Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 588

Wijziging van de Crisis- en herstelwet en enkele
andere wetten (verbeteringen en aanvullingen)

Nr. 21

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 september 2011
Het lid Koopmans (CDA) vroeg bij de plenaire behandeling van het
wetsvoorstel Wijziging van de Crisis- en herstelwet en enkele andere
wetten (verbeteringen en aanvullingen) (32 588) aan de Minister van
Infrastructuur en Milieu een reactie op zijn voorstel om – in lijn met het
aldaar ingediende amendement Koopmans en Aptroot – in artikel 19kd,
derde lid, van de Natuurbeschermingswet 1998 «7 december 2004»
telkens te vervangen door «31 maart 2010» (Handelingen II 2010/11, nr. 90,
item 6, blz. 54–73). Daarnaast heeft de vaste commissie voor Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie het verzoek gedaan om een stand van
zakenbrief te ontvangen over de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)
in het licht van bovengenoemd amendement Koopmans en Aptroot en de
relatie met de beheerplannen. Met deze brief geef ik invulling aan zowel
de toezegging van de minister van Infrastructuur en Milieu en het verzoek
van de vaste commissie voor EL&I. Deze brief geeft eerst een reactie op
het aangenomen amendement om daarna in te gaan op de PAS en de
relatie met de beheerplannen.
Zoals de heer Koopmans in het debat terecht ook constateert betreft het
ingewikkelde materie. Hieronder licht ik toe waarom het voorstel van het
lid Koopmans om in artikel 19kd, derde lid, van de Natuurbeschermingswet 1998 «7 december 2004» telkens te vervangen door «31 maart
2010» stuit op Europeesrechtelijke bezwaren en daarmee juridisch niet
uitvoerbaar is.
Om de Europeesrechtelijke randvoorwaarden in beeld te brengen, zet ik
eerst uiteen wat de Habitatrichtlijn vereist, vervolgens geef ik mijn lezing
van het door uw Kamer op 14 juni jl. inmiddels aangenomen amendement
van de leden Koopmans en Aptroot om ten slotte een oordeel te geven
over het voorstel van het lid Koopmans om de referentiedatum in artikel
19kd van de Natuurbeschermingswet 1998 te veranderen.

kst-32588-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 588, nr. 21

1

De verplichtingen van de Habitatrichtlijn
Op grond van artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn dienen de
lidstaten passende maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de
kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soorten in Natura
2000-gebieden niet verslechtert en dat er geen significant storende
factoren optreden voor de soorten waarvoor de Natura 2000-gebieden zijn
aangewezen.
Artikel 6, derde lid, van de Habitatrichtlijn vereist een specifieke toets
vooraf ten aanzien van projecten en plannen die niet direct verband
houden met of nodig zijn voor het beheer van het gebied, en die op zich
zelf of in combinatie met andere plannen of projecten significante
gevolgen kunnen hebben voor het gebied. Voor dergelijke plannen en
projecten moet een passende beoordeling worden gemaakt van de
gevolgen voor het gebied, rekening houdend met de instandhoudingsdoelstellingen van dat gebied. Gelet op de conclusies van de beoordeling
van de gevolgen mogen de bevoegde nationale instanties slechts
toestemming geven voor dat plan of project, nadat zij de zekerheid
hebben verkregen dat het de natuurlijke kenmerken van het gebied niet
zal aantasten.
De bescherming van artikel 6, tweede en derde lid, van de Habitatrichtlijn
geldt ingevolge artikel 4, vijfde lid, vanaf 7 december 2004. Toen werden
deze Habitatrichtlijn-gebieden door de Europese Commissie geplaatst op
de lijst van gebieden van communautair belang, bedoeld in artikel 4,
tweede lid, van de Habitatrichtlijn (beschikking van de Commissie van de
Europese Gemeenschappen van 7 december 2004, nr. 2004/813/EG, PbEG
L 387).
Beide verplichtingen zijn geïmplementeerd via de vergunningplicht in
artikel 19d, eerste lid, van de Natuurbeschermingswet 1998. Bij artikel 6,
lid 3, van de Habitatrichtlijn is deze onontkoombaar gegeven het feit dat
een voorafgaande toestemming is vereist. Voor de passende maatregelen
van artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn is evenwel een andere
invulling denkbaar. Thans is daarvan al gebruik gemaakt door bestaand
gebruik uit te sluiten van de vergunningplicht en daarvoor in de plaats in
een aanschrijvingsbevoegdheid te voorzien. In de toekomst zal deze
voorziening – zo is het voornemen als aangekondigd in mijn brief van
23 februari jl. – worden uitgebreid tot alle handelingen, bestaand gebruik
en nieuwe activiteiten, voor zover deze niet aan te merken zijn als een
project als bedoeld in artikel 6, derde lid, van de Habitatrichtlijn.
Het amendement-Koopmans en Aptroot
Onderdeel A van het amendement verandert de datum voor bestaand
gebruik van 1 februari 2005 in 31 maart 2010, de datum van inwerkingtreding van de Crisis- en herstelwet. Waar de vergunningplicht volgens
huidig recht niet geldt voor gebruik dat al op 1 februari 2005 plaatsvond
en sindsdien niet in betekenende mate is gewijzigd, worden op grond van
onderdeel A van het amendement-Koopmans en Aptroot in beginsel alle
activiteiten, die op 31 maart 2010 bestonden, niet onderworpen aan een
toets vooraf.
Conform artikel 6, derde lid, van de Habitatrichtlijn blijft ingevolge artikel
19d, derde lid, van de Natuurbeschermingswet 1998 daarbij een uitzondering gelden voor activiteiten die zijn aan te merken als projecten met
mogelijk significante gevolgen. Ook onderdeel B van het amendement is
in overeenstemming met de Habitatrichtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 588, nr. 21

2

Het geeft, in artikel 19d, tweede lid, van de Natuurbeschermingswet 1998,
aan dat ook bestaand gebruik dat in het beheerplan is opgenomen buiten
de vergunningplicht valt. Ingevolge artikel 19a, tiende lid, van de Natuurbeschermingswet 1998 blijft ten aanzien van bestaand gebruik dat is aan
te merken als een project met significante effecten als bedoeld in artikel 6,
derde lid, van de Habitatrichtlijn, altijd in een toetsing vooraf voorzien.
Overigens beperkt het huidige artikel 19d, tweede lid zich niet tot
bestaand gebruik dat bestond op 1 oktober 2005 en kunnen thans ook al
nadien gestarte activiteiten worden vrijgesteld.
Voorstel lid Koopmans tot wijziging 19kd Natuurbeschermingswet
Het voorstel van het lid Koopmans om de referentiedatum in artikel 19kd
van de natuurbeschermingswet 1998 ook te vervangen door 31 maart
2010 is, anders dan de wijzigingen in de Natuurbeschermingswet 1998 als
voorzien in het amendement, in strijd met de Habitatrichtlijn.
Activiteiten die al plaatsvonden op de zogenoemde referentiedatum
7 december 2004 en sedertdien niet of niet in betekenende mate zijn
gewijzigd vallen niet onder het regime van artikel 6, derde lid, van de
Habitatrichtlijn. Voor die activiteiten is een voorafgaande toets dus niet
vereist. Het veranderen van de referentiedatum in artikel 19kd van de
Natuurbeschermingswet 1998 van 7 december 2004 naar 31 maart 2010
heeft tot gevolg dat – voor het element stikstof – activiteiten met
(mogelijk) significante effecten die tussen 7 december 2004 en 31 maart
2010 hebben plaatsgevonden en niet vooraf zijn getoetst, worden
gelegaliseerd. Daarmee is het voorstel van het lid Koopmans in strijd met
artikel 6, derde lid, van de habitatrichtlijn die immers voor deze activiteiten een toets vooraf eist. De bedoeling van het lid Koopmans om het
bestaand gebruik dat plaatsvond op 31 maart 2010 te legaliseren, kan ik
ondersteunen. In het kader van de PAS wordt gewerkt aan de mogelijkheden om het legaliseren – conform de eisen van de Habitatrichtlijn – van
bestaand gebruik te onderbouwen. Ik hoop uw Kamer over de voortgang
na de zomer nader te informeren.
Stand van zaken PAS en relatie beheerplannen
Sinds de zomer van 2010, de aanbieding van het Voorlopig Programma
Stikstof (VPAS) wordt hard gewerkt aan het opstellen van een definitief
Programma. De inzet is om nog voor het eind van het jaar een bestuurlijk
akkoord te sluiten over het definitief Programma. Op dit moment vindt de
gebiedsgerichte uitwerking van de PAS plaats voor 133 voor stikstofgevoelige Natura2000-gebieden. Die moet zicht bieden op de werkbaarheid
van de PAS. De centrale vraag is of er voldoende ontwikkelruimte kan
worden toegestaan door een combinatie van de daling van de depositie
en de uitvoering van herstelmaatregelen.
Hierbij geldt de voorwaarde dat aannemelijk gemaakt moet worden dat
geen duurzame verslechtering van habitats plaatsvindt en dat daarmee
een reële inspanning gericht op het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen wordt geleverd. In deze analyse wordt ook het huidige
bestaande gebruik en de ontwikkeling van de stikstofdepositie tussen
2004 en 2010 meegenomen, evenals een prognose van de verwachte
ontwikkelingen.
De PAS moet hiermee de ecologische onderbouwing voor vergunningvrijstelling van al het bestaand gebruik leveren in die situaties waarin
voldoende aannemelijk gemaakt kan worden dat er geen duurzame
verslechtering plaatsvindt. De uitkomsten van deze gebiedsgerichte
uitwerking moeten leiden tot afspraken over daling van depositie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 588, nr. 21

3

uitvoering van herstelmaatregelen, ontwikkelruimte en financiering. Op
basis van de uitkomsten van de gebiedsgerichte uitwerking kunnen
stikstofparagrafen in beheerplannen worden opgesteld en kunnen de
afspraken in een definitief programma worden vastgelegd. Na de
afronding van de gebiedsgerichte uitwerking wordt bezien in hoeverre
beheerplanprocessen vooruitlopend op een akkoord over een definitief
programma al gebruik kunnen maken van deze uitkomsten, zodat gewerkt
kan worden aan het zo snel mogelijk afronden van de beheerplannen.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 588, nr. 21

4