Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 795

Wijziging van de Wet maatschappelijke
ondersteuning, wat betreft de wijze waarop een
aanspraak bestaat op een individuele
voorziening en enige andere wijzigingen

Nr. 17

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 april 2009
Tijdens de plenaire behandeling op 1 april jl. van het wetsvoorstel tot
wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning (wat betreft de
wijze waarop een aanspraak bestaat op een individuele voorziening en
enige andere wijzigingen; Kamerstukken II 2008/09, 31 795), zijn verschillende amendementen besproken.
Ik heb de Kamer toegezegd een schriftelijke reactie op de ingediende
amendementen te geven, voor de tweede termijn van de Kamerbehandeling. Met deze brief kom ik aan die toezegging tegemoet.
Amendement nr. 15
Als eerste ga ik in op het amendement van de leden Van Miltenburg en
Van der Vlies (Kamerstukken II 2008/09, 31 795, nr. 15, ter vervanging van
het amendement van het lid Van Miltenburg, Kamerstukken II 2008/09,
31 795, nr. 5). Dit amendement strekt ertoe om het persoonsgebonden
budget niet enkel in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel te
noemen, maar in de wettekst zelf op te nemen. Ik kan mij in de strekking
van dit amendement goed vinden, maar heb de volgende kanttekeningen.
Het onderhavige amendement regelt, wellicht onbedoeld, een aantal
andere zaken die ik in het wetsvoorstel heb willen regelen, niet. Het gaat
om de volgende aspecten:
– de relatie tussen het persoonsgebonden budget en de vergoeding voor
de alfahulp;
– de eis van toereikend (naast die van vergelijkbaarheid) voor zowel het
persoonsgebonden budget als voor de vergoeding voor de alfahulp;
– de manier waarop de geldstroom verloopt van de gemeente naar de
burger;
– tot slot een juridisch-technisch punt, namelijk de financiële tegemoetkoming, zoals genoemd in artikel 19 van de wet.

KST129703
0809tkkst31795-17
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 795, nr. 17

1

Tijdens het debat kreeg ik de indruk dat er over deze punten geen grote
verschillen van inzicht bestaan tussen Kamer en regering. Ik licht dit graag
puntsgewijs toe.

De relatie tussen het pgb en de vergoeding voor de alfahulp
Zoals ik tijdens het plenaire debat van 1 april jl. naar voren heb gebracht,
hecht ik eraan dat de (vergoeding voor de) alfahulp expliciet wordt
genoemd. Daarmee wordt duidelijk dat de alfahulp een eigen plek
verdient bij de hulp bij het huishouden. Een plek die er nu ook is en voor
heel veel mensen ook als zodanig in de praktijk van alle dag herkenbaar
en vertrouwd is.
In de Kamer is tegelijkertijd gesproken over de verhouding tussen het
persoonsgebonden budget en de financiële vergoeding voor de alfahulp.
In het door mij ingediende wetsvoorstel zijn zij – als onderdeel van de
voorziening anders dan in natura – als nevengeschikt gepositioneerd. Het
hoofdonderscheid ligt in mijn ogen tussen een voorziening in natura en
een voorziening anders dan in natura.
De vraag is of het pgb – ten opzichte van de financiële vergoeding voor de
alfahulp – nevengeschikt is, of bovengeschikt waarbij de vergoeding voor
de alfahulp als een deelverzameling wordt beschouwd van het bredere
persoonsgebonden budget. Ik beschouw dat niet als een principieel punt.
Maar als het pgb in de wettekst wordt benoemd, vind ik het van belang
om óók de financiële vergoeding voor de alfahulp expliciet te noemen. Dit
met het oog op het belang van het behoud van de alfahulp en duidelijke
communicatie naar gemeenten en cliënten. Daartoe zou het amendement
aangepast moeten worden door na het pgb toe te voegen «waaronder een
vergoeding voor een arbeidsverhouding als bedoeld in artikel 5, eerste lid,
van de Wet op de loonbelasting 1964».

De eis van toereikendheid
Ik vind het belangrijk om – naast de eis van vergelijkbaarheid ook – de eis
van toereikendheid op te nemen in de Wmo als het gaat om het persoonsgebonden budget en de vergoeding voor een alfahulp. Nu staat alleen
«vergelijkbaar» in de wet. Met dit amendement zou dit zo blijven. Ik wil
daar echter «toereikend» aan toevoegen omdat het volstrekt helder moet
zijn dat zowel het persoonsgebonden budget als de vergoeding voor de
alfahulp niet alleen vergelijkbaar moeten zijn met een voorziening in
natura, maar ook toereikend in die zin dat alle kosten die vanwege reguliere weten regelgeving door de ontvanger van het persoonsgebonden
budget of de vergoeding voor de alfahulp gemaakt worden, door de
gemeente aan de burger vergoed worden. Bijvoorbeeld dat de burger ten
minste het minimumloon kan betalen zodra er sprake is van een arbeidsrelatie.

Geldstroom van gemeente naar burger
Wanneer er geen sprake is van een voorziening in natura is de geldstroom
van de gemeente naar de burger een cruciaal uitgangspunt dat in de wet
geregeld moet zijn. Ten eerste omdat dit nu juist het wezenlijk verschil is
tussen een voorziening in natura en andere vormen. Ik wil voorts voorkomen dat situaties ontstaan waarin bemiddelingsbureaus meer doen dan
het simpelweg bij elkaar brengen van de burger en de alfahulp. Er moet
een strikte scheiding zijn tussen bemiddelen, hulp verlenen en de werkgeversfunctie. Het kan niet zo zijn dat er geld – bedoeld voor de burger om
hulp zelf in te kopen – achterblijft bij een bemiddelingsbureau zonder dat
de burger dit weet. Ook in de Kamer werden zorgen uitgesproken over de
mogelijke onjuiste rol en belangenverstrengeling van bemiddelings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 795, nr. 17

2

bureaus bij het persoonsgebonden budget. Ten aanzien van de AWBZ heb
ik de Tweede Kamer al toegezegd om zo spoedig mogelijk het geld alleen
nog naar de cliënt over te laten maken. Met dit wetsvoorstel wordt dit
voor de Wmo al geregeld. Door nu de geldstroom langs voorgestelde weg
in het wetsvoorstel te regelen, wordt dit risico sterk beperkt. Het amendement haalt deze wijziging er weer uit.

Financiële tegemoetkoming in artikel 5 Wmo
Het andere (meer technisch-juridische) punt tenslotte, betreft het huidige
artikel 5 van de Wmo. In dit artikel wordt, naast de voorziening in natura
en het persoonsgebonden budget, ook de financiële tegemoetkoming
geregeld. De financiële tegemoetkoming is bedoeld als een tegemoetkoming in bepaalde kosten die de burger maakt en die door de gemeente
onder de wet vergoed kunnen worden omdat de kosten zien op maatschappelijke ondersteuning, bijvoorbeeld verhuiskosten. Bij aanvaarding
van dit amendement zou de mogelijkheid voor de burger om een financiële tegemoetkoming te ontvangen uit de Wmo verdwijnen. Ik ga ervan
uit dat dat niet de bedoeling is van de indieners van het amendement.
Indien de indieners van het amendement nr. 15 dit aanpassen, rekening
houdend met bovengenoemde punten, zal ik me niet tegen dit amendement verzetten.
Amendement nr. 9
Het amendement van het lid Van der Vlies c.s. (Kamerstukken II 2008/09,
31 795, nr. 9) strekt ertoe dat de voorziening anders dan in natura bestaat
uit een persoonsgebonden budget en een financiële vergoeding. Mocht
amendement nr. 15, rekening houdend met bovenstaande opmerkingen,
worden aangepast, dan ligt amendement nr. 9 mijns inziens niet meer in
de rede.
Amendementen nrs. 10 en 16
Ik kan mij goed vinden in het amendement van de leden Van der Vlies en
Van Miltenburg (Kamerstukken II 2008/09, 31 795, nr. 10, gewijzigd bij
nr. 16) dat wil regelen dat de te verstrekken informatie óók betrekking
heeft op de voorzieningen in natura. Wel plaats ik de kanttekening dat nu
niet geëxpliciteerd wordt dat de gemeente de burger dient te informeren
over de gevolgen van de keuze voor de voorziening in natura, het
persoonsgebonden budget, waaronder de vergoeding voor de alfahulp,
dan wel de financiële tegemoetkoming. Ik ga ervan uit dat juist dat de
bedoeling is van de indieners van het amendement.
Amendement nr. 12
Het amendement van het lid Van der Vlies (Kamerstukken II 2008/09,
31 795, nr. 12) voorziet erin dat de gemeente bij de beoordeling van een
aanvraag van een burger ook rekening moet houden met verandering van
woning in verband met een wijziging van de leefsituatie. Dit amendement
ziet erop toe dat het college van burgemeester en wethouders een zorgvuldige afweging maakt bij het al dan niet toekennen van een woningaanpassing in die situaties waarin sprake is van een wijziging van de
leefsituatie van de burger. Dit amendement roept bij mij geen principiële
bezwaren op. Ik laat het oordeel over dit amendement dan ook over aan
de Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 795, nr. 17

3

Amendementen nrs. 11 en 13
De amendementen van het lid Leijten (Kamerstukken II 2008/09, 31 795,
nrs. 11 en 13) hebben betrekking op de door mij voorgestelde wettelijke
overlegbepaling. Ik kies bewust voor de overlegbepaling en niet voor een
onverkort «mens volgt werk». De amendementen zijn niet uitvoerbaar. Na
de aanbesteding kunnen er complexe situaties ontstaan bij het overgaan
van contracten van de ene groep aanbieders naar een andere groep
aanbieders. Er kan sprake zijn van meerdere oude en meerdere nieuwe
aanbieders. Nieuwe aanbieders zijn – afhankelijk van de gekozen wijze van
aanbesteding voorts niet op voorhand zeker van de omvang van hun
opdracht. Dat geldt bijvoorbeeld bij het door veel gemeenten gekozen
«Zeeuwse model». De situatie bij de Wmo is derhalve veel complexer dan
bijvoorbeeld bij het openbaar vervoer, waarbij na gunning, de opdracht
van de ene op de andere aanbieder overgaat. Als je op wilt komen voor de
belangen van de medewerkers in de zorg vraagt dat om lokaal maatwerk.
Oplossingen voor de medewerkers in de zorg zijn dus alleen in overleg
tussen de verschillende aanbieders op lokaal niveau te bereiken. Bij dat
overleg tussen de verschillende aanbieders komt als vanzelfsprekend ook
aan de orde onder welke voorwaarden het personeel in dienst kan komen
bij een nieuwe aanbieder. Afspraken maken over die voorwaarden
behoort tot de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. In
die verantwoordelijkheid kan en wil ik niet treden. Om bovengenoemde
redenen ontraad ik beide amendementen.
Amendement nr. 14
Het amendement van het lid Leijten (Kamerstukken II 2008/09, 31 795,
nr. 14) strekt ertoe dat de burger schriftelijk dient in te stemmen met de
door gemeente gegeven informatie over de individuele voorziening. Ik
vind dat dit amendement gewogen moet worden op het punt van de
administratieve lasten voor zowel de burger als de gemeente. Mijn voorkeur gaat ernaar uit de vormgeving van de geïnformeerde toestemming te
betrekken bij het implementatietraject. Mocht de Tweede Kamer het
amendement toch willen aannemen, dan wijs ik erop dat dit veel administratieve lasten met zich meebrengt.
Graag ga ik in de tweede termijn van ons overleg met uw Kamer in debat
over deze brief.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 795, nr. 17

4