Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 208

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2015
Hierbij ontvangt u mijn reactie op het advies «Wonen in verandering, over
flexibilisering en regionalisering in het woonbeleid». Dit advies is
afgelopen zomer uitgebracht door de Raad voor de leefomgeving en
infrastructuur (Rli) en vormt het antwoord op mijn adviesvraag uit 2013
over «de omvang van de woningbehoefte en welke rol de rijksoverheid
daarin heeft te spelen». Hieronder vindt u een korte weergave van het
Rli-advies, gerelateerd aan de door het kabinet reeds ingevoerde
hervormingen op de woningmarkt.
Advies woningbehoefte
Op de adviesvraag is de Rli kort ingegaan. De Raad ziet geen aanleiding
om de modellen Pearl en Primos, die gebruikt worden om een beeld te
krijgen van de woningbehoefte, ter discussie te stellen. Ze voldoen aan de
wetenschappelijke standaarden en recente inzichten over demografie en
de aard en omvang van de woonbehoefte van huishoudens. De
prognoses die de modellen genereren voldoen volgens de Rli als kompas
voor de toekomstige ontwikkeling van de woningbehoefte. De Raad
constateert echter dat deze prognoses met grote onzekerheden zijn
omgeven en dat in de praktijk door professionals en de media meestal
slechts de puntschattingen worden gebruikt, ook op het lage schaalniveau
van een gemeente, wijk of buurt. Dit vergroot de kans op onoordeelkundig
gebruik van de prognoses. De Raad ziet als taak voor de rijksoverheid
erop te wijzen wat de waarde van prognoses is en hoe ze ingezet kunnen
worden op lager schaalniveau. Die zienswijze deel ik en ik zal hier in mijn
uitingen over woonbehoefte aandacht aan besteden.
Rol Rijk & hervormingen
De Raad constateert dat de woningvraag steeds meer kwalitatief van aard
is, de regionale verschillen toenemen en de voorspelbaarheid van
woonwensen afneemt door veranderingen op het terrein van werk,

kst-32847-208
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 847, nr. 208

1

relaties en zorg. Volgens de Rli vergt dit een aanpassing van de rolinvulling van het Rijk. Het Rijk dient volgens de Rli zorg te dragen voor:
• een goede marktordening;
• woonbeleid dat (externe) publieke waarden borgt;
• woonbeleid waarbij collectieve voordelen waar mogelijk worden
behaald.
Vervolgens gaat de Raad in op de achterliggende problematiek:
knelpunten als gevolg van ontwikkelingen in de samenleving die de vraag
naar wonen beïnvloeden en op gespannen voet staan met de structuur
van de woningmarkt. Volgens de Raad zijn er momenteel onvoldoende
mogelijkheden voor woningvragers om hun woonwensen te verwezenlijken en hun woonsituatie snel aan te passen als die wensen veranderen;
de woningmarkt valt uiteen in deelmarkten naar regio en eigendom
waardoor regionale en sectorale verschillen worden versterkt en bewegen
wordt ontmoedigd. De Rli doet drie aanbevelingen om meer ruimte te
maken voor dynamiek en diversiteit in de woonbehoefte:
1. eigendomsneutraliteit in het woon- en inkomensbeleid,
2. regionale differentiatie in beleid en regelgeving,
3. grotere flexibiliteit in het (her)gebruik van vastgoed.
Advies woningmarktstelsel
De Rli heeft ervoor gekozen het advies uit te breiden van het thema
woningbehoefte naar een advies over het gehele stelsel van de woningmarkt. De Raad adviseert het kabinet om over te gaan tot langdurige en
ingrijpende hervormingen om het geschetste eindbeeld van een regionaal
gedifferentieerde en eigendomsneutrale woningmarkt te bereiken. De Rli
oppert een langdurige transitie van het woningmarktstelsel met verstrekkende inkomenspolitieke gevolgen. Daarom stelt de Raad voor de transitie
te koppelen aan een fundamentele herziening van het fiscale systeem.
Zoals u kunt lezen in de onlangs aan uw Kamer gezonden tweede editie
van de Staat van de Woningmarkt (Kamerstuk 32 847, nr. 203), vertoont
deze onmiskenbaar tekenen van herstel. Het vertrouwen is terug en zowel
de huizenprijzen als het aantal verkopen stijgen weer in vrijwel alle
regio’s. Nieuwe hervormingen brengen onzekerheid en onrust met zich
mee en zouden dit ontluikende herstel op de woningmarkt wellicht weer
teniet doen.
Het kabinet kiest daarom voor rust op de woningmarkt opdat
huishoudens, verhuurders, gemeenten en andere partijen tijd en ruimte
krijgen zich aan te passen aan de veranderde regels, rollen en verhoudingen op de vernieuwde woningmarkt.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 847, nr. 208

2