Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

30 175

Besluit luchtkwaliteit 2005

Nr. 102

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 november 2010
Het RIVM maakt onderdeel uit van Bureau Monitoring NSL en heeft in die
hoedanigheid, voorafgaand aan de eerste ronde van de Monitoring, een
analyse gemaakt van de kwaliteit van het informatie- en rekensysteem
(Monitoringtool). In augustus 2010 is het rapport over de nulmeting door
het RIVM uitgebracht.1 Het RIVM doet daarin aanbevelingen ter verbetering van de Monitoringtool en het proces. Op basis van deze bevindingen zal ik hierna aangeven welke verbeteringen ik voornemens ben
door te voeren.
Het NSL is een samenwerkingsprogramma tussen de rijksoverheid en de
decentrale overheden. Belangrijk uitgangspunt bij het NSL is dat de
verschillende overheden binnen het NSL als bevoegd gezag (wegbeheerder) zelf verantwoordelijk zijn voor hun aandeel in het programma.
Het aanleveren en de kwaliteit van de voor de berekeningen noodzakelijke
invoergegevens is dus ook de verantwoordelijkheid van de betreffende
(lokale) overheden. Het gaat daarbij om zowel de verkeersgegevens,
noodzakelijk voor de luchtkwaliteit berekeningen, als gegevens over
projecten en maatregelen. Deze gegevens komen samen in het rekeninstrument, de Monitoringstool (voorheen Saneringstool), dat openbaar
toegankelijk en transparant is.
De openbaarheid en opvraagbaarheid van de gegevens in de monitoringstool voor een burger biedt binnen de NSL structuur een garantie
voor een controle op de kwaliteit van de gegevens. Iedere overheid is
daarvoor zelf verantwoordelijk en aanspreekbaar door derden. De
rijksoverheid neemt die verantwoordelijkheid niet over door middel van
een controle van de juistheid van die gegevens. Dat past niet binnen de
gebruikelijke bestuurlijke verhoudingen en zou praktisch ook niet
uitvoerbaar zijn gezien de bestuurlijke last die dat met zich meebrengt.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

Belangrijk is dat de analyse van het RIVM de mogelijkheid biedt de
kwaliteit van de monitoring te verbeteren. Op enkele belangrijke aanbevelingen van het RIVM ga ik hierna in.

kst-30175-102
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 175, nr. 102

1

RIVM: Aanpak is uniek
Het RIVM constateert dat de Nederlandse luchtkwaliteitsberekeningen op
een in zowel Nederland als Europa unieke wijze centraal inzichtelijk zijn
gemaakt. Door de openbaarheid en transparantie van de invoergegevens
is het voor (lokale)belanghebbenden mogelijk om controles uit te voeren,
wat een waarborg vormt voor de kwaliteit van gegevens.
Door de structuur van de Monitoringtool, zo stelt het RIVM, waarbij
gegevens voor geheel Nederland op dezelfde wijze worden doorgerekend,
ontstaat in principe een rekenkundig consistent beeld van de luchtkwaliteit in geheel Nederland. Dit beeld is een belangrijke invulling van het
Aarhus protocol waarin toegang tot milieugegevens wordt geregeld.
Op basis van de regelgeving is bepaald hoe en waar getoetst moet
worden. Het RIVM concludeert dat de rekenkundigesystematiek voldoet
aan de Regeling Beoordeling Luchtkwaliteit 2007 (Rbl2007).
Het RIVM stelt verder vast dat vooral vanwege de consistente aanpak de
Monitoringtool veel potentie heeft, maar dat er nog wel belangrijke
verbeterpunten zijn.
Het niet kennen van de onderbouwing van de invoergegevens van andere
overheden is voor het RIVM een belangrijke onzekerheid, maar is dus
geen oordeel over de kwaliteit van de invoergegevens. Voor iedereen is
kenbaar dat bij de conclusies die aan de resultaten van de eerste
monitoringsronde zijn verbonden, is uitgegaan van de gegevens zoals die
door de wegbeheerders zijn aangeleverd. Die betreffende overheden zijn
verantwoordelijk voor de kwaliteit van die gegevens binnen het NSL.
Aanbevelingen RIVM
Verkeersgegevens
Het RIVM heeft geen inzicht in de wijze waarop de verkeersgegevens tot
stand komen. Daarom wordt geadviseerd om de onderbouwing van de
door de wegbeheerders gebruikte verkeersmodellen zo veel mogelijk
centraal openbaar te maken. Daarnaast zou een onafhankelijk controle van
deze gegevens (inzicht in) de kwaliteit kunnen vergroten.
Het RIVM merkt terecht op dat in het monitoringstraject niet de onderbouwing van verkeersgegevens als voorwaarde is gesteld. Zoals hiervoor
is aangegeven is uitgangspunt dat de bevoegde overheden zelf verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van de invoergegevens. De kwaliteit van
de monitoringsresultaten is afhankelijk van de kwaliteit van die gegevens.
Overheden zijn zich daarvan bewust en zullen daarom zorg dragen voor
een goede kwaliteit. De resultaten van de monitoring worden immers ook
openbaar gemaakt. Niettemin is nog wel een verbetering mogelijk in het
openbaar maken van de onderbouwing van de door de wegbeheerders
gebruikte modellen. Veel (grotere) wegbeheerders (zoals Rijkswaterstaat
en grotere steden) hebben al aangegeven dat de onderbouwing van de
verkeersmodellen wel beschikbaar is.
Ik zal de medeoverheden die dit nog niet hebben gedaan aanbevelen dat
zij de controleerbaarheid van de gebruikte verkeersmodellen op deze
wijze verbeteren. Dat ondersteunt de betrouwbaarheid van de uitkomst
van de monitoring. Ik vetrouw erop dat de (lokale) overheden hierin hun
eigen verantwoordelijkheid nemen. Daarbij zal ik wegbeheerders de
mogelijkheid geven een link naar de informatie op te nemen op de
NSL-monitoringswebsite.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 175, nr. 102

2

Onzekerheden in doelstellingsmarge
Het RIVM adviseert om meer zekerheid te verkrijgen over het halen van de
grenswaarden door het beleid te richten op de onderste grens van de
onzekerheidsbandbreedte. Overdimensionering van maatregelen beperkt
het risico. Het NSL heeft als doel om de grenswaarden tijdig te halen. Het
programma is gericht op overschrijdingen en dreigende overschrijdingen
van de grenswaarden. De onzekerheden, die onvermijdelijk een onderdeel
zijn van het meten en rekenen aan luchtkwaliteit, maken dat er jaarlijks
mee- en tegenvallers zijn. In het pakket maatregelen wordt wel rekening
gehouden met tegenvallers, maar dat neemt niet elke onzekerheid weg.
Daarvoor dient de monitoring, zodat jaarlijks blijkt of het maatregelenpakket voldoende is of dat extra maatregelen moeten worden ingezet.
Veehouderijen
Met betrekking tot de veehouderijen adviseert het RIVM jaarlijks een
actualisatie van de berekeningen uit te voeren waarin wordt bepaald of de
selectie van prioritaire bedrijven nog representatief is.
De selectie van prioritaire bedrijven is het resultaat van onderzoek
uitgevoerd in opdracht van voormalig VROM. Voor de prioritaire bedrijven
zijn detailberekeningen uitgevoerd (zogenoemde inzoomacties) en daaruit
is een selectie van 145 bedrijven naar voren gekomen waar de norm voor
fijn stof in 2011 naar verwachting overschreden wordt. Gemeenten zijn in
2010 gestart met het benaderen van de bedrijven met een verwachte
normoverschrijding. Het doel is om afspraken te maken over maatregelen
en deze vast te leggen in de vergunning. Een actualisatie van de berekeningen maakt deel uit van dit proces.
Tot slot
Dat de kwaliteit van de invoergegevens niet door het RIVM vastgesteld
kan worden, betekent nog niet dat daarmee het NSL aan waarde verliest.
Juist het samenspel van de opzet van het programma, met de jaarlijkse
rapportage over voortgang en uitvoering van het programma en de
bevoegdheid om het programma aan te passen indien rapportage daartoe
aanleiding geeft, zorgen er immers voor dat het programma gericht blijft
op het bereiken van de grenswaarden.
Het RIVM heeft met een kritische blik naar de Monitoringtool gekeken, en
geconstateerd dat het een instrument is met veel potentie. Het RIVM stelt
echter ook dat sprake is van een relatief grote onzekerheid, en dat het
instrument kan worden verbeterd door het inzicht in de onderbouwing
van gegevens te vergroten. Ik zal samen met de andere betrokken (lokale)
overheden waar dat mogelijk en gewenst is verbeteringen doorvoeren in
de volgende monitoringsronden. De jaarlijkse monitoring van het NSL
leidt zowel tot actualisering van de gegevens als verbetering van het
systeem.
Het monitoringsrapport 2010 (RIVM Rapportnr.: 680712002/2010) wordt u
separaat toegezonden.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 175, nr. 102

3