2
Vragenuur: Vragen Berndsen-Jansen
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Berndsen-Jansen aan de minister van
Veiligheid en Justitie over kinderpornozaken die stuklopen
doordat de rechter de nieuwe aanklachtbeschrijvingen van
het Openbaar Ministerie te vaag vindt.

Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Voorzitter. Kinderpornozaken lopen steeds vaker stuk, zo
konden we vanochtend in Dagblad De Limburger lezen.
Rechters in Limburg, maar ook in Den Haag, Oost-Brabant
en Lelystad, vernietigen dagvaardingen, omdat ze te vaag
zijn opgesteld. De oorzaak is de nieuwe werkwijze van het
Openbaar Ministerie. In plaats van alle foto's en filmpjes
uitvoerig te omschrijven, beperkt het Openbaar Ministerie
zich tegenwoordig tot een categorische opsomming, de
zogenaamde collectiescan. Die werkwijze levert nu echter
problemen op, want de rechters accepteren de collectiescan
niet. Zij worden in de rechtszaal geconfronteerd met veel
te vage tenlasteleggingen, waardoor onvoldoende duidelijk
is welk gedrag de verdachte precies wordt verweten, terwijl
dat wettelijk wel vereist is. Tientallen kinderpornozaken
lopen vertraging op, doordat het Openbaar Ministerie wordt
teruggestuurd met het verzoek om het materiaal wel expliciet te omschrijven. Dat blijkt een ondoenlijke opgave voor
zedenrechercheurs, we hebben het namelijk over soms wel
duizenden filmpjes en foto's.
Mijn fractie constateert een zeer onwenselijk probleem, en
niet voor het eerst. Wij wezen de minister hier begin dit jaar
al uitvoerig op. Hij liet het liever op zijn beloop. Jurisprudentie moest maar duidelijkheid verschaffen, maar die
jurisprudentie is er vooralsnog niet. Met de zoveelste zaak
die stukloopt, vindt mijn fractie dit, gezien de schaarse tijd
van justitie en de capaciteit die hiermee verloren gaat,
onacceptabel. Mijn fractie wil dus opheldering van deze
minister. In de eerste plaats: hoeveel zaken hebben hierdoor
de afgelopen tijd vertraging opgelopen? Waarom is de
rechterlijke macht bij invoering van de nieuwe werkwijze
niet eerst geconsulteerd, om te voorkomen dat zaken stuklopen door te vage omschrijvingen? Kunnen nu wel formele
afspraken worden gemaakt tussen het Openbaar Ministerie
en de Raad voor de rechtspraak over de gewenste werkwijze?

Minister Opstelten:
Voorzitter. Ik dank mevrouw Berndsen voor de door haar
gestelde vragen. Hoeveel zaken betreft het? Voor zover ik
heb kunnen nagaan, heeft zich dit in ongeveer acht zaken
voorgedaan. Ik moet daar trouwens wel bij zeggen dat het
bij de rechtbanken die mevrouw Berndsen heeft genoemd,
gaat om een aantal kamers, terwijl andere rechtbanken de
nieuwe werkwijze wel positief beoordelen.
Dan de kwestie van de consultatie van de rechterlijke macht
over de nieuwe werkwijze. Er is op basis van een uitspraak
van de Hoge Raad door het OM voor de nieuwe werkwijze
gekozen. Het derde punt is dat de problematiek momenteel

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Berndsen-Jansen

onderwerp van overleg is in het Landelijk Overleg Zedenofficieren en dat die natuurlijk uiteindelijk ook in de rechtszaal
aan de orde moet komen. Ik heb net nog gehoord dat 2 april
een uitspraak in beroep is gedaan van een Noord-Hollandse
zaak. Het daarbij betrokken hof heeft de vernietiging uitgesproken van het vonnis, de nietigverklaring door de rechtbank, en is daarmee dus het Openbaar Ministerie gevolgd.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
De minister zegt dat slechts in een beperkt aantal gevallen
een kinderpornozaak is stukgelopen door deze nieuwe
werkwijze, maar van de veertig zaken zijn er in ieder geval
negentien die ofwel teruggenomen moesten worden omdat
een tenlastelegging compleet moest worden gemaakt ofwel
helemaal teruggenomen moesten worden. De aanpak van
kinderporno is een topprioriteit van deze minister. Dan kan
het niet dat zaken stuklopen of vertraging oplopen doordat
het meest basale, want dat is de tenlastelegging toch echt,
niet in orde is. Dat geldt helemaal nu er ook door deze
minister zo fors wordt bezuinigd op het Openbaar Ministerie. Deze kostbare tijd mag niet verspild worden.
Daarnaast kan het niet dat rechters in Nederland hier zo
verschillend over denken. De minister geeft zelf aan dat
rechters binnen een raadkamer van mening verschillen over
wat wel en wat niet in een tenlastelegging moet staan. Daar
zal dus een oplossing voor moeten komen. Ik zeg nogmaals
dat deze minister hier verantwoordelijk voor is. Hij is zowel
verantwoordelijk voor het Openbaar Ministerie als voor de
rechtspraak. Ik vraag hem nogmaals wat hij met beide
instanties gaat doen om dit probleem te verhelpen.
Minister Opstelten:
Ik wil direct een ding rechtzetten: ik ben niet verantwoordelijk voor de uitspraken van de rechterlijke macht. Daar
hebben wij bewust voor gekozen.
Ik vind het ook een zorgelijke zaak. Er moet natuurlijk eenheid van rechtspraak zijn. Daarom is het heel goed dat het
hof een uitspraak heeft gedaan in de zaak die ik zojuist
noemde. Dat is belangrijk. Op die manier komen wij tot een
eenheid van opvatting. Het is duidelijk dat nog in geen enkel
geval om deze reden degene die verantwoordelijk was zijn
straf heeft ontlopen. Daar gaat het natuurlijk ook om. We
zullen er binnen de regels van onze rechtsstaat bovenop
zitten.
Mevrouw Berndsen-Jansen (D66):
Voor alle duidelijkheid wijs ik erop dat ik niet gezegd heb
dat de minister verantwoordelijk is voor uitspraken van de
rechtspraak, maar wel dat hij verantwoordelijk is voor de
rechtspraak, dus voor de zittende magistratuur.
Ik vraag toch nog een keer of de minister het niet van belang
vindt dat er afspraken worden gemaakt tussen het Openbaar
Ministerie en de Raad voor de rechtspraak. Het kan toch
niet dat er op zo veel verschillende manieren met een dergelijke bewijslast wordt omgegaan.
Minister Opstelten:
Wij moeten hier precies in zijn. Het OM is verantwoordelijk
voor de invulling van wat de Hoge Raad ten aanzien van

22 april 2014
TK 78

78-2-1

artikel 261 heeft meegegeven. Het OM doet dit naar mijn
mening juist. Daarbinnen moet getoetst worden.
Uiteindelijk is de individuele rechter verantwoordelijk voor
de uitspraak. De rechterlijke macht, dus de rechters, het hof
en de Hoge Raad, zorgen voor de eenheid van opvatting,
de eenheid van rechtspraak. Ik zal deze zaak wederom met
het OM bespreken. Het is belangrijk dat dit een onderwerp
is in het landelijk overleg van zedenofficieren. Het is aan
hen om dit met hun collega's van de rechterlijke macht te
bespreken.

Minister Opstelten:
Ik kan blijven zitten.
De voorzitter:
De volgende vraag is komen te vervallen. Ik schors de vergadering voor enkele ogenblikken.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

De heer Van Nispen (SP):
Er wordt zeer fors bezuinigd op het Openbaar Ministerie.
Het budget is met meer dan 20% gedaald. Deze nieuwe
werkwijze is daar mogelijk een gevolg van. De minister
heeft in antwoord op Kamervragen althans erkend dat de
werklast van het Openbaar Ministerie door deze nieuwe
werkwijze vermindert. Is het verminderen van de werklast
van het Openbaar Ministerie belangrijker dan de zorgvuldigheid van een strafproces?
Minister Opstelten:
Uiteraard is het dat niet. De situatie die wij nu hebben
aangesneden staat daar ook los van. Dat wil ik duidelijk
gezegd hebben. Voor 2011 was er een oude manier van ten
laste leggen. Daarna geldt er een nieuwe manier van ten
laste leggen. De motieven daarvoor worden heel goed
aangegeven in de jurisprudentie van de Hoge Raad. Meer
zaken komen daardoor in één zaak aan de orde. Daardoor
kan de dader ook een hogere straf krijgen.
De heer Oskam (CDA):
Voorzitter. Het dilemma is natuurlijk toch een beetje dat de
Hoge Raad in 2011 partiële nietigheid heeft uitgesproken
waarna het OM heeft gekozen voor een nieuwe werkwijze.
Het is niet de bedoeling dat vier van de elf rechtbanken uit
de pas lopen. Dan weet het OM ook niet meer waar het aan
toe is. De minister zegt terecht dat de zedenofficieren van
het OM met elkaar aan de slag gaan, maar die rechtbanken
moeten natuurlijk ook meegaan. Ik snap heel goed dat de
minister de Raad voor de rechtspraak en het OM niet kan
dwingen om formele afspraken te maken, maar misschien
is het wel een suggestie om daarbij ook de advocatuur te
betrekken en dan met zijn drieën tot werkafspraken te
komen. Ik ben benieuwd wat de minister van dat idee vindt.
Minister Opstelten:
Ik neem de problematiek die mevrouw Berndsen aankaart
zeer serieus. Ik zal binnen de regels van de wet en de trias,
volgens de verantwoordelijkheden die wij hebben, het
overleg entameren en stimuleren zodat er zo snel mogelijk
duidelijkheid is voor het Openbaar Ministerie. Daarvoor is
zo'n uitspraak van het Hof, zoals gedaan op 2 april in die
Noord-Hollandse zaak, heel belangrijk.
De voorzitter:
Ik dank u voor uw komst naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Berndsen-Jansen

22 april 2014
TK 78

78-2-2