Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 583

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 april 2012
Met deze brief informeer ik u over de onderwerpen die op de agenda
staan van de Landbouw- en Visserijraad die 26 en 27 april plaatsvindt in
Luxemburg, alsmede over mijn inzet tijdens die bijeenkomst.
Op de agenda van de Raad staan zowel landbouw- als visserijonderwerpen. Op het gebied van de landbouw zal worden gesproken over de
wetgevingsvoorstellen voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(GLB) 2014–2020, in het bijzonder over de voorgestelde maatregelen
binnen de directe betalingen. Op het vlak van de visserij zal de Raad
spreken over regionalisering in het kader van de hervorming van het
Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) en een oriënterend debat voeren
over het Commissievoorstel voor overdraagbare visserijconcessies in het
kader van de hervorming van het GVB. Onder diversen zal de Commissie
de Raad informeren over de actuele situatie met betrekking tot de
realisatie van verplichte groepshuisvesting van drachtige zeugen die op
1 januari 2013 in gaat (Richtlijn 2008/120/EG). Daarnaast zal de Commissie
haar Mededeling over afzetbevordering en voorlichting ten behoeve van
landbouwproducten toelichten.
Op vrijdag 27 april zal er een ministerslunch plaatsvinden. Tijdens deze
lunch zal de sociaal-economische dimensie van het GVB worden
besproken.
Wetgevingsvoorstellen voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2014–2020 – directe betalingen.
(Gedachtewisseling)
De Raad zal in het kader van de hervorming van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB) van gedachten wisselen over de voorgestelde
maatregelen binnen de directe betalingen van het GLB.

kst-21501-32-583
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 583

1

De inzet van het kabinet voor de hervorming van het GLB is vastgesteld
met de betreffende kabinetsreactie (TK 28 625, nr. 137) en het daarbij
behorende Algemeen Overleg met uw Kamer van 14 december jl.
Jonge boeren
Het kabinet is van mening dat naast de voorgestelde extra hectarebetaling
het belangrijk is om gerichte stimulansen te geven voor de ontwikkeling,
optimalisering en verduurzaming van landbouwbedrijven. Aandacht moet
daarom ook worden gegeven aan de regeling voor jonge boeren in het
plattelandsbeleid.
Kleine ontvangers
Het kabinet van mening dat lidstaten vrijwillig moeten kunnen beslissen
over de toepassing van de regeling voor kleine boeren/bedrijven. Hoewel
deze regeling in bepaalde lidstaten positief kan uitpakken, levert deze
regeling voor Nederland relatief weinig op ten opzichte van de daaruit
voortvloeiende hoge administratieve lasten.
Vrijwillig gekoppelde betalingen
Het kabinet is geen voorstander van een herintroductie van gekoppelde
betalingen voor sectoren die in de afgelopen jaren verplicht zijn
ontkoppeld of nog dit jaar worden ontkoppeld. Hiermee worden onnodige
en onwenselijke stappen terug gezet in de tijd en zou verstoring kunnen
ontstaan van concurrentieverhoudingen tussen lidstaten, tussen sectoren
en met derde landen, inclusief ontwikkelingslanden.
Top-ups voor boeren in gebieden met natuurlijke beperkingen
Het kabinet kan instemmen met het vrijwillige karakter van de mogelijkheden voor top-up-betalingen in gebieden met natuurlijke beperkingen.
Bij de implementatie van het nieuwe GLB zal het kabinet bezien in
hoeverre toepassing van deze voorziening mogelijk en gewenst is.
Actieve landbouwer
De door de Commissie voorgestelde definitie van actieve landbouwer
leidt tot een grote uitvoeringslast die niet in verhouding staat tot het
beoogde doel. De nu door Nederland toegepaste praktische benadering
waarbij bijvoorbeeld luchthavens zijn uitgesloten van directe betalingen is
eenvoudiger en effectiever en het kabinet pleit daarom voor behoud van
deze uitsluitingsmogelijkheid.
Aftopping van de directe betalingen
Gezien het ingeslagen pad naar een meer doelgerichte betaling is het
kabinet niet overtuigd van de noodzaak van aftopping van de directe
betalingen. Nederland zet in op doelgerichte betalingen, waarbij de rol
van directe betalingen als «inkomensondersteuning» afneemt en waarbij
het uiteindelijk niet van belang is hoe groot of klein het betrokken
agrarische bedrijf is. De geleverde maatschappelijke prestatie is dan
leidend. Hier komt bij dat door de Commissievoorstellen een aanzienlijke
stijging van de uitvoeringslasten kan optreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 583

2

Uitfasering van het historische model en infasering van het regionale
model van directe betalingen
Het kabinet ondersteunt de voorgestelde overgang van een historisch
naar een regionaal model met een betaling per hectare landbouwgrond.
Het is van belang daarbij te zoeken naar goed evenwicht tussen een
soepele en haalbare overgangsperiode voor de verschillende sectoren
enerzijds en anderzijds zo snel mogelijk duidelijkheid en aanpassing aan
de nieuwe situatie.
Hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid:
regionalisering
(Oriënterend debat)
De Raad zal een oriënterend debat voeren over regionalisering in het
kader van de hervorming van het GVB. U kent ten algemene het Nederlandse standpunt zoals verwoord in de met uw Kamer besproken
kabinetsreactie ten aanzien van de hervorming. Ik wil het regionale spoor
zo optimaal mogelijk gebruiken. De bestaande institutionele verhoudingen
tussen Raad, Europees Parlement (EP) en Commissie moeten daarbij
gerespecteerd worden. Mij staat een model voor ogen waarbij de Raad en
het EP algemene uitgangspunten, randvoorwaarden en langetermijndoelen vaststellen. Op regionaal niveau zullen de plannen verder kunnen
worden uitgewerkt. Ik verwijs hiervoor ook naar het kabinetsstandpunt,
dat ik u op 7 september 2011 heb toegestuurd. (TK 32 201, nr. 20).
Het Commissievoorstel is weliswaar op deze uitgangspunten gestoeld,
maar het initiatief tot samenwerking en implementatie wordt geheel bij de
lidstaten gelegd. In de opzet van de Commissie zullen de lidstaten ieder
voor zich de regionale afspraken moeten implementeren. Omzetting van
regionaal overeengekomen maatregelen in nationale wetgeving leidt
onherroepelijk tot een verschillende aanpak tussen de lidstaten, wat kan
leiden tot een ongelijk speelveld door verschillen in wet- en regelgeving
tussen lidstaten.
Ik ben van mening dat regionalisering verdere uitwerking verdient en dat
een duidelijke rol voor de Regionale Advies Raden moet zijn weggelegd.
De regionale plannen moeten communautair worden bekrachtigd en ter
goedkeuring worden voorgelegd aan Raad en EP, die de eindverantwoordelijkheid blijven houden. Dit is vooral belangrijk met het oog op het
borgen van de kwaliteit van de plannen en een gelijk speelveld.
Hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid:
overdraagbare visserijconcessies
(Oriënterend debat)
De Raad zal een oriënterend debat voeren over de introductie van
overdraagbare visserijconcessies in het kader van de hervorming van het
GVB. Ik sta sympathiek tegenover de invoering van het principe van
individueel overdraagbare visserijconcessies. De opvatting van de
Commissie dat met overdraagbare visserijconcessies de vlootcapaciteit
wordt gereduceerd, deel ik niet. De introductie van dergelijke visserijconcessies leidt naar mijn oordeel wel tot meer marktwerking in het beheer
van de visserijmogelijkheden en daarmee tot een meer efficiënt en
optimaal gebruik van de visserijmogelijkheden. Ook leidt een dergelijk
systeem tot grotere uniformiteit in de uitvoering van het beleid en meer
transparantie in het beheer door de lidstaten. Een belangrijke randvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 583

3

waarde voor een goed functioneren is dat deze visserijconcessies in
co-management worden beheerd.
Het voorstel van de Commissie gaat gedetailleerd in op de wijze waarop
op nationaal niveau de concessies moeten worden beheerd en heeft voor
het beheer in Nederland een aantal vergaande consequenties. Ik ben dan
ook van oordeel dat de invulling en uitwerking van het systeem van
overdraagbare visserijconcessies aan de lidstaten moet zijn. Mijn inzet is
erop gericht om op communautair niveau enkel een kader voor individueel overdraagbare visserijconcessies vast te leggen, met daarbij enkele
essentiële randvoorwaarden. De verdere invulling moet worden overgelaten aan de lidstaten.
Lunch: de sociaal-economische dimensie van het GVB
Tijdens een ministerslunch is een gedachtewisseling voorzien over de
sociaal-economische dimensie van de hervorming van het GVB. De
discussie zal zich naar verwachting toespitsen op de inzet van het nieuwe
visserijfonds, het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij
(EFMZV 2014–2020).
Tijdens de discussie zal ik interveniëren conform de met uw Kamer
afgestemde lijn, neergelegd in het BNC-fiche over het EFMZV. Subsidieverlening aan de visserijsector moet worden beperkt en worden ingezet
voor innovatie, zoals ten behoeve van selectievere visserijmethoden; de
sector dient er niet afhankelijk van te zijn. De visserijsector moet zich
ontwikkelen tot een innovatieve, duurzame en economisch zelfstandige
sector. De inzet van het EFMZV dient erop gericht te zijn dit proces te
ondersteunen en zo bij te dragen aan een goed sociaal-economisch
klimaat in de visserij. Ik zal kenbaar maken dat Nederland geen steun
geeft aan het voorstel van de Commissie om bij de verdeling van
subsidies over de lidstaten het aandeel van de kleinschalige (kust)visserij
in de totale vloot als één van de criteria te hanteren. Subsidies mogen niet
discrimineren tussen grootschalige en kleinschalige visserij. Ook in de
regelgeving voor het nieuwe GVB zelf dient geen onderscheid gemaakt te
worden tussen de groot- en kleinschalige vloot in de EU. Het GVB moet er
verder zorg voor dragen dat visserij en aquacultuuractiviteiten ecologisch,
economisch en sociaal op lange termijn duurzaam zijn.
Diversen
Realisatie van verplichte groepshuisvesting van drachtige zeugen
op 1 januari 2013
(Informatie van de Commissie)
De Commissie zal de Raad informeren over de actuele situatie met
betrekking tot de realisatie van verplichte groepshuisvesting van drachtige
zeugen. Deze verplichting treedt op 1 januari 2013 in werking.
De Commissie heeft de lidstaten vorig jaar zomer een nationale inventarisatie dienaangaande laten uitvoeren. Uit de inventarisatie in Nederland
bleek dat medio 2011 in totaliteit 71 procent van de drachtige zeugen in
Nederland in groepshuisvesting zat. Nederland houdt vast aan 100%
omschakeling per 1 januari 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 583

4

Mededeling over afzetbevordering en voorlichting ten behoeve
van landbouwproducten
(Informatie van de Commissie)
De Commissie zal haar Mededeling over afzetbevordering en voorlichting
ten behoeve van landbouwproducten toelichten. De Mededeling is op
30 maart jl. verschenen en volgt op het Groenboek van de Commissie, dat
op 19 juli 2011 in de Raad is gepresenteerd en de publieke consultatie die
naar aanleiding van het Groenboek is gehouden. Op 5 september 2011
heeft het kabinet haar reactie op het Groenboek aan uw Kamer gezonden
(TK 28 625, nr. 133). De kabinetsreactie op deze Mededeling zult u
binnenkort ontvangen.
Zoals reeds aangegeven in de kabinetsreactie op het Groenboek zijn de
volgende punten voor mij van belang:
– het beter laten aansluiten van programma’s bij maatschappelijke
voorkeuren op het gebied van duurzaamheid, gezondheid en dierenwelzijn;
– de uitbreiding van het toepassingsgebied tot andere partijen dan de
beroepsorganisaties;
– vereenvoudiging van de regelgeving;
– een betere taakverdeling tussen Commissie en lidstaten.
Daarnaast geef ik uitvoering aan de motie Koopmans/Jacobi (TK 22 112,
nr. 1231).
Voor het kabinet is het verder van belang dat programma’s voor
voorlichting en afzetbevordering van landbouwproducten de integriteit
van de interne markt en het open internationaal handelssysteem volledig
in acht nemen en ondersteunen.
Overig
Onderhandelingsmandaat voor een visserijprotocol tussen de EU
en de Salomonseilanden
De Commissie heeft een onderhandelingsmandaat voorgesteld voor een
nieuw visserijprotocol met de Salomonseilanden. Het huidige protocol
loopt in oktober af. Het betreft één van de drie tonijnakkoorden in de Stille
Oceaan. Naast de EU hebben de Salomonseilanden ook een overeenkomst met Japan, Taiwan, Korea, China en Nieuw-Zeeland. Het protocol
regelt de toegang tot de wateren van Salomonseilanden voor vier
EU-vaartuigen. Spaanse en Franse vaartuigen hebben in het verleden
gebruik gemaakt van het protocol.
Het voorgestelde onderhandelingsmandaat voldoet in mijn ogen aan de
voorwaarden om te komen tot duurzame visserij onder het af te sluiten
protocol. Zo is een verwijzing opgenomen naar het belang van goed
beheer in regionale beheerorganisaties. Ik acht het van belang dat de EU
kan blijven meepraten over verduurzaming van de tonijnvisserij in deze
regio. Het afsluiten van een nieuw protocol kan hiertoe bijdragen. Ik ben
dan ook voornemens in te stemmen met het mandaat. Het uiteindelijke
onderhandelingsresultaat zal ik echter mede beoordelen op de afspraken
over het tonijnbeheer en de evaluatie die in juni beschikbaar komt.
Beheermaatregelen voor de tropische tonijn worden overeengekomen in
de Western and Central Pacific Fisheries Commission (WCPFC). Volgens
wetenschappers is het nodig om de huidige beheermaatregelen aan te
scherpen.
Tijdens de plenaire vergadering van het WCPFC van maart jl. zijn de
deelnemende landen er niet in geslaagd hierover overeenstemming te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 583

5

bereiken. Tijdens de plenaire vergadering van december 2012 staan de
beheerplannen opnieuw op de agenda. De EU zet zich in de WCPFC in
voor aanscherping van de beheermaatregelen.
Decentraal aalbeheer
Ik bied uw Kamer als bijlage bij deze brief het rapport «Pilotproject
decentraal Aalbeheer Fryslân» aan.1 Het pilot-project is het gevolg van
een verzoek uit 2010 van uw Kamer om de kansen voor decentraal
aalbeheer te onderzoeken. Eind augustus 2010 is het resultaat van dit
onderzoek aan uw Kamer aangeboden (TK 29 664, nr. 100). Dat heeft
geresulteerd in een pilot in Friesland tijdens het afgelopen jaar. Bijna alle
Friese vissers hebben een jaar lang, in plaats van met een sluiting van drie
maanden, met een quotum gevist. Zij konden dus het hele jaar door
vissen, totdat zij hun maximale vangsthoeveelheid aal bereikt hadden.
Voor de huidige opzet van de pilot is voor het bepalen van het quotum
aangesloten bij het visverbod van drie maanden. Het quotum is gelijk aan
de vangst van aal in negen maanden (twaalf minus drie maanden
visverbod) vissen, met als referentiejaar 2010.
De pilot is positief verlopen en de Friese vissers zijn enthousiast over deze
wijze van vissen. Wel is het goed dat meer ervaring wordt opgedaan met
de controle en handhaving. Daarom heb ik het voornemen het decentrale
aalbeheer in Friesland dit jaar door te laten lopen. Dit onder de
voorwaarde dat de Europese Commissie hiermee instemt. Ik zal dit zo snel
mogelijk bespreken met de Commissie. Het doet mij genoegen dat de
Friese Bond haar verantwoordelijkheid neemt en dit jaar met financiële
ondersteuning van Stichting DUPAN de kosten voor de controle en
handhaving draagt.
De resultaten van de Friese pilot van afgelopen jaar zal ik meenemen in de
rapportage van het aalbeheerplan. Het uitrollen van decentraal aalbeheer
over heel Nederland is nog niet aan de orde. Daarvoor zal eerst in
Friesland meer ervaring moeten worden opgedaan en zal tevens aan de
eerder gestelde voorwaarden moeten worden voldaan (TK 29 664,
nr. 100). Zo zal de visserijsector zelf een aantal taken op zich moet nemen,
waaronder het maken van bindende afspraken over de bevissingsmogelijkheden en het handhaven ervan gekoppeld aan een eigen sanctioneringsysteem. Mogelijkerwijs vraagt dit een aanpassing van de wijze waarop
de aalvissers nu georganiseerd zijn. Daarnaast zal de Commissie en ICES
(International Council for the Exploration of the Sea) een nieuw beheermodel moeten goedkeuren.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 583

6