Politieregistraties

Anton van Wijk
Bureau Beke, Verinorm

Nicole Brouwer
Bureau Beke

In opdracht van

Tijdelijke Onderzoekscommissie Georganiseerd Sadistisch Misbruik
van Minderjarigen (Commissie Hendriks)

21 december 2022

Aanleiding
Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw verschijnen, zowel in het buitenland als in
Nederland, met enige regelmaat verhalen in de media over ernstige vormen van seksueel
misbruik. De omschrijvingen daarvan variëren maar hebben vaak te maken met ‘rituelen’,
‘sadistisch’, ‘satanisch’ en ‘netwerken van pedoseksuelen’. Naar aanleiding van de uitzending
van Argos in 2020 (Glasscherven en duistere rituelen), waarin een slachtoffer verhaalt over
georganiseerd sadistisch misbruik van kinderen door een netwerk van daders, hebben
Tweede Kamerleden aan de minister van Justitie en Veiligheid om een onderzoek gevraagd.
Dat onderzoek acht het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC)
van het ministerie methodologisch niet haalbaar.1 De minister heeft besloten om een
commissie in te stellen, de Tijdelijke Onderzoekscommissie Georganiseerd Sadistisch
Misbruik van Minderjarigen (Commissie Hendriks) om de beschikbare informatie over dit
fenomeen in kaart te brengen.2 Eén van de instanties die over informatie kan beschikken is
de politie, waar slachtoffers melding kunnen maken en aangifte kunnen doen van seksueel
misbruik.
Commissie Hendriks heeft aan Bureau Beke gevraagd het deelonderzoek Politieregistraties
uit te voeren, een onderzoek naar georganiseerd sadistisch misbruik van minderjarigen
(GSMM). Hieronder wordt volgens de Commissie Hendriks verstaan: seksueel misbruik in
georganiseerd verband, waarbij over een langere periode meerdere daders en meerdere
minderjarige slachtoffers betrokken zijn en waarbij er sprake is van extreem geweld met
rituele en/of satanische kenmerken.

Onderzoeksvragen
De volgende onderzoeksvragen zijn bepaald:
1. Hoeveel meldingen of aangiften zijn er gedaan van georganiseerd sadistisch misbruik,
met rituele en/of satanische kenmerken, van minderjarigen (GSMM) in de periode
januari 2014 – november 2021?
2. Wat zijn de kenmerken van het delict/de delicten (o.a. wanneer plaatsgevonden,
handelingen, duur, locaties)?
3. Wat zijn de kenmerken en achtergronden van de melders/aangevers/slachtoffers
(leeftijd ten tijde van misbruik, hulpverlening)?

1

Het WODC heeft verschillende onderzoeksmethoden geëvalueerd om tot een betrouwbare schatting van de
omvang van georganiseerd sadistisch misbruik, alsmede kindermisbruik van andere aard te komen. Geen van
de onderzoeksmethoden zou tot een betrouwbare en valide schatting leiden.
2
Geraadpleegd via https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-justitie-enveiligheid/organisatie/organogram/commissies-ministerie-van-jenv/commissie-hendriks.

1

4. Wat zijn de kenmerken en achtergronden van de vermeende plegers (o.a. leeftijd,
delictverleden, hoeveel daders)?
5. Wat er is gebeurd met de melding of aangifte (onderzoek gestart, sepot, vervolging)?

Onderzoeksmethoden
Voor dit deelonderzoek hebben we interviews gehouden met zedenrechercheurs en
politieregistraties geanalyseerd. We lichten beide methoden nader toe.

Interviews
Bij wijze van start hebben we met drie ervaren zedenrechercheurs interviews gehouden. 3
Het doel hiervan was om goede zoektermen te bepalen waarmee we in de politieregistraties
konden zoeken (zie Analyse politieregistraties). Dat heeft een lange lijst met 48 mogelijk
relevante zoektermen opgeleverd (zie Bijlage 1). Ook Commissie Hendriks heeft meegedacht
over de termen. Daarnaast is de zedenrechercheurs gevraagd naar hun eigen ervaringen met
zaken rond GSMM met rituele en/of satanische kenmerken. Geen van hen had daar echter
ervaring mee. Na het onderzoek van de politieregistraties is gesproken met twee
rechercheurs en een teamleider van een mensenhandelteam dat op dat moment een zaak
van (vermoedelijk) GSMM in behandeling had. Zij zijn gevraagd naar hun ervaringen
hieromtrent (slachtofferkenmerken, verdachten, opsporing).4

Analyse politieregistraties
Als eerste hebben we in het politieregistratiesysteem (BVH) gezocht naar zaken die onder de
definitie vallen zoals die in het hoofdonderzoek wordt gehanteerd.5 De gehanteerde
zoekperiode is van 1 januari 2014 tot en met 8 november 2021.6
De politie heeft geen aparte registratiemogelijkheid voor zaken van GSMM, maar gaat na
onder welke delictsomschrijving de handelingen vallen (aanranding, seksueel misbruik van

3

Aan ons aanspreekpunt binnen de zedenpolitie is gevraagd om drie ervaren zedenrechercheurs te benaderen
voor een interview.
4
Via het eigen netwerk is dit contact tot stand gekomen.
5
De onderzoekers hebben hiervoor toestemming gevraagd en gekregen van het College Procureurs Generaal
en van de minister van Justitie en Veiligheid om, indien noodzakelijk, het systeem te raadplegen waar (lopende)
rechercheonderzoeken in worden geregistreerd (Summ-IT).
6
BVH-gegevens worden doorgaans vijf jaar bewaard. Op ons verzoek heeft de politie een aantal jaar meer aan
gegevens uit de archieven gehaald om de onderzoeksperiode langer te maken.

2

minderjarigen et cetera). We hebben aan de hand van de zoektermen in het systeem
gezocht binnen de volgende registratiecategorieën voor zedendelicten7:











521
522
523
525
526
627
529
5291
5292
56

verkrachting
aanranding
overige zedenmisdrijven
pornografie
ontucht misbruik gezag
ontucht minderjarigen
overige meldingen zeden
kinderporno
kinderprostitutie
mensenhandel

De zoektocht heeft in de onderzoeksperiode veel zoekresultaten (hits) opgeleverd. We
hebben de selectie van relevante zaken als volgt aanpakt:
1. In totaal zijn er op basis van de gebruikte zoektermen 9.186 hits naar voren
gekomen. Dit zijn niet per se unieke zaken, omdat verschillende zoektermen in één
zaak kunnen voorkomen. Er waren acht zoektermen met meer dan 100 hits. Van drie
hiervan was het aantal hits net boven de 100 en is alles meegenomen. Van de
overige vijf trefwoorden die meer dan 100 hits hebben opgeleverd is een willekeurige
steekproef gedaan van 100. Ter illustratie: de zoekterm met de meeste hits (“groep”)
leverde 6.334 hits op. Hieruit zijn dus 100 zaken getrokken. In Bijlage 1 staat een
overzicht van de zoektermen, het aantal hits en het aantal zaken dat we bij het
onderzoek hebben betrokken.
2. In totaal hebben we na de eerste selectie 1.358 hits nader bekeken. We hebben aan
de politie gevraagd om per hit een deel van het proces-verbaal te tonen waarin de
betreffende zoekterm naar voren komt. Op basis van deze informatie is een eerste
selectie gemaakt van de zaken die we in detail hebben geanalyseerd. Er zijn in deze
fase veel zaken ‘afgevallen’ omdat de zoekterm geen betrekking had op GSMM. De
zoekterm “glas” kwam bijvoorbeeld in een zaak voor als een kapotgevallen wijnglas.
En de term “groep” sloeg bijvoorbeeld op een kind dat op de basisschool in groep 5
zat. Twee onderzoekers hebben onafhankelijk van elkaar deze eerste selectie
gemaakt. Afwijkingen zijn onderling besproken. In een aantal gevallen leverde de
beschrijving te weinig houvast op om een definitieve keuze te maken tussen wel of
niet includeren. Deze twijfelgevallen hebben we daarom meegenomen voor de
verdiepende analyses. Uiteindelijk bleven er 13 unieke zaken over.
7

Op ons verzoek heeft de politie ook de categorie ‘mensenhandel’ toegevoegd.

3

3. Deze 13 zaken zijn in de verdiepende analysefase betrokken. Van deze zaken is alle
politie-informatie opgevraagd. Dat willen zeggen processen-verbaal van aangifte,
verhoor van verdachten, technisch onderzoek et cetera. Zoals gezegd konden we ook
uit het registratiesysteem informatie krijgen over (lopende) rechercheonderzoeken.
Het doel van deze verdiepende fase was om vast te stellen of een zaak wel of niet
aan de definitie voldoet van GSMM. Er zijn in deze fase tien zaken afgevallen. Ter
illustratie van een afgevallen zaak: een ‘voodoo-zaak’ bleek te gaan over een
Nigeriaanse jonge vrouw die in Nigeria was ‘behekst’. Via Italië is zij naar Nederland
gekomen en vervolgens in handen van mensenhandelaren terecht gekomen. Zij werd
gedwongen in de prostitutie te werken. Deze fase heeft al met al geresulteerd in drie
unieke zaken.
4. Van de drie overgebleven zaken is ter extra verdieping aanvullende documentatie
opgevraagd. Daaruit bleek dat één zaak alsnog afviel omdat die niet voldeed aan de
definitie van GSMM.
5. De twee unieke zaken van GSMM die uit de politieregistraties naar voren zijn
gekomen zijn vervolgens geanalyseerd. Aangezien het om een zeer beperkt aantal
zaken gaat, is kwantificering van de gegevens niet zinvol. Er zal om die reden een
beschrijving worden gegeven van deze zaken, waarbij tot personen herleidbare
informatie is geanonimiseerd.
Samengevat ziet de analyse van politieregistraties rond GSMM over de periode 1 januari
2014 – 8 november 2021 er als volgt uit:
Aantal hits (unieke zaken)
9.186
1.358
13
3
2

Eerste inventarisatie politieregistratiesysteem (BVH)
Globale scan a.d.h.v. korte tekst proces-verbaal
Verdiepende fase
Extra verdieping
In het onderzoek betrokken

Overzichtstabel van het aantal onderzochte politieregistraties – Aan de hand van 48
zoektermen is in de database voor politieregistraties gezocht. Bij vijf zoektermen met meer
dan 100 hits is een willekeurige streekproef van 100 getrokken. Na verdere analyse van
overgebleven hits voldeden twee casussen aan de criteria voor dit onderzoek.
6. Uit een interview met een mensenhandelteam van de politie is ook nog een zaak van
GSMM naar voren gekomen, die niet uit de registratiesearch is gebleken omdat het
een recente zaak betreft die daarmee buiten de zoekperiode valt. Deze zaak is ook
meegenomen in de geanonimiseerde casusbeschrijvingen. In totaal gaat het in dit
deelonderzoek dus om drie cases van GSMM.
4

Resultaten
Hier bespreken we de resultaten van de analyse van zaken die de politie rond GSMM heeft
geregistreerd, waaronder zaken met rituele en/of satanische kenmerken. Zoals gezegd zijn
er uit de politieregistraties twee zaken gekomen die we in het onderzoek hebben betrokken.
Daarvan volgt een beschrijving waarvan tot personen herleidbare informatie is veranderd
zonder afbreuk te doen aan de strekking van hun verhaal. Concrete persoonskenmerken en
achtergronden worden vanwege de mogelijke herleidbaarheid niet genoemd. Naast de twee
zaken die in de politieregistraties zijn gevonden, zijn twee groepsinterviews gehouden met
drie ervaren zedenrechercheurs en een politieteam (mensenhandel) dat momenteel een
zaak van (vermoedelijk) GSMM in onderzoek heeft. Van deze laatste zaak is ook een
geanonimiseerde casusbeschrijving gemaakt.8

Casuïstiek
Casus 1
Deze casus betreft een 38-jarige vrouw die stelt dat ze levenslang is misbruikt door haar
familie. De vrouw heeft een dissociatieve identiteitsstoornis (DIS) met meerdere
persoonlijkheden. Dit is niet officieel gediagnosticeerd, maar wordt wel onderschreven door
haar psychiater. De vrouw is al een aantal jaar in therapie vanwege misbruik door haar opa
en heeft haar therapeut (niet haar psychiater maar een andere behandelaar) tijdens de
therapiesessies verteld over het rituele misbruik. Ze zou namelijk door haar vader zijn
meegenomen naar een plek waar ritueel satanisch misbruik plaatsvond. Dit zou zijn geweest
vanaf haar vijfde levensjaar en daarna jarenlang zijn doorgegaan. Ze zou zijn misbruikt door
haar vader, haar opa, een buurman, een militair en een voorganger van de kerk. Ook zou ze
geprostitueerd zijn. Het misbruik zou verder zijn gegaan dan alleen aanraken. Verder is er
niks bekend over de aard van het misbruik, welke rituelen er bijvoorbeeld gebruikt zijn en
waar het misbruik precies heeft plaatsgevonden, behalve dat het in verschillende steden zou
zijn geweest.
Samen met haar therapeut heeft de vrouw contact gezocht met het zedenteam van de
politie. Dit gaat telefonisch en de vrouw vindt het erg moeilijk om over de telefoon details te
vertellen. Ook durft ze sommige dingen niet te vertellen omdat ze erg bang is. De vrouw
heeft namelijk een deel van haar verhaal via e-mails verspreid. Vanwege deze e-mails wordt
ze lastiggevallen en krijgt ze bezoek van mensen die zeggen dat ze hiermee moet stoppen.
De therapeut geeft op een later moment aan dat het initiatief om naar de politie te gaan niet
helemaal vanuit de vrouw zelf komt, maar dat zij onder druk wordt gezet door mensen

8

De zaaksofficier en de teamleider hebben de tekst vooraf gezien en akkoord gegeven voor opname in deze
rapportage.

5

vanuit de kerk. Haar verhaal is via een kennis die haar e-mails had gekregen bij de kerk
terechtgekomen.
Met de therapeut wordt besproken wat een informatief gesprek, aangifte en strafrechtelijk
onderzoek inhouden. Hierbij wordt door de politie aangegeven dat het bewijstechnisch lastig
is en dat de vrouw hierbij veel zelf zal moeten gaan vertellen. Daarnaast wordt aangegeven
dat er vanuit de politie twijfels zijn over de juistheid van de verhalen van de vrouw. Deze
twijfels worden herkend door de therapeut. Na het doen van de melding ziet de vrouw af
van een informatief gesprek en verdere behandeling van de zaak. De reden die ze geeft is
dat ze bang is om niet geloofd te worden.
Casus 2
In 2017 doet een vrouw van 39 jaar melding bij de politie van ritueel misbruik. Het misbruik
begon op haar zesde en eindigde rond haar tiende. Ze krijgt in haar puberteit de eerste
herinneringen aan het misbruik, omdat ze seksueel actief wordt. De herinneringen kwamen
in de vorm van nachtmerries: flashbacks van wat ze had meegemaakt. Ze werd naar eigen
zeggen in het begin misbruikt door haar buurman en buurvrouw en later sloot daar een
groep mannen bij aan die haar ritueel misbruikten. Haar broer zou ook zijn misbruikt. Hij is
dan twaalf jaar oud. Uit het informatieve gesprek en later de aangifte van de meldster komt
het volgende naar voren.
Meldster
Het was in haar woorden een “sekte-achtig iets vanuit het christelijke geloof”. Op seksueel
gebied gebeurde volgens de meldster “alles wat maar kon”, maar onduidelijk blijft wat er
precies is gebeurd. Het misbruik vond plaats in de kelders van huizen die in het bezit waren
en bleven van deze sekte.
In het huis was een kelder waar het rituele misbruik plaats vond. De meldster moest van
haar buurman een engel spelen. Ze had een wit jurkje aan. Ze zegt dat het leek of haar
buurman ‘godsdiensthallucinaties’ had. Haar buurman was heel fanatiek in het geloof. Als hij
met haar seks zou hebben werd hij heilig verklaard, zo dacht hij volgens de meldster. Het
ging voor de buurman vooral om een orgasme, bij haar. Haar benen werden vastgehouden.
Haar buurman zat met zijn mond en handen aan haar vagina. Hij probeerde of ze een
orgasme zou krijgen. Hij had vaginale seks met haar. Er werd gezegd dat de meldster een
hoer was. Nadat haar buurman was klaargekomen, moest ze op handen en knieën zitten en
misbruikten de anderen haar ook. Ze wilden volgens haar de engel zwanger maken. Er waren
volgens de meldster ongeveer vier mannen en er waren ook vrouwen bij, in jurken en met
kransen op hun hoofd. Het zijn bekenden van de buurman en buurvrouw. Haar broer was er
volgens de meldster ook bij, maar ze zegt niets over eventueel misbruik van hem. Er waren
6

kaarsen en wierrook en er was volgens de meldster sprake van veel bloed en doeken
waarmee het bloeden werd gestelpt. Dit ritueel heeft op haar tiende plaatsgevonden. In de
jaren ervoor (vanaf haar zesde) heeft de buurman haar zelf een aantal keer seksueel betast,
volgens de meldster bij wijze van voorbereiding van het ritueel. Ze heeft volgens het procesverbaal een dagboekje uit die tijd bijgehouden, zodat ze precies kan vertellen wanneer er
‘dingen zijn gebeurd’.
De meldster is op haar 24e jaar in behandeling gegaan omdat ze sinds haar 18e jaar
herbelevingen aan het misbruik had. De herbelevingen waren eerst vaag, maar werden
steeds duidelijker. Ze had relationele problemen en een eet- en angststoornis. Ze heeft haar
ouders en haar broer (de andere melder) verteld wat er was gebeurd. Ze wil met het doen
van aangifte bereiken dat er een onderzoek komt en haar buurvrouw het verhaal vertelt.
Volgens de meldster zou buurvrouw tegen de moeder van de meldster hebben gezegd dat
‘er van alles in de kelder was gebeurd’. Meldster wil dat haar buurman en buurvrouw straf
krijgen en er niet mee wegkomen.
De zaak is volgens politie niet verjaard. De meldster heeft na het informatieve gesprek
aangifte gedaan. De aangifte is na overleg met de officier van justitie en na aanvullende
opsporingsactiviteiten niet naar de Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken (LEBZ)
gestuurd, maar ‘opgelegd’. Er gebeurt dan niets mee, tenzij er nieuwe ontwikkelingen zijn.
De redenen, zo is te lezen in het journaal over deze zaak, zijn dat de incidenten die genoemd
worden deels door hervonden herinneringen zijn gekomen. Daarnaast wijken de
verklaringen van het incident in de kelder tussen broer en zus van elkaar af. De buurman en
buurvrouw ontkennen en één getuige kan zich niets herinneren. Met deze feiten en
omstandigheden krijgt het OM de zaak niet rond en heeft nader onderzoek geen zin. De
meldster is erg teleurgesteld dat de zaak niet verder opgepakt wordt.
Melder
De melder zegt dat hij zich het misbruik van zijn buurman en buurvrouw pas sinds kort
herinnert door de therapie die hij volgt. Daarin kwam naar voren dat (ook) hij is misbruikt en
gedrogeerd. Het seksuele misbruik – hij is dan tien jaar – bestond uit het oraal bevredigen
door zijn buurvrouw. Het zijn naar zijn zeggen flarden aan herinneringen: “Het was een
trancereis, een reis naar je onderbewuste. Terug naar de plek, naar die energie die er toen
was”, zegt hij. Hij is in therapie gegaan en in een herbeleving herkende hij zijn buurman en
buurvrouw die bij het misbruik aanwezig waren. Er moeten meerdere mensen bij zijn
geweest, maar die ziet hij niet in zijn herbeleving. In zijn herinneringen werd hij
vastgebonden en met zijn armen op de rug gedraaid. Zijn zusje zit naakt op een bankje in de
kelder.

7

Hij was vastgebonden, geslagen en gesneden in zijn arm voor bloed. Daar is geen litteken
meer van te zien. Daarna werd hij oraal bevredigd door zijn buurvrouw. De volgende
ochtend werd hij wakker op bed met rugpijn. Zijn zusje was ook in die kamer en werd toen
ook wakker. Hij besefte dat er wat gebeurd was, maar niet wat. Door een herbeleving weet
hij dat hij een klap in zijn nek kreeg en dat hij snel verdoofd was. Het wordt niet duidelijk of
dit plaatsvond voor, tijdens of na het ritueel met zijn zusje.
Toen volgde het ritueel: hij en zijn zusje waren een engel. Ze wilden zijn sperma inbrengen
bij zijn zusje. Vanuit een herbeleving weet hij dat het drogeren als volgt ging: ze hielden een
doek voor zijn gezicht en hij kreeg een klap op zijn hoofd. Hij zat op een stoel en er stonden
twee mensen achter hem. Hij was in paniek en voelde een verdoofd gevoel van boven naar
beneden gaan. Hij voelde zich rustig worden en was seksueel opgewonden. Er werd niet
gesproken en hij rook een sterke wierrookgeur. Er was ook een vaag licht, net alsof zich iets
over zijn ogen bevond. In therapie is wel naar voren gekomen dat er muziek was, maar daar
had hij geen herinnering aan.
Uit de beschikbare politie-informatie blijkt dat de melder na het informatieve gesprek geen
aangifte heeft gedaan. De melder wil blijkens latere mutaties geen aangifte doen, omdat hij
(nog) weinig herinneringen heeft aan de situatie, de zaak nog niet verjaard is en hij nog
therapie volgt. Het is mogelijk dat hij in een later stadium wel aangifte wil doen.
Casus 3
De medewerkers van het mensenhandelteam vertellen over een zaak die ze op dit moment
in behandeling hebben.
Casus team mensenhandel
Deze casus betreft een vrouw van middelbare leeftijd die vertelt dat zij haar hele leven lang
ritueel is misbruikt door een netwerk. Via familie kwam zij op jonge leeftijd in dit netwerk
terecht. Ook nu nog zou zij worden misbruikt en zou het netwerk op de hoogte zijn van alles
wat ze doet. De aangeefster heeft een dissociatieve stoornis, met daarnaast complexe PTSS
en een kindertrauma. In haar familie komen verslaving en psychische problemen voor en ze
is opgegroeid in een onveilige thuissituatie met vanaf jonge leeftijd de betrokkenheid van
hulpverlening. Momenteel woont ze zelfstandig, maar staat ze nog wel onder behandeling.
Het netwerk waarin zij zou zijn misbruikt zou zowel nationaal als internationaal opereren, in
wisselende samenstellingen. De mensen in het netwerk zouden satan aanbidden. Dit zouden
ze onder andere doen door het offeren van kinderen en het uitvoeren van kruisigingen. Het
misbruik vindt plaats op rituele feestdagen maar ook op andere dagen. Er zou een telefoon
in haar brievenbus bezorgd zijn, via welke het netwerk contact met haar opneemt en laat
8

weten waar en wanneer ze verwacht wordt. De aangeefster werd geblinddoekt, waardoor ze
niet precies wist waar ze was. Haar eigen telefoon moet ze thuislaten. Ze vertrekt dan over
het algemeen rond middernacht en komt vroeg in de ochtend weer thuis. Op de locatie die
wordt aangegeven op de prepaid telefoon wordt ze geblinddoekt en vervoerd naar een
andere locatie. Eén keer is de blinddoek afgegaan en heeft de aangeefster gezien waar ze
was. Ze omschreef die plek als een bos/grottenstelsel, maar helemaal duidelijk is het niet. Ze
is niet de enige die op de locaties aanwezig is; ze hoort namelijk gekerm en geschreeuw van
andere mensen. Er worden bij haar handelingen uitgevoerd, die ze zelf ook bij de andere
mensen moet uitvoeren. Verdere details zoals bijvoorbeeld over de aard van de seksuele
handelingen zijn niet bekend. Wel heeft ze aangeven dat er voorwerpen in haar baarmoeder
zouden zijn geplaatst. In de gesprekken met de politie is niet doorgevraagd op de aard van
de seksuele handelingen, de specifieke locaties waar het misbruik zou hebben
plaatsgevonden en wie precies het misbruik zouden hebben uitgevoerd.
Opvallend aan deze casus is dat deze zaak niet is behandeld door een zedenteam, maar door
een team mensenhandel. De zaak is bij dit team binnengekomen omdat het in eerste
instantie leek te gaan om seksuele uitbuiting van de aangeefster door haar familie. De
hulpverlener van de aangeefster had contact met een hulpverlener van een GGZ-instelling,
die vervolgens direct naar een lid van het team mensenhandel is gegaan. Uit het
informatieve gesprek werd in eerste instantie niet duidelijk genoeg of er een indicatie zou
zijn om de zaak door te verwijzen naar de zedenafdeling en is besloten om de zaak binnen
mensenhandel op te pakken. Na het informatieve gesprek bleek dat de aangeefster aangifte
wilde doen. Het team is vervolgens een onderzoek gestart om te kijken of er daadwerkelijk
een telefoon bij haar huis wordt afgeleverd en zij in de nacht weg is gegaan. Dit bleek niet
het geval. Ook is medisch onderzoek opgevraagd naar de vermeende voorwerpen in haar
baarmoeder. Hieruit bleek dat er inderdaad een voorwerp in haar lichaam zat, maar dit
voorwerp zat in haar vagina en niet in haar baarmoeder. Daarnaast is er digitaal en financieel
onderzoek ingezet vanuit afdeling.
In deze casus is slechts een eerste deel van de aangifte opgenomen en is er nog geen
gelegenheid geweest om dieper in te gaan op onderdelen van het verhaal en de aangeefster
nader te bevragen. Veel onderdelen zijn daardoor niet duidelijk geworden. De aangeefster
heeft zelf een terugtrekkende beweging gemaakt ten opzichte van de politie.
De aangeefster mailde een paar dagen voor de aangifte dat ze er toch vanaf wilde zien. De
politie is toen naar de aangeefster toegegaan om het verhaal aan te horen en heeft haar
verteld dat zij de waarde van aangifte wel inzagen. De aangeefster besloot toen om toch
aangifte te gaan doen. Het eerste deel van de aangifte is dan ook opgenomen. Hierna lukte
het de politie niet meer om direct contact met de aangeefster te krijgen. Uiteindelijk bleek
via haar hulpverlening dat het niet goed met de aangeefster ging en dat zij een e-mail zou
sturen. Dit heeft ze tot nu toe niet gedaan. De politie heeft geprobeerd een afspraak te
9

maken met de aangeefster om het hierover te hebben, maar ook hier heeft de aangeefster
niet op gereageerd. De politie kan nu niet verder met het onderzoek en gaat de aangeefster
een eindgesprek aan bieden.
Het team mensenhandel heeft tijdens het verhoren overlegd met de recherchepsychologen
die aan het team verbonden zijn. Ook hebben ze er een collega bij betrokken die een
zedenachtergrond heeft en ervaring heeft met het verhoren van kwetsbare verdachten. Dit
hebben ze gedaan om te waken voor suggestiviteit en beïnvloeding. Na het informatieve
gesprek is in overleg met een officier van justitie besloten om de LEBZ niet te consulteren.
Dit omdat er op dat moment nog geen aangifte was. Vanwege het contact met de
recherchepsycholoog, die is aangesloten bij de LEBZ, is uiteindelijk de nationale
zedenportefeuille ook op de hoogte gesteld van deze zaak. Volgens het team zou
mensenhandel ook een rol kunnen spelen in dit soort ritueel misbruikzaken omdat het
volgens hen, mocht het waar zijn, een ultieme vorm is van slavernij en uitbuiting. Daarnaast
doet het team mensenhandel op een andere manier onderzoek dan de zedenafdeling en zou
dit volgens het team helpend kunnen zijn.

Interview zedenrechercheurs
De drie ervaren zedenrechercheurs die voor het onderzoek zijn geïnterviewd geven aan dat
zij in hun loopbaan geen zaken zijn tegengekomen van GSMM met rituele en/of satanische
elementen. Zij hebben wel ervaring met zaken waarin kinderen op gruwelijke wijze zijn
misbruikt en soms daaraan overlijden. Zij noemen dergelijke zaken ‘sadistisch’; het gaat om
het pijnigen (martelen) van kinderen. Misbruik van minderjarigen kan in georganiseerd
verband plaatsvinden9, maar de rechercheurs associëren die zaken niet met ‘ritueel’
misbruik (mannen met kappen, offeren van dieren, bloed drinken). Uiteraard vindt ook
misbruik plaats in zogenoemde sekten. Uit die onderzoeken komen echter geen rituele
aspecten naar voren.10

9

Een voorbeeld van georganiseerd kindermisbruik wordt in verband gebracht met transnationaal seksueel
kindermisbruik; zie: Wolsink, J., Boer, H. de, Wijk, A. van, Swart, L. & Op ’t Hoog (2022). Grenzeloos!? Een
verkennend onderzoek in relatie tot (veroordeelde) plegers van transnationaal seksueel kindermisbruik.
Arnhem, Bureau Beke.
10
Wijk, A., Bremmers, B., Hardeman, M., Appelman, T. & Ferwerda, H. (2013). Het warme bad en de koude
douche. Een onderzoek naar de aard van misstanden in nieuwe religieuze bewegingen met het oog op de
toereikendheid van het instrumentarium voor recht en zorg. Arnhem, Bureau Beke.
Wijk, A. van, Wijk, I. van, Esseveldt, J. & Krijnen K. (2021). Sekten in Nederland. Een beschrijvende analyse van
meldingen bij het Meldpunt Sektesignaal en sociaalpsychologische verklaringen voor de misstanden. In: Ph. De
Baets, J. Janssen, A. van Wijk & J. Braeckman (eds). Sektarische bewegingen. Cahier Politiestudies, 3.
Antwerpen, Gompel&Svacina, p. 193-211.

10

Conclusies
Op verzoek van de Commissie Hendriks heeft Bureau Beke dit deelonderzoek naar
politieregistraties uitgevoerd met betrekking tot georganiseerd sadistisch misbruik van
minderjarigen (GSMM).
We hebben voor dit onderzoek een breed net uitgegooid door 48 relevante zoektermen
door het politieregistratiesysteem te halen, op zoek naar zaken van GSMM, met specifieke
aandacht voor rituele en/of satanische aspecten. De kans dat we zaken hebben gemist is
natuurlijk aanwezig, maar die achten we door onze aanpak gering. Het is voorstelbaar dat als
er nog zaken van GSMM zijn geregistreerd, die zaken buiten de steekproef zijn gevallen. Er
zijn 1.358 registraties bekeken en er bleven twee zaken over die we nader hebben
geanalyseerd en beschreven als geanonimiseerde cases. Verder is in een interview met een
mensenhandelteam van de politie ook een zaak van GSMM besproken. Dat deze zaak niet
uit de zoektocht in de registraties naar voren is gekomen heeft ermee te maken dat die
buiten de zoekperiode viel.
Dit wil nadrukkelijk niet zeggen dat dit geringe aantal gevonden zaken de werkelijkheid
reflecteert. Politiecijfers in het algemeen, maar zeker op het terrein van zedendelicten laten
een onderrapportage zien, omdat slachtoffers niet altijd melding maken van het delict.
Schuld- en schaamtegevoelens kunnen een reden zijn, maar ook dat de slachtoffers geen
vertrouwen hebben in het opsporingsonderzoek of angst hebben voor de consequenties kan
van invloed zijn op deze onderrapportage. Hoe groot het dark number is (in dit verband de
niet-gemelde zaken rond GSMM), is op basis van dit deelonderzoek niet te zeggen.
Aangezien er slechts drie zaken in de analyse zijn betrokken, is het (wetenschappelijk) niet
verantwoord om de onderzoeksvragen te beantwoorden. We hebben volstaan met een
geanonimiseerde beschrijving van twee zaken, waar in totaal vier melders bij betrokken zijn.
Over de eerste van de twee gevonden zaken is te zeggen dat de meldster weliswaar de term
‘satanisch misbruik’ noemt, maar die niet onderbouwt met nadere gegevens. Mogelijk zou
dit wel het geval zijn geweest als ze verder was gegaan in het ‘politieproces’ met een
informatief gesprek en eventueel een aangifte. De meldster wil niet verder met een
informatief gesprek/aangifte omdat ze denkt dat niemand haar gelooft, ook de politie niet.
Overigens heeft haar omgeving erop aangedrongen contact te zoeken met de politie.
Bij de tweede zaak is wel een aantal satanische en rituele elementen herkenbaar van de
omschrijving van GSMM (kelder, bloed, religieuze context, mannen/vrouwen). In de tweede
zaak is sprake van twee slachtoffers die zich op volwassen leeftijd (door
therapie/herbelevingen) het rituele misbruik herinneren. Beide verklaringen lopen op
onderdelen uiteen. Ten tijde van het misbruik zijn ze kind. Zij wijzen buren aan als plegers.
11

De ene melder in deze zaak heeft het bij de politie bij een informatief gesprek gehouden en
wilde geen aangifte doen. De andere melder heeft wel aangifte gedaan. In dergelijke zaken
wordt de LEBZ ingeschakeld (de aanwezigheid van hervonden herinneringen kan een
criterium zijn voor het consulteren van de LEBZ), maar de officier van justitie heeft besloten
om de zaak op te leggen en niet door te sturen, omdat het OM de zaak bewijstechnisch niet
rond zou krijgen.
In de derde (mensenhandel)zaak zitten eveneens duidelijk herkenbare rituele satanische
elementen van GSMM, zoals het (inter)nationale netwerk, aanbidden van satan, offeren van
kinderen en het uitvoeren van kruisigingen. Het verhaal bevat geen details over locaties,
plegers en aard van de (rituele) handelingen. Bij de vrouw spelen allerlei (psychiatrische)
problemen. Hiermee zeggen we echter niets over de causaliteit (problemen ⟷ GSMM). Het
politieonderzoek heeft niets opgeleverd en de meldster heeft uiteindelijk geen volledige
aangifte gedaan. De LEBZ is om die reden niet geconsulteerd.
Uit de interviews met de politie blijkt enerzijds dat ervaren zedenrechercheurs geen ervaring
hebben met zaken rond GSMM met rituele en/of satanische aspecten. Dat zou stroken met
het geringe aantal zaken dat we hebben gevonden in de registraties. Wel hebben zij te
maken gehad met zaken waarin bepaalde sadistische aspecten van GSMM herkenbaar zijn,
zoals marteling. De zaak van het mensenhandelteam valt wel binnen de definitie (en buiten
de onderzoeksperiode van de registratiesearch). Het is begrijpelijk dat deze zaak als eerste
bij het mensenhandelteam terecht is gekomen (seksuele uitbuiting) en later is ‘opgeschaald’
met een zedenrechercheur en recherchepsycholoog toen bleek dat de zaak duidelijke
‘zedenaspecten’ kende. Zedenzaken moeten volgens de politie-instructies behandeld
worden door gecertificeerde zedenrechercheurs.

12

Onderzoekers
Dr. mr. Anton van Wijk is criminoloog en was ten tijde van het onderzoek directeur van
Bureau Beke. Thans is hij directeur van onderzoeksbureau Verinorm. Hij is als
senioronderzoeker verbonden geweest aan de Politieacademie. Hij is aan de VU
gepromoveerd op het onderwerp jeugdige zedendelinquenten: Juvenile sex offenders and
non-sex offenders; a comparative study. Binnen het kantoor houdt hij zich onder meer bezig
met onderzoek naar ernstige vormen van criminaliteit, slachtofferschap en de opsporing.
Sinds ruim 20 jaar doet hij onderzoek naar zedengerelateerde problematiek. Over dat
onderwerp zijn verschillende (inter)nationale publicaties van zijn hand verschenen. Hij heeft
onder meer onderzoek gedaan voor de Commissie Samson.
Nicole Brouwer MSc is in 2020 afgestudeerd als psycholoog en criminoloog aan Universiteit
Maastricht en Universiteit Leiden. Ter afronding van haar master Rechtspsychologie heeft ze
onderzoek gedaan naar de invloed van cultuur op de bereidheid tot het geven van
informatie in ooggetuigenverklaringen. Ter afronding van haar tweede master, Criminologie
& Veiligheidsbeleid, heeft ze een planevaluatie naar de aanpak van criminele aanwas in de
ondermijnende criminaliteit uitgevoerd. Bij Bureau Beke werkt ze aan onderzoeken met
verschillende onderwerpen zoals de analyse van criminele netwerken en het
casemanagement van slachtoffers van medische missers.

13

Bijlage 1 – Aantal hits naar zoektermen
Zoekterm

Aantal

Georganiseerd
misbruik
Seance
Kruisigen
Doden van
dieren
Babylichaam
Levend
begraven
Bloeddrinken
Macaber
Elektroshocks
Babylijk
Mind-control
Mindcontrol
Verborgen plek

0

Kannibalisme

1

Mind control

1

Hersenspoeling

1

Satanisch

2

Ritueel
misbruik
Offeren

3

Gewaden

3

Sadisme

3

Altaar

6

Cult

6

Zwarte magie

7

Geheime plek

7

Glasscherven

7

Globale scan

Hoeveel blijven
er over

Extra
verdieping

1

1

2

1

Definitieve
aantal zaken

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1

3

alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen

14

1

Dissociatieve
stoornis
Satan

9

Uitwerpselen

14

Martelen

15

Maskers

16

Heks

18

Kaars

20

Kruisen

26

Sekte

37

Trance

42

Paranoia

44

Begraven

59

Duivel

79

Vastbinden

84

DIS

109

Ritueel

111

Bizar

113

Voodoo

179

Abortus

334

Stoornis

489

Glas

992

Groep

6334

Totaal aantal
voorkomens

9186

11

alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
alles
meenemen
100 zaken
random
100 zaken
random
100 zaken
random
100 zaken
random
100 zaken
random
1.358

1

5

1

1

1

3

2

2

1
13

15