Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2019

Nr. 172

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 maart 2019
Op 19 maart jl. heeft het lid Westerveld (GroenLinks) tijdens het VSO
nadere informatie ruimtebrief (Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 159) in debat met
de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media een motie
(Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 170) ingediend die de regering verzoekt om, net
zoals bij het ova-convenant in de zorg, afspraken te maken zodat de
overheidsbijdrage minimaal de arbeidskostenontwikkeling in de markt
volgt. Omdat deze motie zich richt op mijn beleidsverantwoordelijkheid,
zend ik u hierbij mijn appreciatie van deze motie.
Het referentiemodel is een beslismodel voor het vaststellen van de
kabinetsbijdrage voor de arbeidskostenontwikkeling in 11 overheids- en
onderwijssectoren (niet zijnde zorg en de decentrale overheden) en
bestaat uit een objectief technisch deel (het referentiebegrip) en een
beleidsmatig deel (de politieke afweging). In het technische deel wordt
een marktconforme arbeidskostenontwikkeling bepaald die wordt
uitgedrukt als percentage van de loonkosten. Vervolgens maakt het
kabinet een beleidsmatige afweging, waarbij wordt bezien in hoeverre het
mogelijk en politiek wenselijk wordt geacht om de uitkomst van het
objectieve referentiebegrip onverkort te volgen.
De motie van het lid Westerveld vraagt om, net als in de zorg het geval is,
het minimaal volgen van de contractloonontwikkeling in de markt. Ik wil
benadrukken dat dit, vanuit het oogpunt van aantrekkelijk werkgeverschap
van de genoemde overheids- en onderwijssectoren, ook het uitgangspunt
is van het referentiemodel. Het kabinet heeft eerder aangegeven dat de
nullijn voor ambtenaren geen gelukkige keuze is geweest, omdat daarmee
niet alleen de ruimte voor loonstijging ontbrak, maar ook elk overleg

kst-35000-VIII-172
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VIII, nr. 172

1

tussen sociale partners stil kwam te liggen.1 Uit onderzoek van het CPB
blijkt overigens dat de loonontwikkeling in de overheids- en onderwijssectoren op de langere termijn gelijke tred houdt met de loonontwikkeling in
de markt.
Uitgangspunt van de referentiesystematiek is dus dat de contractloonontwikkeling in de markt wordt gevolgd. Dit kabinet heeft in deze kabinetsperiode daarom ook geen beleidsmatige korting op de referentieruimte
voorzien. Dat neemt niet weg dat in het geval van (grote) economische en
budgettaire problematiek dit onderdeel van de rijksbegroting niet bij
voorbaat buiten de discussie kan blijven. Dan moet het voor het kabinet
mogelijk blijven om beleidsmatig af te wijken van het eerdergenoemde
uitgangspunt. De genoemde overheids- en onderwijssectoren hebben een
totale loonsom van 45 miljard, hetgeen betekent dat een kleine
aanpassing van de kabinetsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling van
significante invloed kan zijn op de overheidsfinanciën. Daarbij wil ik
benadrukken dat de beleidsmatige knop twee kanten op werkt. De
mogelijkheid om beleidsmatig bij te kunnen sturen, biedt het kabinet ook
de mogelijkheid om extra te investeren (vgl. Loonakkoord 2015).
Concluderend acht ik het afschaffen van de beleidsmatige afweging
dermate onwenselijk, dat de motie wordt ontraden.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

1

Zie de aanbiedingsbrief bij het rapport «Buitengewoon normale sturing» (2015), Kamerstuk
32 550, nr. 58.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VIII, nr. 172

2