Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

27 923

Werken in het onderwijs

Nr. 209

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 16 september 2015
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brief van 26 maart 2015 over
de aanbieding inspectierapport «Onbevoegd lesgeven in het VO, een
onderzoek naar rechtvaardigingsgronden» en IPTO-rapportage
onbevoegd gegeven lessen (Kamerstuk 27 923, nr. 201).
De vragen en opmerkingen zijn op 23 april 2015 aan de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van
14 september 2015 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
Adjunct-griffier van de commissie,
Arends

kst-27923-209
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

1

I Vragen en opmerkingen uit de fracties

2

1.
2.

2

3.

4.

Algemeen
IPTO: vakken en bevoegdheden; peildatum 1 oktober
2013
Onbevoegd lesgeven in het voortgezet onderwijs: een
onderzoek naar rechtvaardigingsgronden; een rapport
van de onderwijsinspectie
De brief van de Staatssecretaris inzake onbevoegd
lesgeven in het voortgezet onderwijs

2

4
5

II Reactie van de Staatssecretaris

7

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

7
7
9
10
12
13

8.
9.

Algemeen
Beleidsdoelstellingen
Lerarenregister
Wet- en regelgeving
Uitkomsten IPTO
Uitkomsten inspectieonderzoek
Routes naar het leraarschap en de rol van lerarenopleidingen
Lerarenbeurs en studiefinanciering
Overig

14
19
20

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1 Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
beide rapporten en de begeleidende brief van de Staatssecretaris. De
kwaliteit van ons onderwijs valt of staat bij de kwaliteit van de docent,
bevoegdheid is daarbij van belang. De voornoemde leden hebben enkele
vragen aan de Staatssecretaris.
De leden van de PvdA-fractie hebben met enige zorg kennisgenomen van
het onderhavige inspectierapport en de IPTO-rapportage. Zij hechten
eraan dat scholieren in het voortgezet onderwijs les krijgen van bevoegde
en vakbekwame docenten. Hoewel on(der)bevoegdheid van docenten niet
uitsluit dat ze vakbekwaam zijn, hebben docenten om hun onderwijsbevoegdheid te bepalen in ieder geval een proeve van bekwaamheid
moeten afleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de reactie van
de Staatssecretaris op de rapporten van de Onderwijsinspectie (hierna:
inspectie) en de IPTO-rapportage over onbevoegd lesgeven. Deze leden
hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie nemen met interesse kennis van het inspectierapport over onbevoegd lesgeven in het voortgezet onderwijs (hierna vo),
een onderzoek naar rechtvaardigingsgronden» en de brief van de
Staatssecretaris daaromtrent. De leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de beleidsreactie naar aanleiding van de rapporten over onbevoegd
lesgeven in het voortgezet onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

2

2 IPTO: vakken en bevoegdheden; peildatum 1 oktober 2013
De leden van de VVD-fractie merken op dat uit de IPTO-gegevens naar
voren komt dat 15,4 procent van de lessen wordt gegeven door een
onbevoegde docent. Vooral in het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (hierna vmbo) worden nog veel lessen gegeven door docenten die
daartoe geen bevoegdheid hebben. Uit het rapport van de inspectie
kunnen de leden opmaken dat er een gebrek is aan relevante lerarenopleidingen voor bepaalde vakken in het vmbo. Via welke routes kunnen
vakmensen, die hun vak ook aan leerlingen willen overdragen, op dit
moment een bevoegdheid halen? Zijn dit voldoende opties of moeten we
daar meer werk van maken, zo vragen de voornoemde leden.
De leden van de CDA-fractie lezen in de reactie dat de Staatssecretaris
tevreden is met de daling van het aantal onbevoegd gegeven lessen
tussen 2011 en 2013 met 1,1 procent tot 15,4 procent. Dit is een toename
van ruim 10.000 bevoegd gegeven lessen. Zij vragen of de Staatssecretaris de mening deelt dat als de daling zich in hetzelfde tempo voortzet, de
ambitie van het kabinet dat in 2017 elke leraar bevoegd is voor de lessen
die hij/zij geeft, bij lange na niet zal worden gehaald. Er zal dus een tandje
bij moeten. Zeker gezien de constatering van IPTO dat van de lesuren
waarvoor een bevoegdheid kan worden vastgesteld 77,4 procent bevoegd
gegeven wordt en bijna 10 procent zelfs helemaal onbevoegd. Zij vragen
tevens welke maatregelen de Staatssecretaris gaat treffen om de ambitie
uit het Nationaal Onderwijsakkoord wel te halen.
De voornoemde leden maken zich er zorgen over dat in het vmbo meer
onbevoegd gegeven lessen zijn, dan op het hoger algemeen voortgezet
onderwijs (hierna havo) en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(hierna vwo). Juist bij deze meer kwetsbare doelgroep is het belangrijk dat
de lessen worden gegeven door een bevoegde leraar. Zij ontvangen
hierop graag een reactie van de Staatssecretaris.
De leden van deze fractie zijn benieuwd of de Staatssecretaris kan
aangeven binnen welke tijd leraren die onbevoegd of onderbevoegd zijn
hun (aanvullende) bevoegdheid halen.
Het is goed dat de Staatssecretaris zich gaat inspannen om ervoor te
zorgen dat scholen, lerarenopleidingen en leraren elkaar beter kunnen
vinden, bijvoorbeeld door het vormen van klasjes met klasjes met een
gelijksoortige opleidingsvraag, maar deze leden vragen of dit het
antwoord is op de spanning die leraren ervaren om naast hun baan zich te
laten (bij)scholen. Is het niet zo, dat dit vooral gaat om de tijd die je als
leraar over hebt om in de avonduren nog een veelal tweejarige opleiding
te volgen en te weinig flexibele lesprogramma’s van de lerarenopleidingen en te weinig maatwerk in de vorm van vrijstelling? Gaarne
ontvangen zij een reactie wat de Staatssecretaris op dit vlak denkt te gaan
doen.
De leden van deze fractie lezen dat in de regio Haaglanden en Eemland
het aantal onbevoegd gegeven lessen bovengemiddeld is gedaald. Zij
vragen of de Staatssecretaris kan aangeven welke verklaring hiervoor is
en of andere regio’s hiervan kunnen leren.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de IPTO-rapportage een
onderscheid wordt gemaakt tussen bevoegdheid, benoembaarheid en
onbevoegdheid. De voornoemde leden vragen of de Staatssecretaris kan
toelichten welke consequenties de wettelijke status van het lerarenregister
zal hebben voor de categorie benoembare leraren.
Uit de IPTO-rapportage blijkt dat bij klassieke talen, filosofie, lichamelijke
opvoeding, techniek en zorg & welzijn sprake is van een toename van het
percentage onbevoegd gegeven lesuren. De leden van deze fractie vragen
hoe de Staatssecretaris de ontwikkeling verklaart bij deze vakken en of hij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

3

met specifieke maatregelen gaat komen om deze tendens te keren. Zo ja,
welke maatregelen betreft het? Zo nee, waarom niet?
In de wet is vastgelegd dat er sprake kan zijn van teambevoegdheid indien
docenten vakoverstijgende programmaonderdelen onderwijzen. Deze
leden constateren dat vakinhoudelijke bekwaamheid niet per se is
gegarandeerd als docenten feitelijk ook een ander vak geven dan
waarvoor zij zijn opgeleid. Zij vragen ten slotte hoe de Staatssecretaris wil
dat er in de toekomst wordt omgegaan met het concept «teambevoegdheid».
3 Onbevoegd lesgeven in het voortgezet onderwijs: een
onderzoek naar rechtvaardigingsgronden; een rapport van de
onderwijsinspectie
De leden van de VVD-fractie merken op dat uit het rapport van de
inspectie blijkt dat onbevoegde docenten vaak wel bevoegd zijn om een
ander vak te geven. Het is voor deze docenten lastig om een extra
bevoegdheid te halen omdat zij die scholing niet kunnen combineren met
hun werkzaamheden. De leden van deze fractie vragen via welke route
een docent die extra bevoegdheid nu moet halen. Hij of zij beschikt
immers al over een boel vaardigheden. Zij vragen tevens welke concrete
maatregelen de Staatssecretaris gaat nemen om docenten een extra
bevoegdheid te laten halen.
Uit het onderwijsveld ontvangen de voornoemde leden signalen dat er
problemen ontstaan rond de zogenaamde verwantschapstabel, die
aangeeft welke vooropleiding past bij welke bevoegdheid. Zo zouden
natuurkundigen geen bevoegdheid hebben om wiskunde te geven in het
voortgezet onderwijs. Deze leden vragen in hoeverre deze tabel het halen
van een bevoegdheid in de weg zit.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat het inspectie-onderzoek
meldt dat schoolleiders minder goed zicht hebben op de mate waarin er
les wordt gegeven door docenten die niet voor die les bevoegd zijn. De
voornoemde leden vragen of de Staatssecretaris ook het gesprek aangaat
met de schoolleiders om hen op dit punt alerter te laten worden.
In het rapport van de inspectie lezen de leden van de CDA-fractie dat er
gesprekken zijn gevoerd met een twintigtal scholen. Zij vragen of de
Staatssecretaris kan aangeven of op basis van dit geringe aantal,
generieke uitspraken gedaan kunnen worden over het algemene beeld.
Kan de Staatssecretaris verder aangeven wat hij gaat ondernemen om te
zorgen dat schoolleiders meer zicht hebben op het aantal onbevoegd
gegeven lessen op hun school? Zij vragen of hij bereid is hiervoor het
gesprek aan te gaan met de VO-raad?
De voornoemde leden zijn benieuwd naar het aangekondigde onderzoek
om pabo-docenten bevoegd les te laten geven in de onderbouw van het
vmbo en de oplossing voor het knelpunt dat er geen lerarenopleiding is
voor de intersectorale vakken van het vmbo. Zij vragen op welke termijn
zij dit kunnen verwachten.
De leden van deze fractie vinden het verder zorgelijk dat veel leraren
sceptisch zijn over het lerarenregister of er nog niet van op de hoogte zijn.
Zij vragen of de Staatssecretaris bereid is om ook hier het gesprek met de
VO-raad over aan te gaan.
De leden van de D66-fractie lezen in het onderzoek van de inspectie over
rechtvaardigingsgronden dat het lerarenregister nog onbekend en
onbemind is. Het nut van het register wordt niet ingezien. Kan de
Staatssecretaris een inschatting maken van de redenen voor leerkrachten
om zich niet voor het register in te schrijven? Het blijkt uit het onderzoek
dat sommige leerkrachten van het bestaan van een dergelijk register geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

4

weet hebben. Zij vragen wat de Staatssecretaris gaat doen om ervoor te
zorgen dat leerkrachten op zijn minst van het bestaan van het register
afweten?
Voorts lezen de voornoemde leden in het onderzoek van de inspectie dat
»het voor sommige vakken niet mogelijk is om een lerarenopleiding te
volgen, waardoor schoolleiders gedwongen zijn om de les te laten geven
door een docent met een andere bevoegdheid. Rekenen is het meest
genoemd en verder vakken als mens en maatschappij, informatica,
vmbo-vakken als praktische sectororiëntatie, dienstverlening en
commercie en instalektro. Zij vragen of het waar is dat er geen lerarenopleiding voor rekenen bestaat en zo ja, wat de reden hiervoor is. Zij vragen
hoe de staatsecretaris dit in het licht ziet van de discussie rondom de
rekentoets. Zij vragen of de staatsecretaris de mening deelt dat een
lerarenopleiding voor rekenen kan helpen bij het verbeteren van het
rekenonderwijs. Welke stappen gaat de staatsecretaris zetten om
lerarenopleidingen voor rekenen op te zetten?
Ten slotte lezen de leden van deze fractie in het onderzoek van de
inspectie dat de lerarenopleiding informatica slechts op enkele plekken
gegeven wordt. Zij vragen of de staatsecretaris van plan is om dit aantal
uit te breiden, mede in het licht van de aankomende herziening van het
curriculum waarin programmeren hoogstwaarschijnlijk opgenomen zal
worden. Kunnen leraren gebruik maken van de lerarenbeurs om een
lerarenopleiding informatica te volgen, zo vragen de voornoemde leden.
4 De brief van de Staatssecretaris inzake onbevoegd lesgeven in
het voortgezet onderwijs
Het baart de leden van de PvdA-fractie zorgen dat in 2011 ruim 16 procent
van de lessen werd gegeven door een leraar die niet bevoegd was voor
het betreffende vak. Het is een goede zaak dat nu bij vrijwel alle scholen
de aandacht is gegroeid voor het tot een minimum beperken van het
aantal onbevoegd gegeven lessen. Het is natuurlijk vervelend voor
onbevoegde docenten dat zij worden ontslagen of geen vast contract
meer krijgen, maar met de lerarenbeurs heeft de toenmalige Minister
Plasterk ook een extra mogelijkheid geschapen om een bevoegdheid te
behalen. De voornoemde leden vragen in hoeverre er gebruik is gemaakt
van de lerarenbeurs van Plasterk om een bevoegdheid te verkrijgen, door
leraren die de bevoegdheid nog niet hadden.
Dat scholen on(der)bevoegde docenten inschakelen zou volgens de
voornoemde leden niet structureel nodig hoeven te zijn. Scholen
beschikken immers over budgetten voor nascholing. In hoeverre worden
die budgetten ook besteed om de vakinhoudelijke bekwaamheid van
docenten op peil te brengen?
De leden van deze fractie zijn zich bewust dat het voor het voorbereidend
beroepsonderwijs ook waardevol is als beroepsvoorbereidende en
beroepsoriënterende programma’s worden onderwezen door mensen die
heel dicht bij de beroepspraktijk staan. Soms kunnen vakmensen met
recente beroepservaring beter op de hoogte zijn van actuele ontwikkelingen, dan mensen die de beroepspraktijk alleen kennen van de lerarenopleiding. Deze leden vragen of het straks ook mogelijk is dat zulke
vakmensen hun onderwijsbevoegdheid versneld kunnen verwerven op
grond van erkenning van eerder verworven competenties.
Hoezeer de eerder genoemde leden ook hechten aan bevoegdheid van
onderwijspersoneel, zij onderkennen dat een docent die eenmaal zijn of
haar onderwijsbevoegdheid heeft behaald, niet per se tot aan het einde
van de loopbaan vakbekwaam is. Docenten moeten gedurende hun
loopbaan zowel hun pedagogisch-didactische als hun vakinhoudelijke
bekwaamheid onderhouden en verdiepen. Nu stelt het regeerakkoord
«Bruggen slaan» in het vooruitzicht dat in 2017 alle leraren ingeschreven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

5

staan in het lerarenregister.1 Dit register krijgt een wettelijke status en
registratie krijgt een civiel effect. Schoolleiders blijken echter vooral
sceptisch of zij stimuleren de leraren niet om zich in te schrijven. Bij
leraren is het register nog lang niet bekend genoeg. Wat gaat het kabinet
ondernemen om tijdig hierin verandering te brengen?
Bij het lerarenregister was aanvankelijk de gedachte dat de beroepsgroep
hierbij zelf de bekwaamheidseisen zou gaan bepalen zodat het een
register voor en door leraren zou worden. Deze leden vragen of dit ook
gebeurt. Zal het register nu ook gaan betekenen dat de lerarenopleidingen
zich meer moeten gaan richten op de vakkennis en de vaardigheden die
leraren in hun beroepspraktijk als wenselijk ervaren? Hoe beoordeelt de
Staatssecretaris in dit verband de klacht van studenten aan de universitaire lerarenopleidingen dat de universitaire lerarenopleidingen zich enkel
van de tweedegraads lerarenopleidingen lijken te willen onderscheiden
door de kwantiteit van de opdrachten en (reflectie)verslagen in plaats van
inhoudelijke verdieping? Zij vragen tevens welke invloed het kabinet heeft
op de lerarenopleiding.
De leden van de D66-fractie constateren dat de Staatssecretaris inziet dat
er nog flinke stappen gezet moeten worden om het aantal onbevoegd
gegeven lessen te doen dalen. De leden steunen de Staatssecretaris graag
in die ambitie, maar missen de uitleg over de concrete maatregelen die
nodig zijn om die ambitie waar te maken. Zij vragen hoe de Staatssecretaris in het aankomend jaar onbevoegd lesgeven zal tegengaan. Heeft de
Staatssecretaris al voor ogen hoe dit gefinancierd gaat worden, en zo ja,
wat is hiervan de orde van grootte?
De leden van deze fractie vinden de kwaliteit van bevoegde leerkrachten,
naast het percentage bevoegde leerkrachten, ook van groot belang. De
Staatssecretaris meldt terecht dat inspanningen erop gericht moeten zijn
om leraren die geheel of gedeeltelijk onbevoegd lesgeven een (aanvullende) bevoegdheid te laten halen. De leden lezen echter dat dit voor
leerkrachten, die via een lerarenopleiding aanvullende bevoegdheden
proberen te halen, dit als lastig ervaren wordt. De combinatie werk en
opleiding zou te zwaar zijn. De Staatssecretaris neemt het initiatief van
«klasjes» als voorbeeld van maatwerk om dit probleem op te lossen. Zij
vragen of de Staatssecretaris hiervan de resultaten al kan delen. Tevens
vragen zij of er andere manieren zijn om extra lerarenopleidingen passend
te maken voor leerkrachten en of hier al gesprekken over lopen met
relevante partners.
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de ambitie dat in 2017 alle leraren
bevoegd zijn, zich verhouden tot de ontwikkelingen die de afgelopen jaren
te constateren zijn. Zij vragen of de Staatssecretaris naast de positieve
beweging ook voldoende beweging ziet. Welke inschattingen en indicatoren zijn bij het formuleren van deze ambitie eigenlijk leidend geweest,
zo vragen zij.
De leden van deze fractie constateren dat de financiering van scholingstrajecten problemen kent. Allereerst constateren zij dat de vergoeding voor
vervanging in het kader van de lerarenbeurs als ontoereikend ervaren
wordt. Deze leden vragen of de Staatssecretaris inzichtelijk kan maken
welke berekeningen aan deze vergoeding ten grondslag liggen en in
hoeverre hij aanpassing overweegt. Bovendien vragen zij waarom het
collegegeld voor de tweede studie niet gemaximeerd wordt op het niveau
van het wettelijk collegegeld, nu besloten is tot invoering van een
leenstelsel. Deze leden menen dat studenten die bijvoorbeeld na de forse
investering in hun eerste studie een opleiding voor een andere richting
binnen het onderwijs willen volgen, meer steun verdienen.

1

Kamerstuk 33 410, nr. 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

6

De leden van de voornoemde fractie zijn van mening dat flexibilisering
van het stelsel van bevoegdheid wenselijk is. Deze leden vragen allereerst
of bij de verkenning inzake de pabo-gediplomeerden ook de mogelijkheid
wordt onderzocht om les te geven in het praktijkonderwijs en leerwegondersteunend onderwijs (verder: LWOO). Bovendien vragen zij of bij het
onderzoek naar de bevoegdheid voor de nieuwe beroepsgerichte
profielen ook een brede bevoegdheid voor de docenten beroepsgerichte
vakken wordt meegenomen. Wordt hierover met betrokken onderwijsorganisaties overlegd, zo vragen zij.
De leden van deze fractie vragen hoe de Staatssecretaris omgaat met
signalen dat in de afstemming van het opleidingenaanbod en de
bevoegdheidseisen nog steeds onvoldoende maatwerk bestaat. Zij wijzen
op het voorbeeld van native-speakers die een meerjarige opleiding tot
docent in de betreffende vreemde taal moeten volgen. Graag vernemen zij
op welke wijze dergelijke knelpunten worden verholpen.
De voornoemde leden vragen in hoeverre leraren die op basis van een
educatieve minor aan de slag zijn gegaan in het onderwijs in de periodieke peiling gevolgd worden. Deze leden vragen of het kabinet het
belangrijk vindt om te peilen in hoeverre dergelijke maatwerkoplossingen
doorstroom naar vervolgopleidingen en kwaliteitsverbetering niet in de
weg staan en zo ja, op welke wijze dat gestalte krijgt.
II Reactie van de Staatssecretaris
1 Algemeen
Het verheugt mij dat de bevoegdheid van leraren op de belangstelling van
de commissie kan rekenen. De doelstelling van 100 procent bevoegd
gegeven lessen in het vo in 2020 is een belangrijk onderdeel van de
lerarenagenda van de Minister en mijzelf. Leraren leveren de belangrijkste
bijdrage aan de leerprestaties van leerlingen. Uit internationaal onderzoek
blijkt dat de leerprestaties van leerlingen beter zijn als de leraar een
opleiding gevolgd heeft voor het vak dat hij/zij geeft.2 Ik zie de aandacht
vanuit de Kamer als ondersteuning van mijn beleid gericht op meer
bevoegd gegeven lessen in het vo. Uw aandacht is daarnaast een
aanmoediging voor alle spelers op dit gebied om initiatieven te nemen die
nodig zijn om de doelstelling van 100 procent bevoegd gegeven lessen te
halen.
2 Beleidsdoelstellingen
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de daling van het percentage
onbevoegd gegeven lessen zich verhoudt tot de ambitie van het kabinet
uit het Nationaal Onderwijsakkoord (verder: NOA).
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de ambitie dat in 2017 alle leraren
bevoegd zijn, zich verhoudt tot de ontwikkelingen van de afgelopen jaren.
Zij vragen of de Staatssecretaris ook voldoende beweging ziet en welke
inschattingen en indicatoren bij het formuleren van deze ambitie leidend
zijn geweest.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de Staatssecretaris in het
aankomend jaar onbevoegd lesgeven zal tegengaan. Heeft de Staatssecretaris al voor ogen hoe dit gefinancierd gaat worden, en zo ja, wat is
hiervan de orde van grootte?
2

Zie Clotfelter, C. T., Ladd, H. F., & Vigdor, J. L. (2010). Teacher credentials and student achievement in high school. A cross-subject analysis with student fixed effects. Journal of Human
Resources, 45(3), 655–681 en Harris, D. N., & Sass, T. R. (2011). Teacher training, teacher quality
and student achievement. Journal of Public Economics(95), 798–812.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

7

In relatie tot de geformuleerde ambitie stel ik in antwoord op de vragen
van de leden van de CDA- en SGP-fractie voorop dat een daling van het
percentage onbevoegd gegeven lessen op een positieve ontwikkeling
duidt. De IPTO-gegevens beslaan de periode 2011–2013 en zijn dus eerder
als een nulmeting te zien dan als een indicator van de voortgang van het
NOA. Zoals ik aangaf in mijn brief van 26 maart 2015 (Kamerstuk 27 923,
nr. 201) acht ik een extra inspanning nodig. Het tempo van de daling dat
zich nu voordoet, biedt onvoldoende zekerheid dat de afspraken uit het
NOA en sectorakkoord tijdig gehaald worden. Ik stuur u daarom in het
najaar een plan van aanpak «Tegengaan onbevoegd lesgeven».
In antwoord op de vragen van de leden van de SGP-fractie over de
achtergronden van de bevoegdheidsambitie, is mijn redenering als volgt.
Onderwijskwaliteit staat of valt met de kwaliteit van de leraar. Ik geef
daarom leraren een kwaliteitsimpuls via het lerarenbeleid. Een van de
instrumenten die ik daarvoor inzet is het bevorderen van bevoegd
lesgeven. Uit internationaal onderzoek blijkt namelijk dat de leerprestaties
van leerlingen beter zijn als de leraar een opleiding gevolgd heeft voor het
vak dat hij/zij geeft.3 Ik zet daarom in op 100 procent bevoegd gegeven
lessen, omdat dit het meest eenduidige signaal is dat het behalen van de
juiste bevoegdheid noodzakelijk is. Ik teken daarbij aan dat er op basis van
de wet lessen mogen worden gegeven zonder de juiste vakbevoegdheid
(zie de categorie benoembaar uit het IPTO-rapport). Hieraan is in de
meeste gevallen de voorwaarde verbonden dat de docent in opleiding is
voor de juiste bevoegdheid.
Ik begrijp de interesse van de leden van de fractie van D66 in concrete
maatregelen. Een maatregel die ik op de korte termijn neem, is de
aanpassing van de Regeling conversietabel getuigschriften vakken VO
(verder: conversietabel). In deze regeling kan voor bestaande diploma’s
bepaald worden, dat zij al dan niet na het volgen van bijscholing, ook een
bevoegdheid opleveren voor een vak waarvoor nu geen diploma bestaat.
Ik overleg hierover met de Onderwijscoöperatie, de VO-raad en de
lerarenopleidingen. Gezien de complexiteit van de problematiek en de
betrokkenheid van zowel scholen als lerarenopleidingen is een nadere
analyse nodig om met andere concrete maatregelen te komen. Over deze
analyse informeer ik u dit najaar in het plan van aanpak «Tegengaan
onbevoegd lesgeven».
Voor bijscholing tot een tweede bevoegdheid kunnen schoolbesturen en
leraren putten uit de lerarenbeurs (€ 44,2 miljoen voor het vo in 2015).
Daarnaast is er via het sectorakkoord € 185 per leerling per jaar extra
beschikbaar, die ook ingezet kan worden voor de bevoegdheidsdoelstelling uit het sectorakkoord. Ook zijn er gemeenten die docenten
stimuleren om hun bevoegdheid te halen. Zij zetten daarvoor eigen
middelen in. Zo hebben de gemeenten Den Haag en Amsterdam een
eigen lerarenbeurs. Per saldo zijn er dus meer middelen dan alleen die
van het Rijk waar leraren uit kunnen putten.
De leden van de SGP-fractie vragen of bij de verkenning inzake de
pabo-gediplomeerden ook de mogelijkheid wordt onderzocht om les te
geven in het praktijkonderwijs en leerwegondersteunend onderwijs.
Ik heb dit niet onderzocht en wil hierbij een mogelijk misverstand uit de
wereld helpen. Op basis van de huidige wetgeving is de
pabo-gediplomeerde al bevoegd om in het praktijkonderwijs les te geven
(zie artikel 33, lid 1b WVO). Daarnaast is de pabo-gediplomeerde met een
getuigschrift van voor 1 augustus 2006 bevoegd les te geven aan
3

Zie het onderzoek aangehaald in noot 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

8

leerlingen met een lwoo-indicatie in tien vakken, waaronder Nederlands,
Engels en wiskunde (zie artikel 15b van de Regeling bewijzen van
bekwaamheid O.W.V.O.).
De leden van de SGP-fractie vragen of bij het onderzoek naar de
bevoegdheid voor de nieuwe beroepsgerichte profielen ook een brede
bevoegdheid voor de docenten beroepsgerichte vakken wordt meegenomen. Wordt hierover met betrokken onderwijsorganisaties overlegd, zo
vragen zij.
Het pabo-onderzoek maakt onder meer inzichtelijk welke vakken
pabo-gediplomeerden geven binnen het vmbo en welke behoeften
scholen hebben aan docenten met een pabo-achtergrond. In het
onderzoek is niet uitdrukkelijk gevraagd naar de nieuwe beroepsgerichte
profielen en de mogelijkheid van een brede bevoegdheid voor deze
vakken.
In het Algemeen Overleg vmbo-mbo van 22 januari 2015 heb ik u een
aparte brief toegezegd over de professionalisering naar aanleiding van de
vernieuwing van de beroepsgerichte examenprogramma’s in het vmbo
(Kamerstuk 30 079, nr. 57). In deze brief wordt onder meer aandacht
besteed aan de bevoegdhedenstructuur van de beroepsgerichte vakken
binnen het vmbo. Deze brief ontvangt u in het najaar. Uiteraard zijn de
Stichting Platforms vmbo (hierna SPV) en de lerarenopleidingen nauw
betrokken.
3 Lerarenregister
De leden van de fractie van het CDA vinden het zorgelijk dat veel leraren
sceptisch zijn over het lerarenregister of er nog niet van op de hoogte zijn.
Zij vragen of de Staatssecretaris bereid is om ook hierover het gesprek
met de VO-raad aan te gaan.
De leden van de D66-fractie vragen om een inschatting te maken van de
redenen voor leerkrachten om zich niet voor het register in te schrijven. Zij
vragen wat de Staatssecretaris gaat doen om ervoor te zorgen dat
leerkrachten op zijn minst van het bestaan van het register afweten.
De leden van de PvdA-fractie vinden dat het register bij leraren nog lang
niet bekend genoeg is. Wat gaat het kabinet ondernemen om hierin tijdig
verandering te brengen? Bij het lerarenregister was aanvankelijk de
gedachte, dat de beroepsgroep hierbij zelf de bekwaamheidseisen zou
gaan bepalen zodat het een register voor en door leraren zou worden.
Deze leden vragen of dit ook gebeurt. Zal het register nu ook gaan
betekenen dat de lerarenopleidingen zich meer moeten gaan richten op de
vakkennis en de vaardigheden die leraren in hun beroepspraktijk als
wenselijk ervaren?
Ik herken de beperkte bekendheid met het lerarenregister onder leraren. In
de eerste plaats kan de afronding van de discussie over het wetsvoorstel
de eenduidige en gezamenlijke communicatie over het register versterken.
Ook heb ik inmiddels registratie als voorwaarde gesteld om in aanmerking
te kunnen komen voor de lerarenbeurs en zal ik de komende periode zelf
meer aandacht vragen voor het register. Daarnaast stimuleert de
Onderwijscoöperatie inschrijving in het register via ambassadeurs.
Leraren gaan op deze manier met leraren in debat over nut en noodzaak
van het register.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

9

Ik ben daarnaast in gesprek met de partijen met wie de afspraak in het
Nationaal Onderwijsakkoord is gemaakt dat in aanloop naar 2017
vrijwillige registratie wordt gestimuleerd. In aanloop naar het wettelijk
verplichte register vind ik het van belang dat vooral de Onderwijscoöperatie als vertegenwoordiger van de beroepsgroep, maar zeker ook de
sectorraden, het register actiever onder de aandacht van leraren brengen.
Ik spreek de betrokkenen hierop aan.
Het register is nadrukkelijk van de beroepsgroep en de zeggenschap van
de beroepsgroep over het register moet inhoudelijk en procesmatig goed
geregeld zijn. Het zijn dus – in antwoord op de vraag van de PvdA over de
rol van de beroepsgroep – leraren zelf, en niet de politiek of bestuurlijke
partijen, die de inhoud van het register zullen moeten bepalen om recht te
doen aan de komst van dit beroepsregister.
De leden van de PvdA-fractie vragen een toelichting welke consequenties
de wettelijke status van het lerarenregister zal hebben voor benoembare
leraren.
Alleen bevoegde leraren kunnen zich registreren in het lerarenregister.
Voor benoembare leraren geldt dat zij, voor het onderwijs dat zij op basis
van de sectorwetgeving mogen geven zonder hiervoor bevoegd te zijn, in
het registervoorportaal komen. Voorbeelden van benoembare leraren zijn
zij-instromers of leraren in opleiding. Zodra zij de juiste bevoegdheid
hebben gehaald, kunnen ook zij zich in het lerarenregister registreren. Het
kan zijn dat een al bevoegde leraar ook lessen geeft waarvoor hij niet de
juiste bevoegdheid heeft. In die gevallen kan een leraar zowel in het
lerarenregister als in het registervoorportaal staan.
Aan de benoembaarheid worden nu al wettelijke voorwaarden gesteld,
zoals de maximale termijn waarbinnen iemand zijn bevoegdheid moet
halen. Het registervoorportaal maakt zichtbaar in hoeverre een leraar
lesgeeft binnen deze voorwaarden.
4 Wet-en regelgeving
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de Staatssecretaris wil dat er in
de toekomst wordt omgegaan met het concept «teambevoegdheid».
In de huidige situatie is de teambevoegdheid uitsluitend bedoeld voor
vakoverstijgende programmaonderdelen in de eerste twee leerjaren van
het vo. In antwoord op de leden van de PvdA-fractie zijn er in de toekomst
situaties denkbaar waarin een andere invulling van de teambevoegdheid
tegemoet kan komen aan de behoefte om in teamverband een onderwijsinhoud over te brengen. Dit moet dan gaan om lessen, waarvoor
bevoegde leraren niet gemakkelijk te vinden zijn of lastig te bepalen is
welke lerarenopleiding de leraar zou moeten volgen, om de les bevoegd
te kunnen geven. Ik schets deze leden hieronder twee situaties en teken
hierbij aan dat deze situaties niet door de huidige wetgeving gedekt
worden en dus een wetswijziging vereisen, willen lessen die in die
situaties in teamverband worden gegeven meetellen als bevoegd gegeven
lessen.
Ik denk allereerst aan de praktijkexpert die over ruime vakinhoudelijke
ervaring beschikt en deze graag beschikbaar stelt voor het beroepsgerichte onderwijs. Voor deze expert kan een volledige tweedegraadsbevoegdheid te breed zijn, omdat hij/zij zich beperkt tot een beroepsgericht
vak, één schoolsoort of bepaalde leerjaren daarbinnen. Deze expert
beschikt over werkervaring, veel vakkennis en heeft vaak ook in de praktijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

10

deze kennis aan anderen overgedragen. Het is denkbaar te regelen dat
deze expert, mits ingebed in een team, bevoegd lessen kan verzorgen.
Een tweede situatie is die waarin de docent wel over een getuigschrift van
een lerarenopleiding beschikt, maar formeel gezien niet voldoet aan de eis
dat hij over een ho-getuigschrift beschikt (dat het vak en het graadgebied
vermeldt waarin hij lesgeeft) en wel door opleiding, scholing of (beroeps)ervaring bekwaam wordt geacht om een bepaald vak te geven. Hierbij
denk ik aan drie soorten vakken:
– een vak waarvoor (nog) geen lerarenopleiding bestaat;
– een schooleigen vak of;
– een interdisciplinair vak.
Ik heb hierboven slechts de contouren geschetst. Deze dienen nog verder
te worden uitgewerkt en gespecificeerd naar lessen, leerjaren en
onderwijstype. Ik wil met de Onderwijscoöperatie en de VO-raad
onderzoeken of een wettelijke regeling voor deze situaties in een door hen
gevoelde behoefte voorziet. De teambevoegdheid komt ook tegemoet aan
de wens pabo-docenten in te zetten in delen van het vmbo. Daarnaast
biedt het een extra mogelijkheid om bevoegd les te geven in vakken
waarvoor niet eenduidig is met welk diploma dat mogelijk is. Ik neem de
teambevoegdheid als denkrichting mee in het plan van aanpak
«Tegengaan onbevoegd lesgeven».
Uit het onderwijsveld ontvingen de leden van de PvdA-fractie signalen dat
er problemen bestaan rond de zogenaamde verwantschapstabel, die
aangeeft welke vooropleiding past bij welke bevoegdheid. Zo zouden
natuurkundigen geen bevoegdheid hebben om wiskunde te geven in het
voortgezet onderwijs. Deze leden vragen in hoeverre deze tabel het halen
van een bevoegdheid in de weg zit.
Het is niet zonder meer duidelijk op welke verwantschapstabel deze leden
doelen. Er zijn twee tabellen die in aanmerking komen:
– De tabel bedoeld in artikel 33, lid 1c onder a WVO. Die tabel geeft aan
welke beperkte tweedegraads onderwijsbevoegdheid kan worden
verbonden aan het getuigschrift van een universitaire bacheloropleiding waarbinnen met goed gevolg een educatieve minor van ten
minste 30 studiepunten is afgerond.
– De tabel waarin op basis van de Wet studiefinanciering 2000 de
verwantschap is vastgelegd tussen een vakbacheloropleiding in hbo of
wo enerzijds en een schoolvak in het voortgezet of beroepsonderwijs
anderzijds. Deze tabel geeft aan welke afgestudeerde vakbachelors in
aanmerking kunnen komen voor een extra jaar studiefinanciering om
een tweedegraads onderwijsbevoegdheid te halen in een vak dat ze al
beheersen. Opleidingen geven aan dergelijke studenten meestal 180
studiepunten vrijstelling voor deze 240 studiepunten omvattende
tweedegraads opleiding.
Daarnaast hanteren universitaire lerarenopleidingen hun eigen «brochure
over het vakinhoudelijk meesterschap» om te bepalen welke masteropgeleide studenten drempelloos kunnen worden toegelaten tot een universitaire lerarenopleiding.
In alle gevallen gaat het erom dat wordt geborgd dat betrokkenen
vakinhoudelijk over voldoende bagage beschikken om snel in een
(aangepast) traject bevoegd te worden voor het verwante schoolvak. Voor
het door de vragenstellers genoemde voorbeeld betekent dit dat niet
iedere afgestudeerde in het vak natuurkunde, voldoende vakinhoudelijk
geschoold is om ook wiskunde te geven. De tabellen sluiten andere
wegen naar een bevoegdheid wiskunde voor een natuurkundige echter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

11

niet uit. Zo kan de student, die geen beperkte tweedegraads bevoegdheid
kan halen door in een wo-bacheloropleiding een educatieve minor te
volgen, in de masterfase alsnog een eerstegraadsbevoegdheid halen.
Voor de student die inhoudelijk nog te kort komt om in een jaar de
kopopleiding wiskunde af te ronden, moet serieus worden bezien of hij in
aanmerking kan komen voor substantiële vrijstellingen voor de reguliere
opleiding. Dit is de exclusieve verantwoordelijkheid van de betreffende
examencommissie.
De Minister maakt momenteel een rondgang langs de lerarenopleidingen.
Ook tijdens deze rondgang is dit onderwerp besproken. Men is op zoek
naar een manier om de toegang tot de universitaire lerarenopleidingen op
dit punt verder te verbeteren. De Minister zal in de voortgangsrapportage
van de lerarenagenda verslag doen van de opbrengsten van deze
rondgang en ook hier aandacht voor hebben.
5 Uitkomsten IPTO
De leden van de CDA-fractie maken zich er zorgen over dat in het vmbo
meer onbevoegd gegeven lessen zijn, dan op het havo/vwo. Zij ontvangen
hierop graag een reactie van de Staatssecretaris.
Het verschil in percentages kent een aantal oorzaken. In de eerste plaats
wijs ik op het bredere palet aan (beroepsgerichte) vakken in het vmbo. De
huidige bevoegdhedensystematiek knelt voor wat betreft de beroepsgerichte vakken in het vmbo. Binnen de huidige systematiek is wat op het
diploma staat bepalend voor de bevoegdheid. Formuleringen op het
diploma sluiten vaak niet goed aan op de grote diversiteit aan beroepsgerichte vakken. Zo is het niet duidelijk of met een diploma leraar economie
ook handel & verkoop mag worden gegeven. Een blijvende afstemming
tussen vraag naar en aanbod van lerarenopleidingen voor beroepsgerichte (keuze)vakken is daarom van groot belang. Cruciaal is dat lerarenopleidingen en scholen bezien voor welke beroepsgerichte (keuze)vakken
bestaande lerarenopleidingen al opleiden. Voor sommige vakken zal de
oplossing zijn hieraan meer zichtbaar aandacht te besteden door
vermelding op het diploma of aanpassing van het curriculum. Voor
andere vakken is aanvulling van het aanbod van lerarenopleidingen
nodig. Het gaat daarbij vooral om het aanbod voor zittende docenten die
behoefte hebben aan een bevoegdheid voor een nieuw vak. Zij kunnen
deze behalen via zij-instroom, verkorte opleidingen of een maatwerktraject. Voor oude getuigschriften van opleidingen die al (nagenoeg)
voldoen om een nieuw vak te geven, leg ik in de conversietabel vast dat zij
ook een bevoegdheid opleveren voor bepaalde nieuwe vakken. Dit houdt
de bevoegdheid op oude diploma’s actueel. Ik kan in de conversietabel
nader omschreven bijscholing verplicht stellen. Hierover overleg ik onder
andere met de Onderwijscoöperatie. Deze bijscholing kan ook door
lerarenopleidingen verzorgd worden. Daarnaast hebben voor het vmbo
belangrijke lerarenopleidingen, zoals de technische beroepsopleidingen,
te maken met dalende studentenaantallen en vinden afgestudeerden
banen buiten het onderwijs. Ik deel de zorgen van de leden van de
CDA-fractie over het hoge percentage onbevoegd gegeven lessen in het
vmbo en constateer dat de beoogde afstemming nog niet overal
plaatsvindt. Ik besteed daarom in het plan van aanpak «Tegengaan
onbevoegd lesgeven» nadrukkelijk aandacht aan het vmbo en spreek ook
de VO-raad aan op zijn verantwoordelijkheid om met OCW tot een
oplossing te komen voor de beroepsgerichte vakken in het vmbo.
De leden van deze fractie vragen verder een verklaring voor het feit dat in
de regio’s Haaglanden en Eemland het aantal onbevoegd gegeven lessen
bovengemiddeld is gedaald en of andere regio’s hiervan kunnen leren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

12

Het belang van leren van en met elkaar onderschrijf ik. Daarom neem ik
dit op in mijn plan van aanpak «Tegengaan onbevoegd lesgeven». Voor de
regio Haaglanden kan ik u melden dat gezamenlijke schoolbesturen
geïnvesteerd hebben in het aantrekken van nieuwe, bevoegde leraren en
in het op- en bijscholen van het zittend personeel via «De Rode Loper». Dit
is een samenwerkingsverband van 41 scholen voor voortgezet onderwijs
in Den Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg. De Rode Loper richt
zich op het bestrijden van het lerarentekort in de Haagse regio. Verder
hebben scholen gebruik gemaakt van de lerarenbeurs en heeft de
gemeente Den Haag ook een Haagse lerarenbeurs ingesteld. Als laatste is
in deze regio ook gebruik gemaakt van de cao-mogelijkheid om afscheid
te nemen van onbevoegd personeel.
Uit de IPTO-rapportage blijkt dat bij klassieke talen, filosofie, lichamelijke
opvoeding, techniek en zorg & welzijn sprake is van een toename van het
percentage onbevoegd gegeven lesuren. De leden van de PvdA-fractie
vragen hoe de Staatssecretaris de ontwikkeling verklaart bij deze vakken
en of hij met specifieke maatregelen gaat komen om deze tendens te
keren. Zo ja, welke maatregelen betreft het? Zo nee, waarom niet?
In het IPTO-onderzoek is niet naar specifieke verklaringen voor toename
van onbevoegd gegeven lesuren per individueel vak gezocht. Om precieze
uitspraken te doen is net als bij de regio’s een nadere analyse nodig, in dit
geval van wat er op vakniveau gebeurt. Deze analyse wil ik maken,
waarbij ik mij richt op vakken met bovengemiddeld veel onbevoegden en
een omvang van ten minste 0,5 procent van de totale lestijd in het VO. In
het vmbo zal ook gekeken worden naar vakken tot een omvang van
minimaal 0,2 procent van de totale lestijd gezien de kortere cursusduur en
het grotere aantal vakken. In het plan van aanpak «Tegengaan onbevoegd
lesgeven» bericht ik u over mijn vervolgstappen.
6 Uitkomsten inspectieonderzoek
De leden van de PvdA-fractie merken op dat in het inspectieonderzoek
staat dat schoolleiders minder goed zicht hebben op de mate waarin er les
wordt gegeven door docenten die niet voor die les bevoegd zijn. De
voornoemde leden vragen of de Staatssecretaris ook het gesprek aangaat
met de schoolleiders om hen op dit punt alerter te laten worden.
Ook de leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris kan
aangeven wat hij gaat ondernemen om te zorgen dat schoolleiders meer
zicht krijgen op het aantal onbevoegd gegeven lessen op hun school. Zij
vragen of hij bereid is hiervoor het gesprek aan te gaan met de VO-raad.
Het is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de werkgevers
voor elke les een bevoegde docent te hebben. Uit het inspectieonderzoek
blijkt dat de geringe mate van bekendheid van schoolleiders met het
aandeel bevoegd gegeven lessen te verklaren is door een focus op inhoud
én een focus op «elke docent een bevoegdheid» en niet zozeer op elke les
door een bevoegde docent. Ik heb in het Sectorakkoord met de VO-raad
afspraken gemaakt over het aanpakken van onbevoegd lesgeven. Om het
bewustzijn van het verschil tussen bevoegd zijn als docent en bevoegd
lesgeven te vergroten, heb ik gegevens over onbevoegd gegeven lessen
openbaar gemaakt op www.rijksoverheid.nl. Daarnaast zal ik hier verder
op ingaan in het plan van aanpak «Tegengaan onbevoegd lesgeven».
In het rapport van de inspectie lezen de leden van de CDA-fractie dat er
gesprekken zijn gevoerd met een twintigtal scholen. Zij vragen of de
Staatssecretaris kan aangeven of op basis van dit geringe aantal,
generieke uitspraken gedaan kunnen worden over het algemene beeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

13

Het onderzoek bestond uit twee delen: ten eerste een nadere analyse van
de IPTO-data die nagenoeg alle scholen betreffen en ten tweede
gesprekken met 23 scholen. Uit de IPTO-data (onderdeel 1) komt naar
voren dat slechts een beperkt aantal docenten volledig onbevoegd
lesgeeft. Het merendeel van de onbevoegd gegeven lessen wordt
gegeven door docenten in opleiding, docenten met een bevoegdheid voor
een ander vak of docenten met een tweedegraads bevoegdheid die
eerstegraads lesgeven. Uit dit deel van het onderzoek kunnen algemeen
geldende conclusies worden getrokken. De gesprekken met scholen
(onderdeel 2) geven inzicht in de redenen die scholen aanvoeren om
lessen te laten geven door docenten die niet voor dat vak bevoegd zijn.
Hoewel de inspectie bij de selectie van scholen gevarieerde scholen heeft
gekozen, kunnen door het beperkte aantal geen landelijk geldende
conclusies worden getrokken. Wel geeft dit deel een diepgaander en
daarmee relevant inzicht in de problematiek.
7 Routes naar het leraarschap en de rol van lerarenopleidingen
De leden van de CDA-fractie vragen in algemene zin binnen welke tijd
leraren die onbevoegd of onderbevoegd zijn hun (aanvullende)
bevoegdheid halen.
Op deze vraag is geen generiek antwoord mogelijk omdat de opleidingsduur afhangt van verschillende factoren, namelijk:
– Om welke vakken het gaat.
– De mate van verwantschap met een vak waarvoor de docent al wel een
bevoegdheid heeft. Voor degenen met een tweedegraads bevoegdheid
die een eerstegraads bevoegdheid willen halen bestaat er de master in
het hoger beroepsonderwijs van 90 European Credits. Ook kunnen
universitair opgeleide vakmasters die niet lesbevoegd zijn een
eenjarige master volgen voor een lesbevoegdheid eerstegraads.
– Opgedane kennis en ervaring. Voor degenen die reeds relevante
diploma’s of ervaring bezitten, kan na een assessment een korter
programma gemaakt worden door de lerarenopleiding.
– Daarnaast speelt bij maatwerk, zij-instroomtrajecten of kopopleidingen
de vraag hoeveel leraren met een vergelijkbare achtergrond de
bevoegdheid moeten halen en of het programma op hun individuele
behoefte kan worden aangesloten.
Ik wijs in dit verband op de afspraak uit het Nationaal Onderwijsakkoord
over handhaving van de regel dat onbevoegden en onderbevoegden
binnen de wettelijke termijnen hun opleiding moeten afronden. De
inspectie is van plan om in het schooljaar 2015–2016 hiernaar onderzoek
te doen. Dit onderzoek zal ook licht werpen op de vraag hoe lang on-,
anders- en onderbevoegden in opleiding zijn. Ik informeer u apart over de
uitkomsten van dit onderzoek.
De leden van de VVD-fractie vragen via welke routes vakmensen, die hun
vak ook aan leerlingen willen overdragen, op dit moment een
bevoegdheid kunnen halen. Zij willen weten of dit voldoende opties zijn of
dat er meer nodig is.
De leden van de PvdA-fractie gaan in op de waarde van vakmensen die
heel dicht bij de beroepspraktijk staan. Soms kunnen vakmensen met
recente beroepservaring beter op de hoogte zijn van actuele ontwikkelingen, dan mensen die de beroepspraktijk alleen kennen van de lerarenopleiding. Deze leden vragen of het straks ook mogelijk is dat zulke
vakmensen hun onderwijsbevoegdheid versneld kunnen verwerven op
grond van erkenning van eerder verworven competenties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

14

Om als leraar te kunnen worden benoemd in het vo, moeten vakmensen
met een hoger onderwijsgetuigschrift kunnen aantonen te hebben
voldaan aan de bekwaamheidseisen die gelden voor het hele tweedegraadsgebied (praktijkonderwijs, vmbo, mbo en de eerste drie leerjaren
van havo en vwo). Binnen reguliere lerarenopleidingen kan de examencommissie eerder verworven vakkennis en competenties belonen met
vrijstellingen. Daarnaast is er de mogelijkheid van zij-instroom. Het
vraagstuk van mensen die uit de beroepspraktijk komen en die al
(grotendeels) aan de bekwaamheidseisen voldoen, neem ik mee in de
Kamerbrief over professionalisering voor de nieuwe vmbo-profielen. Ik
voorzie dat vakmensen, met aanvullende pedagogisch-didactische
scholing, zeker voor lessen in de beroepsgerichte keuzevakken toegevoegde waarde kunnen hebben.
Het komt echter voor dat de weg van de zij-instroom niet voor iedereen
gewenst is, bijvoorbeeld omdat men slechts in een deel van het tweedegraadsgebied les wil geven, of alleen in een beroepsgericht vak. Als een
kandidaat met veel vakkennis uit het beroep niet aan de diplomavereisten
voldoet voor zij-instroom of uitsluitend wil lesgeven in het vmbo-deel van
het tweedegraadsgebied, zijn er verschillende mogelijkheden:
– Allereerst kan de kandidaat aangesteld worden als gastdocent,
werkend onder verantwoordelijkheid van een andere docent voor een
maximum van gemiddeld vier uur per week. Het kan ook waardevol en
zinvol zijn om in een andere functie in het onderwijs te worden
benoemd, bijvoorbeeld als onderwijsondersteuner werkend onder de
verantwoordelijkheid van een bevoegde docent. Vo-scholen die een
wettelijke samenwerkingsovereenkomst hebben met een mbo mogen
onder voorwaarden mbo-docenten inzetten (zie artikel 25a, lid 4 WVO).
– Ten tweede is het mogelijk om in geval van een buitengewone
bekwaamheid en bijzondere omstandigheden ontheffing aan te vragen
(zie artikel 33, lid 2 WVO).
Voor een exact antwoord op de vragen over mogelijkheden voor
vakmensen, is scherper zicht nodig op de vraag bij welke vakken zij niet of
onvoldoende terecht kunnen bij lerarenopleidingen. De Minister en ik
zullen deze vraag in gesprekken met scholen en lerarenopleidingen aan de
orde stellen onder andere door partijen te voorzien van de relevante feiten
en cijfers over vakken die vaak onbevoegd worden gegeven.
Ik concludeer dat de wet de nodige opties kent, maar dat die niet in alle
gevallen goed gebruikt worden. De inspanningen in het plan van aanpak
«Tegengaan onbevoegd lesgeven» zullen er in de eerste plaats op gericht
zijn de huidige mogelijkheden beter te benutten. Daar waar een wetswijziging nodig blijkt, ben ik bereid in overleg met de beroepsgroep, de
VO-raad en de lerarenopleidingen de mogelijkheden hiertoe te bekijken. Ik
verwijs hiervoor naar de antwoorden op de vragen van de PvdA-fractie
over de teambevoegdheid.
De leden van de VVD-fractie merken op dat uit het rapport van de
inspectie blijkt dat onbevoegde docenten vaak wel bevoegd zijn om een
ander vak te geven. Het is voor deze docenten lastig om een extra
bevoegdheid te halen omdat zij die scholing niet kunnen combineren met
hun werkzaamheden. De leden van deze fractie vragen via welke route
een docent die extra bevoegdheid nu moet halen. Hij of zij beschikt
immers al over een boel vaardigheden. Zij vragen tevens welke concrete
maatregelen de Staatssecretaris gaat nemen om docenten een extra
bevoegdheid te laten halen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

15

De leden van de CDA-fractie signaleren voorts een spanning die leraren
ervaren om zich naast hun baan te laten (bij)scholen. Deze leden menen,
dat het vooral gaat om de tijd die je als leraar over hebt om in de
avonduren nog een veelal tweejarige opleiding te volgen, het tekort aan
flexibele lesprogramma’s van de lerarenopleidingen en het gebrek aan
maatwerk in de vorm van vrijstelling? Gaarne ontvangen zij een reactie
wat de Staatssecretaris op dit vlak denkt te gaan doen.
Het systeem van bevoegdheden brengt met zich mee dat wie bijvoorbeeld
een eerstegraads onderwijsbevoegdheid natuurkunde heeft en een aantal
uur wiskunde geeft dit mag doen, mits hij/zij in opleiding gaat. Als er
sprake is van een tijdelijke vervanging of een moeilijk vervulbare vacature
mag dit ook maximaal een jaar zonder in opleiding te gaan. Het vraagt
inderdaad van leraren een forse inspanning om in combinatie met een
substantiële betrekking als leraar een (aanvullende) bevoegdheid te
behalen. Ik wil echter geen concessies doen aan de kwaliteit die we van de
opgeleide leraar verwachten: de juiste bevoegdheid is immers van belang
voor de leerprestaties van kinderen Ik verwacht dan ook dat leraren een
(extra) bevoegdheid halen, bijvoorbeeld via deeltijdtrajecten, die zij onder
andere kunnen bekostigen via de lerarenbeurs. Ik verwacht van scholen
dat zij alles in het werk stellen om leraren de juiste bevoegdheid te laten
halen.
Tegelijkertijd vinden de Minister en ik het van belang dat de opleidingen
nagaan of ze, met behoud van duurzame en goed geborgde kwaliteit, echt
al het mogelijke hebben gedaan om een passend aanbod te bieden. Waar
maatwerk wordt verwacht en mogelijk lijkt, zijn afspraken daarover op het
laagst mogelijk niveau (in de regio) de beste weg om dat te bereiken.
Alleen op dat niveau kunnen goede afspraken worden gemaakt tussen de
leraar, zijn werkgever en de opleiding over hoe de verlangde bevoegdheid
kan worden behaald. We willen het gesprek tussen lerarenopleidingen en
scholen op dit punt stimuleren, onder andere door partijen te voorzien
van de relevante feiten en cijfers.
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris de resultaten
kan delen van de «klasjes» als vorm maatwerk om een (extra)
bevoegdheid te halen.
Over de resultaten tot op heden kan ik meedelen dat zes regio’s projecten
uitvoeren specifiek gericht op het verhogen van het aantal bevoegde
leraren, hetzij door maatwerk in de opleiding hetzij door leraren extra
leertijd te bieden. De projecten zijn onderdeel van programma’s van
regionaal samenwerkende scholen, schoolbesturen en lerarenopleidingen
en zijn een succes. De deelname overstijgt de verwachtingen. De regio
Rotterdam bijvoorbeeld streefde in dit project naar 90 leraren, inmiddels
neemt bijna het dubbele aantal deel. In het project De Rode Loper werken
scholen in de Haagse regio samen met de Hogeschool Utrecht die
onderdelen uit lerarenopleidingen flexibel aanbiedt. Tweedegraads
leraren kunnen bijvoorbeeld afzonderlijke modules volgen en deze
stapelen en op deze manier makkelijker hun eerstegraadsbevoegdheid
halen.
De leden van de D66-fractie vragen of er andere manieren zijn om extra
lerarenopleidingen passend te maken voor leerkrachten en of hier al
gesprekken over lopen met relevante partners.
In antwoord hierop, merk ik op dat de regelgeving al mogelijkheden biedt
voor een passend aanbod aan leraren die alsnog een bevoegdheid
moeten behalen. Er zijn opleidingsmogelijkheden in het hoger beroepsonderwijs en in het wetenschappelijk onderwijs op bachelor- en master-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

16

niveau en via de weg van zij-instroom. Leraren kunnen in veel gevallen
nog studeren tegen wettelijk collegegeld en een lerarenbeurs aanvragen.
Scholen kunnen in een aantal gevallen subsidie aanvragen voor een
zij-instroomtraject dan wel middelen uit de reguliere rijksbijdrage hiertoe
gebruiken, waaronder middelen die sinds 2006 structureel aan de
lumpsum zijn toegevoegd voor professionalisering en begeleiding van
onderwijspersoneel primair en voortgezet onderwijs. Ik wil het gesprek
tussen lerarenopleidingen en scholen op dit punt stimuleren, onder
andere door partijen te voorzien van de relevante feiten en cijfers. Op deze
manier wil ik de behoefte aan de opleidingen die passend zijn voor leraren
om hun bevoegdheid te halen, inzichtelijk maken.
De leden van de fractie van D66 vragen of het waar is dat er geen
lerarenopleiding voor rekenen bestaat en zo ja, wat de reden hiervoor is.
Zij vragen hoe de staatsecretaris dit in het licht ziet van de discussie
rondom de rekentoets. Zij vragen of de staatsecretaris de mening deelt
dat een lerarenopleiding voor rekenen kan helpen bij het verbeteren van
het rekenonderwijs. Welke stappen gaat de staatsecretaris zetten om
lerarenopleidingen voor rekenen op te zetten?
Er is op elke school al veel rekenvaardigheid aanwezig, onder andere bij
leraren wiskunde, economie, natuurkunde en scheikunde. Zij zijn in veel
gevallen ook degenen die het rekenonderwijs vorm geven. Er zijn dus al
veel bevoegde docenten die bekwaamzijn om rekenles geven. We hadden
tot nu toe geen aparte bevoegdheid voor rekenen, omdat de rekentoets
geen vak is. Ik merk dat dit ruis oplevert bij scholen, die zich afvragen wie
er bevoegd rekenles kan geven. Ik zal in een conversietabel opnemen dat
in ieder geval de leraren met een bevoegdheid voor de genoemde vakken,
automatisch de bevoegdheid voor rekenen krijgen.
Er zijn ook leraren van andere vakken die rekenles geven. Wanneer zij op
het raamwerk (na)scholing rekendocent gebaseerde scholing met goed
gevolg afronden, krijgen ook zij de bevoegdheid voor rekenen. Op die
manier wordt hun inspanning beloond en zichtbaar gemaakt en kan een
leraar flexibel wisselen tussen zijn eigen vak en rekenen. Ik neem ook dit
nascholingsaanbod op in de conversietabel.
De Minister en ik zijn in gesprek met lerarenopleidingen, MBO Raad en
VO-raad over de waar huidige en toekomstige rekendocenten terecht
kunnen voor (na)scholing. Een van de bevindingen op dat terrein is dat er
vooralsnog geen behoefte bij bovengenoemde partijen lijkt te zijn aan een
nieuwe specifieke lerarenopleiding die alleen voorbereidt op het
onderwijs in rekenen.
Om vo-scholen en mbo-instellingen te ondersteunen bij de professionalisering van hun docenten die rekenlessen verzorgen, is met subsidie van
OCW het genoemde raamwerk ontwikkeld voor hun scholing en
nascholing. Dit is gedaan door het Expertisecentrum Lerarenopleiding
Wiskunde en Rekenonderwijs, met input van het vo- en mbo-veld. Het
raamwerk beschrijft wat een docent moet kennen en kunnen om goed
rekenonderwijs te geven aan zijn leerlingen en studenten. Het raamwerk is
eind 2014 opgeleverd en er wordt nu gewerkt aan de implementatie. Dit
gaat vooralsnog via twee wegen:
– Voor nieuwe leraren via de lerarenopleidingen van de hogescholen en
universiteiten. Deze kunnen het raamwerk verwerken in het curriculum
van een bestaande lerarenopleiding. Afgestudeerden kunnen dan
voldoen aan de bekwaamheidseisen voor rekenen en hierin bevoegd
lesgeven. Ook kan er op basis van het raamwerk een cursus of minor
rekenen worden aangeboden zodat studenten die die deze met goed
gevolg doorlopen, de bevoegdheid voor het rekenonderwijs verwerven. De hogescholen Windesheim, Rotterdam, Fontys, Arnhem en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

17

Nijmegen en Utrecht bieden al een minor of cursus aan gericht op
rekenonderwijs, De Hogeschool Arnhem en Nijmegen geeft aan het
raamwerk als grondslag hiervoor te hebben gebruikt.
– Voor zittende docenten in andere vakken dan wiskunde, economie,
natuurkunde of scheikunde die al een tweedegraads lerarenopleiding
hebben afgerond via (na)scholingsaanbod. Zij kunnen daarmee een
aanvullende bevoegdheid halen voor rekenen.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de Staatssecretaris de klacht van
studenten aan de universitaire lerarenopleidingen beoordeelt dat de
universitaire lerarenopleidingen zich enkel van de tweedegraads
lerarenopleidingen lijken te willen onderscheiden door de kwantiteit van
de opdrachten en (reflectie)verslagen in plaats van inhoudelijke
verdieping? Zij vragen tevens welke invloed het kabinet heeft op de
lerarenopleiding.
De Minister en ik hebben geen reden om de klacht te delen dat de
opleidingen zich «enkel van de tweedegraads lerarenopleidingen lijken te
willen onderscheiden door de kwantiteit van de opdrachten en (reflectie)verslagen (...)». De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
neemt deze zomer accreditatiebeslissingen over de universitaire lerarenopleidingen. De Minister wacht de bevindingen van de NVAO af.
In reactie op de vraag welke invloed het kabinet heeft op de lerarenopleiding past de kanttekening dat lerarenopleidingen onderdeel zijn van het
stelsel van hoger onderwijs en waarbinnen de instellingen een grote mate
van autonomie hebben. De Minister en ik besteden in de «Lerarenagenda
2013–2020» wel speciale aandacht aan de lerarenopleidingen. Zo worden
er specifieke maatregelen genomen om de kwaliteit van de lerarenopleidingen verder te verhogen en zetten wij in op aantrekkelijke en flexibele
leerroutes. Deze speciale aandacht vindt bijvoorbeeld zijn weerslag in de
rondgang die de Minister momenteel maakt langs de lerarenopleidingen.
De leden van de PvdA-fractie vragen verder hoe de Staatssecretaris
omgaat met signalen dat in de afstemming van het opleidingenaanbod en
de bevoegdheidseisen nog steeds onvoldoende maatwerk bestaat. Zij
wijzen op het voorbeeld van native-speakers die een meerjarige opleiding
tot docent in de betreffende vreemde taal moeten volgen. Graag
vernemen zij op welke wijze dergelijke knelpunten worden verholpen.
Om native speakers voor te bereiden op een baan in het Nederlandse
voortgezet onderwijs loopt op dit moment via Europees Platform-Nuffic
het programma «Van Assistent tot docent Duits of Frans». Ik heb op dit
moment onvoldoende concrete signalen over knelpunten die native
speakers ervaren die leraar willen worden in hun eigen taal. Erkenning
van buitenlandse beroepskwalificaties is mogelijk op grond van artikel 33,
lid 1 van de WVO. Het is daarbij van belang of de betreffende native
speaker:
– in eigen land bevoegd leraar is in de betreffende taal of opgeleid is
voor een geheel ander beroep;
– al voldoende is voorbereid op het verzorgen van onderwijs aan
leerlingen voor wie die taal niet de moedertaal is. Het aanleren van een
vreemde taal vraagt immers om een andere (didactische) benadering
en andere handelingsalternatieven voor leerlingen met leerproblemen
met die taal dan het aanleren van de moedertaal;
– voldoende bekend is met het Nederlandse onderwijs en wat dat
onderwijs in het algemeen van zijn leraren verlangt als het gaat om
kennis, kunde en houdingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

18

De voornoemde leden vragen in hoeverre leraren die op basis van een
educatieve minor aan de slag zijn gegaan in het onderwijs, in de periodieke peiling gevolgd worden. Deze leden vragen of het kabinet het
belangrijk vindt om te peilen in hoeverre dergelijke maatwerkoplossingen
doorstroom naar vervolgopleidingen en kwaliteitsverbetering niet in de
weg staan en zo ja, op welke wijze dat gestalte krijgt.
In de periodieke IPTO-peiling worden leraren met een educatieve minor
niet geteld. Ik wil overigens kijken of we daar in de toekomstige
IPTO-telling verandering in kunnen aanbrengen. De vraag om te peilen in
hoeverre dergelijke maatwerkoplossingen doorstroom naar vervolgopleidingen en kwaliteitsverbetering (niet) in de weg staan, suggereert dat het
aanbieden van een educatieve minor zou (kunnen) leiden tot een
verminderde instroom in de masteropleidingen aan universiteiten leidend
tot het eerstegraadsleraarschap. De instroom in die opleidingen is echter
de laatste jaren gestegen. Op dit moment werkt de Minister samen met de
VSNU de mogelijkheid uit om – vooralsnog op experimentele basis – ook
afgestudeerde bachelors in staat te stellen alsnog een educatieve minor te
volgen en daaraan bevoegdheid te ontlenen. De verwachting is dat dat zal
leiden tot substantiële groei van het aantal wo-opgeleiden dat opteert
voor een beroep in het onderwijs.
Ten slotte lezen de leden van deze fractie in het onderzoek van de
inspectie dat de lerarenopleiding informatica slechts op enkele plekken
gegeven wordt. Zij vragen of de staatsecretaris van plan is om dit aantal
uit te breiden, mede in het licht van de aankomende herziening van het
curriculum waarin programmeren hoogstwaarschijnlijk opgenomen zal
worden.
In antwoord op deze vraag merk ik op dat noch ik noch de Minister op dat
punt een initiërende rol hebben. Instellingen voor hoger onderwijs nemen
zelf het initiatief om een voor hen nieuwe opleiding te registreren in het
Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO). Zij volgen
daartoe een procedure die leidt langs de Commissie Doelmatigheid Hoger
Onderwijs (als het een opleiding betreft waarvoor bekostiging wordt
gevraagd) en de NVAO. Die ho-instellingen zullen, voor zij het initiatief tot
registratie nemen, goed zicht willen hebben op de toekomstige vraag naar
leraren informatica, naar kwaliteit en kwantiteit en daarbij ook een goede
inschatting willen maken over kansen en risico’s. Om dit proces te
stimuleren ga ik opleidingen en scholen voorzien van relevante feiten en
cijfers over de omvang van het vak informatica en het aantal onbevoegd
gegeven lessen.
8 Lerarenbeurs en studiefinanciering
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre er gebruik is gemaakt
van de lerarenbeurs van Plasterk om een bevoegdheid te verkrijgen, door
leraren die de bevoegdheid nog niet hadden.
De lerarenbeurs is alleen toegankelijk voor bevoegde leraren. Zij kunnen
de beurs wel inzetten om een tweede bevoegdheid te halen. Van 2008 tot
en met 2014 heeft circa 20 procent van de leraren in het vo de lerarenbeurs hiervoor ingezet.
De leden van deze fractie constateren dat de financiering van scholingstrajecten problemen kent. Allereerst constateren zij dat de vergoeding voor
vervanging in het kader van de lerarenbeurs als ontoereikend ervaren
wordt. Deze leden vragen of de Staatssecretaris inzichtelijk kan maken
welke berekeningen aan deze vergoeding ten grondslag liggen en in
hoeverre hij aanpassing overweegt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

19

Het bevoegd gezag komt in aanmerking voor maximaal 160 uur
vergoeding per jaar voor vervanging van een leraar in het vo die een
bacheloropleiding volgt en voor maximaal 240 uur voor een leraar in het
vo die een masteropleiding volgt. Dat komt neer op maximaal vier of
maximaal zes uur per week, naar rato van de aanstellingsomvang van de
studerende leraar. De verruiming naar zes uur per week voor vervanging
van een leraar die een masteropleiding volgt, geldt sinds 2015 en is
bedoeld om het aantal masteropgeleide leraren in het vo te verhogen. Het
uurtarief wordt berekend op grond van het gemiddelde uurloon van een
vo-docent (= € 40,35). De totale vergoeding komt daarmee op 160 x
€ 40,35 = € 6.456 of 240 x € 40,35 = € 9.684 per jaar. Jaarlijks wordt het
uurtarief verhoogd als gevolg van indexering. Uit recent evaluatieonderzoek naar de lerarenbeurs van het Centraal Planbureau en ResearchNed (april 2015) komt niet naar voren dat schoolbesturen de vergoeding
te laag vinden. Ook de Dienst Uitvoering Onderwijs, verantwoordelijk voor
de uitvoering van de regeling, heeft dergelijke signalen niet ontvangen.
Aanpassing van de hoogte van de vergoeding wordt niet overwogen. Uit
de onderzoeken komt wel naar voren dat niet alle schoolbesturen de
subsidie voor vervanging aanvragen.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom het collegegeld voor de
tweede studie niet gemaximeerd wordt op het niveau van het wettelijk
collegegeld, nu besloten is tot invoering van een leenstelsel. Deze leden
menen dat studenten die bijvoorbeeld na de forse investering in hun
eerste studie een opleiding voor een andere richting binnen het onderwijs
willen volgen, meer steun verdienen.
De Minister is tijdens het debat met de Eerste Kamer over het
wetsvoorstel over het studievoorschot en in de memorie van antwoord
die in dat verband aan de Eerste Kamer is gezonden nader op de vraag
van deze leden ingegaan. Toen is aangegeven dat het, inmiddels tot wet
verheven, wetsvoorstel het recht op een studievoorschot regelt voor
studenten met recht op studiefinanciering. Dat recht is en was beperkt tot
de duur van vier jaar (of langer bij een langere opleiding) en staat
daarmee gelijk aan de duur van één opleiding. Wat betreft het instellingscollegegeld heeft zij gewezen op de al bestaande uitzondering, namelijk
dat het wettelijk collegegeld ook geldt voor een tweede studie in zorg of
onderwijs als daarin nog geen diploma is behaald en voor een tweede
studie die gestart is tijdens een eerste studie en ononderbroken gevolgd
wordt. In die beantwoording is ook gewezen op de mogelijkheid om een
beroep te doen op het levenlanglerenkrediet. In aanvulling daarop wijs ik
op de mogelijkheid dat personen die al leraar zijn en een andere
bevoegdheid willen behalen daartoe eventueel een lerarenbeurs kunnen
benutten.
Kunnen leraren gebruik maken van de lerarenbeurs om een lerarenopleiding informatica te volgen, zo vragen de leden van de D66-fractie.
Ja, een reeds bevoegde docent die de lerarenopleiding informatica op
masterniveau wil doen, kan gebruik maken van de lerarenbeurs.
9 Overig
Dat scholen on(der)bevoegde docenten inschakelen zou volgens de leden
van de PvdA-fractie niet structureel nodig hoeven te zijn. Scholen
beschikken immers over budgetten voor nascholing. In hoeverre worden
die budgetten ook besteed om de vakinhoudelijke bekwaamheid van
docenten op peil te brengen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

20

Ik heb voor het antwoord op deze vraag contact opgenomen met de
VO-raad. In de cao zijn afspraken gemaakt over middelen voor professionalisering die kunnen worden besteed aan het verbeteren van «vakinhoudelijke bekwaamheid», maar dat is dan een afspraak tussen docent en
werkgever. Kort gezegd komt deze erop neer dat werkgevers minimaal
tien procent van de personele lumpsum moeten besteden aan deskundigheidsbevordering en professionaliseringsactiviteiten (in tijd en geld). De
kaders waarbinnen een school de professionalisering organiseert, worden
neergelegd in een collectief professionaliseringsplan. Ook is in de cao
vastgelegd dat werknemers en leidinggevenden afspraken moeten maken
over individuele professionalisering, vastgelegd in een persoonlijk
professionaliseringsplan. Werknemers beschikken over een persoonlijk
basisrecht op scholing, zowel in uren als in geld. Voor onbevoegden is in
de cao opgenomen dat de werkgever in overleg met de onbevoegde
leraar een studieplan opstelt, waarin facilitering in tijd en geld zijn
vastgelegd, dat leidt tot het behalen van een wettelijke onderwijsbevoegdheid voor het voortgezet onderwijs in twee jaar.
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar het aangekondigde
onderzoek om pabo-docenten bevoegd les te laten geven in de
onderbouw van het vmbo en de oplossing voor het knelpunt dat er geen
lerarenopleiding is voor de intersectorale vakken van het vmbo. Zij vragen
op welke termijn zij dit kunnen verwachten.
Het onderzoek naar de pabo-gediplomeerde heeft u al ontvangen (zie
Kamerstuk 30 079, nr. 61). Tijdens het Algemeen Overleg vmbo-mbo van
22 januari 2015 heb ik toegezegd u na de zomer apart te informeren over
de professionalisering van docenten in de nieuwe vmbo-profielen. Met de
invoering van deze profielen wijzigen de beroepsgerichte vakken
waaronder de intersectorale programma’s. In het najaar zal ik nader
ingaan op de mogelijkheden voor docenten om een passende
bevoegdheid te behalen in de nieuwe profielen, waaronder het profiel
dienstverlening en producten dat de meeste verwantschap kent met de
huidige intersectorale programma’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 923, nr. 209

21