Monitor beloningscodes/cao's bij
WNT - Nulmeting
Eindrapport
Opdrachtgever: Ministerie van OCW
Rotterdam, 29-04-2014

Monitor beloningscodes/cao's bij
WNT - Nulmeting

Eindrapport

Opdrachtgever: Ministerie van OCW

Susan van Geel
Eva van der Boom (MOOZ Onderzoek)

Rotterdam, 29-04-2014

Over Ecorys

Met ons werk willen we een zinvolle bijdrage leveren aan maatschappelijke thema’s. Wij bieden
wereldwijd onderzoek, advies en projectmanagement en zijn gespecialiseerd in economische,
maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkeling. We richten ons met name op complexe markt-,
beleids- en managementvraagstukken en bieden opdrachtgevers in de publieke, private en not-forprofitsectoren een uniek perspectief en hoogwaardige oplossingen. We zijn trots op onze 80-jarige
bedrijfsgeschiedenis. Onze belangrijkste werkgebieden zijn: economie en concurrentiekracht;
regio’s, steden en vastgoed; energie en water; transport en mobiliteit; sociaal beleid, bestuur,
onderwijs, en gezondheidszorg. Wij hechten grote waarde aan onze onafhankelijkheid, integriteit en
samenwerkingspartners. Ecorys-medewerkers zijn betrokken experts met ruime ervaring in de
academische wereld en adviespraktijk, die hun kennis en best practices binnen het bedrijf en met
internationale samenwerkingspartners delen.
Ecorys Nederland voert een actief MVO-beleid en heeft een ISO14001-certificaat, de internationale
standaard voor milieumanagementsystemen. Onze doelen op het gebied van duurzame
bedrijfsvoering zijn vertaald in ons bedrijfsbeleid en in praktische maatregelen gericht op mensen,
milieu en opbrengst. Zo gebruiken we 100% groene stroom, kopen we onze CO2-uitstoot af,
stimuleren we het ov-gebruik onder onze medewerkers, en printen we onze documenten op FSCof PEFC-gecertificeerd papier. Door deze acties is onze CO2-voetafdruk sinds 2007 met ca. 80%
afgenomen.

ECORYS Nederland BV
Watermanweg 44
3067 GG Rotterdam
Postbus 4175
3006 AD Rotterdam
Nederland
T 010 453 88 00
F 010 453 07 68
E netherlands@ecorys.com
K.v.K. nr. 24316726
W www.ecorys.nl

2

FGT97324

Inhoudsopgave

1

2

3

4

5

6

7

Inleiding

5

1.1

Onderzoeksdoel en -vragen

5

1.2

Werkwijze

6

1.3

Kwaliteit van de databestanden

6

1.3.1

Primair onderwijs

7

1.3.2

Voortgezet onderwijs

7

1.3.3

Middelbaar beroepsonderwijs

7

1.3.4

Hoger beroepsonderwijs

7

1.3.5

Wetenschappelijk beroepsonderwijs

8

1.3.6

Kwaliteit gegevens en Implicaties voor de analyses

8

Primair onderwijs

9

2.1

Inleiding

9

2.2

Bezoldigingen van bestuurders in het po

10

2.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het po nader bekeken

14

2.4

Toezichthouders in het po

16

Voortgezet onderwijs

19

3.1

Inleiding

19

3.2

Bezoldigingen van bestuurders in het vo

20

3.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het vo nader bekeken

23

3.4

Toezichthouders in het vo

25

Middelbaar beroepsonderwijs

29

4.1

Inleiding

29

4.2

Bezoldigingen van bestuurders in het mbo

30

4.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het mbo nader bekeken

32

4.4

Toezichthouders in het mbo

35

Hoger beroepsonderwijs

37

5.1

Inleiding

37

5.2

Bezoldigingen van bestuurders in het hbo

38

5.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het hbo nader bekeken

41

5.4

Toezichthouders in het hbo

45

Wetenschappelijk onderwijs

49

6.1

Inleiding

49

6.2

Bezoldigingen van bestuurders in het wo

49

6.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het wo nader bekeken

52

6.4

Toezichthouders in het wo

52

Conclusies

55

7.1

Inleiding

55

7.2

Omvang sectoren en dekkingsgraad beloningsgegevens

55

7.3

Hoogte bezoldigingen bestuurders en virtuele overschrijdingen van de maxima

56

7.4

Reële bezoldiging en bezoldiging volgens criteria cao

57

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

3

7.5

Spreiding bezoldigingen binnen de schalen

58

7.6

Bezoldigde toezichthouders

59

7.7

Tot slot

59

Bijlage I Interpretatie boxplots

4

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

63

1

Inleiding

Op 1 januari 2013 is de “Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de publieke en
semipublieke sector”, hierna WNT genoemd, in werking getreden. Deze wet kan als een
aanscherping worden gezien van de “Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde
topinkomens” (WOPT), die (tevergeefs) beoogde de ontwikkeling van de topinkomens in de (semi-)
publieke te beteugelen door middel van transparantie. Na diverse politieke en publieke debatten, is
met het ontwerp van de WNT besloten tot een regulering van de maximumbeloningen in de (semi-)
publieke sectoren. De WNT voorziet onder andere in de mogelijkheid tot het hanteren van
gedifferentieerde maxima voor topfunctionarissen in de verschillende sectoren.
Het ministerie van OCW heeft met de ministeriële regeling “bezoldiging topfunctionarissen OCWsectoren” ervoor gekozen om per onderwijssector een maximum vast te stellen. Aangezien de
loonvorming primair bij de sociale partners ligt, is de vaststelling van de salarisklassen onder het
sectorale maximum bij de onderwijssectoren zelf neergelegd. In het primair en het voortgezet
onderwijs zijn deze salarisklassen opgenomen in een cao. Het mbo en hbo hebben gekozen voor
een beloningscode. In het onderwijs is het WNT-maximum alleen van toepassing op de
universiteiten en onderzoeksinstellingen, die daarom geen aparte code hebben.
Aangezien de reeds werkzame topfunctionarissen arbeidsrechten hebben opgebouwd, voorziet de
WNT in een overgangsperiode van 7 jaar. Het ministerie van OCW wil nu inzicht in de mate waarin
de (ontwikkelingen van de) individuele beloningen passen binnen de opgestelde salarisklassen en
hoe de salarissen zich de komende jaren ontwikkelen.

1.1

Onderzoeksdoel en -vragen
Onderzoeksdoel
De “Monitor beloningscodes/cao’s bij WNT” dient een goed beeld te geven van de bezoldiging van
bestuurders en toezichthouders in relatie tot de sectorale beloningscodes c.q. cao’s bij de WNT. Op
basis van de startnotitie stellen wij de volgende formulering van het onderzoeksdoel voor:
Doel van de monitor is om cijfermatig inzicht te geven in de ontwikkeling van de individuele bezoldigingen
van topfunctionarissen in de onderwijssectoren en de mate waarin deze in overeenstemming zijn met de
door de sector zelf opgestelde salarisklassen in de cao’s c.q. beloningscodes in het kader van de WNT.

De monitor wordt in 2013 voor het eerst uitgevoerd en heeft betrekking op de bezoldigingen over
2012; dat wil zeggen, over het jaar vóór de invoering van WNT en cao’s en beloningscodes voor
bestuurders en toezichthouders. De uitkomsten dienen als een nulmeting voor (eventuele)
vervolgmetingen.
Onderzoeksvragen
Voor de onderhavige nulmeting zijn de volgende onderzoeksvragen opgesteld, die de basis vormen
voor de analyses op de bezoldigingsgegevens in het onderwijs:
1. Wat is per sector het aandeel besturen dat de beloningsgegevens niet heeft gerapporteerd?
2. a. Hoe hoog zijn de beloningen van bestuurders per onderwijssector? b. Hoeveel bestuurders
zitten boven het sectorale beloningsmaximum? c. Zijn er verschillen tussen de sectoren aan te
wijzen en zo ja, welke?

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

5

3. a. Zitten de bestuurders op basis van de vastgestelde criteria in de juiste salarisklasse?
b. Hoeveel bestuurders zitten boven de voor hen geldende salarisklasse en hoeveel
bestuurders zitten eronder?
4. Wat is de verdeling/spreiding van beloningen van de bestuurders binnen de sectoren en
salarisklassen?
5. a. Hoe hoog zijn de beloningen van toezichthouders? b. Komt de beloning van de
toezichthouder niet boven de 7,5% respectievelijk 5% van de sectorale norm uit? c. Hoeveel
toezichthouders zitten boven de sectorale beloningsnorm en hoeveel toezichthouders zitten
eronder?
Voor het monitoren van de beloningen in het kader van de WNT zijn alleen de bestuurders en
toezichthouders relevant die hun functie bezoldigd uitvoeren. Aangezien de WNT per 1 januari
2013 van kracht is geworden, waren de onderwijsinstellingen nog niet wettelijk verplicht om de
beloningsgegevens van hun bestuurders en toezichthouders op te nemen in hun jaarverslagen over
het kalenderjaar 2012.

1.2

Werkwijze
Voor iedere sector is het databestand met bezoldigingen op dezelfde manier geanalyseerd. Naast
het opschonen en waar mogelijk aanvullen van het bestand (op basis van beschikbare digitale
jaarverslagen) zijn de bezoldigingen gecorrigeerd. Allereerst is het dienstverband van bestuurders
die een contract van minder dan 1 fte hadden, opgehoogd naar 1 fte om zodoende alleen bezoldigingen over een fulltime dienstverband met elkaar te kunnen vergelijken. Daarnaast is gecorrigeerd voor bestuurders die niet het volledige jaar in dienst zijn geweest om zodoende alleen
1

jaarsalarissen met elkaar te kunnen vergelijken . Om de resultaten uit de monitor in de aankomende jaren de monitor zoveel op elkaar aan te laten sluiten, zijn alleen de bestuurders die op 31
december nog in dienst waren meegenomen in de analyse.
Indien de onderverdeling per klasse van een code niet voor 2012 beschikbaar waren, hebben we
aan de hand van de sectormaxima die gelden voor 2013 de bezoldiging per klasse gereconstrueerd
voor 2012. N.B.: Er wordt in de rapportage van de analyses gesproken over ‘overschrijdingen’.
Hierbij moet worden bedacht dat in het jaar 2012 de WNT nog niet in werking was getreden en er
dus géén sprake is van overtredingen. Het gaat in de analyses er juist om, een gedegen beeld te
krijgen van de hoogte en verdeling van de bezoldigingen, als een nulmeting vóór de inwerkingtreding van de WNT.

1.3

Kwaliteit van de databestanden
Deze nulmeting heeft betrekking op de bezoldigingen in het onderwijs over het kalenderjaar 2012.
Voor dat jaar gold nog geen wettelijke verplichting voor de onderwijsinstellingen om de
bezoldigingsgegevens aan te leveren. DUO heeft zowel de afslagen vanuit de EFJ (Elektronisch
Financieel Jaarverslag) voor alle onderwijssectoren in Excel-format geleverd alsook de (gescande)
jaarverslagen. De ‘dekkingsgraad’ van aangeleverde gegevens wisselt sterk per sector. Daarnaast
wisselt tevens de kwaliteit van de geleverde data. Over de sectoren heen ontbreekt met name de
informatie over het aantal maanden dat men in 2012 in dienst was en voor hoeveel fte. Indien deze
gegevens niet bekend waren, zijn we ervan uitgegaan dat de desbetreffende persoon een heel jaar
in dienst is geweest en voor een hele fte. We gaan per sector beknopt in op de dekking en kwaliteit
van de verkregen gegevens.
1

6

In de analyse hebben we het effect van deze correctie onderzocht.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

1.3.1 Primair onderwijs
Het door DUO geleverde bestand met de gegevens uit de elektronische jaarverslagen (EFJ) primair
2

onderwijs bevatte 3.442 cases die door 991 besturen zijn aangeleverd. Daarbij hebben echter 506
besturen voor het onderzoek onbruikbare gegevens aangeleverd omdat zij onder andere niet
hebben aangegeven of het om het bestuur of om de Raad van Toezicht (RvT) ging. Van de 485
overige besturen hebben er 463 gegevens voor één of meerdere bestuurders opgeleverd; 252
besturen leverden gegevens aan voor één of meerdere personen in de RvT.
De kwaliteit van de bezoldigingsgegevens in het primair onderwijs is slecht te noemen in
vergelijking met die in de andere onderwijssectoren. Op bestuursniveau ontbraken 706 besturen
geheel in het EFJ-bestand. Het DUO-bestand is handmatig aangevuld met gegevens uit de
jaarverslagen tot 3.925 cases (561 besturen). De informatie over het aantal maanden in dienst en
omvang dienstverband (fte) in 2012 was echter zeer gebrekkig.

1.3.2 Voortgezet onderwijs
3

Voor het voorgezet onderwijs zijn door DUO 1.366 cases geleverd : 429 bestuurders, 860 toezichthouders en 77 functie onbekend. Van deze 77 cases was tevens de bezoldiging onbekend en zijn
daarom uit de analyses gelaten. De bezoldiging van de overige cases was wel bekend. Voor het
vo-bestand geldt dat de datum van indiensttreding (31% onbekend), datum van uitdiensttreding
(48% onbekend) en omvang dienstverband in fte (68% onbekend) slecht waren gevuld.
Op instellingsniveau geldt dat 293 instellingen in het bestand zijn gevonden van de 351 instellingen
vo in 2012. Voor het vo zijn alle beschikbare jaarverslagen doorgelopen om de ontbrekende
gegevens handmatig aan te vullen. Deze actie heeft geresulteerd in gegevens over 584 bestuurders van 270 instellingen en gegevens over 1.064 toezichthouders van 188 instellingen. Na
opschoning zijn uiteindelijk 350 instellingen meegenomen in de analyses.

1.3.3 Middelbaar beroepsonderwijs
DUO heeft voor dit onderzoek een bestand met daarin 224 bestuurders en 397 toezichthouders
aangeleverd. Buiten de scope van dit onderzoek zaten daar ook de gegevens van kenniscentra in,
deze maken geen onderdeel uit van de beloningscode en zijn daarom buiten beschouwing gelaten.
De jaarverslagen van 5 instellingen zijn gebruikt om de bezoldigingen aan te vullen. Er zijn 2
besturen, waaronder 3 bestuurders, uiteindelijk nog uit het bestand gehaald omdat er geen
bezoldigingsgegevens beschikbaar waren. Ook de bestuurders en toezichthouders die voor het
eind van het jaar zijn uitgestroomd, zijn buiten de analyses gelaten. Als een bestuurder later in het
jaar is ingestroomd, is de bezoldiging opgehoogd om zodoende jaarsalarissen met elkaar te
kunnen vergelijken.

1.3.4 Hoger beroepsonderwijs
De data van DUO met daarin de gegevens over het hbo bevatte 96 bestuurders en 227 toezichthouders. In een jaarverslag is opgezocht of, en zo ja hoe hoog de bezoldiging van de toezichthouders was in 2012. Ook bij het hbo zijn de uitstromende bestuurders en toezichthouders buiten
beschouwing gelaten en zijn de bezoldigingen van diegene die korter dan een jaar in dienst waren,
opgehoogd.
2
3

Exclusief de instellingen in de sector WEC.
Exclusief de cases geleverd door Aeres Groep (Groenhorst/Staos); deze zijn aan het bve-bestand toegevoegd gezien de
verdeling van de leerlingaantallen in de diverse onderwijssectoren.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

7

1.3.5 Wetenschappelijk beroepsonderwijs
Ook de data van DUO betreffende het wo was vrij compleet met 55 bestuurders en 95 toezichthouders. Vier jaarverslagen zijn nog nader bestudeerd om de bezoldigingen van een aantal
bestuurders en toezichthouders compleet te krijgen. Uiteindelijk zijn als functionarissen elkaar
hebben opgevolgd, alleen de nieuwe functionarissen die aan het eind van het jaar nog in dienst
waren in de analyse meegenomen en opgehoogd om zodoende jaarsalarissen met elkaar te
kunnen vergelijken. De bestuurders die zijn opgevolgd zijn buiten beschouwing gelaten.

1.3.6 Kwaliteit gegevens en Implicaties voor de analyses
Uit het bovenstaande blijkt reeds dat de EFJ-bestanden verre van volledig zijn. Met name in het po
en, in mindere mate, het vo is sprake van onderrapportage, waardoor vooral het aandeel
onbezoldigde bestuurders en toezichthouders wordt onderschat. Ook is uit rapportage van de
inspectie gebleken dat een deel van de gegevens niet klopt. Zo blijkt met name in het po en vo de
functie (bestuurder of toezichthouder) wel eens fout ingevuld te worden. Daarnaast zijn fouten
tegengekomen in de opgave van de pensioenbijdrage van de werkgever, waarbij abusievelijk de
bijdrage van de werknemer zelf was opgeteld.
De onderzoekers hebben de bestanden moeten bewerken (opschoning en correcties) om uiteindelijk met vergelijkbare bezoldigingsgegevens te kunnen rekenen. Zonder deze voorbewerkingen zijn
geen goede conclusies te trekken over de bezoldigingen zoals opgeleverd in de EFJ-bestanden.

8

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

2

Primair onderwijs

2.1

Inleiding
4

In 2012 waren er 1.169 schoolbesturen in het primair onderwijs . De analyses in dit hoofdstuk
hebben betrekking op 561 besturen (48%); waarbij 533 besturen zijn meegenomen in de analyses
over de bestuurders en 302 besturen in de analyses over de toezichthouders. De analyses hebben
echter grotendeels betrekking op individuen: 1.472 bestuurders en 1.508 toezichthouders.
Voor de onderhavige nulmeting is gekeken naar de bezoldigingen van bestuurders en toezichthouders in 2012. In dat jaar was er echter nog geen cao voor bestuurders po, deze is in 2013 voor
het eerst opgesteld. De criteria in de cao voor bestuurders in het po van 2013 zijn dan ook als
uitgangspunt genomen voor de bepaling van de beloningsklassen waarin de bestuurders en
toezichthouders vallen, op basis van de gewogen leerlingaantallen. De cao voor bestuurders in het
po geeft echter alleen de maxima aan voor de vaste beloningen (periodieke betalingen) per schaal.
Alleen voor de hoogste klasse wordt een maximum bezoldiging genoemd, namelijk € 135.805. De
verhouding tussen de maximale vaste beloning en de daaraan gekoppelde maximale bezoldiging is
aangehouden om voor de overige schalen de maximale vaste beloning door te rekenen naar de
5

maximale bezoldiging . Dit is gedaan omdat de WNT uitgaat van de bezoldiging, maar ook
vanwege de kwaliteit van de data. De bezoldiging was beter ingevuld dan de vaste beloning. In de
cao voor bestuurders po zijn geen minimumbedragen opgenomen. Aangezien er in 2013 een nullijn
gold en de cao-maxima voor 2013 onder het sectorale maximum vanuit de WNT van € 162.210
voor 2012 vallen, zijn de maxima zoals opgenomen in de cao voor 2013 gehandhaafd om de
virtuele bezoldigingsplafonds voor 2012 te bepalen. Virtueel, omdat de sectorale maxima toen nog
niet van kracht waren en er dus ook geen sprake was van daadwerkelijke overschrijdingen.
Tabel 2.1 geeft weer over welke aantallen instellingen in het vo het onderhavige rapport verslag
van doet en hun gemiddelde aantallen bezoldigde bestuurders c.q. toezichthouders. Met instelling
wordt in dit rapport het bevoegde gezag bedoeld, onder een bevoegd gezag kunnen meerdere
scholen vallen. Het bestand waarover de berekeningen zijn uitgevoerd bevat meer instellingen in
het po met een bezoldigd bestuur (361) dan instellingen met een bezoldigde RvT (115). Per
instelling zijn echter gemiddeld wel meer bezoldigde toezichthouders gevonden dan bestuurders.
Grofweg kan worden gesteld dat, naarmate de schaal oploopt en de instellingen meer leerlingen
(gewogen) hebben, het gemiddeld aantal bestuurders en toezichthouders toeneemt. Overigens zijn
er forse verschillen tussen de instellingen: het aantal bezoldigde bestuurders in het po kan oplopen
tot 6; het hoogste aantal bezoldigde toezichthouders dat in het bestand is gevonden bedraagt 9.

4

5

Bron: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (mei 2013). Kerncijfers Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 20082012, p. 80. De sector primair onderwijs bestaat uit het basisonderwijs, het speciaal (basis-) onderwijs en het voortgezet
speciaal onderwijs.
De hoogste vaste beloning voor bestuurders in het po is vastgesteld op € 112.555 (trede 10 schaal B5), waaraan een
maximale bezoldiging is gekoppeld van € 135.805. Het verschil tussen beide bedragen betreft de bonus,
onkostenvergoeding en de werkgeversbijdrage in de pensioenopbouw die wel bij de bezoldiging worden meegerekend en
niet bij de vaste beloning. De maximale vaste beloning van de lagere schalen (B1 t/m B4) is vermenigvuldigd met dezelfde
factor als voor B5 (1,2066) om de maximale bezoldiging van deze schalen vast te stellen.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

9

Tabel 2.1 Overzicht aantal bezoldigde bevoegd gezagen po in bestand met bezoldigingsgegevens
(2012)*
Indeling obv

Gemiddeld

gewogen

Instellingen

aantal

Instellingen

Gemiddeld aantal

Cao-

leerlingaantal

bezoldigd

bezoldigde

bezoldigde

bezoldigde

schaal

2011**

bestuur

bestuurders

RvT

toezichthouders

Schaal B1

=< 500

38

1,16

2

1,00

Schaal B2

501 – 1.000

23

1,39

1

1,00

Schaal B3

1.001 – 2.000

78

1,42

15

2,73

Schaal B4

2.001 – 5.000

169

1,42

62

3,53

Schaal B5

> 5.000

54

1,89

35

5,09

362

1,46

115

3,84

Totaal

*Bestuurders en toezichthouders met een vergoeding/beloning die op of onder de maximale vrijwilligersbijdrage van € 1.500
vallen, worden beschouwd als onbezoldigd. Indien de vergoeding/beloning onbekend was maar de bestuurder/ toezichthouder
door de instelling als onbezoldigd werd aangegeven, is de vaste beloning op € 0 gezet.
**De indeling in de beloningsschalen in de cao voor bestuurders in het po is gebaseerd op het aantal leerlingen dat het bestuur
heeft, met gewichten voor de verschillende schoolsoorten (bao, sbo, (v)sbo en vo).

In dit hoofdstuk gaan we eerst nader in op de bezoldigingen van de bestuurders in het po.
Vervolgens worden de virtuele overschrijdingen van de maxima nader bekeken. Aansluitend
werpen we een korte blik op de bezoldigingen van de toezichthouders in het po.

2.2

Bezoldigingen van bestuurders in het po
Op basis van de criteria zoals gehanteerd in de cao zijn alle bestuurders, bezoldigd en onbezoldigd, ingedeeld in de voor hen geldende schalen (zie Figuur 2.1). Daarbij valt op dat de schaal B4
het vaakst is vertegenwoordigd, gevolgd door B3. Er vallen beduidend minder bestuurders in de
onderste twee schalen; hetzelfde geldt voor de hoogste schaal.
Kenmerkend voor het primair onderwijs is echter dat een groot deel van de bestuurders deze
functie onbezoldigd uitvoert. Van de bestuurders in het po betreft dat de overgrote meerderheid
6

(62%) . Daarbij is een scheidslijn tussen de bestuurders in schaal B1 t/m B3 (tussen de 72 en 80%
onbezoldigd) en hun collega’s in schaal B4 (54% onbezoldigd) en met name B5 (23% onbezoldigd)
te ontwaren. Ervan uitgaande dat het besturen van grote instellingen meer tijd en professionaliteit
vergt, lijkt deze scheidslijn een logisch gegeven.

6

10

Bestuurders met een vergoeding/beloning die op of onder de maximale vrijwilligersbijdrage van € 1.500 vallen, worden
beschouwd als onbezoldigd. Indien de vergoeding/beloning onbekend was maar de bestuurder door de instelling als
onbezoldigd werd aangegeven, is de vaste beloning op € 0 gezet. Aangezien het vooral de kleinere besturen zijn die over
2012 geen EFJ (elektronisch jaarverslag) hadden ingediend, is het aannemelijk dat het aandeel onbezoldigde bestuurders
in werkelijkheid nog groter is.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 2.1 Verdeling bezoldigde en onbezoldigde bestuurders po per cao-schaal obv. criteria cao
(gewogen leerlingaantal)
600

500

400

284

300
279

200

100

121

239

30

126
110

44

32

B1

B2

0

102

B3
Bezoldigd

B4

B5

Onbezoldigd

De onbezoldigde bestuurders worden voor deze monitor verder buiten beschouwing gelaten.
Onderstaande tabel geeft per cao-schaal de virtuele maxima weer voor de vaste beloning en de
daarbij behorende bezoldiging, het aantal bezoldigde bestuurders en de gemiddelde bedragen
onder bezoldigde bestuurders. De tabel laat een onevenwichtige verdeling van de bezoldigde
bestuurders over de schalen zien, met bijna de helft in schaal B4. Uit de laatste twee kolommen
blijkt dat de bestuurders in schaal B2 gemiddeld een lagere bezoldiging krijgen dan die in een
schaal lager (B1) en dat de gemiddelde bedragen in B4 en B5 bijna gelijk zijn aan elkaar.
Tabel 2.2 Maxima bedragen per cao-schaal en gemiddelde bedragen bestuurders po (2012)

Cao-schaal

Max. vaste

Max.

Gemiddelde

beloning

bezoldiging

Gemiddelde

jaarlijkse

obv cao-

obv cao-

jaarlijkse

bezoldiging

criteria €*

criteria €**

beloning €

€

Bezoldigde bestuurders
Aantal

Percentage

Schaal B1

79.369

95.764

44

8%

62.397

66.187

Schaal B2

86.023

103.792

32

6%

57.292

63.695

Schaal B3

93.244

112.505

110

21%

65.381

71.414

Schaal B4

102.461

123.626

239

45%

92.288

100.013

Schaal B5

112.555

135.805

102

20%

93.455

100.142

527

100%

82.184

89.039

Totaal

*Exclusief pensioenbijdrage, kostenvergoeding en bonus; vaste beloningen zijn gecorrigeerd voor omvang en duur
dienstverband (1 jaarfte).
**Inclusief pensioenbijdrage, kostenvergoeding en bonus. Volgens de toelichting in de cao voor bestuurders po hoort bij de
maximale vaste beloning van € 112.555 (schaal B5) een maximale bezoldiging van € 135.805. Op basis van de verhouding
tussen deze bedragen zijn de maximale bezoldigingen van de overige schalen berekend.

Het is dan interessant om te bekijken in welke mate de hoogte van de bezoldigingen ook overeen
komt met de voor hen geldende schaal. Figuur 2.2 geeft aan de ene kant de indeling van de
bezoldigde bestuurders weer op basis van de cao (gewogen leerlingaantallen) en aan de andere
kant bij welke schaal hun daadwerkelijke bezoldiging past. Dan valt op dat bijna de helft van de

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

11

bestuurders een bezoldiging ontvangt die past in de laagste schaal B1. Er vallen met name minder
bestuurders in schaal B4 dan verwacht kan worden op basis van de criteria zoals opgenomen in de
cao.
Figuur 2.2 Indeling bezoldigde bestuurders po in cao-schalen, obv. de criteria in de cao en obv.
bezoldiging 2012

Indeling volgens cao

Indeling obv bezoldiging 2012

44; 8%

79; 15%

102; 20%

259; 49%

32; 6%
110;
21%

65;
13%

75; 14%
239; 45%
49; 9%

B1

B2

B3

B4

B5

B1

B2

B3

B4

B5 en hoger

De criteria voor de schaalindeling zoals afgesproken in de cao lijken te leiden tot een onevenwichtige verdeling onder de bestuurders, met vooral een geringe vulling voor de onderste twee
schalen en een oververtegenwoordiging van schaal B4. Als wordt gekeken naar de indeling op
basis van de werkelijke bezoldiging, valt op dat bijna de helft van de bestuurders een bezoldiging
ontvangt die lager is dan het maximum voor schaal B1. Aangezien er geen minimumbedragen zijn
opgenomen in de cao voor bestuurders in het po wil dit echter niet zeggen dat er veel bestuurders
‘onterecht’ in de laagste schaal zitten.
De voorgaande bevindingen roepen de vraag op hoe de trendlijn in de daadwerkelijke bezoldigingen eruit ziet. Als de ‘top 500’ aan bezoldigingen wordt bekeken (zie Figuur 2.3), dan valt op dat er
een vrij ‘steile klim’ is voor de laagste 120 bestuurders en voor de hoogste 50. De virtuele
overschrijdingen zitten logischerwijs vooral in de top 100.

12

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 2.3 Bezoldiging bestuurders po 2012, binnen en boven de norm cao-schaal 2013 (‘top 500’)*
250.000

200.000

150.000

100.000

50.000

0
1

101
Binnen schaalmax

201

301
Boven schaalmax

401

501

Sect. max

*Bezoldiging: gecorrigeerde bedragen vaste beloning (naar een heel kalenderjaar), bonus, vergoeding en pensioenbijdrage.

Vervolgens is het de vraag hoe de verdeling van de bezoldigingen binnen de schalen eruit ziet
(onderzoeksvraag 4). Om dit inzichtelijk te maken, is een boxplot gemaakt van de bezoldigingen
per schaal (zie Figuur 2.4, voor een uitleg van boxplots zie Bijlage I).
Figuur 2.4 Boxplot bezoldiging bestuurders po 2012 per cao-schaal 2013

De boxplot laat zien dat de bezoldigingen binnen de schalen B1 en B4 vrij geconcentreerd zitten,
rondom de mediaan van de schalen. De bezoldigingen in de schalen B2 en B3 laten juist een grote

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

13

spreiding zien, waarbij een deel van de middelste 50% een lagere bezoldiging ontvangt dan de
middelste 50% van bestuurders in schaal B1. Ook een deel van de bezoldigingen binnen de
middelste 50% van schaal B5 ligt iets lager dan die van de middelste 50% van schaal B4.
Verder is te zien dat de middelste 50% van elke schaal onder de maximale bezoldiging volgens de
cao zit (voor B1 betreft dat € 95.764; voor B2 € 103.792; voor B3 € 112.505; voor B4 € 123.626 en
B5 € 135.805). De bovenste kwartielen (streep naar boven) komen daar echter bovenuit. B2 kent
als enige schaal een kortere streep naar boven dan naar beneden. Dit wil zeggen dat de bezoldigingen van de ‘top 25%’ van B2 relatief dicht op de hoogste bezoldiging van de middelste 50%
zitten, in tegenstelling tot die in de overige schalen.
Daarnaast valt op dat de ‘staarten’ van B2 en B3 erg laag zitten en de onderste deciel de 0-grens
benadert. Oftewel, de laagste bezoldigingen zitten niet in schaal B1, maar in B2 en B3.

2.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het po nader bekeken
In het kader van de WNT zijn de ‘overschrijdingen’ van de maxima het meest interessant. Figuur
2.5 laat per cao-schaal zien in welke mate de bestuurders in het po in de ‘juiste klasse’ zitten op
basis van de cao-criteria en welk aandeel het maximum van de schaal overschrijdt. Over de gehele
sector genomen ontvangt zo’n 14 procent een bezoldiging die boven de cao-norm ligt. Het zijn
vooral de bestuurders in schaal B3 en B4 die relatief vaak een bezoldiging boven het maximum van
hun schaal ontvangen (respectievelijk 15% en 16%).
Figuur 2.5 Mate waarin de bezoldiging van de bestuurders po 2012 overeen komt met de juiste schaal
obv. de cao-criteria 2013
100%
4

4

90%
3

80%

17

38

10

12

75

37

21

164

69

341

B4

B5

PO

111

70%
60%
50%
40

40%

25

83

30%
20%
10%
0%
B1

B2

B3

Onder klasse

Juiste klasse

Boven klasse

Bijna tweederde van de bezoldigde bestuurders in het po ontvangt echter een bezoldiging die lager
ligt dan hun cao-norm (65%). Daar moet echter bij vermeld worden dat de schalen van de cao
bestuurders po geen minimumbedragen kennen en dat de bestuurders die ‘onder hun klasse’
worden bezoldigd strikt genomen ook binnen de juiste klasse vallen.

14

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Als nader wordt ingezoomd op de individuele ‘overschrijders’ per cao-schaal, ontstaat het beeld
zoals weergegeven in Figuur 2.6. In absolute aantallen gezien zit het merendeel van de ‘overschrijders’ in schaal B4, terwijl B1 en B2 slechts een ‘bescheiden bijdrage’ leveren. Ook valt op dat
de ‘overschrijders’ van B2 hun schaalmaximum slechts licht ‘overschrijden’, in tegenstelling tot B4.
Slechts enkele bestuurders ontvangen een bezoldiging boven het sectorale maximum van
€ 162.210. Ook deze komen voornamelijk voor in schaal B4. Van alle bezoldigde bestuurders in het
po heeft 15 procent in 2012 een bedrag ontvangen dat boven het maximum van hun schaal uit
kwam.
Figuur 2.6 Bezoldigingen bestuurders po 2012 met een bezoldiging boven maximum schaal cao 2013*
250.000

200.000

150.000

100.000

50.000

0
1

4

7 10 13 16 19 22 25 28 31 34 37 40 43 46 49 52 55 58 61 64 67 70 73 76

B1

B2

B3

B4

Nb

Schaalmax.

Sect. max.

Correctie

B5

*Met ‘correctie’ wordt bedoeld dat als gevolg van het hanteren van een correctiefactor (voor aantal maanden in dienst in 2012
en/of omvang dienstverband) de betreffende bezoldiging boven het maximum van de geldende cao-schaal uit komt. Nb: schaal
niet bekend; deze bestuurders ontvingen in 2012 een bezoldiging die hoger lag dan het gestelde maximum in de cao van €
135.805, waarmee ze, ongeacht de schaal waarin ze zouden vallen, als overschrijder aangemerkt kunnen worden.

Gedetailleerdere informatie over de virtuele overschrijdingen is samengevat in Tabel 2.3. Hieruit
komt tevens naar voren dat het gemiddelde bedrag waarmee bestuurders het maximum van hun
schaal ‘overschrijden’ nogal verschilt per schaal. Opvallend is de hoge ‘overschrijding’ in schaal B1;
het aantal betrokken bestuurders is echter gering. Het gemiddelde ‘overschrijdingsbedrag’ is verder
het hoogst in schaal B4, waar tevens relatief veel bestuurders bij zijn betrokken.
Tabel 2.3 Gemiddelde virtuele overschrijding cao-schaal po en aantal bezoldigde bestuurders en
besturen*
Gemiddelde

Bestuurders met een

Cao-

‘overschrijding’

bezoldiging boven de cao-

Besturen met

Gemiddelde

schaal

schaal €

schaal

‘overschrijdingen’

per bestuur

Aantal

Percentage

Schaal B1

20.503

4

9%

2

2,00

Schaal B2

5.072

4

13%

4

1,00

Schaal B3

11.232

17

16%

16

1,06

Schaal B4

16.407

38

16%

33

1,15

Schaal B5

13.795

12

12%

10

1,20

Niet
bekend

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

15

Totaal

14.430

75

14%

67

1,12

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage,
kostenvergoeding en bonus.

Als het sectorale maximum vanuit de WNT als benchmark wordt genomen, kan worden gesteld dat
het aantal (en aandeel) overschrijdingen zeer bescheiden is. In totaal vier bestuurders ontvingen in
2012 een bezoldiging die boven het maximum van €162.210 uit kwam. Deze vier bestuurders zijn
afkomstig van vier verschillende besturen (zie Tabel 2.4).
Tabel 2.4 Gemiddelde virtuele overschrijding sectoraal maximum po en aantal bezoldigde bestuurders
en besturen*
Gemiddelde

Cao-schaal

‘overschrijding’

Bestuurders met een bezoldiging boven

Besturen met

sectoraal max €

de cao-schaal

‘overschrijdingen’

Aantal

Percentage

Schaal B1

-

0

-

0

Schaal B2

-

0

-

0

Schaal B3

-

0

-

0

Schaal B4

19.318

3

1,3%

3

Schaal B5

6.064

1

1,0%

1

16.005

4

0,8%

4

Onbekend
Totaal

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage,
kostenvergoeding en bonus. De schaal van één overschrijding van het sectoraal maximum was onbekend; deze is niet in de
tabel opgenomen maar wel in Figuur 2.6.

2.4

Toezichthouders in het po
Voor toezichthouders geldt de richtlijn dat de voorzitters maximaal 7,5% van het sectorale
maximum (€12.165,75) mogen ontvangen en leden van de Raden van Toezicht maximaal 5% van
het sectorale maximum (€ 8.110,50). Sterker nog dan voor bestuurders geldt dat de toezichthouders in het po hun functie doorgaans onbezoldigd uitoefenen. Nog geen derde (29%) van alle
toezichthouders heeft in 2012 een vergoeding/bezoldiging ontvangen die boven de maximale
vrijwilligersbijdrage lag van € 1.500 per jaar. Daarbij geldt hoe hoger de cao-klasse, hoe hoger het
percentage bezoldigde toezichthouders. Is van klasse B4 nog 71 procent onbezoldigd, van B5
betreft dat een minderheid van 37 procent. In B1 worden slechts twee toezichthouders bezoldigd en
in B2 één.

16

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 2.7 Verdeling bezoldigde en onbezoldigde toezichthouders po per cao-schaal obv. criteria cao
(gewogen leerlingaantal)
900
800
700
600
500

551

400
300
106

200

303
215

100
68

62

2

0
B1

178

40

1

B2

B3
Bezoldigd

B4

B5

Onbezoldigd

Tabel 2.5 Bezoldigde toezichthouders po en gemiddelde bezoldiging (2012)*
Aantal
Cao-

Aantal

bezoldigde

Gemiddelde

‘Overschrij-

Gemiddelde

schaal

toezichthouders

toezichthouders

bezoldiging €

dingen’**

‘overschrijding’ €

Schaal B1

70

2

3.150

Schal B2

63

1

2.400

Schaal B3

343

40

3.517

Schaal B4

766

215

3.217

Schaal B5

284

178

3.729

1.526

436

3.804

Totaal

1

6.628

1

6.628

*Bezoldiging voor toezichthouders is niet gecorrigeerd voor omvang contract (fte), alleen voor aantal maanden in dienst in 2012.
Een toezichthouder wordt als bezoldigd beschouwd indien de bezoldiging hoger is dan het maximum-vrijwilligerstoeslag van €
1.500 per jaar. Indien alleen de totale bezoldiging voor het gehele RvT bekend was is dit bedrag gedeeld door het aantal
toezichthouders.
**Hierbij is voor de voorzitters een andere grens genomen (7,5% sectorale maximum) dan voor de leden (5% sectorale
maximum). Indien onbekend was wie de voorzitter is, is degene met de hoogste bezoldiging binnen de RvT als voorzitter
aangemerkt en de overige toezichthouders als lid.

De gemiddelde bezoldigingen van de bezoldigde toezichthouders liggen vrij laag. De toezichthouders in schaal B5 krijgen gemiddeld het meest betaald voor deze functie. Van de 436 bezoldigde
toezichthouders in het po ontvangt er echter slechts één toezichthouder een bezoldiging boven de
norm.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

17

3

Voortgezet onderwijs

3.1

Inleiding
Op 1 oktober 2011 waren er in het voortgezet onderwijs 351 besturen actief. Bijna alle besturen zijn
vertegenwoordigd in de analyses voor het onderhavige rapport (350), waarbij we de beschikking
hadden over de gegevens van 270 besturen over hun bestuurders (584) en van 188 over hun Raad
van Toezicht (1.064 toezichthouders). Met name wat de bestuurders betreft kan van een redelijk
goede dekking worden gesproken, aangezien het aannemelijk is dat daarbij vooral informatie over
onbezoldigde besturen zal ontbreken.
Net als voor het po zijn de criteria in de cao voor bestuurders in het vo van 2013 als uitgangspunt
genomen voor de bepaling van de beloningsklassen waarin de bestuurders en toezichthouders
vallen, op basis van de leerlingaantallen. De cao voor bestuurders in het vo geeft per schaal zowel
een maximum voor de vaste beloningen (periodieke betalingen) voor (on-) bepaalde contracten als
voor functiecontracten. Deze laatste zijn als basis genomen voor het bepalen van de virtuele
7

bezoldigingsplafonds . De bezoldigingsplafonds zijn gereconstrueerd omdat de WNT hiervan
uitgaat, maar ook vanwege de kwaliteit van de data. De bezoldiging was beter ingevuld dan de
vaste beloning. De maximale bezoldiging voor bestuurders in de hoogste schaal ligt op het
sectorale maximum vanuit de WNT (€180.346). Ook in de cao voor bestuurders vo zijn voor de
schalen geen minimumbedragen opgenomen.
Aangezien de WNT nog niet van kracht was in 2012, kan op basis van de bezoldigingen in 2012
niet gesproken worden van daadwerkelijke overschrijdingen. Deze informatie is bedoeld als een
nulmeting om op een later moment de effecten van bezoldigingsplafonds te kunnen bepalen.
Onderstaande tabel geeft weer over welke aantallen instellingen in het vo het onderhavige rapport
verslag doet en hun gemiddelde aantallen bestuurders c.q. toezichthouders.
Tabel 3.1 Overzicht aantal bezoldigde bevoegd gezagen vo in bestand met bezoldigingsgegevens
(2012)*
Indeling obv.

Instellingen

Gemiddeld aantal

Instellingen

Gemiddeld aantal

Cao-

leerlingaantal

bezoldigd

bezoldigde

bezoldigde

bezoldigde

schaal

2011

bestuur

RvT

toezichthouders

Schaal B1

=< 500

19

1,26

11

5,6

Schaal B2

501 – 2.000

109

1,67

43

4,5

Schaal B3

2001 – 4000

81

1,41

56

4,3

Schaal B4

4001 – 12.500

17

1,94

13

4,2

Schaal B5

>= 12.501

2

1,50

2

3,5

228

1,56

125

4,4

Totaal

bestuurders

*Bestuurders en toezichthouders met een vergoeding/beloning die op of onder de maximale vrijwilligersbijdrage van € 1.500
vallen, worden beschouwd als onbezoldigd. Indien de vergoeding/beloning onbekend was maar de bestuurder/ toezichthouder
door de instelling als onbezoldigd werd aangegeven, is de vaste beloning op € 0 gezet.

Net als in het po zijn er in het vo meer instellingen gevonden met een bezoldigd bestuur (228) dan
met een bezoldigde RvT (125). Daarbij zijn per instelling meer toezichthouders (gemiddeld 4,4)

7

De cao voor bestuurders in het vo bevat maxima voor contracten voor (on-) bepaalde tijd en voor functiecontracten,
waarbij de maxima voor functiecontracten hoger liggen. Aangezien de contractsoort niet is opgenomen in de EFJbestanden, is voor het gemak uitgegaan van de hoogste maxima, namelijk die voor functiecontracten.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

19

aangesteld dan bestuurders (gemiddeld 1,6). Wat het gemiddelde aantal toezichthouders betreft,
lijkt het er op dat naarmate een instelling in een hogere schaal valt, zij juist een kleinere RvT heeft.

3.2

Bezoldigingen van bestuurders in het vo
Uit Tabel 3.1 bleek al dat het merendeel van de instellingen in het vo met bezoldigde bestuurders
in schaal B2 valt. Als ook de onbezoldigde bestuurders worden meegenomen, wordt dit beeld
verder versterkt. Figuur 3.1 laat daarnaast zien dat het vooral de schalen B1 en B2 zijn met een
behoorlijk aandeel onbezoldigde bestuurders (respectievelijk 49% en 41%). B4 en B5 kennen geen
onbezoldigde bestuurders.
Figuur 3.1 Verdeling bezoldigde en onbezoldigde bestuurders vo per cao-schaal obv. criteria cao*
350

300

250

127

200

150
12

100

182
114

50
23
24

0

B1

B2

B3
Bezoldigd

35

3

B4

B5

Onbezoldigd

Tabel 3.2 geeft de virtuele maximale bedragen weer zoals opgenomen in de cao bestuurders vo,
het aantal en aandeel bezoldigde bestuurders en de gemiddelde beloning en bezoldiging per
schaal. Opvallend is, dat de gemiddelde jaarlijkse beloning en de gemiddelde jaarlijkse bezoldiging
in schaal B1 hoger ligt dan die in schaal B2.
Tabel 3.2 Maxima bedragen per cao-schaal en gemiddelde bedragen bestuurders vo (2012)

Cao-schaal

Maximum

Maximum

vaste

bezoldiging

beloning €*

€**

Bezoldigde bestuurders
Aantal

Gemiddelde

Gemiddelde

jaarlijkse

jaarlijkse

beloning

bezoldiging

Percentage

Schaal B1

108.086

130.017

24

7%

102.415

109.260

Schaal B2

118.724

142.813

182

51%

84.049

89.168

Schaal B3

130.460

156.930

114

32%

113.959

121.803

Schaal B4

143.347

172.432

33

9%

106.943

110.665

Schaal B5

155.173

186.658

3

1%

143.309

143.309

356

100%

97.746

103.707

Totaal

*Exclusief pensioenbijdrage, kostenvergoeding en bonus; vaste beloningen zijn gecorrigeerd voor omvang en duur
dienstverband (1 jaarfte).
**Inclusief pensioenbijdrage, kostenvergoeding en bonus.

20

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Het is dan interessant om te bekijken in welke mate de hoogte van de bezoldigingen overeen komt
met de voor hen geldende schaal. Figuur 3.2 geeft aan de ene kant de indeling van de bezoldigde
bestuurders weer op basis van de cao en aan de andere kant bij welke schaal hun daadwerkelijke
bezoldiging past. De figuur maakt duidelijk dat er beduidend meer bestuurders in de laagste schaal
passen wat hun daadwerkelijke bezoldiging betreft, dan er op basis van de cao-criteria verwacht
kan worden. Schaal B4, B3 en met name B2 hebben wat de daadwerkelijke bezoldigingen betreft
juist een lager aandeel. Aangezien er geen minimumbedragen zijn opgenomen in de cao voor
bestuurders vo, kan niet worden gesteld dat er veel bestuurders ‘onterecht’ in de laagste schaal
worden bezoldigd.
Figuur 3.2 Indeling bezoldigde bestuurders vo in cao-schalen, obv. de criteria in de cao en obv.
bezoldiging 2012

Indeling obv cao-criteria
3; 1%

Indeling obv bezoldiging

24; 7%

15; 4%

33; 9%

10; 3%

28; 8%
30;
8%

118; 33%

180; 50%

B1

B2

B3

B4

B5

275; 77%

B1

B2

B3

B4

B5

De voorgaande bevindingen roepen de vraag op hoe de daadwerkelijke bezoldigingen eruit zien.
Daarom zijn de bezoldigingen van alle bestuurders in het vo van laag naar hoog opgenomen in
Figuur 3.3. De bedragen lopen vooral vanaf de € 150.000 sterk op. De ‘overschrijdingen’ zitten
logischerwijs vooral in de hoogste 100 bezoldigingen. Aan de onderkant zitten de bestuurders die
weliswaar een hogere bezoldiging ontvangen dan de maximale vrijwilligersvergoeding, maar die
deze functie waarschijnlijk niet als primaire inkomstenbron uitoefenen.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

21

Figuur 3.3 Bezoldiging bestuurders vo 2012, binnen en boven de norm cao-schaal 2013*
300.000

250.000

200.000

150.000

100.000

50.000

0
1

101
Binnen schaalnorm

201
Boven schaalnorm

301
Sect. max

*Bezoldiging: gecorrigeerde bedragen vaste beloning (naar een heel kalenderjaar), bonus, vergoeding en pensioenbijdrage.

Vervolgens is het de vraag hoe de verdeling van de bezoldigingen binnen de schalen eruit ziet, ook
omdat uit de voorgaande figuren al duidelijk werd dat de indeling op basis van de cao-criteria sterk
afwijkt van de daadwerkelijke bezoldigingen. Om de verdeling binnen de schalen inzichtelijk te
maken, is een boxplot gemaakt van de bezoldigingen per schaal. Hoe een boxplot gelezen dient te
worden, wordt uitgelegd in Bijlage I.
De rechthoeken in het midden van de figuren geven de middelste 50 procent waarnemingen binnen
de schalen weer, met daarbinnen de mediaan (horizontale streep). Met uitzondering van de
bezoldigingen in schaal B2 zitten de 50 procent middelste bestuurders dicht op elkaar wat hun
bezoldiging betreft, met name in schaal B1. De bovenkant van de rechthoek (derde kwartiel) komt
voor de eerste drie schalen boven het maximumbedrag uit volgens de cao (B1: € 108.086; B2:
€ 118.724; B3: € 130.460). Voor B3 geldt verder dat de rechthoek (middelste 50%) op vergelijkbare
hoogte zit als die van B4: de middelste helft van de waarnemingen in B3 krijgt een bezoldiging die
gelijk is aan wat de middelste helft in B4 krijgt.
In schaal B4 en B5 zitten de eerste drie kwartielen net onder het schaalmaximum (B4: € 143.347;
B5: € 155.173). Wel komt een groot deel van de hoogste 25 procent (vierde kwartiel) daar bovenuit.
Daarbij moet wel worden opgemerkt dat B5 uit slechts drie bezoldigde bestuurders bestaat.
Tot slot kan opgemerkt worden dat B2 een erg grote spreiding laat zien: de staart (eerste kwartiel)
raakt bijna de x-as, terwijl de bovenste streep (vierde kwartiel) boven die van B5 uit komt.

22

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 3.4 Boxplot bezoldiging bestuurders vo 2012 per cao-schaal 2013

3.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het vo nader bekeken
In het kader van de WNT zijn de virtuele overschrijdingen van de normen het meest interessant.
Figuur 3.5 laat per cao-schaal zien in welke mate de bestuurders met hun bezoldiging in de juiste
schaal vallen volgens de cao-criteria. De getallen binnen de staven geven de absolute aantallen
weer. Schaal B1 kent relatief de meeste ‘overschrijders’ (17%); hoe verder de schaal oploopt des te
lager het aandeel virtuele overschrijdingen. Voor het gehele vo-bestand geldt dat negen procent
van de bezoldigde bestuurders (34 bestuurders) in 2012 een vergoeding ontving die boven het
maximum van hun schaal lag. Het overgrote merendeel (79%) ontvangt echter een bezoldiging die
lager ligt dan op basis van de cao-criteria verwacht kan worden. Daarbij moet worden opgemerkt
dat de cao bestuurders vo geen minimumbedragen kent voor de schalen en dat de bestuurders die
‘onder de cao-klasse’ vallen, strikt genomen ook in de juiste klasse zitten.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

23

Figuur 3.5 Mate waarin de bezoldiging bestuurders vo 2012 overeen komt met de juiste klasse obv. de
cao-criteria 2013
100%
90%

1
2

10

19

4

5

34

14

42

1

80%
70%
60%
50%
30

156

20

40%

94

282
2

30%
20%
10%
0%
B1

B2

B3

B4

Onder klasse

Juiste klasse

B5

VO

Boven klasse

Als nader wordt ingezoomd op de individuele ‘overschrijders’ per cao-schaal, ontstaat het beeld
zoals weergegeven in Figuur 3.6. Daaruit komt naar voren dat B2 weliswaar de meeste
‘overschrijders’ heeft, maar dat een deel ervan een bescheiden ‘overschrijding’ betreft. Schaal B4
kent slechts één ‘overschrijding’, maar deze is tevens de enige die fors boven het sectorale
maximum uitkomt.
Figuur 3.6 Bezoldigingen bestuurders vo 2012 die maximum schaal cao 2013 overschrijden*
300.000

250.000

200.000

150.000

100.000

50.000

0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10111213141516171819202122232425262728293031323334
B1

B2

B3

B4

Cao-norm

Sect. max.

*Geen enkele virtuele overschrijding in het vo is ontstaan door het toepassen van een correctie op omvang dienstverband) of
het aantal maanden dat men in dienst was in 2012. De ‘overschrijding’ in klasse B4 valt hoger uit wegens het toepassen van
een correctie, maar ook zonder deze is sprake van een ‘overschrijding’ van de norm met een bezoldiging van € 211.716.

De bedragen waarmee de schalen worden ‘overschreden’ zijn weergegeven in Tabel 3.3. De
gemiddelde ‘overschrijding’ per bestuurder is met € 92.213 het hoogst in schaal B4, waarbij het
echter om slechts één persoon gaat. Daarna volgt B1 met een ‘overschrijdingsbedrag’ van

24

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

€ 24.750, waarbij slechts vier bestuurders zijn gemoeid. Schaal B2 valt op vanwege het grootste
aantal bestuurders die een bezoldiging ontvangen die boven de cao-norm ligt en vanwege het
hoogste gemiddelde aantal ‘overschrijders’ per bestuur (1,36).
Tabel 3.3 Gemiddelde virtuele overschrijding cao-schaal vo en aantal bezoldigde bestuurders en
besturen*

Cao-schaal

Gemiddelde

Bestuurders met een

‘overschrijding’

bezoldiging boven de

Besturen met

Gemiddelde per

schaal €

cao-schaal

‘overschrijdingen’

bestuur

Aantal

Percentage

Schaal B1

24.750

4

17%

4

1,00

Schaal B2

16.012

19

11%

14

1,36

Schaal B3

11.741

10

8%

9

1,11

Schaal B4

92.213

1

3%

1

1,00

Schaal B5

-

0

-

0

-

18.025

34

9%

28

1,21

Totaal

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage
en bonus.

Uit Figuur 3.6 kwam al naar voren dat het aantal virtuele overschrijdingen van het sectoraal
maximum vanuit de WNT (€ 180.346) zeer bescheiden is in het vo. Tabel 3.4 gaat nader in op de
twee ‘overschrijdingen’ van het sectoraal maximum: één in B3 en één in B4. Het gemiddelde
bedrag waarmee het sectoraal maximum wordt ‘overschreden’ is voor het gehele vo € 43.222.
Tabel 3.4 Gemiddelde virtuele overschrijding sectoraal maximum vo en aantal bezoldigde bestuurders
en besturen*
Gemiddelde

Cao-schaal

‘overschrijding’

Bestuurders met een bezoldiging boven

Besturen met

sectoraal max. €

de cao-schaal

‘overschrijdingen’

Aantal
Schaal B1

Percentage

-

0

Schaal B2

-

0

-

-

Schaal B3

2.145

1

1%

1

Schaal B4

84.299

1

3%

1

Schaal B5

-

0

-

-

43.222

2

1%

2

Totaal

-

--

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage
kostenvergoeding en bonus.

3.4

Toezichthouders in het vo
Een fors deel van de toezichthouders in het vo voert hun taak onbezoldigd uit. In het gehele vo gaat
het om 47 procent, voor zover bekend. Daarbij zijn verschillen per cao-schaal te onderscheiden;
maar in tegenstelling tot het po lijkt er geen verband te zijn tussen het aandeel onbezoldigde
toezichthouders en de schaal. Aannemelijk is echter dat het juist de instellingen zonder bezoldigde
Raden van Toezicht zijn die de bezoldiging van hun toezichthouders niet hebben gerapporteerd. Dit
leidt tot een onderschatting van het aandeel onbezoldigde toezichthouders. Relatief gezien kent
schaal B2 de meeste onbezoldigde toezichthouders (54%), terwijl B3 relatief de minste kent (39%).

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

25

Figuur 3.7 Verdeling bezoldigde en onbezoldigde toezichthouders po per cao-schaal obv. criteria cao
(gewogen leerlingaantal)*
450
400
350
230

300

145

250
200
150
228

100

194
46

49

56

54

5
7

B4

B5

50
0
B1

B2

B3
Bezoldigd

Onbezoldigd

* Voor schaal B5 geldt dat er 5 onbezoldigde toezichthouders in het bestand zijn gevonden en 7 bezoldigde toezichthouders.

Voor de toezichthouders geldt vanaf 1 januari 2013 een richtlijn voor de bezoldiging van maximaal
7,5 procent van het sectoraal maximum voor de voorzitters (€ 13.526) en maximaal 5 procent van
het sectoraal maximum voor de overige leden (€ 9.017). Tabel 3.5 geeft een samenvatting van de
bezoldigingen van de toezichthouders in het voortgezet onderwijs in 2012. Over de gehele sector
bezien is in 2012 een gemiddelde bezoldiging van € 3.783 toegekend aan de toezichthouders. Als
wordt ingezoomd op de gemiddelde bedragen per schaal, komt daar geen duidelijke lijn uit naar
voren. Toezichthouders in schaal B5 hebben gemiddeld de hoogste bezoldiging ontvangen en die
in B1 en B4 de laagste.
Tabel 3.5 Bezoldigde toezichthouders vo en gemiddelde bezoldiging (2012)*
Gemiddelde
Aantal
Cao-schaal

toezichthouders

Aantal bezoldigde

Gemiddelde

‘Overschrij-

‘overschrijding’

toezichthouders

bezoldiging €

dingen’**

€

Schaal B1

102

56

3.619

Schaal B2

424

194

3.882

7

3.793

Schaal B3

373

228

3.758

2

5.974

Schaal B4

103

54

3.611

Schaal B5

12

7

4.504

1.014

539

3.783

9

4.278

Totaal

* Bezoldiging voor toezichthouders is niet gecorrigeerd voor omvang contract (fte), wel voor het aantal maanden in dienst in
2012. Een toezichthouder wordt als bezoldigd beschouwd indien de bezoldiging hoger is dan het maximum-vrijwilligerstoeslag
van € 1.500 per jaar. Indien alleen de totale bezoldiging voor het gehele RvT bekend was is dit bedrag gedeeld door het aantal
toezichthouders.
**Hierbij is voor de voorzitters een andere grens genomen (7,5% sectorale maximum) dan voor de leden (5% sectorale
maximum). Indien onbekend was wie de voorzitter is, is degene met de hoogste bezoldiging binnen de RvT als voorzitter
aangemerkt en de overige toezichthouders als lid.

Als wordt gekeken naar de virtuele overschrijdingen, komen in totaal negen toezichthouders boven
de grens van € 13.526 c.q. € 9.017 uit. Zeven daarvan vallen in schaal B2. De overige twee vallen
in schaal B3 en kennen gemiddeld een hogere ‘overschrijdingsbedrag’ dan de ‘overschrijders’ in
schaal B2. Deze ‘overschrijdingen’ zijn weergegeven in Figuur 3.8. Hieruit komt naar voren dat de

26

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

negen virtuele overschrijdingen over drie besturen zijn verdeeld: één bestuur heeft zes
toezichthouders met een hogere bezoldiging dan de richtlijn aangeeft. Aangezien van deze RvT er
twee zijn met een hoogste bezoldiging die exact even hoog zijn, is voor beide personen gekeken
naar het maximum dat geldt voor de voorzitter. Verder valt op dat van de tien ‘overschrijdingen’ er
vier een voorzitter betreft en vijf een lid van de RvT.
Figuur 3.8 Bezoldiging van toezichthouders vo die het sectorale maximum virtueel overschrijden*
30.000

25.000

20.000

15.000

10.000

5.000

0
A

B

B

B
B2

B
B3

B

B

C

D

Sect. max.

*Bezoldiging voor toezichthouders is niet gecorrigeerd voor omvang contract (fte), wel voor het aantal maanden in dienst in
2012. De namen van de betreffende bevoegde gezagen zijn vervangen door letters.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

27

4

Middelbaar beroepsonderwijs

4.1

Inleiding
8

9

In 2012 waren er in het mbo 66 instellingen (inclusief 10 instellingen voor groen onderwijs ). Van
62 instellingen (94%) hebben we de gegevens ontvangen, van 60 daarvan bleek de informatie
bruikbaar. De geanalyseerde instellingen beschikken in totaal over 120 bestuurders en 365
toezichthouders. Het mbo had weliswaar voor 2012 al een beloningscode, maar deze voldeed niet
aan de ministeriële regeling voor de beloning van topfunctionarissen in het mbo. Daarom is voor de
analyse van de bezoldigingen in het mbo de bezoldigingscode voor 2013 als uitgangspunt
genomen, aangezien deze daar wel aan voldoet. Vervolgens is aan de hand van de sectorale
maxima geldend in 2013 en 2012, de code per klasse teruggerekend voor 2012 op basis waarvan
we virtuele overschrijdingen hebben berekend. De maximale bezoldiging in de hoogste klasse in de
bezoldigingscode van het mbo is 195.459, dit maximum is gelijk gesteld aan de maximale sectorale
norm geldend voor het mbo in 2012.
De mbo-instellingen zijn in drie bezoldigingsklassen ingedeeld op basis van het aantal deel10

nemers . In Tabel 4.1 is aangegeven hoeveel mbo-instellingen met bezoldigde bestuurders (60)
en bezoldigde toezichthouders (57) er in 2012 per klasse zijn. Opvallend is het kleine aantal
besturen dat ten opzichte van klasse 1 en klasse 2, in de klasse 3 valt. Gemiddeld beschikt een
instelling over twee bezoldigde bestuurders en ruim zes bezoldigde toezichthouders. De
instellingen die volgens de bezoldigingscode in klasse 2 vallen, beschikken gemiddeld over de
meeste bezoldigde bestuurders en toezichthouders, respectievelijk 2,3 en 6,5.
Tabel 4.1 Overzicht aantal bezoldigde bevoegd gezagen mbo in bestand met bezoldigingsgegevens
(2012)*
Indeling obv.
gewogen

Instellingen

Gemiddeld aantal

Instellingen

Gemiddeld aantal

deelnemers-

bezoldigd

bezoldigde

bezoldigde

bezoldigde

Klasse

aantal 2011

bestuur

bestuurders

RvT

toezichthouders

Klasse 1

=< 8.000

30

1,8

27

6,4

Klasse 2

8.001 – 18.000

25

2,3

25

6,5

Klasse 3

>18.000

5

2,0

5

5,8

60

2,0

57

6,4

Totaal

*Bestuurders en toezichthouders met een bezoldiging die op of onder de maximale vrijwilligersbijdrage van € 1.500 vallen,
worden beschouwd als onbezoldigd. Indien de vergoeding/beloning onbekend was maar de bestuurder/ toezichthouder door de
instelling als onbezoldigd werd aangegeven, is de bezoldiging op € 0 gezet.

In dit hoofdstuk verdiepen we ons eerst nader in de bezoldigingen van de bestuurders in het mbo.
In de paragraaf die daarop volgt richten we ons op de bestuurders die bezoldiging ontvangen die
hoger dan de norm ligt. We sluiten het hoofdstuk af met een blik op de bezoldigingen van de
toezichthouders in het mbo.

8

9
10

Bron: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (mei 2013). Kerncijfers Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 20082012.
Bron: http://www.groenonderwijs.nl/feiten_cijfers_instellingen_kennisinstellingen.php#hao.
Er is een categoriale vo-instelling in het mbo-bestand opgenomen omdat het grootste aandeel van de
leerlingen/deelnemers van deze instelling onderwijs op mbo-niveau geniet.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

29

4.2

Bezoldigingen van bestuurders in het mbo
Alle bestuurders in het mbo zijn bezoldigd. Tabel 4.2 laat de verdeling van bezoldigde bestuurders
per klasse in het mbo zien. Zoals eerder gezien bij het aantal instellingen per klasse, zijn ook de
meeste bestuurders in het mbo te vinden in klasse 1 en klasse 2 van de bezoldigingscode. Slechts
acht procent van de bestuurders in het mbo behoort, op basis van het aantal deelnemers, in de
hoogste klasse van de code.
Tabel 4.2 Maxima bedragen per klasse bezoldigingscode en gemiddelde bedragen bestuurders mbo
(2012)
Maximaal
toegestane

Klasse

Gemiddelde

bezoldiging per

Aantal en aandeel bestuurders obv.

jaarlijkse

klasse €

klasse-indeling

bezoldiging €

Aantal

Percentage

Klasse 1

157.817

53

44%

145.338

Klasse 2

176.636

57

48%

149.795

Klasse 3

195.459

10

8%

180.566

120

100%

150.391

Totaal

Hoe hoger de klasse des te hoger de maximaal toegestane bezoldiging, de gemiddelde jaarlijkse
bezoldiging per klasse volgt deze lijn; gemiddeld worden de laagste bezoldigingen uitbetaald in
klasse 1 en de hoogste in klasse 3.
Figuur 4.1 Indeling bezoldigde bestuurders mbo klassen, obv. de criteria in de code en obv. bezoldiging
2012
Indeling obv. criteria bezoldigingscode
10; 8%

Indeling obv. bezoldiging 2012
25; 21%

53; 44%

57; 48%

47; 39%

48; 40%

Klasse 1

Klasse 2

Klasse 3

Klasse 1

Klasse 2

Klasse 3

Zoals gezegd zit de meerderheid van de bestuurders op basis van de beloningscode in klasse 1 en
klasse 2 (linker plaatje Figuur 4.1). Het rechter plaatje van Figuur 4.1 laat zien hoe de bestuurders
op basis van de bezoldiging die ze ontvangen, over de klassen zijn verdeeld zijn. Er is bij de
toedeling rekening gehouden met de overlap tussen de klassen. De bestuurders zijn derhalve
alleen aan een andere klasse toebedeeld als de bezoldiging daadwerkelijk (onder het minimum of
boven het maximum) buiten hun eigen klasse viel. De grootste verschuiving na deze exercitie is te

30

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

zien in het aantal bestuurders dat in klasse 3 terechtkomt. Dit zijn ongeveer evenveel bestuurders
uit klasse 1 als klasse 2. De indeling van de bezoldigingscode leidt blijkbaar tot een geringe vulling
van klasse 3, terwijl de indeling van de daadwerkelijke bezoldigingen de klasse voor een groot deel
gelijk trekt.
Om beter zicht te krijgen op de hoogte van de bezoldigingen in het mbo zijn in de volgende figuur
alle bezoldigingen van de geanalyseerde bestuurders in het mbo in oplopende volgorde
opgenomen.
Figuur 4.2 Bezoldiging bestuurders mbo, binnen en boven de norm van de bezoldigingsklassen (2012)

250000

200000

150000

100000

50000

0
**

*

*

*

*

*** * **

*

Boven norm

Binnen norm

* **

*

Sect. max

*Instellingen groen onderwijs. Deze vallen niet onder het ministerie van OCW, maar van Economische Zaken (Landbouw).

In Figuur 4.2 is te zien dat de bezoldigingen vrij geleidelijk oplopen en dat alleen de hoogste
bezoldigingen grote uitschieters laten zien.
Vervolgens is het interessant om de verdeling van de bezoldigingen binnen de klassen met elkaar
te vergelijken. Daartoe is een boxplot gemaakt (voor een uitleg van boxplots zie Bijlage I). We zien
in de boxplot dat de bezoldigingen van alle drie de klassen zich vrij geconcentreerd rond de
mediaan bevinden. De middelste 50 procent van de bezoldigingen bevinden zich onder het
maximum dat per klasse geldt (klasse 1 157.817; klasse 2 176.636; klasse 3 195.459). Wel blijkt
een deel van de bestuurders dat zich in het hoogste kwartiel van klasse 1 bevindt, meer bezoldiging te ontvangen dan de bestuurders in het hoogste kwartiel in klasse 2.
De strepen en staarten van klasse 1 en klasse 2 zijn wel ongeveer even lang, oftewel de spreiding
van de hoogte van de bezoldigingen boven en onder de middelste 50 procent is gelijk verdeeld. Bij
klasse 3 is dat anders. Hier is de streep naar boven veel langer dat de streep naar beneden
(‘staart’). Zoals eerder geconstateerd hebben de bestuurders of een bezoldiging dicht bij de
mediaan of ze schieten door naar boven. Een bezoldiging onderin klasse 3 komt niet vaak voor, de
bovenkant van de schaal wordt vaker opgezocht.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

31

Figuur 4.3 Boxplot bezoldiging bestuurders mbo 2012 per bezoldigingsklasse 2013

4.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het mbo nader bekeken
Ondanks dat de WNT in het jaar van onze analyse nog niet van kracht is, is het meest interessant
om de huidige , virtuele overschrijders nader te onderzoeken om zodoende in de komende jaren de
ontwikkeling in daadwerkelijke overschrijdingen te kunnen monitoren. In het mbo ontvangen in
2012 29 bestuurders een bezoldiging die hoger ligt dan de norm (teruggerekend vanaf de norm van
2013). In absolute en relatieve aantallen komen deze hoge bezoldigingen het vaakst voor in klasse
1. De boxplot liet al zien dat een deel van de bezoldigde bestuurders in het hoogste kwartiel van
klasse 1 meer bezoldiging ontvangen dan de bestuurders uit het hoogste kwartiel in klasse 2.
Relatief gezien komen ook de minste virtuele overschrijdingen voor in klasse 2.
Wel zijn er een aantal bestuurders in klasse 2 dat een hogere bezoldiging ontvangt dan de best
betaalde bestuurder in klasse 1. Een boxplot kijkt naar de spreiding van de meest voorkomende
bezoldigingen. Er zijn dus hogere bezoldigingen in klasse 2 alleen zijn dit er niet zoveel en worden
ze niet tot het hoogte kwartiel gerekend, maar zijn als uitbijter in de figuur meegenomen.
Deze uitschieters zijn wel te zien in Figuur 4.4. Omdat er per klasse een andere minimum en
maximum bezoldiging geldt, kunnen we in de volgende figuur zien hoe de bezoldigingen zich per
klasse tot elkaar en tot de geldende norm per klasse verhouden.

32

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 4.4 Bezoldigingen bestuurders mbo 2012 boven de maximum klasse bezoldigingscode 2013*
250.000

200.000

150.000

100.000

50.000

0
** *

*

*

*

*** *

*

** * *

**

1

2

3

Correctie

Klasse max.

Klasse min.

Sect. max

*Instellingen groen onderwijs. Deze vallen niet onder het ministerie van OCW, maar van Economische Zaken (Landbouw).
**Met ‘correctie’ wordt bedoeld dat als gevolg van het hanteren van een correctiefactor (voor aantal maanden in dienst in 2012
en/of omvang dienstverband) de betreffende bezoldiging boven het maximum van de geldende norm per klasse uit komt.

De vijf instellingen voor groen-onderwijs die de norm overschrijden zitten allemaal in klasse 1. Een
van deze ‘overschrijdingen’ is gecorrigeerd naar dienstverband.
Ook is te zien dat zowel in klasse 1 als in klasse 2 een aantal bestuurders een bezoldiging onder
het minimum ontvangt, in klasse 3 is dit niet het geval. De rode, bovenste lijn is de geldende
sectorale maximum in het mbo, in dit geval ook de bovengrens van klasse 3.
In de volgende tabel staan de kengetallen van de bestuurders die een bedrag boven het geldende
maximum hebben ontvangen in cijfers onder elkaar. Klasse 1 telt de meeste en gemiddeld hoogste
‘overschrijdingen’, deze vinden plaats in veertien verschillende besturen. Over de gehele sector
bezien heeft elk bestuur dat fictief in de overschrijding gaat, er gemiddeld 1,5.
Tabel 4.3 Gemiddelde virtuele overschrijding van de bezoldiging 2012 boven de klasse
bezoldigingscode mbo 2013 en aantal bezoldigde bestuurders en besturen*

Klasse

Gemiddelde

Bestuurders met een

‘overschrijding’

bezoldiging boven de

Besturen met

Gemiddeld per

klasse-norm €

klasse-norm

‘overschrijdingen’

bestuur

Aantal

Percentage

Klasse 1

19.614

18

34%

14

1,3

Klasse 2

11.687

7

12%

4

1,8

Klasse 3

15.848

2

20%

2

1

Totaal

17.280

27

23%

20

1,5

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage,
kostenvergoeding en bonus.

Het aandeel van de bestuurders dat op basis van de uitgekeerde bezoldiging al dan niet in de juiste
klasse valt zoals afgesproken in de bezoldigingscode is te zien in Figuur 4.5. Er is gekeken naar
de fictieve over- en onderschrijdingen per klasse. Van de bestuurders in klasse 1 blijkt een derde

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

33

(minimaal) een klasse hoger bezoldigd te worden dan op basis van de code verwacht mag worden.
In klasse 2 blijkt 21 procent van de bestuurders een klasse lager te zijn ingedeeld op basis van hun
bezoldiging. In klasse 3 zitten blijkbaar geen bestuurders die minder dan het geldende minimum uit
die klasse ontvangen, wel ontvangen twee bestuurders meer dan de maximale norm. Als naar de
sector als geheel wordt gekeken, bevindt bijna een kwart van de bestuurders in het mbo zich op
basis van zijn bezoldiging in een te hoge bezoldigingsklasse. Negentien bestuurders komen op
basis van hun bezoldiging in een lagere klasse uit dan waar zij zich op basis van het aantal
deelnemers hadden mogen bevinden.
Figuur 4.5 Mate waarin de bezoldiging van de bestuurders mbo 2012 overeen komt met de juiste schaal
op basis van de klasse in de bezoldigingscode 2013
100%
7

90%
80%

2

27

18

70%
60%
38

50%
40%

74
8

28

30%
20%
10%

12

19

7

0%
Klasse 1

Klasse 2
Onder klasse

Klasse 3

Juiste klasse

mbo

Boven klasse

Als we het sectorale maximum bekijken, neemt het aantal virtuele overschrijdingen met twee derde
af. Logischerwijs blijven de twee bestuurders met de hoogste bezoldiging in klasse 3 staan omdat
het maximum van de klasse gelijkgesteld is aan het sectorale maximum. In klasse 1 worden dan
nog twee bestuurders met een hogere bezoldiging dan het sectorale maximum geteld en in klasse
2 nog een. Nog steeds komen gemiddeld de hoogste ‘overschrijdingen’ voor in klasse 1.
Tabel 4.4 Gemiddelde virtuele overschrijding 2012 sectoraal maximum mbo 2013 en aantal bezoldigde
bestuurders en besturen*

Klasse

Gemiddelde

Bestuurders met een bezoldiging

‘overschrijding’

boven de sectorale norm

Besturen met

sectorale norm

Aantal

‘overschrijdingen’

Percentage

Klasse 1

24.518

2

4%

2

Klasse 2

641

1

2%

1

Klasse 3

15.848

2

20%

2

Totaal

16.274

5

4%

5

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage,
kostenvergoeding en bonus.

Zoals gezegd zijn er ook virtuele onderschrijders in het mbo. In klasse 1 zijn dat er zeven (14% van
alle bestuurders in deze klasse) en in klasse 2 zijn dat er twaalf (21% van alle bestuurders in deze
klasse). Gemiddeld krijgen de ‘onderschrijders’ in klasse 1 een kleine 15.000 euro per jaar minder

34

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

betaald dat zij volgens het geldende minimum zouden mogen ontvangen. Ook de onderschrijders
zijn verdeeld over verschillende besturen.
Tabel 4.5 Gemiddelde virtuele onderschrijding 2012 klasse-norm mbo 2013 en aantal bezoldigde
bestuurders en besturen*

Klasse

Gemiddelde

Bestuurders met een

‘onderschrijding’

bezoldiging onder de

Besturen met

Gemiddeld per

klasse-norm €

klasse-norm

‘onderschrijdingen’

bestuur

Aantal

Percentage

Klasse 1

14.743

7

14%

5

1,4

Klasse 2

11.649

12

21%

10

1,2

Klasse 3

-

-

-

-

-

12.789

19

16%

15

1,3

Totaal

*De gemiddelde ‘onderschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief
pensioenbijdrage, kostenvergoeding en bonus.

4.4

Toezichthouders in het mbo
Voor de toezichthouders wordt gekeken naar hun bezoldiging ten opzichte van de maximale
sectorale norm. De voorzitter van de Raad van Toezicht mag maximaal 7,5 procent van de
maximale norm ontvangen en een lid van de Raad, 5 procent. In het mbo komt dit neer op € 14.659
c.q. € 9.773 per jaar.
In tegenstelling tot de bestuurders zijn er wel onbezoldigde toezichthouders in het mbo (zie Figuur
4.6).
Figuur 4.6 Verdeling bezoldigde en onbezoldigde toezichthouders per klasse bezoldigingscode mbo
200
180
160
140
120
100

158
154

80
60
40
20

25
16

8

4

Klasse 2

Klasse 3

0
Klasse 1

Onbezoldigd

Bezoldigd

Het aantal onbezoldigde toezichthouders neemt af naarmate de klasse stijgt. Relatief gezien zijn er
echter in klasse 3 vrij veel onbezoldigde toezichthouders (14% t.o.v. 9% in klasse 1 en 5% in
klasse 2).

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

35

Hoe de bezoldiging verdeeld is per klasse is af te lezen in Tabel 4.6. Gemiddeld ontvangen
toezichthouders 4.500 euro per jaar in klasse 1, een kleine 6.000 euro in klasse 2 en 6.500 euro in
klasse 3. In klasse 1 wordt eenmaal een bedrag betaald dat, marginaal, boven het maximum
uitkomst. De bezoldigingen voor toezichthouders in het mbo kennen dus een gelijkmatige verdeling
naar klasse en blijven binnen de gestelde sectorale normen.
Tabel 4.6 Bezoldigde toezichthouders en hun gemiddelde bezoldiging (2012)*
Aantal
Aantal

bezoldigde

Toezichthouders met een

Gemiddelde

toezicht-

toezicht-

Gemiddelde

bezoldiging boven klasse-

‘overschrijding’

Klasse

houders

houders

bezoldiging €

norm**

€

Klasse 1

174

158

4.519

Klasse 2

162

154

5.854

Aantal

Klasse 3

29

25

6.554

Totaal

365

337

5.280

Percentage
1

0,6%

161

1

0,3%

161

*Bezoldiging voor toezichthouders is niet gecorrigeerd voor omvang contract (fte) in 2012. Een toezichthouder wordt als
bezoldigd beschouwd indien de bezoldiging hoger is dan het maximum-vrijwilligerstoeslag van € 1.500 per jaar. Indien alleen de
totale bezoldiging voor het gehele RvT bekend was is dit bedrag gedeeld door het aantal toezichthouders.
**Hierbij is voor de voorzitters een andere grens genomen (7,5% sectorale maximum) dan voor de leden (5% sectorale
maximum). Degene met de hoogste bezoldiging binnen de RvT is als voorzitter aangemerkt, de overige toezichthouders als lid.

36

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

5

Hoger beroepsonderwijs

5.1

Inleiding
In 2012 zijn er 40 hbo-instellingen

11

12

(inclusief 5 instellingen in het groen-onderwijs ). Er hebben in

het hbo 36 instellingen (inclusief 2 instellingen groen onderwijs) gegevens aangeleverd (93%). De
indeling naar klasse gebeurt in het hbo op basis van het aantal studenten dat staat ingeschreven,
13

de hoogte van het totale budget en het aantal sectoren waarin onderwijs wordt verzorgd .
Tabel 5.1 Criteria voor indeling bezoldigingen per klasse bezoldigingscode hbo (2013)
Klasse

Studenten

Budget*

Sector

Klasse 1

0 < 1.250

< 15.000

1

Klasse 2

1.250 < 4.000

15.000 < 45.000

2

Klasse 3

4.000 < 20.000

45.000 < 150.000

3

Klasse 4

20.000 ≥

150.000 ≥

≥4

*Budget x € 1.000.

Op basis van de zojuist genoemde criteria ziet de verdeling naar klasse er in het hbo als volgt uit.
Tabel 5.2 Overzicht aantal bezoldigde bevoegd gezagen hbo in bestand met bezoldigingsgegevens
(2012)*
Gemiddeld aantal

Gemiddeld aantal

Instellingen

bezoldigde

Instellingen

bezoldigde

Klasse

bezoldigd bestuur

bestuurders

bezoldigde RvT

toezichthouders

Klasse 1

10

1,7

9

5,3

Klasse 2

8

2,1

7

6,6

Klasse 3

8

2,1

8

6,6

Klasse 4

10

2,8

10

6,0

Totaal

36

2,2

34

6,1

*Bestuurders en toezichthouders met een bezoldiging die op of onder de maximale vrijwilligersbijdrage van € 1.500 vallen,
worden beschouwd als onbezoldigd. Indien de vergoeding/beloning onbekend was maar de bestuurder/ toezichthouder door de
instelling als onbezoldigd werd aangegeven, is de bezoldiging op € 0 gezet.

Klasse 4 is het grootst, maar overall gezien zijn de instellingen in vrijwel gelijke mate verdeeld over
de klassen. Hoe hoger de klasse, des te meer bestuurders er gemiddeld per instelling aan het roer
staan. De instellingen in klasse 1 beschikken gemiddeld over minder dan twee bestuurders, terwijl
instellingen in klasse 4 bijna drie bestuurders gemiddeld in de organisatie hebben.
Ook de verdeling van besturen met bezoldigde toezichthouders is in het hbo redelijk verdeeld over
de vier klassen. Hier geldt ook dat klasse 4 de meeste instellingen kent. Wel zijn er gemiddeld
minder (bezoldigde) toezichthouders in instellingen die tot klasse 4 behoren dan instellingen die in
klasse 2 en 3 zijn ingedeeld.

11

12
13

Bron: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (mei 2013). Kerncijfers Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 20082012.
Bron: http://www.groenonderwijs.nl/feiten_cijfers_instellingen_kennisinstellingen.php#hao.
Inwerkingstredingsdatum 1-1-2-13.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

37

5.2

Bezoldigingen van bestuurders in het hbo
Net zoals in het mbo, zijn er ook in het hbo geen onbezoldigde bestuurders. De meeste
bestuurders in het hbo bevinden zich in klasse 4 (35%), de rest van de bestuurders zijn gelijk
verdeeld over de overige klassen (allemaal 22%). Hoe hoger de klasse des te hoger de gemiddelde
jaarlijkse bezoldiging. De gemiddelde bezoldigingen in de klassen 3 en 4 liggen vrij hoog en komen
net onder de maximaal toegestane bezoldiging.
Tabel 5.3 Maxima bedragen per klasse bezoldigingscode en gemiddelde bedragen bestuurders hbo
Gemiddelde
Max. toegestane
Klasse

jaarlijkse

bezoldiging €

Bestuurders

bezoldiging €*

Aantal

Percentage

Klasse 1

147.292

17

22%

127.986

Klasse 2

161.860

17

22%

143.466

Klasse 3

177.868

17

22%

174.179

Klasse 4

195.459

28

35%

192.188

79

100%

164.012

Totaal

In hoeverre er verschillen zijn in de verdeling naar klasse als dit gedaan wordt op basis van de
instellingscriteria (studenten, budget, sectoren onderwijs) of op basis van de hoogte van de
bezoldiging is te zien in Figuur 5.1.
Figuur 5.1 Indeling bezoldigde bestuurders hbo per klasse, obv. de criteria in de code en obv.
bezoldiging 2012
Indeling obv. criteria bezoldigingscode

28; 35%

17; 21%

Indeling obv. bezoldiging 2012

17; 21%

40; 51%

12;
15%

17; 22%

17; 22%

Klasse 1

10; 13%

Klasse 2

Klasse 3

Klasse 4

Klasse 1

Klasse 2

Klasse 3

Klasse 4

In het linker plaatje van Figuur 5.1 is de verdeling volgens de hbo-code weergegeven. De grootste
groep bestuurders zit in klasse vier, de overige bestuurder zijn gelijk verdeeld over de klasse 1 tot
en met 3. Wanneer we de daadwerkelijke bezoldigingen als uitgangspunt nemen (rechter plaatje
Figuur 5.1) en dezelfde minima en maxima uit de code aanhouden, wordt de verdeling schever. In
dat geval zit de helft van de bestuurders in de hoogste klasse. Klasse 1 blijft qua omvang gelijk.
Een groot deel van de bestuurders uit klasse 2 en 3 komt nu in klasse 4 terecht.

38

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Hoe de individuele bezoldigingen in het hbo verdeeld zijn, is in de volgende figuur te zien. Omdat er
in het hbo een verschil is gemaakt in voorzitters en leden van het College van bestuur, hebben we
dit in twee aparte plaatjes weergegeven. In Figuur 5.2 zijn de bezoldigingen van de voorzitters van
de besturen weergegeven en in Figuur 5.3 zijn de bezoldigingen van de leden van het College van
bestuur opgenomen.
Figuur 5.2 Bezoldiging voorzitters besturen hbo 2012, binnen en boven de norm van de
bezoldigingsklassen 2013
250000

200000

150000

100000

50000

0
*
Boven norm_vz

*
Binnen norm_vz

Sect. max

*Instellingen groen onderwijs. Deze vallen niet onder het ministerie van OCW, maar van Economische Zaken (Landbouw).

De bezoldigingen van de voorzitters van besturen in het hbo kent een vrij geleidelijk verloop.
Naarmate de bezoldigingen hoger worden, neemt de stijging tussen de bezoldigingen wel sneller
toe. Het verschil tussen de laagste bezoldiging en de hoogst is ook vrij groot. Het sectorale
maximum is vastgesteld op €195.459, daar gaan negen voorzitters van bestuur over heen.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

39

Figuur 5.3 Bezoldiging leden besturen hbo 2012, binnen en boven de norm van de bezoldigingsklassen
2013
250000

200000

150000

100000

50000

0
*

*

*
Boven norm_lid

Binnen norm_lid

Sect. max

*Instellingen groen onderwijs. Deze vallen niet onder het ministerie van OCW, maar van Economische Zaken (Landbouw).

De bezoldigingen van de leden van bestuur laten een wat grilliger verloop zien. Het verschil in de
laagste en hoogste bezoldiging is groter dan bij de voorzitters te zien was. Zeven bestuursleden
ontvangen een hogere bezoldiging dan het sectorale maximum.
De spreiding van de bezoldigingen binnen de klassen is te zien in de navolgende boxplot. Klasse 3
kent een vrij geconcentreerde spreiding van bezoldigingen, in klasse 4 liggen de bezoldigingen wat
verder uiteen. Verder is de opbouw van de klassen oplopend en zijn er weinig echte uitschieters.
Alleen in klasse 1 is de staart langer dan de streep, in klasse 4 is het andersom. De bezoldigingen
in klasse 1 liggen dus meer bij het minimum van de klasse en de bezoldigingen in klasse 4 neigen
meer naar het plafond van de klasse. De mediaan van klasse vier (middelste meting) ligt ook net
onder 200.000 euro, terwijl de maximaal toegestane bezoldiging in het hbo 195.459 euro is.

40

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 5.4 Boxplot bezoldiging bestuurders hbo 2012 per bezoldigingsklasse 2013

Om een beter inzicht te krijgen in de virtuele overschrijdingen in het hbo, gaan we daar in de
volgende paragraaf dieper op in.

5.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het hbo nader bekeken
Om de bezoldiging per klasse te kunnen zien, zijn Figuur 5.5 en Figuur 5.6 gemaakt. De eerste
figuur bevat de gegevens van de voorzitters van Colleges van Bestuur en de tweede figuur bevat
de gegevens van de leden van het College van Bestuur.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

41

Figuur 5.5 Bezoldigingen voorzitters besturen hbo 2012 boven de maximum klasse bezoldigingscode
2013*
250000

200000

150000

100000

50000

0
*

*

1

2

3

4

Correctie

Klasse max_vz

Klasse min_vz

Sect. max

*Met ‘correctie’ wordt bedoeld dat als gevolg van het hanteren van een correctiefactor (voor aantal maanden in dienst in 2012
en/of omvang dienstverband) de betreffende bezoldiging boven het maximum van de geldende norm per klasse uit komt.

Alleen in klasse 1 is er een voorzitter van het College van Bestuur die minder dan het aangegeven
minimum van de klasse verdient. Alle klassen hebben wel een aantal voorzitters die een hogere
bezoldiging ontvangen dan de maximale norm. In klasse 1 moet daarbij vermeld worden dat de drie
‘overschrijdingen’ ontstaan na de correctie voor fte (naar 1 fte) en/of duur van het dienstverband
(naar 1 jaar). In klasse 2 bevinden zich ook drie bestuurders met een hogere bezoldiging dan het
maximum, van wie een bestuurder zelfs boven het sectorale maximum uit komt, in klasse 3 zijn dit
er twee. In klasse 4 vallen slechts drie van de tien voorzitters binnen de norm, waarbij de
bezoldigingen niet zijn gecorrigeerd voor fte en/of dienstverband.
Figuur 5.6 Bezoldigingen leden besturen hbo 2012 boven de maximum klasse bezoldigingscode 2013*
250000

200000

150000

100000

50000

0
*

*

*

1

2

3

4

Correctie

Klasse max_lid

Klasse min_lid

Sect. max

*Met ‘correctie’ wordt bedoeld dat als gevolg van het hanteren van een correctiefactor (voor aantal maanden in dienst in 2012
en/of omvang dienstverband) de betreffende bezoldiging boven het maximum van de geldende norm per klasse uit komt.

42

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Uit Figuur 5.6 blijkt dat geen van de bezoldigingen van de leden van het College van Bestuur in
klasse 1 de norm virtueel overschrijdt. Twee van hen worden (ver) onder de geldende minimum
norm bezoldigd. In klasse 3 en 4 overschrijdt de meerderheid de klasse norm. In totaal wordt door
elf leden van het bestuur een bezoldiging ontvangen dat boven de sectornorm uitkomt en de
bezoldiging van acht van hen ligt hoger dan de sectorale norm.
Tabel 5.4 Gemiddelde virtuele overschrijding 2012 van de klasse bezoldigingscode hbo 2013 en aantal
bezoldigde bestuurders en besturen*
Gemiddelde

Klasse

‘overschrijding’

Bestuurders met een bezoldiging

Besturen met

Gemiddeld per

klasse-norm

boven de klasse-norm

‘overschrijdingen’

bestuur

Aantal

Percentage

Klasse 1

24.470

3

4%

3

1

Klasse 2

22.516

4

5%

3

1,3

Klasse 3

13.259

11

15%

6

2

Klasse 4

18.649

17

22%

9

1,8

Totaal

17.517

35

46%

21

1,7

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage,
kostenvergoeding en bonus.

Tabel 5.4 geeft de achterliggende cijfers voor de zojuist gepresenteerde cijfers weer. De gemiddelde virtuele overschrijdingen zijn het hoogst in klasse 1 en het laagst in klasse 3. In totaal gaat het
om 35 voorzitters en leden die een hogere bezoldiging ontvangen dan de maximale norm, dit is
bijna de helft van alle bestuurders in het hbo. Deze bestuurders zijn redelijk gespreid over de
instellingen; er zijn dus meerdere instellingen waarvan de bezoldiging van de bestuurders hoger
uitvalt dan opgenomen in de code.
Figuur 5.7 geeft het absolute en relatieve aantal bestuurders per klasse weer. Zoals de boxplot al
aangaf, zitten de meeste bestuurders met een hogere bezoldiging dan de norm, in klasse 3. Maar
ook in klasse 4 ‘overschrijdt’ 40 procent van de bestuurders de norm. De bestuurders in klasse 1 en
2 krijgen vaker volgens norm betaald. Toch krijgt tussen de 18 en 22 procent van die bestuurders
een bezoldiging die boven de norm van de klasse uitkomt.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

43

Figuur 5.7 Mate waarin de bezoldiging van de bestuurders hbo 2012 overeen komt met de juiste schaal
op basis van de klasse in de bezoldigingscode 2013
100%
3

90%

4

80%

35

70%

17

11

60%
50%

11

10

40%
35

30%
9

5

20%
10%

3

3
1

2

Klasse 2

Klasse 3

Klasse 4

Onder klasse

Juiste klasse

Boven klasse

0%
Klasse 1

9

hbo

Over de sector heen gekeken, blijken 35 bestuurders (46%) een bezoldiging te ontvangen die
boven de norm ligt van de klasse waartoe ze behoren.
Tabel 5.5 laat het aantal bestuurders zien met een hogere bezoldiging dan de maximale
sectornorm in het hbo. De maximale norm van klasse 4 is hieraan gelijkgesteld. In klasse 2 is nog
één virtuele overschrijder te zien, dit is de voorzitter die al opviel in Figuur 5.5. Klasse 3 laat nog
drie ‘overschrijdingen’ zien die gemiddeld wel veel lager liggen dan de hoogste bezoldigingen in
klasse 2 en 4.
Tabel 5.5 Gemiddelde virtuele overschrijding 2012 van het sectoraal maximum hbo 2013 en aantal
bezoldigde bestuurders en besturen*

Klasse

Gemiddelde

Bestuurders met een

‘overschrijding’

bezoldiging boven de

Besturen met

Gemiddeld per

sectorale norm

sectorale norm

‘overschrijdingen’

bestuur

Aantal

Percentage

Klasse 1

-

-

-%

-

-

Klasse 2

21.441

1

1%

1

1

Klasse 3

7.003

3

4%

2

1,5

Klasse 4

13.549

13

16%

6

2,2

Totaal

12.858

17

22%

9

2

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage,
kostenvergoeding en bonus.

Tot slot de ‘onderschrijdingen’ in het hbo. Zoals in de plaatjes reeds te zien was, zijn er alleen
virtuele onderschrijdingen in klasse 1 en 2 gevonden. In klasse 1 komt dit neer op een forse
gemiddelde ‘onderschrijding’ van bijna 30.000 euro per jaar.

44

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Tabel 5.6 Gemiddelde virtuele onderschrijding 2012 klasse bezoldigingscode hbo 2013 en aantal
bezoldigde bestuurders en besturen*
Gemiddelde

Klasse

Besturen die de

‘onderschrijding’

Bestuurders met een

klasse-norm

Gemiddeld per

klasse-norm

bezoldiging onder de norm

‘onderschrijden’

bestuur

Aantal

Percentage

Klasse 1

29.542

3

18%

2

1,5

Klasse 2

15.386

1

6%

1

1

Klasse 3

-

-

-%

-

-

Klasse 4

-

-

-%

-

-

26.003

4

5%

3

1,3

Totaal

*De gemiddelde ‘onderschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief
pensioenbijdrage, kostenvergoeding en bonus.

5.4

Toezichthouders in het hbo
Op basis van de toegestane normen voor toezichthouders in het hbo, mag de voorzitter van het
Raad van Toezicht € 14.659 per jaar verdienen en een lid van de raad maximaal € 9.773. Dit komt
overeen met de normen in het mbo omdat het sectorale maximum in beide sectoren even hoog is.
De verdeling van bezoldigde en onbezoldigde toezichthouders in het hbo ziet er al volgt uit (Figuur
5.8). Het aantal onbezoldigde toezichthouders neemt af naarmate de klasse stijgt en het totaal

aantal toezichthouders neemt toe naarmate er in klasse gestegen wordt (behalve klasse 1).
Figuur 5.8 Verdeling bezoldigde en onbezoldigde toezichthouders per klasse bezoldigingscode hbo
70

60

50

40

30

58

42
51
43

20

10
9

0
Klasse 1

3

2

2

Klasse 2

Klasse 3

Klasse 4

Onbezoldigd

Bezoldigd

Van de toezichthouders in klasse 1 werkt achttien procent onbezoldigd, in klasse 2 is dit zeven
procent en in klasse 3 en 4 respectievelijk vier en drie procent.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

45

Tabel 5.7 Bezoldigde toezichthouders en hun gemiddelde bezoldiging 2012*
Aantal

Klasse

Aantal

bezoldigde

toezicht-

toezicht-

houders

houders

Toezichthouders met een

Gemiddelde

Gemiddelde

bezoldiging boven de

‘overschrij-

bezoldiging €

sectorale norm**

ding’ €

Aantal

Percentage

Klasse 1

51

42

4.095

-

-%

-

Klasse 2

46

43

4.766

-

-%

-

Klasse 3

53

51

7.359

3

6%

1.342

Klasse 4

60

58

8.465

12

21%

2.061

Totaal

210

194

5.996

15

8%

1.917

*Bezoldiging voor toezichthouders is niet gecorrigeerd voor omvang contract (fte) in 2012. Een toezichthouder wordt als
bezoldigd beschouwd indien de bezoldiging hoger is dan het maximum-vrijwilligerstoeslag van € 1.500 per jaar. Indien alleen de
totale bezoldiging voor het gehele RvT bekend was is dit bedrag gedeeld door het aantal toezichthouders.
**Hierbij is voor de voorzitters een andere grens genomen (7,5% sectorale maximum) dan voor de leden (5% sectorale
maximum). Degene met de hoogste bezoldiging binnen de RvT is als voorzitter aangemerkt, de overige toezichthouders als lid.

Het aantal toezichthouders per klasse is redelijk verdeeld, zeker als gekeken wordt naar het aantal
bezoldigde toezichthouders. Ook de gemiddelde bezoldiging van de toezichthouders loopt op
naarmate de instelling tot een hogere klasse behoort. In klasse 3 en 4 is wel een aantal virtuele
overschrijdingen van de norm gevonden. In klasse 4 is dit bij een vijfde van de toezichthouders het
geval, in klasse 3 bij zes procent. De volgende figuur toont de vijftien toezichthouders met een
bezoldiging boven de norm.
Figuur 5.9 Bezoldiging van toezichthouders hbo 2012 die boven het sectorale maximum 2013 uitkomt*
20000
18000
16000
14000
12000
10000
8000
6000
4000
2000
0
A

A

B

C

C

C

Klasse 3

D

E
Klasse 4

E

E

D

D

D

E

D

Sect. max

*Hierbij is voor de voorzitters een andere grens genomen (7,5% sectorale maximum) dan voor de leden (5% sectorale
maximum). Degene met de hoogste bezoldiging binnen de RvT is als voorzitter aangemerkt, de overige toezichthouders als lid.
De namen van de betreffende bevoegde gezagen zijn vervangen door letters.

Daar waar de rode lijn omhoog gaat (sectoraal maximum) betreft het een bezoldigde voorzitter. Van
de toezichthouders die een hogere bezoldiging dat de norm ontvangen, zijn de meesten zoals blijkt
uit de figuur, lid van het de Raad van Toezicht. De letters onder de figuur geven de besturen aan
waarbinnen de ‘overschrijding’ heeft plaatsgevonden. In klasse 3 zijn dus drie toezichthouders
gevonden, die door twee besturen bezoldigd worden. In klasse 4 zijn twaalf toezichthouders

46

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

gevonden met een virtuele overschrijding; zij zijn in dienst bij drie besturen. In tegenstelling tot de
bestuurders met een hogere bezoldiging dan de norm, komen de toezichthouders met de hoogste
bezoldigingen wel bij een beperkt aantal besturen vandaan.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

47

6

Wetenschappelijk onderwijs

6.1

Inleiding
14

In 2012 zijn er achttien universiteiten . Van alle achttien universiteiten zijn gegevens over de
bezoldiging beschikbaar. De maximale norm voor het hoogste niveau van onderwijs in Nederland is
vastgesteld op € 225.348 per jaar. Dit geldt echter niet voor de vijf instellingen voor humanistiek en
theologie en een openbare universiteit. Deze instellingen hebben een eigen norm toegekend
gekregen. De instellingen voor humanistiek en theologie hanteren de norm voor de functie van
hoogleraar 1 inclusief 20 procent, dit komt neer op een maximale totale bezoldiging van € 171.398
per jaar. Voor de Open Universiteit wordt, in de vorm van zelfregulering, het sectorale maximum
van het hbo/mbo gehanteerd, dit komt neer op maximaal € 195.459 per jaar. De afwijkende normen
zijn in overeenstemming met de universiteiten bepaald. Ze zijn niet wettelijk vastgelegd er vindt dus
ook geen regulering op plaats. In het vervolg van dit hoofdstuk wordt aangegeven waar de
afwijkende instellingen wel en niet zijn meegenomen in de analyses.
Gemiddeld bestaat een bestuur van een universiteit uit 2,6 bestuurders. Op vijftien universiteiten
zijn bezoldigde toezichthouders in dienst, gemiddeld zijn er per instellingen ruim vier bezoldigde
toezichthouders.
Tabel 6.1 Overzicht aantal bezoldigde bevoegd gezagen wo in bestand met bezoldigingsgegevens
(2012)*
Instellingen

Gemiddelde

Instellingen

Gemiddelde

Norm maximale

bezoldigd

bezoldigde

bezoldigde

bezoldigde

bezoldiging €

bestuur

bestuurders

RvT

toezichthouders

Totaal

225.348

18

2,6

16

4,4

*Bestuurders en toezichthouders met een bezoldiging die op of onder de maximale vrijwilligersbijdrage van € 1.500 vallen,
worden beschouwd als onbezoldigd. Indien de vergoeding/beloning onbekend was maar de bestuurder/ toezichthouder door de
instelling als onbezoldigd werd aangegeven, is de bezoldiging op € 0 gezet.

6.2

Bezoldigingen van bestuurders in het wo
De achttien universiteiten hebben samen beschikking over 47 bestuurders. Zoals gezegd is de
maximale bezoldiging in het wo vastgesteld op € 225.348. Gemiddeld ontvangt een bestuurder van
een Nederlandse universiteit € 195.508 per jaar, dit is inclusief de vijf instellingen met een
afwijkende norm en een instelling voor groen onderwijs. Als we die zes instellingen buiten de
analyse houden, is de gemiddelde bezoldiging € 210.745.
Tabel 6.2 Maximaal bedrag en gemiddeld bezoldiging bestuurders wo (2012)
Maximaal
bezoldiging €

Aantal en aandeel
bestuurders
Aantal

Gemiddelde
jaarlijkse
bezoldiging €

Percentage

Alle instellingen

225.348

47

100%

195.508

Excl. afwijkende norm

225.348

37

78%

217.382

Excl. groen onderwijs
en afwijkende norm

225.348

34

72%

210.745

14

Bron: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (mei 2013). Kerncijfers Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 20082012.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

49

Voor de meeste topfunctionarissen in het wo geldt geen verlaagde sectornorm, maar de WNTnorm. Voor deze sector zijn de instellingen ook niet onderverdeeld in verschillende bezoldigingsklassen. De volgende figuren bevatten derhalve de bezoldigingen van alle 47 bestuurders. Wel is er
onderscheid gemaakt tussen de reguliere universiteiten (Figuur 6.1) en de instellingen voor
humanistiek, theologie en de Open Universiteit (Figuur 6.2). In deze figuren is ook zichtbaar
gemaakt bij welke bestuurders een correctie is toegepast op fte en/of duur dienstverband.
Figuur 6.1 Bezoldiging bestuurders wo 2012 (excl. instellingen met een afwijkende norm), binnen en
boven het sectorale maximum 2013**
350000

300000

250000

200000

150000

100000

50000

0
* * *
Boven norm

Binnen norm

Correctie

Sect. max

*Instellingen groen onderwijs. Deze vallen niet onder het ministerie van OCW, maar van Economische Zaken (Landbouw).
**Met ‘correctie’ wordt bedoeld dat als gevolg van het hanteren van een correctiefactor (voor aantal maanden in dienst in 2012
en/of omvang dienstverband) de betreffende bezoldiging boven het maximum van de geldende norm per klasse uit komt.

De hoogste bezoldiging, € 339.500 per jaar, blijkt een forse uitschieter, de overige bestuurders met
een hogere bezoldiging dan de norm lijkt in het wo enigszins mee te vallen. De bestuurders die
aangesteld zijn bij de instellingen voor humanistiek en theologie en de Open Universiteit ontvangen
allen een bezoldiging die onder de maximale norm valt. Een van de bestuurders ontvangt ‘slechts’
een kleine € 15.000 per jaar.

50

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 6.2 Bezoldiging bestuurders wo 2012 met een afwijkende norm, binnen en boven het sectorale
maximum 2013*
250000

200000

150000

100000

50000

0
Boven norm

Binnen norm

Sect. max

De spreiding van de bezoldigingen binnen het wo is te zien in de navolgende boxplot (Figuur 6.3).
Figuur 6.3 Boxplot bezoldiging bestuurders wo 2012*

*Exclusief de vijf instellingen met een afwijkende norm.

In het wo is in principe sprake van 1 klasse, dus één boxplot. Hierin valt op dat de streep naar
boven en de staart naar beneden vrijwel even lang zijn, de bezoldigingen van bestuurders in het

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

51

bovenste en het laagste kwartiel kennen dus een soortgelijke spreiding. De mediaan ligt wel vrij
hoog dus dat geeft aan dat er binnen de middelste 50 procent bezoldigingen meer hoge bezoldigingen dan lage bezoldigingen zijn gevonden.

6.3

Virtuele overschrijdingen onder bestuurders in het wo nader bekeken
Alle universiteiten bij elkaar genomen zijn er negen bestuurders die een hogere bezoldiging dan de
norm ontvangen, dit is een kleine 20 procent van alle bestuurders in het wo. De gemiddelde
‘overschrijding’ is ruim 29.202 per persoon per jaar. De negen bestuurders zijn aangesteld bij vier
instellingen. Deze besturen bieden ruim twee van hun bestuurders een bezoldiging aan die hoger is
dan de norm. De instellingen met een afwijkende norm overstijgen geen van allen deze norm. Als
deze bestuurders niet worden meegerekend in het percentage virtuele overschrijders, is het
aandeel universiteiten dat hoger dan de norm bezoldigd 24 procent van de reguliere universiteiten.
Tabel 6.3 Gemiddelde virtuele overschrijding 2012 van de sectorale norm wo 2013 en aantal bezoldigde
bestuurders en besturen*
Bestuurders met een
Gemiddelde

bezoldiging boven de

Besturen die de

‘overschrijding’

sectorale norm

sectorale

sectorale norm €

Aantal

29.202

Totaal**

Percentage
9

19%

Gemiddeld

‘overschrijden’
4

per bestuur
2,3

*De gemiddelde ‘overschrijdingsbedragen’ betreffen de bezoldiging van bestuurders, dat wil zeggen inclusief pensioenbijdrage,
kostenvergoeding en bonus.
**Inclusief groen onderwijs en de instellingen met een afwijkende norm.

Omdat er in het wo geen sprake is van een minimumnorm, zijn er geen onderschrijdingen in de
sector aan te wijzen.

6.4

Toezichthouders in het wo
Voor de voorzitters en leden van de Raad van Toezicht in het wo gelden de volgende normen. De
voorzitter van de Raad van Toezicht op een reguliere universiteit mag een maximale bezoldiging
van € 16.901 ontvangen, leden van de Raad van Toezicht zouden niet meer dan € 11.267 euro jaar
mogen ontvangen.

52

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

Figuur 6.4 Verdeling bezoldigde en onbezoldigde toezichthouders wo
90
80
70
60
50
70

40
30
20
10
11

0
Onbezoldigd

Bezoldigd

De gemiddelde bezoldiging voor toezichthouders in het wo ligt op ruim € 10.000 (zie Tabel 6.4). In
deze sector is de norm twaalf keer (17% van de toezichthouders in het wo) overschreden, met een
gemiddelde virtuele overschrijding van € 2.887. Van de toezichthouders werkzaam voor de
instellingen die een afwijkende norm hebben toegekend overstijgt geen van de bezoldigingen de
norm.
Tabel 6.4 Bezoldigde toezichthouders en gemiddelde bezoldiging (2012)*
Aantal

Toezichthouders met een

Aantal

bezoldigde

Gemiddelde

bezoldiging boven de

Gemiddelde

toezicht-

toezicht-

bezoldiging

maximale sectorale norm**

‘over-

houders

houders

€

schrijding’ €
Aantal

Totaal

81

70

10.260

Percentage
12

17%

2.887

*Bezoldiging voor toezichthouders is niet gecorrigeerd voor omvang contract (fte) in 2012. Een toezichthouder wordt als
bezoldigd beschouwd indien de bezoldiging hoger is dan het maximum-vrijwilligerstoeslag van € 1.500 per jaar. Indien alleen de
totale bezoldiging voor het gehele RvT bekend was is dit bedrag gedeeld door het aantal toezichthouders.
**Hierbij is voor de voorzitters een andere grens genomen (7,5% sectorale maximum) dan voor de leden (5% sectorale
maximum). Degene met de hoogste bezoldiging binnen de RvT is als voorzitter aangemerkt, de overige toezichthouders als lid.

In een figuur zien de bovenstaande gegevens er als volgt uit. Er zijn negen leden en drie voorzitters
van de Raad van Toezicht met een bezoldiging boven de sectorale norm. De leden die een hogere
bezoldiging dan de norm ontvangen, wordt, behalve de laagste twee ‘overschrijders’, ongeveer
evenveel per jaar uitgekeerd. Dit ligt rond de 14.000 euro per jaar en staat gelijk aan bedrag van
zo’n € 2.400 boven de norm.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

53

Figuur 6.5 Bezoldiging van toezichthouders wo 2012 die boven het sectorale maximum 2013 uitkomt*
30000

25000

20000

15000

10000

5000

0
A

B

B

B

B

B

Bezoldiging

B

C

C

A

B

C

Sect. max

* De namen van de betreffende bevoegde gezagen zijn vervangen door letters.

Bij de voorzitters van de Raad van Toezicht die de norm ‘overschrijden’, is de afstand tot de norm
wat groter. Deze loopt uiteen van € 2.500 tot € 11.000.

54

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

7

Conclusies

7.1

Inleiding
Op 1 januari 2013 zijn de “Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector” (WNT) en de ministeriële regeling “Bezoldiging topfunctionarissen OCW-sectoren”
in werking getreden. Het onderhavige rapport betreft een nulmeting van de bezoldigingen van
topfunctionarissen in de OCW-sectoren in het kalenderjaar 2012. De onderwijsinstellingen waren
nog niet wettelijk verplicht om opgave te doen van de beloningsgegevens. Met name in het primair
onderwijs ontbreekt daarom een deel van de topfunctionarissen in de analyses wegens het
ontbreken van de bezoldigingsgegevens.
Het doel van de monitor is als volgt geformuleerd:
Doel van de monitor is om cijfermatig inzicht te geven in de ontwikkeling van de individuele bezoldigingen
van topfunctionarissen in de onderwijssectoren en de mate waarin deze in overeenstemming zijn met de
door de sector zelf opgestelde salarisklassen in de cao’s c.q. beloningscodes in het kader van de WNT.

De monitor wordt in 2013 voor het eerst uitgevoerd en heeft betrekking op de bezoldigingen over
2012; dat wil zeggen, over het jaar vóór de invoering van WNT en cao’s en beloningscodes.
Daarmee is er dan ook geen sprake van daadwerkelijke overschrijdingen van de verschillende
beloningsnormen. De uitkomsten dienen als een nulmeting voor (eventuele) vervolgmetingen,
zodat de ontwikkelingen in de bezoldigingen gevolgd kunnen worden na invoering van de WNT.
Indien de onderverdeling per klasse van een code niet voor 2012 beschikbaar waren, hebben we
aan de hand van de sectormaxima die gelden voor 2013 de bezoldiging per klasse gereconstrueerd
voor 2012. N.B.: Er wordt in de rapportage van de analyses gesproken over ‘overschrijdingen’ of
virtuele overschrijdingen. Hierbij moet worden bedacht dat in het jaar 2012 de WNT nog niet in
werking was getreden en er dus géén sprake is van overtredingen. Het gaat in de analyses er juist
om, een gedegen beeld te krijgen van de hoogte en verdeling van de bezoldigingen, als een
nulmeting vóór de inwerkingtreding van de WNT.
In de voorgaande hoofdstukken is per onderwijssector nader ingegaan op de bezoldigingen van
bestuurders en toezichthouders. In dit hoofdstuk worden bij het beantwoorden van de onderzoeksvragen de sectoren onderling vergeleken.

7.2

Omvang sectoren en dekkingsgraad beloningsgegevens
De onderzoeksvraag die in deze paragraaf centraal staat luidt als volgt:
1. Wat is per sector het aandeel besturen dat de beloningsgegevens niet heeft gerapporteerd?
Onderstaande tabel geeft een overzicht van het aantal instellingen per sector en welk percentage
daarvan de bezoldigingsgegevens van hun bestuurders c.q. toezichthouders hebben gerapporteerd. De dekkingsgraad is het laagst in het primair onderwijs: ongeveer de helft van de instellingen
heeft bezoldigingsgegevens over hun bestuurders geleverd en een kwart over hun toezichthouders.
Het po is tevens de sector met het grootste aandeel onbezoldigde bestuurders en toezichthouders.
Aangezien het juist de kleine instellingen zijn die relatief vaak ontbreken, kan worden aangenomen

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

55

dat het vooral ook de onbezoldigde bestuurders en toezichthouders zijn van wie de gegevens
ontbreken.
Tabel 7.1 Aantal instellingen per sector en dekkingsgraad rapportage bezoldigingen bestuurders en
toezichthouders (2012)
N instellingen

Rapportage

% Instellingen

Rapportage

% Instellingen

Sector

2012

bestuurders

data bestuur

RvT

data RvT

Po

1.169

533

46%

302

26%

Vo

351

270

77%

188

54%

Mbo

66

60

91%

57

86%

Hbo

40

36

90%

35

88%

Wo

18

18

100%

16

89%

Om hoeveel bezoldigde bestuurders en toezichthouders het gaat per sector, wordt duidelijk in
Tabel 7.2. Daarin zijn tevens de gemiddelde aantallen bezoldigde bestuurders en toezichthouders
per instelling opgenomen. Opvallend is het relatief lage gemiddelde aantal bestuurders per instelling in het po. Wat het gemiddeld aantal toezichthouders betreft, ligt dit het hoogst in het mbo.
Tabel 7.2 Totalen en gemiddelden bezoldigde bestuurders en toezichthouders rapporterende
instellingen per onderwijssector (2012)
N

Sector

7.3

N

Aantal

instellingen

Aantal

Gemiddeld

instellingen

bezoldigde

Gemiddeld

bezoldigd

bezoldigde

bestuurders

bezoldigd

toezicht-

toezichth.

bestuur

bestuurders

per instelling

RvT

houders

per instelling

Po

361

523

1,5

115

441

3,8

Vo

227

358

1,6

125

554

4,4

Mbo

60

120

2,0

57

337

6,4

Hbo

36

79

2,2

34

194

6,1

Wo

18

47

2,6

16

70

4,4

Hoogte bezoldigingen bestuurders en virtuele overschrijdingen van de maxima
De kern van de monitor betreft de hoogte van de bezoldigingen van de bestuurders en de
overschrijdingen van de maxima. Deze paragraaf geeft antwoord op de vraag:
2. a. Hoe hoog zijn de bezoldigingen van bestuurders per onderwijssector? b. Hoeveel
bestuurders zitten boven het sectorale bezoldigingsmaximum? c. Zijn er verschillen tussen de
sectoren aan te wijzen en zo ja, welke?
De bezoldigingen van de bestuurders per sector zijn hieronder samengevat.
Tabel 7.3 Samenvatting bezoldigingen bestuurders per onderwijssector
‘Overschrij-

Sector

56

‘Overschrijding-

dingen’

Sectoraal

en’ sectorale

Gemiddelde

maximum

maximum

maximum

bezoldiging (€)

cao/code

(WNT)

Aantal

Percentage

Po

89.039

75

162.210

4

1%

Vo

103.707

34

180.346

2

1%

Mbo

150.391

27

195.459

5

4%

Hbo

164.012

36

195.459

17

22%

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

‘Overschrij-

Sector
Wo

‘Overschrijding-

dingen’

Sectoraal

en’ sectorale

Gemiddelde

maximum

maximum

maximum

bezoldiging (€)

cao/code

(WNT)

Aantal

195.508

n.v.t.

225.348

Percentage
9

19%

Zoals te verwachten zijn de bezoldigingen gemiddeld het hoogst in het wo en het laagst in het po.
Het hbo kent de meeste bezoldigingen die boven het sectorale maximum uitkomen, zowel absoluut
als relatief. De hoogste bezoldiging komt in het wo voor.

7.4

Reële bezoldiging en bezoldiging volgens criteria cao
Zoals in de vorige paragraaf al naar voren kwam, is het aantal bezoldigingen dat boven het
sectoraal maximum ligt beperkt. Het toegestane maximum volgens de criteria van de cao ligt, met
uitzondering van het wo en de hoogste klassen in het mbo en hbo, lager dan het sectorale
maximum waardoor er vaker bezoldigingen zijn die daar boven uitkomen. Er is dan ook gekeken in
hoeverre de bestuurders in de voor hen geldende klasse zitten. De vraag die daarbij aan de orde is
luidt:
3. a. Zitten de bestuurders op basis van de vastgestelde criteria in de juiste salarisklasse?
b. Hoeveel bestuurders zitten boven de voor hen geldende salarisklasse en hoeveel
bestuurders zitten eronder?
Figuur 7.1 geeft weer in hoeverre de bestuurders van de verschillende sectoren in de juiste
bezoldigingsklasse zitten. De bestuurders in het wo vallen niet onder een code en ontbreken dan
ook in deze figuur. Verder moet opgemerkt worden dat in de cao’s voor bestuurders in het po en in
het vo geen minimumbedragen voor de beloningsklassen zijn opgenomen. Formeel gezien dienen
de bestuurders die een bezoldiging ontvangen die ‘onder hun cao-klasse’ ligt, dan ook bij degenen
gerekend te worden die in de juiste klasse zitten. Het aandeel bestuurders in het po en vo dat een
bezoldiging ontvangt die eigenlijk in een hogere beloningsklasse past ligt rond de tien procent.
Voor bestuurders in het mbo en hbo zijn wel minimumbedragen opgenomen. Het aandeel bestuurders dat een bezoldiging ontvangt die in een lagere schaal past dan waar zij volgens de criteria van
de code in vallen, is in het hbo echter gering. In het mbo ontvangt ruim een kwart van de bestuurders een bezoldiging die boven hun eigen schaal ligt in het hbo is dit ruim een derde.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

57

Figuur 7.1 Zitten de bestuurders op basis van de vastgestelde criteria in de ‘juiste’ klasse?*
100%
90%

34

75

27
42

80%

35

111

70%
60%
50%

74

40%
30%

282
35

341

20%
10%

19

9

0%
Po

Vo
Onder klasse

Mbo
Juiste klasse

Hbo

Boven klasse

*Het wo ontbreekt aangezien voor deze sector geen cao geldt met verschillende bezoldigingsklassen. Voor het po en vo zijn
geen minimumbedragen voor de klassen vastgesteld, voor het mbo en hbo wel.

7.5

Spreiding bezoldigingen binnen de schalen
Bestuurders worden in verschillende beloningsklassen ingedeeld op basis van bepaalde criteria.
Deze klassen hebben echter een bandbreedte en de bepaling van de bezoldiging van de
bestuurder daarbinnen is een afweging van de toezichthouders. Een relevante vraag is dan de
volgende:
4. Wat is de verdeling/spreiding van beloningen van topfunctionarissen binnen de sectoren en
salarisklassen?
Wat betreft de spreiding van bestuurders binnen de sector po geldt dat relatief gezien de meeste
bezoldigde bestuurders in schaal B4 vallen (45%). De twee laagste schalen, B1 (8%) en B2 (6%),
hebben juist een gering aandeel bestuurders. In het vo valt juist het grootste deel van de bezoldigde bestuurders in schaal B2 (51%), gevolgd door B3 (32%). De overige schalen hebben elk een
aandeel van nog geen tien procent, waarbij B5 een marginale omvang van drie bestuurders heeft
(1%). In het mbo bevinden zich de meeste bestuurders in de laagste twee klassen in klasse 3
bevinden zich slechts acht procent van de bestuurders. In het hbo is dit andersom, de meeste
bestuurders (37%) zitten in de hoogste klasse, terwijl de overige bestuurders evenredig verdeeld
zijn over de overige drie klassen. In het wo is, zoals eerder vermeld, geen indeling in klassen
gemaakt.
Ook de spreiding binnen de schalen is interessant: het maakt immers veel uit of de bestuurders een
bezoldiging ontvangen die tegen het maximum van de schalen aan zit, of juist tegen de onderkant
aan. Om dit inzichtelijk te maken zijn per sector boxplots gemaakt waarin de spreiding binnen de
klassen wordt weergegeven (zie de voorgaande hoofdstukken). Voor het po geldt dat in de schalen
B2 en B3 de bezoldigingen erg gespreid zijn en grotendeels onder die van B1 uit komen. In het vo
zijn de bezoldigingen binnen de schalen vrij geconcentreerd, waarbij de grens van het derde
kwartiel voor de schalen B1, B2 en B3 boven de maximaal toegestane bezoldiging volgens de cao
uitkomt. Het mbo kenmerkt zich door drie vrij geconcentreerde klassen. De bezoldiging van
bestuurders in het hoogste kwartiel van klasse 1 komt wel hoger uit dan de bezoldiging van

58

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

bestuurders in hetzelfde kwartiel in klasse 2, maar voor de rest zit er een vrij logische opbouw in de
boxplot. Opvallend is nog dat de bezoldigingen in klasse 3 vrij hoog zijn en het laagste kwartiel
nauwelijks lager is dan de middelste 50 procent. In het hbo is ook de spreiding binnen de klassen
gering. Daarnaast verloopt de stijging van klasse naar klasse gelijkmatig.
Over het algemeen kan gezegd worden dat er in het funderend onderwijs een grotere spreiding in
de bezoldiging is dan in het mbo, hbo of wo. Daarnaast is het opvallend dat het veelal de tweede
klasse van een code of cao is die veel spreiding kent ten opzichte van de ander klassen binnen
dezelfde code/cao.

7.6

Bezoldigde toezichthouders
Tot slot is gekeken naar de bezoldigingen van toezichthouders. Voor deze groep geldt de richtlijn
dat de voorzitters van de Raad van Toezicht een bezoldiging mogen ontvangen van maximaal 7,5
procent van het sectoraal maximum en de leden van raad maximaal 5 procent van het sectoraal
maximum mogen krijgen. Voor de toezichthouders zijn de volgende onderzoeksvragen
geformuleerd:
5. a. Hoe hoog zijn de beloningen van toezichthouders? b. Hoeveel toezichthouders zitten boven
de sectorale beloningsnorm?
De bezoldigingsgegevens van de toezichthouders in de onderwijssectoren zijn in de tabel hieronder
samengevat. De relatief hoge virtuele overschrijdingsbedragen in het po en vo vallen dan meteen
op. In het po, en ook het mbo, gaat het echter om slechts één bezoldiging die hoger ligt dan het
sectorale maximum. Gemiddeld kent het wo de hoogste bezoldiging toe aan zijn toezichthouders.
Tabel 7.4 Samenvatting bezoldigingen toezichthouders per onderwijssector
Sectoraal

Sector

‘Overschrijding-

Gem.

Gemiddelde

maximum

Sectoraal

en’ sectorale

‘overschrij-

bezoldiging (€)

voorzitter (€)

maximum lid (€)

maximum

dingsbedrag’

Po

3.407

12.166

8.111

1

6.628

Vo

3.783

13.526

9.017

9

4.278

Mbo

5.280

14.659

9.773

1

161

Hbo

5.996

14.659

9.773

15

1.917

Wo

10.260*

16.901

11.267

12

2.887

*Inclusief instellingen met een afwijkende norm.

7.7

Tot slot
Er zijn substantiële bewerkingen nodig geweest op de EFJ-bestanden om de bezoldigingen binnen
en tussen de sectoren vergelijkbaar te maken. Echter, ook met de bewerkingen zit er nog steeds
ruis in: het is aannemelijk dat niet alle foute gegevens opgespoord zijn en daarmee zijn de
bestanden ook na de opschoningen en correcties niet volledig betrouwbaar. De gerapporteerde
resultaten dienen dan ook met een armslag te worden geïnterpreteerd. Het onderhavige rapport
biedt echter, gezien de kwaliteit van de bestanden, de meest nauwkeurige inzichten die mogelijk
zijn op basis van de beschikbare informatie.
De virtuele overschrijdingen overziend
Als de sectoren met elkaar worden gekeken voor wat betreft de bezoldigingen die de normen zoals
vastgesteld in de betreffende cao’s/codes en de sectorale normen zoals vastgesteld in de

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

59

ministeriële regeling overstijgen, komt het volgende beeld naar voren. Figuur 7.2 laat zien dat,
naarmate de sector ‘oploopt’ de bezoldigingen relatief vaker boven de gestelde normen uitkomen.
Het zijn met name de bezoldigingen in het hbo en het wo die (nog) te hoog liggen. Zoals uit
hoofdstuk 5 al naar voren kwam, is er in het hbo sprake van een ‘slechte fit’ tussen de
daadwerkelijke bezoldiging en de bezoldiging die bij de betreffende bestuurder past op grond van
de code-criteria.
In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat het met name de bestuurders in de hogere bezoldigingsklassen zijn, een bezoldiging ontvangen boven de norm(en). De virtuele overschrijdingen
onder bestuurders zijn wel verdeeld over relatief veel instellingen: de gemiddelde ‘overschrijding’
per instelling ligt lager dan 1,5. Een andere interessante notie is dat wanneer de bestuurders
worden ingedeeld op basis van hun daadwerkelijke bezoldiging in plaats van de criteria in de
betreffende cao/code, de hoogste klasse een grotere vulling krijgt. Daarbij dient te worden
opgemerkt dat de bezoldigingen in de laagste klasse vaak (iets) hoger liggen dan die in de klasse
daarboven, met name in het po en vo.
Figuur 7.2 Bezoldigingen ‘boven’ de cao-/codenormen en de sectorale normen als percentages van
bezoldigde bestuurders per sector
50%
44%

45%
40%
35%
30%
25%

23%
21%
19%

20%
15%

14%
9%

10%
5%

4%
1%

1%

0%
Po

Vo
Boven norm cao/code

Mbo

Hbo

Wo

Boven sectorale norm

Versterken kwaliteit bezoldigingsgegevens
De aanlevering van de bezoldigingsgegevens zal vooral in het po en vo verbeterd moeten worden.
Over de sectoren heen geldt echter dat de kwaliteit van de geleverde data omhoog zal moeten om
de ontwikkeling van de bezoldigingen van topfunctionarissen in de onderwijssectoren goed te
kunnen monitoren. Hiervoor doen wij de volgende aanbevelingen ten aanzien van het H-model:
1. Consistentie in het aanleveren van de bezoldigingsgegevens en de afzonderlijke componenten
– laat iedereen ofwel de componenten invullen gecorrigeerd naar een heel kalenderjaar en een
heel fte, ofwel ongecorrigeerd. In het laatste geval zullen de velden datum indiensttreding,
datum uitdiensttreding en fte verplicht gesteld moeten worden. In het onderhavige onderzoek
zijn veel aannames gemaakt ten behoeve van een consistente berekening van de totale
bezoldiging. In een aantal gevallen zal onterecht een correctiefactor voor fte en/of maanden in
dienst zijn toegepast;
2. Verplicht de invulling van alle bezoldigingsvelden; indien een bepaalde bezoldigingscomponent
niet is toegekend aan de bestuurder dient € 0 te worden ingevuld. Indien de hoogte van een

60

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

bepaalde bezoldigingscomponent onbekend is, laat dan een -99 invullen. In het onderhavige
onderzoek zijn we ervan uitgegaan dat de lege velden betekende dat het ging om € 0, tenzij in
de toelichting wel bedragen werden genoemd;
3. Bouw in het formulier voor het EFJ (elektronisch financieel jaarverslag) checks in die tijdens het
invullen van het formulier de invuller waarschuwt voor inconsistenties/mogelijke foute invoer.
Voorbeelden zijn: een onwaarschijnlijk hoge fte, een onwaarschijnlijk lage fte, een datum
uitdiensttreding die vóór datum indiensttreding ligt, et cetera. Maar ook bij een onwaarschijnlijk
lage of hoge bedragen bij de bezoldigingscomponenten kan een waarschuwing helpen om het
ingevulde bedrag (nogmaals) te checken en de gegevens te waar nodig te verbeteren.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

61

Bijlage I Interpretatie boxplots

Een boxplot geeft inzicht in de spreiding en van een kengetal (reeks). Door meerdere reeksen in
een boxplot op te nemen kunnen reeksen vergeleken worden op hun spreiding. In dit onderzoek
betreft een boxplot een vijf getallen samenvatting van een reeks: de hoogste en laagste deciel
grens, de eerste en derde kwartiel grens en de mediaan.

75 tot 90 % hoogste
waarnemingen
Middelste 50% van
de waarnemingen

Bovenste deciel grens
3e Kwartiel grens
Mediaan

1e Kwartiel grens
10 tot 25 % laagste
waarnemingen
Onderste deciel grens

Als we de bezoldigingen per schaal sorteren van laag naar hoog en vervolgens in vier evenredige
stukjes knippen ontstaan vier groepen met cijfers. Deze noemen we kwartielen. Elk kwartiel bevat
25 procent van alle waarnemingen binnen een schaal. Evenzo kunnen we de reeks in tien
evenredige stukjes knippen waaruit de decielgrenzen ontstaan.
De rechthoek (box) heeft betrekking op de kwartielgrenzen. De rechthoek geeft de grenzen aan
waarbinnen de helft van de waarnemingen valt. De verticale streepjes aan de onder- en bovenkant
laten zien hoe de waarde van de reeks verder kan oplopen. Het onderste streepje loopt van het
onderste deciel tot het eerste kwartiel, er zijn dus nog 10 procent van de waarnemingen die lager
zijn. Het bovenste streepje loopt van het derde kwartiel tot het bovenste deciel. De mediaan is de
middelste waarneming, deze is in de boxplots als een horizontaal streepje weergegeven. De
mediaan hoeft niet per definitie in het midden van de box te zitten, binnen de kwartielgrenzen kan
de verdeling scheef zijn.
Hoe kleiner de hoogte van de rechthoek en de lengte van de verticale streepjes, des te minder
spreiding er in de reeks zit. Alle waarnemingen zitten op een kluitje. Als de verticale strepen relatief
lang zijn dan heeft de verdeling dunnen staarten, zijn de strepen kort dan is er sprake van een
dikke staart.

Monitor beloningscodes/cao's bij WNT

63

Postbus 4175
3006 AD Rotterdam
Nederland

Watermanweg 44
3067 GG Rotterdam
Nederland

T 010 453 88 00
F 010 453 07 68
E netherlands@ecorys.com

W www.ecorys.nl

Sound analysis, inspiring ideas

BELGIË – BULGARIJE – HONGARIJE – INDIA – KROATIË - NEDERLAND – POLEN – RUSSISCHE FEDERATIE – SPANJE – TURKIJE - VERENIGD KONINKRIJK