Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2022Z18455
Vragen van de leden Teunissen, Van Raan (beiden PvdD) en Simons (BIJ1)
aan de Ministers voor Klimaat en Energie en van Infrastructuur en Waterstaat
en aan de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over
het bericht «Nederland doet te weinig om Bonaire te beschermen tegen
bedreiging klimaatverandering» (ingezonden 4 oktober 2022).
Vraag 1
Kent u het bericht «Nederland doet te weinig om Bonaire te beschermen
tegen bedreiging klimaatverandering»1 en heeft u kennisgenomen van het
rapport van het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) van de Vrije
Universiteit Amsterdam over de impact van klimaatverandering op Bonaire?2
Vraag 2
Wat is uw reactie op het rapport?
Vraag 3
Wat is uw reactie op de observatie van de directeur van het IVM dat «het
opzienbarend is dat de Nederlandse overheid wel uitgebreid onderzoek doet
naar bijvoorbeeld de overstromingsrisico’s voor Almere of Zaltbommel, maar
nauwelijks zicht heeft op de gevolgen voor mogelijk haar meest kwetsbare
gemeente»?
Vraag 4
Hoe verantwoordt u dat er tot op heden geen substantieel onderzoek gedaan
is naar de effecten van klimaatverandering op Bonaire, Saba en SintEustatius? Hoe verhoudt zich dit tot het vele onderzoek naar klimaateffecten
in Europees Nederland?

1

Trouw, 28 september 2022, «Greenpeace: Nederland doet te weinig om Bonaire te beschermen
tegen bedreiging klimaatverandering». (https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/
greenpeace-nederland-doet-te-weinig-om-bonaire-te-beschermen-tegen-bedreigingklimaatverandering~b78693de/).
2
Greenpeace, 28 september 2022, «DE IMPACT VAN KLIMAATVERANDERING OP BONAIRE: EEN
ANALYSE VAN VERSCHILLENDE SCENARIO’S EN HUN IMPACT OP DE NEDERLANDS
CARIBISCHE GEMEENTE». (https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/54518/impactklimaatverandering-bonaire-onderzoek/).

kv-tk-2022Z18455
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

1

Vraag 5
Bent u bereid vergelijkbaar onderzoek zoals gedaan door IVM met betrekking
tot Bonaire uit te laten voeren voor Saba en Sint-Eustatius? Zo ja, per
wanneer? Zo nee, waarom niet?
Vraag 6
Schrok u er ook van toen u las dat Bonaire aan het einde van de eeuw voor
een vijfde deel permanent overstroomd zal zijn, ook als we de mondiale
temperatuurstijging weten te beperken tot 1.4 graden Celsius, en al in 2050 te
maken zal krijgen met permanente overstroming onder andere bij Lac Cai,
Klein Bonaire en de salina’s (zoutpannen)?
Vraag 7
Wat vindt u ervan dat een deel van het Koninkrijk der Nederlanden onder
water zal verdwijnen, zelfs als de huidige mondiale reductiedoelstellingen
worden gehaald?
Vraag 8
Nu opnieuw duidelijk is geworden dat elke tiende van een graad telt, is dit
voor u reden om de Nederlandse reductiedoelstellingen aan te scherpen en
bij de aankomende klimaattop (COP27) te pleiten voor snellere en ambitieuzere reductie en vergoeding van klimaatschade (loss and damage) door rijke
landen waaronder Nederland? Zo nee, waarom niet?
Vraag 9
Hoe kan het dat er op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius geen waterveiligheidsnormen van toepassing zijn?
Vraag 10
Vindt u echt dat Bonaire, Saba en Sint-Eustatius geen waterveiligheidsnormen nodig hebben, omdat het boven de zeespiegel is gelegen en geen
dichtbevolkte en diep gelegen polders kent zoals in het laaggelegen Europees
Nederland (Aanhangsel Handelingen 2021/22, nr. 2271)? Bent u bereid daarop
terug te komen nu u de gevolgen kent van de klimaatcrisis voor Bonaire? Zo
nee, waarom niet?
Vraag 11
Vindt u het een wenselijke situatie dat daar waar in Europees Nederland de
nadruk ligt op bescherming tegen overstromingen, ligt het handelingsperspectief in Caribisch Nederland in het tijdig waarschuwen van de bewoners
en het inzetten van de crisisorganisatie (Aanhangsel Handelingen 2021/22, nr.
2271)? Zou het niet rechtvaardiger zijn om ook op Bonaire, Saba en SintEustatius te investeren in het voorkomen van overstromingen? Zo ja,
wanneer en op welke manier gaat het Rijk daaraan bijdragen? Zo nee,
waarom niet?
Vraag 12
Kunt u een overzicht geven van de generieke maatregelen van het Rijk waar
Bonaire, Saba en Sint-Eustatius gebruik van kunnen maken voor klimaatonderzoek, mitigatie en verduurzaming, die geschikt zijn voor de lokale situatie
(Aanhangsel Handelingen 2021/22, nr. 2271)? Hoeveel geld heeft het Rijk
gereserveerd voor onderzoek, mitigatie en verduurzaming van Bonaire, Saba
en Sint-Eustatius in de huidige beleidsplannen?
Vraag 13
Vindt u het op basis van de grote gevolgen van de klimaatcrisis voor Bonaire,
en waarschijnlijk ook voor Saba en Sint-Eustatius, terecht dat zij geen
aanspraak konden en kunnen maken op ondersteunende methodieken voor
het uitvoeren van een klimaatstresstest in het kader van het Deltaprogramma,
200 miljoen euro uit het Deltafonds voor versnelling van de plannen, het
robuuster maken van de zoetwatervoorziening en het waterveiligheidsprogramma, waar gemeenten in Europees Nederland wel aanspraak op konden
maken? Waarom is hiertoe besloten (Aanhangsel Handelingen 2021/22, nr.
2271)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

2

Vraag 14
Hoe is het mogelijk dat er voor Bonaire, Saba en Sint-Eustatius geen
klimaatadaptatiestrategie is, terwijl dat er voor Europees Nederland al lang
ligt?
Vraag 15
Hoeveel geld is er gereserveerd voor klimaatadaptatie binnen de huidige
beleidsplannen, zoals het Natuur- en milieubeleidsplan Caribisch Nederland
2020–2030? Acht u dit budget, gezien de zorgwekkende conclusies uit het
voorgenoemde rapport over Bonaire, voldoende om Bonaire, Saba en
Sint-Eustatius te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering in
verschillende toekomstscenario’s?
Vraag 16
Vindt u het terecht dat de openbare lichamen primair zelf verantwoordelijk
zijn voor klimaatadaptatie, terwijl zij minder ondersteuning krijgen van het
Rijk dan gemeenten in Europees Nederland (zie vraag 7) en nauwelijks
hebben bijgedragen aan het ontstaan van de klimaatcrisis?
Vraag 17
Bent u bereid in gesprek te gaan met de openbare lichamen en in samenwerking en overeenstemming met de inwoners van Bonaire, Saba en SintEustatius over een volledig pakket aan adaptatiemaatregelen en daarbij zowel
financiële als organisatorische ondersteuning te bieden? Zo ja, per wanneer?
Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

3