Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 810

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2023
Het Vervolgonderzoek Bereikbaarheid Ameland 2030 (hierna VBA 2030) is
gereed. Als bijlage bij deze brief ontvangt uw Kamer de Projectnota en de
onderliggende deelrapporten. Ook ontvangt u de adviezen die de regio,
natuurorganisaties en Rijkswaterstaat aan het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben uitgebracht. In deze brief zijn de belangrijkste conclusies uit het onderzoeksrapport en de adviezen van de regio,
natuurorganisaties en Rijkswaterstaat beschreven. Tot slot gaat de brief in
op de vervolgstappen en besluitvorming over VBA 2030.
VBA 2030
Op 14 januari 2020 heeft uw Kamer de resultaten van de «Lange Termijn
Oplossingsrichtingen Bereikbaarheid Ameland na 2030»1 en het onafhankelijke onderzoek naar de verbinding Holwert-Ameland ontvangen. Als
vervolg hierop is door het Ministerie in het najaar van 2021 het VBA 2030
gestart. Het onderzoek is in nauwe samenwerking met de regio
uitgevoerd.
VBA 2030 is erop gericht om beter inzicht te krijgen in de effecten van
twee oplossingsrichtingen t.w.:
1. optimalisatie van de bestaande verbinding tussen Holwert en Nes
(Ameland);
2. verplaatsen van de veerhaven aan de vaste wal van Holwert naar
Ferwert.
Het onderzoek is erop gericht om samen met de omgeving de oplossingsrichtingen uit te werken tot het niveau van een schetsontwerp met
bijbehorende effectonderzoeken. Voor elk van de twee oplossingsrichtingen zijn drie alternatieven in beeld gebracht. Deze zes alternatieven zijn
beoordeeld op vier thema’s: natuur, morfologie, verkeer en vervoer en
1

kst-23645-810
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 23 645, nr. 711.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 23 645, nr. 810

1

ruimtegebruik. Daarnaast is er een economische analyse (incl. kostenoverzicht) en een duurzaamheidsnotitie opgesteld. De beslisinformatie
verkregen uit VBA2030 vormt de basis voor het nemen van een besluit
over het vervolgtraject om uiteindelijk te komen tot een bestuurlijke
voorkeursalternatief.
Conclusies projectnota en deelrapporten op hoofdlijnen
De Projectnota en onderliggende deelrapporten2 vormen samen een
geheel. Informatie vanuit een specifiek deelrapport dient in samenhang
bezien te worden met overige deelrapporten en de projectnota.
De conclusie van het VBA2030 is dat een nieuwe veerdam op een andere
locatie aan de vaste wal het grootste doelbereik biedt. De alternatieven
met de aanleg van een nieuwe veerdam in Ferwert (oplossingsrichting
twee) zijn qua doelbereik, nl. het garanderen van een duurzame,
betrouwbare verbinding die de bereikbaarheid van Ameland garandeert,
het grootst. Daarnaast leidt deze oplossingsrichting tot het substantieel
terugdringen van het baggerbezwaar. Dit lijkt op basis van de kosteninschatting een efficiënte investering, zowel voor de investeringskosten bij
aanleg als de onderhoudskosten voor beheer. De positieve effecten bij
verplaatsing van de veerdam naar Ferwert komen hoofdzakelijk doordat er
gebruik gemaakt wordt van het Dantziggat. Het Dantziggat is een van
nature bredere en diepere geul dan de huidige vaargeul. De grotere
omvang van de vaargeul heeft naar verwachting een positief effect op de
betrouwbaarheid en de bereikbaarheid van Ameland op de lange termijn.
Aandachtspunt voor het vervolg is de vergunbaarheid van het realiseren
van een nieuwe veerdam. Deze is risicovol en complex gezien de naar
verwachting significante negatieve ecologische effecten op het Natura
2000 gebied Waddenzee. Het alternatief binnen oplossingsrichting één,
nl. aanpassingen van de veerdam bij Holwert, kan voor het vervolg als
een redelijk alternatief beschouwd worden.
Advies vanuit de Regio
De Provincie Fryslân, gemeente Ameland, gemeente Noardeast-Fryslân en
Wetterskip Fryslân roepen het Rijk op om zo snel als mogelijk een op
realisatiegerichte procedure binnen het MIRT te starten. Daarbij onderschrijft de regio oplossingsrichting twee, als een toekomstvaste richting
voor de bereikbaarheid van Ameland. Maar ook ziet de regio binnen
oplossingsrichting één de verplaatsing van de veerhaven bij Holwert als
een redelijk alternatief voor het vervolg. Hierbij maakt de regio een
afweging ten aanzien van de grote mate van onzekerheid wat betreft
vergunningverlening. De regio geeft ook aan dat de scope van de
vervolgprocedure voldoende breed dient te zijn en biedt daarvoor een
aantal handreikingen. Daarnaast spreekt de regio waardering uit over de
wijze waarop de regio betrokken is bij het uitgevoerde onderzoek. Partijen
bepleiten om bij het vervolg van VBA 2030 deze manier van samenwerken
voort te zetten en snel tot besluitvorming over te gaan.
Advies Natuurorganisaties
De Waddenvereniging, lt Fryske Gea, Vogelbescherming Nederland en De
Vereniging Natuurmonumenten, roepen het Ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat op om de huidige veerdam als uitgangspunt te nemen en in
te zetten op een transitie naar een nieuw toekomstbestendig vervoersconcept dat past bij de dynamiek van het waddensysteem. Verder pleiten
2

Ook digitaal beschikbaar via: Vervolgonderzoek bereikbaarheid Ameland 2030: Projectnota –
Rijkswaterstaat Publicatie Platform.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 23 645, nr. 810

2

partijen ervoor om de besluitvorming over de fysieke infrastructuur
(geulen, dammen en parkeerplaatsen) en de volgende concessie (het
vervoersconcept) zodanig op elkaar af te stemmen dat voldoende tijd
overblijft voor het ontwikkelen en implementeren van een nieuw
vervoersconcept. Daarbij onderschrijven partijen dat het ontwikkelen van
een nieuwe vervoersconcept tijd vergt en deze afgestemd dient te zijn op
de behoefte aan voor- en na transport van de Amelanders en de gasten
naar het eiland.
Advies Rijkswaterstaat
Net als de regio adviseert Rijkswaterstaat voor het vervolg tot het starten
van een procedure binnen het MIRT waarbij beide oplossingsrichtingen
uit VBA 2030 nader worden beschouwd. RWS pleit daarbij om specifiek
aandacht te schenken aan de juridische aspecten, natuurvergunningverlening en financiën. Daarbij adviseert RWS om de uitkomsten van het
MARIN rapport3, die uw Kamer op 18 augustus jl. ontvangen heeft, bij het
vervolg te betrekken. Ook in haar eigen advies geeft de regio aan om de
uitkomsten van het MARIN onderzoek bij het vervolg te betrekken. Verder
adviseert Rijkswaterstaat om de manier van samenwerking vanuit
VBA 2030 met overheden, organisaties en burgers bij een vervolgprocedure voort te zetten.
Vervolgstappen
De uitkomsten van VBA 2030 en de adviezen vanuit de regio, de Waddenvereniging en Rijkswaterstaat worden momenteel door het ministerie
bestudeerd. Op 14 december a.s. vindt er overleg plaats met de regio over
dit onderwerp tijdens het Bestuurlijk Overleg Waddengebied (BOW). Het
streven is om eind december een besluit te nemen over het vervolg,
waarna uw Kamer geïnformeerd zal worden. Parallel hieraan speelt dat de
vervoerconcessie Friese Waddenveren Oost tot april 2029 loopt. Afhankelijk van de uitkomsten van de marktanalyse, welke momenteel wordt
uitgevoerd, zal een nieuwe concessie worden voorbereid. Hierover is uw
Kamer geïnformeerd met de brief «Opvolging Mid-term Review (MTR)
vervoerconcessies Friese Waddenveren4» van 15 mei 2023. Het besluit
over VBA 2030 zal meegenomen worden in deze voorbereidingen. Naar
verwachting is eind dit jaar een Nota van Uitgangspunten in concept
gereed voor de nieuwe concessie, waarna in 2024 een consultatie zal
plaatsvinden. De definitieve Nota van Uitgangspunten dient vervolgens
als basis voor het Programma van Eisen voor de nieuwe concessie.
Gunning van een eventuele nieuwe concessie is voorzien in 2026. Het
ministerie is zich bewust van de wisselwerking en afhankelijkheden tussen
de fysieke infrastructuur en de concessie en zet actief in om de
samenhang tussen beide trajecten te borgen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

3
4

Kamerstukken 31 409 en 29 684, nr. 414.
Kamerstuk 23 645, nr. 802.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 23 645, nr. 810

3