Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2973
Vragen van de leden Van Ojik en Van den Berge (beiden GroenLinks) aan de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over het voornemen de
aangenomen motie over Afghaanse misbruikslachtoffers niet uit te voeren
(ingezonden 10 april 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 2 juni 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 2654.
Vraag 1, 2
Bent u van mening dat u aangenomen moties van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal niet hoeft uit te voeren, enkel vanwege het feit dat u daar
zelf geen aanleiding toe ziet, zoals u schrijft in uw brief van 8 april 20201
inzake de uitvoering van de motie Van den Berge/Van Ojik2?
Kunt u motiveren waarom een door de Tweede Kamer aangenomen motie in
uw ogen niet in zichzelf voldoende aanleiding voor u vormt om uw beleid te
wijzigen?
Antwoord 1, 2
Het naar de letter uitvoeren van de betreffende motie zou inhouden dat in
alle gevallen waar deze problematiek speelt een verblijfsvergunning zou
moeten worden verstrekt, daarmee ook in zaken waarin geen beschermingsnoodzaak aan de orde is. Dit verhoudt zich niet met het doel en de opzet van
de Europese Kwalificatierichtlijn waarbij enkel internationale bescherming
wordt verleend indien er sprake is van vrees voor vervolging of ernstige
schade. Dat is de reden dat ik geen ruimte aanwezig acht voor het naar de
letter overnemen van de motie. Dat neemt niet weg dat ik begrijp dat er door
de leden van uw Kamer aandacht wordt gevraagd voor de bescherming van
slachtoffers van bacha-bazi misbruik en dat ik het daarom van groot belang
heb geacht toe te lichten dat de wijze waarop momenteel de asielaanvragen
worden afgehandeld van personen die aangeven slachtoffer te zijn geweest
van bacha-bazi misbruik reeds voldoende waarborgen en bescherming biedt
aan deze personen. Voor een nadere toelichting verwijs ik naar het antwoord
op vraag 4.

1
2

ah-tk-20192020-2973
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

2020Z06363
Kamerstuk 19 637, nr. 2552

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Waarom heeft het u bijna vier maanden gekost om tot de conclusie te komen
dat u geen aanleiding ziet de motie Van den Berge/Van Ojik uit te voeren?
Antwoord 3
Het klopt dat de reactie op de motie lang op zich heeft laten wachten. Dit had
juist te maken met het feit dat ik het van belang vond een zorgvuldig proces
te hanteren om te bezien of er binnen het beleid ruimte gevonden kon
worden indachtig de aangenomen motie. Dat proces vroeg brede afstemming
en tijd.
Vraag 4
Zou het alsnog uitvoeren van de motie Van den Berge/Van Ojik leiden tot
significante problemen in uw beleid, dan wel de uitvoeringspraktijk hiervan?
Zo ja, kunt u dit beargumenteren?
Antwoord 4
Zoals ook aangegeven in mijn brief van 8 april jl. moet er om in aanmerking
te komen voor een asielvergunning sprake zijn van een noodzaak tot het
verlenen van internationale bescherming. Bij de vraag of iemand in aanmerking komt voor internationale bescherming staat de vraag centraal of iemand
bij terugkeer te vrezen heeft voor vervolging of ernstige schade. De beschermingsvraag wordt in de asielprocedure door de IND zorgvuldig onderzocht.
Daarbij wordt het gehele asielrelaas betrokken, waaronder dus ook het feit
dat een persoon heeft verklaard slachtoffer te zijn geweest van bacha-bazi
misbruik.
De motie is echter dusdanig ruim geformuleerd dat dit zou betekenen dat
iedereen die in de asielprocedure aannemelijk maakt ooit in zijn leven
slachtoffer te zijn geweest van bacha-bazi misbruik niet zou mogen worden
teruggestuurd en derhalve een verblijfsvergunning zou moeten krijgen. Dit
zou ook gelden wanneer dat vele jaren geleden is gebeurd, de persoon vele
jaren zonder verdere problemen in Afghanistan heeft kunnen wonen en dit
niet de reden is geweest om het land te verlaten of er geen gevaar meer is
om (opnieuw) slachtoffer te worden van bacha-bazi misbruik of andere
zwaarwegende problemen. Wanneer de IND op grond van het asielrelaas
concludeert dat het slachtoffer zijn geweest van bacha-bazi misbruik geen
grond voor bescherming oplevert en zich geen andere redenen voor
internationale bescherming voordoen, dan moet de IND de asielaanvraag
afwijzen.
Het naar de letter uitvoeren van de motie zou inhouden dat een verblijfsvergunning asiel zou moeten worden verstrekt zonder dat er sprake is van
gegronde vrees op vervolging of ernstige schade bij terugkeer. Dit verhoudt
zich niet met het doel en de opzet van de Europese Kwalificatierichtlijn
waarbij enkel internationale bescherming wordt verleend indien er sprake is
van vrees voor vervolging of ernstige schade3. Deze constatering betekent dat
er geen juridische ruimte bestaat voor de uitvoering naar de letter van de
motie. Zoals uiteengezet meen ik dat het geldende beleid en de wijze waarop
hieraan uitvoering wordt gegeven wel tegemoet komt aan de geest van de
motie, zoals ik deze begrijp.
Vraag 5
Bent u zich ervan bewust dat slachtoffers van Bacha Bazi vaak door hun
familie en vrienden worden verstoten in Afghanistan? Hoe heeft u dit
meegewogen in uw voornemen de motie Van den Berge/Van Ojik niet uit te
voeren?
Antwoord 5
Ja, hiervan ben ik mij bewust en dit wordt bij de besluitvorming in individuele zaken betrokken. Zoals aangegeven in antwoord 4 wordt door de IND het
totale asielrelaas getoetst. Wanneer betrokkene heeft verklaard slachtoffer te
zijn geweest van bacha-bazi misbruik dan worden alle aspecten die daarop
betrekking hebben meegewogen in de besluitvorming ten aanzien van de

3

Verg. Hof van Justitie d.d. 18 december 2014, inzake M’bodj (C-542/13) en Hof van Justitie d.d.
23 mei 2019, inzake Bilali, C-720/17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

beschermingsvraag. Daar waar aannemelijk is dat betrokkene slachtoffer zal
worden van vervolging in de vluchtelingrechtelijke zin of risico loopt op een
behandeling in de zin van artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens (EVRM), wordt deze bescherming geboden. Discriminatie of
sociale uitsluiting kunnen relevant zijn om te concluderen dat sprake is van
vervolging of onmenselijke behandeling en kunnen dus tot vergunningverlening leiden.
Vraag 6
Acht u het een acceptabel gevolg van uw beleid dat minderjarige (of
voormalige minderjarige) slachtoffers van Bacha Bazi-misbruik terug worden
gestuurd naar Afghanistan, en aldaar in een sociaal isolement terecht komen
en geen beroep kunnen doen op bescherming van de overheid?
Antwoord 6
Zoals hiervoor aangegeven, is afwijzing van een asielverzoek niet aan de orde
wanneer er bij terugkeer sprake is van dan wel een voorzienbaar dan wel een
reëel risico op schending van artikel 3 EVRM. Hierbij wordt ook gekeken naar
de situatie bij terugkeer in verband met het misbruik in het verleden en of de
omstandigheden waaronder iemand komt te verkeren voldoende zwaarwegend zijn om voor verblijf in aanmerking te komen. Voor alleenstaande
minderjarige vreemdelingen die niet voor asielbescherming in aanmerking
komen geldt daarnaast ook dat enkel sprake zal zijn van terugkeer als sprake
is van adequate opvang4.
Vraag 7
Vindt u het een voorwaarde voor veilige terugkeer naar een land van
herkomst dat slachtoffers van misbruik aldaar aangifte kunnen doen, en in
formele en materiele zin ondersteund en beschermd worden door de
overheid? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zoals aangegeven in mijn antwoorden op de voorgaande vragen, moet er om
in aanmerking te komen voor een asielvergunning sprake zijn van een
noodzaak tot het verlenen van internationale bescherming vanwege gegronde
vrees voor vervolging of ernstige schade. Indien dit risico niet bestaat dan
wordt de asielaanvraag afgewezen en wordt van de vreemdeling verwacht
dat hij terugkeert naar zijn land van herkomst. Het kunnen doen van aangifte
is geen omstandigheid die van doorslaggevend belang is bij de beoordeling
of iemand in aanmerking komt voor bescherming. Van belang is – zoals
eerder opgemerkt – of er een risico bestaat om wederom het slachtoffer te
worden van vervolging of ernstige schade. De (on)mogelijkheid om aangifte
te doen kan daarbij wel relevant zijn, maar vormt geen zelfstandige asielgrond binnen het (EU-)asielrecht.
Vraag 8
Bent u bereid de motie Van den Berge/Van Ojik alsnog uit te voeren, of op
zijn minst gedeeltelijk uit te voeren, bijvoorbeeld door het opnemen van
Afghaanse Bacha Bazi-slachtoffers als risicogroep in de Vreemdelingencirculaire C7? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals aangegeven in voorgaande antwoorden ben ik van mening dat het
huidige beschermingsbeleid en de uitvoering daarvan voldoende waarborgen
biedt om slachtoffers van bacha-bazi misbruik daar waar nodig bescherming
te bieden. In voorkomende gevallen kan het traumatabeleid, dat in de
Vreemdelingencirculaire (Vc) is geschaard onder de gronden voor subsidiaire
bescherming van toepassing zijn; zie C2/3.3 Vc onder Eerdere confrontatie
met wandaden (voorwaarden: daders zijn autoriteiten of personen waartegen
de autoriteiten geen bescherming willen of kunnen geven, er is sprake van

4

Ofwel familie tot de 4e graad, dan wel opvangvoorziening waarbij voeding/hygiëne/kleding,
onderwijs, medische zorg en verblijf tot 18e zijn gewaarborgd. Voor Afghanistan geldt dat:
• algemene opvangvoorzieningen niet beschikbaar en/of toereikend zijn; en
• de autoriteiten geen zorg dragen voor de opvang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

verkrachting, het was de aanleiding voor het vertrek en dat vertrek vond
plaats binnen zes maanden na de verkrachting).
Hoewel er geen noodzaak is om in aanvulling daarop de slachtoffers van
bacha-bazi misbruik aan te merken als risicogroep, ben ik daartoe wel bereid.
Redengevend is voor mij daarvoor het gevoelen van uw Kamer, zoals dit
blijkt uit eerdergenoemde motie, tezamen met de constatering dat er geen
hogere rechtsnorm aan deze aanwijzing als risicogroep in de weg staat. De
Vreemdelingencirculaire zal hier spoedig op worden aangepast. Aangezien
een passende bescherming waar nodig reeds was gewaarborgd, verwacht ik
dat het aanmerken van slachtoffers van Bacha-bazi misbruik een beperkt
effect zal hebben. Voor zaken waarin gesteld bacha-bazi-slachtofferschap
eerder niet-geloofwaardig is geacht, heeft deze aanwijzing als risicogroep
geen betekenis.
Vraag 9
Kunt u alle vragen individueel beantwoorden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Ik heb enkel vragen tezamen beantwoord waar ik meende dat dat de
helderheid van de beantwoording ten goede kwam. Het merendeel van de
vragen heb ik separaat beantwoord.
Vraag 10
Bent u bereid geen onomkeerbare stappen te zetten in zaken van Bacha
Bazi-slachtoffers totdat de Kamer hierover met u heeft kunnen debatteren en
een eventuele Kameruitspraak heeft kunnen doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Op 3 juni as. staat een nota-overleg met uw Kamer gepland waar mijn reactie
op de motie Van den Berge en Van Ojik over slachtoffers van bacha-bazi
misbruik ook is geagendeerd. Op dit moment staat er geen terugkeer naar
Afghanistan van bacha-bazi slachtoffers gepland waarmee feitelijk invulling
wordt gegeven aan dit verzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4