Ministerie van Defensie

Zie verzendlijst

Audit Dienst Defensie
Programma Grote Projecten
Kalvermarkt 32
MPC 58 B
Postbus 20701
2500 ES Den Haag
www.defensie.nl

Assurancerapport bij de Jaarrapportage inzake het

nOta
L

project vervanging pantservoertuigen M577 en YPR over
het jaar 2012

3Datum
april 2013

Onze referentie
BS/20 130 10223

Bijlage

Bijgaand bied ik u aan het assurancerapport van de Audit Dienst Defensie (ADD)
en de Auditdienst Rijk inzake het project Vervanging Pantservoertuigen M577 en
YPR over het jaar 2012. Dit project is door de Tweede Kamer aangemerkt als
groot project. Derhalve wordt dit rapport uitgebracht op grond van de door de
Tweede Kamer vastgestelde Regeling Grote projecten.
Het onderzoek naar het project Vervanging Pantservoertuigen M577 en YPR heeft
betrekking op informatie zoals deze is opgenomen in de viertiende Jaarrapportage
over het project Vervanging Pantservoertuigen M577 en YPR
(nr. BS2013008308) en de commercieel vertrouwelijke brief (nr. BS2013008312)
van de Minister van Defensie aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.
In het assurancerapport wordt nader ingegaan op de door ons verrichte
werkzaamheden en onze bevindingen daaromtrent. Onze opmerkingen over
eerdere concepten zijn reeds in de jaarrapportage verwerkt.
Ik verzoek u ons rapport over het project Vervanging Pantservoertuigen M577 en
YPR te doen doorgeleiden naar de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

DE

1. DIRECTEUR AUDIT DIENST DEFENSIE

4v,..

Drs. G. .A.M. Schellekens RA
Brigade-generaal

Pagina 1 van 1

Bij beantwoording datum,
onzereferentieenondeiwerp
vermelden.

Ministerie van Defensie

Audit Dienst Defensie

Datum
3 april 2013

Onze referentie
BS/20 13010223

verzendlijst
Aan

De Minister van Defensie
MPC 58 B
Postbus 20701
2500 ES Den Haag
Afschrift aan

De Commandant der Strijdkrachten
MPC 58 B
Postbus 20701
2500 ES Den Haag
De Directeur Defensie Materieel Organisatie
MPC 58 A
Postbus 90822
2509 LV Den Haag
De Hoofddirecteur Financiën & Control
MPC 58 B
Postbus 20701
2500 ES Den Haag
Door tussenkomst

De Secretaris-Generaal
MPC 58 3
Postbus 20701
2500 ES Den Haag

Pagina 1 van 1

Ministerie van Defensie

Ministerie van Financiën

Assurancerapport bij de
Veertiende Jaarrapportage van het Project
Vervanging Pantservoertuigen M577 en YPR
Uitgebracht ten behoeve van de Tweede Kamer der
Staten Generaal.
-

Peildatum 31 december 2012
Datum
Status

3 april 2013
Definitief

Colofon

Audit Dienst Defensie
Kalvermarkt 32
Postbus 20701
2500 ES Den Haag
Auditdienst Rijk
Ministerie van Financiën
Koningskade 4
POSTBUS 20201
2500 EE Den Haag
Nummer

BS/2013010223

Pagina 2 van 13

Inhoud

Colofon

2

1
1.1
1.2
1.3

Inleiding
Opdracht
Beschrijving van het object van onderzoek
Reikwijdte

4
4
4
5

2

De in bijlage 1. van de Jaarrapportage van het project
Vervanging Pantservoertuigen M577 en YPR over het jaar
2012 opgenomen financiële verantwoording

6

3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

De volledigheid en de totstandkoming van de informatie en de
toereikendheid van de beheersing en het beheer van het
project
Inleiding
Criteria
Samenvatting van de verrichte werkzaamheden
Managementsamenvatting
Bevindingen

8
8
8
9
10
11

4
4.1

Overige onderwerpen
Industriële participatie

13
13

3

Pagina 3 van 13

1

Inleiding

1.1

Opdracht

Het Project ‘Vervanging Pantservoertuigen M577 en YPR’ (VP) van de toenmalige
Koninklijke Landmacht van het ministerie van Defensie is door de Tweede Kamer op
26 juni 1997 aangewezen als groot project. De Vaste Commissie voor Defensie
(VCD) van de Tweede Kamer der Staten Generaal heeft in een brief van 18 juni
1998 aangegeven op welke wijze de commissie de Regeling Grote Projecten (RGP)
voor dit project wil hanteren. De commercieel vertrouwelijke informatie over het
project wordt tegelijk met de Jaarrapportage aangeboden in een commercieel
vertrouwelijke brief.
De VCD stelt in haar brief ten aanzien van de betrokkenheid van de auditdiensten
dat deze een oordeel geven over de kwaliteit en volledigheid van de Jaarrapportage
en over de toereikendheid van de projectorganisatie, inclusief administratieve
organisatie en interne controle.
Om dit doel te realiseren is een onderzoek uitgevoerd naar de specifiek in de RGP
genoemde aspecten:
•
de beheersing en het beheer van het project;
•
de kwaliteit en volledigheid van de in de Jaarrapportage en de commercieel
vertrouwelijke brief opgenomen financiële en niet-financiële informatie.
Over de opdracht rapporteren wij als volgt:
•
een controleverklaring bij de financiële verantwoording, zoals opgenomen in
Bijlage 1 Financiële Verantwoording Veertiende Jaarrapportage ‘Vervanging
pantservoertuigen M577 en YPR’;
•
een assurancerapport met conclusies en onderliggende bevindingen.
Voor dit project werken op verzoek van de Minister van Defensie en met instemming
van de Minister van Financiën, de beide auditdiensten samen in de vorm van een
joint audit.
1.2

Beschrijving van het object van onderzoek

Wij hebben de Veertiende Jaarrapportage (inclusief bijlagen) over het jaar 2012, die
als bijlage bij ons rapport is gevoegd, en de commercieel vertrouwelijke brief
onderzocht. Deze Jaarrapportage en commercieel vertrouwelijke brief zijn opgesteld
onder de verantwoordelijkheid van de Minister van Defensie.
Het is onze verantwoordelijkheid om een controleverklaring en assurancerapport af
te geven en om conclusies en bevindingen te formuleren.

Pagina 4 van 13

1.3

Reikwijdte

Betreffende de informatie in de Jaarrapportage hebben wij met de volgende
beperkingen in ons onderzoek te maken:
•

Voor wat betreft het deelproject groot pantserwielvoertuig (de Boxer), hebben
wij de internationale projectorganisatie Organisation Conjointe de Coöperation
en matière d’Armamant (OCCAR) niet beoordeeld aangezien Nederland
formeel geen lid is van OCCAR. Wel heeft een beoordeling plaatsgevonden van
de wijze waarop de Nederlandse projectorganisatie, de informatie afkomstig
van OCCAR heeft verwerkt.

•

De toekomstgerichte informatie is gebaseerd op veronderstellingen en
schattingen. De werkelijke uitkomsten zullen naar alle waarschijnlijkheid
afwijken van de voorspelling, aangezien de veronderstelde gebeurtenissen
zich veelal niet zullen voordoen zoals verwacht en de afwijking van materieel
belang kan zijn.
Bij een aantal lopende en nieuwe projecten binnen Defensie wordt rekening
gehouden met het Project Vervanging Pantservoertuigen. Deze gerelateerde
projecten zijn niet in het budget van het Project Vervanging Pantservoertuigen
opgenomen. Omdat deze gerelateerde projecten niet onder de projectdeflnitie
vallen, hebben wij deze gerelateerde projecten niet in ons onderzoek
betrokken.
In het Regeerakkoord VVD
opgenomen dat:

-

PvdA “Bruggen slaan” van 29 oktober 2012 is

“de minister van Defensie ontwikkelt, in overleg met de minister van
Buitenlandse Zaken en uitgaande van het beschikbare budget, een visie op de
krijgsmacht van de toekomst’.

De besluitvorming over de Defensieplannen is nog niet voltooid. Het is daarom
niet mogelijk om in deze Jaarrapportage de besluitvorming over de visie te
verwerken. Wij zijn niet bekend met de inhoud van de voorgenomen visie en
hebben deze derhalve niet in ons onderzoek betrokken.

Pagina 5 van 13

2

De in bijlage 1 van de Jaarrapportage van het project
Vervanging Pantservoertuigen M577 en YPR over het
jaar 2012 opgenomen financiële verantwoording

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT

Afgegeven ten behoeve van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Wij hebben de financiële verantwoording van het Project Vervanging Pantser
voertuigen M577 en YPR, zoals opgenomen in bijlage 1 bij de Jaarrapportage 2012
gecontroleerd.
Verantwoordelijkheid van de Minister van Defensie
De Minister van Defensie is verantwoordelijk voor het opstellen van deze financiële
verantwoording, in overeenstemming met de vereisten voor financiële
verslaggeving, zoals opgenomen in de Comptabiliteitswet en de Regeling Grote
Projecten (RGP). De Minister is tevens verantwoordelijk voor de comptabele
rechtmatigheid en voor een zodanige interne beheersing als noodzakelijk wordt
geacht om het opstellen van de financiële verantwoording mogelijk te maken zonder
afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.
Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de financiële
verantwoording op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in
overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controle
standaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voor
schnften en dat wij onze ccntrclc zodanig piannen en uitvoeren dat een red&ijke
mate van zekerheid wordt verkregen over de juistheid, de volledigheid en de
comptabele rechtmatigheid van de in de Jaarrapportage opgenomen financiële
verantwoording.
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle
informatie over de bedragen en de toelichtingen in de financiële verantwoording. De
geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant
toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico’s dat de
financiële verantwoording een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van
fraude of fouten.

Pagina 6 van 13

Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne
beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de financiële
verantwoording door de Minister, gericht op het opzetten van controle
werkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden.
Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te
brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van het Ministerie.
Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte
grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door de
Minister gemaakte schattingen.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en
geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden.
Oordeel

Naar ons oordeel is de financiële verantwoording van het Project Vervanging
Pantservoertuigen M577 en YPR, zoals opgenomen in bijlage 1 bij de Jaarrapportage
2012 in alle van materieel belang zijnde aspecten opgesteld in overeenstemming
met de vereisten voor financiële verslaggeving, zoals opgenomen in de
Comptabiliteitswet en de RGP en is een redelijke mate van zekerheid verkregen over
de juistheid, de volledigheid en de comptabele rechtmatigheid van deze financiële
verantwoording.
Den Haag, 3 april 2013
Audit Dienst Defensie
Ministerie van Defensie

0
Drs. G.J.A.M. Schellekens RA
Brigade-generaal

Auditdienst Rijk
Ministerie van Financiën

1

~

drs. T.L. (~~)4f~t~ing-Beijering RA

Pagina 7 van 13

3

De volledigheid en de totstandkoming van de informatie en de
toereikendheid van de beheersing en het beheer van het
project

3.1

Inleiding

In dit hoofdstuk zijn conclusies geformuleerd met betrekking tot de volledigheid van
de financiële en niet-financiële informatie in de Veertiende Jaarrapportage en de
commercieel vertrouwelijke brief over het Project Vervanging Pantservoertuigen in
relatie tot de gestelde eisen in de RGP en met betrekking tot het proces van
totstandkoming van de toekomstgerichte financiële informatie en het proces van
totstandkoming van de niet-financiële informatie en met betrekking tot de
toereikendheid van de beheersing en het beheer van het project.
De Minister van Defensie is verantwoordelijk voor het opstellen van de Veertiende
Jaarrapportage en de commercieel vertrouwelijke brief en voor de toereikendheid
van de beheersing en het beheer van het project.
Wij hebben ons onderzoek verricht in overeenstemming met Nederlands recht,
waaronder Standaard 3000 “Assurance-opdrachten anders dan opdrachten tot
controle en beoordeling van historische financiële informatie” en Standaard 3400
“Onderzoek van toekomstgerichte financiële informatie”. Dienovereenkomstig
hebben wij ons onderzoek zodanig gepland en uitgevoerd dat een redelijke mate
van zekerheid is verkregen voor onze conclusies met betrekking tot de door ons
onderzochte punten. Een assurance-opdracht omvat onder meer een onderzoek
door middel van deelwaarnemingen van relevante gegevens.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen assurance-informatie voldoende en
geschikt is als basis voor onze conclusies.
3.2

Criteria

De volledigheid van de in de Veertiende Jaarrapportage en commercieel
vertrouwelijke brief opgenomen financiële en niet-financiële informatie is beoordeeld
aan de hand van de eisen die hieraan worden gesteld in de RGP en aan de
informatiebehoefte van de Tweede Kamer zoals vastgelegd in brief 18 juni 1998 (nr.
98-Def-16).
Ons onderzoek is grotendeels uitgevoerd bij de projectorganisatie van het Ministerie
van Defensie. Daarbij hebben wij ons onder meer gebaseerd op de volgende
bronnen:
Schriftelijke stukken betreffende de informatievoorziening en correspondentie
aan en met de Tweede Kamer.
Correspondentie en (beleids-) gegevens en de onderliggende (financiële)
administraties.
Verslagen van diverse nationale en internationale overlegfora.
Interviews met de medewerkers van de projectorganisatie van het ministerie
van Defensie.
Mededelingen van de betrokken medewerker van het Commissariaat voor de
Militaire Productie van het Ministerie van Economische Zaken.

Pagina 8 van 13

Met betrekking tot de totstandkoming van de toekomstgerichte financiële informatie
en de niet-financiële informatie geldt dat de desbetreffende informatie op een
ordelijke, controleerbare en deugdelijke wijze tot stand komt. De belangrijkste in
dat kader vast te stellen aspecten zijn dat:
•
•
•

de verantwoordelijkheden en bevoegdheden goed in het totstandkomingproces zijn belegd;
het totstandkoming proces achteraf reconstrueerbaar is;
de informatie die als uitkomst van het totstandkomingproces is opgeleverd op
volledige en juiste wijze in de veertiende Jaarrapportage is opgenomen.

Verder geldt dat de toekomstgerichte financiële informatie en de niet-financiële
informatie niet strijdig mogen zijn met andere in de Veertiende Jaarrapportage
opgenomen informatie. Waar nodig dient de niet-financiële informatie te zijn
voorzien van een duidelijke bronvermelding.
De aandachtspunten voor de beoordeling van het beheer en de beheersing van het
project voor het ministerie zijn de beheersmaatregelen met betrekking tot de
toereikendheid van de projectorganisatie, de relevante interne regelgeving, de
kwaliteit van de bestuurlijke informatievoorziening, de werking van de
administratieve organisatie, de werking van het systeem van interne controle en het
risicomanagement.
3.3

Samenvatting van de verrichte werkzaamheden

3.3.1

De volledigheid van de opgenomen financiële en niet-financiële
informatie

Ter zake van de volledigheid van de in deze Jaarrapportage en de commercieel
vertrouwelijke brief opgenomen financiële en niet-financiële informatie, zijn wij
nagegaan of de volgens artikel 12 van de RGP en de in de brief van 18 juni 1998
(nr. 98-DEF-16) gestelde informatiebehoefte, is opgenomen.
3.3.2

Het proces van totstandkoming van de in de Jaarrapportage
opgenomen toekomstgerichte financiële informatie en de niet-financiële
informatie.

Wij zijn nagegaan dat deze informatie in de Jaarrapportage ordelijk, controleerbaar
en deugdelijk tot stand is gekomen.
Voorts zijn wij nagegaan dat deze informatie niet strijdig is met de historische
financiële informatie en de niet-financiële informatie in de Jaarrapportage.

Pagina 9 van 13

3.3.3

De toereikendheid van de beheersing en het beheer van het project

Wij hebben de opzet en werking van het beheer en de beheersing van het project
waaronder de administratieve processen en interne controlemaatregelen
onderzocht door middel van interviews en de beoordeling van de relevante
documentatie ter zake. Wij hebben onder meer aandacht besteed aan de
beheersmaatregelen met betrekking tot de planning, de voortgangsbewaking, de
budgetbewaking, de interne informatievoorziening en het risicomanagement.
-

3.4

-

Managementsamenvatting

Op grond van ons onderzoek komen wij tot de volgende conclusies.
3.4.1

De volledigheid van de opgenomen financiële en niet-financiële
informatie

De in artikel 12 van de RGP voorgeschreven financiële en niet-financiële informatie
is opgenomen in de 14e Jaarrapportage en de bijbehorende commercieel
vertrouwelijke brief.
De afspraken met de Tweede Kamer in brief nr. 98-Def-16 d.d. 18 juni 1998 over de
in de jaarrapportages op te nemen financiële en niet-financiële informatie zijn
nagekomen.
Hierbij willen wij de navolgende aspecten benadrukken:
Zoals in de Jaarrapportage 2011 melding werd gemaakt van de beperkte
inzetbaarheid van de IGV als gevolg van meerdere factoren is ook in de
Jaarrapportage 2012 beschreven dat door een samenstel van factoren (de
ontoereikende voorraad reservedelen, de trage afhandeling van garantieclaims en
schade tijdens het gebruik) sprake is van een gemiddelde inzetbaarheid onder de
norm van 70 procent. Naast een, naar achteraf bleek, te smalle samenstelling van
het pakket reservedelen door de fabrikant, heeft Defensie ook tussentijds in de
jaren voorafgaand aan het rapportagejaar het beschikbare budget neerwaarts
aangepast.
Voor het Groot Pantser Wielvoertuig de Boxer is in 2012 overeenstemming bereikt
over de oplossing van het gewichtsprobleem. Deze overeenstemming vastgelegd
in zogenaamde framing conditions
wordt in naar verwachting de komende
maanden in contractwijzigingen omgezet. De totale vertraging vanwege het
gewichtsprobleem is per saldo ongeveer één jaar.
—

—

3.4.2

Het proces van totstandkoming van de in de Jaarrapportage
opgenomen toekomstgerichte financiële informatie en de niet-financiële
informatie

De in de 14e Jaarrapportage en de bijbehorende commercieel vertrouwelijke brief
opgenomen toekomstgerichte financiële en niet-financiële informatie is ordelijk,
controleerbaar en deugdelijk tot stand gekomen en, voor zover wij dat hebben
kunnen beoordelen, niet strijdig is met de historische financiële informatie.

Pagina 10 van 13

3.4.3

De toereikendheid van de beheersing en het beheer van het project

De opzet van de projectorganisatie Vervanging Pantservoertuigen was in 2012 in
overeenstemming met de binnen het ministerie gehanteerde voorschriften en
voldeed wat betreft het bestaan en de werking aan de eraan te stellen eisen.
3.5

Bevindingen

3.5.1

De volledigheid van de opgenomen financiële en niet-financiële
informatie

De niet-financiële informatie in de 14e Jaarrapportage is ontleend aan interne
informatie (project weekbrieven, de binnen Defensie gehanteerde Principle Toolbox
(PTB) voor projectrapportages, verslagen van beraden van de Defensie Materieel
Organisatie (DM0)) en externe informatie (rapportages van OCCAR en ARTEC).
IGV: Ondanks dat de instandhouding van de ingestroomde voertuigen geen
onderdeel uitmaakt van het Project Vervanging Pantservoertuigen, wordt ook in
deze Jaarrapportage, evenals die over 2011, terecht aanvullende informatie
verstrekt over de beperkte inzetbaarheid en beschikbaarheid van de IGV.
Naast een, naar achteraf bleek, te smalle samenstelling van het pakket reservedelen
door de fabrikant, heeft Defensie ook tussentijds het beschikbare budget neerwaarts
aangepast. Of er een relatie is tussen de beperkte inzetbaarheid en een eventueel
gewijzigde behoeftestelling in de projectfase is niet meer vast te stellen.
De 13e Jaarrapportage over 2011 vermeldde dat in beginsel de evaluatie van het
deelproject IGV zou kunnen beginnen. Door een herijking door Defensie van de
wijze waarop materieelprojecten worden geëvalueerd, is de evaluatie van het
deelproject IGV naar achteren geschoven. Tot op heden is nog niet bekend wanneer
deze evaluatie zal worden uitgevoerd.
Zoals aangegeven in de Jaarrapportage heeft het Ministerie van Defensie besloten
de overbodig geworden Leopard 2 bergingstanks aan te passen (aan de laatste
operationele vereisten) als bergingsvoertuig voor de IGV. De aanpassingen alsmede
het eventuele hiervoor benodigde levensduur verlengende onderhoud, zullen op
grond van het DMP als afzonderlijk project worden uitgevoerd.
BOXER: In de Jaarrapportage wordt aangegeven dat eind 2012 de variabele
voertuigprijs is omgezet naar een vaste voertuigprijs. De uitgave voor deze
omzetting heeft een omvang van € 86 mln, en maakt onderdeel uit van het bedrag
van € 93,2 mln, dat wordt genoemd in de Jaarrapportage. Gezien de onzekerheid
over toekomstige prijs- en kostenontwikkelingen kan pas na afloop van het project
worden beoordeeld of de contractwijziging voor het ministerie van Defensie
in alle opzichten doelmatig is geweest.

3.5.2

Het proces van totstandkoming van de in de Jaarrapportage
opgenomen toekomstgerichte financiële informatie en de niet-financiële
informatie.

Belangrijke toets om vast te stellen of de in deze Jaarrapportage en de commercieel
vertrouwelijke brief opgenomen toekomstgerichte financiële informatie en de niet
financiële informatie ordelijk, controleerbaar en deugdelijk tot stand is gekomen, is

Pagina 11 van 13

de controle op de aanwezigheid en werking van beheersmaatregelen. Getoetst is of
verantwoordelijkheden goed zijn belegd, het proces achteraf reconstrueerbaar is en
of de informatie consistent is met andere bronnen.
Wij hebben vastgesteld dat er geen formeel vastgestelde beschrijving is van het
proces van totstandkoming van de toekomstgerichte financiële informatie en de
niet-financiële informatie. Deze bevinding kan consequenties hebben voor de
overdracht van de dossierkennis.
3.5.3.

De toereikendheid van de beheersing en het beheer van het project

Van de projectorganisaties van de drie deelprojecten is er inmiddels nog één over,
ni. die van het Groot Pantserwielvoertuig (de Boxer). Dit deel-project heeft een
Project
Managementplan
(PMP)
waarin
onder andere
opgenomen
de
projectopdracht, een beschrijving van de organisatie, fasering en de wijze van
projectbeheersing. Dit document is in 2012 geactualiseerd.
De informatievoorziening over de projecten richting departementsleiding vindt op
een gestructureerde wijze plaats. In november 2009 heeft DM0 officieel de Principle
Toolbox (PTB) in gebruik genomen. Dit is een informatiesysteem voor de rapportage
en beheersing van alle investeringsprojecten. Wij hebben vastgesteld dat de PTB
door de projectleider nog hoofdzakelijk gebruikt wordt voor de projectrapportages
maar de overige functionaliteiten (zoals planning en risicobeheersing) nog niet
benut worden. De informatie in de projectrapportages wordt opgenomen in de DM0
projectbrieven en de DM0- en Defensie maandrapportages.
Onder de werking van de PTB valt ook risicomanagement en het gebruik van
risicoregisters. Bij het deelproject Groot Pantserwielvoertuig (Boxer) is sprake van
risicomanagement en de vastiegging van risico’s in een risicoregister. Dit gebeurt op
drie niveaus: binnen het OCCAR Boxer programma, het Nederlandse risicoregister
en een risicoregister op het niveau van Defensietoeleveranciers.
De beheersing van het project vindt zowel plaats binnen de projectorganisatie als
daarbuiten door middel van jaarlijkse (deel)projectreviews namens de Directeur
Projecten & Verwerving van de DM0. Naar onze mening zijn de projectreviews
voornamelijk informatief van aard en in mindere mate gericht op beheersing en
beheer van het project. Wij hebben vastgesteld dat het deelproject Groot
Pantserwielvoertuig gedurende 2012 niet is onderworpen aan een dergelijke review.
Evenmin werd gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een onafhankelijke toets op
de projecten te laten uitvoeren (bijvoorbeeld door de afdeling Onderzoeken Interne
Beheersing (OIB) van DM0).
Bovengenoemde bevindingen doen geen afbreuk aan de in punt 3.4 opgenomen
conclusies.

Pagina 12 van 13

Overige onderwerpen

4.1.

Industriële participatie

Het Ministerie van Economische Zaken informeert de Tweede Kamer in beginsel
tweejaarlijks commercieel vertrouwelijk over de directe en indirecte invulling van
compensatieovereenkomsten. In deze Jaarrapportage inclusief de commercieel
vertrouwelijke brief wordt ingegaan op de stand van zaken betreffende de
industriële participatie.
Voor wat betreft het Groot Pantserwielvoertuig (de Boxer) is ARTEC contractueel
verplicht om periodiek aan OCCAR te rapporteren over de nadere invulling van de
participatieopdrachten en doet dit op basis van een tweetal rapporten gedurende
het kalenderjaar. Door ons is vastgesteld dat de in de Jaarrapportage en de
commercieel vertrouwelijke bijlage opgenomen informatie in overeenstemming is
met het workshare report van ARTEC van 2 november 2012. Dit rapport is door ons
niet aan een audit onderworpen.
Als gevolg van het onderhandelingsresultaat over de package deal die eind 2011
werd bereikt en die eind 2012 door de oplossing van het gewichtsprobleem is
bekrachtigd wordt het aanvankelijke bedrag van € 478 miljoen verhoogd met € 25,6
miljoen. Er is voor dit aanvullende bedrag nog geen verdeling gemaakt tussen
participatie en compensatie. De afdeling Contract Auditing van de Auditdienst
Defensie zal in 2013 worden ingeschakeld bij de nadere invulling van deze
workshare.

Audit Dienst Defensie
Ministerie van Defensie

C._-PT~G.J.A.M. Schellekens RA
Brigade-generaal

Auditdienst Rijk
Ministerie van Financiën

drs. T.L.

Pagina 13 van 13

RA