidenten die de politie registreert, zijn breder dan
slechts de gevallen waarin er aangifte van discriminatie is gedaan. Ook
meldingen (zonder aangifte) en registraties door agenten van discriminatoire incidenten die zij hebben meegemaakt of waarnemingen die zij
hebben gedaan, vallen daaronder.
De hieronder weergegeven cijfers per jaar laten zich niet heel precies
vergelijken. De politie heeft haar manier van identificeren en duiden van
discriminatie-incidenten in de afgelopen jaren op enkele punten
aangepast, wat tot verschillen in de registraties kan leiden. Zo registreert
de politie sinds 2019 meldingen van discriminatie door werknemers met
een publieke taak niet meer apart.
Omdat uit de verschillende cijferrapportages ook blijkt dat burgers bij de
politie andere vormen van discriminatie melden dan bij de antidiscriminatievoorzieningen, zijn ook de meldcijfers bij deze organisaties
opgenomen. Bij de politie wordt vooral melding gemaakt van discriminatoire belediging in de openbare ruimte, bij de antidiscriminatievoorzieningen wordt vooral melding gemaakt van discriminatie op de arbeidsmarkt en bij de commerciële dienstverlening.
Cijfers politie:
Gronden
Totaal geregistreerde
discriminatie incident
Geregistreerde discriminatie
incidenten tegen werknemers
met een publieke taak
Herkomst
Seksuele gerichtheid

2019

2018

2017

2016

2015

5.487

3.299

3.499

4.376

5.506

NB
39%
29

1.375
43%
25%

1.507
39%
25%

1.528
39%
30%

1.036
43%
31%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

51

Gronden

2019

2018

2017

2016

2015

Antisemitisme
Godsdienst
Geslacht
Handicap
Onbekend/overige

14%
4%
1%
1%
11%

8%
5%
1%
0%
17%

8%
6%
1%
1%
21%

8%
8%
1%
1%
17%

8%
9%
2%
1%
12%

2019

2018

2017

2016

2015

4.382
44%
13%
12%
9%
7%
6%
2%
8%

4.320
45%
14%
11%
4%
8%
7%
1%
9%

4.691
38%
12%
10%
8%
9%
13%
1%
9%

4.761
42%
8%
8%
8%
10%
7%
3%
11%

4.561
43%
9%
9%
4%
12%
9%
2%
11%

Cijfers antidiscriminatievoorzieningen:

Totaal aantal meldingen
Herkomst
Handicap
Geslacht
Seksuele gerichtheid
Leeftijd
Godsdienst
Antisemitisme
Overig/niet-wettelijk

153
Vraag:
Hoe vaak heeft het College van de Rechten van de Mens een oordeel
gegeven dat er sprake was van discriminatie sinds de oprichting in 2012?
Kunt u dit uitsplitsen per jaar? Kunt u dit ook uitsplitsen per discriminatiegrond?
Antwoord:
Omdat een oordeel betrekking kan hebben op meerdere gronden, kunnen
de afzonderlijke cijfers per grond op een groter aantal uitkomen dan het
totaal aantal oordelen.
Het College registreert in zijn jaarverslagen en monitors discriminatiezaken alleen hoe veel oordelen op welke gronden er zijn gegeven, niet op
welke gronden er wel/geen sprake was van discriminatie.
Type onderscheid

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Verboden
Niet verboden

133
79

114
69

102
77

76
79

83
68

78
83

63
86

65
75

Gronden

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

43
47
36
36
21
12
7
15
2
3
1

35
42
32
37
22
15
5
6
1
3
1

28
49
35
36
20
13
0
4
7
1
0

34
31
39
39
17
7
0
4
7
2
0

30
33
44
28
17
11
1
1
1
0
1

49
32
32
41
8
4
3
2
1
0
0

51
41
28
22
9
2
2
2
1
1
0

36
34
32
22
9
8
3
4
3
2
1

0

0

1

1

0

0

0

0

Handicap of chronische ziekte
Geslacht
Ras
Leeftijd
Godsdienst
Nationaliteit
Politieke overtuiging
Arbeidsduur (deeltijd of voltijdwerk)
Seksuele gerichtheid
Burgerlijke staat
Levensovertuiging
Onderscheid op grond van het al dan niet
tijdelijke karakter van de arbeidsovereenkomst

154
Vraag:
Wat was het budget van het College van de Rechten van de Mens in 2019?
Wat waren de uitgaven van het College van de Rechten van de Mens in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

52

2019? Wat was het budget in 2012 t/m heden? Wat waren de uitgaven van
het College van de Rechten van de Mens van 2012 t/m heden?
Antwoord:
Jaar

Budget

Uitgaven

2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019

€ 6,4 mln.
€ 6,1 mln.
€ 5,8 mln.
€ 6,2 mln.
€ 6,9 mln.
€ 7,0 mln.
€ 7,0 mln.
€ 7,2 mln.

€ 6,4 mln.
€ 6,1 mln.
€ 5,8 mln.
€ 6,2 mln.
€ 7,0 mln.
€ 7,1 mln.
€ 7,0 mln.
€ 7,2 mln.

155
Vraag:
Welke anti-discriminatiecampagnes hebben het afgelopen jaar in opdracht
van de rijksoverheid plaatsgevonden? Hoeveel geld is hieraan besteed?
Antwoord:
Als onderdeel van het Actieplan Arbeidsmarktdiscriminatie is een
campagne ingericht in samenwerking met BNR-nieuwsradio: Verderkijkers. De campagne richtte zich op bedrijven en stelde de kracht van
diversiteit centraal. Onderdeel van de campagne waren een website, een
wekelijks item bij BNR, podcasts bij BNR en bijeenkomsten met bedrijven.
Op dit moment wordt gewerkt aan een nieuwe campagne. Kosten:
ongeveer € 0,5 mln.
Verder is door het Ministerie van OCW tot eind 2019 een campagne van
WOMEN Inc. gesubsidieerd om vrouwen en werkgevers bewust te maken
van de loonkloof. Hieronder vielen ook de campagne #15procentminder
en de Gelijk Loon Check waarmee werkgevers op een eenvoudige manier
kunnen meten of er een loonkloof is binnen hun organisatie. Kosten:
€ 388.655 voor het gehele project, inclusief de campagne.
156
Vraag:
Wat is het anti-discriminatie beleid geweest de afgelopen 5 jaar? Kunt u
de beleidsinzet uitsplitsen per jaar en hoeveel geld is uitgegeven per
beleidsinzet?
Antwoord:
Discriminatie kent vele uitingsvormen. Het treft diverse groepen in de
samenleving, op verschillende terreinen van het maatschappelijk leven.
De aanpak van discriminatie is daarom ook divers van aard. De aanpak
kent meer generieke maatregelen, gericht op de vergroting van de
meldingsbereidheid van slachtoffers van discriminatie, registratie van
incidenten en bijstand aan slachtoffers. Het gaat hier bijvoorbeeld om de
versterking van het stelsel van antidiscriminatievoorzieningen en de
aanpak binnen «de kracht van het verschil» bij de politie. Daarnaast
worden er diverse maatregelen genomen om discriminatie aan te pakken
op verschillende terreinen, zoals op de arbeidsmarkt, de woningmarkt of
in het voetbal en om discriminatie van bepaalde groepen personen aan te
pakken, zoals discriminatie gericht tegen mensen met een handicap,
moslims of mensen van Afrikaanse afkomst. De maatregelen zijn gericht
op preventie en op handhaving en worden vrijwel altijd genomen in
samenwerking met diverse maatschappelijke partners. Voor meer
informatie over de maatregelen verwijs ik u naar de jaarlijkse voortgangs-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

53

brief over de kabinetsaanpak van discriminatie, die sinds 2016 elk jaar aan
u is gezonden.
Omdat het beleid zeer divers is, zijn meerdere departementen betrokken
bij het antidiscriminatiebeleid. Daarbij zijn veel van de maatregelen niet
expliciet gelabeld als «aanpak van discriminatie». Zo heeft de politie een
taak bij de opsporing van discriminatie en het verwerken van aangiften en
meldingen. Maar dit valt onder de reguliere taken van de politie – en
daarmee onder het algemene budget. En het Ministerie van OCW geeft
jaarlijks een instellingssubsidie aan het COC en Transgender Netwerk
Nederland. Die organisaties zetten zich in voor emancipatie en tegen
discriminatie van lhbti-personen, onder meer door voorlichting op
scholen en een discriminatiemeldpunt. Ook maatregelen als het bevorderen van de interreligieuze dialoog of het bevorderen van de arbeidsmarktparticipatie door mensen met een niet-westerse migratieachtergrond, zijn niet slechts maatregelen die discriminatie aanpakken,
maar dienen ook andere doelen (bevorderen van de integratie en
participatie bijvoorbeeld).
Ter illustratie van de uitgaven van andere departementen:
• In 2019 heeft het kabinet € 1 mln. vrijgemaakt voor de aanpak van
antisemitisme.
• In de jaren 2015 – 2019 heeft het kabinet € 150.000 per jaar uitgegeven
aan het Meldpunt Internetdiscriminatie MiND
• De bewustwordingscampagne Baby en Baan over zwangerschapsdiscriminatie (in 2018) kostte in totaal € 42.000.
• In de periode 2015–2020 is voor ca. € 3 mln. aan preventie van
discriminatie op grond van ras, religie en herkomst besteed, in de
vorm van opdrachten en subsidies. Het ging hierbij om monitoring,
onderzoek naar achtergronden, zgn. triggerfactoren, (effectiviteit) van
interventies en enkele pilots, zoals vermeld in de diverse voortgangsrapportages over de aanpak van discriminatie.
– Voorbeelden hiervan zijn onderzoek naar online uitingen met een
discriminatoir karakter en handelingsperspectieven en onderzoeken
naar triggerfactoren antisemitisme, moslimdiscriminatie en afro
racisme. Het spreekkorenproject dat de Anne Frank stichting met
een aantal voetbalverenigingen uitvoert, het stimuleren van de
interreligieuze dialoog zijn voorbeelden van interventies naar
aanleiding van onderzoek naar triggerfactoren. De aanpak uit het
spreekkoren project, die effectief is gebleken, wordt nu in het kader
van plan «Ons voetbal is van iedereen» doorontwikkeld.
– Andere voorbeelden betreffen bijeenkomsten in het kader van het
stimuleren van de lokale samenwerking in de aanpak en preventie
van moslimdiscriminatie en het verhogen van de meldingsbereidheidondersteuning voor de herdenking van het slavernijverleden en
ondersteuning van het VN-decennium voor mensen van Afrikaanse
afkomst via het Oranjefonds en Prins Bernard Cultuur fonds.
Het Ministerie van BZK heeft een aantal structurele uitgaven ten behoeve
van de aanpak van discriminatie, namelijk de jaarlijkse bijdrage van € 6
mln. aan het Gemeentefonds ten behoeve van de financiering door
gemeenten van de antidiscriminatievoorzieningen en de jaarlijkse
financiering van de cijferrapportages (landelijk en regionaal) over de
discriminatiemeldingen van ongeveer € 65.000.
Daarnaast worden er jaarlijks incidentele projecten, onderzoeken en
subsidieverzoeken gefinancierd.
157
Vraag:
Hoe meet het ministerie het succes van antidiscriminatiebeleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

54

Antwoord:
Het is bijzonder lastig om goede indicatoren te formuleren aan de hand
waarvan het succes van het antidiscriminatiebeleid kan worden bepaald.
Maatregelen van dit kabinet zetten in op verhogen van de meldingsbereidheid, onder meer door de versterking van het stelsel van antidiscriminatievoorzieningen en aandacht voor het melden van woningmarktdiscriminatie. Zij krijgen op dit moment vorm.
158
Vraag:
Hoeveel vrijgevallen functies bij de Huurcommissie zijn er in 2018 en in
2019 geweest, en met welke redenen?
Antwoord:
Bij de beantwoording van de vraag is uitgegaan van de vrijgevallen
functies bij zowel de Dienst van de Huurcommissie als bij het ZBO
Huurcommissie.
In 2018 zijn er vijf functies vrijgekomen. Drie medewerkers zijn met
pensioen gegaan en twee medewerkers hebben een andere dienstbetrekking gevonden.
In 2019 zijn er zestien functies vrijgevallen. Zes medewerkers zijn met
pensioen gegaan, negen medewerkers hebben een andere dienstbetrekking gevonden en één medewerker is overleden.
159
Vraag:
Hoeveel externe medewerkers zijn in gehuurd bij de Huurcommissie in
2019?
Antwoord:
In 2019 zijn gemiddeld 37 externe medewerkers ingehuurd. In dit aantal
zijn de medewerkers die vanuit het moederdepartement en/of andere
ministeries zijn gedetacheerd bij de Huurcommissie niet meegerekend.
Deze medewerkers worden niet als externe inhuur beschouwd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 VII, nr. 7

55