Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1148

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 mei 2012
Hierbij bieden wij u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken van
23 april 2012.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-21501-02-1148
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1148

1

Verslag van de Raad Buitenlandse Zaken d.d. 23 april 2012
Birma
De ministers verwelkomden de verdere voortgang in het Birmese
hervormingsproces en stelden vast dat de hervormingen hoopvol, maar
nog niet onomkeerbaar zijn. Om de hervormers te ondersteunen,
schortten de ministers de sancties tegen Birma op, met uitzondering van
het wapenembargo, inclusief het verbod op de uitvoer van middelen die
kunnen worden gebruikt voor interne repressie, dat met een jaar werd
verlengd. Op deze manier wordt de hervormingsagenda van de regering
gesteund, maar blijft de druk hoog om volledig aan de voorwaarden van
de EU te voldoen.
Nederland herhaalde dat de sancties pas kunnen worden opgeheven als
aan alle voorwaarden voor opheffing van de sancties – de onvoorwaardelijke vrijlating van alle politieke gevangenen, eerlijke en vrije verkiezingen
en oprechte vooruitgang op het gebied van verzoening met de etnische
minderheden – is voldaan. Nederland benadrukte in de discussie dat de
algemene politieke situatie en de rol van het leger, inclusief de defensieuitgaven, moeten worden meegewogen wanneer opheffing van de
sancties aan de orde zou zijn. Nederland benadrukte ook het belang van
aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen bij Europese
investeringen in en handel met Birma.
Afghanistan
De ministers steunden de lange-termijn betrokkenheid van de EU bij
Afghanistan na de transitie in 2014. Zij bespraken de noodzaak tijdens de
NAVO-Top in Chicago in mei a.s. en tijdens de Afghanistan conferentie in
Tokio in juli a.s. een krachtig signaal af te geven dat de EU ook na 2014
betrokken is bij de veiligheid van Afghanistan en bij de financiering van de
Afghan National Security Forces in het bijzonder. Onder anderen
Commissaris Piebalgs gaf aan dat de EU hiermee actief streeft naar het
tegengaan van terroristische activiteiten vanuit Afghanistan. De EU zal in
Chicago nog niet in staat zijn bedragen te noemen, aangezien deze
voorwerp van discussie zijn in de onderhandelingen over het Meerjarig
Financieel Kader (MFK) van de Unie voor de periode 2014–2020.
Daarnaast kwam het belang aan de orde van het bijdragen aan de
sociaal-economische ontwikkeling van Afghanistan alsook de opbouw van
de rechtsstaat, de bestrijding van corruptie, het bevorderen van het
respect voor mensenrechten en de positie van vrouwen in het bijzonder.
De EU spreekt de Afghaanse regering aan op de verplichtingen die ze zelf
tegenover de internationale gemeenschap is aangegaan. Electorale
hervormingen vormen daarbij een primair aandachtsgebied.
Hoge Vertegenwoordiger (HV) Ashton bevestigde dat co-locatie van de
EU-delegatie en ambassades van EU-lidstaten juist in Kaboel nuttig kan
zijn. Zij zegde toe de mogelijkheden hiertoe verder te onderzoeken.
Syrië
De Raad verwelkomde de unanieme aanname van de VNVR-resoluties van
14 en 21 april jl., waarmee onder andere een waarnemersmissie
(UNSMIS) van 300 militaire waarnemers, aangevuld met civiele staf, voor
90 dagen wordt geautoriseerd. De waarnemersmissie moet toezien op het
staakt-het-vuren en de implementatie van alle onderdelen van het
zes-puntenplan van VN- en AL-gezant Annan. De ministers benadrukten
de inspanningen van Annan krachtig te steunen en riepen de VNVR-leden
op hun invloed aan te wenden om zeker te stellen dat de VNVR-resoluties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1148

2

volledig worden geïmplementeerd. Aanhoudende druk op Rusland blijft
daarbij noodzakelijk. De EU en de lidstaten gaven aan klaar te staan om op
verzoek ondersteuning te bieden om bij te dragen aan het slagen van de
waarnemersmissie.
Tegelijkertijd spraken HV Ashton en de ministers hun zorgen uit over de
fragiele situatie in Syrië en het aanhoudende geweld. De Raad riep de
Syrische regering op haar verplichtingen volledig na te komen en haar
troepen terug te trekken uit de steden. De Raad herhaalde zijn zorgen over
de humanitaire situatie in het land en riep de Syrische autoriteiten op om
onmiddellijke, ongehinderde en volledige toegang te verlenen tot alle
delen in het land zodat humanitaire hulp, inclusief medische zorg, kan
worden verleend. De EU en de lidstaten hebben momenteel gezamenlijk
ruim 35 miljoen euro beschikbaar gesteld voor noodhulp aan Syrische
burgers, inclusief aan Syrische vluchtelingen in de regio. De EU verwelkomde de bijdragen van buurlanden van Syrië die vluchtelingen
opvangen. Zoals gemeld tijdens het Algemeen Overleg met de Tweede
Kamer op 19 april jl. doneert Nederland 1 miljoen euro aan UNHCR ten
behoeve van de opvang van Syrische vluchtelingen in de regio, met name
in Turkije, in aanvulling op eerdere en ongeoormerkte bijdragen.
Tevens verwelkomde de EU de inspanningen van de Syrische Nationale
Raad (SNC) en andere oppositiegroeperingen om een gezamenlijke visie
neer te leggen voor het nieuwe Syrië. Zoals toegezegd tijdens voornoemd
Algemeen Overleg is bij dit verslag de door de Syrische Nationale Raad
(SNC) opgestelde «roadmap» voor de transitie in Syrië gevoegd1. Deze
werd verspreid tijdens de Friends of Syria bijeenkomst te Istanbul op
1 april jl.
Om de druk op het regime-Assad verder op te voeren, besloot de Raad tot
nieuwe sancties tegen het regime in de vorm van een exportverbod op
luxegoederen en aanscherping van de beperkingen op de export van dual
use goederen. Deze maatregelen worden in de komende periode verder
uitgewerkt. De EU zal haar sanctiebeleid voortzetten zolang de onderdrukking voortduurt. Mede op voorstel van Nederland riep de EU alle
Syriërs op zich te distantiëren van het regime-Assad.
Mali
De Raad steunde de inzet van onder andere ECOWAS in Mali en verwelkomde het ondertekenen van de raamovereenkomst die voorziet in een
transitieperiode met een interim-president, -premier en -regering van
nationale eenheid. De Raad riep alle betrokkenen op tot spoedige
implementatie van de raamovereenkomst, een onmiddellijk einde aan het
geweld in het noorden van Mali en het respecteren van de territoriale
integriteit van Mali. De ministers spraken hun zorg uit over de groeiende
aanwezigheid van Al Qaeda en daaraan gelieerde groepen in het noorden
van Mali, alsook over de dreiging die hiervan uitgaat. De Raad veroordeelde alle terroristische activiteiten en riep partijen op internationaal
recht en mensenrechten te respecteren en humanitaire toegang te
verlenen.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De EU volgt de ontwikkelingen nauwgezet en verklaarde zich bereid in
samenwerking met ECOWAS, de Afrikaanse Unie (AU) en andere
internationale partners, de transitie onder civiele leiding naar burgergezag
te ondersteunen. Nederland benadrukte dat de EU-ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s met de Malinese overheid die zijn stilgelegd,
opgeschort moeten blijven totdat een acceptabele oplossing voor de
constitutionele crisis is gevonden. Humanitaire hulp en hulp die via NGO’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1148

3

rechtstreeks aan de bevolking ten goede komt, zullen zoveel mogelijk
doorgang vinden.
De recente ontwikkelingen in Mali en bredere uitdagingen in de regio op
het gebied van veiligheid, ontwikkeling en de humanitaire situatie,
bevestigen de noodzaak van versterking van veiligheidsstructuren in de
regio en snellere implementatie van de EU-Sahelstrategie, waaronder het
uitrollen van de civiele GVDB-missie in de Niger in juli 2012.
Nederland wees op de vele dreigingen in de regio, waaronder drugssmokkel, gijzelneming en bedreiging van cultureel erfgoed. Deze vragen
om een geïntegreerde benadering door de EU ter ondersteuning van de
activiteiten van regionale organisaties en de VN, zodat deze dreigingen op
de meest effectieve wijze kunnen worden bestreden. Ook andere
delegaties wezen op de samenhang tussen verschillende problemen in de
regio en het belang van een geïntegreerde aanpak.
Sudan en Zuid-Sudan
De Raad uitte zijn zorgen over de escalatie van de situatie tussen Sudan
en Zuid-Sudan en riep beide landen op om het geweld, zowel direct als
indirect, onmiddellijk te staken, troepen terug te trekken en provocerend
optreden te vermijden. HV Ashton wees erop dat de bereikte resultaten in
beide landen in gevaar zijn. Indien het geweld voortduurt, is dit aanleiding
de samenwerking te herzien.
De Raad verwelkomde het besluit van Zuid-Sudan zich terug te trekken uit
Heglig, na de brede internationale veroordeling van deze interventie, en
riep Zuid-Sudan op dergelijke aanvallen niet nogmaals uit te voeren. De
Raad riep Sudan op de terugtrekkende troepen niet aan te vallen en
veroordeelde de Sudanese luchtaanvallen en de gerapporteerde interventies door Sudanese troepen op het grondgebied van Zuid-Sudan. De
ministers riepen beide partijen op terug te keren naar de onderhandelingstafel en met steun van het AU High level Implementing Panel tot
overeenstemming te komen over de nog uitstaande kwesties van de
Comprehensive Peace Agreement. HV Ashton benadrukte dat overeenstemming moet worden gevonden over de verdeling van de olieinkomsten. De regering van Sudan en de SPLM North moeten zich
daarnaast inspannen om het conflict in Zuid-Kordofan en Blue Nile op te
lossen. De Raad riep tot slot Sudan en Zuid-Sudan op om als eerste,
onmiddellijke stap de afspraken in het non-agressie en samenwerkings-MoU van 10 februari jl. na te komen.
Nederland en HV Ashton vroegen aandacht voor de aanval op een kerk in
Khartoum op 20 april jl. Nederland wees daarnaast op de noodzaak eraan
te blijven werken dat verdachten tegen wie een aanhoudingsbevel is
uitgevaardigd, zoals de Soedanese president Bashir en de gouverneur van
Zuid-Kordofan Haroen, alsnog aan het Internationaal Strafhof worden
overgedragen.
HV Ashton onderstreepte dat de EU op alle niveaus tracht de situatie te
de-escaleren en daarmee zal doorgaan. EUSV Marsden, bijvoorbeeld, is in
voortdurend contact met de vertegenwoordigers van de AU en de VN
over stappen die kunnen bijdragen aan een spoedige oplossing.
Guinee Bissau
De Raad veroordeelde de coup in Guinee Bissau en eiste een onmiddellijk
herstel van het gezag van de wettige regering en het voortzetten van het
democratische verkiezingsproces. De Raad zal de door de coupplegers in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1148

4

het leven geroepen regeringsinstanties niet erkennen. Schenders van
mensenrechten moeten ter verantwoording geroepen worden. Buitenrechtelijk gedetineerden moeten onvoorwaardelijk worden vrijgelaten. De
EU steunt de inzet van de VN en ECOWAS om de stabiliteit te herstellen
en democratie en respect voor mensenrechten in Guinee Bissau te
bevorderen. De Raad besloot te onderzoeken tegen welke personen, die
handelingen blijven verrichten of ondersteunen die een bedreiging
vormen voor de vrede, veiligheid en stabiliteit van Guinee Bissau,
restrictieve maatregelen kunnen worden getroffen.
Nederland wees op de bedreigingen als gevolg van drugssmokkel via
Guinee Bissau en de regio. De situatie noopt tot een alomvattende
aanpak.
Midden-Oosten Vredesproces
De ministers hebben van gedachten gewisseld over recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten Vredesproces (MOVP) en het vervolg van het
Kwartet-onderhandelingstraject.
Op 17 april jl. is de brief van president Abbas met de hoofdlijnen van de
Palestijnse vredesinzet aan premier Netanyahu overhandigd. HV Ashton
heeft er bij premier Netanyahu op aangedrongen te reageren op deze
brief. Geconcludeerd werd het resultaat van deze briefwisseling af te
wachten, en tijdens de bijeenkomst in mei verder over dit onderwerp te
spreken.
Nederland heeft onder verwijzing naar recente incidenten met
EU-documenten over het MOVP nogmaals bij HV Ashton aangedrongen
op adequate maatregelen om toekomstig lekken en andere vormen van
niet-integere omgang met informatie te voorkomen. HV Ashton bevestigde dat het uitlekken van EU HoMs-rapporten en andere informatie een
probleem vormt en dat hieraan op korte termijn opvolging zal worden
gegeven.
Iran
HV Ashton deed verslag van het overleg van de vijf Permanente leden van
de VN-Veiligheidsraad en Duitsland (P5+1) met Iran over het Iraanse
nucleaire programma in Istanbul op 14 april jl. Zij stelde dat het feit dat
gesprekken gevoerd waren na een lange periode zonder dialoog relatief
positief was, maar dat spoedig moet blijken of Iran serieus wil starten met
besprekingen gericht op het naleven van internationale verplichtingen in
relatie tot het Iraanse nucleaire programma.
Verschillende lidstaten benadrukten dat de druk op Iran onverminderd
hoog moet blijven en dat de sancties strikt gehandhaafd moeten blijven
om Iran te bewegen volledige openheid van zaken te geven over zijn
nucleaire programma. Desgevraagd zei een vertegenwoordiger van de
EDEO dat het niet mogelijk was eerder dan op 23 mei a.s. een volgende
bespreking te houden, omdat voldoende tijd moet worden ingeruimd voor
voorbereidende ambtelijke besprekingen.
Punten onder «Any Other Business»
Suriname
Nederland sprak ernstige zorg uit over de recente wijziging van de
amnestiewet in Suriname. Nederland wees erop dat het
Decembermoorden-proces de ontknoping nadert en stelde dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1148

5

geamendeerde amnestiewet haaks staat op de internationale verplichtingen van Suriname om straffeloosheid tegen te gaan, mensenrechtenschendingen te onderzoeken en verdachten te vervolgen. De wet is in
strijd met fundamentele waarden en normen die ten grondslag liggen aan
de relatie tussen de EU en Suriname. Nederland benadrukte voorts het
belang van de ondersteuning van de rechtstaat en van de onafhankelijkheid van rechters in Suriname, inclusief de leden van de krijgsraad, en
vroeg om blijvende betrokkenheid van de EU bij de ontwikkelingen in
Suriname, onder meer door het voeren van een dialoog op basis van
artikel 8 van het Verdrag van Cotonou. HV Ashton liet weten de Nederlandse verzoeken te ondersteunen.
Bahrein
Op verzoek van de Deense minister van Buitenlandse Zaken deelde HV
Ashton mee dat de rechtszaak tegen de Bahreins/Deense politieke
gevangene Abdulhadi Al-Khawaja op 30 april a.s. zal plaatsvinden. De
heer Al-Khawaja is sinds begin februari in hongerstaking. Met steun van
Nederland, heeft de EU samen met Denemarken haar zorgen over de
kwestie overgebracht aan de Bahreinse autoriteiten. De ministers riepen
op de kwestie nauwlettend te blijven volgen. HV Ashton bracht op 24 april
jl. opnieuw een verklaring uit waarin ze haar zorg herhaalt en de
Bahreinse autoriteiten andermaal oproept snel tot een oplossing te
komen.
Argentinië
Spanje vroeg aandacht voor de nationalisatie van een investering van een
Spaanse oliefirma door Argentinië. De Spaanse minister onderstreepte de
onwettigheid hiervan en wees op de strijdigheid met bilaterale en
EU-akkoorden. HV Ashton bevestigde dit en zei dat verder zal worden
bezien welke maatregelen de EU in reactie op deze handelingen kan
treffen. Meerdere ministers spraken expliciet hun steun uit voor dit
verdere onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1148

6