Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

33 576

Natuurbeleid

Nr. 320

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juli 2022
Hierbij stuur ik de Tweede Kamer mijn reactie op de evaluatie van het
Nationale Parken beleid alsmede een toelichting op het overleg dat ik met
provincies, parken en andere stakeholders voer over de voortzetting van
een nieuw Programma Nationale Parken na 2022 (zoals toegezegd in brief
met Kamerstuk 33 576, nr. 266).
Aanleiding voor de evaluatie
In 2015 is het Programma Nationale Parken van start gegaan. In 2016
hebben het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de
provincies en Nationale Parken Deal gesloten met diverse partners in het
natuur- en recreatieveld. Het doel van dit Programma en de Deal is om:
1. De kwaliteit van Nationale Parken in Nederland te verhogen.
2. De betrokkenheid van de samenleving bij de natuur te versterken.
3. Een sterkere merk- en marktpositie van Nationale Parken in Nederland te bereiken.
Vervolgens is in 2018 een werkversie van «De Standaard voor de
gebiedsaanduiding Nationaal Park» vastgesteld. De Standaard bevat de
criteria voor Nationale Parken «Nieuwe Stijl». De partijen hebben
afgesproken eerst met de Standaard te oefenen en deze na drie jaar te
evalueren. In 2019 kreeg het Uitvoeringsprogramma een vervolg waarmee
de transitie is ingezet naar verbinding van de parken met de omliggende
gebieden en sterkere natuur. Deze transitie is nog gaande maar eind 2022
loopt het huidige Programma Nationale Parken af.
Om deze redenen heeft TwynstraGudde in 2021/2022 een evaluatie
uitgevoerd van het vigerende Nationale Parken beleid Deze evaluatie geeft
waardevolle input voor het traject dat ik dit voorjaar ben gestart met
provincies, parken en andere stakeholders over de voortzetting van een
nieuw Programma vanaf 2023.

kst-33576-320
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 576, nr. 320

1

Resultaat evaluatie Nationale Parken
Het adviesbureau TwynstraGudde heeft een evaluatie uitgevoerd op de
onderdelen Programma, Standaard, governance en financiële middelen.
Het evaluatierapport, bestaande uit twee delen, is door de betrokken
partijen positief ontvangen en vormt een bouwsteen voor de gesprekken
over het nieuwe Programma. Hieronder informeer ik u op hoofdlijnen
over de conclusies en aanbevelingen. Tenslotte schets ik de aanpak van de
vormgeving van een nieuw Programma.
Conclusies en aanbevelingen
De evaluatie geeft een beeld van wat goed gaat in het beleid voor de
Nationale Parken en wat beter kan. Over het algemeen is er brede
herkenning en draagvlak voor de aanleiding en overwegingen voor de
totstandkoming van de Nationale Parken Deal en het Programma
Nationale Parken. Volgens de betrokken organisaties zijn de doelen, ook
nu nog, voldoende richtinggevend en toekomstbestendig.
Bij de betrokkenen is er behoefte aan een vervolg op het bestaande
programma en meer duidelijkheid voor langere termijn (richtlijn 2030)
over de inrichting van het stelsel van Nationale Parken, de status en
doelen van een Nationaal Park, de gewenste ontwikkelrichting, de
beschikbare middelen, en de aansturing door het Ministerie van LNV en
de provincies. Ten aanzien van dit laatste punt adviseert TwynstraGudde
om meer invulling te geven aan de regierol van Rijk en provincies.
Het Ministerie van LNV wordt opgeroepen om in overleg met de
provincies, de Nationale Parken en de partners van het Programma te
komen tot een besluit over een voortzetting van het Programma Nationale
Parken na 2022 en de uitwerking van bijbehorende beleidsdocumenten en
(financiële) kaders. Ook de relatie met het bredere natuur- en ruimtelijkeordeningsbeleid vraagt om verduidelijking.
Door TwynstraGudde is ook de huidige werkversie van de Standaard
geëvalueerd. Met de daarin beschreven ambities is de afgelopen jaren
door meerdere parken geoefend. Daarnaast is de Standaard door de
Adviescommissie Nationale Parken (2021) gebruikt om door de oogharen
twee nieuwe statusaanvragen van de gebieden Hollandse Duinen en Van
Gogh te toetsen. Uit de evaluatie blijkt dat de meeste partijen de
Standaard als ambitiekader positief beoordelen. De Standaard heeft
richting gegeven aan het realiseren van de ambities en doelen uit de
Parken Deal. Aan de andere kant zijn er ambities die onvoldoende
duidelijk zijn en daardoor discussie oproepen. Daarom wordt aanbevolen
een nieuw kwaliteitskader te ontwikkelen. Dit kader moet duidelijkheid
bieden over de criteria waar bestaande parken op enig moment aan
moeten voldoen dan wel waar ze naar toe kunnen groeien. Ook voor
nieuwe aanvragen moeten de toelatingscriteria transparant zijn.
Ten aanzien van de financiële middelen constateert TwynstraGudde dat
met de relatief beperkte middelen op stelselniveau toch een grote
beweging op gang is gekomen en mooie stappen zijn gezet. Ook de
tijdelijke ondersteuningsregeling van het Ministerie van LNV, met
cofinanciering van de provincies, heeft daaraan bijgedragen. Om deze
energie en inzet vast te kunnen houden, zijn volgens TwynstraGudde
structurele middelen nodig. Hiervoor wordt zowel naar het Ministerie van
LNV als naar de provincies gekeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 576, nr. 320

2

Naar een nieuw Programma Nationale Parken vanaf 2023
Gezien de belangrijke bijdrage die het Nationale Parken beleid levert aan
de natuur, een breder begrip voor het belang van natuur en de noodzaak
voor natuurherstel is het mijn intentie om het Programma na 2022 voort
te zetten, samen met de provincies, de parken en partners. Daarom is
door het Ministerie van LNV een interbestuurlijke werkgroep ingesteld
met de opdracht nog dit jaar met een voorstel voor een nieuw beleidsprogramma te komen. Bij de uitwerking wordt ook gekeken naar de mogelijke
rol van Nationale Parken bij de invulling van de grote ruimtelijke opgaves
in de leefomgeving door verbondenheid met Programma’s zoals de
Agenda Natuurinclusief, Ons Landschap en Mooi Nederland, het
Nationaal Programma Landelijk Gebied en de herijking van de NOVI. In
veel Nationale Parken is al ervaring opgedaan met natuurinclusiviteit die
goed kan worden benut bij de invulling van de diverse opgaven.
De komende maanden worden door de werkgroep verschillende
scenario’s uitgewerkt. Hierin worden ook de voorstellen van de
Commissie Verkenning Nationale Parken over natuurinclusieve opgaven
en overige adviezen, zoals die van het Kernteam en de ANWB, meegenomen. Vervolgens wordt het effect van deze scenario’s getoetst en
ingebracht in de besluitvorming.
Ik hecht er zeer aan om met de provincies, die ook deel uitmaken van de
werkgroep, goede afspraken te maken over de invulling van hun rol ten
aanzien van de Nationale Parken in relatie tot het natuurbeleid in de
provincies en mijn rol als stelselverantwoordelijke. Een heldere rol- en
taakverdeling en daarbij behorende besluitvormingsstructuur is cruciaal
om tot een succesvolle aansturing van de Nationale Parken te komen.
Daarnaast zal gaandeweg in de uitwerking en vormgeving van het nieuwe
Programma de behoefte aan financiële middelen voor het stelsel en de
ontwikkeling van individuele parken duidelijk worden. De komende
periode zullen we de ambitie en de middelen in balans moeten brengen
en ik zal mij maximaal inzetten om de benodigde middelen te realiseren.
Voor de lopende aanvragen voor de status van Nationaal Park, de
gebieden Van Gogh en Hollandse Duinen, wordt verkend onder welke
voorwaarden welke labels passend kunnen zijn voor (delen van) deze
gebieden. Binnen deze gebieden heeft het gezamenlijk indienen van een
statusaanvraag voor het label Nationaal Park een stimulans gegeven aan
de ontwikkelingsgerichte aanpak van een aantal ruimtelijke thema’s in de
regio.
Het gehele traject zal in nauwe afstemming met betrokken stakeholders en
departementen worden uitgevoerd en moet dit najaar leiden tot besluitvorming over het vervolg van het Programma. Ik zal uw Kamer over dit
nieuwe Programma informeren.
Concluderend
De evaluatie van het beleid voor Nationale Parken van de afgelopen jaren
heeft ons inzicht gegeven in wat goed gaat en wat beter kan en moet. De
conclusies en aanbevelingen geven input aan het gesprek om tot een
nieuw beleidsprogramma te komen. De opdracht aan de werkgroep om
tot een nieuwe beleidsprogramma te komen is ambitieus en veelzijdig. Ik
heb er vertrouwen in dat we in een intensieve samenwerking met
provincies, parken en de overige betrokken stakeholders tot goede
afspraken kunnen komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 576, nr. 320

3

De parels van de Nederlandse natuur verdienen immers een duidelijke
toekomst.
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 576, nr. 320

4