Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 924 IXB

Jaarverslag Ministerie van Financiën 2008

Nr. 7

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 8 juni 2009
De vaste commissie voor Financiën1, heeft over het jaarverslag van het
Ministerie van Financiën 2008 (31 924 IXB, nr. 1) de navolgende vragen ter
beantwoording aan de regering voorgelegd.
De vragen zijn op 28 mei 2009 voorgelegd. Bij brief van 4 juni 2009 zijn ze
door de minister van Financiën beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Blok
De griffier van de commissie,
Berck

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter,
Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De
Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben
(SP), Kalma (PvdA), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), Cramer (CU), Van der Burg (VVD), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA), Vos (PvdA),
Bashir (SP), Sap (GL) en Linhard (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes
(VVD), Pieper (CDA), Aptroot (VVD), De Vries
(CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), Elias
(VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Pechtold
(D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der Veen
(PvdA), Smilde (CDA), Anker (CU), Nicolaï
(VVD), De Roon (PVV), Kuiken (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA),
Roefs (PvdA), Van Gerven (SP), Vendrik (GL)
en Smeets (PvdA).

KST131737
0809tkkst31924IXB-7
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

1

1
Onder welke voorwaarden werkt de Nederlandse Staat mee aan de
onmiddellijke aflossing van de kortlopende schulden van Fortis Bank
Nederland aan Fortis Bank SA, ten bedrage van ca. EUR 34 mld.? Graag
een specificatie.
In oktober 2008 is de aflossing van de korte schulden van Fortis Bank
Nederland aan Fortis Bank SA/NV (€ 34 mld.) voorgefinancierd door een
overbruggingskrediet verstrekt door DNB onder garantie van de Nederlandse Staat. Deze financiering is zo snel mogelijk overgenomen door de
Nederlandse Staat door een beroep te doen op de geldmarkt. Het is de
bedoeling dat Fortis Bank Nederland zo spoedig mogelijk zelfstandig
financiering aantrekt waardoor de overbruggingskredieten worden afgebouwd. Met Fortis Bank Nederland is overeengekomen dat zij voor eind
2009 de financiering volledig voor eigen rekening neemt.
2
Wat was de marktwaarde per 31/12 2008 van de securities in ING, Aegon
en SNS?
De securities van de Staat in ING, Aegon en SNS REAAL zijn niet verhandelbaar. Aangezien er geen markt bestaat voor deze securities, kennen
deze securities ook geen marktwaarde.
3
Waarin zit het verschil tussen de 97,2% belang in Fortis/ABN Amro en de
eerdere brieven waar 100% werd gemeld. Wie heeft de overige 2,8%?
De Staat heeft bij de overdracht 100% van de gewone aandelen in Fortis
Bank Nederland Holding verkregen. Naast deze gewone aandelen kent
FBNH nog enkele bijzondere financieringsconstructies, waaronder preferente aandelen A. Deze prefs zijn ondergebracht in een apart vehikel,
FBN(H) Preferred Investments, waarover de Staat in de transactie van
3 oktober 2008 ook de controle (70% zeggenschap) heeft gekregen. De rest
van de stukken is in handen van twee institutionele beleggers. De effectieve aanspraak op de cashflows van deze partijen is 2,8%. Deze
constructie is indertijd zo vormgegeven om gebruik te kunnen maken van
de deelnemingsvrijstelling. Materieel werd een risicovrije financiering
beoogd, vergelijking met vreemd vermogen.
4
Het aandeel auto’s met een A/B label is toegenomen van 23% in 2007 naar
44% in 2008. Voor welk deel is deze toename veroorzaakt door het
bevriezen van de labelindeling?
De indeling van auto’s voor het label is gebaseerd op de gemiddelde
CO2-uitstoot van verkochte nieuwe personenauto’s. Hierbij wordt van jaar
tot jaar steeds van het actuele gemiddelde van de verkoop van nieuwe
personenauto’s uitgegaan. Omdat de norm voor het autolabel steeds
jaarlijks wordt aangescherpt veranderen over een reeks van jaar de
aandelen auto’s met een bepaald label gemiddeld niet. In 2008 en 2009 is
de labellingnorm niet aangescherpt maar is de norm van 2007 toegepast.
De toename van het aandeel auto’s met een A- en B-label is dan ook te
verklaren doordat de norm in 2008 en 2009 niet is aangescherpt. Indien dit
wel was gebeurd, dan zou het aandeel auto’s met een A-en B-label ongeveer gelijk zijn gebleven. Doordat de labellingnorm de afgelopen jaren
niet is aangescherpt, wordt juist wel duidelijk zichtbaar dat de verkoop
van zuinige personenauto’s de afgelopen jaren behoorlijk is toegenomen.
De bewuste keuze van de consument voor een zuinige auto ligt hiervoor
voor een belangrijk deel ten grondslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

2

5
Is ook bekend of de regeldruk in de beleving van bedrijven daalt?
Om inzicht te krijgen in de manier waarop ondernemers regeldruk
beleven, laat het kabinet een belevingsmonitor regeldruk uitvoeren. In
deze belevingsmonitor worden elk voorjaar meerdere stellingen over
regeldruk aan ondernemers voorgelegd. De stellingen hangen nauw
samen met de speerpunten van het regeldrukprogramma.
De recent afgeronde meting in het voorjaar 2009 laat een aantal positieve
ontwikkelingen in de beleefde regeldruk van ondernemers zien. Men
ervaart minder hinder van slechte dienstverlening van overheidsinstanties
en de kwaliteit van dienstverlening van de overheid wordt hoger gewaardeerd.
In de voortgangsrapportage die 12 mei 2009 aan de Kamer is verzonden
wordt uitgebreid ingegaan op de resultaten uit de belevingsmonitor. De
prestatie-indicatoren waarop in de integrale voortgangsrapportages aan
de Kamer verantwoording wordt afgelegd bevatten 4 indicatoren op het
vlak van merkbaarheid voor de ondernemer gebaseerd op resultaten uit
de belevingsmonitor.
6
Kan een overzicht gegeven worden van de ontwikkeling van het feitelijke
en het structurele EMU-saldo sinds 1980?

1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008

Feitelijk EMU-saldo

Structureel EMU-saldo

– 3,9
– 4,9
– 6,2
– 5,5
– 5,2
– 3,6
– 4,6
– 5,4
– 4,2
– 5,0
– 5,3
– 2,7
– 4,2
– 2,8
– 3,5
– 9,2
– 1,9
– 1,2
– 0,9
0,4
2,0
– 0,2
– 2,1
– 3,1
– 1,7
– 0,3
0,6
0,3
1,0

– 5,0
– 5,9
– 7,2
– 6,5
– 6,3
– 4,6
– 5,6
– 6,4
– 5,2
– 6,0
– 6,3
– 3,4
– 4,2
– 1,8
– 2,6
– 3,5
– 1,3
– 1,2
– 1,1
– 0,6
– 0,1
– 1,1
– 1,8
– 1,9
– 0,9
0,4
0,3
– 0,9
– 0,4

7
Wat zijn de oorzaken dat de rentelasten een meevaller laten zien?
De rentelasten zijn lager uitgekomen dan was voorzien bij de ontwerpbegroting 2008. Deze lagere realisatie wordt onder meer verklaard
doordat de schuld tegen voordeligere tarieven is gefinancierd dan
aanvankelijk (op basis van de rekenrente) was verondersteld. Daarnaast is
het effect van de financiële crisis op de rentelasten in 2008 beperkt. Naast
de lage rente wordt dit verklaard doordat de schuld als gevolg van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

3

crisis pas in de laatste maanden van het jaar sterk is gestegen en er ook
sprake is van rentebaten op de leningen aan Fortis Bank Nederland.
8
Wat zijn de oorzaken dat de aardgasbaten een meevaller laten zien?
Ten opzichte van de ontwerpbegroting zijn de aardgasbaten in 2008 toegenomen, voornamelijk door de stijging van de olieprijs over geheel 2008.
De aardgasbaten worden met name beïnvloed door de productie van
aardgas, de hoogte van de olieprijs en de euro/dollarkoers. De olieprijs is
van belang, omdat de prijs van aardgas is gerelateerd aan de prijs van olie
in dollars.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de mutaties ten opzichte van
de stand ontwerpbegroting.

Olieprijs (in dollars)
Eurokoers (dollar per euro)
Productie (x miljard kubieke meter)

MN 2008

FJR 2008

Verschil

75,0
1,35
80

96,9
1,47
78

21,9
0,12
–2

9
U geeft aan dat in 2008 het accent van de activiteiten, in het kader van de
complexiteitsreductie, vooral gelegen heeft op het realiseren van de generieke voorzieningen. Wat bedoelt u daar mee?
Uitgangspunt in het verleden was om een aantal zogeheten basisvoorzieningen te ontwerpen die te gebruiken zouden zijn door alle onderdelen van de Belastingdienst. De veronderstelling daarbij was dat dergelijke voorzieningen eenvoudiger zouden zijn te maken en te onderhouden
dan afzonderlijke voorzieningen per bedrijfsonderdeel. Inmiddels is
gebleken dat deze aanpak te veelomvattend en complex is. Een van de
aanbevelingen van het doorlichtingonderzoek, gebaseerd op ervaringen
van veel andere organisaties, is dan ook om af te stappen van het
genoemde uitgangspunt. Om echt complexiteit te reduceren moeten
voorzieningen worden ontwikkeld per bedrijfsonderdeel van de Belastingdienst.
10
Wat is de procedure wanneer er toch fouten in de vooringevulde aangifte
komen? Wie is er dan aansprakelijk?
In de communicatie over de proef met de vooringevulde aangifte is
gewezen op het karakter van de voorinvulling: het gaat om het verlenen
van een service aan de burger, maar deze blijft zelf verantwoordelijk voor
de juistheid van de (uiteindelijk) in de aangifte opgenomen gegevens. De
Belastingdienst heeft ervoor gekozen alleen gegevens voor in te vullen
wanneer de juistheid ervan voor 99% vaststaat. Toch is het in een incidenteel geval voorgekomen dat de inhoudingsplichtige door een interne
automatiseringsfout andere (foute) gegevens aan de Belastingdienst
verstrekte dan aan zijn werknemers of uitkeringsgerechtigden. In die situaties wordt in overleg naar een oplossing gezocht, waarbij het principe
geldt dat daar waar de fout wordt gemaakt, ook de oplossing wordt
gezocht. In het concrete geval heeft de inhoudingsplichtige brieven
verzonden waarin voor de betrokkenen nauwkeurig is beschreven wat in
welke situatie moest worden gedaan. Deze brieven zijn in nauw overleg
met de Belastingdienst opgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

4

11
Wanneer zijn de uitkomsten van het IBO Vereenvoudiging Toeslagen
bekend?
Het rapport met daarin de uitkomsten van het IBO Vereenvoudiging
Toeslagen zal naar verwachting voor het zomerreces aan uw kamer
worden gestuurd.
12
Waar denkt de regering aan bij de verdere beleidsontwikkeling? Wat is de
achterliggende reden van het gebruik van het werkwoord lijken in de zin
«Verdere beleidsontwikkeling, al dan niet door middel van zelfregulering,
lijkt gewenst ...?
Het gebruik van het werkwoord «lijken» in de zin «Verdere beleidsontwikkeling, al dan niet door middel van zelfregulering, lijkt gewenst...» is
geen uiting van terughoudendheid in het streven naar de ontwikkeling
van nieuw beleid zoals dit mogelijk wel wordt geïnterpreteerd. De regering vindt verdere beleidsontwikkeling op het gebied van bezoldiging en
interne risicobeheersing van bestuurders van financiële instellingen (o.m.
banken) gewenst en streeft ernaar hieraan invulling te geven op
dusdanige wijze dat een positief effect voor het bedrijfsleven en de
burgers wordt bereikt. Een meer specifieke invulling zal later dit jaar in de
vorm van een kabinetsvisie op de aanpak van de financiële crisis worden
gegeven.
13
In hoeverre worden de werkzaamheden van CentiQ gecombineerd met
het inbedden van elementaire financiële kennis in het onderwijssysteem?
De werkzaamheden van Centiq worden gecombineerd met het inbedden
van financiële elementaire kennis in het onderwijs. Het is zelfs het doel
van Centiq om dit te gaan realiseren. Het gaat dan om inbedding in
bestaande vakken in het onderwijs, zoals rekenen en mens en maatschappij van het primair onderwijs. Voor het secundair onderwijs gaat het
dan bijvoorbeeld om economie en maatschappijleer. Het streven is om
hier binnen 4 jaar al aanzienlijke stappen mee te maken.
De eerste stap hiernaartoe was het opstellen van leerdoelen voor diverse
onderwijstypen en leeftijdscategorieën (die zijn neergelegd in een
leerplankader, de basisvisie financieel inzicht). Op grond hiervan wordt
een leermiddelenanalyse uitgevoerd van lesmiddelen van derden, zoals
lesmiddelen van het Nibud. Doel hiervan is om delen van die lesmiddelen,
die passen binnen de leerdoelen, te gaan inzetten in bestaande lessen in
een aantal pilots. In die pilots wordt vervolgens gekeken wat de beste
manier is om Financiële Educatie te onderwijzen. Deze pilots vinden plaats
van september t/m december 2009. De pilots zullen uiteindelijk leiden tot
een handreiking voor scholen, die begin 2010 uitkomt. In die handreiking
staan tips en aanbevelingen hoe FE op een gemakkelijke en aansprekende
manier te kunnen integreren in het onderwijs(beleid). Scholen kunnen
daar desgewenst gebruik van maken.
14
Is het van belang om het Nederlandse vestigingsklimaat voor elke soort
financiële instelling te stimuleren?
Specifiek beleid ten aanzien van alle soorten financiële instellingen blijft
van belang. Financiële dienstverlening fungeert als de smeerolie voor de
Nederlandse economie en is daarom een onmisbare functie voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

5

economie. Het is daarom in het belang van de Nederlandse economie dat
Nederland een aantrekkelijke plaats is en blijft om (financiële) zaken te
doen.
15
U schrijft dat het Holland Financial Centre (HFC) aan slagkracht heeft
gewonnen. Kunt u dit toelichten?
Hiermee wordt gedoeld op het feit dat in 2008 het aantal deelnemers in
HFC is toegenomen van 35 eind 2007 tot 60 eind 2008. Daarnaast is het
aantal medewerkers van de Stichting Holland Financial Centre toegenomen tot 5 fte. Samenwerking tussen deelnemers vindt veelal plaats in
werkgroepen, waarin gericht bepaalde thema’s worden opgepakt. Het
aantal werkgroepen is met 6 toegenomen tot 17. De HFC medewerkers
dragen zorg voor het begeleiden van ideeën en initiatieven die in de werkgroepen worden ingebracht. De kosten van HFC worden betaald door de
deelnemende marktpartijen.
Daarnaast zijn twee initiatieven van HFC in 2008 succesvol van start
gegaan. Het betreft de Duisenberg School of Finance (DSF) en IMQubator.
De DSF heeft de ambitie om een van de toonaangevende academische
instellingen te worden in de wereld op het gebied van Finance. DSF levert
daarom hoog-niveau onderwijs en onderzoek voor een groep van getalenteerde en gemotiveerde studenten en professionals. IMQubator zal initiatieven van ervaren vermogensbeheerders die voor zichzelf willen
beginnen, ondersteunen met beleggingskapitaal waarmee een levensvatbare start kan worden gemaakt. Belangrijke voorwaarde is dat deze
nieuwe fondsen vanuit Nederland moeten opereren. Met IMQubator
wordt enerzijds innovatie en ondernemersschap in vermogensbeheer
gestimuleerd, terwijl tegelijkertijd financieel toptalent haar potentie in
Nederland maximaal kan benutten. Beide initiatieven staan op eigen
benen, er bestaat dus geen financiële verbondenheid meer met de stichting HFC.
16
Is de doelstelling van HFC gericht op de financiële sector in zijn geheel, of
op niches, zoals pensioenen en sociale verzekeringen?
De strategie die door HFC wordt gevoerd is erop gericht Nederland in
algemene zin aantrekkelijk te maken om financiële zaken te doen, aangevuld met een niche strategie. De vier niches die hierbij zijn geselecteerd
zijn deelsectoren waarin de financiële sector in Nederland kan uitgroeien
tot een toonaangevende speler. Het betreft niches die beginnende internationalisering laten zien en waar Nederland nu al een relatief sterke
uitgangspositie heeft. Deze vier niches zijn: pensioen en gerelateerde
diensten, duurzaam beleggen en financieren, betalingsverkeer en specifieke niches in het effectenverkeer.
17
Niet alle genoemde verdragen zijn ter goedkeuring naar de Kamer
gezonden. Wanneer kunnen deze worden verwacht?
De verdragen ter voorkoming van dubbele belasting die zijn gesloten met
Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (ondertekend in 2007)
Azerbeidzjan en het Verenigd Koninkrijk evenals het wijzigingsprotocol bij
het bestaande verdrag met Mexico zullen nog voor het zomerreces ter
goedkeuring naar de Tweede Kamer worden gezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

6

18 en 20
De inkomsten uit de heffingskorting zijn EUR 155,1 mln. hoger dan
geraamd. Dit komt deels doordat de definitieve verdeelsleutel van de
uitgaven tussen Rijk en sociale fondsen die eind 2008 is vastgesteld
afweek. Waarom week deze af? En welk deel van deze hogere raming
komt door de andere verdeelsleutel en welk deel komt door hogere rentetarieven?
Waarom week de voorlopige verdeelsleutel af van de definitieve verdeelsleutel van de ontvangsten tussen Rijk en sociale fondsen die betrekking
heeft op de heffing- en invorderingsrente?
De inkomstenbelasting en de premies volksverzekeringen vormen samen
een gecombineerde heffing. De geïnde belasting en premies, en ook de
renteontvangsten en -uitgaven daarover, worden gesplitst in een aandeel
voor Financiën en een aandeel voor de sociale fondsen. Dit gebeurt in
eerste instantie met een voorlopige verdeelsleutel, die gebaseerd is op
een raming van het CPB. Enige tijd na afloop van het belastingjaar vindt
een nacalculatie plaats op basis van de opgelegde heffingen, waarbij een
definitieve verdeelsleutel wordt vastgesteld. Dat de voorlopige en definitieve verdeelsleutel van elkaar verschillen, is een normale zaak.
Met het definitief maken van de verdeling tussen belastingontvangsten en
premieontvangsten, wijzigt ook de verdeling van renteontvangsten enuitgaven over respectievelijk de begroting van Financiën en de sociale
fondsen. Voor de begroting van Financiën betekende dit een meeruitgave
aan heffing- en invorderingsrente van € 65 mln. ten opzichte van de
oorspronkelijke raming. Het overige deel van de € 115,1 mln. wordt
veroorzaakt door hogere rentetarieven.
19
Hebben de stijgende kosten van invordering te maken met de economische situatie, of is/zijn er (een) andere oorza(a)k(en)?
De stijgende invorderingskosten in 2008 worden niet veroorzaakt door de
economische situatie. De stijging doet zich reeds enkele jaren voor. Deze
trend wordt enerzijds veroorzaakt door autonome groei (als gevolg van de
jaarlijkse indexering van tarieven en de toename van het aantal belastingplichtigen) en anderzijds door het scherper volgen van invorderingstermijnen door de Belastingdienst.
20
Waarom week de voorlopige verdeelsleutel af van de definitieve verdeelsleutel van de ontvangsten tussen Rijk en sociale fondsen die betrekking
heeft op de heffing- en invorderingsrente?
Zie antwoord op vraag 18.
21
De kwaliteit van de beantwoording van fiscale vragen ligt op 74%. Wat
wordt er aan gedaan om dit percentage te verbeteren?
Het niet realiseren van de doelstelling (80 tot 85% van de fiscale vragen
worden juist beantwoord) heeft een aantal oorzaken: er is een hoog
verloop onder uitzendkrachten; nieuwe medewerkers hebben meer begeleiding nodig om op het gewenste niveau te komen; de aangeboden
dialoogondersteuning wordt niet consequent door de medewerkers
gevolgd; er is geen adequate ondersteuning door het geautomatiseerd
systeem, zoals het vastleggen van klantcontacthistorie en contentmanagement.
Om de kwaliteit op het gewenste niveau te brengen worden de volgende
maatregelen getroffen. Allereerst vindt er bij de werving een scherpere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

7

selectie plaats van uitzendkrachten op het gevraagde profiel. Dit voorkomt
vroegtijdige uitstroom. Verder krijgt de coaching van informanten extra
aandacht waardoor deze de ondersteuning krijgen om op het gewenste
niveau te komen. Het gebruik van de dialoogondersteuning wordt
verplicht gesteld; hierop wordt door het management gestuurd. Er loopt
intern een project om de teksten in de dialoogondersteuning makkelijker
leesbaar te maken. Ten slotte wordt gewerkt aan verbetering van de
ondersteuning door het systeem (weergeven klantcontacthistorie;
contentmanagement). Realisatie hiervan is voorzien voor eind 2009.
Overigens zij vermeld dat van alle vragen die de BelastingTelefoon krijgt
20% fiscaal inhoudelijke vragen betreft; 80% betreft status- en procesvragen.
22
De ervaren kans op ontdekking door belastingplichtige is in 2008 maar
80%. Hoe komt dat?
In de Fiscale monitor wordt jaarlijks aan belastingplichtigen gevraagd wat
de door hen zelf ervaren pakkans is. Deze mening wordt beïnvloed door
de prestaties van de Belastingdienst, maar ook andere maatschappelijke,
politieke en individuele factoren spelen daarbij een rol. Er kan daarom niet
een specifieke verklaring voor deze overigens marginale daling worden
gegeven.
23
Wanneer moet uiterlijk besloten worden over eventuele verlenging van de
Garantieregeling?
De garantieregeling loopt in beginsel tot eind 2009. Vóór 31 december
2009 dient te worden besloten of de garantieregeling wordt verlengd.
24
Zijn de hogere vaste lasten bij het Geldmuseum structureel? Heeft nota
bene een Geldmuseum geen eigen middelen om dergelijke tegenvallers
op te vangen?
Ja, de hogere vast lasten zijn structureel. Dit betreffen voornamelijk
huisvestingskosten.
Het Geldmuseum beschikt niet over voldoende eigen middelen om dergelijke financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het Geldmuseum
kampte zelfs met een exploitatietekort. Middels de aanvullende bijdrage
van jaarlijks € 750 000 die van 2008 tot en met 2010 zal worden verstrekt
wordt het Geldmuseum in de gelegenheid gesteld om een financiële
buffer op te bouwen.
Verder is voor de reorganisatie van het personeel van het Geldmuseum
voor 2008 een eenmalige bijdrage verstrekt van € 365 000. Deze reorganisatie en plannen om de eigen verdiensten te verhogen door bijvoorbeeld
meer bezoekers aan te trekken, zijn erop gericht om het Geldmuseum op
termijn weer kostendekkend te maken.
25
Het aantal opgelegde boetes door DNB en AFM, alsmede het aantal
dwangsommen door DNB en AFM is in 2008 fors hoger geworden. Graag
een uitgebreidere toelichting.

DNB
In het verslagjaar is het aantal formele maatregelen die DNB heeft
genomen sterk toegenomen. Vooral de stijging van het aantal lasten
onder dwangsom bij pensioenfondsen is groot, omdat zij niet alleen een
sanctie krijgen bij het niet tijdig indienen van jaarstaten, maar sinds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

8

november 2007 ook worden gesanctioneerd voor het niet tijdig insturen
van de kwartaalrapportages. Het aantal bestuurlijke boetes is hoofdzakelijk toegenomen als gevolg van overtredingen die zijn geconstateerd in de
trustsector. Op deze sector wordt toezicht gehouden na inwerkingtreding
van de Wet toezicht trustkantoren op 1 maart 2004. Vanaf 2006 is tegen
trustkantoren die zonder vergunning actief zijn, handhavend opgetreden
door het opleggen van een bestuurlijke boete en/of last onder dwangsom.

AFM
Ook bij de AFM is het aantal formele toezichtmaatregelen bijna verdubbeld, terwijl ook normoverdragende activiteiten sterk zijn toegenomen. De
AFM legde in 2008 twintig boetes op. Ook dat is een forse stijging ten
opzichte van de zes boetes die zij in 2007 oplegde. Het aantal lasten onder
dwangsom nam toe van 77 naar 123. Er werden twaalf publieke waarschuwingen gegeven over een of meerdere illegale activiteiten en 51 vergunningen ingetrokken. De AFM deed 22 keer aangifte bij het Openbaar
Ministerie (2007: 13).
De toezichtsintensivering deed zich voor op de beide hoofdtaken van de
AFM: het bevorderen van zorgvuldige financiële dienstverlening aan
consumenten en het bevorderen van een eerlijke en efficiënte werking van
de kapitaalmarkten. Daarnaast liepen in 2008 enkele coulance of overgangsregimes af waardoor er daarna vaker handhavend moest worden
opgetreden.
26
Hoeveel EIB-middelen komen ten goede aan het Nederlandse Midden- en
Kleinbedrijf? Zijn er meer banken die na ING in Nederland als intermediair
voor EIB-kredieten gaan optreden?
De EIB heeft een lening verstrekt aan ING ten behoeve van MKB (€ 300
mln.). Een lening aan ABN AMRO (eveneens € 300 mln.) is door de EIB
goedgekeurd en zoals ook door de EIB bekend gemaakt is een aanvraag
van Rabobank voor een zelfde bedrag bij de EIB in behandeling. Naar
verwachting zal de EIB daarover deze maand besluiten.
27
Kan nader uiteengezet worden welke problematiek binnen de begroting
IXB wordt bedoeld?
De post onvoorzien is ingezet voor een diversiteit aan budgettaire problematiek binnen de bedrijfsvoering, waarbij specifieke toewijzing niet mogelijk is.
28
U geeft aan dat een due dilligence onderzoek, gericht op het bepalen van
de waarde van de over te nemen vennootschap niet mogelijk was.
Waarom niet?
Een dergelijk onderzoek neemt snel enkele weken in beslag. Die tijd was
er bij de transactie simpelweg niet.
29 en 30
Wanneer is het onderzoek waarin alle risico’s die de staat loopt in de deelnemingen n.a.v. de interventies in de financiële sector afgerond? Bevat dit
onderzoek een duidelijk overzicht van de risico’s, met bandbreedtes en
waarschijnlijkheidsscenario’s?
In de bedrijfsvoeringparagraaf van het jaarverslag wordt gesteld dat er na
de verwerving van de verschillende Fortis onderdelen, opdracht is gegeven om de risico’s die op de balansen van de ondernemingen zouden
kunnen drukken in kaart te brengen. Wanneer verwacht de minister dat dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

9

onderzoek is afgerond. Zal u een exemplaar van dit onderzoek naar de
Kamer sturen?
Wanneer is het onderzoek waarin alle risico’s die de staat loopt in de deelnemingen n.a.v. de interventies in de financiële sector afgerond? Bevat dit
onderzoek een duidelijk overzicht van de risico’s, met bandbreedtes en
waarschijnlijkheidsscenario’s?
In feite is een due-diligenceonderzoek ex post uitgevoerd. Hierbij zijn
risico’s geïnventariseerd, maar uit de aard geen waarschijnlijkheidsscenario’s doorgerekend. Het onderzoek zal spoedig worden afgerond. Het
betreft hier echter een bedrijfsvertrouwelijk document, dat niet zal worden
gedeeld.
30
In de bedrijfsvoeringparagraaf van het jaarverslag wordt gesteld dat er na
de verwerving van de verschillende Fortis onderdelen, opdracht is
gegeven om de risico’s die op de balansen van de ondernemingen zouden
kunnen drukken in kaart te brengen. Wanneer verwacht de minister dat dit
onderzoek is afgerond. Zal u een exemplaar van dit onderzoek naar de
Kamer sturen?
Zie het antwoord op vraag 29.
31
Kan een overzicht gegeven worden van alle interventies waarvan de Europese Commissie nog een oordeel moet vellen over staatssteun?
In de zaak Tijdelijke nationalisatie Fortis Bank (staatssteunnummer C
11/2009) heeft de Europese Commissie nog geen eindoordeel geveld over
de staatssteun.
In de zaak Illiquid assets back-up facility ING (C 10/2009) heeft de Europese Commissie een tijdelijke goedkeuring van de staatssteun voor zes
maanden gegeven en zal zij, na afronding van een formeel onderzoek,
haar definitieve oordeel over de staatssteun geven.
De gewijzigde Credit Guarantee Scheme (garantieregeling voor banken –
NN 16/2009) wacht nog op een definitieve goedkeuring van de Commissie
(de eerste Garantieregeling N 524/2008 is al goedgekeurd).
32, 33 en 34
Kan een overzicht worden gegeven van claims die tegen de Nederlandse
Staat zijn ingediend n.a.v. de interventies in de financiële sector en de
omvang van de claims?
Om hoeveel aandeelhouders gaat het die claims ingediend hebben tegen
de Nederlandse staat omtrent participatie Fortis Bank?
Er wordt gesteld dat er door enkele aandeelhouders claims zijn ingediend
tegen de Nederlandse Staat. Wat is de aard van deze claims en waarop
baseert de minister zijn mening dat de Staat een sterke positie heeft?
Op dit moment is een aantal aansprakelijkheidsprocedures aangespannen: in België door de heer Modrikamen, in Nederland door de Stichting Fortis Effect (advocaat De Gier), gezamenlijk door VEB en Deminor, en
door de heer Meijer. De eerste drie treden op namens diverse aandeelhouders; in het laatste geval gaat het om ongeveer twintig separate procedures namens individuele aandeelhouders. De financiële omvang van de
zaken is nog niet vast te stellen, omdat de eisen uiteenlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

10

In alle zaken wordt het rechtmatig handelen van de Staat ter discussie
gesteld, bijvoorbeeld omdat de belangen in de Fortisonderdelen tegen
een lage prijs zouden zijn verworven of omdat de overdracht niet rechtsgeldig zou zijn. Zo lang deze zaken onder de rechter zijn, past het niet
nadere mededelingen over de juridische merites van deze zaken te doen.
De Staat stelt zich evenwel op het standpunt dat voor de Fortisonderdelen
een redelijke prijs is betaald.
33
Om hoeveel aandeelhouders gaat het die claims ingediend hebben tegen
de Nederlandse staat omtrent participatie Fortis Bank?
Zie het antwoord op vraag 32.
34
Er wordt gesteld dat er door enkele aandeelhouders claims zijn ingediend
tegen de Nederlandse Staat. Wat is de aard van deze claims en waarop
baseert de minister zijn mening dat de Staat een sterke positie heeft?
Zie het antwoord op vraag 32.
35
Kunt u reageren op kritiek uit een McKinsey onderzoek dat er onvoldoende professionaliteit bij de Belastingdienst zou zijn aangaande ICT?
De conclusies uit het onderzoek bevestigen het beeld van achterblijvende
prestaties van de IV-keten, vooral waar het de activiteiten gericht op de
vernieuwing betreft. Het onderzoek biedt de ambtelijke leiding van de
Belastingdienst meer helderheid over de achterliggende oorzaken en biedt
voldoende aanknopingspunten om daadwerkelijk verbeteringen te realiseren. In mijn brief van 14 mei jl. (nr. DGB/2009/2648M) heb ik beschreven
welke maatregelen de Belastingdienst gaat nemen. Vóór eind juni wordt
een gedetailleerd transformatieplan opgesteld, waarin de concrete activiteiten die nodig zijn om de noodzakelijke veranderingen in de IV-keten te
realiseren in de komende 12 tot 18 maanden stap voor stap worden
beschreven.
36
Wanneer zijn alle huur- en zorgtoeslagen over 2006 en 2007 definitief
vastgesteld?
Over toeslagjaar 2006 is in de derde halfjaarsrapportage vereenvoudingsoperatie Belastingdienst (Kamerstukken II, vergaderjaar 2008/09, 31 066,
nr. 65) aangegeven dat het proces van definitief toekennen als afgerond
kan worden beschouwd. Toeslagen die nog definitief toegekend moeten
worden (ongeveer 0,5%), wachten nog op ontbrekende inkomens die
burgers zelf moeten aanleveren.
Ten aanzien van toeslagjaar 2007 geldt dat per 1 juni 2009 ongeveer 95%
van de posten definitief zijn toegekend. Voor de resterende 5% geldt dat er
– evenals bij toeslagjaar 2006 – nog inkomensgegevens door burgers
moet worden aangeleverd.
Omdat het definitief toekennen voor deze posten afhankelijk is van acties
van burgers, is geen datum te noemen waarop alle toeslagen zullen zijn
toegekend.
37
Hoe kan het dat de exacte vordering op het IJslandse DGS nog niet is
vastgesteld? Welke factoren beïnvloeden de omvang van die vordering?
Wat is er overeengekomen over terugbetaling en met welke termijnen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

11

Het exacte bedrag kan nog niet worden vastgesteld omdat tegen enkele
besluiten op de aanvraag onder het IJslandse DGS bezwaar is aangetekend en voor enkele andere besluiten de bezwaartermijn nog loopt. Daarnaast wordt er nog gekeken naar de precieze uitvoeringskosten die met de
uitkering van het IJslandse DGS gemoeid zijn. In week 23 vinden nadere
onderhandelingen met IJsland plaats over de definitieve leningsovereenkomst, terugbetalingstermijnen zullen daar ook deel van
uitmaken.
38
Is het waar, dat doordat de juistheid van de opgegeven uren bij de
kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst bij een familierelatie niet
objectief kan worden vastgesteld, er structureel niet vastgesteld kan
worden of € 700 aan kinderopvangtoeslag aan gastouders met een
familie- of vergelijkbare relatie of dit geld rechtmatig is verstrekt?
Of de opgegeven uren juist zijn is per definitie lastig te controleren. Volledige zekerheid zou impliceren dat er bij elke opvang continu ter plaatse
moet worden gecontroleerd of de kinderen door de gastouder worden
opgevangen.
39
Door Financiën wordt gewerkt aan een methodiek die meer inzicht geeft in
de waardeontwikkeling van de deelnemingen. Wat is dit voor methodiek?
Op basis van welke methodiek worden de deelnemingen nu gewaardeerd?
De deelnemingen worden op de saldibalans en op de staatsbalans op
verschillende wijze gewaardeerd. De saldibalans gaat uit van historische
kostprijs waar mogelijk en de staatsbalans wordt opgesteld volgens het
Europees stelsel van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap (ESR 1995). De wens om over te stappen naar te stappen naar een
methodiek die meer inzicht geeft in de waardeontwikkelingen van deelnemingen komt uit deze problematiek voort. Er is nog geen nieuwe methodiek gekozen. De mogelijkheden worden nog verkend. Hierbij wordt ook
rekening gehouden met wat wenselijk is voor de waardering van Fortis en
ABN AMRO en internationale deelnemingen.
40
Welk deel van de kosten van de inhuur houdt rechtstreeks verband met de
financiële interventies? Is dit deel geheel doorberekend aan de betreffende banken en verzekeraars?
De gehele (afgeronde) € 11 mln. houdt rechtstreeks verband met de financiële interventies met onderscheid naar organisatieadvies € 0,5 mln.,
beleidsadvies € 4,5 mln., juridisch advies € 1 mln. en financieel advies € 5
mln.
Over de doorberekening zijn geen afspraken gemaakt met Fortis bank NL.
De transactie is gedaan met Fortis S.A. Daarbij heeft iedere partij de eigen
kosten van de eigen adviseurs gedragen.
41
Wat zijn de redenen van de stijging aan de uitgaven inhuur externen
(exclusief kredietcrisis)?
De stijging is op hoofdlijnen te verklaren door drie ontwikkelingen. De
eerste ontwikkeling betreft de reorganisatie van de Douane. Ter ondersteuning van de inrichting van de nieuwe organisatie is extern aanvullende expertise ingehuurd. De tweede ontwikkeling betreft de vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst. Door de uitgebreidere activiteiten in 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

12

op dit vlak ten opzichte van het voorafgaande jaar heeft de Belastingdienst een groter beroep gedaan op externe expertise. Ten slotte heeft de
ontwikkeling van het nieuwe Toeslagensysteem vertraging opgelopen,
waardoor er op dit terrein geen afbouw heeft kunnen plaatsvinden in de
inhuur.
42
Kan de tabel nader worden gespecificeerd met aantal fte’s per punt? Zo
nee, waarom niet?
Het is zeer bewerkelijk de uitgaven nauwkeurig te specificeren naar fte’s.
Hiervoor zullen de betrokken facturen moeten worden uitgelicht, waarbij
gekeken moet worden naar de periode van inhuur. Per categorie opgeteld,
zou dit dan een beeld moeten geven van het aantal fte’s per punt. Dit is
een arbeidsintensieve zaak die niet op korte termijn uitgevoerd kan
worden.
43
Kan de tabel worden uitgesplitst naar kerndepartement en ZBO? Zo nee,
waarom niet?
Het is niet mogelijk de tabel inhuur externen uit te splitsen naar kerndepartement en ZBO’s aangezien de ZBO’s niet zijn meegenomen in de
uitgaven. De tabel bevat de gegevens van het kerndepartement, Belastingdienst en de daaronder ressorterende baten-lastendiensten, conform de
Rijksbegrotingsvoorschriften 2009.
44
Wat zouden de cijfers zijn exclusief baten-lastendiensten (ZBO’s)?
Hieronder vindt u de tabel, waarbij de baten- lastendiensten (Domeinen
Roerende en Onroerende Zaken) buiten beschouwing zijn gelaten. De
ZBO’s zijn niet meegenomen in de inventarisatie (zie beantwoording vraag
43).

45
Wat is de oorzaak van het kleine verschil omtrent de uitgaven aan inhuur
externen voor de kredietcrisis?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

13

De gebudgetteerde € 11 mln. ( onafgerond 10 587 161,94) hield rechtstreeks verband met de financiële interventies (zie ook het antwoord op
vraag 40) met onderscheid naar (afgerond) organisatieadvies € 0,5 mln.,
beleidsadvies € 4,5 mln., juridisch advies € 1 mln. en financieel advies € 5
mln. De veelheid aan bijkomende issues die aan de financiële interventies
gerelateerd zijn, maakt dat een preciezere inschatting van de kosten dan
de huidige niet te maken was, met het uiteindelijke kleine verklaarbare
verschil tot gevolg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXB, nr. 7

14