Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2359
Vragen van het lid Stoffer (SGP) aan de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat over het maatregelenpakket voor rijexamens (ingezonden 30 maart
2021).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 16 april 2021).
Vraag 1
Deelt u de analyse van de brancheverenigingen van autorijscholen dat het
Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) het probleem overschat,
omdat er nog geen theorie-examens afgenomen kunnen worden en het niet
zo is dat rijscholen meer rijlessen zullen gaan geven ten opzichte van de
normale situatie, omdat in verband met de coronavoorzorgsmaatregelen
meer tijd per rijles nodig is?1 Kunt u derhalve nader inzicht geven in de
noodzaak om maatregelen te nemen?
Antwoord 1
Het CBR heeft berekend dat er per 2 maart 610.000 examens moesten worden
ingehaald. Dat is ook het uitgangspunt bij de maatregelen in het plan van
aanpak van de Taskforce Examenafname van het CBR. Daarbij is, op basis
van een rondvraag bij rijscholen, rekening gehouden met circa 30% meer
rijlessen dan normaal.
Maatregelen om de examencapaciteit te vergroten (100 extra examinatoren
aantrekken, overwerk en het langer in dienst houden van gepensioneerden)
heeft het CBR al in gang gezet. Een besluit over aanvullende maatregelen
(zoals het eventueel tijdelijk schrappen van de tussentijdse toets) zal het CBR
eind mei nemen. Daarbij wordt op dat moment gekeken naar de slagingspercentages en het aanbod van examenkandidaten. Mocht dan blijken dat de
reserveringstermijnen niet tot een onacceptabel niveau zijn gestegen, dan zijn
aanvullende maatregelen op dat moment niet nodig.
Vraag 2
Klopt het dat er nauwelijks inspraak is geweest op het uiteindelijke door het
CBR voorgestelde maatregelenpakket? Herkent u de onvrede in de branche
over de meedenksessies? Hoe waardeert u dat?

1

ah-tk-20202021-2359
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Eindhovens Dagblad, Rijscholen tegen CBR: Slagingspercentage kan zomaar niet omhoog,
29 maart 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het CBR heeft bij het ontwikkelen van de maatregelen dialoogsessies
gehouden met jongeren (als grootste klantengroep) en een aantal (20)
rijscholen die via de brancheverengingen zijn aangedragen. Ook alle
brancheverenigingen zijn betrokken. Alle deelnemers hebben een verslag van
de bijeenkomst ontvangen. Daarnaast zijn de brancheverenigingen voorafgaand aan de publicatie van het plan van aanpak geïnformeerd. Alle
deelnemers hebben ten slotte, nadat uw Kamer is geïnformeerd, een
terugkoppeling ontvangen over hoe de resultaten van de meedenksessie zich
vertaald hebben in het plan van aanpak.
De resultaten van de meedenksessies zijn belangrijke input geweest voor het
plan van aanpak en de volgorde van maatregelen die daarin wordt voorgesteld. De belangrijkste conclusie van de sessies was namelijk dat er breed
draagvlak was om gezamenlijk vooral in te zetten op het verminderen van het
aantal herexamens (en dus het verhogen van de slagingspercentages) zodat
aanvullende maatregelen zoveel mogelijk voorkomen kunnen worden. Op de
andere terreinen waar instroom beperkt kan worden (het tijdelijk schrappen
van de tussentijdse toets, het tijdelijk schrappen van het faalangstexamen en
het tijdelijk verhogen van de examenleeftijd naar 18 jaar) is dit draagvlak
minder groot. In de bijlages van het plan van aanpak van de Taskforce
Examenafname die u heeft ontvangen zijn de verslagen van de dialoogsessies opgenomen.
Dat er bij rijscholen onvrede bestaat wordt door het CBR herkend. Het CBR
geeft in het plan ook nadrukkelijk aan dat de inzet van de aanvullende
maatregelen indien mogelijk voorkomen moet worden. Ik vind het van belang
dat de wachttijden voor een rij-examen examen binnen de gestelde termijnen
(de afgesproken KPI) liggen. Dat is zowel in het belang van de mensen die
een rijbewijs willen halen, als van de rijsholen.
Vraag 3
Ziet u mogelijkheden om de tussentijdse toets niet te schrappen, maar
bijvoorbeeld te beperken tot de leerlingen die het echt nodig hebben als
tussenstap naar het echte examen in overleg met de rijscholen?
Antwoord 3
Het CBR dringt bij rijscholen aan om leerlingen alleen examen te laten doen
als ze veilige zelfstandige bestuurders zijn en klaar zijn voor het behalen van
het rijbewijs. Dan zijn er veel minder herexamens nodig en hoeven er geen
aanvullende maatregelen te worden genomen. Het doel is dat het slagingspercentage eind mei met 4% punt gestegen is. Mocht het verbeteren van de
slagingspercentages door de rijscholen niet succesvol blijken te zijn, dan is
het tijdelijk schrappen van de tussentijdse toets de maatregel die het meeste
extra examencapaciteit oplevert in relatief korte tijd: 80.0000 extra examenplekken per jaar. Het CBR is in het geval het slagingspercentage niet verbetert
een voorstander om de maatregel in de volle breedte te nemen en alle nog
niet geplande tussentijdse toetsen te schrappen. Uitzonderingen op de regel
maken de uitvoerbaarheid lastig en zorgen er ook voor dat de maatregel
minder effect heeft waardoor deze langer ingezet zal moeten worden.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het eventueel schrappen van het faalangstexamen juist
een averechts effect zal hebben op het slagingspercentage en het aantal
benodigde examenritten?
Antwoord 4
Het is belangrijk dat leerlingen door rijscholen worden aangeleverd op het
moment dat zij echt examen gereed zijn. Als het slagingspercentage
voldoende stijgt zijn extra maatregelen mogelijk niet nodig. Het tijdelijk
schrappen van het faalangstexamen is een maatregel die pas wordt
overwogen als het verbeteren van de slagingspercentages onvoldoende
gerealiseerd wordt en het tijdelijk schrappen van de tussentijdse toets
onvoldoende demping van de reserveringstermijnen oplevert. Wat het effect
van het tijdelijk niet afnemen van het faalangstexamen op de slagingspercentages heeft is op voorhand niet te zeggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 5
Hoe waardeert u het feit dat het tijdelijk verhogen van de leeftijdsgrens naar
18 jaar forse financiële impact kan hebben voor rijscholen met jongere
examenkandidaten, terwijl zij het vanwege de coronamaatregelen al moeilijk
hebben?
Antwoord 5
Het verhogen van de examenleeftijd naar 18 jaar is de laatste maatregel die
het CBR zal overwegen indien de slagingspercentages niet verbeteren en de
overige maatregelen onvoldoende effect hebben. Het plan voorziet allereerst
in het verhogen van de examencapaciteit van het CBR door het werven en
opleiden van 100 extra examinatoren, overwerk en het inzetten van gepensioneerde examinatoren. Daarnaast wordt de rijschoolbranche gevraagd alles in
het werk te stellen om het slagingspercentage te verhogen door alleen
kandidaten examen te laten doen die kans op slagen hebben. Hierdoor zijn er
minder herexamens nodig.
Alleen als dat onvoldoende oplevert wordt gekeken naar het tijdelijk
schrappen van de tussentijdse toets. Mocht dit nog niet voldoende opleveren,
dan kan het faalangstexamen tijdelijk geschrapt worden. Het verhogen van de
examenleeftijd komt daarna pas als laatste maatregel op tafel. Het CBR hoopt
ook dat deze maatregel niet nodig zal zijn, maar wil het uitdrukkelijk wel als
mogelijkheid achter de hand houden.
Vraag 6
Wat kunt u doen om ervoor te zorgen dat goed presterende rijscholen niet de
dupe worden van de genoemde maatregelen en van de negatieve communicatie over de lage slagingspercentages van een deel van de rijscholen, maar
dat er gericht beleid komt om ervoor te zorgen dat rijscholen met lage
slagingspercentages beter gaan scoren?
Antwoord 6
Dat er rijscholen zijn met lage slagingspercentages is een feit. Ruim 800
rijscholen hebben een slagingspercentage dat lager ligt dan 20% (gemiddeld
11%). 1.500 rijscholen scoren lager dan 30%. In een deel van de rijschoolbranche is kwaliteit een probleem. Ik heb dhr. Roemer eind vorig jaar gevraagd
een advies uit te brengen hoe de kwaliteit van de rijschoolbranche te
verbeteren. Dit advies heeft u op 14 april ontvangen. Daarnaast besteedt het
CBR veel aandacht aan het actief voorlichten van jongeren en hun ouders
over de weg naar het rijbewijs. Dat gebeurt via de eigen website en via social
media. Burgers krijgen rijbewijstips, onder andere over het vinden van een
rijschool. De slagingspercentages van rijscholen zijn daarbij een aspect. Die
zijn te vinden via de CBR Rijschoolzoeker.
Vraag 7
Ziet u mogelijkheden om met benutting van ongebruikte zaalruimte en
leegstaande panden elders de theorie-examens deels weer op te starten met
inachtneming van de voorzorgsmaatregelen zoals die ook op het voortgezet
onderwijs en mbo-scholen gelden?
Antwoord 7
Het CBR heeft voldoende capaciteit beschikbaar zodra er theorie-examens
weer afgenomen mogen worden. Tot op heden is dat echter nog niet
toegestaan. Zodra de beperkende maatregelen vervallen, kan het CBR door
overwerk en extra openstellingen snel opschalen naar 200%. Zo zouden de
reserveringstermijnen van het theorie-examen relatief snel genormaliseerd
kunnen worden. Het CBR heeft protocollen klaarliggen hoe zij op een
verantwoorde en veilige wijze de theorie-examens weer kan afnemen. Daar
zijn geen additionele zaalruimtes voor nodig.
Vraag 8
Hoe waardeert u het signaal dat het CBR aanstaande examenkandidaten
zoveel mailings stuurt met de uitstraling «weet wat je doet» dat het afbreuk
doet aan het zelfvertrouwen van examenkandidaten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Dat is niet de gedachte en intentie van de berichtgeving van het CBR. Het
CBR informeert kandidaten over het belang om goed voorbereid op het
examen te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4