Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1411

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN FINANCIËN EN VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 december 2018
Op 8 november jongstleden vond het Algemeen Overleg (AO) over het
Meerjarig Financieel Kader plaats (MFK)(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1394). In
deze Kamerbrief gaan wij – de Minister van Buitenlandse Zaken en de
Minister van Financiën – in op de verzoeken van de commissieleden, zoals
geformuleerd tijdens het AO over het MFK. Zo informeren wij uw Kamer
over de gevolgen van de voorstellen voor het volgende MFK voor de
afdrachten van Nederland aan de EU, over de mogelijke rol van de
Europese Rekenkamer bij het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) en
over de voorstellen voor Europese scholen en pensioenen.
In de procedurevergadering van de vaste commissie voor Europese Zaken
van 14 november 2018 vroeg de commissie om een kabinetsreactie bij het
verslag van de Europese Commissie (hierna: de Commissie) inzake de
lange-termijnraming van toekomstige in- en uitstromen op de
EU-begroting in 2019–2023. De kabinetsreactie is opgenomen in deze
Kamerbrief.
Als laatste zegde de Minister van Buitenlandse Zaken tijdens het AO over
het MFK toe de Kamer vertrouwelijk te informeren over mogelijke
financiële gevolgen en risico’s voor Nederland in het geval het Verenigd
Koninkrijk zijn verplichtingen niet zou nakomen in het no-dealscenario.
Uw Kamer ontvangt hierover een separate Kamerbrief.
De gevolgen voor de Nederlandse afdrachten
De Kamer verzoekt om een overzicht van de gevolgen voor Nederlandse
afdrachten van de voorstellen voor het volgend MFK, inclusief de
gevolgen van de voorstellen voor fondsen buiten de plafonds van het
MFK en de gevolgen van het voorstel voor het nieuwe Eigen Middelenbesluit (EMB).

kst-21501-20-1411
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

1

De voorstellen van de Commissie hebben zowel via de uitgavenzijde van
de EU-begroting als via de inkomstenzijde van de begroting invloed op de
Nederlandse afdrachten. Aan de uitgavenzijde van de Europese begroting
stelt de Commissie een MFK voor met een omvang van 1.279 miljard
euro. Hoewel dit reëel geen significante stijging betreft ten opzichte van
het huidige MFK, moet het nieuwe MFK door 27 i.p.v. 28 lidstaten worden
gefinancierd. Zo leidt de terugtreding van het Verenigd Koninkrijk tot een
hoger Nederlands BNI-aandeel, en daarmee tot hogere afdrachten. Dit
effect treft alle lidstaten omdat de additionele afdracht wordt betaald via
de BNI-afdracht – de BNI-afdracht is de sluitpost van de financiering van
de Europese begroting, zie ook onderstaand.
De appreciatie en gevolgen van de Commissievoorstellen aan de
inkomstenzijde zijn recent aan de Kamer toegelicht.1 Aan de inkomstenzijde is de Commissie voornemens om de bestaande kortingen af te
bouwen, met als overgangsmaatregel voor Nederland een lumpsumkorting van bruto 1,5 miljard euro in 2020 die tot 2026 in vijf stappen
volledig wordt afgebouwd. De Commissie bouwt alle bestaande kortingen
af, dus ook de Nederlandse «korting op de Britse korting». Het afbouwen
van de kortingen treft alleen lidstaten die onder het huidige EMB een
korting hebben. Nederland wordt relatief hard getroffen vanwege de
huidige omvangrijke BNI-korting en het feit dat Nederland als enige
lidstaat zowel een BNI-korting als een btw-korting en een korting op de
bijdrage aan de Britse korting ontvangt.
Een tweede verandering aan de inkomstenzijde is de introductie van drie
nieuwe grondslagen voor afdrachten, namelijk het Emissions Trading
System (ETS), niet-gerecycled plastic verpakkingsafval en de Common
Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB). Hierbij behoudt de
BNI-afdracht de functie als sluitpost van de begroting. Dat wil zeggen dat
de BNI-afdracht het gat opvult tussen de inkomsten die de Commissie op
andere wijze genereert en de benodigde middelen. Vervolgens stelt de
Commissie voor de bestaande btw-afdracht te vereenvoudigen. Tot slot
stelt de Commissie een halvering voor van de vergoeding voor de
inningskosten van de heffing van de invoerrechten, de zogenoemde
perceptiekostenvergoeding. Deze daalt van 20 procent naar 10 procent.
Alle bovengenoemde voorstellen van de Commissie hebben invloed op
de Nederlandse afdrachten, zoals weergeven in onderstaande tabel. Op
basis van eerste inzichten leidt het Commissievoorstel ten opzichte van
het basispad in de Miljoenennota 2019 tot een toename van de Nederlandse afdrachten van circa 1¼ miljard euro in 2021 en structureel (vanaf
2026) van circa 2½ tot 3 miljard euro. Hierin is gecorrigeerd voor de
Nederlandse bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), die de
Commissie voorstelt onder de plafonds van het volgende MFK te brengen.
De oploop in de potentiële tegenvaller is voornamelijk het gevolg van het
afbouwen van de nieuwe korting. De gemiddelde cijfers voor de periode
2021–2017 wijken iets af van de cijfers zoals beschreven in de Kamerbrief
met de appreciatie van het EMB als gevolg van het verwerken van meer
recente cijfers van de Commissie.
2021

2027

Gemiddeld
2021–2027

Basispad1

8,6

10,2

9,4

Effect omvang MFK en vertrek VK
Maatregelen inkomstenzijde

¾
½

1
1¾

1
1,1

1

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1379

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

2

Effect Commissievoorstel

2021

2027

Gemiddeld
2021–2027

1¼

2¾

2,2

1

Cijfer 2021 komt overeen met MN 2019 cijfer voor 2021, het cijfer voor 2027 is een extrapolatie
van de MN 2019 raming op basis van ongewijzigd beleid (geen effect van Brexit of nieuwe
MFK-voorstellen meegenomen).

Naast de programma’s die binnen de MFK-plafonds vallen, worden twee
programma’s geïntroduceerd die buiten de plafonds vallen.2 Ten eerste
presenteert de Hoge Vertegenwoordiger van de EU een voorstel voor de
oprichting van een European Peace Facility (EPF) van ruim EUR 10 miljard
euro (2021–2027, lopende prijzen). Dit fonds dient ter financiering van
(militaire) EU-missies, steun aan vredesoperaties en voor het leveren van
uitrusting en infrastructuur aan derde landen in het kader van capaciteitsopbouw. De EPF wordt gefinancierd met bilaterale bijdragen van lidstaten
naar rato van hun BNI-aandeel. Zoals hierboven aangegeven stelt de
Commissie voor het EOF binnen de begroting te plaatsen. De financiering
van het EOF vindt daarmee plaats vanuit de nationale afdrachten. Zoals
aangegeven in het BNC-fiche over het EPF3, zal de Nederlandse bilaterale
bijdrage aan de financiering van het EPF op basis van een BNI-sleutel van
5,5% jaarlijks gemiddeld 82,5 miljoen euro bedragen.
Ten tweede introduceert de Commissie een investeringsstabilisatiefunctie.
Dit instrument ondersteunt EMU-lidstaten bij grote asymmetrische
schokken, waardoor investeringen op peil kunnen blijven in tijden van
bezuiniging. Zoals beschreven in het BNC-fiche over de stabilisatiefunctie4, de verschillende Kamerstukken ten aanzien van de Economische
en Monetaire Unie (EMU) en het Regeerakkoord is het kabinet geen
voorstander van een stabilisatiemechanisme voor de eurozone om de
gevolgen van economische schokken op te vangen. In het Commissievoorstel verstrekt de stabilisatiefunctie back-to-back leningen aan lidstaten
tot maximaal 30 miljard euro. Deze leningen worden gegarandeerd door
de marge tussen het betalingenplafond van het MFK en het plafond voor
de Eigen Middelen. Deze marge dient reeds als garantie voor de Balance
of Payments Facility en het EFSM. Daarnaast voorziet het voorstel in de
mogelijkheid dat de Commissie een rentesubsidie verstrekt van 0,6
miljard euro vanuit de EU-begroting, die wordt gefinancierd door middel
van bijdrages van lidstaten die gebaseerd zijn op hun aandeel in het
monetair inkomen (seigniorage). Zoals met de Kamer gedeeld in de
beantwoording van Kamervragen over het integrale voorstellenpakket
MFK5, fluctueert de potentiele afdracht van Nederland aan de rentesubsidie op basis van de meest recente raming van het monetair inkomen in
de jaren 2021–2024 tussen de 34 en 45 miljoen euro. Voor 2025–2027 zijn
nog geen cijfers beschikbaar.
ESM en de Europese Rekenkamer
De Kamer vraagt ook naar een mogelijke rol van de Europese Rekenkamer
(ERK) bij het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), naar aanleiding van
de aanbeveling die de leden Leijten en Mulder daarover doen in hun

2

Deze Kamerbrief behandelt de voorstellen voor het nieuwe MFK en EMB. Bestaande satellietfondsen die niet door de nieuwe MFK-voorstellen worden geraakt, zoals het ESM, de BoP, het
EFSM en het EFSF, worden toegelicht in de Rijksbegroting 2019, IX financiën en nationale
schuld (Kamerstuk 35 000 IX, Nr. 1).
3
Kamerstuk 22 112, nr. 2681
4
Kamerstuk 22 112, nr. 2632
5
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1349

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

3

verslag van bevindingen ter voorbereiding op het algemeen overleg
Meerjarig Financieel Kader.
De publieke externe controle op het ESM wordt verzorgd door een
onafhankelijk auditcomité6 (Board of Auditors). Dit comité gebruikt voor
zijn werk geregeld de expertise van nationale rekenkamers en de ERK. Het
auditcomité is destijds opgericht omdat de ERK de rol van publieke
externe controleur voor het ESM niet kon vervullen, omdat het ESM, als
intergouvernementele instelling in de institutionele zin, geen onderdeel
uitmaakt van de EU. De ERK draagt wel een van de leden van het
auditcomité voor.
Het auditcomité heeft een breed mandaat en vergaande bevoegdheden,
die vastgelegd zijn in artikel 30 van het ESM-Verdrag7 en artikel 24 van de
organisatievoorschriften (by-laws) van het ESM8. De bevoegdheden zijn
onderzoek naar rechtmatigheid (regularity), naleving van beleid
(compliance), doeltreffendheid (performance) en risicomanagement (risk
management), conform internationale auditstandaarden.
Daarnaast is het auditcomité bevoegd om de interne en externe auditprocessen en hun resultaten te monitoren en te evalueren. Het werk van de
private onafhankelijke externe auditor bij het controleren van de financiële
rekeningen van het ESM wordt dus gecontroleerd door het onafhankelijke
auditcomité. Ook het werk van de interne auditfunctie van het ESM wordt
door het auditcomité gecontroleerd. Deze opzet is destijds bepaald in lijn
met de Nederlandse inzet alsmede met de ingediende tekstvoorstellen
van de gezamenlijke nationale rekenkamers, waaronder de Nederlandse
Algemene Rekenkamer.9
Zoals bekend is de toekomst van het ESM momenteel onderwerp van
gesprek. De komende maand kan dit tot een besluit leiden om het
ESM-Verdrag en aanverwante stukken te wijzigen. Het ligt voor de hand
dat daarbij ook nog eens kritisch wordt gekeken naar de publieke externe
controle op het ESM, zowel op basis van het functioneren van het
systeem tot nu toe, als met het oog op mogelijke nieuwe taken van het
ESM. Vanuit de ervaring met het systeem tot nu toe is er in onze ogen
echter geen aanleiding om het publieke externe toezicht op het ESM
grondig te hervormen. De Raad van Gouverneurs van het ESM heeft van
het onafhankelijke auditcomité geen signalen ontvangen dat zij hun
mandaat niet naar behoren uit kunnen voeren.
Transparency International EU spreekt in een rapport over het ESM uit
2016 van «world class audit arrangements».10De ERK heeft in een recent
rapport11 ook gekeken naar de publieke externe controle op het ESM, en
doet daarbij drie beperkte aanbevelingen voor verbetering. Daarbij wordt
bevestigd dat de ERK de rol van publieke externe controleur niet volledig
op zich kan nemen maar geeft zij aan dat zij bepaalde taken op verzoek
van de lidstaten wel kan uitvoeren. Omdat de vraag van uw kamer
specifiek over de rol van de ERK gaat, gaan wij wat dieper in op de
aanbevelingen van het rapport.
6

https://www.esm.europa.eu/esm-governance#board_of_auditors
https://www.esm.europa.eu/sites/default/files/20150203_-_esm_treaty_-_nl.pdf
8
https://www.esm.europa.eu/sites/default/files/esm_by-laws.pdf https://www.esm.europa.eu/
sites/default/files/20150203_-_esm_treaty_-_nl.pdf
https://www.esm.europa.eu/sites/default/files/esm_by-laws.pdf
9
Kamerstuk 21 501-07, nr. 909
10
http://transparency.eu/wp-content/uploads/2017/03/ESM_Report_DIGITAL-version.pdf. Een
nadere appreciatie van dit rapport is met de Tweede Kamer gedeeld in antwoord op vragen
van mevrouw Leijten: Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1673.
11
https://www.eca.europa.eu/en/Pages/DocItem.aspx?did=47206
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

4

Ten eerste vindt de ERK de duur van de aanstelling van de onafhankelijke
leden van het auditcomité te kort. De leden worden eenmalig voor drie
jaar benoemd. Het zou in de ogen van de ERK goed zijn om die termijn te
verlengen of toe te staan dat leden herbenoemd kunnen worden. Twee
leden van het auditcomité worden benoemd op voordracht van de
voorzitter van de Raad van Gouverneurs van het ESM. Een derde lid wordt
benoemd op voordracht van ERK. De overige twee leden worden bij
toerbeurt benoemd op voordracht van de nationale rekenkamers van de
leden van het ESM. Voor die laatste twee zou verlengen van de termijn
betekenen dat het voor lidstaten aanzienlijk langer zal duren voordat zij
aan de beurt zijn voor het voordragen van een lid van het auditcomité. Dat
zal mogelijk op weerstand stuiten. Voor de overige drie kunnen wij ons
goed voorstellen dat bij de wijziging van het ESM-Verdrag bezien wordt of
de termijn van deze leden kan worden verlengd door het aanpassen van
de organisatievoorschriften.
Ten tweede vindt de ERK dat het auditcomité te summier rapporteert over
de bevindingen die zij doet. In een reactie op het rapport van de ERK heeft
de voorzitter van het auditcomité aangegeven dat het comité de aanbevelingen in overweging zal nemen. Omdat het auditcomité volledig
onafhankelijk is, besluit het zelf over de rapportages die het aan de Raad
van Gouverneurs van het ESM richt. Dat neemt niet weg dat bij de
wijziging van het ESM-Verdrag met het auditcomité besproken kan
worden of het verleende mandaat breed genoeg is en of het comité zijn
werkzaamheden naar tevredenheid kan vervullen.
Ten derde vindt de ERK dat het auditcomité te weinig gebruik maakt van
het mandaat dat het heeft om de doeltreffendheid van de activiteiten van
het ESM te evalueren. De ERK is daarom van mening dat het goed zou zijn
als het ESM een onafhankelijke evaluatiefunctie op zou zetten, naar
voorbeeld van de Independent Evaluation Office van het Internationaal
Monetair Fonds. Ook geeft de ERK aan dat zij bereid is om gerichte audits
van de doeltreffendheid uit te voeren, als het ESM daar toe zou verzoeken.
De belangrijkste audit van doeltreffendheid betreft de evaluatie van
steunprogramma’s. De evaluatie van de EFSF- en ESM programma’s is in
2016 en 2017 door het ESM uitgevoerd onder toezicht van een onafhankelijke evaluator. De kamer heeft het evaluatierapport op 26 juni 2017
ontvangen, samen met het jaarverslag van het ESM en het jaarverslag van
het auditcomité van het ESM over het jaar 2016.12 In het jaarverslag over
2017 van het ESM wordt gerapporteerd over de opvolging die het ESM
aan de aanbevelingen uit het evaluatierapport geeft. Het auditcomité kan
in zijn rol als publieke externe controleur evalueren welke opvolging het
ESM aan de aanbevelingen geeft. Het Griekse programma, dat deze zomer
ten einde kwam, is destijds niet volledig meegenomen in de evaluatie en
moet dus nog geëvalueerd worden. Voor consistentie met de vorige
evaluatie ligt het voor de hand dat dit op eenzelfde manier georganiseerd
wordt. Het opzetten van een onafhankelijke evaluatiefunctie zoals bij het
IMF lijkt ons niet opportuun, gelet op de beperkte activiteit van het ESM in
vergelijking met het IMF.
Wij wijzen u er graag op dat de Commissie ex-post evaluaties heeft
gepubliceerd van de EFSF-programma’s voor Ierland, Portugal en
Spanje.13 Deze evaluaties zijn in lijn met evaluatiestandaarden van de
12
13

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1448
https://ec.europa.eu/info/publications/economy-finance/ex-post-evaluation-economicadjustment-programme-ireland-2010–2013_ en, https://ec.europa.eu/info/publications/
economy-finance/ex-post-evaluation-economic-adjustment-programme-portugal-2011–2014_
en https://ec.europa.eu/info/publications/economy-finance/evaluation-financial-sectorassistance-programme-spain-2012–2014_ en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

5

Commissie en conform internationale best practices. Daarnaast is de rol
van de Commissie in de programma’s voor Ierland en Portugal14 en in de
Griekse programma’s15 onderzocht door de Europese Rekenkamer. De
IMF-programma’s die parallel aan de voorgenoemde programma’s
uitgevoerd werden, zijn geëvalueerd door de onafhankelijke evaluatiedienst van het IMF.16 Samengenomen zijn de steunprogramma’s van het
ESM (en voorganger EFSF) dus uitgebreid geëvalueerd, voor alle
betrokken instellingen. Dit zal ook voor het afgelopen Griekse programma
nog gebeuren.
De ERK ziet voor zichzelf geen rol als publieke externe controleur op het
ESM zolang de instelling buiten de EU blijft. Wel geeft zij aan dat zij bereid
zou zijn om op uitnodiging van het ESM een aantal gerichte audittaken op
zich te nemen, met name op het vlak van audits van de doeltreffendheid
waarmee het ESM zijn taken uitvoert en voor de naleving van het beleid.
Het EU-recht staat dat volgens de ERK toe. Omdat het auditcomité van het
ESM een breed mandaat heeft, ligt het niet voor de hand dat een deel van
de publieke externe controle op het ESM ook bij de ERK wordt belegd.
Toch is het in onze ogen verstandig om bij de wijziging van het ESMVerdrag, in overleg met het auditcomité, te bezien of dit aanbod van de
ERK toegevoegde waarde kan hebben.
Europese scholen en pensioenen
Uw Kamer verzoekt om informatie over de omvang en budgettaire
ontwikkeling van Europese scholen en pensioenen binnen het nieuwe
MFK, waarbij pensioenen aan EP-leden uitgesplitst zijn.
De Europese Scholen (ES) betreffen een intergouvernementele organisatie tussen de EU-lidstaten en de EU, vertegenwoordigd door de Raad
van Bestuur. De organisatie is gebaseerd op het Verdrag houdende het
Statuut van de Europese Scholen (Convention defining the Statute of the
European Schools), dat in 2002 van kracht werd en eerdere overeenkomsten (uit 1957 en 1984) verving. ES zijn in eerste instantie opgericht
voor kinderen van ambtenaren van de EU. Het principe dat deze kinderen
recht hebben op toegang tot de ES is opgesteld met het oog op mobiliteit
van EU-medewerkers en de mogelijkheid voor deze leerlingen om later –
vanwege die mobiliteit – in een schoolsysteem van een ander land of
weer in het schoolsysteem van hun land van herkomst in te stromen.
Overige leerlingen worden onder bepaalde voorwaarden toegelaten.
Het budget voor de ES is onder het huidige MFK € 1.300 miljoen
(2014–2020) in constante prijzen 2018. De Commissie stelt voor het budget
voor de ES onder het toekomstige MFK te verhogen met € 110 miljoen tot
in totaal € 1.410 miljoen (2021–2027). ES vallen binnen de MFK-categorie
«Pensioenen en Europese Scholen» (totaal € 17,06 miljard voorgesteld
voor 2021–2027 in constante prijzen).
De verhoging van het budget wordt onder andere ingegeven door een
beoogde vijfde ES in Brussel. Hiertoe besloot de Raad van Bestuur van de
ES in 2010, vanwege stijgende leerlingenaantallen van kinderen van
medewerkers van EU-instellingen. De Commissie verwacht dat deze
14

http://www.eca.europa.eu/en/Pages/DocItem.aspx?did=35016
https://www.eca.europa.eu/en/Pages/DocItem.aspx?did=43184
16
http://www.imf.org/en/publications/cr/issues/2017/02/07/greece-ex-post-evaluation-ofexceptional-access-under-the-2012-extended-arrangement-press-44636, http://www.imf.org/en/
publications/cr/issues/2016/12/31/ireland-ex-post-evaluation-of-exceptional-access-under-the2010-extended-arrangement-42656, http://www.imf.org/en/publications/cr/issues/2016/12/31/
portugal-ex-post-evaluation-of-exceptional-access-under-the-2011-extended-arrangementpress-44284, http://www.ieo-imf.org/ieo/pages/EvaluationImages267.aspx
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

6

stijgende trend zich zal voortzetten, onder meer omdat de instellingen met
meer kortdurende contracten zoals voor «contract agents» i.p.v. louter
met vaste aanstellingen werken. De Brexit levert voor de ES nauwelijks
een kostenbesparing op. Dit is mede te verklaren doordat naast het
vertrek van de leerlingen van huidige EU-medewerkers uit het VK ook de
leraren uit het VK zullen vertrekken. Deze leraren werken nu op detacheringsbasis (betaald door het VK) bij de ES.
Nederland erkent de bijdrage die de ES bieden aan de mobiliteit van
Europese ambtenaren en hun families. Wel zet Nederland in op een zo
kostenefficiënt mogelijk systeem en zal daar ook als lid van de Raad van
Bestuur van ES op blijven aandringen. Net als andere voorziene uitgaven
onder het MFK zal de begroting voor de ES worden meegenomen in de
integrale besluitvorming over het nieuwe MFK 2021–2027.
Voor de MFK-periode 2021–2027 is de prognose dat de jaarlijkse pensioenkosten oplopen van circa 2,06 miljard euro in 2021 tot 2,4 miljard euro in
2027 (in constante prijzen 2018). In totaal bedragen de voorziene uitgaven
aan pensioenen voor de periode 2021–2027 15,65 miljard euro. Bij de EU
is geen sprake van afdracht aan een pensioenfonds, maar worden de
lopende pensioenen betaald uit de begroting. Oorzaak van deze stijgende
kosten is de toename van het aantal gepensioneerden. Hierbij maakt de
Commissie geen uitsplitsing voor de verschillende pensioenregelingen
voor respectievelijk het personeel, de leden van de Commissie, het
Europese Hof van Justitie en de ERK en voor de leden van het EP. Bij de
pensioenregeling voor leden van het EP gaat het overigens om de
regeling die vanaf 2009 in het Statuut van de leden van het EP is
opgenomen. Aangezien deze pensioenregeling nog niet lang bestaat, gaat
het om een relatief gering aantal gepensioneerden en uitgaven.
De pensioenaanspraken voor leden van het EP is in 2009 ingrijpend
gewijzigd. Tot 2009 maakten leden van het EP aanspraak op pensioen op
basis van nationale regelgeving. Daarnaast had het EP in 1990 een
vrijwillig aanvullend pensioen voor gewezen leden van het EP ingesteld.
Deze aanvullende pensioenregeling is in 2009 beëindigd. Hiervoor had het
EP een pensioenfonds ingesteld en bij dit fonds is een aanzienlijk
dekkingstekort ontstaan. Het EP is zelf verantwoordelijk voor de
houdbaarheid van zijn eigen vrijwillige aanvullende pensioenregeling.
De inzet van het kabinet ten aanzien van de EU-instellingen en andere
internationale organisaties is gericht op modernisering en versobering
van arbeidsvoorwaarden in lijn met het publieke karakter van de instelling
en de sector waarin de instelling opereert. Dit geldt ook ten aanzien van
pensioenregeling van de EU. Voorstellen tot aanpassingen van de
pensioenregeling kunnen pas worden gerealiseerd na de bespreking van
de herziening van het Ambtenarenstatuut in 2022 en 2023. Mogelijke
aanpassingen van de pensioenregeling leiden niet direct tot besparingen
in de MFK-periode 2021–2027, omdat het resultaat van deze aanpassingen
met vertraging optreedt. Dit laat onverlet dat aanpassingen van de
pensioenregeling essentieel zijn om toekomstige stijgende pensioenuitgaven te beperken.
Lange-termijnraming van de Europese Commissie
Op 10 oktober publiceerde de Commissie de lange-termijnraming voor de
jaren 2019–2023.17 In deze publicatie geeft de Commissie een overzicht
van de raming van de Europese inkomsten en uitgaven.

17

COM (2018) 687 final; conform artikel 247 van het Financieel Reglement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

7

De Commissie baseert de raming op een aantal aannames. Zo gaat de
Commissie uit van de concept Withdrawal Agreement tussen de EU en
het Verenigd Koninkrijk.18 De Commissie baseert de ramingen ook op de
voorstellen voor het volgende MFK en het nieuwe EMB, het Commissie
voorstel voor de Europese begroting voor 2019 (inclusief amendement 1),
de implementatie van de Europese begroting voor 2018 (tot en met de
vijfde geamendeerde begroting) en de voorstellen van de Commissie voor
de uitbreiding van de European Border and Coast Guard Agency en de
European Asylum Agency.19 Als laatste zijn de meest recente implementatiegegevens van de Europese Structuur- en Investeringsfondsen
(ESI-fondsen; geactualiseerd tot en met juli 2018) meegenomen.
Op basis van deze aannames concludeert de Commissie dat uitgaven- en
afdrachtenplafonds uit het huidige MFK en het huidige EMB, maar ook
zoals opgenomen in de voorstellen voor het volgende MFK en het nieuwe
EMB, in omvang toereikend zijn. De Commissie concludeert vervolgens
dat de implementatie van de ESI-fondsen onder het huidige MFK van
grote invloed is op de raming. De eerdere vertragingen bij de implementatie van deze fondsen heeft een aanzienlijke invloed op de omvang van
de uitstaande verplichtingen – reste a liquider (RAL, verschil tussen
aangegane verplichtingen waarvan de betaling nog volgt).
Het kabinet is de Commissie erkentelijk voor deze raming. Zoals bij elke
raming en als hierboven beschreven, heeft de Commissie aannames
moeten maken. Het kabinet heeft nog een aantal opmerkingen bij de door
de Commissie gehanteerde aannames. Zo begonnen de onderhandelingen over het volgende MFK en het nieuwe EMB pas recent. De
onderhandelingen over de Europese begroting voor 2019 zijn nog niet
afgerond en hetzelfde geldt voor de voorstellen voor de European Border
and Coast Guard Agency en de European Asylum Agency. Als laatste is er
nog onzekerheid over de vormgeving van het vertrek van Verenigd
Koninkrijk. Daarmee loopt de Commissie vooruit op de verschillende
reeds lopende onderhandelingen.
Wij hopen uw Kamer hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

18
19

TF50 (2018) 33 – Commission to EU 27, 28 February 2018
Zie COM (2018) 537; COM (2018) 631; COM (2018) 633

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1411

8