Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1821
Vragen van het lid Geurts (CDA) aan de Staatssecretaris van Economische
Zaken over landschapselementen als invulling van de vergroening
(ingezonden 20 maart 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
3 april 2015).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Boetevrij voortijdig stoppen met agrarisch
natuurbeheer»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) het in
bovenstaand artikel genoemde bericht heeft gestuurd aan alle agrariërs met
een beheerovereenkomst agrarisch natuurbeheer?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Kunt u toelichten of stukken land, zijnde een landschapselement, waarvoor de
landbouwer een subsidie kreeg uit de Provinciale Subsidieregeling Agrarisch
Natuurbeheer en/of uit het Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer,
zouden kunnen worden ingezet als onderdeel van het ecologisch aandachtsgebied, onderdeel van de verplichte vergroening van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid na beëindiging van de beheersovereenkomst? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3
Landschapselementen die in de Uitvoeringsregeling rechtstreekse betalingen
GLB zijn toegestaan als invulling van het ecologisch aandachtsgebied en de
landschapselementen die toegestaan zijn binnen de goedgekeurde equivalente pakketten kunnen door landbouwers worden ingezet om hun ecologisch

1

ah-tk-20142015-1821
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Boerderij Vandaag, 6 maart 2015, ed. 29 nr. 98, blz. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

aandachtsgebied in te vullen, ongeacht of voor deze landschapselementen in
het verleden subsidie is ontvangen.
Vraag 4
Kan een areaal waarvoor er een beheersovereenkomst agrarisch natuurbeheer is afgesloten eveneens onderdeel zijn van de invulling van het ecologisch aandachtsgebied?
Antwoord 4
In bepaalde gevallen is dit mogelijk. Bijvoorbeeld bij een akkerrand die
ingezet is als «onbeheerde akkerrand» in het kader van ecologisch aandachtsgebied en waarvoor bovendien een beheersovereenkomst is afgesloten. Een
dergelijke dubbeling kan leiden tot een aanpassing van de vergoeding op het
agrarisch natuurbeheer (voorkomen van dubbele financiering). Zie ook het
antwoord op de volgende vraag.
Vraag 5
Kunt u toelichten of er mogelijkheden zijn om landschapselementen deel te
laten uitmaken van equivalente pakketten als invulling van ecologisch
aandachtsgebied? In hoeverre is dit toegelaten gezien het niet toestaan van
dubbele betalingen?
Antwoord 5
De terminologie ten aanzien van landschapselementen is tussen de eerste
pijler en tweede pijler verschillend. Wat in de eerste pijler allemaal landschapselement wordt genoemd, is in de tweede pijler uitgesplitst in
beheersovereenkomsten voor akkerranden en beheerde landschapselementen, voor elementen als hagen, bomenrijen en dergelijke. De toegelaten
equivalente certificaten (pakketten) bevatten de mogelijkheid om bepaalde
elementen in te zetten als ecologisch aandachtsgebied, waaronder beheerde
landschapselementen SNL in een equivalent certificaat of SNLbeheersovereenkomsten voor akkerranden voor zowel een equivalent
certificaat of als onbeheerde akkerrand in de reguliere invulling van ecologisch aandachtsgebied. Indien voor de elementen die ingezet worden als
ecologisch aandachtsgebied ook een betaling in het kader van agrarisch
natuurbeheer wordt ontvangen, is er mogelijk sprake van dubbele financiering en moet er mogelijk een korting op de betaling in het kader van
agrarisch natuurbeheer worden toegepast.
Vraag 6
Betekent het bericht op de website van RVO «Landschapselementen zoals
houtwallen, heggen, vrijstaande bomen en bomenrijen worden dus niet als
invulling van het ecologisch aandachtsgebied opengesteld in de algemene
lijst», dat landschapselementen onder geen beding invulling kunnen geven
aan het ecologisch aandachtsgebied, oftewel de vergroening?2
Antwoord 6
Binnen de zogenaamde «algemene lijst» kan alleen het landschapselement
akkerrand gebruikt worden als invulling van ecologisch aandachtsgebied. De
genoemde elementen kunnen wel meetellen binnen de equivalente certificaten als het gaat om beheerde landschapselementen in de SNL (waarvoor dus
een SNL- overeenkomst is afgesloten).
Vraag 7
Klopt het dat alle arealen die op dit moment een beheersovereenkomst
agrarisch natuurbeheer hebben zijn ingetekend door RVO?
Antwoord 7
Nee, intekening gebeurt door de aanvrager zelf bij de aanvraag. Vervolgens
wordt deze intekening gecontroleerd door RVO en opgenomen in het
GIS-systeem.

2

Beschikbaar op: https://mijn.rvo.nl/gemeenschappelijk-landbouwbeleid-nieuw-glb.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 8
In hoeverre is er sprake van hoge administratieve lasten bij het eventueel
laten meetellen voor de vergroening van voormalige arealen waarvoor er een
beheerovereenkomst agrarisch natuurbeheer was gezien deze stukken land al
ingetekend zijn?
Antwoord 8
Wanneer er in het verleden sprake is geweest van een beheersovereenkomst
agrarisch natuurbeheer op landbouwgrond, heeft dit geen invloed op de
administratieve lasten, indien de voormalige beheerseenheid voor vergroening in aanmerking wordt gebracht.
Vraag 9
Kunt u een financiële onderbouwing geven van uw argument dat landschapselementen niet deel uit maken van de longlist en daarmee ingezet mogen
worden als invulling van het ecologisch aandachtsgebied vanwege de hoge
administratieve lasten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Voor de financiële onderbouwing van mijn keuze verwijs ik naar de bijlage bij
mijn brief over de «Uitwerking directe betalingen Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid» van 5 juni 2014 (Kamerstuk 28 625, nr. 194).
Vraag 10
Ziet u mogelijkheden om landschapselementen op voormalige arealen met
een beheersovereenkomst agrarisch natuurbeheer zoals genoemd in vraag 3
in een groeimodel deel te laten uitmaken van het ecologisch aandachtsgebied?
Antwoord 10
In lijn met de aangenomen motie Jacobi, Dik-Faber, Kamerstuk 28 625, nr. 214
van uw Kamer, laat ik thans in samenwerking met Landschapsbeheer
Nederland een studie uitvoeren naar de mogelijkheden voor een groeimodel
voor landschapselementen als ecologisch aandachtsgebied.
Vraag 11, 12
Klopt het dat boeren gezamenlijk landschapselementen niet mogen inzetten
als ecologisch aandachtsgebied?
Kunt u toelichten waarom deze beperking aan het inzetten van landschapselementen als ecologisch aandachtsgebied er is?
Antwoord 11, 12
Dit is niet correct voor zover het gaat over het landschapselement akkerrand.
Een akkerrand kan deel uitmaken van het aaneengesloten gezamenlijke
gedeelte van de collectieve invulling (van maximaal 10 boeren) van het
ecologische aandachtsgebied.
Dit is wel correct voor zover het gaat om de beheerde landschapselementen
SNL die meetellen voor ecologisch aandachtsgebied bij de equivalente
certificaten. Het is namelijk niet mogelijk om ecologisch aandachtsgebied
collectief in te vullen en tegelijkertijd te kiezen voor een equivalent certificaat.
Dit omdat het equivalente certificaat alle vergroeningseisen moet omvatten
en de collectieve invulling alleen ecologisch aandachtsgebied mag betreffen,
is het vanuit de Europese regelgeving niet mogelijk beide te combineren.
Vraag 13
Kunt u aangeven welke voorwaarden er zijn verbonden aan de monitoring en
controle van ecologische aandachtsgebieden?
Antwoord 13
Ten aanzien van controle geldt dat net als de controle voor de basisbetaling
100% administratief gecontroleerd moet worden. Daarnaast moet voor elke
vergroeningsmaatregel apart bij de controle ter plaatse minimaal 5% worden
gecontroleerd. Voor ecologisch aandachtsgebied kan dit gevolgen hebben
voor de mogelijkheid om de vergroeningsbetaling uit te betalen, aangezien
sommige voorwaarden die gecontroleerd moeten worden, doorlopen in het
volgende kalenderjaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Vraag 14
Hebben deze voorwaarden volgens u tot gevolg dat de controle en monitoring van landschapselementen duurder is? Kunt u dat toelichten? Ziet u
mogelijkheden om de monitoring en controle in het bijzonder voor landschapselementen als invulling van het ecologisch aandachtsgebied te
vereenvoudigen?
Antwoord 14
De controle op de ecologische aandachtsgebieden landschapselement
Akkerrand is niet strenger, en daardoor duurder, dan de andere oppervlakte
gerelateerde maatregelen van Pijler I. Anderzijds zijn de controleinspanningen bij agrarisch natuurbeheer wel groter in verband met de
controle op dubbele financiering (zie vraag 4 en 5). Ten aanzien van beheerde
SNL landschapselementen in de equivalente certificaten geldt dat deze al
worden gecontroleerd in het kader van de SNL, zodat de extra inspanning
voor de eerste pijler gering is. Indien echter alle landschapselementen als
hagen, bomenrijen en dergelijke als ecologisch aandachtsgebied mogelijk
zouden zijn, zou de controlelast kunnen worden beperkt door alleen die
landschapselementen op te nemen in de perceelsregistratie die daadwerkelijk
worden gebruikt als ecologisch aandachtsgebied. Dit behoeft echter een
wijziging van de Europese regelgeving. Voor de problematiek van het
opnemen van alle potentiele landschapselementen als hagen en bomenrijen
in het perceelsregistratie verwijs ik naar mijn antwoord bij vraag 9.
Vraag 15
Kunt u aangeven of andere lidstaten toestaan dat landschapselementen deel
uit maken van de longlist voor de mogelijke invulling van ecologisch
aandachtsgebied?
Antwoord 15
Alle lidstaten hebben hun eigen keuzes gemaakt betreffende het al dan niet
toestaan van (bepaalde) landschapselementen. Drieëntwintig lidstaten,
waaronder Nederland, staan tenminste 1 type landschapselement toe. Veel
lidstaten maken daarbij gebruik van landschapselementen die al zijn
geregistreerd vanwege cross compliance verplichtingen. Nederland kent
dergelijke cross compliance landschapselementen niet.
In België is het toegestaan om met landschapselementen invulling te geven
aan ecologisch aandachtsgebied. De bepalingen zijn in Vlaanderen en in
Wallonië verschillend.
In Vlaanderen kunnen landbouwers de volgende landschapselementen
gebruiken voor invulling van ecologisch aandachtsgebied: houtwal, bomen in
groep, akkerranden, poelen en vijvers, sloten;
In Wallonië zijn de volgende landschapselementen toegestaan als ecologisch
aandachtsgebied: hagen of houtwallen, alleenstaande bomen, bomen in een
rij, bomen in groep, akkerranden, poelen en vijvers, sloten.
Vraag 16
Kunt u toelichten hoe in andere lidstaten, en in het bijzonder België,
landschapselementen als invulling van het ecologisch aandachtsgebied
gemonitord en gecontroleerd gaan worden?
Antwoord 16
Vlaanderen heeft er momenteel voor gekozen om alleen de (in het perceelsregister) vlakvormige landschapselementen zoals houtwallen, bomen in groep,
akkerranden, poelen en vijvers, sloten op te nemen als ecologisch aandachtsgebied. Deze elementen worden als vlakvormig element ingetekend. De
controle en monitoring loopt dan ook gelijk en automatisch met het
bestaande systeem voor de landbouwgebruikspercelen. Er is bewust gekozen
om de punt- en lijnvormige landschapselementen zoals bomen en hagen uit
te sluiten voor invulling van het ecologisch aandachtsgebied. Dit omwille van
de bijzonder hoge implementatie- en beheerkosten voor landbouwer en
administratie, en de moeilijke controleerbaarheid op het scherm.
In 2015 loopt er in Vlaanderen een wetenschappelijk onderzoek om na te
gaan of punt- en lijnvormige elementen automatisch gedetecteerd kunnen
worden. Op basis van deze detectie zou er een referentiebestand kunnen
worden opgebouwd. Onder meer rekening houdend met de resultaten van dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4

onderzoek zal er onderzocht worden of het mogelijk is om vanaf 2017 ook
punt- en lijnvormige landschapselementen op te nemen in de keuzelijst voor
ecologisch aandachtsgebied.
De controle op de landschapselementen gebeurt grotendeels op basis van
beelden. Er is in een controle ter plaatse van 5% voorzien.
In Wallonië zal de referentielaag met ecologisch aandachtsgebied in 2018
compleet zijn. Tot die tijd, zal de overheid zich baseren op de verklaringen
van de landbouwers, die, naargelang het geval, punten (alleenstaande
bomen), lijnen (hagen, bomen in een rij en dergelijke) of oppervlakken
(groepen bomen, vijvers en dergelijke) zullen tekenen op hun oppervlakteaangifte. In 2015 kunnen de Waalse landbouwers kiezen om een oppervlakteaangifte op papier of via het internet in te dienen. De landbouwers die ecologisch
aandachtsgebied aangeven zijn echter verplicht om een oppervlakteaangifte
via het internet in te dienen, waar het mogelijk is het ecologisch aandachtsgebied onder de vorm van punten, lijnen of vlakken in te tekenen. Tenslotte
worden controles ter plaatse gepland, in overeenstemming met de Europese
regelgeving.
Uit deze beschrijving blijkt dat Vlaanderen net als Nederland onderzoekt of
via een ingroeimodel geleidelijk meer landschapselementen als ecologisch
aandachtsgebied kunnen meedoen.
Vraag 17
Deelt u de mening dat landschapselementen een toegevoegde waarde
hebben voor de ecologie van het platteland en dat de invulling van ecologische aandachtsgebieden met houtwallen, bomenrijen, heggen, etc. een extra
stimulans geeft om deze te behouden?
Antwoord 17
Ik ben van mening dat landschapselementen een toegevoegde waarde
kunnen hebben voor de ecologie van het platteland. De verantwoordelijkheid
om deze elementen in stand te houden ligt naar mijn mening in eerste
instantie bij de betrokken landbouwers.
Vraag 18
Bent u bereid bovenstaande vragen te beantwoorden voor aanvang van de
meitelling, met andere woorden vóór 1 april 2015?
Antwoord 18
Ik heb deze vragen zo spoedig mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

5