Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2491

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 februari 2018
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij zeven fiches,
die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Actieplan verbeteren naleving milieuwetgeving en milieugovernance
Fiche: Mededeling Een Europese strategie voor kunststoffen in een
circulair economie (Kamerstuk 22 112, nr. 2492)
Fiche: Mededeling: Monitoringraamwerk voor de Circulaire Economie
(Kamerstuk 22 112, nr. 2493)
Fiche: Mededeling – Circulaire Economie: opties om te werken aan het
snijvlak van chemicaliën-, product- en afvalwetgeving (Kamerstuk 22 112,
nr. 2494)
Fiche: Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen (Kamerstuk 22 112,
nr. 2495)
Fiche: Wijziging BTW-richtlijn wat de btw-tarieven betreft (Kamerstuk
22 112, nr. 2496)
Fiche: Richtlijn BTW – bijzondere regeling voor kleine ondernemingen
(Kamerstuk 22 112, nr. 2497)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A.M. Kaag

kst-22112-2491
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2491

1

Fiche: Actieplan verbeteren naleving milieuwetgeving en
milieugovernance
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad,
het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de
Regio’s: EU-maatregelen om de naleving van de milieuwetgeving en
de milieugovernance te verbeteren
b) Datum ontvangst Commissiedocument
18 januari 2018
c) Nr. Commissiedocument
COM(2018)10
d) EUR-Lex
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52018DC0010&rid=1
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor regelgevingstoetsing
n.v.t.
f) Behandelingstraject Raad
Milieuraad
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
2. Essentie voorstel
In deze mededeling presenteert de Commissie een actieplan om in
samenwerking met de lidstaten te komen tot een betere naleving van de
milieuwetgeving en verbetering van de milieugovernance. De uitvoering
van het actieplan zal worden aangestuurd door een door de Commissie in
het leven geroepen expertgroep voor milieuhandhaving en milieugovernance, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en van de
Europese implementatie- en handhavingsnetwerken.
De uitvoering van de Europese milieuregelgeving in de lidstaten schiet
tekort, zo is onlangs nog weer vastgesteld in het kader van de Environmental Implementation Review (EIR1). In veel lidstaten liggen nog grote
uitdagingen met name op de terreinen van diffuse waterverontreiniging,
slechte luchtkwaliteit in de steden, onvoldoende afvalbehandeling en
dalende aantallen soorten en habitats. De Commissie constateert ook
toenemende milieucriminaliteit en ontvangt veel klachten van burgers.
Het Europees Parlement ontvangt veel milieugerelateerde petities. De
maatschappelijke kosten van de niet-naleving worden door de Commissie
geschat op € 50 miljard per jaar. Zonder de regelgeving aan te passen kan
betere uitvoering o.a. grensoverschrijdende spill-overeffecten en
negatieve effecten op andere beleidsterreinen verminderen en zorgen
voor een gelijker speelveld.
Er zijn verschillende oorzaken voor de gebrekkige uitvoering in de
lidstaten. De Commissie noemt als oorzaken onder meer de omvang en
verscheidenheid van de Europese milieuregels en het aantal en de
variëteit aan actoren die vanwege uiteenlopende motieven de regels niet
goed naleven. Maar ook zwakke mechanismen voor het waarborgen van
naleving en van doeltreffende governance op nationaal, regionaal en
lokaal niveau en het tekort aan kennis en personeel bij de handhavingsinstanties in de lidstaten worden als problemen genoemd.

1

COM(2016)316.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2491

2

Het is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de lidstaten om
hierin verbetering te brengen, maar de Commissie wil hen hierbij actief
ondersteunen. De Commissie presenteert daarom een negental acties
m.b.t. toezicht en governance die moeten voorzien in specifieke en
concrete praktijkbehoeften van de lidstaten. Deze acties hebben
betrekking op het faciliteren en stimuleren van:
• professionalisering, onder meer door de ontwikkeling van kwaliteitsen trainingseisen;
• de uitwisseling van kennis en good practices, onder meer op het
gebied van klachtafhandeling;
• de ontwikkeling van richtsnoeren voor o.a. handhaving op het terrein
van natuur- en afvalcriminaliteit en borgen van naleving in het landelijk
gebied;
• het gebruik van geografische informatie van satellieten ten behoeve
van de handhaving; en
• de ontwikkeling van toetsingscriteria voor een beter gefundeerde
beoordeling van de milieugovernance in de lidstaten onder meer in het
kader van de EIR.
Deze acties wil de Commissie uitvoeren in samenwerking met de lidstaten
en een aantal Europese implementatie- en handhavingsnetwerken
waaronder het IMPEL-netwerk2. De uitvoering van de acties vindt plaats
onder de coördinatie van de bovengenoemde expertgroep.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Nederland hecht, vanuit het milieubelang en het belang van een gelijk
speelveld op de interne markt, vanouds veel waarde aan een goede
uitvoering en handhaving van de milieuregels in de gehele Unie. In eigen
land is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in professionalisering van de
milieuhandhaving onder andere door de oprichting van de Omgevingsdiensten en het verbeteren van de informatie-uitwisseling en samenwerking tussen de verschillende handhavende overheden. In Europees
verband is Nederland één van oprichters van het IMPEL-netwerk en de
initiatiefnemer van het Make it Work project3. Make it Work brengt
wetgevers, beleidmakers, uitvoerders en handhavers uit de lidstaten
samen om ervaringen uit te wisselen over de uitvoering van de Europese
milieuwetgeving. MiW doet aanbevelingen voor het vereenvoudigen en
moderniseren van de regels en de uitvoering daarvan.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Nederland is positief over dit initiatief om de uitvoering van milieuwetgeving in de EU te verbeteren. Nederland kan zich ook vinden in de
definitie van handhaving die de Commissie in deze mededeling hanteert,
waarbij gekeken wordt naar alle maatregelen en interventies die aan
naleving bij kunnen dragen. Het is verder positief dat Commissie in de
voorstellen het belang van betrokkenheid van de gehele handhavingsketen onderstreept. Nederland hecht eraan dat alle betrokken organisaties
nationaal en internationaal samenwerken om tot de gewenste versterking
van de milieuhandhaving te komen.
De keuze voor een actieplan in plaats van nieuwe regelgeving is in lijn met
het Nederlandse standpunt om professionalisering van de uitvoering en
handhaving in Europa door kennisdeling, uitwisseling van goede
2
3

European Union Network for the Implementation and Enforcement of Environmental Law.
http://minisites.ieep.eu/work-areas/environmental-governance/better-regulation/make-it-work/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2491

3

praktijken en samenwerking te bereiken en niet door verdere introductie
van gedetailleerde toezichtsbepalingen in Europese richtlijnen en
verordeningen. Voorts is positief dat de Commissie onderkent dat het
geheel aan milieuregels complex is en lastig te handhaven. Nederland
benadrukt in het algemeen het belang van Better Regulation juist ook op
milieugebied om een goede uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de
regels te bereiken. Mede hiervoor heeft Nederland het landeninitiatief
Make it Work geïnitieerd.
Nederland is positief over de geformuleerde acties, omdat zij concreet zijn
en gericht op gebieden waar in veel lidstaten inderdaad nog verbetering
nodig en mogelijk is. Ook is positief dat de Commissie nadrukkelijk wil
samenwerken met de lidstaten en hen oproept een actieve inbreng te
leveren. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het bereiken van een
meer gelijk speelveld. Het organiseren van de inbreng van de lidstaten en
de Europese implementatienetwerken zal wel de nodige tijd vergen
evenals het organiseren van een adequate financiële ondersteuning van
die netwerken. Daarom betwijfelt Nederland of alle voorgestelde acties
binnen de aangegeven termijn van twee jaar zullen kunnen worden
uitgevoerd.
Nederland is daarbij van oordeel dat de beoogde samenwerking erbij zou
zijn gebaat als de opgerichte expertgroep ook ongevraagd advies kan
geven. Dat is in het instellingsbesluit van de Commissie niet voorzien.
De mededeling richt zich uitsluitend op activiteiten die het milieu belasten.
Milieueisen voor stoffen en producten worden gehandhaafd in het kader
van het markttoezicht als onderdeel van de interne markt voor goederen
en diensten. Nederland hecht eraan dat waar nodig ontwikkelingen in
beide gebieden op elkaar worden afgestemd omdat milieueffecten van
activiteiten niet in volledige isolatie t.o.v. stoffen en producten beschouwd
kunnen worden.
Hoewel genoemd in de titel van de mededeling, is het aspect governance
nauwelijks uitgewerkt in de voorstellen en slechts twee van de negen
acties (nummers 7 en 9) richten zich op governance. Nederland pleit
ervoor dat de Commissie in samenwerking met meergenoemde expertgroep tot een meer concrete omschrijving van dit onderwerp komt zodat
voor dit onderwerp het werkterrein van de expertgroep en eventuele
verdere acties helder kunnen worden afgebakend.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Naar verwachting kan dit actieplan rekenen op steun van een grote
meerderheid van de lidstaten. Het Europees Parlement is mogelijk kritisch
omdat het in het verleden voorstander was van verdergaande wettelijke
verplichtingen voor de lidstaten.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
Nederland heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de
bevoegdheid. Op basis van artikel 4 lid 2 sub a, e en i VWEU is er een
gedeelde bevoegdheid voor de EU en lidstaten om op te treden op het
terrein van de interne markt, milieu en energie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2491

4

b) Subsidiariteit
Nederland heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de subsidiariteit. Betere naleving van milieuwetgeving kan het beste op EU-niveau
worden bereikt omdat milieuverontreiniging niet ophoudt bij de grens en
omdat dit bijdraagt aan een gelijk speelveld op de interne markt. Ook voor
het uitwisselen van kennis en good practices is het EU-niveau geschikt.
c) Proportionaliteit
Nederland heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de proportionaliteit. De Commissie kiest voor een actieplan in plaats van nieuwe
regelgeving. De genoemde acties gaan niet verder dan noodzakelijk om
de lidstaten te ondersteunen bij de verbetering van de naleving van de
milieuwetgeving en milieugovernance.
d) Financiële gevolgen
Deze mededeling heeft geen gevolgen voor de nationale begroting.
Volgens de Commissie kunnen bestaande instrumenten voor
EU-financiering, zoals LIFE en het Fonds voor interne veiligheid, concrete
ondersteuning bieden aan verschillende activiteiten voor het waarborgen
van de naleving en governance. Nederland is van mening dat eventuele
benodigde EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de
Raad afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2014–2020 en
dat deze moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting.
e) Gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
Geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2491

5