Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu
Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

Programmadirectie COVID-19

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.n1
KvK Utrecht 30276683
T 030 274 91 11
info@rivm.nl

memo

Commentaar en advies op Voorstel wijziging Wpg
i.v.m. Quarantaine inkomende reizigers

Datum
12 maart 2021
Ons kenmerk
Uw kenmerk
Behandeld door

Het RIVM heeft ter consultatie het voorstel ontvangen tot wijziging van de
Wet publieke gezondheid vanwege de invoering van aanvullende
maatregelen voor het internationaal personenverkeer in verband met de
bestrijding van de epidemie van covid-19, met de bijbehorende Memorie
van Toelichting. Hierbij gelieve u puntsgewijs onze adviezen en
overwegingen aan te treffen t.a.v. van het voorstel.
Ook het RIVM heeft veel signalen dat het in quarantaine gaan na
terugkomst uit een hoogrisicogebied vaak beperkt wordt nageleefd. Harde
cijfers kunnen niet gegeven worden, maar het gegeven dat regelmatig
COVID-19 vastgesteld wordt bij mensen met een recente reisanamnese is
voldoende aanleiding om aan te mogen nemen dat er sprake is van een
serieus te nemen risico is. Ook het OMT is hierover in zijn advisering
duidelijk.
De problematiek, met name ten aanzien van ongewenste en
ongecontroleerde introductie van risicovolle varianten van het SARS-CoV2 virus, wordt nadrukkelijk door het RIVM onderschreven. Wel hebben wij
bij de inrichting van de voorgestelde regeling enkele kanttekeningen. Dit
betreft met name de rol van de GGD'en waarmee het RIVM dagelijks
contact onderhoudt en steun biedt bij de uitvoering van hun taken.
Daarnaast worden inhoudelijke suggesties gegeven ter verbetering van
onderbouwing en toelichtingen.

Centrum
Infectieziektebestrijding
T 030
@rivm.ni
Kopie aan
VWS/WJZ; VWS/PG
Bijlage(n)

Algemeen
Er is bij de reizigers als totale groep sprake van een lage risico-perceptie
en een lage nalevingsbereidheid te zijn. De urgentie van de beoogde
maatregel is voor deze reizigers evident. Er wordt in de memorie van
toelichting echter teruggrepen op relatief oude resultaten van de
gedragsunit omtrent opvolgen van quarantaine adviezen van reizigers.
Deze cijfers zijn namelijk van voor de tijd dat de beleidsverandering
(februari 2021) heeft plaatsgevonden dat reizigers uit hoogrisicolanden
getest kunnen worden vanaf dag vijf van de quarantaine. Waarbij de
quarantaine afgebroken kan worden als vanaf dag 5 een test wordt
gedaan en de uitslag daarvan negatief is. Het is ons inziens van belang

Versie: 0.1

Status: Concept

Pagina 1 van 5

om de impact op de quarantainebereidheid van deze beleidswijziging na
te gaan, aangezien dit de quarantainetijd aanzienlijk kan verkorten en dus
een positief effect kan hebben op de bereidheid en naleving. Tevens
plaatsen wij enige voorzichtigheid bij de cijfers van de
nalevingsbereidheid: `De laagste nalevingsbereidheid (3 van de 10
respondenten) doet zich voor bij inkomende reizigers uit een
hoogrisicogebied.' De resultaten van het gedragsonderzoek rapporteert
dat van de deelnemers die terugkeren uit een oranje of rood gebied
slechts 27% niet buiten is geweest. Het OMT (advies n.r 85) specificeert
niet nader deze percentages, maar naar ons inzicht moet bij de 63% die
wel buiten is geweest wel een onderscheid gemaakt worden tussen het
niet strikt binnen te zijn gebleven t.o.v. het echt niet (willen) houden aan
de quarantaineregels. Even een ommetje maken in je eentje op een
rustige plek, of op een rustig moment snel noodzakelijk boodschappen
doen omdat het niet anders kan, is iets anders dan willens en wetens niet
in quarantaine gaan. En geeft ook een veel kleiner risico op eventuele
verspreiding. Blijken geven van dit begrip lijkt ons van belang voor een
breed draagvlak voor de voorgestelde maatregel.

Datum
12 maart 2021
Ons kenmerk

Ten aanzien van de Wetstekst
Onderdeel A
De omschrijving van het begrip "thuisquarantaine". In artikel 1 onderdeel
j jo. 35 lid 2 Wpg wordt quarantaine omschreven als 'het verblijf van een
persoon die mogelijk besmet is [
] in een door de burgemeester/vzvr
aangewezen gebouw [ ] in verband met de bestrijding van de gevaren
van die ziekte'. Lid 2 van art. 35 expliciteert daarbij de mogelijkheid van
`thuisquarantaine'. In de (sporadische) gevallen waarin eerder toepassing
werd gegeven aan artikel 35 Wpg, is nooit anders dan thuisquarantaine
toegepast. De stelling in de toelichting dat het hier om een andere vorm
van quarantaine gaat dan die van art. 35 zal makkelijk verwarring of
onzekerheid geven bij de uitvoerende instanties (GGD en
VWS/toezichthouder) maar ook bij burgers, aangezien dit onderscheid
materieel niet goed te begrijpen lijkt.
Onderdeel B
Artikel 58nb
5e lid : de hier bedoelde uitzondering op grond van een noodsituatie
wordt in de MvT niet nader geduid. Ook wordt niet aangegeven wie beslist
over de kwalificatie noodsituatie. De uitvoerder of toezichthouder wordt
daarmee in een ambivalente positie geplaatst ten opzichte van degene die
zich op een noodsituatie beroept. Voor een vrijheidsbenemende maatregel
lijkt ons eenduidigheid in de rechtmatige toepassing ervan een belangrijke
voorwaarde.
8e lid : "artikel 35 is onverlet van toepassing". In dit wetsvoorstel wordt
`automatisch' thuisquarantaine opgelegd omdat een hoog risico van
besmetting wordt aangenomen wanneer men in hoog-risico gebied
verbleef. Dit risico op besmetting komt alleen tot stand door de
aanwezigheid van andere mensen in dat gebied. Daarmee lijkt bij noncompliance zowel artikel 35 als de sanctie van dit nieuwe artikel 58nb
Versie: 0.1

Status: Concept

Pagina 2 van 5

ingeroepen te kunnen worden en stelt zich de vraag of dit naar keuze het
geval mag zijn. Bij de toepassing van artikel 35 is een risico- en
proportionaliteits-oordeel van de arts-infectieziektebestrijding van de GGD
voorwaardelijk. Bij dit wetsvoorstel is daarvoor geen plaats ingeruimd.
Het moge duidelijk zijn dat bij de toepassing van de last onder dwang in
geval van non-compliance dan ook achteraf niet het deskundig oordeel
van de GGD-arts kan worden ingeroepen om een sanctie te onderbouwen.
Het betreft een administratief toegepaste sanctionering waarbij een nader
inhoudelijk oordeel geen rol speelt.

Datum
12 maart 2021
Ons kenmerk

Artikel 58nc
Bij de totstandkoming van de quarantainemaatregel ex art. 35 werd de
toevoeging van een raadsman op kosten van de gemeenschap
noodzakelijk geacht om te voldoen aan de vereisten van het EVRM. Een
toelichting van de zijde van Min J&V In de MvT lijkt hier wenselijk.
Artikel 58nd
2e en 3e lid : De in-reizende burger kan tevoren op zijn quarantaineverklaring aangeven dat hij/zij al een afspraak heeft gemaakt met de
GGD om na 5 dagen thuisquarantaine een test af te laten nemen. Deze
afspraak is vrijwillig gemaakt. De GGD moet vervolgens de monitorende/toezichthoudende instantie bij VWS informeren wanneer de betrokkene
niet verschijnt of zijn afspraak afzegt.
De GGD wordt daarmee betrokken in het systeem van toezicht zonder dat
de GGD zelf een inhoudelijke taak heeft ("u zegt uw testafspraak af: u
weet dat ik dit wel moet melden bij het ministerie"). Dit past niet bij de
ondersteunende en adviserende rol die de GGD in de relatie tot de burger
heeft, en leidt tot onjuiste beeldvorming en onnodige administratieve last
bij de gezondheidsdiensten die toch al overbelast zijn. Daarnaast komt
ook de beoogde vrijwilligheid onder druk te staan. Overigens is ook niet
begrijpelijk waarom deze vrijwillige optie in een wettelijke regeling wordt
opgenomen. Dit lijkt uit te nodigen tot onnodig wantrouwen; iedereen kan
immers op elk moment, zowel voor als na binnenkomst in het land, een
test laten afnemen om zijn quarantaineperiode te bekorten.
Het advies is om dit onderdeel te schrappen.
Ten aanzien van de Memorie van Toelichting
1.
Het risico bij reizigers is afhankelijk van de bestemming (lokale
incidentie) en de contacten die mensen daar hebben. Voor reizigers geldt,
in tegenstelling tot mensen die uit het bron- en contactonderzoek (BCO)
van de GGD'en in Nederland naar voren komen, dat zij (uitzonderingen
daar gelaten) geen bekende blootstelling hebben. Daarmee hebben ze
waarschijnlijk een lager risico op besmetting dan nauwe contacten uit het
BCO. Het testen voor de reis is weliswaar geen garantie, er kan nog
steeds introductie plaatsvinden, maar de kans wordt wel lager. Hierdoor
wordt het risico voor deze groep nog lager, en verschilt nog meer van de
BCO groep. Voor de groep nauwe binnenlandse contacten geldt echter
geen quarantaine verplichting (dit zou mogelijkerwijs impact kunnen
hebben op de testbereidheid). Daar zit daardoor echter wel een
discrepantie, omdat de kans dat een reiziger COVID-19 ontwikkelt na een
Versie: 0.1

Status: Concept

Pagina 3 van 5

reis terwijl hij recent al getest is inderdaad veel kleiner kan zijn t.o.v.
nauwe contacten.
2.
Een vraag voor de (nabije) toekomst is hoe om te gaan met
quarantaine voor gevaccineerde reizigers. Tevens wordt er niet ingegaan
op het scenario waarin de immuniteit tegen COVID-19 in Nederland in de
toekomst hoog is, aangezien het risico op verspreiding in Nederland dan
veel lager is.

Datum
12 maart 2021
Ons kenmerk

3.
Ten aanzien van de passage op pagina 4 en 5: 'Op het moment
van het afnemen van de test kan de betrokkene evenwel toch besmet
zijn, wat op dat moment nog niet met de test kan worden vastgesteld.
Om die reden is het (verplicht) laten afnemen van een test direct na inreis
niet zinvol.'en de passage op pagina 17: 'Om die reden is het (verplicht)
laten afnemen van een test direct na inreis niet zinvol.'. Het gebruik van
de term 'niet zinvol' is naar ons inziens te stellig. Een beter woordkeuze
zou zijn 'niet afdoende' of 'heeft slechts een beperkte meerwaarde'. Deze
aanpassing is zeker relevant, aangezien het huidige beleid nu nog is
vanuit de Rijksoverheid: 'U moet als reiziger (van 13 jaar of ouder) uit
een hoogrisicoland een negatieve NAAT(PCR)-test van maximaal 12 uur
oud bij het aan boord gaan laten zien. Of in het bezit zijn van een
negatieve sneltest van maximaal 4 uur oud bij het boarden en een
negatieve NAAT(PCR)-test die maximaal 72 uur oud is bij aankomst in
Nederland.' Terwijl het gewijzigd gaat worden in: 'Vanaf 16 maart moet u
als reiziger (van 13 jaar of ouder) uit een hoogrisicoland een negatieve
NAAT(PCR)-test van maximaal 24 uur oud laten zien bij het aan boord
gaan. Dit was 12 uur. Of in het bezit zijn van een negatieve sneltest van
maximaal 24 uur oud bij het boarden en een negatieve NAAT(PCR)-test
die maximaal 72 uur oud is bij aankomst in Nederland. Dit was 4 uur.'
Aangezien hierdoor de tijd tussen afname en het betreden van Nederland
verruimt wordt en dus de meerwaarde van een eventuele test bij
aankomst toeneemt. Het heeft echter geen impact op het
quarantaineadvies van 10 dagen.
4.
Ten aanzien van de passage: 'Dat met dit wetsvoorstel alleen een
quarantaineplicht wordt opgelegd aan reizigers. uit hoogrisico gebieden,
betekent niet dat het belang van de naleving van het quarantaineadvies
bij andere categorieën van personen voor wie een dergelijk advies geldt
(zoals personen die positief hebben getest) minder belangrijk wordt
geacht.' : Bij personen die positief zijn getest spreekt men van isolatie en
niet van quarantaine.
5.
We willen u in overweging geven om 'zorgwekkende
virusvarianten' en 'zorgwekkende virusmutatie' nader te omschrijven in de
memorie van toelichting'.
6.
Ten aanzien van de passage: 'Pas bij een negatieve PCR-test op
die dag is volgens het OMT het risico dat een reiziger toch nog een
variantvirus in Nederland introduceert verminderd.' : Zie voor het actuele
advies qua inzet van testen om quarantaine te beëindigen de tabel bij het
document COVID-19: Welke (groepen) personen kunnen met welke
test(en) worden getest? 1 LCI richtlijnen (rivm.nl): Terugkeer uit
Versie: 0.1

Status: Concept

Pagina 4 van 5

hoogrisicogebied en zonder klachten: ECDC & EASA adviseren gebruik van
(LAMP-)PCR. Gezien het huidige beleid waarbij reizigers bij binnenkomst
in NL bewijs van een recente negatieve PCR-test moeten kunnen
overleggen, kan een antigeensneltest tijdens en na quarantaine worden
ingezet, met duidelijke communicatie over de betekenis van een
negatieve testuitslag en de noodzaak bij ontstaan van klachten zich
opnieuw te laten testen. Dit beleid dient echter wel heroverwogen te
worden bij een dalende prevalentie en/of stoppen met testen voorafgaand
aan de reis naar Nederland.

Datum
12 maart 2021
Ons kenmerk

7.
Ten aanzien van de passage: 'Hetzelfde geldt indien de uitslag van
de test positief is. De betrokkene zal dan ook het volledige aantal dagen
van de quarantaineduur in quarantaine moeten doorbrengen. Vanwege de
positieve testuitslag geldt vanaf dat moment ook het dringende advies om
in isolatie te gaan en is de betrokkene in beeld bij de GGD.'Als de
persoon positief test geldt niet dat de persoon dan ook het volledig aantal
dagen van de quarantaineduur in quarantaine moet doorbrengen. Wat
momenteel geldt qua isolatie is:
Bij symptomatische infecties begint de besmettelijke periode 2
dagen voor de start van de klachten, en eindigt als de persoon 24
uur klachtenvrij is en minimaal 7* dagen na start van de
symptomen. Bij asymptomatische infecties begint de besmettelijke
periode op de testdatum en eindigt 5 dagen na de testafname.
Zie hiervoor Protocol bron- en contactonderzoek COVID-19 1 LCI
richtlijnen (rivm.nl)

.1.
RIVM Centrum Infectieziektebestrijding
12.03.2021

Versie: 0.1

Status: Concept

Pagina 5 van 5