2013D21178

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de minister van Defensie, de minister van Buitenlandse Zaken, de
minister van Veiligheid en Justitie en de minister van Infrastructuur en
Milieu over de brief d.d. 26 april 2013 inzake het kabinetsstandpunt Vessel
Protection Detachments aan boord van Koninkrijksgevlagde koopvaardijschepen en aanvullende maatregelen (Kamerstuk 32 706, nr. 44).
De voorzitter van de commissie,
Ten Broeke
De adjunct-griffier van de commissie,
Dekker

nds-tk-2013D21178

1

Nr.
1

2

3

4

5

6
7

8
9

10

11

12

13
14

15

Vraag
Kunt u uit eigen onderzoek bevestigen dat er sprake is van illegale
inzet van gewapende beveiligers aan boord van schepen die varen
onder de Nederlandse vlag? Om hoeveel gevallen gaat het?
Kunt u een overzicht geven van de aanleiding(-en) die hebben
geleid tot het nodig maken van het heroverwegen van de oorspronkelijke kabinetsreactie op het rapport van de commissie De
Wijkerslooth1?
Klopt het dat de minister-president op 7 april 2013 in het RTL
journaal het volgende gesteld heeft over beveiliging van koopvaardij door de overheid: «Het is natuurlijk een principieel punt dat
Koninkrijksgerelateerde schepen { dat daar de zwaardmacht geldt
van de Nederlandse staat. Dus dat is een vrij principieel punt. Dus
dat is de macht van de overheid om het geweldsmonopolie uit te
oefenen». Hoe verhouden deze uitspraken van de ministerpresident zich tot de nu voorgenomen legalisering van particuliere
beveiliging?
Welke financiële consequenties heeft dit besluit voor de defensiebegroting? Zal de begroting 2013 worden aangepast? Vallen er
bedragen vrij?
Kunt u toelichten waaruit blijkt dat de bescherming van koopvaardijschepen een beleidsprioriteit is, daar Nederland qua bescherming achterloopt op veel andere landen?
Welke gevolgen heeft dit besluit voor de gereedstelling van
eenheden die voor VPD-inzet zijn gereserveerd?
Kunt u een overzicht geven van het verschil in (rechts-) positie van
de kapiteins bij de inzet van de Vessel Protection Detachements
(VPD’s) ten opzichte van particuliere beveiligers?
Welk percentage van de Nederlandse schepen op doorvaart door
dit gebied maakt gebruik van de «group transits»?
Klopt het dat er het afgelopen jaar geen enkel schip meer gekaapt is
in de Golf van Aden en omgeving, en dat het probleem van piraterij
door effectieve bestrijding met marines afneemt? Waarom gaat u
dan juist nu over tot het toestaan van particuliere beveiliging?
Op welke manier gaan private security companies (PSC’s) (in de
praktijk) in internationale wateren gecontroleerd worden, om
zogenaamde wildwestpraktijken te voorkomen? Hoe pakken andere
landen dit probleem aan?
Wanneer aan PSC’s dezelfde eisen gesteld worden als aan VPD’s en
zij onder dezelfde voorwaarden, op dezelfde manier opereren – dit
om onveilige situaties te voorkomen –, blijft het verschil in kosten
tussen VPD’s en PSC’s dan nog wel een argument voor het toestaan
van PSC’s?
Verwacht u dat na invoering van de wetswijziging private bewakers
nog steeds aanzienlijk goedkoper zullen zijn dan VPD’s? Zo ja, kunt
u toelichten waardoor private bewakers na de wetswijziging
goedkoper kunnen blijven opereren?
Verwacht u dat illegale praktijken na het legaliseren van particuliere
beveiliging als sneeuw voor de zon zullen verdwijnen?
Zijn de eisen van de reders doorslaggevend in de besluitvorming
over het toestaan van gewapende particuliere beveiliging? Is er ook
gekeken naar de optie van konvooivaart als alternatief?
Gesteld wordt dat in de toekomst ook niet in alle gevallen aan de
eisen van de reders kan worden voldaan. Waarom moet in uw
redenering de overheid altijd aan alle eisen van de reders voldoen,
en als dit niet kan, worden overgegaan tot het legaliseren van
particuliere beveiliging? Geldt het omgekeerde niet veel meer: dat
reders aan de eisen van de overheid moeten voldoen?

2

Nr.
16

17
18

19

20

21

22
23

24
25

26
27

28

29

30
31
32
33
34

Vraag
Zijn er ook mogelijkheden denkbaar waarin de reders aan de eisen
die gesteld worden aan een VPD tegemoet kunnen komen, ook ten
aanzien van de aanvraagtermijn, omvang, kosten en geografische
reikwijdte?
Welke categorieën transporten komen potentieel in aanmerking
voor de nader te bepalen categorieën transporten?
Welke voorwaarden komen potentieel in aanmerking voor de nader
te definiëren voorwaarden? Welke uitgangspunten zullen daarbij
gehanteerd worden?
Is Defensie absoluut niet in staat het benodigde niveau van
bescherming van kwetsbare transporten tegen piraterij te verzorgen? Welke definitie van absoluut hanteert u hierbij?
Hoe omschrijft u absoluut in de zin «indien Defensie absoluut niet
in staat is het benodigde niveau bescherming van kwetsbare
transporten tegen piraterij te verzorgen»?
Wat is het benodigde niveau in de zinsnede «indien Defensie
absoluut niet in staat is het benodigde niveau bescherming van
kwetsbare transporten tegen piraterij te verzorgen»?
Wat verstaat u onder «basale regulerende voorwaarden op
internationaal niveau»?
Is het dat er met de uitbreiding van de militaire VPD-capaciteit geen
toereikend niveau van bescherming kan worden geboden, of is het
dat de uitgebreide militaire VPD-capaciteit onvoldoende is om aan
de eisen van de reders tegemoet te komen, dat maakt dat u een
besluit over het mogelijk maken van particuliere beveiliging
overweegt?
Wat zijn de voorwaarden in het inzetconcept die de grootte van de
in te zetten VPD’s bepalen?
Zijn de voorwaarden voor de grootte van de in te zetten VPD niet
onevenredig zwaar voor het type risico dat een VPD team loopt bij
de beveiliging van schepen tegen piraterij?
Zullen de voorwaarden en eisen die gesteld worden aan de VPD’s
ook moeten gelden voor private beveiligers?
Welke aanpassingen zijn er mogelijk respectievelijk nodig om het
inzetconcept zo aan te passen dat de Defensie de Nederlandse
koopvaardijschepen met kleinere teams kan beveiligen?
U stelt dat het aantal van 175 in te zetten VPD’s voldoende is.
Waarop is dit aantal gebaseerd? Hoe verhoudt zich dit tot het aantal
van 250–300 schepen dat de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) aangeeft dat jaarlijks door het risicogebied
bij de Golf van Aden vaart2?
De uitbreiding van de militaire VPD-capaciteit zal eind 2013
voldoende zijn voor 175 inzetten per jaar, welk aantal strookt met de
schatting van de reders van het jaarlijkse aantal Koninksrijksgevlagde transporten voor de kust van Somalie. Is het niet voorbarig
op dit moment al te concluderen dat de uitgebreide militaire
VPD-capaciteit onvoldoende zal zijn?
Bent u van plan andere gebieden, zoals voor de Westkust van Afrika
ook als risicogebied aan te gaan merken?
Kunt u toelichten hoeveel van de door risicovol gebieden varende
Nederlandse koopvaardijschepen spotlading vervoeren?
Hoeveel schepen in de Nederlandse vloot varen spotlading zodat
extreem flexibele inzet van VPD’s gewenst is en dus onhaalbaar?
Hoe groot is het aantal «spotmarket» gerelateerde vaarten?
Nu de aanvraagtermijn is verkort, de financiële bijdrage van de
reders is verlaagd en de flexibiliteit is verhoogd door het inrichten
van een aantal depots in de regio voor de opslag van wapens en
munitie, is het niet voorbarig nu al te concluderen dat er niet
tegemoet gekomen kan worden aan de eisen van de reders?

3

Nr.
35

36
37

38
39

40
41
42

43

44

45

46

47

48
49

50

51
52

Vraag
Is of wordt overwogen drijvende depots voor de opslag van
wapens en munitie in te richten? Zo ja, waarom is hiervan afgezien?
Zo nee, waarom niet?
Waarom is wenselijkheid en haalbaarheid van drijvende depots niet
eerder onderzocht?
Heeft u al onderzoek gedaan naar de wenselijkheid en haalbaarheid
van drijvende wapendepots? Zo niet, wanneer verwacht u de
Kamer hierover te kunnen informeren?
Op welke termijn zal het resultaat naar de wenselijkheid en
haalbaarheid van drijvende depots bekend zijn?
Waarom wordt de inzet van drijvende wapendepots niet eerst
verder uitgewerkt, om zo te kunnen beoordelen waar de grenzen
van de flexibiliteit liggen en of zodoende in voldoende mate
tegemoet gekomen kan worden aan de beveiligingsbehoefte van de
reders?
Worden VPD’s door het inzetten van drijvende depots flexibeler
inzetbaar? Hoeveel flexibeler?
Welke kostenreductie kan behaald worden door het gebruik van
opslagruimten voor wapens op strategische plaatsen?
Kunt u een overzicht geven van de specifieke omstandigheden
waarbij afgeweken zou kunnen worden van de standaardomvang
van een VPD van 11 personen? Wat is hierbij de minimale omvang
van een VPD?
Is onvoldoende ruimte aan boord van een schip een specifieke
omstandigheid waaronder de omvang van het VPD kleiner zou
kunnen zijn? Zo nee, waarom niet?
Zouden de minimum eisen die worden gesteld aan de operationele
veiligheid van mariniers ook niet moeten gelden voor private
bewakers? Zo ja, mogen na legalisering private bewakers schepen
nog steeds met vier bewakers beveiligen?
Waarom zouden private bewakers wel en VPD’s niet met minder
dan 11 mensen kunnen en mogen werken? Waarom houdt u vast
aan een minimum aantal mariniers van 11 in één VPD?
Kunt u toelichten hoe gewapende particuliere beveiligers momenteel omgaan met het verkrijgen van diplomatieke toestemming
voor het in- en uitvoeren van wapens en munitie?
Kunt u toelichten hoe gewapende particuliere beveiligers in de
voorziene wet- en regelgeving met het verkrijgen van diplomatieke
toestemming voor het in- en uitvoeren van wapens en munitie om
dienen te gaan?
Kunt u toelichten waarom de kosten van gewapende particuliere
beveiligers niet te vergelijken zijn met de kosten van VPD’s?
In hoeverre is diplomatieke toestemming, of in elk geval een
vergunning, nodig voor het em- en debarkeren van wapens en
munitie door particuliere beveiligingsbedrijven? Kost dit niet
evenzeer tijd, net als bij inzet van VPD’s?
Is de voorziene verlaging van het planaantal van 175 VPD’s een
voorbode op een structurele verlaging van het (plan)aantal VPD’s
dat Defensie beschikbaar stelt, wanneer particuliere beveiliging
wettelijk geregeld is?
Welke kostenreductie kan behaald worden door te gaan varen met
minder mariniers per VPD inzet?
Waarom gebruikt u de grenzen die er zijn aan omvang van VPD’s
als een argument om tot particuliere beveiliging over te gaan? Er
kan toch in specifieke omstandigheden van dit aantal worden
afgeweken, zoals u zelf stelt? Hoe verhoudt zich dit tot het feit dat er
vanaf maart 2011 slechts één VPD-aanvraag afgewezen is, omdat
het schip te klein was?

4

Nr.
53
54

55
56

57

58

59

60

61

62

63

64
65

66

Vraag
In hoeverre benadeelt het huidige Nederlandse beleid de feitelijke
omzet van reders door gevaarlijk gebied?
Wordt er gebruik gemaakt van Nederlandse bedrijven die voor
andere landen VPD’s inzetten die hebben aangeboden te willen
meedenken over certificering? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?
Wordt er gebruik gemaakt van de expertise van andere landen? Zo
ja, hoe? Zo nee, waarom niet?
Voor de standaarden en voorwaarden voor inzet van particuliere
beveiligers zijn er nu verschillende initiatieven wat de overzichtelijkheid noch de standaardisering van de eisen ten goede komt.
Bovendien zijn er ook voorstellen voor niet-verplichtende richtlijnen. Komt hiermee het level playing field ook niet in gevaar nu er
de potentiele mogelijkheid is dat reders verschillende voorwaarden
dan wel standaarden gaan toepassen? Zo nee, waarom niet?
Welke rol speelt de midden 2013 verwachte International Organization for Standardization (ISO) standaard voor gewapende particuliere beveiligers aan boord van schepen bij de beoordeling dat u
voornemens bent particuliere beveiligers toe te staan?
Welke principiële keuzes zullen gemaakt worden met betrekking tot
de inzet van particuliere beveiligers zoals onder meer het wapengebruik, de eisen aan de particuliere beveiligers, de beveiligingsorganisaties, de vergunningverlening en het toezicht? Op welke wijze
zullen deze keuzes worden gemaakt? Op welke wijze zal de Kamer
hierbij betrokken worden?
Bent u bereid onderzoek te doen naar de aantallen en de redenen
voor het uitvlaggen van schepen en wanneer kan de Kamer deze
cijfers verwachten?
Kunt u toelichten hoeveel inkomsten ons land de afgelopen jaren is
misgelopen door a) het uitvlaggen, b) het niet langer inschrijven
van nieuwe schepen in Nederland c) de toename van personeelskosten door het mislopen van belastingvoordeel en d) het verliezen
van Nederlandse arbeidsplaatsen in de scheepvaartsector?
Hoe heeft het kunnen gebeuren dat Nederland in Europa vrijwel
alleen is komen te staan als het gaat om het niet toestaan van
gewapende particuliere beveiligers? Waarom is niet eerder
ingehaakt op de Europese trend teneinde een gelijk level playing
field te behouden en welke lessen trekt Defensie hier uit voor de
toekomst?
Waarom ontbreken er complete cijfers over de aantallen en
redenen van uitvlaggen van schepen? Kunnen deze aantallen
uitgezocht worden? Zo ja, binnen welke termijn? Kunt u een
overzicht geven op basis van informatie die nu wel al beschikbaar
is?
Als de kosten van VPD’s omlaag gaan en de flexibiliteit omhoog, in
hoeverre is dan nog sprake van een benadeling van Nederlandse
reders in het kader van het Europese level playing field? Zijn
Nederlandse reders met de VPD’s niet juist beter af dan reders in
Europese landen die geen VPD’s inzetten?
Hoeveel rederijen hebben besloten niet onder Nederlandse vlag te
gaan varen vanwege het tekortschieten van beveiliging?
Hoeveel schepen zijn er nu daadwerkelijk uitgevlagd vanwege het
tot dusver uitblijven van het legaliseren van particuliere beveiliging? Was dat dan echt de reden of lagen daar meer fiscale
overwegingen aan ten grondslag?
U bent voornemens om de inzet van particuliere beveiligers aan
boord (van nader te bepalen categorieën transporten) toe te staan,
wat leidt tot de vaststelling dat er wetgeving moet worden
voorbereid. Welke voorwaarden en welke rechtstatelijke waarborgen zullen daarin worden meegenomen?

5

Nr.
67

68
69

70
71

72

73
74

75
76

77

78
79

80

81

82
83
84
85
86

Vraag
Kunt u toelichten of de voorziene wet- en regelgeving die de inzet
van gewapende beveiligers zal reguleren, zich beperkt tot het
risicogebied nabij Somalië, of zich zal uitstrekken tot alle
risicogebieden?
Wordt er in de wetgeving rekening mee gehouden dat piraterij
(geografisch) geen statisch probleem is?
U stelt dat voorzien zal worden in wet- en regelgeving onder strikte,
nog nader te definiëren voorwaarden. Is het te verwachten dat deze
voorwaarden die aan private bewaking zullen worden gesteld een
prijsopdrijvende werking hebben?
Wat wordt bedoeld met «bijzondere wetgeving»?
Welke aandacht zal geschonken worden aan de positie van de
kapitein en betrekt u ook de (vertegenwoordigers van de) kapiteins
bij de te ontwikkelen wet- en regelgeving? En zo ja, hoe?
Hoe zal de wijze waarop dergelijke principiële keuzes in de ons
omringende landen zijn gemaakt in ogenschouw worden
genomen? Wat wordt hiermee bedoeld?
Betreft het alle ons omringende landen die particuliere beveiliging
toestaan? En zo nee, welke landen dan wel?
Komt er een overzicht van de afwegingen van ons omringende
landen waarna u verwijst die dergelijke principiële keuzes al
gemaakt hebben beschikbaar voor de Kamer? Zo nee, waarom
niet? Beschikt u over een volledig overzicht van alle afwegingen die
de bedoelde landen hebben gemaakt alvorens een keuze te maken?
Hoe snel kan de aangepaste wet- en regelgeving van kracht
worden?
Is het mogelijk dat u door tijdelijke regelingen vooruitloopt op de
aangepaste wet- en regelgeving zodat reeds kan worden overgegaan op bescherming met gewapende private beveiligers?
Wanneer kan de aangepaste wet- en regelgeving van kracht
worden, mede in het licht van het feit dat bescherming van
koopvaardijschepen tot een beleidsprioriteit is bestempeld?
Erkent u de urgentie voor een snelle regeling gezien de internationale ontwikkelingen en het uitvlaggen van schepen?
Hoe kan de veiligheid van de bemanningen die het moeten doen
zonder VPD’s, in de periode totdat nieuwe regelgeving van kracht
is, gegarandeerd worden?
Hoe kan de veiligheid van de bemanningen, op transporten waar
geen adequate bescherming door Defensie voor handen is, toch
gegarandeerd worden in de periode tot de voorziene wettelijke
regeling?
Kunt u toelichten waarom er geen sprake kan zijn van inzet van
gewapende particuliere beveiligers totdat er een wettelijke regeling
is getroffen? Is er geen mogelijkheid een tussentijdse regeling te
treffen, zoals België, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland ook
hebben gedaan?
Kunt u een overzicht geven van de bestaande (internationale)
bedrijven die voorzien in particuliere beveiliging van schepen?
Op welke wijze zullen de verladers betrokken worden bij de nadere
besluitvorming en ontwikkelingen?
Kunt u toelichten voor welke categorieën transporten u de
gewapende particuliere beveiligers denkt te gaan inzetten?
Kunt u de bijzondere aandacht aan de positie van de kapitein
toelichten?
Waarom is er nog geen grond geweest om een strafrechtelijk
onderzoek te starten naar de illegale aanwezigheid van particuliere
beveiligers aan boord van schepen varend onder de Nederlandse
vlag?

6

Nr.
87

88

89

90

91

92

93
94
95

96

97

1
2

Vraag
Wordt er door het Openbaar Ministerie (OM) onderzoek gedaan
naar deze illegale aanwezigheid van particuliere beveiligers aan
boord van schepen die varen onder de Nederlandse vlag?
Gesteld wordt dat er strafrechtelijke controle plaats zal gaan
vinden. Hoe zal dit in de praktijk ingevuld gaan worden? Welke
effectieve controle en toezicht door de overheid streeft u na?
Aangegeven wordt dat het OM in het geval van (illegaal) bewapende PSC inzet op Nederlandse schepen, strafrechtelijk onderzoek
zal starten. In verschillende media is het gebruik van bewapende
PSC’s al aangekaart. Waarom is er vooralsnog geen enkel strafrechtelijk onderzoek gestart? Hoe zal deze controle op het al dan niet
gebruik van PSC’s op zeeschepen er in de praktijk uit gaan zien?
Op basis van welke omzet gegevens is vastgesteld dat er sprake is
van een aanslag op het level playing field van de Nederlandse
koopvaardij?
In de bijlage staan geen cijfers vermeld over reders die behoefte
hadden aan bescherming, maar geen VPD hebben aangevraagd
omdat zij menen dat inzet ervan in tijd, omvang en/of kosten niet
mogelijk zal zijn. Kunt u -evt. in overleg met redersverenigingeneen indicatie geven van het aantal om die redenen niet ingediende
aanvragen?
Uit het als bijlage opgenomen overzicht blijkt dat er sprake is van
een dalende trend voor zowel het aantal ingetrokken als het aantal
afgewezen VPD- aanvragen, nog voordat de inzetcapaciteit is
uitgebreid naar 175 inzetten per jaar. Kunt u nader ingaan op de
achtergrond van de meest recent afgewezen dan wel ingetrokken
VPD aanvragen? Het betreft de aanvragen uit jul-dec 2012 en
jan-maart 2013: kunt u de reden van afwijzing dan wel intrekking
van deze VPD aanvragen nader specificeren?
Is bekend in hoeveel gevallen reders vaker dan noodzakelijk
bewapende bewaking aan boord willen hebben?
Kunt u toelichten waarom er vijf keer een VPD was aangevraagd,
terwijl er geen behoefte aan bestond?
Uit het overzicht van afhandeling door Defensie van de VPDaanvragen blijken de kosten van VPD’s de voornaamste reden
waarom aanvragen ingetrokken zijn. Hieraan wordt toch in hoge
mate tegemoet gekomen door de kosten voor de reders te
verlagen?
Waarom gaat u over tot het toestaan van particuliere beveiliging,
terwijl uit de tabel blijkt hoezeer de afhandeling door Defensie van
de VPD-aanvragen verbeterd is, en bijvoorbeeld in januari t/m
maart van dit jaar geen enkele aanvraag is afgewezen?
Was het varen in konvooi een alternatief voor de aanvragen die
afvielen? Indien niet, waarom niet?

Kamerstuk 32 706, nr. 19.
http://www.kvnr.nl/CMS/showpage.aspx?id=433.

7