Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

752
Vragen van het lid Braakhuis (Groenlinks) aan de staatssecretaris van
Financiën over belastingontwijking via de deelnemingsvrijstelling (ingezonden
14 oktober 2011).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën) (ontvangen 23 november
2011). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 545.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het rapport Piping Profits van de organisatie
Publish What You Pay (PWYP)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Klopt de constatering uit het rapport dat Nederland het grootste gastland is
voor holdings van mijnbouwbedrijven en een belangrijk centrum voor het
doorsluizen van schulden en winsten? .Wat is daarvan de reden? Welke rol
spelen daarbij de deelnemingsvrijstelling en de verschillende belastingverdragen die Nederland heeft gesloten?
Antwoord 2 en 3
In het rapport lees ik dat er in de Verenigde Staten (1154), het Verenigd
Koninkrijk (921) en Australië (611) meer van deze vennootschappen zijn
gevestigd. Ik kan daaruit niet afleiden dat Nederland (358) het grootste
gastland is voor holdings.
De conclusie in het rapport dat Nederland op de tweede plaats staat op een
lijst van «secrecy jurisdictions» waar deze vennootschappen zijn gevestigd is
onjuist. Zoals ik in mijn eveneens vandaag aan u gezonden antwoorden op
vragen van het lid Braakhuis, ingezonden 18 oktober 2011, heb geschreven,
voldoet Nederland aan alle internationaal geldende eisen voor transparantie
en uitwisseling van informatie. Ik heb u bij brief van 26 oktober 2011
geïnformeerd over de positieve beoordeling van Nederland door het Global
Forum on transparency and exchange of information for tax purposes.
Bij de keuze van die concerns om vennootschappen in Nederland op te
richten zal ongetwijfeld een rol hebben gespeeld dat Nederland een
1

ah-tk-20112012-752
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://www.publishwhatyoupay.org/sites/publishwhatyoupay.org/files/
FINAL%20pp%20norway.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

deelnemingsvrijstelling kent en dat Nederland een groot aantal belastingverdragen heeft afgesloten. Beide instrumenten voorkomen, conform internationaal aanvaarde uitgangspunten, dat bedrijfswinsten binnen concern dubbel
worden belast of dat bronbelasting onverrekenbaar wordt. Daar zijn deze
instrumenten door de wetgever ook uitdrukkelijk voor bedoeld.
Vraag 4
Deelt u het streven van PWYP naar meer transparantie over de financiële
gang van zaken bij mijnbouwbedrijven? Hoe kunnen de Nederlandse holdings
van deze mijnbouwbedrijven een bijdrage leveren aan het vergroten van de
transparantie? Bent u van mening dat deze transparantie ook zou moeten
gelden voor de deelnemingen van deze holdings?
Antwoord 4
Zoals de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, mede
namens mij in zijn antwoorden op Kamervragen van de leden Smeets, Dikker
en Groot (ingezonden 3 oktober 2011) schrijft, is Nederland voorstander van
transparantie, maar wel onder de voorwaarde dat wereldwijd dezelfde regels
gaan gelden zodat een gelijk speelveld ontstaat. Daarbinnen zullen dan
uiteraard ook de Nederlandse holdings en deelnemingen zich aan die regels
moeten houden.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u bijvoorbeeld het feit dat er onduidelijkheid bestaat of het
Nederlandse bedrijf Trafigura Beheer BV een 8% aandeel heeft in het grootste
Russische mijnbouwbedrijf MMC Norilsk Nickel?2 Bent u van mening dat het
in het belang is van alle aandeelhouders, inclusief beleggingsinstellingen en
pensioenmaatschappijen, dat duidelijk is wie de grootaandeelhouders zijn van
beursgenoteerde ondernemingen? Hoeveel zicht zou de overheid daarop
moeten hebben?
Antwoord 5
Zoals bekend kan ik over individuele belastingplichtigen geen uitspraken
doen.
Ik acht het noodzakelijk dat aandeelhouders, waaronder de institutionele
beleggers, zicht hebben op de grootaandeelhouders van beursgenoteerde
instellingen. In afdeling 5.3.3 van de Wet op het financieel toezicht (Wft) zijn
hieromtrent regels gesteld. Een ieder die beschikt over kapitaal en/of
stemrechten in een in Nederland beursgenoteerde onderneming, van meer
dan vijf procent van de aandelen of stemrechten, moet hiervan melding
maken bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Dezelfde meldingsplicht
geldt bij het overschrijden van de drempels tien, vijftien, twintig, vijfentwintig, dertig, veertig, vijftig zestig, vijfenzeventig en vijfennegentig procent.
Verder is er momenteel een wetsvoorstel aanhangig in de Eerste Kamer dat
een lagere drempel van drie procent introduceert. De meldingen van de
aandeelhouders worden opgenomen in het register van AFM, en is kosteloos
te raadplegen op de website van de AFM. Zowel de overheid als de aandeelhouders hebben daardoor voldoende zicht op de grootaandeelhouders van
beursgenoteerde ondernemingen.
Vraag 6
Kunt u bevestigen dat de deelnemingsvrijstelling niet geldt voor deelnemingen die als beleggingen worden gehouden? Hoe kunt u in het algemeen
beoordelen of de vrijstelling geldt voor een bepaalde deelneming als
onduidelijk is of er daadwerkelijk sprake is van een deelneming? Is in het
geval van Trafigura bijvoorbeeld sprake van de deelnemingsvrijstelling?
Betekent dit dat Trafigura geen belasting hoeft te betalen over de winst die
gemaakt zou worden bij een eventuele verkoop van de aandelen in Norilsk
Nickel?

2

http://www.butb.by/engl/index.php?page=49&date=2011-08-15&id=28602 en
http://www.foxbusiness.com/markets/2011/08/10/norilsk-buyers-8-stake-wereacting-in-interest-trafigura/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De deelnemingsvrijstelling geldt niet wanneer een deelneming als belegging
wordt gehouden, de bezittingen grotendeels uit beleggingen bestaan en de
winst onvoldoende wordt belast (de zogenoemde niet-kwalificerende
beleggingsdeelneming). Van een deelneming is sprake wanneer, zakelijk
weergegeven, een belastingplichtige voor ten minste 5% aandeelhouder is in
een vennootschap. Dat is in het algemeen vrij eenvoudig vast te stellen. De
vraag of die deelneming als belegging wordt gehouden is wellicht moeilijker
te beantwoorden. Om die vaststelling te vereenvoudigen, kent artikel 13 van
de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 een aantal bewijsvermoedens.
Zonder in te gaan op het genoemde individuele geval kan ik bevestigen dat
de winst gemaakt bij verkoop van aandelen in een deelneming in beginsel
ook onder de deelnemingsvrijstelling valt, tenzij er sprake is van een
niet-kwalificerende laagbelaste beleggingsdeelneming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3