Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 016

Ziekenhuiszorg

Nr. 255

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 21 november 2019
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Medische
Zorg over de brief van 12 juli 2019 over de toekomstverkenning van de
zorg in Flevoland (Kamerstuk 31 016, nr. 245).
De vragen en opmerkingen zijn op 27 september 2019 aan de Minister
voor Medische Zorg voorgelegd. Bij brief van 20 november 2019 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Krijger

kst-31016-255
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

1

Inleiding
Op 27 september 2019 heb ik van de Vaste Kamercommissie voor
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een aantal vragen en opmerkingen ontvangen over de brief van 12 juli 2019 over de toekomstverkenning van de zorg in Flevoland (Kamerstuk 31 016, nr. 245). Hierbij
ontvangt u mijn reactie op deze vragen.
Daarnaast heeft u mij op 7 november 2019 verzocht om een brief waarin
een stand van zaken wordt gegeven van de uitvoering van de motie over
«Flevoland koploper maken in slimme zorg thuis» (Kamerstuk 31 016, nr.
208). Deze motie is bij brief van 13 maart 2019 afgedaan (Kamerstukken
31 016 en 29 247, nr. 213). In het voorliggende Verslag Schriftelijk Overleg
wordt nader ingegaan op deze motie en de stand van zaken daarvan.
Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister voor Medische Zorg

2
17

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het rapport «Toekomstverkenning zorg in Flevoland» en de reactie
van de Minister op dit rapport. Genoemde leden lezen dat uit een van de
conclusies van het rapport blijkt dat het huidige zorglandschap in
Flevoland alles in zich heeft om nu en in de toekomst voor de inwoners
van de provincie kwalitatief goede en toegankelijke zorg te kunnen blijven
leveren, waarbij alle betrokken partijen zich inzetten voor een goede
samenwerking in de zorgketen en een aantal aanvullende voorzieningen
worden gerealiseerd. Genoemde leden zien dit als een positief
vertrekpunt. Zij hebben hierbij nog wel enkele vragen.
In zijn brief geeft de Minister aan dat partijen aangeven dat Flevoland als
voorbeeld kan dienen voor andere regio’s in Nederland, ook op het punt
van (digitale) zorg dichtbij huis of zelfs thuis, zo leden de leden van de
VVD-fractie. Kan de Minister toelichten welke kansen dit zijn en hoe deze
kansen ook in andere regio’s gecreëerd kunnen worden?
Daarnaast lezen deze leden dat ook teleurstelling is uitgesproken door
diverse vertegenwoordigers van het openbaar bestuur over het feit dat
een volwaardige Spoedeisende Hulp (SEH) en acute verloskunde niet
terugkeren in Lelystad. Kan de Minister aangeven wat op de middellange
en lange termijn gebeurt met de spoedpoli en de spoedpost? Wat
betekent de komst van het kwaliteitskader spoedzorgketen voor de
reisafstanden?
De leden van de VVD-fractie delen de onrust die lokaal bestaat over de
toegankelijkheid van regionale (acute) zorg. Kan de Minister aangeven of
hij, in het kader van de spoedzorg, mogelijkheden ziet om het aantal
ambulancestandplaatsen uit te breiden om zo de aanrijtijden gunstig te
beïnvloeden, mede gezien het feit dat in het rapport wordt geconcludeerd
dat de reisafstanden naar een volwaardige SEH zijn toegenomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

2

De inzet van openbaar vervoer naar ziekenhuizen in de omgeving lijkt in
de regio als oplossing gevonden te zijn om de toenemende reistijden
tegen te gaan, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Kan de Minister
toelichten wat de stand van zaken omtrent deze ontwikkeling is?
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie aan de Minister hoe de (acute)
zorg rondom grote evenementen in de gemeenten, zoals Lowlands in de
gemeente Dronten, geregeld wordt. Hoe wordt een goede bereikbaarheid
van medische zorg bij dergelijke evenementen gewaarborgd?
In het rapport «Toekomstverkenning zorg in Flevoland» wordt gesteld dat
een aantal indicatoren na 1 juli 2019 gedurende één jaar maandelijks
worden gemonitord, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Kan de Minister
per indicator toelichten hoe deze monitoring plaats vindt, welke resultaten
er sinds 1 juli 2019 bekend zijn en hoe deze resultaten verwerkt worden?
De Minister geeft in zijn brief aan dat de Zorgtafel geen praattafel is, maar
een daadkrachtig inhoudelijk overleg waar partijen vanuit hun (stelsel)verantwoordelijkheid inzicht geven in de concrete voortgang op de implementatie van de agenda van de zorg in Flevoland. Kan de Minister
toelichten welke instrumenten de Zorgtafel heeft om voldoende
daadkrachtig op te treden?
Kan de Minister daarbij aangeven welke belanghebbenden betrokken
worden bij de Zorgtafel en in hoeverre zij betrokken worden? Hebben zij
invloed op de agendering van onderwerpen die behandeld moeten
worden en hoe wordt gewaarborgd dat vanuit de Zorgtafel richting de
belanghebbenden transparant gecommuniceerd wordt?
De leden van de VVD-fractie lezen in de brief van de Minister niet terug
hoe burgers/patiënten vertegenwoordigd zijn in de Zorgtafel dan wel het
Voortgangsoverleg. Kan de Minister aangeven of zij vertegenwoordigd
zijn? Zo ja, op welke manier? Zo nee, waarom zijn zij niet vertegenwoordigd?
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd in het rapport te lezen dat inzet
van eHealth initiatieven, zoals COPD in Beeld en HartWacht tot positieve
resultaten leiden. Kan de Minister toelichten welke acties er nu worden
ondernomen om dit soort initiatieven snel beschikbaar te maken voor
patiënten in de vier focusgemeenten?
Voorts lezen genoemde leden dat de huisartsenzorg in Lelystad, Dronten
en de Noordoostpolder en in mindere mate op Urk kwetsbaar is. Welke
concrete afspraken en acties zijn en worden gemaakt om deze kwetsbaarheden het hoofd te bieden?
In zijn brief spreekt de Minister vele verwachtingen uit voor de zorg in
Flevoland, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Zij vragen welke acties de
Minister zal nemen indien zijn verwachtingen niet waargemaakt worden.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het rapport
«Toekomstverkenning zorg in Flevoland» en de bijbehorende beleidsreactie van de Minister. Deze leden hebben hier nog de volgende vragen bij.
Proces en aanpak toekomstverkenner
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Minister aangeeft dat de regio
Flevoland een voorbeeld kan worden voor andere regio’s met behulp van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

3

onder andere innovaties en eHealth. Ook is Flevoland in eerdere Kamerdebatten genoemd als regio waar met nieuwe vormen van zorg geëxperimenteerd kan worden.
Genoemde leden vragen hoe de Minister hier invulling aan gaat geven.
Deze leden missen hierbij ook een investeringsplan, actielijst en tijdspad.
Kan de Minister deze alsnog geven?
Zo vragen partijen in de regio om een uitgebreide spoedpoli en adviseert
de toekomstverkenner een spoedpoli in Lelystad en een spoedpost in
Emmeloord. Wat is hiervan het tijdspad en het investeringsbudget, zo
vragen de leden van de CDA-fractie.
Tijdens het algemeen overleg Stand van zaken ziekenhuisfaillissementen
op 25 april 2019 heeft de Minister toegezegd om het idee van een nieuw
niveau 4 voor de SEH mee te geven aan de toekomstverkenner. De leden
van de CDA-fractie vinden hierover echter niets terug in het rapport van
de toekomstverkenner of in de brief van de Minister. Deze leden vragen
daarom wat de Minister aan de toekomstverkenner heeft meegegeven
hierover en wat er vervolgens mee gedaan is.
Draagvlak bij partijen in de regio voor de agenda
Door enkele partijen is de cruciale rol van de ambulancezorg genoemd, zo
lezen de leden van de CDA-fractie in de brief van de Minister. Genoemde
leden vragen hoe de ambulancezorg in de regio Flevoland nu structureel
wordt ingericht. De extra inzet bijvoorbeeld voor een ambulance op Urk is
tijdelijk, terwijl de problemen met de aanrijtijden structureel zijn.
Daarnaast is nu de patiëntveiligheid en het vertrouwen in de beschikbaarheid van ambulances in het geding. Hoe kan de Minister dat
oplossen? Deze leden vragen wat hiervan ongeveer het tijdspad is. Klopt
het dat in delen van andere gemeenten van Flevoland, namelijk Dronten
(Swifterbant en Dronten), de Noordoostpolder (Tollebeek, Nagele,
Marknesse, Kraggenburg) en Zeewolde de aanrijdtijden van ambulances
meer dan gewenst worden overschreden? Zo ja, hoe kan dit probleem
structureel worden opgelost?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is om de inzet
van drie extra ambulances (één op Urk en twee in Oostelijk Flevoland en
een tweede bemande ambulance in de Noordoostpolder) duurzaam te
borgen. Kunnen zorgverzekeraars hier duidelijke garanties voor geven
richting lokale politiek en bestuurders?
De leden van de CDA-fractie lezen dat gesteld wordt dat partijen aangeven
dat communicatie richting burgers erg belangrijk is, zodat bekend is waar
zij terecht kunnen met welke zorgvraag. Genoemde leden vragen wat de
Minister gaat doen om te garanderen dat deze communicatie goed op
gang komt en blijft.
De Minister geeft aan dat hij verwacht dat zorgverzekeraars in de
komende contracteerrondes zichtbaar invulling zullen geven aan de
adviezen van de toekomstverkenner, zo lezen de leden van de CDA-fractie.
Zij vragen of dit betekent dat er tot januari 2020 sowieso niets gebeurt en
dat het meerdere jaren kan duren eer de adviezen zijn gerealiseerd. Welk
tijdsplan hanteert de Minister hierbij?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Minister aangeeft dat hij
zichtbare stappen van gemeenten verwacht. In het rapport van de
toekomstverkenner wordt bijvoorbeeld een beroep gedaan op gemeenten
om in de kosten voor vervoer te voorzien voor (een selecte groep)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

4

zwangeren. Genoemde leden vragen of de Minister kan aangeven welke
(structurele) extra uitgaven dit voor de gemeente Lelystad betreft.
Ambitieuze agenda met focus op verbeteren huidige zorgaanbod
De leden van de CDA-fractie vragen wat de Minister gaat doen om
overkoepelende acties te realiseren op a) de monitoring van daadwerkelijk
effecten voor de burger, b) het organiseren van goede werk- en overlegstructuur en c) het versterken van de inbreng van patiënten.
Thema’s acute zorg, geboortezorg en zorg en ondersteuning
kwetsbare groepen
1. Acute zorg in Flevoland
De leden van de CDA-fractie lezen dat de toekomstverkenner adviseert dat
voor de acute zorg aandacht moet zijn voor het monitoren van cijfers. De
Minister heeft in het genoemde algemeen overleg van 25 april 2019
toegezegd voor de zomer in gesprek te zullen gaan met de Nederlandse
Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) en de Nederlandse
Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) over verplichte registratie in NEED
(Netherlands Emergency department Evaluation Database). Genoemde
leden vragen hoe het daarmee staat.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe het staat met de uitvoering van
de motie van het lid Van den Berg over time-outs in ziekenhuizen.1 De
Minister heeft hier eerder over aangegeven dat hij bereid is om met de
NZa en het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) in gesprek te gaan en te
kijken of de in de desbetreffende motie gevraagde informatie over de
stops boven tafel te krijgen is.2 Deze leden vragen hoe het hiermee staat.
Zijn er in ieder geval al cijfers beschikbaar over het aantal stops per
specialisme en per ziekenhuis in Flevoland?
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de Toekomstverkenner geen
inhoudelijke analyse en financiële doorrekening heeft gemaakt van het
alternatief waarbij de SEH en de acute geboortezorg weer terug zouden
komen in Lelystad.
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de spoedpoli in
Lelystad beperkte openingstijden heeft en niet toegankelijk is voor jonge
kinderen. Flevoland heeft nu een relatief jonge populatie. Tegelijkertijd zal
de vergrijzing op korte termijn zeer hard ingrijpen in de Flevolandse
samenleving en zal het aantal inwoners met een chronische aandoening
toenemen. Genoemde leden vragen daarom wat de Minister kan doen om
aan die vraag (-ontwikkeling) naar acute zorg in Lelystad te voldoen.
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan toezeggen dat in
Noordelijk Flevoland spoedzorg (eerste hulp) beschikbaar blijft voor de
inwoners van Noordoostpolder en Urk. Is de Minister bereid om eventueel
ook (een deel van) de 4,5 miljoen euro beschikbaarheidsbijdrage aan te
wenden om nieuwe vormen van spoedzorg en acute verloskunde in te
richten?

1
2

Kamerstuk 29 247, nr. 271.
Kamerstuk 29 247, nr. 285.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

5

2. Geboortezorg
Voor geboortezorg wordt in de brief geadviseerd aan te sluiten bij de pilot
mobiele cardiotocografie (CTG) indien de uitkomsten daarvan positief zijn.
De leden van de CDA-fractie vragen wanneer dat bekend is. Wanneer kan
aansluiting gerealiseerd worden?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is om te
overleggen met de zorgverzekeraars opdat de afspraken rond de tarieven
voor verloskundigen in Urk zo blijven totdat de evaluatie is afgerond en er
extra achterwachten zijn gerealiseerd. Kan de Minister aangeven of
verpleegkundigen ook met de ambulanceritten mee mogen rijden en/of
hier belemmeringen in zitten die weggenomen kunnen worden? Kan de
Minister aangeven of met de zorgverzekeraars structurele afspraken
worden gemaakt, vergelijkbaar met afspraken met ZorgSaam in Vlaanderen, waarbij alle baby’s in het ziekenhuis worden geboren en verloskundigen hun werk ook in het ziekenhuis mogen doen?
De leden van de CDA-fractie vragen wat het effect is van het feit dat er nu
minder thuisbevallingen kunnen plaatsvinden op de beschikbaarheid van
bevalkamers in omliggende ziekenhuizen. Deze leden vragen of de
capaciteit daarvan wel groot genoeg is voor de toegenomen vraag.
De leden van de CDA-fractie vragen wat de Minister gaat doen om op zeer
korte termijn de verloskundige zorg in Flevoland te versterken, ondersteunen en bestendigen.
3. Zorg en ondersteuning van kwetsbare ouderen
Voor chronische patiënten en kwetsbare groepen wordt gesteld dat deze
groep zal groeien, en dat vernieuwend en doelgericht zorgaanbod nodig
is. De leden van de CDA-fractie vragen of hier een actieplan, budget en
tijdsplan bij hoort.
De leden van de CDA-fractie vragen aandacht voor het idee om een pilot
in Lelystad te starten rond innovatie op de acute zorg. Kan daarmee een
beweging in Lelystad in gang gezet worden naar een 24/7 toegankelijke
SEH of uitgebreide spoedpoli, waar een gekwalificeerde SEH-arts
aanwezig is en waar expliciet aandacht is voor de groepen chronisch
zieken, ouderen en kinderen? Deze leden vragen of de Minister bereid is
om een dergelijke pilot te starten en hier eventueel een deel van de 4,5
miljoen euro van de beschikbaarheidsbijdrage voor in te zetten.
Een voorbeeld van anderhalvelijnszorg is de Nieuwe Kliniek in
Amsterdam. In de praktijk blijkt men daar op praktische en financiële
belemmeringen te stuiten. De leden van de CDA-fractie vragen of de
Minister bereid is om een Flevolandse pilot op te zetten waarbij wordt
nagegaan hoe die bezwaren in de praktijk en structureel kunnen worden
ondervangen.
De huisartsenzorg in Flevoland is kwetsbaar en die druk zal alleen maar
toenemen door de sluiting van de IJsselmeerziekenhuizen. De leden van
de CDA-fractie vragen welke structurele maatregelen (en/of investeringen
in innovatie) nodig zijn om deze trend te doorbreken.
Van werken aan de transitie naar werken aan de toekomst
De leden van de CDA-fractie vinden het een goed idee dat er een Zorgtafel
komt met een onafhankelijke voorzitter. Deze leden vragen wie daarin
mag participeren. Wat zijn de rollen en taken van eenieder binnen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

6

Zorgtafel? Kan de Minister in dat verband reageren op de motie die op
18 september 2019 in de provinciale staten van Flevoland hierover is
ingediend?
De leden van de CDA-fractie zijn met de Toekomstverkenner van mening
dat de deelname van patiëntenorganisaties in een regionale Zorgtafel
cruciaal is om specifieke ontwikkelingen in de zorgvraag te identificeren
en te bevorderen. Hoe kan de kwalitatieve inbreng van die patiëntenorganisaties structureel worden geborgd?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister van mening is dat de
Flevolandse Zorgtafel een doorzettingsmacht moet krijgen om de schotten
tussen de verschillende zorgvormen weg te nemen. Zo ja, hoe wil de
Minister voor een dergelijk experiment zorgen?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan aangeven in welke
overlegstructuren de Flevolandse Patiëntenfederatie (FPF) betrokken
wordt of zal worden. Is dat alleen de Zorgtafel, of wordt de FPF ook in een
vroeg en voorbereidend stadium betrokken, bijvoorbeeld door de FPF aan
het Voortgangsoverleg deel te laten nemen.
De Minister schrijft dat hij het met de toekomstverkenner eens is dat de
regio nog niet losgelaten kan worden en dat een tussenvorm in coördinatie, facilitering en begeleiding gecreëerd moet worden. De leden van de
CDA-fractie vragen wie daarin de leiding neemt.
De rol van de zorgverzekeraar en de beide ziekenhuizen (Antonius Sneek
en St Jansdal Harderwijk) bij het uitvoeren van veel actiepunten is groot.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Minister kan bewerkstelligen
dat deze organisaties maximaal bijdragen aan de realisatie van een
zorgstructuur in Flevoland die voldoet aan de behoeften van de bewoners.
De leden van de CDA-fractie hebben begrepen dat er een brief aan de
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) is gestuurd waarin aangegeven
wordt dat de nabijheid van een ziekenhuis noodzakelijk is, nu Lelystad een
integraal onderdeel wordt van luchthaven Schiphol. Genoemde leden
vragen of de Minister de reactie van de OVV op deze brief met de Kamer
kan delen.
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de zorg voor mensen
met een psychiatrische problematiek na de sluiting van de psychiatrische
afdeling van het Algemeen Ziekenhuis in Lelystad sterk is verslechterd. Zo
ja, hoe kan de zorg voor deze groep, als onderdeel voor de opbouw van
het zorgaanbod, spoedig worden verbeterd?
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de curatoren van de
IJsselmeerziekenhuizen geen documenten willen delen met de onderzoekscommissie. Zo ja, dan vragen deze leden wat de Minister hier aan
gaat doen.
De leden van de CDA-fractie vragen ten slotte hoe de Minister gaat
monitoren dat het zorglandschap in Flevoland daadwerkelijk op korte
termijn steviger wordt. Kan de Minister toezeggen dat er een tussentijdse
evaluatie komt vanuit VWS, en dat de Kamer in ieder geval uiterlijk april
2020 daarover geïnformeerd wordt?
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Toekomstverkenning zorg in Flevoland en een nieuwe versie van het
feitenboek over de zorg in Flevoland. Deze leden willen allereerst hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

7

waardering uitspreken voor het harde werk dat door zorgaanbieders,
zorgprofessionals, patiënten en burgers, gemeenten, provincie en
zorgverzekeraars is geleverd om deze toekomstverkenning mogelijk te
maken. Net als de hiervoor genoemde betrokken partijen denken deze
leden dat met de verkenning een basis is gelegd om de zorg in Flevoland
gezamenlijk toekomstbestendig te kunnen organiseren. Daarbij hechten
de leden van de D66-fractie veel waarde aan goede communicatie en
inspraak voor inwoners en regionale bestuurders. De gebeurtenissen van
vorig jaar hebben immers aangetoond hoeveel onrust en onzekerheid
kunnen ontstaan, als zij pas in een laat stadium of na afloop van belangrijke besluiten op de hoogte worden gesteld. Deze leden achten het
daarom belangrijk om eenieder aan tafel te hebben. Zo kan lokaal breed
draagvlak worden gecreëerd voor beslissingen, is voor inwoners ook
inzichtelijk waarom bepaalde keuzes (moeten) worden gemaakt en kan het
vertrouwen worden hersteld. De leden van de D66-fractie hebben in dit
verband nog enkele vragen aan de Minister.
De leden van de D66-fractie constateren dat de toekomstverkenner
adviseert om een Zorgtafel in te stellen, die maandelijks wordt geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de agenda voor de zorg
in Flevoland en de resultaten van de monitoring. Genoemde leden zien de
Zorgtafel als een goede mogelijkheid om inwoners, patiënten en lokale
bestuurders te informeren en te betrekken bij de besluitvorming. Kan de
Minister nader toelichten hoe de Zorgtafels zullen worden ingericht?
Welke invloed ligt er bij de Zorgtafel voor de gemeenteraden, provinciale
staten en patiëntenorganisaties? Deze leden vragen of de informatie die zij
ontvangen ook openbaar beschikbaar is voor alle inwoners in de regio. Zo
ja, hoe wordt deze informatie met de inwoners gedeeld? De leden van de
D66-fractie vragen voorts of inwoners nog op andere wijze worden
geïnformeerd over het proces en de uitvoering van de agenda voor de
zorg en de resultaten van de monitoring. Als dit inderdaad het geval is,
vernemen deze leden graag wie verantwoordelijk is voor het delen van
deze informatie.
Vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
Uit de brief van de Minister over de zorg in Flevoland, klinken niet
dezelfde zorgen als de leden van de fractie van GroenLinks hebben. Om
de acute uitdagingen, maar ook die van de toekomst, aan te gaan is een
Zorgtafel georganiseerd. Daarnaast is er een Voortgangsoverleg om
eventuele knelpunten te bespreken.
Genoemde leden beginnen bij de Zorgtafel. Er moet nog een onafhankelijke voorzitter gevonden worden om de Zorgtafel voor te zitten. De leden
van de GroenLinks-fractie vragen waarom het niet mogelijk is dat de
Minister deze Zorgtafel voor kan zitten. Op deze wijze kan de Minister
sturen op een goede uitvoering van de agenda voor de zorg in Flevoland.
Tevens vragen genoemde leden of het Voortgangsoverleg en de Zorgtafel
niet gecombineerd kunnen worden. Eventuele knelpunten die bij de
Zorgtafel naar boven komen kunnen dan direct worden opgelost.
Daarnaast hebben de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), vertegenwoordigers van het openbaar
bestuur en de zorgverzekeraars ook beter zicht op de uitvoering van de
agenda. Hiermee hopen deze leden dat het proces iets efficiënter kan
verlopen, juist op momenten dat knelpunten zich openbaren, zodat de
partijen aan de Zorgtafel daadwerkelijk daadkrachtig kunnen optreden.
Ten slotte vragen de leden van de GroenLinks-fractie wat de rol van
gemeenten en provincie aan deze tafels wordt. Welke regionale
overheden zitten straks aan de Zorgtafel en wat wordt hun rol precies?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

8

Vervolgens hebben de leden van de GroenLinks-fractie nog een aantal
vragen over de acute zorg in Flevoland. Genoemde leden hebben signalen
ontvangen dat een sterke versplintering van het zorglandschap plaatsvindt in Flevoland, met een groot en toenemend aantal zelfstandige
behandelcentra, die niet of nauwelijks samenwerken. Deze leden vragen
of dit niet onnodig inefficiënt is. Tevens vragen deze leden of de Minister
bereid is de regie te nemen om deze versplintering tegen te gaan. Zo ja,
hoe is de Minister dan van plan dat te doen?
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich tevens zorgen over de
geboortezorg in Flevoland. Na het plotselinge faillissement van de
ziekenhuizen in Flevoland kon in eerste instantie de 45-minutennorm niet
meer gehaald worden, maar na maatregelen van verloskundigen en hun
ketenpartners kan de zorg nu weer veilig worden verleend. Genoemde
leden hebben echter signalen ontvangen dat door deze maatregelen de
werkdruk van verloskundigen sterk is toegenomen en zij vragen daarom
hoe toekomstbestendig de huidige situatie is. Ten slotte, met betrekking
tot geboortezorg, vragen deze leden of de Minister maatregelen gaat
treffen om de werkdruk voor verloskundigen te verlagen. Zo ja, welke? Zo
nee, waarom niet?
Afsluitend maken de leden van de fractie van GroenLinks zich zorgen over
de ouderenzorg. In heel Nederland staat de ouderenzorg onder druk,
waardoor de situatie in Flevoland voor de ouderenzorg daar bij uitstek
problematisch kan worden. De Minister schrijft in zijn brief dat een
vernieuwend zorgaanbod nodig is in Flevoland om ouderen goede zorg te
kunnen blijven leveren. Genoemde leden vragen wat de Minister, naast
anderhalvelijnszorg en kortdurende opnamemogelijkheden, wil realiseren
om de ouderenzorg in Flevoland van goede kwaliteit te houden.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de Toekomstverkenning zorg in Flevoland. Deze leden hebben naar
aanleiding van deze toekomstverkenning alvast onderstaande opmerkingen en vragen.
Brief 31 016 nr. 245
Aanleiding
Ook de leden van de SP-fractie hebben het faillissement en daarmee de
sluiting van de IJsselmeerziekenhuizen als zeer heftig ervaren en deze
leden zijn ook nog steeds van mening dat een vergelijkbaar ziekenhuis
weer geopend moet worden. Na het faillissement is een toekomstverkenner aangesteld die een visie moet geven over de zorg op Flevoland.
Eigenlijk verbaast het genoemde leden wel dat een dergelijke visie op de
toekomst er nog niet was. Deze leden vragen daarom om een reactie op
deze volgorde.
Proces en aanpak toekomstverkenner
De afgelopen periode is een feitenboek, ook wel een regiobeeld genoemd,
over de zorg in Flevoland opgesteld. De leden van de SP-fractie begrijpen
dat een dergelijk beeld wordt opgesteld voor alle verschillende regio’s in
Nederland. Kan aangegeven worden wat de stand van zaken is met
betrekking tot de opstelling van deze beelden voor de verschillende
regio’s én per wanneer voor de verschillende regio’s een dergelijk beeld
beschikbaar moet en zal zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

9

Draagvlak bij partijen in de regio voor de agenda
Verschillende partijen hebben hun teleurstelling geuit over het feit dat
volgens de toekomstverkenning een volwaardige spoedeisende hulp en
acute verloskunde niet terugkeren in Lelystad. De leden van de SP-fractie
delen deze teleurstelling volledig. Genoemde leden vragen om een nadere
toelichting op het punt uit de brief van de Minister dat de verloskundigen
vrezen dat, ondanks maatregelen, de (werk)druk bij verloskundigen hoog
blijft. Welke structurele oplossing is hiervoor beschikbaar? Hoe wordt, zo
vragen deze leden, daarnaast speciale aandacht besteed aan de rol van de
ambulancezorg en de capaciteit van huisartsen. Deze leden lezen dat het
idee van een uitgebreidere spoedpoli in de verdere toekomst best een
goed idee zou kunnen zijn en vragen of kan worden toegelicht waarom nu
nog geen stappen worden gezet in deze richting.
Ambitieuze agenda met focus op verbeteren huidige zorgaanbod
Een belangrijke overkoepelende actie betreft de monitoring van de
daadwerkelijke effecten voor de burger nu en in de toekomst. De leden
van de SP-fractie vinden deze actie zo logisch dat het hun bijna verbaast
dat deze expliciet benoemd moet worden. De acties zoals vastgelegd in de
toekomstvisie zijn bedoeld om zorg te realiseren en mogelijk te houden
die nodig is. Genoemde leden gaan er dan ook vanuit dat de effecten voor
de betrokkenen centraal staan. De leden van de SP-fractie vragen in dezen
hoe deze monitoring precies vorm zal krijgen en hoe de Kamer daarvan
op de hoogte kan blijven. Daarnaast vragen genoemde leden wat er zal
gebeuren indien uit de monitoring komt dat de effecten voor de burgers
uit Flevoland negatief zijn.
Thema’s acute zorg, geboortezorg en zorg en ondersteuning voor
kwetsbare groepen
De leden van de SP-fractie lezen dat de toekomstverkenner adviseert om
de 24/7 SEH en de afdeling acute verloskunde niet te heropenen in
Lelystad én dat dit aansluit op de visie van de zorgverzekeraars. Hoe, zo
vragen genoemde leden, verhouden de opvattingen van deze toekomstverkenner en de zorgverzekeraars zich tot de compleet tegenovergestelde
opvattingen van onder andere de verloskundigen, zoals eerder in de brief
benoemd? Welke opvatting weegt hierbij zwaarder, die van de professionals of die van de toekomstverkenner dan wel de zorgverzekeraars.
Van werken aan de transitie naar werken aan de toekomst
Met betrekking tot de Zorgtafel wordt de onafhankelijkheid van de
voorzitter benadrukt en de leden van de SP-fractie vinden het een logische
keuze dat gekozen wordt voor een onafhankelijke voorzitter. Genoemde
leden begrijpen in het verlengde hiervan echter niet waarom is gekozen
voor een toekomstverkenner die in deze situatie niet echt onafhankelijk
lijkt. Dit aangezien deze persoon (de heer Leerink) een maand vóór zijn
aanstelling tot toekomstverkenner nog aangaf dat Nederland toe kan met
veel minder spoedeisende hulpen.3 In hoeverre kan het nog verbazen dat
deze persoon uiteindelijk adviseert tot het niet meer heropenen van de
spoedeisende hulp in Lelystad?
Als het gaat om de Zorgtafel, vragen de leden van de SP-fractie of
inmiddels bekend is wie daarvan de voorzittersrol op zich zal nemen.
Daarnaast wordt aangegeven dat de zorgverzekeraars de voorstellen van
de Zorgtafel zullen steunen. Graag worden genoemde leden geïnformeerd
3

https://www.zorgvisie.nl/nederland-moet-aantal-sehs-versneld-afbouwen/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

10

op welke wijze deze steun verleend wordt. Kan hierbij ook gedacht
worden aan financiële steun?
Rapport «Toekomstverkenning zorg in Flevoland»
Op pagina 6 van het rapport staat: «Wij zijn van mening dat Flevoland het
beste kan inzetten op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod dat
nu aanwezig is in de provincie en niet moet streven naar herstel van de
situatie zoals die voor het faillissement was. Voor vele betrokkenen is dit
een lastig punt, maar wij zijn ervan overtuigd dat herstel van de situatie
van voor het faillissement geen oplossing biedt voor de toekomstige
vraag». Graag ontvangen de leden van de SP-fractie een toelichting hoe in
deze afweging de mening van «de vele betrokkenen» is gewogen en
waarom de mening van de vier toekomstverkenners in deze zwaarder
wegen dan de vele betrokkenen.
De leden van de SP-fractie lezen dat de reisafstanden naar een
volwaardige SEH zijn toegenomen. Genoemde leden vinden dit zeer
ongewenst. Kunnen deze leden ervan uit gaan dat deze reistijd en de
eventuele gevolgen daarvan een onderdeel worden van de aangekondigde monitoring? Deze leden vinden het ook ernstig dat de huisartsenzorg in Lelystad, Dronten en de Noordoostpolder (en in mindere mate
op Urk) kwetsbaar is. Wanneer is dit opgelost, zo vragen deze leden.
Agenda voor de zorg in Flevoland
De leden van de SP-fractie lezen dat het versterken van de inbreng van
patiënten één van de prioriteiten is en dat om de Flevolandse Patiëntenfederatie te versterken geadviseerd wordt in gesprek te gaan met de
zorgverzekeraars. Genoemde leden vragen naar een nadere duiding van
deze passage. Waarom is de zorgverzekeraar de meest logische partij om
de inbreng van patiënten te versterken?
De leden van de SP-fractie begrijpen goed dat het publieke vertrouwen in
de zorg broos is. Dit vertrouwen moet weer terugkomen en dat zal
gestaag gaan. Genoemde leden vinden het verstandig dat het publieke
vertrouwen regelmatig wordt gemeten. Graag ontvangen zij een
uitwerking van de wijze waarop dit vertrouwen onder het publiek gemeten
zal worden.
In het rapport wordt de vraag aan de orde gesteld of de zorg wel
toekomstbestendig is en of dit mogelijk leidt tot zorgmijding. Een zeer
belangrijke vraag, aldus de leden van de SP-fractie. De toekomstverkenners geven de zorgverzekeraars in overweging om diepgaander
onderzoek te laten uitvoeren naar zorgmijding. Genoemde leden menen
dat zorgmijding altijd onacceptabel is en dat ook zeker in deze situatie zou
zijn. Zij vragen dan ook op welke wijze de zorgverzekeraars dit advies
hebben opgepakt.
De leden van de SP-fractie lezen dat er in Harderwijk meer stops op de
spoedeisende hulp zijn gerapporteerd en er sprake is van een toegenomen werkdruk. Genoemde leden vragen over deze punten een nadere
toelichting. Graag zien deze leden onder andere toegelicht hoeveel extra
stops er zijn geweest de afgelopen periode en wat gedaan wordt aan de
toegenomen werkdruk in deze regio.
Betreffende de pilot over 2twnty4 wordt aangegeven dat het wenselijk is
dat veel verschillende partijen hierop zijn aangesloten, zo lezen de leden
van de SP-fractie. De schrijvers van het rapport geven aan dat een
dergelijke uitbreiding van het systeem wordt beoogd, maar dat dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

11

waarschijnlijk niet zonder extra ondersteuning vanuit VWS en het
Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) mogelijk is. Genoemde leden delen
de wens dat een brede vertegenwoordiging inzicht krijgt in de beschikbare
capaciteit. Deze leden vragen daarom of de gewenste extra ondersteuning
van VWS en het LNAZ geregeld gaat worden? Tevens wordt gepleit voor
een projectleider als het gaat om de zorgcoördinatie. De leden van de
SP-fractie vragen of deze projectleider ook daadwerkelijk aangesteld
wordt.
De toekomstverkenner geeft tevens het advies aan de Gezondheidsraad
om een aantal zaken mee te nemen in de heroverweging van de
45-minutennorm, bijvoorbeeld de reistijd naar een expertisecentrum voor
acute verloskunde. Kan aangegeven worden, zo vragen de leden van de
SP-fractie, of de Gezondheidsraad (alle) adviezen van de toekomstverkenner met betrekking tot de heroverweging van de 45-minutennorm
overneemt. Zo nee, kan worden aangegeven waarom bepaalde onderwerpen niet worden meegenomen.
Het baart de leden van de SP-fractie zorgen dat deelnemers aan de
verloskundige samenwerkingsverbanden een spagaat ervaren tussen
betrokkenheid bij de agenda van het samenwerkingsverband en het
verlenen van zorg, zeker gezien de verwachte toenemende zorgvraag op
dit terrein. Genoemde leden vragen wanneer de beoogde projectleider zal
starten en wie deze persoon is. Daarnaast vragen deze leden of binnen de
verloskundige samenwerkingsverbanden de mening bestaat dat een
dergelijke projectleider de door hen ervaren problemen op kan lossen of
dat daarvoor meer nodig is. Zo nee, wat is nog meer nodig om deze
problemen op te lossen? Daarnaast vragen deze leden aan de Minister om
een beschouwing te geven over de opmerking van de toekomstverkenner
dat het wenselijk zou zijn dat de achterwacht gezamenlijk wordt georganiseerd tussen praktijken in elkaars nabijheid, wat onder andere bijdraagt
aan de verlaging van de werkdruk van verloskundigen. Wordt deze stelling
gedeeld? Zo ja, is er bereidheid dit te organiseren? Ook vragen de leden
van de SP-fractie om een reactie op de constatering dat in veel wetenschappelijk onderzoek de reistijd tijdens de bevalling vaak wordt
onderschat. Zal dit feit meegenomen worden in de herziening van de
45-minutennorm? Tenslotte vragen genoemde leden om een reactie op de
suggestie van de toekomstverkenner om zwangeren zonder financiële
middelen en sociaal netwerk gebruik te laten maken van een taxi om op
tijd naar een ziekenhuis te reizen voor de bevalling, waarbij de declaratie
bij de gemeente gedaan kan worden, wat zorgmijding kan voorkomen?
Heeft de Minister de bereidheid om dit te laten organiseren of minstens
de gemeenten hiertoe op te roepen?
Tenslotte constateren de leden van de SP-fractie, naar aanleiding van de
aandachtspunten bij de agenda, dat er door verschillende betrokkenen is
geopperd op een nieuw ziekenhuis te realiseren op een goed bereikbare
locatie, bijvoorbeeld langs de A6 tussen Lelystad en Emmeloord. Deze
suggestie is verder niet meegenomen in het rapport noch in de gestuurde
brief. Genoemde leden vragen om een reactie op deze suggestie en of dit
idee serieus zal worden uitgewerkt.
3. Toelichting op verplicht gestelde instrumenten
3.1 Uitvoeringsvarianten
De leden van de SP-fractie constateren dat de standaardartikelen, gebruik
van het accountantsprotocol en de productcodes nog niet verplicht
worden gesteld. Wordt dit op een later moment wel verplicht, zo vragen
genoemde leden. Vervolgens vragen deze leden hoe uitvoering gegeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

12

wordt aan het amendement van het lid Hijink4 over het verminderen van
uitvoeringslasten voor aanbieders en hoe zich dit verhoudt tot de
wetswijziging om de vermijdbare administratieve lasten in de Jeugdzorg
en in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) terug te
dringen.
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de brief en het rapport «Toekomstverkenning zorg in Flevoland».
De leden van de PvdA-fractie delen de teleurstelling over het feit dat
volgens de toekomstverkenning een volwaardige spoedeisende hulp en
acute verloskunde niet terugkeren in Lelystad. Genoemde leden constateren bovendien dat door de toekomstverkenner geen inhoudelijke
analyse en financiële doorrekening zijn gemaakt van het alternatief
waarbij de spoedeisende hulp en acute verloskunde wel terugkomen in
Lelystad, en zij vragen waarom deze doorrekening niet is gemaakt. Wat
betekent dit voor zwangeren in Flevoland en op Urk? Kunnen zij nog thuis
bevallen? Wat betekent het feit dat er minder thuisbevallingen plaatsvinden voor de beschikbaarheid van het aantal bevalkamers in omliggende ziekenhuizen? Wat gaat de Minister doen om de verloskundige zorg
in Flevoland te versterken? Daarnaast vragen de leden van de PvdA-fractie
welke maatregelen zullen worden genomen om de werkdruk van
verloskundigen in Flevoland te verlagen.
De toekomstverkenner adviseert concrete acties bij de thema’s acute zorg,
geboortezorg en zorg en ondersteuning voor kwetsbare groepen. De
leden van de PvdA-fractie vragen hoe deze concrete acties worden
vormgegeven en op welke termijn zij zullen worden uitgevoerd.
Er zijn structurele problemen met aanrijtijden van ambulances op Urk, zo
constateren de leden van de PvdA-fractie, maar ook in andere delen van
Flevoland worden aanrijdtijden van ambulances vaker dan gewenst
overschreden. De gesuggereerde oplossingen zijn echter tijdelijk. Hoe wil
de Minister deze structurele problemen oplossen?
De leden van de PvdA-fractie constateren voorts dat de huisartsenzorg in
Flevoland kwetsbaar is en de druk op de huisartsenzorg is toegenomen
door de sluiting van het ziekenhuis. Welke structurele maatregelen
worden genomen om de huisartsenzorg te versterken?
Tot slot vragen de leden van de PvdA-fractie hoe de Minister gaat
monitoren dat het zorglandschap in Flevoland op korte termijn daadwerkelijk steviger wordt.
Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het rapport van de toekomstverkenner voor de zorg in
Flevoland. Zij zijn blij dat de partijen in de regio aangeven dat Flevoland
als voorbeeld kan dienen voor andere regio’s in Nederland, ook op het
punt van (digitale) zorg dichtbij huis of zelfs thuis. Zij vragen de Minister
welke mogelijkheden hij ziet om Flevoland koploper te maken op het
gebied van slimme zorg thuis (eHealth) en in de samenwerking tussen
0-1-2 lijns zorg. Op welke wijze wil de Minister zelf de samenwerking
tussen verschillende partijen faciliteren om ook daadwerkelijk tot een
noodzakelijke versterking van de eerste- en anderhalvelijnszorg te komen?
4

Kamerstuk 34 857, nr. 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

13

Tegelijkertijd constateren de leden van de ChristenUnie-fractie dat de
verkenner helaas geen mogelijkheden ziet voor een volwaardige
spoedeisende hulp en acute verloskunde in Lelystad. Zij vragen de
Minister in dat verband welke concrete mogelijkheden hij wel ziet om de
bestaande spoedpoli in Lelystad uit te breiden, zoals de bestuurders uit de
regio voorstellen, en daarbij oog te hebben voor demografische ontwikkelingen. Tevens willen deze leden weten hoe Lelystad een pilot kan worden
voor het op een toekomstbestendige wijze organiseren van acute zorg,
waaronder verloskundige zorg.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op welke wijze momenteel de
vraag naar acute zorg, de capaciteit en het acute zorgaanbod worden
gemonitord, om te zorgen dat voldoende en kwalitatieve goede zorg altijd
gewaarborgd is.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben zorgen over de gegevensuitwisseling tussen verschillende zorgaanbieders in de regio. Zo krijgen zij
signalen dat aanbieders met elkaar concurreren en bijvoorbeeld elkaars
bloeduitslagen niet accepteren. Zo kan het voorkomen dat iemand uit Urk
naar Almere moet om bloed te prikken in verband met een behandeling
aldaar, terwijl dit ook prima op Urk zou kunnen. Wat gaat de Minister doen
om de gegevensuitwisseling tussen partijen te verbeteren?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aandacht voor de Landelijke
Monitor Proeftuinen van het RIVM.5 Op welke wijze wordt in Flevoland
lering getrokken uit de knelpunten die op het gebied van onder andere ICT
en financiering in de proeftuinen zijn geconstateerd, zo vragen deze leden.
Ten aanzien van de specifieke positie van Urk vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie om de inzet van een extra ambulance structureel te
maken, aangezien de problemen met de aanrijtijden zullen blijven. Met de
verkenner zijn deze leden van mening dat niet het aantal ritten, maar de
veiligheid van de bevolking leidend moet zijn. Welke garanties kan de
Minister op dit punt geven? Verder vragen deze leden aandacht voor de
druk die er ligt op de verloskundigen. Zij vragen de Minister om de
vergoeding voor verloskundigen structureel te maken, zodat zij mee
kunnen rijden met de ambulance en kunnen bouwen aan een duurzame
bedrijfsvoering. Ten aanzien van de aanrijtijden vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie of de Minister zich in het kabinet in wil spannen voor
prioritering van de verbreding van de N50.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe is geborgd dat patiëntenorganisaties structureel hun inbreng kunnen blijven leveren bij de
regionale Zorgtafel.
Vragen en opmerkingen van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister over de toekomstverkenning zorg in Flevoland. Genoemde leden
hechten zeer aan het belang van de toegankelijkheid van goede zorg in
deze regio. Ze zijn blij met het feitenboek en het rapport van de toekomstverkenner, waarin helder wordt wat er aan zorg nodig en mogelijk is in
Flevoland. Tegelijkertijd zijn er nog de nodige open eindjes. Genoemde
leden maken daarom graag van de gelegenheid gebruik om de Minister
enkele vragen te stellen.

5

https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018–0140.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

14

Reistijd
In de praktijk is de reistijd voor acute zorg, verloskunde en klinische zorg
voor veel mensen in Flevoland langer geworden, zo constateren de leden
van de SGP-fractie. Dit doet iets met de beleving en verwachtingen van
patiënten als het gaat om bereikbaarheid van zorg, vooral in spoedsituaties. De provincie Flevoland schreef 12 juli jl. dat er lokaal onrust heerst,
hoewel er tot op heden geen calamiteiten hebben plaatsgevonden.
Genoemde leden vragen de Minister hoe zorg wordt gedragen voor een
heldere communicatie over de huidige en toekomstige situatie, waarin
rekening wordt gehouden met de beleving van de inwoners van
Flevoland.
De leden van de SGP-fractie vragen de Minister wat hij doet om thuisbevallingen in Flevoland en met name op Urk weer op een verantwoorde
manier mogelijk te maken. Zij vragen tevens wat het effect is van het feit
dat er nu minder thuisbevallingen kunnen plaatsvinden op de beschikbare
capaciteit van de afdelingen verloskunde van de omliggende ziekenhuizen. Kan de Minister aangeven of de capaciteit van deze ziekenhuizen
wel groot genoeg is voor de toegenomen vraag?
De leden van de SGP-fractie constateren dat er nog steeds zorgen bestaan
over de inzet van ambulancezorg in de provincie. Zij vragen de Minister of
hij maatregelen kan nemen om de extra inzet van ambulancezorg in
Flevoland structureel te waarborgen. Genoemde leden denken concreet
aan een structurele ambulancepost op Urk, maatregelen zodat de
15-minutennorm ook in de gemeente Dronten gehaald wordt en de
doorstroming op de N50, wat cruciaal is voor de bereikbaarheid van
omliggende ziekenhuizen. Wat doet de Minister zodat vaart wordt gezet
achter de opwaardering van de N50?
Voorbeeldregio
De leden van de SGP-fractie lezen zowel in het rapport van de verkenner
als in de brief van de Minister mooie woorden over Flevoland als
«voorbeeldregio» als het gaat om inzetten van innovatieve zorgvormen.
Om te voorkomen dat dit slechts mooie woorden blijven, vragen
genoemde leden de Minister te concretiseren wat hij hiermee bedoeld.
Hoe gaat de Minister hier zelf invulling aan geven? Deze leden vragen of
hij ook bereid is om financieel bij te dragen aan dergelijke nieuwe vormen
van zorg. Kan de Minister toezeggen dat hij een pilot in Lelystad start rond
innovatie van de acute zorg, zodat daarmee een beweging in Lelystad in
gang wordt gezet naar een uitgebreide spoedpoli? De leden van de
SGP-fractie vragen de Minister verder of hij bereid is om eventuele
belemmeringen in regelgeving weg te nemen om dergelijke initiatieven
mogelijk te maken.
Overig
In rapport van de toekomstverkenner ontbreken een helder tijdspad en
duidelijkheid over de financiering van nieuwe vormen van zorg, zo
constateren de leden van de SGP-fractie. Voelt de Minister er zich
verantwoordelijk voor dat deze er nog wel komen? Zo nee waarom niet?
Zo ja, wanneer liggen deze er? Het rapport presenteert de nodige
interventies, maar voorziet onvoldoende in duidelijke kaders die nodig zijn
deze interventies te realiseren. Er moeten heldere afspraken komen over
prioritering en wie op welke wijze genoemde interventies gaat uitwerken.
Welke rol ziet de Minister hierin voor zichzelf?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

15

Vragen en opmerkingen van de FvD-fractie
De leden van de FvD-fractie lezen dat het bureau IG&H| Health van de
Minister de opdracht heeft gekregen een Toekomstverkenning zorg voor
Flevoland op te stellen. Wat is voor de Minister de reden geweest deze
opdracht aan bureau IG&H | Health toe te kennen? Zijn ook andere
bureaus benaderd om een toekomstverkenning op te stellen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, waarom is de keus niet op hen gevallen? Genoemde
leden vragen voorts wat de totale kosten zijn geweest voor het opstellen
van de toekomstverkenning. Deze leden vragen welke partijen, naast de
Minister, betrokken zijn geweest bij het formuleren van de opdracht aan
de toekomstverkenner en welke partijen betrokken zijn geweest bij het
formuleren van de doelstelling van de Toekomstverkenning zorg in
Flevoland. Wat is hun inbreng geweest en hoe zwaar heeft deze inbreng
meegewogen in de te formuleren opdracht en doelstelling?
De leden van de FvD-fractie vragen in welke mate zorgverzekeraars
betrokken zijn geweest bij het formuleren van de opdracht aan de
toekomstverkenner en in welke mate zij betrokken zijn geweest bij het
formuleren van de doelstelling van de toekomstverkenning. Hoe zag die
betrokkenheid eruit? Wat is hun inbreng geweest en hoe zwaar heeft deze
inbreng meegewogen in de te formuleren opdracht en doelstelling?
De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister bereid is de notulen van
de gespreksverslagen tussen de Minister als opdrachtgever en de
toekomstverkenner van IG&H | Health en eventuele andere partijen aan de
Kamer te zenden, zodat een transparant beeld ontstaat van de keuzes en
overwegingen die gemaakt zijn bij het formuleren van de doelstelling(en)
en opdracht(en). Zo nee, waarom niet?
De leden van de FvD-fractie constateren dat het een groot gemis is dat het
realiseren van een nieuw ziekenhuisgebouw op een bereikbare locatie
(bijvoorbeeld buiten Lelystad) geen onderdeel uitmaakt van de Toekomstverkenning zorg in Flevoland. Kan de Minister toelichten waarom en met
welk doel dit geen onderdeel heeft uitgemaakt van de toekomstverkenning? Waarom heeft Minister de mogelijkheden voor het realiseren
van acute verloskunde in de regio Lelystad, Dronten en de Noordoostpolder buiten de opdracht van de toekomstverkenner gehouden?
De leden van de FvD-fractie constateren dat de financiële onderbouwing
bij alle decentrale oplossingen die worden aangedragen in de Toekomstverkenning zorg Flevoland ontbreekt. De toekomstverkenning geeft geen
antwoord op de vraag of een rendabele business case mogelijk is voor de
terugkeer van een SEH en acute verloskunde in de regio Lelystad, Dronten
en de Noordoostpolder. Kan de Minister hierin duidelijkheid verschaffen?
Was het niet beter geweest om in de toekomstverkenning ook de
alternatieven in de zorg weer te geven en mee te wegen? Zo ja, waarom is
dit niet gebeurd? Zo nee, waarom niet?
De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister de uitdagingen ziet bij
het uitvoeren van de toekomstverkenning. Zo ja, welke en hoe gaat hij
hierop anticiperen? Zo nee, kan hij dit toelichten?
De leden van de FvD-fractie gaan ervan uit dat de overheid verantwoordelijk is voor het organiseren van tijdige en kwalitatief hoogwaardige
acute spoedzorg (SEH en verloskunde), en dat gezien het feit dat de
Minister wil inzetten op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod
(dat kennelijk onvoldoende is) het wél noodzakelijk is de 24/7 acute zorg te
heropenen in Lelystad als centrum van een grote regio. Waarom neemt de
Minister de aanbeveling uit de toekomstverkenning over dat het
heropenen van een ziekenhuis niet nodig is in Lelystad?
De leden van de FvD-fractie lezen dat de reistijd voor acute zorg evident is
toegenomen voor patiënten, zoals in het rapport wordt bevestigd. De
spoedzorg is slechts matig ontwikkeld met alleen openingsuren overdag,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

16

behoudens een huisartsenpost die ook ‘s nachts is geopend. Meer
diagnostiek en expertise zouden mogelijk zijn met het openhouden en
uitbouwen van de spoedpost, eventueel onder begeleiding/toezicht van
een op afstand liggend ziekenhuis (Bijvoorbeeld het St Jansdal) via
ICT-oplossingen en hun specialisten (radiologen, internisten, chirurgen).
Heeft de Minister deze mogelijkheid onderzocht?
De leden van de FvD-fractie zijn van mening dat de toegenomen reistijd
riskant is bij verloskunde, waar minuten fataal kunnen zijn. Er zijn geen
calamiteiten gemeld. Met 1500 bevallingen uit de regio is zeker een
volwaardig moeder-kindcentrum te organiseren. Erkent de Minister het
belang van kwalitatief hoogwaardige en nabije verloskundige zorg en is
hij daarmee voorstander van het organiseren van verloskundige zorg in
Lelystad? Zo ja, hoe gaat hij dit op de kortst mogelijke termijn realiseren?
De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister het ermee eens is dat
dit rapport tot stand is gekomen zonder enige inspraak van de directbetrokkenen: de uitgeweken patiënten. Waarom speelt de mening van de
directbetrokkenen, de uitgeweken patiënten, geen rol in de toekomstverkenning en ook niet in de overwegingen van de Minister om deze
aanbevelingen over te nemen? Waarom is er geen onderzoek gedaan naar
de mening van de getroffen patiënten en naar wat het voor hen betekent
qua logistiek, mantelzorg, financiën, tijd en werk? Hoe zit het wat dit
betreft met de kwetsbare ouderen? Kan de Minister een zodanig
onderzoek toezeggen?
De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister kan toezeggen dat de
extra ambulancecapaciteit in stand gehouden wordt voor de regio
Flevoland. Genoemde leden vragen tevens of de Minister kan toezeggen
dat de regels die eraan in de weg staan dat verloskundige praktijken voor
elkaar kunnen waarnemen, op korte termijn afgeschaft worden. Deze
leden vragen of de Minister, gezien het premature karakter van de
toekomstverkenning, elk jaar een update wil geven omtrent de opschaling
en het noodzakelijke verbeteren van het zorgaanbod in Flevoland.
II. Reactie van de Minister voor Medische Zorg en Sport
Ik heb de beantwoording van de vragen per fractie ingedeeld en een
nummering aangebracht in de vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
1. In zijn brief geeft de Minister aan dat partijen aangeven dat Flevoland
als voorbeeld kan dienen voor andere regio’s in Nederland, ook op het
punt van (digitale) zorg dichtbij huis of zelfs thuis, zo leden de leden van
de VVD-fractie. Kan de Minister toelichten welke kansen dit zijn en hoe
deze kansen ook in andere regio’s gecreëerd kunnen worden?
Innovatie door slimme toepassing van gezondheidstechnologie voegt
steeds meer waarde toe aan de zorg in Nederland. Patiënten kunnen
steeds meer zorg ontvangen in hun eigen omgeving en op momenten dat
het hen past, met behulp van telemonitoring via beeldbellen of
app-contact, vanuit een geïntegreerd netwerk dat over traditionele
domeinen heen gaat. Met deze technologie kunnen mensen veel vaker de
zorg thuis ontvangen. Daardoor is de zorg altijd dichtbij. Net zo van
belang is dat veel onnodige verplaatsingen, dubbel werk en miscommunicatie worden voorkomen: de juiste zorg op het juist moment met de juiste
informatie op de juiste plek. Dat is niet alleen een positieve, maar ook een
noodzakelijke ontwikkeling, want de zorg in Nederland staat voor een
grote opgave. Flevoland kan als voorbeeld dienen voor andere regio’s in
Nederland, ook op het punt van (digitale) zorg dichtbij huis of zelfs thuis.
Ik ondersteun deze ambitie graag, waarbij koploper zijn of worden in mijn
ogen geen doel op zich is. Met de ondersteuning van de motie van het lid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

17

Arno Rutte over slimme zorg thuis (Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 24) roept de
regering op om scherp toe te zien op uitvoering van de gemaakte
afspraken in hoofdlijnenakkoorden over slimme zorg thuis voor mensen
met COPD, hartfalen en andere chronische aandoeningen, en via
monitoring toe te zien op implementatie van die slimme zorg. Deze
innovatieve zorgvormen van slimme zorg thuis zijn nu nog voor slechts
een deel van de mensen beschikbaar en zouden binnen drie jaar voor
iedereen beschikbaar moeten zijn. In de beantwoording van Kamervragen
over dit onderwerp (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 3347) heb ik
aangegeven welke acties ik neem om dit proces te versnellen. Hierbij
betrek ik ook de afspraken die gemaakt zijn in het kader van de hoofdlijnenakkoorden, de beweging naar juiste zorg op de juiste plek en het
beleid ten aanzien van innovatie en zorgvernieuwing.
2. Daarnaast lezen deze leden dat ook teleurstelling is uitgesproken door
diverse vertegenwoordigers van het openbaar bestuur over het feit dat
een volwaardige Spoedeisende Hulp (SEH) en acute verloskunde niet
terugkeren in Lelystad. Kan de Minister aangeven wat op de middellange
en lange termijn gebeurt met de spoedpoli en de spoedpost?
De toekomstverkenner heeft aangegeven dat initiatieven zoals een
spoedpoli en spoedpost steun verdienen. Ik omarm de visie van de
toekomstverkenner dat ingezet moet worden op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod in Flevoland. Ik ben van mening dat mocht het
in de verdere toekomst, gegeven de monitoring, wenselijk en noodzakelijk
zijn om de acute zorg in Lelystad en omgeving verder uit te breiden,
partijen in de regio zich daarop moeten beraden. Het idee van een
uitgebreidere spoedpoli zou hierin naar mijn mening zeker kunnen
passen. De deelnemers van de Zorgtafel gaan aan de slag met de
uitvoering van de agenda voor de zorg in Flevoland.
3. Wat betekent de komst van het kwaliteitskader spoedzorgketen voor de
reisafstanden?
Ik verwacht niet dat het kwaliteitskader spoedzorgketen op zich voor grote
veranderingen in het spoedzorglandschap zorgt. De SAZ (Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen), de vereniging van de regionale ziekenhuizen, heeft mij laten weten dat men zich kon vinden in het kwaliteitskader zoals dat bij het Zorginstituut Nederland is ingediend. De SAZ gaf
aan dat er door de aanpassingen die het afgelopen jaar zijn aangebracht
in het kwaliteitskader, voor de regionale ziekenhuizen iets meer «regelruimte» in het kwaliteitskader zit. Ook liet de SAZ mij weten dat er een
implementatieperiode aan een aantal belangrijke normen is gekoppeld.
Dat betekent dat de ziekenhuizen meer tijd hebben voor zij aan deze
normen moeten voldoen, tijd waarin zij bijvoorbeeld nieuw personeel
kunnen aantrekken en/of opleiden.
4. De leden van de VVD-fractie delen de onrust die lokaal bestaat over de
toegankelijkheid van regionale (acute) zorg. Kan de Minister aangeven of
hij, in het kader van de spoedzorg, mogelijkheden ziet om het aantal
ambulancestandplaatsen uit te breiden om zo de aanrijtijden gunstig te
beïnvloeden, mede gezien het feit dat in het rapport wordt geconcludeerd
dat de reisafstanden naar een volwaardige SEH zijn toegenomen?
De RAV Flevoland heeft direct na het faillissement van de MC IJsselmeerziekenhuizen de ambulance capaciteit in de regio uitgebreid. Hiermee
worden de langere rijtijden naar een volwaardige SEH opgevangen. De
zorgverzekeraars en de RAV Flevoland zetten zich gezamenlijk in voor
behoud van de nu goede prestaties. Zij zijn verantwoordelijk voor het
bieden van voldoende, tijdige en kwalitatief goede ambulancezorg. Hoe zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

18

die zorg in de regio inrichten is een proces van intensieve onderlinge
afstemming en evaluatie aan de hand van de verwachte vraag naar
ambulancezorg, de actuele ritgegevens en de beschikbaarheid/ inzet van
mensen en middelen. Op deze manier wordt gezamenlijk voortdurend
gewerkt aan een optimale inzet van ambulance capaciteit. Naar aanleiding
van de laatste gegevens is gebleken dat de responstijden rond Dronten
achterbleven. In reactie daarop hebben de RAV en zorgverzekeraars
besloten om in het derde/vierde kwartaal van 2020 tussen Lelystad en
Dronten een nieuwe opstelplaats te realiseren. Dit is een goed voorbeeld
dat de RAV en zorgverzekeraars er bovenop zitten. Ik zal dit nauwgezet
volgen.
5. De inzet van openbaar vervoer naar ziekenhuizen in de omgeving lijkt in
de regio als oplossing gevonden te zijn om de toenemende reistijden
tegen te gaan, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Kan de Minister
toelichten wat de stand van zaken omtrent deze ontwikkeling is?
In de maanden na het faillissement heeft Zilveren Kruis de reiskosten voor
patiënten en hun bezoekers vergoed. Zilveren Kruis is hier in juni 2019
mee gestopt. Vanaf september 2019 heeft het Sint Jansdal ziekenhuis een
pendeldienst beschikbaar gesteld tussen de locaties Lelystad en
Harderwijk. Hiervoor hebben de betrokken concessiehouders inmiddels
toestemming gegeven. Nu wordt gekeken naar de verdeling van de kosten
daarvan over verschillende organisaties (ziekenhuis, provincie,
gemeenten). Het openbaar bestuur in Flevoland is verantwoordelijk voor
de inrichting van het openbaar vervoer. Zij hebben gekeken naar de
mogelijkheid om aanpassingen door te voeren in het openbaar vervoer.
Het openbaar bestuur heeft mij laten weten dat binnen het openbaar
vervoer in de regio Flevoland geen aanpassingen of wijzigingen hebben
plaatsgevonden sinds het faillissement van het ziekenhuis. Wijziging van
de bestaande buslijn Lelystad – Harderwijk is volgens het openbaar
bestuur niet opportuun, omdat anders grote groepen reizigers de directe
aansluiting op het NS-station Harderwijk gaan missen.
6. Voorts vragen de leden van de VVD-fractie aan de Minister hoe de
(acute) zorg rondom grote evenementen in de gemeenten, zoals Lowlands
in de gemeente Dronten, geregeld wordt. Hoe wordt een goede bereikbaarheid van medische zorg bij dergelijke evenementen gewaarborgd?
Voor de grote evenementen in Flevoland wordt er door de organisator van
het evenement een veiligheidsplan aangeleverd. Onderdeel hiervan is het
zorgplan waarin de organisator beschrijft hoe gedurende het hele
evenement de inzet van eerste hulp en medische zorg georganiseerd is.
Doel hiervan is om goede zorg te verlenen en, indien nodig, goed aan te
sluiten bij de reguliere zorg. Vanuit de GHOR vindt er een risicobeoordeling van dit zorgplan plaats vanuit het perspectief van (publieke)
gezondheid en veiligheid tijdens het evenement. Verder kijkt de GHOR
naar mogelijke preventieve gezondheidsmaatregelen en naar de zorgcontinuïteit van de reguliere zorg in relatie tot het betreffende evenement.
Mede door deze inzet van eerstehulpverleners en zorgprofessionals op de
locatie van het evenement kan de hulpvraag aan de reguliere zorg beperkt
blijven. Daarnaast zorgt de GHOR voor de juiste informatievoorziening
tussen de organisator en de reguliere zorg en zorgt dat de zorgvragen op
een zo efficiënt mogelijke manier verspreid in de regio. Daarnaast
informeert de GHOR de reguliere zorg (onder andere omliggende
ziekenhuizen, regionale ambulancevoorziening) over het evenement,
zodat zij zich kunnen voorbereiden op het evenement en eventueel
passende maatregelen kunnen nemen. Mocht er ondanks bovenstaande
maatregelen zich toch een situatie voordoen waarbij er binnen korte tijd
veel ambulances nodig zijn dan worden er ook ambulances uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

19

omliggende regio’s ingezet via het concept Grootschalige Geneeskundige
Bijstand (GGB). Hierdoor is, als dat onverhoopt nodig mocht zijn, snel een
grote capaciteit beschikbaar voor ambulancezorg.
7. In het rapport «Toekomstverkenning zorg in Flevoland» wordt gesteld
dat een aantal indicatoren na 1 juli 2019 gedurende één jaar maandelijks
worden gemonitord, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Kan de Minister
per indicator toelichten hoe deze monitoring plaats vindt, welke resultaten
er sinds 1 juli 2019 bekend zijn en hoe deze resultaten verwerkt worden?
De capaciteit en beschikbaarheid in de acute zorgketen en de wachttijden
in de regio worden structureel gemonitord door respectievelijk
ROAZ-Amsterdam in samenwerking met ROAZ Noord en ROAZ Zwolle en
door de zorgverzekeraars. Tijdens bijeenkomsten van de Zorgtafel worden
de deelnemers hierover periodiek geïnformeerd.
8. De Minister geeft in zijn brief aan dat de Zorgtafel geen praattafel is,
maar een daadkrachtig inhoudelijk overleg waar partijen vanuit hun
(stelsel)verantwoordelijkheid inzicht geven in de concrete voortgang op
de implementatie van de agenda van de zorg in Flevoland. Kan de
Minister toelichten welke instrumenten de Zorgtafel heeft om voldoende
daadkrachtig op te treden?
9. Kan de Minister daarbij aangeven welke belanghebbenden betrokken
worden bij de Zorgtafel en in hoeverre zij betrokken worden? Hebben zij
invloed op de agendering van onderwerpen die behandeld moeten
worden en hoe wordt gewaarborgd dat vanuit de Zorgtafel richting de
belanghebbenden transparant gecommuniceerd wordt?
10. De leden van de VVD-fractie lezen in de brief van de Minister niet terug
hoe burgers/patiënten vertegenwoordigd zijn in de Zorgtafel dan wel het
Voortgangsoverleg. Kan de Minister aangeven of zij vertegenwoordigd
zijn? Zo ja, op welke manier? Zo nee, waarom zijn zij niet vertegenwoordigd?
Antwoorden op vragen 8, 9 en 10
De leden van de VVD vragen naar de invulling van de Zorgtafel en het
Voortgangsoverleg, de betrokkenheid van patiënten en hoe voortgang
geborgd wordt. Allereerst wil ik aangegeven dat deze werkwijze niet op
zichzelf staat. Er is een heel traject met betrokken partijen in de regio en
de toekomstverkenner aan vooraf gegaan. Dit heeft ertoe geleid dat er een
gedragen inhoudelijke agenda van de zorg in Flevoland ligt. Daarnaast is
er commitment van alle partijen om te werken met een Zorgtafel en
Voortgangsoverleggen. De eerste Zorgtafel heeft inmiddels plaatsgevonden op 13 september 2019. De Zorgtafel bestaat uit deelnemers van de
bestuurlijke werkgroepen van verloskundige, huisartsen, ziekenhuizen,
VVT, GGD/RAV, ROAZ, gemeente, provincie, Patiëntenfederatie en
zorgverzekeraars. De focus in de Zorgtafel ligt op het realiseren van de
agenda van de zorg in Flevoland zoals opgesteld door de toekomstverkenner. Tijdens de Zorgtafel wordt primair de voortgang van de punten op
de agenda besproken. Het is tevens de taak van de Zorgtafel om te zorgen
voor heldere en transparante communicatie richting burgers van de
provincie Flevoland.
Ik kan u over de voortgang melden dat de deelnemers van de Zorgtafel
gezamenlijk een onafhankelijke voorzitter hebben benoemd namelijk:
Frans van den Broek d’Obrenan. De onafhankelijk voorzitter zal met input
van de betrokkenen, op basis van de voortgang, eventuele vragen of
knelpunten, de agenda van de Zorgtafel opstellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

20

Verder hebben Zilveren Kruis en VGZ twee projectleiders beschikbaar
gesteld om de Zorgtafel en de onafhankelijk voorzitter te ondersteunen.
Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning
nodig is voor de geboortezorg om uitvoering te geven aan de acties
genoemd in de agenda. De overige agendapunten worden opgepakt door
de zorgaanbieders in samenwerking met gemeente en zorgverzekeraars.
Agendapunten die door het werkveld al zijn opgepakt, is de evaluatie van
de A1 ambulanceritten, dit wordt gedaan door de RAV evenals de
aanvullende scholing kindergeneeskunde voor ambulancepersoneel.
Ook heeft het eerste Voortgangsoverleg, onder voorzitterschap van het
Ministerie van VWS, plaatsgevonden op 8 oktober 2019. Via dit Voortgangsoverleg kan ik behulpzaam zijn bij de knelpunten die boven tafel
komen. Ik zal er daar ook op letten dat er wordt voldaan aan de noodzakelijke voorwaarden (bijvoorbeeld capaciteit en financiële middelen) voor de
uitvoering van de agenda van de zorg in Flevoland. Deelnemers van dit
overleg waren het openbaar bestuur, zorgverzekeraars en toezichthouders. Voor het volgende Voortgangsoverleg zal ook de Patiëntenfederatie worden uitgenodigd.
11. De leden van de VVD-fractie zijn verheugd in het rapport te lezen dat
inzet van eHealth initiatieven, zoals COPD in Beeld en HartWacht tot
positieve resultaten leiden. Kan de Minister toelichten welke acties er nu
worden ondernomen om dit soort initiatieven snel beschikbaar te maken
voor patiënten in de vier focusgemeenten?
Er zijn verschillende initiatieven die positieve resultaten melden als het
gaat om voorkomen, verplaatsen of vervangen van zorg, mede door inzet
van eHealth. Vaak gaat het hierbij om mensen met chronische aandoeningen zoals COPD, hartfalen of bijvoorbeeld IBD (Inflammatory Bowel
Disease – chronische darmontsteking). Ik steun het dan ook van harte als
partijen in Flevoland afspraken maken over de inzet van vormen van
«slimme zorg» in de focusgemeenten. Het initiatief hiertoe ligt bij de
regionale partijen om met plannen en ambities te komen. Mocht de
(uitvoering van) wet- en regelgeving of andere redenen ervoor zorgen dat
het niet lukt om snel tot afspraken te komen over inzet van deze slimme
vormen van zorg, dan hoor ik graag waar de knelpunten liggen om te
kijken of en hoe de landelijke overheid kan helpen deze knelpunten weg te
nemen.
12. Voorts lezen genoemde leden dat de huisartsenzorg in Lelystad,
Dronten en de Noordoostpolder en in mindere mate op Urk kwetsbaar is.
Welke concrete afspraken en acties zijn en worden gemaakt om deze
kwetsbaarheden het hoofd te bieden?
Voornamelijk in de Noordoostpolder wordt er door huisartsen een
probleem gezien in de capaciteit van huisartsen in de toekomst. Medrie,
een lokale huisartsenorganisatie voor de Avond, Nacht en Weekend
(ANW) diensten en Ketenzorg, heeft hiervoor een inventarisatie georganiseerd en is een plan van aanpak aan het uitwerken. Om de verwachtte
verhoging in de dienstbelasting in de ANW-uren voor de Noordoostpolder
te verlagen, is een samenwerking aangegaan tussen Urk en de Noordoost
Polder. Zorgverzekeraars zijn hier ook nauw bij betrokken. Het is hun
overtuiging dat deze problematiek alleen op te lossen is in gezamenlijkheid met alle huisartsen in de regio. Zo maken zorgverzekeraars
afspraken over het ondersteunen van huisartsen bij het vinden van
praktijkopvolging. Ook worden er aanvullend afspraken gemaakt m.b.t.
ANW-zorg om de kwetsbaarheid zoveel mogelijk te verminderen.
Daarnaast zijn zorgverzekeraars in gesprek met Medrie over nieuwe
concepten van huisartsenzorg die de druk op de huisarts verlicht. Gezien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

21

de kwetsbaarheid van de huisartsenzorg in Flevoland, is dit in potentie
een goede regio om daarmee te starten. Hierbij zijn we wel afhankelijk van
een aantal enthousiaste huisartsen die mee willen werken. De komende
weken wordt dat verder verkend.
Landelijk worden al langer inspanningen verricht om signalen, die de LHV
en het Ministerie van VWS krijgen over tekorten aan huisartsen in
sommige regio’s, het hoofd te bieden. Op basis van het onderzoek dat
hiernaar is gedaan door Nivel en Prismant is er door de LHV en het
Ministerie van VWS een gezamenlijk plan van aanpak opgesteld. Dit plan
van aanpak is op 23 april 2019 naar de Tweede Kamer gezonden. De
voortgang van het plan van aanpak is goed. Specifiek wordt er hier extra
ingezet op taakherschikking in de huisartsenzorg, het aanpassen van de
opleiding tot huisarts aan de veranderende situatie, onder meer door
overleg met opleidingsinstituten over hun werkwijzen en beleid ten
aanzien van spreiding, werving en selectie, en lopen er trajecten op
thema’s zoals regeldruk, E-Health en netwerkvorming. Daarnaast is in het
hoofdlijnenakkoord huisartsenzorg afgesproken dat er vanuit het
Ministerie van VWS tot en met 2020 750 opleidingsplekken voor
huisartsen beschikbaar worden gesteld. Dit is meer dan wat het capaciteitsorgaan adviseert. Daarnaast stelt het Ministerie van VWS jaarlijks 700
bekostigde opleidingsplekken voor Physician Assistant en Verpleegkundig
Specialist zorgbreed beschikbaar.
13. In zijn brief spreekt de Minister vele verwachtingen uit voor de zorg in
Flevoland, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Zij vragen welke acties de
Minister zal nemen indien zijn verwachtingen niet waargemaakt worden.
Ik heb eerder aangegeven dat het rapport van de toekomstverkenner laat
zien dat er goede ingrediënten aanwezig zijn om de zorg in Flevoland
vorm te geven. En wat mij betreft wordt Flevoland een voorbeeld regio
voor andere regio’s in Nederland als het gaat om het inzetten van
innovatieve zorgvormen, het inzetten op het voorkomen, vervangen en
verplaatsen van zorg en het organiseren van goede zorg en ondersteuning
voor de groep kwetsbare inwoners in de provincie. Ik heb er alle
vertrouwen in dat met eerdergenoemde acties wordt bijgedragen aan het
borgen van de samenwerking, vertrouwen en dat partijen hun rol en
functie gaan vervullen in het voortvarend uitvoeren van de agenda van de
zorg. Via het Voortgangsoverleg zal ik partijen wijzen op hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de inhoud en het tempo van de acties die
uit de agenda van de zorg in Flevoland volgen. Daarnaast kan ik via dit
overleg behulpzaam zijn bij de knelpunten die boven tafel komen
(bijvoorbeeld knelpunten in wet- en regelgeving).
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
1. De leden van de CDA-fractie lezen dat de Minister aangeeft dat de regio
Flevoland een voorbeeld kan worden voor andere regio’s met behulp van
onder andere innovaties en eHealth. Ook is Flevoland in eerdere Kamerdebatten genoemd als regio waar met nieuwe vormen van zorg geëxperimenteerd kan worden. Genoemde leden vragen hoe de Minister hier
invulling aan gaat geven. Deze leden missen hierbij ook een investeringsplan, actielijst en tijdspad. Kan de Minister deze alsnog geven?
Voor een antwoord op de vraag hoe in de regio kan worden geëxperimenteerd met nieuwe vormen van zorg verwijs ik u naar het antwoord op
vraag 1 van de VVD-fractie. De toekomstverkenner is gevraagd om een
verkenning uit te voeren en een agenda van de zorg op stellen. De
toekomstverkenner is niet gevraagd om een investeringsplan of een
business case uit te werken. Een verdere uitwerking van de agenda van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

22

zorg in Flevoland met daarbij concrete acties en de planning worden
besproken tijdens de Zorgtafel. De deelnemers van de Zorgtafel zijn hier
verantwoordelijk voor. De voortgang van de uitvoering van de agenda
wordt besproken tijdens het Voortgangsoverleg. Ik kan toezeggen dat ik
de uitkomsten van het Voortgangsoverleg april 2020 met u deel.
2. Zo vragen partijen in de regio om een uitgebreide spoedpoli en
adviseert de toekomstverkenner een spoedpoli in Lelystad en een
spoedpost in Emmeloord. Wat is hiervan het tijdspad en het investeringsbudget, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
De toekomstverkenner heeft aangegeven dat initiatieven zoals een
spoedpoli en spoedpost steun verdienen. Ik omarm de visie van de
toekomstverkenner dat ingezet moet worden op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod in Flevoland. Ik ben van mening dat mocht het
in de verdere toekomst, gegeven de monitoring, wenselijk en noodzakelijk
zijn om de acute zorg in Lelystad en omgeving verder uit te breiden,
partijen in de regio zich daarop moeten beraden. Het idee van een
uitgebreidere spoedpoli zou hier naar mijn mening zeker in kunnen
passen. Een verdere uitwerking hiervan moet worden besproken tijdens
de Zorgtafel. De deelnemers van de Zorgtafel zijn hier verantwoordelijk
voor.
3. Tijdens het algemeen overleg Stand van zaken ziekenhuisfaillissementen op 25 april 2019 (Kamerstuk 31 016, nr. 228) heeft de Minister
toegezegd om het idee van een nieuw niveau 4 voor de SEH mee te geven
aan de toekomstverkenner. De leden van de CDA-fractie vinden hierover
echter niets terug in het rapport van de toekomstverkenner of in de brief
van de Minister. Deze leden vragen daarom wat de Minister aan de
toekomstverkenner heeft meegegeven hierover en wat er vervolgens mee
gedaan is.
Tijdens het algemeen overleg ambulancezorg en acute zorg van 3 oktober
2019 ben ik hier nader op ingegaan. Ik heb speciaal nagevraagd bij de
toekomstverkenner of hij dat meegenomen heeft in zijn rapport. Dat is zo.
Dit is te vinden op bladzijden 7 en 18, al is dat wel in andere bewoordingen. Want een SEH-niveau 4 bestaat niet. Alleen ziekenhuizen kennen
levels (het zijn er 3) voor de opvang van trauma patiënten. De toekomstverkenner geeft in zijn rapport aan dat de spoedpoli in Lelystad en
spoedpost in Emmeloord steun verdienen. Hier kan (beperkt) aanvullende
diagnostiek plaatsvinden en een aantal aandoeningen kan behandeld
worden. Op de spoedpost of spoedpoli wordt meer zorg geleverd dan
mogelijk is op de HAP, maar minder dan in een ziekenhuis met volledig
uitgeruste SEH. Zoals ik eerder heb aangegeven ben ik van mening dat
mocht het in de verdere toekomst, gegeven de monitoring, wenselijk en
noodzakelijk zijn om de acute zorg in Lelystad en omgeving verder uit te
breiden, partijen in de regio zich daarop moeten beraden. Het idee van
een uitgebreidere spoedpoli, zoals Lelystad betoogt, zou hier naar mijn
mening zeker in kunnen passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

23

4. Door enkele partijen is de cruciale rol van de ambulancezorg genoemd,
zo lezen de leden van de CDA-fractie in de brief van de Minister.
Genoemde leden vragen hoe de ambulancezorg in de regio Flevoland nu
structureel wordt ingericht. De extra inzet bijvoorbeeld voor een
ambulance op Urk is tijdelijk, terwijl de problemen met de aanrijtijden
structureel zijn. Daarnaast is nu de patiëntveiligheid en het vertrouwen in
de beschikbaarheid van ambulances in het geding. Hoe kan de Minister
dat oplossen? Deze leden vragen wat hiervan ongeveer het tijdspad is.
Klopt het dat in delen van andere gemeenten van Flevoland, namelijk
Dronten (Swifterbant en Dronten), de Noordoostpolder (Tollebeek, Nagele,
Marknesse, Kraggenburg) en Zeewolde de aanrijdtijden van ambulances
meer dan gewenst worden overschreden? Zo ja, hoe kan dit probleem
structureel worden opgelost?
Allereerst wil ik afstand nemen van de stelling van de leden van het CDA
dat de problemen met de aanrijtijden structureel zijn en dat de patiëntveiligheid in het geding is. De RAV Flevoland voldoet aan de 95% norm die
stelt dat de RAV ervoor zorgt dat onder normale omstandigheden in de
regio in ten minste 95% van de A1-meldingen een ambulance binnen 15
minuten na aanname van de melding ter plaatse is. Voorts houdt de IGJ
de situatie in Flevoland in de gaten en geeft aan dat de patiëntveiligheid
niet in het geding is. Zoals reeds op vragen van de leden van de
VVD-fractie geantwoord werken de RAV Flevoland en de zorgverzekeraar
sinds het faillissement van de MC IJsselmeerziekenhuizen hard aan de
uitbreiding van de capaciteit van ambulancezorg in de regio om de
langere rijtijden op te vangen. Hoe zij die zorg in de regio inrichten is een
proces van intensieve onderlinge afstemming en evaluatie aan de hand
van de verwachte vraag naar ambulancezorg, de actuele ritgegevens en
de beschikbaarheid en inzet van mensen en middelen. Ook wordt er
gekeken naar de ontwikkelingen van het zorgaanbod in de regio. Dat is
geen statische situatie. De RAV en zorgverzekeraars hebben besloten om
in het derde/vierde kwartaal van 2020 tussen Lelystad en Dronten een
nieuwe opstelplaats te realiseren (die niet standaard bemenst wordt, maar
een rol krijgt in het dynamisch spreiden van beschikbare ambulances
wanneer dat vanwege de inzet van ambulances op andere plekken nodig
is). Dit is een goed voorbeeld dat de RAV en zorgverzekeraars er bovenop
zitten. Ten aanzien van aanrijtijden in uw vraag, de wettelijke norm geldt
per RAV, en niet per gemeente.
5. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is om de inzet
van drie extra ambulances (één op Urk en twee in Oostelijk Flevoland en
een tweede bemande ambulance in de Noordoostpolder) duurzaam te
borgen. Kunnen zorgverzekeraars hier duidelijke garanties voor geven
richting lokale politiek en bestuurders?
Aangezien uit de vraag van de CDA-fractie niet geheel duidelijk wordt over
hoeveel ambulances er garanties worden gevraagd (de vraag noemt drie,
maar de opsomming komt uit op vier), kan ik u het volgende melden: de
benodigde ambulancecapaciteit in de regio wordt ingericht aan de hand
van intensieve onderlinge afstemming en evaluatie aan de hand van de
verwachte vraag naar ambulancezorg, de actuele ritgegevens en de
beschikbaarheid/inzet van mensen en middelen. Met betrekking tot de
extra ambulance op Urk is afgesproken om eind 2019 de inzet van deze
ambulance te evalueren. Zolang de evaluatie loopt blijft deze ambulance
beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

24

6. De leden van de CDA-fractie lezen dat gesteld wordt dat partijen
aangeven dat communicatie richting burgers erg belangrijk is, zodat
bekend is waar zij terecht kunnen met welke zorgvraag. Genoemde leden
vragen wat de Minister gaat doen om te garanderen dat deze communicatie goed op gang komt en blijft.
Het is de taak van zorgverzekeraars om haar verzekerden zo volledig
mogelijk te informeren over het zorgaanbod in de regio, (aanstaande)
wijzigingen in de regio en de consequenties daarvan voor de verzekerden.
Daarnaast is het de verantwoordelijkheid vanuit lokale overheden om de
inwoners zo volledig mogelijk te informeren over de veranderingen en
consequenties daarvan. Hierin is ook een rol weggelegd voor de Zorgtafel
waarvan de patiëntenvertegenwoordiging deelnemer is. Zorgverzekeraars
en lokale overheden zullen waar nodig gezamenlijk optrekken in de
communicatie richting de inwoners en verzekerden. Om specifiek de
doelgroep «Laaggeletterden» in Lelystad goed te bereiken en te informeren is een werkgroep communicatie ingesteld met communicatieadviseurs van Sint Jansdal, Stichting Actiecomité Behoud Ziekenhuis,
gemeente Lelystad en zorgverzekeraar Zilveren Kruis. Vanuit deze
werkgroep zijn activiteiten en specifieke communicatiemiddelen
ontwikkeld voor deze specifieke doelgroep.
7. De Minister geeft aan dat hij verwacht dat zorgverzekeraars in de
komende contracteerrondes zichtbaar invulling zullen geven aan de
adviezen van de toekomstverkenner, zo lezen de leden van de CDA-fractie.
Zij vragen of dit betekent dat er tot januari 2020 sowieso niets gebeurt en
dat het meerdere jaren kan duren eer de adviezen zijn gerealiseerd. Welk
tijdsplan hanteert de Minister hierbij?
De toekomstverkenner heeft begin juli 2019 het adviesrapport opgeleverd,
met daarin concreet de agenda van de zorg in Flevoland. In deze agenda
worden concrete initiatieven en/of aanbevelingen gedaan om het
zorglandschap in Flevoland verder vorm te geven. Partijen zetten de
schouders eronder om acties uit het rapport op te pakken. Iedere partij
heeft daarin een eigen (stelsel)verantwoordelijkheid of betrokkenheid op
specifieke onderdelen uit de agenda. Zo sluiten zorgverzekeraars, vanuit
de verantwoordelijkheid binnen de Zorgverzekeringswet, contracten met
zorgaanbieders van waaruit invulling gegeven kan worden aan de Agenda
van de Zorg in Flevoland. Zorgverzekeraars hebben aangegeven dat de
huidige bestaande contractafspraken de opschaling voor de zorg in
Flevoland niet in de weg staan. Het is dus zeker niet zo dat er tot januari
2020 niks gebeurt. Ik kan u over de voortgang melden dat de deelnemers
van de Zorgtafel gezamenlijk een onafhankelijke voorzitter hebben
benoemd: Frans van den Broek d’Obrenan. Deelnemers van de Zorgtafel
zullen gezamenlijk prioritering aanbrengen op de Agenda van de Zorg.
Verder hebben Zilveren Kruis en VGZ twee projectleiders beschikbaar
gesteld om de Zorgtafel en de onafhankelijk voorzitter te ondersteunen.
Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning
nodig is voor de geboortezorg om uitvoering te geven aan de actie
genoemd in de agenda. De externe ondersteuning voor Geboortezorg zal
betrekking hebben op geselecteerde agenda punten. De andere/overige
agenda punten worden opgepakt door de zorgaanbieders in samenwerking met gemeente en zorgverzekeraars. Punten die door het werkveld
reeds zijn opgepakt zijn de evaluatie van de A1 ambulanceritten, dit wordt
gedaan door de RAV evenals de aanvullende scholing kindergeneeskunde
voor ambulancepersoneel. Ook heeft het eerste Voortgangsoverleg, onder
voorzitterschap van het Ministerie van VWS, plaatsgevonden op 8 oktober
2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

25

8. De leden van de CDA-fractie lezen dat de Minister aangeeft dat hij
zichtbare stappen van gemeenten verwacht. In het rapport van de
toekomstverkenner wordt bijvoorbeeld een beroep gedaan op gemeenten
om in de kosten voor vervoer te voorzien voor (een selecte groep)
zwangeren. Genoemde leden vragen of de Minister kan aangeven welke
(structurele) extra uitgaven dit voor de gemeente Lelystad betreft.
Volgens de toekomstverkenner zal naar schatting 15% van de zwangeren
uit de gemeente Lelystad gebruik maken van deze mogelijkheid. Dit komt
neer op 170 ritten per jaar waarvoor de gemeenten de financiering
moeten regelen. Van het openbaar bestuur in Flevoland heb ik begrepen
dat het lastig is dat zwangere vrouwen de kosten van een taxi moeten
voorschieten. Waardoor het achteraf declareren geen oplossing lijkt te
zijn. Het openbaar bestuur geeft aan geen ruimte te hebben voor dit
financiële vraagstuk. Ik verwacht dat het openbaar bestuur, samen met de
Zorgtafel, gaat kijken naar een passende oplossing. Op Urk bestaat de
mogelijkheid om bij de welzijnsorganisatie een vrijwilliger te vragen om
mee naar ziekenhuis te rijden. Dit was ook al het geval voor het faillissement van de MC IJsselmeerziekenhuizen. Het openbaar bestuur ziet
geen significante toename van het aantal verzoeken. Overigens maken
meer ouderen gebruik van deze vervoersmogelijkheid.
9. De leden van de CDA-fractie vragen wat de Minister gaat doen om
overkoepelende acties te realiseren op a) de monitoring van daadwerkelijk
effecten voor de burger, b) het organiseren van goede werk- en overlegstructuur en c) het versterken van de inbreng van patiënten.
Deze overkoepelende acties zoals de monitoring maken expliciet
onderdeel uit van de agenda van de zorg in Flevoland zoals opgesteld
door de toekomstverkenner. De focus in de Zorgtafel ligt op het realiseren
van deze agenda. Tijdens de Zorgtafel wordt primair de voortgang van de
punten op de agenda besproken. De Patiëntenfederatie is een van de
deelnemers van deze Zorgtafel. De Zorgtafel, de onafhankelijk voorzitter
en de projectmanagers zorgen voor een goede werk- en overlegstructuur.
Daar waar nodig zal, aanvullend op de bestaande overlegstructuren, extra
overleg ingericht worden. Voor de onderwerpen van de agenda van de
zorg in Flevoland die betrekking hebben op kwetsbare groepen wordt het
patiënten perspectief integraal geborgd door participatie van patiënten.
10. De leden van de CDA-fractie lezen dat de toekomstverkenner adviseert
dat voor de acute zorg aandacht moet zijn voor het monitoren van cijfers.
De Minister heeft in het genoemde algemeen overleg van 25 april 2019
toegezegd voor de zomer in gesprek te zullen gaan met de Nederlandse
Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) en de Nederlandse
Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) over verplichte registratie in NEED
(Netherlands Emergency department Evaluation Database). Genoemde
leden vragen hoe het daarmee staat.
Tijdens het AO van 25 april 2019 heb ik toegezegd u te informeren over de
gesprekken met de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulpartsen
en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen over knelpunten bij het
aansluiten van SEH-afdelingen bij de «NEED»-kwaliteitsregistratie. Met
partijen van het bestuurlijk akkoord medisch specialistische zorg
(waaronder FMS, NFU en NVZ) voer ik de aanbevelingen van de
Commissie Governance van Kwaliteitsregistraties uit over betere
regulering van kwaliteitsregistraties, onder andere zodat ze leiden tot zo
min mogelijk administratieve lasten. Er is inmiddels door het Bestuurlijk
Overleg Hoofdlijnakkoord Medisch Specialistische Zorg een kwartiermaker aangesteld die een plan van aanpak maakt. Eén van de taken van
het programma is het oprichten van een entiteit die zowel ziet op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

26

beheer van kwaliteitsregistraties als het databeheer. De uitvoering van het
plan omvat een traject van twee jaar. Voor de start van de uitvoering van
het plan in 2020 zullen partijen van het bestuurlijk akkoord medisch
specialistische zorg aan de slag gaan met tijdelijke voorwaarden voor
kwaliteitsregistraties. Ik heb NEED gevraagd zich bij dit traject te voegen.
11. De leden van de CDA-fractie vragen hoe het staat met de uitvoering
van de motie van het lid Van den Berg over time-outs in ziekenhuizen.6 De
Minister heeft hier eerder over aangegeven dat hij bereid is om met de
NZa en het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) in gesprek te gaan en te
kijken of de in de desbetreffende motie gevraagde informatie over de
stops boven tafel te krijgen is.7 Deze leden vragen hoe het hiermee staat.
Zijn er in ieder geval al cijfers beschikbaar over het aantal stops per
specialisme en per ziekenhuis in Flevoland?
Op 1 oktober 2019 (Kamerstuk 29 247, nr. 291) heb ik uw Kamer een brief
toegestuurd over een onderzoek van de NZa naar de toegankelijkheid van
de acute zorg. Deze brief vormt onder meer mijn reactie op de motie-Van
den Berg over time-outs in ziekenhuizen (die ik daarmee als afgedaan
beschouw). In deze brief heb ik tevens verwezen naar het rapport
«Toekomstverkenning zorg in Flevoland», waarin de toekomstverkenner
aangeeft dat (als gevolg van de sluiting van de SEH in het voormalig MC
Zuiderzee) de instroom van patiënten op de SEH’s in andere ziekenhuizen
in de regio is toegenomen (met name in Harderwijk en Almere), maar dat
de beschikbaarheid van de SEH’s in de regio nog steeds hoog is. Omdat
de werkdruk op de SEH’s in de regio wel is toegenomen en het belangrijk
is om de acute zorg veilig en toekomstbestendig in te richten, is besloten
tot monitoring van de patiëntenstromen naar de SEH’s om een helder
beeld te krijgen van de verdeling van patiënten over de verschillende
ziekenhuizen in de regio, zodat investeringen in onder andere personeel
goed onderbouwd kunnen worden. De toekomstverkenner heeft aangegeven dat deze monitoring nog tot tenminste juli 2020 zou moeten
worden voortgezet en een onderdeel zou moeten zijn van het reguliere
gesprek tussen de ketenpartners in de acute zorg en het lokaal bestuur.
Zoals ik u in mijn brief van 1 oktober 2019 heb laten weten, heb ik
regelmatig overleg met betrokkenen en volg ik ook deze ontwikkeling.
12. De leden van de CDA-fractie vragen waarom de Toekomstverkenner
geen inhoudelijke analyse en financiële doorrekening heeft gemaakt van
het alternatief waarbij de SEH en de acute geboortezorg weer terug
zouden komen in Lelystad.
De toekomstverkenner is gevraagd om een verkenning uit te voeren en
een agenda van de zorg op stellen en niet om een financiële doorrekening
te maken van het terugkeren van de SEH en de acute verloskuskunde. De
toekomstverkenner heeft, om te komen tot een agenda, verschillende
partijen geïnterviewd, er zijn meerdere werksessies en bestuurlijke tafels
georganiseerd en er zijn analyses gedaan, wat onder andere heeft
geresulteerd in een feitenboek. Op basis hiervan is door de toekomstverkenner geconcludeerd dat er geen aanleiding is om de SEH en de acute
verloskunde te heropenen. Het huidige zorglandschap en wijze van zorg
verlenen voldoet aan de huidige wettelijke kaders, de ambulancezorg
voldoet na de uitbreidingen van de capaciteit eind 2018 aan de prestatienorm en de capaciteit van de omliggende SEH’s lijkt voldoende om alle
patiënten goed op te kunnen vangen. Daarnaast zijn er bij de IGJ geen
signalen binnengekomen dat er sprake zou zijn van onverantwoorde
situaties.
6
7

Kamerstuk 29 247, nr. 271.
Kamerstuk 29 247, nr. 285.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

27

13. De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de spoedpoli in
Lelystad beperkte openingstijden heeft en niet toegankelijk is voor jonge
kinderen. Flevoland heeft nu een relatief jonge populatie. Tegelijkertijd zal
de vergrijzing op korte termijn zeer hard ingrijpen in de Flevolandse
samenleving en zal het aantal inwoners met een chronische aandoening
toenemen. Genoemde leden vragen daarom wat de Minister kan doen om
aan die vraag (-ontwikkeling) naar acute zorg in Lelystad te voldoen.
Het feitenboek dat de onderlegger en de basis vormt voor de agenda van
de zorg van Flevoland beschrijft de demografische ontwikkeling van
Flevoland. In de pijler «zorg voor kwetsbare groepen» en de pijler «acute
zorg» uit de agenda van de zorg van Flevoland gaan partijen aan de slag
om te anticiperen op deze toekomstige demografische ontwikkelingen.
14. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan toezeggen dat
in Noordelijk Flevoland spoedzorg (eerste hulp) beschikbaar blijft voor de
inwoners van Noordoostpolder en Urk. Is de Minister bereid om eventueel
ook (een deel van) de 4,5 miljoen euro beschikbaarheidsbijdrage aan te
wenden om nieuwe vormen van spoedzorg en acute verloskunde in te
richten?
Ik omarm de visie van de toekomstverkenner dat ingezet moet worden op
het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod in Flevoland. Ik ben van
mening dat mocht het in de verdere toekomst, gegeven de monitoring,
wenselijk en noodzakelijk zijn om de acute zorg in Lelystad en omgeving
verder uit te breiden, partijen in de regio zich daarop moeten beraden. Het
idee van een uitgebreidere spoedpoli, zoals Lelystad betoogt, zou hier
naar mijn mening zeker in kunnen passen. Ondanks het feit dat de huidige
regeling daarin niet voorziet, heb ik – mede op verzoek van uw Kamer –
sinds oktober 2018 een beschikbaarheidsbijdrage voor de 24/7 SEH en
acute verloskunde in Lelystad en omgeving in het vooruitzicht gesteld.
Deze blijft beschikbaar.
15. Voor geboortezorg wordt in de brief geadviseerd aan te sluiten bij de
pilot mobiele cardiotocografie (CTG) indien de uitkomsten daarvan
positief zijn. De leden van de CDA-fractie vragen wanneer dat bekend is.
Wanneer kan aansluiting gerealiseerd worden?
Sinds 1 december 2014 is het experiment voor het uitvoeren van een
cardiotocografie (CTG) door een verloskundige in de eerste lijn gestart via
de Beleidsregel innovatie voor kleinschalige experimenten (BR/REG
19158) van de NZa. Dit experiment is door betrokken partijen positief
beoordeeld. De NZa bekijkt nu in hoeverre dit in de reguliere regelgeving
2021 kan worden opgenomen. Het experiment wordt tot die tijd in stand
gelaten. Het is voor partijen die ook willen deelnemen aan het experiment
mogelijk om gedurende de periode van de looptijd van het experiment
aan te sluiten.
16. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is om te
overleggen met de zorgverzekeraars opdat de afspraken rond de tarieven
voor verloskundigen in Urk zo blijven totdat de evaluatie is afgerond en er
extra achterwachten zijn gerealiseerd.
Zorgverzekeraars hebben per 1 oktober 2018 een achterwachtregeling
afgesproken met verloskundigen. Deze afspraak loopt 1 januari 2020 af,
maar de zorgverzekeraars zijn voornemens deze te verlengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

28

17. Kan de Minister aangeven of verpleegkundigen ook met de ambulanceritten mee mogen rijden en/of hier belemmeringen in zitten die
weggenomen kunnen worden? Kan de Minister aangeven of met de
zorgverzekeraars structurele afspraken worden gemaakt, vergelijkbaar
met afspraken met ZorgSaam in Vlaanderen, waarbij alle baby’s in het
ziekenhuis worden geboren en verloskundigen hun werk ook in het
ziekenhuis mogen doen?
Als het gaat om de uitvoering van ambulancezorg is de tijdelijke wet
ambulance zorg heel duidelijk. Spoedeisende ambulancezorg mag alleen
verleend worden door een ambulanceverpleegkundige. Niet spoedeisende ambulancezorg mag uitgevoerd worden door andere zorgprofessionals. Meer opties zijn er op dit moment niet in de wet. Wel loopt er een
aantal pilots met medium care ambulances, bemand door verpleegkundigen met een aanvullende opleiding. Op 11 september 2019 is de
evaluatie van deze pilots aan de sector gepresenteerd. Ambulance Zorg
Nederland stelt momenteel een sectoraal kwaliteitskader op, met
landelijke implementatiehandleiding en scholingsprogramma, zodat de
ambulancezorg van middel complex niveau landelijk kan worden
uitgevoerd. Deze pilots worden uitgevoerd op beperkte schaal en met
voorafgaande goedkeuring van het Ministerie van VWS. Het is verder aan
de partijen in de regio of ze afspraken willen maken, vergelijkbaar met de
afspraken in Vlaanderen.
18. De leden van de CDA-fractie vragen wat het effect is van het feit dat er
nu minder thuisbevallingen kunnen plaatsvinden op de beschikbaarheid
van bevalkamers in omliggende ziekenhuizen. Deze leden vragen of de
capaciteit daarvan wel groot genoeg is voor de toegenomen vraag.
Er zijn nog geen cijfers bekend of eind 2018 en in 2019 minder thuisbevallingen hebben plaatsgevonden in de regio. De NZa heeft geen signalen
ontvangen dat de capaciteit van het aantal bevalkamers niet toereikend is.
De geboortezorg in de regio Flevoland heeft de aandacht van de NZa. De
IGJ heeft regulier contact met alle omliggende ziekenhuizen. Na de
sluiting van de acute geboortezorgfaciliteiten van het ziekenhuis in
Lelystad, heeft IGJ de omliggende ziekenhuizen bevraagd op de
beschikbare capaciteit van verloskamers en andere klinische bevalfaciliteiten. De omliggende ziekenhuizen hebben aangegeven een extra
toestroom van zwangeren te kunnen opvangen. Specifiek voor het aspect
dat minder vrouwen thuis bevallen is geen navraag gedaan omdat bij
iedere thuisbevalling een kans bestaat dat deze wordt voortgezet in een
ziekenhuis om medische of andere redenen. De IGJ heeft ziekenhuizen er
op gewezen om samen te werken voor wat betreft het inzichtelijk maken
van de real time capaciteit van verloskamers in de regio in geval van
piekdrukte met kortdurende opnamestops die ook in deze regio
voorkomen. Alle geboortezorgverleners moeten om deze reden snel
inzicht hebben in de capaciteit van de ziekenhuizen waarnaar verwezen
wordt. Dit is geregeld via de ambulancediensten.
19. De leden van de CDA-fractie vragen wat de Minister gaat doen om op
zeer korte termijn de verloskundige zorg in Flevoland te versterken,
ondersteunen en bestendigen.
Geboortezorg is een van de drie belangrijke pijlers van de agenda van de
zorg in Flevoland. Zorgverzekeraars zijn met betrokken zorgaanbieders in
gesprek hoe de punten in de agenda zo snel mogelijk tot uitvoering
gebracht kunnen worden. Er vinden gespreken plaats waarbij wordt
onderzocht welke partij op zeer kort termijn kan gaan ondersteunen in het
versterken, ondersteunen en bestendigen van de geboortezorg in
Flevoland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

29

20. Voor chronische patiënten en kwetsbare groepen wordt gesteld dat
deze groep zal groeien, en dat vernieuwend en doelgericht zorgaanbod
nodig is. De leden van de CDA-fractie vragen of hier een actieplan, budget
en tijdsplan bij hoort.
Dit wordt, in samenwerking met gemeenten, provincie en andere
betrokken partijen nader uitgewerkt onder pijler 3 van de agenda voor
zorg in Flevoland, namelijk zorg en ondersteuning voor kwetsbare
groepen.
21. De leden van de CDA-fractie vragen aandacht voor het idee om een
pilot in Lelystad te starten rond innovatie op de acute zorg. Kan daarmee
een beweging in Lelystad in gang gezet worden naar een 24/7 toegankelijke SEH of uitgebreide spoedpoli, waar een gekwalificeerde SEH-arts
aanwezig is en waar expliciet aandacht is voor de groepen chronisch
zieken, ouderen en kinderen? Deze leden vragen of de Minister bereid is
om een dergelijke pilot te starten en hier eventueel een deel van de 4,5
miljoen euro van de beschikbaarheidsbijdrage voor in te zetten.
Ik verwijs hiervoor naar mijn antwoord op vraag 3 van het CDA.
22. Een voorbeeld van anderhalvelijnszorg is de Nieuwe Kliniek in
Amsterdam. In de praktijk blijkt men daar op praktische en financiële
belemmeringen te stuiten. De leden van de CDA-fractie vragen of de
Minister bereid is om een Flevolandse pilot op te zetten waarbij wordt
nagegaan hoe die bezwaren in de praktijk en structureel kunnen worden
ondervangen.
Ik volg met belangstelling de ontwikkelingen van de Wijkkliniek. De
initiatiefnemers ervan hebben mij laten weten dat er op meerdere plekken
in Nederland belangstelling is om anderhalvelijnszorg vergelijkbaar met
de Wijkkliniek te starten. Dat juich ik toe, zodat geleerd kan worden of een
dergelijk initiatief ook in andere lokale omstandigheden kan werken. Zo’n
initiatief vergt goede afspraken tussen zorgaanbieders (ziekenhuis en
VVT-instelling) en zorgverzekeraar(s). Zorgaanbieders in Flevoland hebben
ook belangstelling getoond in de Wijkkliniek. Voor zover bekend, liggen er
nog geen concrete plannen voor een dergelijk initiatief. Het is niet mijn rol
om een dergelijk initiatief te starten, dat is aan de veldpartijen zelf. Mijn
rol is eventuele knelpunten in wet- en regelgeving op te lossen waar
mogelijk en wenselijk.
23. De huisartsenzorg in Flevoland is kwetsbaar en die druk zal alleen
maar toenemen door de sluiting van de IJsselmeerziekenhuizen. De leden
van de CDA-fractie vragen welke structurele maatregelen (en/of investeringen in innovatie) nodig zijn om deze trend te doorbreken.
Een groot aantal Huisartsenpraktijken in de regio Flevoland neemt al
maatregelen om aan de toekomstige zorgvraag te kunnen blijven voldoen.
Hierbij wordt er vooral ingezet op het optimaliseren van de personeels-/
functie mix en het efficiënter verdelen van patiëntenstromen in de praktijk.
In mindere mate wordt er ook al ingezet op taakherschikking binnen de
praktijk, het samenwerken/verdelen van taken onder andere zorgverleners
in de wijk/regio, het «afremmen» van de zorgvraag door het ondersteunen
van «zelfzorg» en het toepassen van eHealth mogelijkheden. Landelijk
worden al langer inspanningen verricht om signalen die de LHV en VWS
krijgen over tekorten aan huisartsen in sommige regio’s het hoofd te
bieden. Op basis van het onderzoek dat hiernaar gedaan is door Nivel en
Prismant is er door de LHV en VWS een gezamenlijk plan van aanpak
opgesteld. Dit plan van aanpak is op 23 april 2019 naar de Tweede Kamer
gezonden (Kamerstuk 33 578, nr. 63). De voortgang van het plan van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

30

aanpak is goed. Specifiek wordt er hier extra ingezet op taakherschikking
in de huisartsenzorg, het aanpassen van de opleiding tot huisarts aan de
veranderende situatie, onder meer door overleg met opleidingsinstituten
over hun werkwijzen en beleid ten aanzien van spreiding, werving en
selectie, en lopen er trajecten op thema’s zoals regeldruk, E-Health en
netwerkvorming.
24. De leden van de CDA-fractie vinden het een goed idee dat er een
Zorgtafel komt met een onafhankelijke voorzitter. Deze leden vragen wie
daarin mag participeren. Wat zijn de rollen en taken van eenieder binnen
de Zorgtafel? Kan de Minister in dat verband reageren op de motie die op
18 september 2019 in de provinciale staten van Flevoland hierover is
ingediend?
Het huidige zorglandschap in Flevoland heeft alles in zich om nu en in de
toekomst voor de inwoners van de provincie kwalitatief goede en
toegankelijke zorg te kunnen blijven leveren, mits samenwerking in de
zorgketen goed georganiseerd is en een aantal aanvullende voorzieningen
wordt gerealiseerd. De agenda van de zorg bevat hiervoor een aantal
concrete acties en aanbevelingen. De Zorgtafel heeft de uitvoering van de
agenda van de zorg centraal staan. Leden van de Zorgtafel zijn de
deelnemers van de bestuurlijke werkgroepen. De Zorgtafel komt ieder
kwartaal bij elkaar. De Zorgtafel wordt geïnformeerd over de voortgang
van de uitvoering van de agenda van de zorg en er worden resultaten van
de monitoring gedeeld. Het is tevens de taak van de Zorgtafel om te
zorgen voor heldere en transparante communicatie richting bijvoorbeeld
burgers van de provincie Flevoland. Het openbaar bestuur is deelnemer
van de Zorgtafel. Ik ga ervanuit dat zij de genoemde punten uit de motie
meenemen.
25. De leden van de CDA-fractie zijn met de Toekomstverkenner van
mening dat de deelname van patiëntenorganisaties in een regionale
Zorgtafel cruciaal is om specifieke ontwikkelingen in de zorgvraag te
identificeren en te bevorderen. Hoe kan de kwalitatieve inbreng van die
patiëntenorganisaties structureel worden geborgd?
Tijdens het eerste Voortgangsoverleg op 8 oktober 2019 is ook nogmaals
het belang benoemd van het betrekken van vertegenwoordigers van
patiënten. Een vertegenwoordiger van patiënten neemt al deel aan de
Zorgtafel. Er is ook afgesproken dat een vertegenwoordiger van patiënten
gevraagd wordt aan te sluiten bij het Voortgangsoverleg.
26. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister van mening is dat
de Flevolandse Zorgtafel een doorzettingsmacht moet krijgen om de
schotten tussen de verschillende zorgvormen weg te nemen. Zo ja, hoe
wil de Minister voor een dergelijk experiment zorgen?
Partijen in de regio gaan aan de slag met de uitvoering van de agenda van
de zorg. Zoals eerder aangegeven zal het Ministerie van VWS nauw
betrokken blijven bij de regio Flevoland via onder meer het Voortgangsoverleg. Via dit overleg kan ik behulpzaam zijn bij de knelpunten die
boven tafel komen (bijvoorbeeld knelpunten in wet- en regelgeving).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

31

27. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan aangeven in
welke overlegstructuren de Flevolandse Patiëntenfederatie (FPF)
betrokken wordt of zal worden. Is dat alleen de Zorgtafel, of wordt de FPF
ook in een vroeg en voorbereidend stadium betrokken, bijvoorbeeld door
de FPF aan het Voortgangsoverleg deel te laten nemen.
Tijdens het Voortgangsoverleg van 8 oktober 2019 is afgesproken dat de
patiëntenvertegenwoordiging hier voortaan ook bij aan zal sluiten.
28. De Minister schrijft dat hij het met de toekomstverkenner eens is dat
de regio nog niet losgelaten kan worden en dat een tussenvorm in
coördinatie, facilitering en begeleiding gecreëerd moet worden. De leden
van de CDA-fractie vragen wie daarin de leiding neemt.
In de beschreven tussenvorm is een belangrijke rol weggelegd voor de
Zorgtafel. De functie van de Zorgtafel is:
– Zorgen dat alle betrokkenen geïnformeerd zijn;
– Bewaken van de agenda van de zorg voor Flevoland;
– Bewaken samenhang met toekomstvisie;
– Uitvoering monitoringsafspraken.
Periodiek is er een Voortgangsoverleg dat wordt voorgezeten door VWS.
Verder zijn de NZa, IGJ, het openbaar bestuur, de zorgverzekeraars, de
Patiëntenfederatie en de onafhankelijk voorzitter bij dit voortgangsoverleg
aanwezig.
29. De rol van de zorgverzekeraar en de beide ziekenhuizen (Antonius
Sneek en St Jansdal Harderwijk) bij het uitvoeren van veel actiepunten is
groot. De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Minister kan bewerkstelligen dat deze organisaties maximaal bijdragen aan de realisatie van
een zorgstructuur in Flevoland die voldoet aan de behoeften van de
bewoners.
Zorgverzekeraars sluiten, vanuit de verantwoordelijkheid binnen de
Zorgverzekeringswet, contracten met zorgaanbieders van waaruit
invulling gegeven kan worden aan de Agenda van de Zorg in Flevoland.
Naast de contracten die gesloten worden, hebben de zorgverzekeraars
twee projectmanagers aangesteld. Zij zijn inhoudelijk betrokken op de
voortgang, aanspreekpunt voor vragen, bereiden samen met de voorzitter
de Zorgtafel voor en dragen zorg voor informatievoorziening naar alle
stakeholders.
30. De leden van de CDA-fractie hebben begrepen dat er een brief aan de
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) is gestuurd waarin aangegeven
wordt dat de nabijheid van een ziekenhuis noodzakelijk is, nu Lelystad een
integraal onderdeel wordt van luchthaven Schiphol. Genoemde leden
vragen of de Minister de reactie van de OVV op deze brief met de Kamer
kan delen.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid opereert geheel zelfstandig en
onafhankelijk en heeft uit eigen beweging onderzoek ingesteld naar de
faillissementen van MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen. Ik heb
geen inzage in de correspondentie die de Onderzoeksraad ontvangt of
verzendt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

32

31. De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de zorg voor
mensen met een psychiatrische problematiek na de sluiting van de
psychiatrische afdeling van het Algemeen Ziekenhuis in Lelystad sterk is
verslechterd. Zo ja, hoe kan de zorg voor deze groep, als onderdeel voor
de opbouw van het zorgaanbod, spoedig worden verbeterd?
De IGJ is momenteel bezig met een toezichtstraject gericht op de ggz in
Flevoland, er wordt toegespitst op de situatie in Lelystad. Onder andere
de hoge wachttijden voor ggz in Flevoland en de recente sluiting van het
ziekenhuis als contextuele factor vormden aanleiding voor het toezichtstraject. Het toezicht door de IGJ in dit kader richt zich met name op het
niveau van zorg binnen de ambulante ggz, waarbij zowel wordt gekeken
naar de beleving van cliënten en naasten, de rol van de ggz als de
samenwerking met de lokale huisartsen. Het onderzoek door de IGJ is nu
gaande en wordt na afronding gepubliceerd, naar verwachting is dit begin
2020 gereed. Indien uit dit toezichtstraject volgt dat het niveau van de zorg
onvoldoende is, dan zal een op verbetering gericht vervolg van toezicht
worden ingezet. In nauwe afstemming met de IGJ zijn ook de gezamenlijke toezichthouders binnen Toezicht Sociaal Domein8 (TSD) actief met
een toezichtsactiviteit in Lelystad. Waar de IGJ zich concentreert op het
ggz-aanbod, heeft TSD oog voor de ondersteuning voor mensen met
ggz-problematiek vanuit het sociaal domein binnen de wijken. Deze twee
toezichtsvormen versterken elkaar en geven naast elkaar inzicht in het
aanbod van ggz voor mensen met psychische kwetsbaarheid in Flevoland,
in het bijzonder Lelystad.
32. De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de curatoren van
de IJsselmeerziekenhuizen geen documenten willen delen met de
onderzoekscommissie. Zo ja, dan vragen deze leden wat de Minister hier
aan gaat doen.
In de Kamerbrief van 12 juli 2019 (Kamerstuk 31 016, nr. 247) heb ik
medegedeeld dat het de onderzoekscommissie niet is gelukt om
afspraken te maken met de curatoren van de MC IJsselmeerziekenhuizen
over het verkrijgen van de benodigde documenten. Het is wel gelukt
dergelijke afspraken te maken met de curatoren van het MC Slotervaart.
Daarom heb ik een gesprek belegd tussen de onderzoekscommissie en de
curatoren van de IJsselmeerziekenhuizen met als doel dat de benodigde
informatie alsnog wordt overgedragen. Dit heeft er echter niet toe geleid
dat de curatoren van standpunt zijn veranderd.
33. De leden van de CDA-fractie vragen ten slotte hoe de Minister gaat
monitoren dat het zorglandschap in Flevoland daadwerkelijk op korte
termijn steviger wordt. Kan de Minister toezeggen dat er een tussentijdse
evaluatie komt vanuit VWS, en dat de Kamer in ieder geval uiterlijk april
2020 daarover geïnformeerd wordt?
Ik kan toezeggen dat ik de uitkomsten van het Voortgangsoverleg van april
2020 met u deel.

8

ISZW, IJ&V, Onderwijsinspectie, IGJ

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

33

Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
1. De leden van de D66-fractie constateren dat de toekomstverkenner
adviseert om een Zorgtafel in te stellen, die maandelijks wordt geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de agenda voor de zorg
in Flevoland en de resultaten van de monitoring. Genoemde leden zien de
Zorgtafel als een goede mogelijkheid om inwoners, patiënten en lokale
bestuurders te informeren en te betrekken bij de besluitvorming. Kan de
Minister nader toelichten hoe de Zorgtafels zullen worden ingericht?
2. Welke invloed ligt er bij de Zorgtafel voor de gemeenteraden, provinciale staten en patiëntenorganisaties?
3. Deze leden vragen of de informatie die zij ontvangen ook openbaar
beschikbaar is voor alle inwoners in de regio. Zo ja, hoe wordt deze
informatie met de inwoners gedeeld? De leden van de D66-fractie vragen
voorts of inwoners nog op andere wijze worden geïnformeerd over het
proces en de uitvoering van de agenda voor de zorg en de resultaten van
de monitoring. Als dit inderdaad het geval is, vernemen deze leden graag
wie verantwoordelijk is voor het delen van deze informatie.
Antwoorden op vragen 1, 2 en 3
Zoals ik ook in mijn antwoorden op de vragen van de leden van de
VVD-fractie schrijf, staat de voortgang van de uitvoering van de agenda
van zorg in Flevoland centraal op de agenda van de Zorgtafel. In deze
agenda worden concrete acties genoemd op de thema’s acute zorg,
geboortezorg en zorg en ondersteuning voor kwetsbare groepen.
Daarnaast moet er gewerkt worden aan monitoring, een goede werk- en
overlegstructuur en het verbeteren van de inbreng van de patiënt. Er is er
commitment van alle partijen om te werken met een Zorgtafel en
Voortgangsoverleggen. Partijen zetten de schouders eronder om acties uit
het rapport op te pakken. De eerste Zorgtafel heeft inmiddels plaatsgevonden op 13 september 2019. De Zorgtafel bestaat uit deelnemers van de
bestuurlijke werkgroepen van verloskundige, huisartsen, ziekenhuizen,
VVT, GGD/RAV, ROAZ, gemeente, provincie, patiënten federatie en
zorgverzekeraars. De focus in de Zorgtafel ligt op het realiseren van de
agenda van de zorg in Flevoland zoals opgesteld door de verkenner.
Tijdens de Zorgtafel wordt primair de voortgang van de punten op de
agenda besproken. Partijen informeren elkaar vanuit hun (stelsel)verantwoordelijkheid of betrokkenheid op specifieke onderdelen uit de agenda
over de ontwikkelingen op de agenda. Het is tevens de taak van de
Zorgtafel om te zorgen voor heldere en transparante communicatie
richting burgers van de provincie Flevoland.
Ik kan u over de voortgang melden dat de deelnemers van de Zorgtafel
gezamenlijk een onafhankelijke voorzitter benoemd hebben, namelijk:
Frans van den Broek d’Obrenan. De onafhankelijk voorzitter zal met input
van de betrokkenen, op basis van de voortgang, eventuele vragen of
knelpunten de agenda van de Zorgtafel opstellen.
Verder hebben Zilveren Kruis en VGZ twee projectleiders beschikbaar
gesteld om de Zorgtafel en de onafhankelijk voorzitter te ondersteunen.
Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning
nodig is voor de geboortezorg om uitvoering te geven aan de actie
genoemd in de agenda. De externe ondersteuning voor Geboortezorg zal
betrekking hebben op enkele geselecteerde agendapunten. De andere/
overige agendapunten worden opgepakt door de zorgaanbieders in
samenwerking met gemeente en zorgverzekeraars. Punten die door het
werkveld reeds zijn opgepakt, is de evaluatie van de A1 ambulanceritten,
dit wordt gedaan door de RAV evenals de aanvullende scholing kindergeneeskunde voor ambulancepersoneel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

34

Ook heeft het eerste Voortgangsoverleg, onder voorzitterschap van het
Ministerie van VWS, plaatsgevonden op 8 oktober 2019. Indien er sprake
is van knelpunten in de voortgang worden die ingebracht in het Voortgangsoverleg. Via dit Voortgangsoverleg kan ik ook behulpzaam zijn bij de
knelpunten die boven tafel komen. Ik zal daarbij opletten dat er wordt
voldaan aan de noodzakelijke voorwaarden (bijvoorbeeld capaciteit en
financiële middelen) voor de uitvoering van de agenda van de zorg in
Flevoland. Deelnemers van dit overleg waren het openbaar bestuur,
zorgverzekeraars en toezichthouders. Voor het volgende Voortgangsoverleg zal ook de Patiëntenfederatie worden uitgenodigd. Ik heb er alle
vertrouwen in dat deze acties bijdragen aan het borgen van de samenwerking, vertrouwen en dat partijen hun rol en functie gaan vervullen in
het voortvarend uitvoeren van de agenda van de zorg.
Vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
1. Uit de brief van de Minister over de zorg in Flevoland, klinken niet
dezelfde zorgen als de leden van de fractie van GroenLinks hebben. Om
de acute uitdagingen, maar ook die van de toekomst, aan te gaan is een
Zorgtafel georganiseerd. Daarnaast is er een Voortgangsoverleg om
eventuele knelpunten te bespreken. Genoemde leden beginnen bij de
Zorgtafel. Er moet nog een onafhankelijke voorzitter gevonden worden
om de Zorgtafel voor te zitten. De leden van de GroenLinks-fractie vragen
waarom het niet mogelijk is dat de Minister deze Zorgtafel voor kan zitten.
Op deze wijze kan de Minister sturen op een goede uitvoering van de
agenda voor de zorg in Flevoland. Tevens vragen genoemde leden of het
Voortgangsoverleg en de Zorgtafel niet gecombineerd kunnen worden.
Eventuele knelpunten die bij de Zorgtafel naar boven komen kunnen dan
direct worden opgelost. Daarnaast hebben de NZa, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), vertegenwoordigers van het openbaar bestuur
en de zorgverzekeraars ook beter zicht op de uitvoering van de agenda.
Hiermee hopen deze leden dat het proces iets efficiënter kan verlopen,
juist op momenten dat knelpunten zich openbaren, zodat de partijen aan
de Zorgtafel daadwerkelijk daadkrachtig kunnen optreden. Ten slotte
vragen de leden van de GroenLinks-fractie wat de rol van gemeenten en
provincie aan deze tafels wordt. Welke regionale overheden zitten straks
aan de Zorgtafel en wat wordt hun rol precies?
Naast een inhoudelijke agenda van de zorg in Flevoland heeft de
toekomstverkenner ook geadviseerd om een tijdelijke werkwijze en
organisatie op te zetten voor het uitvoeren van de agenda. De toekomstverkenner adviseert om een Zorgtafel in te stellen. Leden van deze
Zorgtafel zijn deelnemers van de bestuurlijk werkgroepen van verloskundige, huisartsen, ziekenhuizen, VVT, GGD/RAV, ROAZ, gemeente,
provincie, patiënten federatie en zorgverzekeraars. Tijdens de eerste
Zorgtafel waren leden van de gemeente Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde aanwezig. Daarnaast was ook de provincie
Flevoland vertegenwoordigd. De Zorgtafel zal worden geleid door een
onafhankelijk voorzitter.
De Zorgtafel komt ieder kwartaal bij elkaar. Maandelijks wordt deze groep
geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de agenda voor de
zorg in Flevoland. Ook worden dan de resultaten van de voorgestelde
monitoring gedeeld. Deze werkstructuur is belangrijk voor de voortgang
van de beweging die de afgelopen periode in gang is gezet en dus het
uitvoeren van de agenda voor de zorg in Flevoland. Rond iedere bijeenkomst van deze Zorgtafel vindt er een «Voortgangsoverleg» plaats. Doel
van dit Voortgangsoverleg is om de voortgang en eventuele knelpunten te
bespreken. Ook partijen in de regio omarmen deze ondersteuning via de
Zorgtafel en het Voortgangsoverleg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

35

Lokale overheden hebben vanuit hun wettelijke taak (met betrekking tot
het sociaal domein en preventie) een verantwoordelijkheid op specifieke
onderwerpen van de agenda. Bestuurlijke steun van gemeenten is
essentieel om initiatieven gericht op positieve gezondheid uit te breiden
of succesvol te implementeren.
2. Vervolgens hebben de leden van de GroenLinks-fractie nog een aantal
vragen over de acute zorg in Flevoland. Genoemde leden hebben signalen
ontvangen dat een sterke versplintering van het zorglandschap plaatsvindt in Flevoland, met een groot en toenemend aantal zelfstandige
behandelcentra, die niet of nauwelijks samenwerken. Deze leden vragen
of dit niet onnodig inefficiënt is. Tevens vragen deze leden of de Minister
bereid is de regie te nemen om deze versplintering tegen te gaan. Zo ja,
hoe is de Minister dan van plan dat te doen?
Ik vind het belangrijk dat bij het organiseren van de zorg in de regio
Flevoland wordt gekeken naar wat de beste kwaliteit oplevert voor de
patiënt en waarbij tevens rekening gehouden wordt met de beschikbaarheid en de betaalbaarheid. Op welke manier dat georganiseerd wordt
is niet aan mij. Ik roep de zorgverleners en de zorgverzekeraars op om
samen te werken aan een optimale inrichting van de zorg in Flevoland,
hierbij gebruik makend het rapport van de toekomstverkenner en de
agenda voor de zorg in Flevoland. Hiermee moet versplintering
voorkomen worden en samenwerking bevorderd worden.
3. De leden van de GroenLinks-fractie maken zich tevens zorgen over de
geboortezorg in Flevoland. Na het plotselinge faillissement van de
ziekenhuizen in Flevoland kon in eerste instantie de 45-minutennorm niet
meer gehaald worden, maar na maatregelen van verloskundigen en hun
ketenpartners kan de zorg nu weer veilig worden verleend. Genoemde
leden hebben echter signalen ontvangen dat door deze maatregelen de
werkdruk van verloskundigen sterk is toegenomen en zij vragen daarom
hoe toekomstbestendig de huidige situatie is. Ten slotte, met betrekking
tot geboortezorg, vragen deze leden of de Minister maatregelen gaat
treffen om de werkdruk voor verloskundigen te verlagen. Zo ja, welke? Zo
nee, waarom niet?
Geboortezorg is één van de drie belangrijke pijlers van de agenda van de
zorg in Flevoland. Zilveren Kruis en VGZ zijn met betrokken zorgaanbieders in gesprek hoe de punten in de agenda zo snel mogelijk tot
uitvoering gebracht kunnen worden. Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning nodig is voor de geboortezorg om
uitvoering te geven aan de acties genoemd in de agenda. De externe
ondersteuning voor Geboortezorg zal betrekking hebben op geselecteerde
agendapunten.
4. Afsluitend maken de leden van de fractie van GroenLinks zich zorgen
over de ouderenzorg. In heel Nederland staat de ouderenzorg onder druk,
waardoor de situatie in Flevoland voor de ouderenzorg daar bij uitstek
problematisch kan worden. De Minister schrijft in zijn brief dat een
vernieuwend zorgaanbod nodig is in Flevoland om ouderen goede zorg te
kunnen blijven leveren. Genoemde leden vragen wat de Minister, naast
anderhalvelijnszorg en kortdurende opnamemogelijkheden, wil realiseren
om de ouderenzorg in Flevoland van goede kwaliteit te houden.
De toekomstverkenner Flevoland geeft in zijn rapport acties aan die
kunnen helpen bij het komen tot een vernieuwend zorgaanbod voor de
kwetsbare groepen in Flevoland. Daarbij wordt onder meer de inzet van
technologie (en eHealth) genoemd en versterking van de samenwerking
tussen welzijn, huisarts, wijkverpleging, ouderenzorg en ziekenhuiszorg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

36

via bijvoorbeeld OZOverbindzorg. Dit zijn opgaven die regionaal en lokaal
opgepakt moeten worden door de deelnemers van de Zorgtafel. Ter
ondersteuning van de inzet van technologie en eHealth heeft Minister De
Jonge de SET-regeling in het leven geroepen. Onder de vlag van het
programma Langer Thuis hebben partijen uit de zorg en ondersteuning
een handreiking «zorg voor kwetsbare ouderen» opgesteld, waarin ook
uitgebreid aandacht is voor het tot stand laten komen van samenwerking
tussen het medische en het sociale domein rond de ondersteuning en
zorg voor kwetsbare ouderen. Verder zorg ik ervoor dat vanaf 1 januari
2020 de specialist ouderengeneeskunde gemakkelijker dan nu kennis en
expertise kan inzetten buiten de instellingen. Dat is nieuw en ik verwacht
dat dat helpt bij de versterking van de samenwerking in de wijk.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
1. De afgelopen periode is een feitenboek, ook wel een regiobeeld
genoemd, over de zorg in Flevoland opgesteld. De leden van de SP-fractie
begrijpen dat een dergelijk beeld wordt opgesteld voor alle verschillende
regio’s in Nederland. Kan aangegeven worden wat de stand van zaken is
met betrekking tot de opstelling van deze beelden voor de verschillende
regio’s én per wanneer voor de verschillende regio’s een dergelijk beeld
beschikbaar moet en zal zijn.
Voor het opstellen van regiobeelden zijn regio’s zelf aan zet. In de
hoofdlijnakkoorden is afgesproken dat wanneer het gedeelde beeld niet
tot stand komt, zorginkopers het initiatief zullen nemen en er samen met
zorgaanbieders, professionals en patiëntenorganisaties voor zorgen dat
het regiobeeld tot stand komt. Onlangs hebben zorgverzekeraars een
document opgesteld waarin zij per regio aangeven welke twee zorgverzekeraars primair verantwoordelijk zijn voor het tot stand komen van een
dergelijk regiobeeld. Ik verwacht dat alle regiobeelden in het voorjaar
2020 gereed zijn.
2. Verschillende partijen hebben hun teleurstelling geuit over het feit dat
volgens de toekomstverkenning een volwaardige spoedeisende hulp en
acute verloskunde niet terugkeren in Lelystad. De leden van de SP-fractie
delen deze teleurstelling volledig. Genoemde leden vragen om een nadere
toelichting op het punt uit de brief van de Minister dat de verloskundigen
vrezen dat, ondanks maatregelen, de (werk)druk bij verloskundigen hoog
blijft. Welke structurele oplossing is hiervoor beschikbaar?
Geboortezorg is één van de drie belangrijke pijlers van de agenda van de
zorg in Flevoland. Zilveren Kruis en VGZ zijn met betrokken zorgaanbieders in gesprek hoe de punten in de agenda zo snel mogelijk tot
uitvoering gebracht kunnen worden. Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning nodig is voor de geboortezorg om
uitvoering te geven aan de actie genoemd in de agenda. De externe
ondersteuning voor Geboortezorg zal betrekking hebben op geselecteerde
agendapunten.
Daarnaast heeft de toekomstverkenner aangegeven dat verloskundigen
intensiever zouden kunnen samenwerken dan tot dusver gebruikelijk en
toegestaan is op basis van concurrentiele afspraken. De toekomstverkenner noemt het wenselijk dat de achterwacht gezamenlijk wordt
georganiseerd. Ik vind het belangrijk dat als er oplossingen zijn die
kunnen bijdragen aan bijvoorbeeld het verminderen van de werkdruk dit
serieus moet worden onderzocht. Ik ga ervan uit dat partijen in de regio
ook dit advies meenemen in de uitvoering van de agenda van de zorg in
Flevoland. Via het Voortgangsoverleg kan ik behulpzaam zijn bij de
knelpunten die boven tafel komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

37

3. Hoe wordt, zo vragen deze leden, daarnaast speciale aandacht besteed
aan de rol van de ambulancezorg en de capaciteit van huisartsen.
Er worden in de regio al verschillende acties ondernomen om kwetsbaarheden het hoofd te bieden. Voornamelijk in de Noordoostpolder wordt er
door huisartsen een probleem gezien in de capaciteit van huisartsen in de
toekomst. Medrie, een lokale huisartsenorganisatie voor de Avond, Nacht
en Weekend (ANW) diensten en Ketenzorg, heeft hiervoor een inventarisatie georganiseerd en is een plan van aanpak aan het uitwerken. Om de
verwachtte verhoging in de dienstbelasting in de ANW-uren voor de
Noordoost Polder te verlagen, is een samenwerking aangegaan tussen
Urk en de Noordoost Polder. Landelijk worden al langer inspanningen
verricht om signalen die de LHV en VWS krijgen over tekorten aan
huisartsen in sommige regio’s het hoofd te bieden. Op basis van het
onderzoek dat hiernaar gedaan is door Nivel en Prismant is er door de
LHV en VWS een gezamenlijk plan van aanpak opgesteld. Dit plan van
aanpak is op 23 april jl. naar de Tweede Kamer gezonden. De voortgang
van het plan van aanpak is goed. Specifiek wordt er hier extra ingezet op
taakherschikking in de huisartsenzorg, het aanpassen van de opleiding tot
huisarts aan de veranderende situatie, onder meer door overleg met
opleidingsinstituten over hun werkwijzen en beleid ten aanzien van
spreiding, werving en selectie, en lopen er trajecten op thema’s zoals
regeldruk, E-Health en netwerkvorming. Daarnaast is in het hoofdlijnenakkoord huisartsenzorg afgesproken dat er vanuit het ministerie tot en met
2020 750 opleidingsplekken voor huisartsen beschikbaar worden gesteld.
Dit is meer dan wat het capaciteitsorgaan adviseert. Daarnaast stelt het
ministerie jaarlijks 700 bekostigde opleidingsplekken voor Physician
Assistant en Verpleegkundig Specialist zorgbreed beschikbaar.
De RAV Flevoland en de zorgverzekeraar werken sinds het faillissement
van de MC IJsselmeerziekenhuizen hard aan de uitbreiding van de
capaciteit van ambulancezorg in de regio om de langere rijtijden op te
vangen. Hoe zij die zorg in de regio inrichten is een proces van intensieve
onderlinge afstemming aan de hand van de verwachte vraag naar
ambulancezorg, de actuele ritgegevens en de beschikbaarheid van
mensen en middelen. Ook wordt er gekeken naar de ontwikkelingen van
het zorgaanbod in de regio. Dat is geen statische situatie. Naar aanleiding
van de laatste gegevens is gebleken dat de responstijden rond Dronten
achterbleven in vergelijking met de rest van de regio. In reactie daarop
hebben de RAV en zorgverzekeraars besloten om in het derde/vierde
kwartaal van 2020 tussen Lelystad en Dronten een nieuwe opstelplaats te
realiseren. Dit is een goed voorbeeld dat de RAV en zorgverzekeraars er
bovenop zitten. Ik zie daarom geen noodzaak voor aanvullende maatregelen vanuit mijn kant met betrekking tot de ambulancezorg, zoals het
uitbreiden van het aantal ambulancestandplaatsen, in Flevoland.
4. Deze leden lezen dat het idee van een uitgebreidere spoedpoli in de
verdere toekomst best een goed idee zou kunnen zijn en vragen of kan
worden toegelicht waarom nu nog geen stappen worden gezet in deze
richting.
De deelnemers van de Zorgtafel gaan aan de slag met de uitvoering van
de agenda van de zorg in Flevoland. De toekomstverkenner heeft
aangegeven dat initiatieven zoals een spoedpoli en spoedpost steun
verdienen. Ik omarm de visie van de toekomstverkenner dat ingezet moet
worden op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod in Flevoland. Ik
ben van mening dat mocht het in de verdere toekomst, gegeven de
monitoring, wenselijk en noodzakelijk zijn om de acute zorg in Lelystad en
omgeving verder uit te breiden, partijen in de regio zich daarop moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

38

beraden. Het idee van een uitgebreidere spoedpoli zou hier naar mijn
mening zeker in kunnen passen.
5. Een belangrijke overkoepelende actie betreft de monitoring van de
daadwerkelijke effecten voor de burger nu en in de toekomst. De leden
van de SP-fractie vinden deze actie zo logisch dat het hun bijna verbaast
dat deze expliciet benoemd moet worden. De acties zoals vastgelegd in de
toekomstvisie zijn bedoeld om zorg te realiseren en mogelijk te houden
die nodig is. Genoemde leden gaan er dan ook vanuit dat de effecten voor
de betrokkenen centraal staan. De leden van de SP-fractie vragen in dezen
hoe deze monitoring precies vorm zal krijgen en hoe de Kamer daarvan
op de hoogte kan blijven. Daarnaast vragen genoemde leden wat er zal
gebeuren indien uit de monitoring komt dat de effecten voor de burgers
uit Flevoland negatief zijn.
Ik ga ervanuit dat op basis van de monitoring de uitvoering van de agenda
van de zorg in Flevoland zo nodig wordt bijgesteld.
Het doel van het Voortgangsoverleg is om de voortgang en eventuele
knelpunten te bespreken. Ik zal de uitkomsten van het Voortgangsoverleg
gebruiken om uw Kamer op gezette tijden te informeren over de
voortgang van dit traject. Ik kan toezeggen dat ik de uitkomsten van het
Voortgangsoverleg van april 2020 met u deel.
6. De leden van de SP-fractie lezen dat de toekomstverkenner adviseert
om de 24/7 SEH en de afdeling acute verloskunde niet te heropenen in
Lelystad én dat dit aansluit op de visie van de zorgverzekeraars. Hoe, zo
vragen genoemde leden, verhouden de opvattingen van deze toekomstverkenner en de zorgverzekeraars zich tot de compleet tegenovergestelde
opvattingen van onder andere de verloskundigen, zoals eerder in de brief
benoemd? Welke opvatting weegt hierbij zwaarder, die van de professionals of die van de toekomstverkenner dan wel de zorgverzekeraars.
De toekomstverkenner heeft verschillende partijen geïnterviewd, er zijn
meerdere werksessies en bestuurlijke tafels georganiseerd en er zijn
analyses gedaan wat onder andere heeft geresulteerd in een feitenboek.
Op basis hiervan is er volgens de toekomstverkenner geen aanleiding om
de SEH en de acute verloskunde te heropenen. De ambulancezorg voldoet
na de uitbreidingen van de capaciteit eind 2018 aan de prestatienorm en
de capaciteit van de omliggende SEH’s lijkt voldoende om alle patiënten
goed op te kunnen vangen. Het is goed voor te stellen dat bijvoorbeeld
verloskundigen hierover hun zorgen uitspreken. Daarnaast krijgen deze
zorgverleners te maken met de zorgen van patiënten. Het is mij bekend
dat patiënten en burgers soms een gevoel van onveiligheid ervaren door
het sluiten van de 24/7 Spoedeisende Hulp en de afdeling acute verloskunde. Het is daarom ook de taak van de Zorgtafel om aandacht te hebben
voor de communicatie richting patiënten en burgers. Daarnaast wordt er
door de Zorgtafel extra ondersteuning ingezet om verloskundig zorgverleners te ondersteunen in de uitvoering van de agenda van de zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

39

7. Met betrekking tot de Zorgtafel wordt de onafhankelijkheid van de
voorzitter benadrukt en de leden van de SP-fractie vinden het een logische
keuze dat gekozen wordt voor een onafhankelijke voorzitter. Genoemde
leden begrijpen in het verlengde hiervan echter niet waarom is gekozen
voor een toekomstverkenner die in deze situatie niet echt onafhankelijk
lijkt. Dit aangezien deze persoon (de heer Leerink) een maand vóór zijn
aanstelling tot toekomstverkenner nog aangaf dat Nederland toe kan met
veel minder spoedeisende hulpen.9 In hoeverre kan het nog verbazen dat
deze persoon uiteindelijk adviseert tot het niet meer heropenen van de
spoedeisende hulp in Lelystad?
Hier ben ik tijdens het algemeen overleg over de Medisch specialistische
zorg/ziekenhuiszorg van 13 februari 2019 al nader op ingegaan. De
toekomstverkenner heeft bestuurlijke ervaring en professionele zorgervaring. De toekomstverkenner heeft een opdracht uitgevoerd. Het feit dat
de toekomstverkenner al eerder, voordat hij toekomstverkenner werd, zijn
mening heeft geuit over het aantal SEH’s heb ik voor kennisgeving
aangenomen. Dat betekent niet dat zijn mening mijn mening is. De heer
Leerink deed deze uitspraak in zijn hoedanigheid als bestuursvoorzitter
van een ziekenhuis in de context van het veranderende zorglandschap.
8. Als het gaat om de Zorgtafel, vragen de leden van de SP-fractie of
inmiddels bekend is wie daarvan de voorzittersrol op zich zal nemen.
Ja, dat is Frans van den Broek d’Obrenan. Hij heeft ruime ervaring als
bestuurder in de zorg.
9. Daarnaast wordt aangegeven dat de zorgverzekeraars de voorstellen
van de Zorgtafel zullen steunen. Graag worden genoemde leden
geïnformeerd op welke wijze deze steun verleend wordt. Kan hierbij ook
gedacht worden aan financiële steun?
Zorgverzekeraars sluiten, vanuit de verantwoordelijkheid binnen de
Zorgverzekeringswet, contracten met zorgaanbieders van waaruit
invulling gegeven kan worden aan de agenda van de zorg in Flevoland.
Naast de contracten die gesloten worden, hebben de zorgverzekeraars
twee projectmanagers aangesteld. Zij zijn inhoudelijk betrokken op de
voortgang, aanspreekpunt voor vragen, bereiden samen met de voorzitter
de Zorgtafel voor en dragen zorg voor informatievoorziening naar alle
stakeholders.
10. Op pagina 6 van het rapport staat: «Wij zijn van mening dat Flevoland
het beste kan inzetten op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod
dat nu aanwezig is in de provincie en niet moet streven naar herstel van
de situatie zoals die voor het faillissement was. Voor vele betrokkenen is
dit een lastig punt, maar wij zijn ervan overtuigd dat herstel van de
situatie van voor het faillissement geen oplossing biedt voor de toekomstige vraag». Graag ontvangen de leden van de SP-fractie een toelichting
hoe in deze afweging de mening van «de vele betrokkenen» is gewogen
en waarom de mening van de vier toekomstverkenners in deze zwaarder
wegen dan de vele betrokkenen.
Zie hiervoor mijn antwoord op vraag 4 van de SP.

9

https://www.zorgvisie.nl/nederland-moet-aantal-sehs-versneld-afbouwen/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

40

11. De leden van de SP-fractie lezen dat de reisafstanden naar een
volwaardige SEH zijn toegenomen. Genoemde leden vinden dit zeer
ongewenst. Kunnen deze leden ervan uit gaan dat deze reistijd en de
eventuele gevolgen daarvan een onderdeel worden van de aangekondigde monitoring? Deze leden vinden het ook ernstig dat de huisartsenzorg in Lelystad, Dronten en de Noordoostpolder (en in mindere mate
op Urk) kwetsbaar is. Wanneer is dit opgelost, zo vragen deze leden.
Het monitoren en rapporteren van de effecten op de burger zijn onderdeel
van deze agenda en worden dus opgepakt door de Zorgtafel. De
toekomstverkenner heeft in zijn rapport benoemd dat er aandacht moet
zijn voor de capaciteit van huisartsen. Ook is van belang dat gemeenten
hun rol pakken in het sociaal domein in het kader van preventie om
huisartsen zoveel als mogelijk te ontlasten. Ik ga ervanuit dat deze acties
opgepakt gaan worden door de deelnemers van de Zorgtafel. Via het
Voortgangsoverleg zal ik partijen wijzen op hun verantwoordelijkheden
met betrekking tot de inhoud en het tempo van de acties die uit de agenda
van de zorg in Flevoland volgen.
12. De leden van de SP-fractie lezen dat het versterken van de inbreng van
patiënten één van de prioriteiten is en dat om de Flevolandse Patiëntenfederatie te versterken geadviseerd wordt in gesprek te gaan met de
zorgverzekeraars. Genoemde leden vragen naar een nadere duiding van
deze passage. Waarom is de zorgverzekeraar de meest logische partij om
de inbreng van patiënten te versterken?
De zorgverzekeraars betrekken vanuit hun rol de Patiëntenfederatie (op
totaalniveau en op specifieke deelonderwerpen) actief bij de uitvoer van
de agenda van de zorg voor Flevoland. Dit is iets anders dan dat zij de
meest logische partij zijn om de inbreng van patiënten te versterken.
13. De leden van de SP-fractie begrijpen goed dat het publieke vertrouwen
in de zorg broos is. Dit vertrouwen moet weer terugkomen en dat zal
gestaag gaan. Genoemde leden vinden het verstandig dat het publieke
vertrouwen regelmatig wordt gemeten. Graag ontvangen zij een
uitwerking van de wijze waarop dit vertrouwen onder het publiek gemeten
zal worden.
De deelnemers van de Zorgtafel en de patiëntenvertegenwoordiging
hebben aangegeven dat zij gezamenlijk actief aan de slag gaan om de
communicatie en het vertrouwen weer terug te brengen bij de burgers in
Flevoland. Waar nodig zullen de toezichthouders hier ook behulpzaam bij
zijn.
14. In het rapport wordt de vraag aan de orde gesteld of de zorg wel
toekomstbestendig is en of dit mogelijk leidt tot zorgmijding. Een zeer
belangrijke vraag, aldus de leden van de SP-fractie. De toekomstverkenners geven de zorgverzekeraars in overweging om diepgaander
onderzoek te laten uitvoeren naar zorgmijding. Genoemde leden menen
dat zorgmijding altijd onacceptabel is en dat ook zeker in deze situatie zou
zijn. Zij vragen dan ook op welke wijze de zorgverzekeraars dit advies
hebben opgepakt.
Voor alle partijen binnen de Zorgtafel is dit een belangrijke vraag.
Vooralsnog zijn er bij de zorgverzekeraars, de IGJ en de NZa geen
concrete signalen bekend dat er sprake is van zorgmijding. Zorgverzekeraars blijven, over dit onderwerp, nadrukkelijk in gesprek met huisartsen
en andere zorgaanbieders. Afgesproken is dat signalen die zorgaanbieders hebben direct worden doorgespeeld aan de zorgverzekeraars en
de IGJ, zodat zij er ook op kunnen acteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

41

15. De leden van de SP-fractie lezen dat er in Harderwijk meer stops op de
spoedeisende hulp zijn gerapporteerd en er sprake is van een toegenomen werkdruk. Genoemde leden vragen over deze punten een nadere
toelichting. Graag zien deze leden onder andere toegelicht hoeveel extra
stops er zijn geweest de afgelopen periode en wat gedaan wordt aan de
toegenomen werkdruk in deze regio.
Het aantal stops op de SEH van ziekenhuis Sint Jansdal in Harderwijk is
toegenomen van 0 SEH-stops in 2018, naar 8 SEH-stops per maand in de
maanden februari en maart 2019. De Toekomstverkenner heeft geconstateerd dat de beschikbaarheid van deze SEH nog steeds hoog is (afgaande
op de diagrammen in het rapport van de toekomstverkenner, is deze SEH
nog steeds tussen de 97 en 100% van de tijd beschikbaar). Omdat de
werkdruk inderdaad is toegenomen en het belangrijk is om de acute zorg
veilig en toekomstbestendig in te richten, is besloten tot monitoring van
de patiëntenstromen naar de SEH’s om een helder beeld te krijgen van de
verdeling van patiënten over de verschillende ziekenhuizen in de regio,
zodat investeringen in onder andere personeel goed onderbouwd kunnen
worden. De toekomstverkenner is van mening dat deze monitoring nog
tot tenminste juli 2020 moet worden voortgezet en een onderdeel moet
zijn van het reguliere gesprek tussen de ketenpartners in de acute zorg en
het lokaal bestuur. Ik heb regelmatig overleg met betrokkenen en volg ook
deze ontwikkeling. Overigens geldt dat patiënten in levensbedreigende
situaties in geval van een stop op de SEH altijd terecht kunnen bij de
meest geschikte SEH.
16. Betreffende de pilot over 2twnty4 wordt aangegeven dat het wenselijk
is dat veel verschillende partijen hierop zijn aangesloten, zo lezen de leden
van de SP-fractie. De schrijvers van het rapport geven aan dat een
dergelijke uitbreiding van het systeem wordt beoogd, maar dat dit
waarschijnlijk niet zonder extra ondersteuning vanuit VWS en het
Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) mogelijk is. Genoemde leden delen
de wens dat een brede vertegenwoordiging inzicht krijgt in de beschikbare
capaciteit. Deze leden vragen daarom of de gewenste extra ondersteuning
van VWS en het LNAZ geregeld gaat worden? Tevens wordt gepleit voor
een projectleider als het gaat om de zorgcoördinatie. De leden van de
SP-fractie vragen of deze projectleider ook daadwerkelijk aangesteld
wordt.
Binnen het Acute Zorgnetwerk Noord-Nederland (AZNN) loopt momenteel
een pilot met de applicatie 2twnty4.7 Dit systeem is nu live in een deel van
de ziekenhuizen, waar de reacties positief zijn, en het wordt geleidelijk
uitgebreid. Eind 2019 moeten alle elf ziekenhuizen in de regio – verbonden
aan negen organisaties – aangesloten zijn. 2twnty4 is gericht op de
capaciteit op de SEH en in het beddenhuis en sluit aan op het regionale
Protocol Melden Beschikbaarheid Capaciteit SEH aan de Meldkamer
Ambulancezorg Noord-Nederland (MkANN). De wens van zorgprofessionals is echter breder dan alleen de ziekenhuizen en omvat tevens de VVT,
ELV, GRZ, PG, GGZ en het hospice. Zeker in het kader van «de juiste zorg
op de juiste plek» en doelmatige zorg is dit wenselijk. Hiermee wordt de
complexiteit echter groter, gezien de verschillen tussen zorgaanbieders
met betrekking tot verzorgingsgebied, werkwijze en werktijden. Hoewel de
AZNN een dergelijke
uitbreiding beoogt, is het rekening houdend met de complexiteit, niet
waarschijnlijk dat dit – zonder extra ondersteuning – op korte termijn
gerealiseerd wordt.
Op dit moment is het LNAZ bezig om een programma van eisen uit te
werken waarin staat beschreven waar het instrument aan moet voldoen.
Zo is het van belang dat het systeem bovenregionaal inzicht faciliteert en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

42

informatieoverdracht mogelijk maakt als een regio gebruik maakt van een
ander systeem. Er worden verschillende scenario’s besproken. Er zal naar
verwachting eind dit jaar een beslissing genomen worden over welk
scenario uitgewerkt kan worden. Vier ROAZ-regio’s in de randstad (waar
op korte afstand van elkaar veel ziekenhuizen zijn) zijn al aangesloten op
het acuut zorgportaal, waarin de beschikbaarheid van acute zorg zichtbaar
is. Daarnaast, zoals hiervoor genoemd, wordt er in één regio een pilot
uitgevoerd met een ander systeem, namelijk 2tweny4.
17. De toekomstverkenner geeft tevens het advies aan de Gezondheidsraad om een aantal zaken mee te nemen in de heroverweging van de
45-minutennorm, bijvoorbeeld de reistijd naar een expertisecentrum voor
acute verloskunde. Kan aangegeven worden, zo vragen de leden van de
SP-fractie, of de Gezondheidsraad (alle) adviezen van de toekomstverkenner met betrekking tot de heroverweging van de 45-minutennorm
overneemt. Zo nee, kan worden aangegeven waarom bepaalde onderwerpen niet worden meegenomen.
De Gezondheidsraad is een onafhankelijk adviesorgaan en doet tijdens het
adviesproces geen uitspraken over inhoud en werkwijze. In de opdracht
aan de Gezondheidsraad heb ik gevraagd voor welke acute medischspecialistische zorgvragen er een wetenschappelijke onderbouwing is
voor de relatie tussen gezondheidsuitkomsten en de tijd die nodig is om
een ziekenhuis met een bij de medisch-specialistische zorgvraag passend
zorgprofiel met een ambulance te kunnen bereiken. Ik heb van de
Gezondheidsraad vernomen dat ze kennis hebben genomen van het
rapport van de toekomstverkenner.
18. Het baart de leden van de SP-fractie zorgen dat deelnemers aan de
verloskundige samenwerkingsverbanden een spagaat ervaren tussen
betrokkenheid bij de agenda van het samenwerkingsverband en het
verlenen van zorg, zeker gezien de verwachte toenemende zorgvraag op
dit terrein. Genoemde leden vragen wanneer de beoogde projectleider zal
starten en wie deze persoon is. Daarnaast vragen deze leden of binnen de
verloskundige samenwerkingsverbanden de mening bestaat dat een
dergelijke projectleider de door hen ervaren problemen op kan lossen of
dat daarvoor meer nodig is. Zo nee, wat is nog meer nodig om deze
problemen op te lossen?
Geboortezorg is een van de drie belangrijke pijlers van de agenda van de
zorg in Flevoland. Zilveren Kruis en VGZ zijn met betrokken zorgaanbieders in gesprek hoe de punten in de agenda zo snel mogelijk tot
uitvoering gebracht kunnen worden. Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning nodig is voor de geboortezorg om
uitvoering te geven aan de actie genoemd in de agenda. De externe
ondersteuning voor Geboortezorg zal betrekking hebben op geselecteerde
agenda punten.
19. Daarnaast vragen deze leden aan de Minister om een beschouwing te
geven over de opmerking van de toekomstverkenner dat het wenselijk zou
zijn dat de achterwacht gezamenlijk wordt georganiseerd tussen
praktijken in elkaars nabijheid, wat onder andere bijdraagt aan de
verlaging van de werkdruk van verloskundigen. Wordt deze stelling
gedeeld? Zo ja, is er bereidheid dit te organiseren?
De toekomstverkenner geeft aan dat verloskundigen intensiever zouden
kunnen samenwerken dan tot dusver gebruikelijk en toegestaan is op
basis van concurrentiele afspraken. De toekomstverkenner noemt het
wenselijk dat de achterwacht gezamenlijk wordt georganiseerd. Ik vind het
belangrijk dat er oplossingen worden onderzocht die kunnen bijdragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

43

aan bijvoorbeeld het verminderen van de werkdruk. Ik ga ervan uit dat
partijen in de regio ook dit advies meenemen in de uitvoering van de
agenda van de zorg in Flevoland. Via het voortgangsoverleg kan ik
behulpzaam zijn bij de knelpunten die boven tafel komen.
20. Ook vragen de leden van de SP-fractie om een reactie op de constatering dat in veel wetenschappelijk onderzoek de reistijd tijdens de
bevalling vaak wordt onderschat. Zal dit feit meegenomen worden in de
herziening van de 45-minutennorm?
De Gezondheidsraad is een onafhankelijk adviesorgaan en doet tijdens het
adviesproces geen uitspraken over inhoud en werkwijze. In de opdracht
aan de Gezondheidsraad heb ik gevraagd voor welke acute medischspecialistische zorgvragen er een wetenschappelijke onderbouwing is
voor de relatie tussen gezondheidsuitkomsten en de tijd die nodig is om
een ziekenhuis met een bij de medisch-specialistische zorgvraag passend
zorgprofiel met een ambulance te kunnen bereiken. Hierbij zal ook de
verloskunde worden meegenomen. Ik heb van de Gezondheidsraad
vernomen dat ze kennis hebben genomen van het rapport van de
toekomstverkenner. Na ontvangst van het advies zal ik laten bezien wat de
consequenties van het advies zijn voor de realiseerbaarheid van eventuele
aanpassingen van deze spreidingsnorm.
21. Tenslotte vragen genoemde leden om een reactie op de suggestie van
de toekomstverkenner om zwangeren zonder financiële middelen en
sociaal netwerk gebruik te laten maken van een taxi om op tijd naar een
ziekenhuis te reizen voor de bevalling, waarbij de declaratie bij de
gemeente gedaan kan worden, wat zorgmijding kan voorkomen? Heeft de
Minister de bereidheid om dit te laten organiseren of minstens de
gemeenten hiertoe op te roepen?
Van het openbaar bestuur in Flevoland heb ik begrepen dat het lastig is
dat zwangere vrouwen de kosten van een taxi moeten voorschieten.
Waardoor het achteraf declareren geen oplossing lijkt te zijn. Het
openbaar bestuur geeft aan geen ruimte te hebben voor dit financiële
vraagstuk. Ik verwacht dat het openbaar bestuur, samen met de Zorgtafel,
gaat kijken naar een passende oplossing. Op Urk bestaat de mogelijkheid
om bij de welzijnsorganisatie een vrijwilliger te vragen om mee naar
ziekenhuis te rijden. Dit was ook al het geval voor het faillissement van de
MC IJsselmeerziekenhuizen. Het openbaar bestuur ziet geen significante
toename van het aantal verzoeken. Overigens maken meer ouderen
gebruik van deze vervoersmogelijkheid.
22. Tenslotte constateren de leden van de SP-fractie, naar aanleiding van
de aandachtspunten bij de agenda, dat er door verschillende betrokkenen
is geopperd op een nieuw ziekenhuis te realiseren op een goed bereikbare
locatie, bijvoorbeeld langs de A6 tussen Lelystad en Emmeloord. Deze
suggestie is verder niet meegenomen in het rapport noch in de gestuurde
brief. Genoemde leden vragen om een reactie op deze suggestie en of dit
idee serieus zal worden uitgewerkt.
Zoals ik ook in de Kamerbrief van 12 juli 2019 (Kamerstuk 31 016, nr. 245)
aangeef, ben ik van mening dat mocht het in de verdere toekomst,
gegeven de monitoring, wenselijk en noodzakelijk zijn om de acute zorg in
Lelystad en omgeving verder uit te breiden, partijen in de regio zich
daarop moeten beraden. Het idee van een uitgebreidere spoedpoli, zou
hierin naar mijn mening zeker kunnen passen. Daarbij moet uiteraard
worden voldaan aan de voorwaarden voor het leveren van goede
spoedzorg. Volgens de toekomstverkenner moet het aanbod van de zorg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

44

in Flevoland stapsgewijs worden verbeterd. Dat kan het zorgaanbod in het
ziekenhuis zijn of daarbuiten.
23. De leden van de SP-fractie constateren dat de standaardartikelen,
gebruik van het accountantsprotocol en de productcodes nog niet
verplicht worden gesteld. Wordt dit op een later moment wel verplicht, zo
vragen genoemde leden. Vervolgens vragen deze leden hoe uitvoering
gegeven wordt aan het amendement van het lid Hijink10 over het
verminderen van uitvoeringslasten voor aanbieders en hoe zich dit
verhoudt tot de wetswijziging om de vermijdbare administratieve lasten in
de Jeugdzorg en in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo
2015) terug te dringen.
De Minister van VWS heeft met de Vereniging Nederlandse Gemeenten
(VNG) en de branches voor zorgaanbieders afgesproken om in een
jaarlijks bestuurlijk overleg het effect van de ministeriële regeling te
bespreken en deze zo nodig aan te passen. Verplichtstelling van nieuwe
instrumenten vindt vooralsnog alleen plaats als er draagvlak voor is
vanuit de VNG en de branches voor aanbieders. De Minister van VWS
heeft eerder een advies ontvangen van de VNG en de branches over de
invulling van de ministeriële regeling. Zij hebben geadviseerd het gebruik
van de productcodes niet te verplichten. Gelet op de beleidsruimte die
gemeenten hebben is het niet wenselijk om op landelijk niveau producten
voor te schrijven. Het uitgangspunt van de Wmo 2015 en de Jeugdwet is
dat gemeenten beleidsvrijheid hebben om zelf tot een op maat gesneden
hulpaanbod te komen voor de cliënt. Er wordt momenteel bezien of er in
de toekomst standaardartikelen verplicht zullen worden gesteld.
Momenteel is er geen wens om het gebruik van het accountantsprotocol
verplicht te stellen.
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
1. De leden van de PvdA-fractie delen de teleurstelling over het feit dat
volgens de toekomstverkenning een volwaardige spoedeisende hulp en
acute verloskunde niet terugkeren in Lelystad. Genoemde leden constateren bovendien dat door de toekomstverkenner geen inhoudelijke
analyse en financiële doorrekening zijn gemaakt van het alternatief
waarbij de spoedeisende hulp en acute verloskunde wel terugkomen in
Lelystad, en zij vragen waarom deze doorrekening niet is gemaakt. Wat
betekent dit voor zwangeren in Flevoland en op Urk? Kunnen zij nog thuis
bevallen? Wat betekent het feit dat er minder thuisbevallingen plaatsvinden voor de beschikbaarheid van het aantal bevalkamers in omliggende ziekenhuizen? Wat gaat de Minister doen om de verloskundige zorg
in Flevoland te versterken? Daarnaast vragen de leden van de PvdA-fractie
welke maatregelen zullen worden genomen om de werkdruk van
verloskundigen in Flevoland te verlagen.
2. De toekomstverkenner adviseert concrete acties bij de thema’s acute
zorg, geboortezorg en zorg en ondersteuning voor kwetsbare groepen. De
leden van de PvdA-fractie vragen hoe deze concrete acties worden
vormgegeven en op welke termijn zij zullen worden uitgevoerd.
Antwoorden op vragen 1 en 2
De toekomstverkenner is gevraagd om een verkenning uit te voeren en
een agenda van de zorg op stellen, niet om een financiële doorrekening
uit te werken. Een verdere uitwerking van de agenda van de zorg in
Flevoland met daarbij concrete acties en de planning worden besproken

10

Kamerstuk 34 857, nr. 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

45

tijdens de Zorgtafel. De deelnemers van de Zorgtafel zijn hier verantwoordelijk voor.
Thuisbevallingen zijn in principe heel goed mogelijk, zolang er goede
afspraken in de verloskundige keten zijn, er door de verloskundige een
goede inschatting wordt gemaakt of een thuisbevalling mogelijk is en een
barende vrouw tijdig wordt ingestuurd naar het ziekenhuis als de
bevalling onvoldoende vordert of als er complicaties dreigen op te treden.
Het is van groot belang dat, als een verloskundige een acuut probleem
constateert, na de vooraankondiging in het ziekenhuis alles en iedereen al
klaar staat op het moment dat de vrouw in het ziekenhuis binnenkomt. Dat
kan alleen maar als er een goede samenwerking tussen alle betrokkenen
is en er duidelijke afspraken over gemaakt zijn, de zogenaamde parallelle
actie. De reistijd naar een ziekenhuis neemt de verloskundige mee in haar
afweging wanneer een zwangere vrouw in te sturen naar een ziekenhuis.
Er zijn nog geen cijfers bekend of eind 2018 en in 2019 minder thuisbevallingen hebben plaatsgevonden in Urk.
De NZa heeft geen signalen ontvangen dat de capaciteit van het aantal
bevalkamers niet toereikend is. De geboortezorg in de regio Flevoland
heeft de aandacht van de NZa. Verder vragen leden van de PvdA- fractie
welke maatregelen er worden genomen rond het thema geboortezorg.
Geboortezorg is een van de drie belangrijke pijlers van de agenda van de
zorg in Flevoland. Zilveren Kruis en VGZ zijn met betrokken zorgaanbieders in gesprek hoe de punten in de agenda zo snel mogelijk tot
uitvoering gebracht kunnen worden. Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning nodig is voor de geboortezorg om
uitvoering te geven aan de actie genoemd in de agenda. De externe
ondersteuning voor Geboortezorg zal betrekking hebben op geselecteerde
agenda punten.
3. Er zijn structurele problemen met aanrijtijden van ambulances op Urk,
zo constateren de leden van de PvdA-fractie, maar ook in andere delen
van Flevoland worden aanrijdtijden van ambulances vaker dan gewenst
overschreden. De gesuggereerde oplossingen zijn echter tijdelijk. Hoe wil
de Minister deze structurele problemen oplossen?
Allereerst wil ik afstand nemen van de stelling van de leden van
PvdA-fractie dat er structurele problemen zouden zijn met de aanrijtijden
van ambulances op Urk. De RAV Flevoland voldoet aan de 95% norm die
stelt dat de RAV ervoor zorgt dat onder normale omstandigheden in ten
minste 95% van de A1-meldingen een ambulance binnen 15 minuten na
aanname van de melding ter plaatse is. De RAV Flevoland en de zorgverzekeraar hebben sinds het faillissement van de MC IJsselmeerziekenhuizen hard gewerkt aan de uitbreiding van de capaciteit van ambulancezorg in de regio om de langere rijtijden die waren ontstaan op te
vangen. Hoe zij die zorg in de regio inrichten is een proces van intensieve
onderlinge afstemming en evaluatie aan de hand van de verwachte vraag
naar ambulancezorg, de actuele ritgegevens en de beschikbaarheid/inzet
van mensen en middelen. Ook wordt er gekeken naar de ontwikkelingen
van het zorgaanbod in de regio. Dat is geen statische situatie. Naar
aanleiding van de laatste gegevens is gebleken dat de responstijden rond
Dronten achterbleven in vergelijking met de rest van de regio. Dit is een
goed voorbeeld dat de RAV en zorgverzekeraars er bovenop zitten. Ik zie
daarom geen noodzaak voor aanvullende maatregelen vanuit mijn kant
met betrekking tot de ambulancezorg in Flevoland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

46

4. De leden van de PvdA-fractie constateren voorts dat de huisartsenzorg
in Flevoland kwetsbaar is en de druk op de huisartsenzorg is toegenomen
door de sluiting van het ziekenhuis. Welke structurele maatregelen
worden genomen om de huisartsenzorg te versterken?
Een groot aantal Huisartsenpraktijken in de regio Flevoland neemt al
maatregelen om aan de toekomstige zorgvraag te kunnen blijven voldoen.
Hierbij wordt er vooral ingezet op het optimaliseren van de personeels-/
functie mix en het efficiënter verdelen van patiëntenstromen in de praktijk.
In mindere mate wordt er ook al ingezet op taakherschikking binnen de
praktijk, het samenwerken/verdelen van taken onder andere zorgverleners
in de wijk/regio, het «afremmen» van de zorgvraag door het ondersteunen
van «zelfzorg» en het toepassen van eHealth mogelijkheden. Landelijk
worden al langer inspanningen verricht om signalen die de LHV en VWS
krijgen over tekorten aan huisartsen in sommige regio’s het hoofd te
bieden. Op basis van het onderzoek dat hiernaar gedaan is door Nivel en
Prismant is er door de LHV en VWS een gezamenlijk plan van aanpak
opgesteld. Dit plan van aanpak is op 23 april 2019 naar de Tweede Kamer
gezonden. De voortgang van het plan van aanpak is goed. Specifiek wordt
er hier extra ingezet op taakherschikking in de huisartsenzorg, het
aanpassen van de opleiding tot huisarts aan de veranderende situatie,
onder meer door overleg met opleidingsinstituten over hun werkwijzen en
beleid ten aanzien van spreiding, werving en selectie, en lopen er
trajecten op thema’s zoals regeldruk, eHealth en netwerkvorming.
5. Tot slot vragen de leden van de PvdA-fractie hoe de Minister gaat
monitoren dat het zorglandschap in Flevoland op korte termijn daadwerkelijk steviger wordt.
De deelnemers van de Zorgtafel gaan aan de slag met de toekomstagenda
voor Flevoland. Via het Voortgangsoverleg kan ik behulpzaam zijn bij de
knelpunten die boven tafel komen (bijvoorbeeld knelpunten in wet- en
regelgeving). Ik zal er ook op letten dat er wordt voldaan aan de noodzakelijke voorwaarden (bijvoorbeeld capaciteit en financiële middelen) voor de
uitvoering van de agenda van de zorg. Daarnaast zal ik partijen wijzen op
hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de inhoud en het tempo
van de acties die uit de agenda van de zorg in Flevoland volgen.
Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
1. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het rapport van de toekomstverkenner voor de zorg
in Flevoland. Zij zijn blij dat de partijen in de regio aangeven dat Flevoland
als voorbeeld kan dienen voor andere regio’s in Nederland, ook op het
punt van (digitale) zorg dichtbij huis of zelfs thuis. Zij vragen de Minister
welke mogelijkheden hij ziet om Flevoland koploper te maken op het
gebied van slimme zorg thuis (eHealth) en in de samenwerking tussen
0-1-2 lijns zorg. Op welke wijze wil de Minister zelf de samenwerking
tussen verschillende partijen faciliteren om ook daadwerkelijk tot een
noodzakelijke versterking van de eerste- en anderhalvelijnszorg te komen?
Ik heb al eerder moties ondersteund die zien op slimme zorg thuis (met de
inzet van eHealth). Zie hiervoor ook mijn reactie op de motie van de leden
Dik-Faber en Arno Rutte eind 2018 (Kamerstuk 31 016, nr. 208). Naar
aanleiding van Kamervragen heb ik op 4 juli 2019 aangegeven welke
acties ik neem om dit proces te versnellen. Dit alles ook in de context van
de afspraken die gemaakt zijn in de hoofdlijnenakkoorden, de beweging
naar juiste zorg op de juiste plek en het beleid ten aanzien van innovatie
en zorgvernieuwing. Deze afspraken hebben ook betrekking op het
versterken van de samenwerking tussen nuldelijns, eerstelijns en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

47

tweedelijns zorg. Zoals in die context geschetst is het cruciaal om vanuit
het regionale perspectief te kijken (zie ook visie op medisch zorglandschap). Er is en komt ook op dit punt geen blauwdruk vanuit Den Haag. De
regio heeft hier het initiatief. Ik hecht er dus aan dat het initiatief en
voorstellen hiertoe van de zorgpartijen zelf komen, waarbij ook gekeken
wordt naar ervaringen elders in het land of zelfs in buitenlandse regio’s.
Goede voorbeelden die hiervoor gebruikt kunnen worden zijn wondverzorging op afstand met een specialist die op afstand over de schouder van
de wijkverpleging meekijkt en InBeeld, een COPD-programma met
zelfmeting en beeldbellen. Daarbij moet vermeld worden dat het
verkennen en realiseren van mogelijkheden voor slimme zorg thuis (met
inzet eHealth) geen apart traject is, maar onderdeel van de zorgagenda en
governance via zorgtafel en voortgangsoverleg.
2. Tegelijkertijd constateren de leden van de ChristenUnie-fractie dat de
verkenner helaas geen mogelijkheden ziet voor een volwaardige
spoedeisende hulp en acute verloskunde in Lelystad. Zij vragen de
Minister in dat verband welke concrete mogelijkheden hij wel ziet om de
bestaande spoedpoli in Lelystad uit te breiden, zoals de bestuurders uit de
regio voorstellen, en daarbij oog te hebben voor demografische ontwikkelingen. Tevens willen deze leden weten hoe Lelystad een pilot kan worden
voor het op een toekomstbestendige wijze organiseren van acute zorg,
waaronder verloskundige zorg.
De deelnemers van de Zorgtafel gaan aan de slag met de uitvoering van
de agenda voor zorg Flevoland. De toekomstverkenner heeft aangegeven
dat initiatieven zoals een spoedpoli en spoedpost steun verdienen. Ik
omarm de visie van de toekomstverkenner dat ingezet moet worden op
het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod in Flevoland. Ik ben van
mening dat mocht het in de verdere toekomst, gegeven de monitoring,
wenselijk en noodzakelijk zijn om de acute zorg in Lelystad en omgeving
verder uit te breiden, partijen in de regio zich daarop moeten beraden. Het
idee van een uitgebreidere spoedpoli zou hierin naar mijn mening zeker
kunnen passen. Voor de regio Flevoland is door de toekomstverkenner
een feitenboek opgesteld. Door dit feitenboek heeft iedereen in de regio
hetzelfde kennisniveau. Het opstellen van dit feitenboek heeft gewerkt.
Want vanuit een gezamenlijk feitelijk beeld als startpunt kon vervolgens
het gesprek worden gevoerd over wat er nodig is in de regio. Dit sluit aan
bij de aanpak die ik heb afgesproken in het hoofdlijnenakkoorden medisch
specialistische zorg 2019–2022 en huisartsenzorg 2019–2022 waarin is
aangegeven dat het nodig is om een feitelijk beeld te maken van de
sociale en gezondheidssituatie en opgave in een regio, gemeente of wijk.
De regio Flevoland is daarmee één van de koplopers van Nederland die
zo’n regiobeeld heeft samengesteld. Op basis van dit feitelijke beeld is de
opgave voor de regio Flevoland verwoord in een agenda van de zorg in
Flevoland. Om goede zorg te kunnen leveren moet er volgens de
toekomstverkenner een doelgericht en vernieuwend zorgaanbod worden
gerealiseerd in de regio Flevoland. Deelnemers van de Zorgtafel omarmen
dit en gaan zich hiervoor inzetten.
3. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op welke wijze momenteel
de vraag naar acute zorg, de capaciteit en het acute zorgaanbod worden
gemonitord, om te zorgen dat voldoende en kwalitatieve goede zorg altijd
gewaarborgd is.
De acute zorgvraag en de wachttijden in de regio worden structureel
gemonitord. Tijdens de bijeenkomsten van de Zorgtafel worden de
deelnemers hierover periodiek geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

48

4. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben zorgen over de gegevensuitwisseling tussen verschillende zorgaanbieders in de regio. Zo krijgen zij
signalen dat aanbieders met elkaar concurreren en bijvoorbeeld elkaars
bloeduitslagen niet accepteren. Zo kan het voorkomen dat iemand uit Urk
naar Almere moet om bloed te prikken in verband met een behandeling
aldaar, terwijl dit ook prima op Urk zou kunnen. Wat gaat de Minister doen
om de gegevensuitwisseling tussen partijen te verbeteren?
Goede informatie-uitwisseling vind ik essentieel om de juiste zorg op de
juiste plek te kunnen bieden en continueren. Om gegevensuitwisseling te
versnellen heb ik in december vorig jaar aangegeven de regie te nemen
op het versnellen van de totstandkoming van gegevensuitwisseling
tussen zorgverleners. Dat gaat niet alleen over techniek. Het vereist ook
verandering in de manier van werken. Ik heb een programma gegevensuitwisseling ingericht waarin ik stapsgewijs toewerk naar een wettelijke
verplichting voor de elektronische gegevensuitwisseling tussen zorginstellingen.
5. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aandacht voor de
Landelijke Monitor Proeftuinen van het RIVM.11 Op welke wijze wordt in
Flevoland lering getrokken uit de knelpunten die op het gebied van onder
andere ICT en financiering in de proeftuinen zijn geconstateerd, zo vragen
deze leden.
Dit punt zal ik onder de aandacht brengen bij de deelnemers van de
Zorgtafel. Ik ga ervanuit uit dat bij uitvoering van de agenda van de zorg
in Flevoland dit soort onderzoeken worden meengenomen.
6. Ten aanzien van de specifieke positie van Urk vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie om de inzet van een extra ambulance structureel te
maken, aangezien de problemen met de aanrijtijden zullen blijven. Met de
verkenner zijn deze leden van mening dat niet het aantal ritten, maar de
veiligheid van de bevolking leidend moet zijn. Welke garanties kan de
Minister op dit punt geven? Verder vragen deze leden aandacht voor de
druk die er ligt op de verloskundigen. Zij vragen de Minister om de
vergoeding voor verloskundigen structureel te maken, zodat zij mee
kunnen rijden met de ambulance en kunnen bouwen aan een duurzame
bedrijfsvoering. Ten aanzien van de aanrijtijden vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie of de Minister zich in het kabinet in wil spannen voor
prioritering van de verbreding van de N50.
In reactie op de vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie
over het structureel maken van de extra ambulance op Urk, heb ik reeds
bij het instellen van deze extra ambulance aangegeven dat zijn inzet eind
2019 wordt geëvalueerd. Dit gebeurt onder andere aan de hand van
inzetcijfers en de ontwikkelingen in het zorgaanbod in de regio. Hierbij
wordt ook in overweging genomen dat het lastig is om personeel in te
zetten voor deze extra ambulance, indien de inzetfrequentie laag is.
Ambulancezorgprofessionals willen immers zorg verlenen en daar ingezet
worden waar ze met hun expertise het meest kunnen bijdragen. Dit is ook
nodig om de kwaliteit van het personeel te kunnen waarborgen. Op dit
punt kan ik u de garantie geven dat er samen met de RAV Flevoland, de
zorgverzekeraars en de gemeente Urk wordt gekeken naar een zinnige
besteding van mensen en middelen in het licht van de toekomstverkenning.

11

https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018–0140.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

49

Met betrekking tot de verbreding van de N50 tussen Emmeloord en
Zwolle heb ik navraag gedaan bij het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat. Ik kan u melden dan het knelpunt op de N50 tussen Kampen
en Kampen Zuid wordt aangepakt, Hiervoor geldt de planning dat het
Ontwerp Tracébesluit gepland staat voor 2020, het Tracébesluit voor 2021
en de realisatie voor 2022 – 2024. Deze planning kan niet verder versneld
worden, gezien de wettelijke doorlooptijden.
7. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe is geborgd dat
patiëntenorganisaties structureel hun inbreng kunnen blijven leveren bij
de regionale Zorgtafel.
De patiëntenvertegenwoordiging is één van de deelnemers van de
Zorgtafel.
Vragen en opmerkingen van de SGP-fractie
1. De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van
de Minister over de toekomstverkenning zorg in Flevoland. Genoemde
leden hechten zeer aan het belang van de toegankelijkheid van goede zorg
in deze regio. Ze zijn blij met het feitenboek en het rapport van de
toekomstverkenner, waarin helder wordt wat er aan zorg nodig en
mogelijk is in Flevoland. Tegelijkertijd zijn er nog de nodige open eindjes.
Genoemde leden maken daarom graag van de gelegenheid gebruik om de
Minister enkele vragen te stellen. In de praktijk is de reistijd voor acute
zorg, verloskunde en klinische zorg voor veel mensen in Flevoland langer
geworden, zo constateren de leden van de SGP-fractie. Dit doet iets met
de beleving en verwachtingen van patiënten als het gaat om bereikbaarheid van zorg, vooral in spoedsituaties. De provincie Flevoland
schreef 12 juli jl. dat er lokaal onrust heerst, hoewel er tot op heden geen
calamiteiten hebben plaatsgevonden. Genoemde leden vragen de
Minister hoe zorg wordt gedragen voor een heldere communicatie over
de huidige en toekomstige situatie, waarin rekening wordt gehouden met
de beleving van de inwoners van Flevoland.
Het is de taak van zorgverzekeraars om haar verzekerden zo volledig
mogelijk te informeren over het zorgaanbod in de regio, (aanstaande)
wijzigingen in de regio en de consequenties daarvan voor de verzekerden.
Daarnaast is het de verantwoordelijkheid vanuit lokale overheden om de
inwoners zo volledig mogelijk te informeren over de veranderingen en
consequenties daarvan. Zorgverzekeraars en lokale overheden zullen waar
nodig gezamenlijk optrekken in de communicatie richting de inwoners en
verzekerden. Om specifiek de doelgroep «Laaggeletterden» in Lelystad
goed te bereiken en te informeren is een werkgroep communicatie
ingesteld met communicatieadviseurs van Sint Jansdal, Actiecomité
Behoud Ziekenhuis, gemeente Lelystad en zorgverzekeraar Zilveren Kruis.
Vanuit deze werkgroep zijn activiteiten en specifieke communicatiemiddelen ontwikkeld voor deze specifieke doelgroep.
2. De leden van de SGP-fractie vragen de Minister wat hij doet om
thuisbevallingen in Flevoland en met name op Urk weer op een verantwoorde manier mogelijk te maken. Zij vragen tevens wat het effect is van
het feit dat er nu minder thuisbevallingen kunnen plaatsvinden op de
beschikbare capaciteit van de afdelingen verloskunde van de omliggende
ziekenhuizen. Kan de Minister aangeven of de capaciteit van deze
ziekenhuizen wel groot genoeg is voor de toegenomen vraag?
Thuisbevallingen zijn in principe heel goed mogelijk, zolang er goede
afspraken in de verloskundige keten zijn, er door de verloskundige een
goede inschatting wordt gemaakt of een thuisbevalling mogelijk is, en een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

50

barende vrouw tijdig wordt ingestuurd naar het ziekenhuis als de
bevalling onvoldoende vordert of als er complicaties dreigen op te treden.
Het is van groot belang dat, als een verloskundige een acuut probleem
constateert, na de vooraankondiging in het ziekenhuis alles en iedereen al
klaar staat op het moment dat de vrouw in het ziekenhuis binnenkomt. Dat
kan alleen maar als er een goede samenwerking tussen alle betrokkenen
is en er duidelijke afspraken over gemaakt zijn, de zogenaamde parallelle
actie. De reistijd naar een ziekenhuis neemt de verloskundige mee in haar
afweging wanneer een zwangere vrouw in te sturen naar een ziekenhuis.
Er zijn nog geen cijfers bekend of eind 2018 en in 2019 minder thuisbevallingen hebben plaatsgevonden in Urk. De NZa heeft geen signalen
ontvangen dat de capaciteit van het aantal bevalkamers niet toereikend is.
De geboortezorg in de regio Flevoland heeft de aandacht van de NZa.
3. De leden van de SGP-fractie constateren dat er nog steeds zorgen
bestaan over de inzet van ambulancezorg in de provincie. Zij vragen de
Minister of hij maatregelen kan nemen om de extra inzet van ambulancezorg in Flevoland structureel te waarborgen. Genoemde leden denken
concreet aan een structurele ambulancepost op Urk, maatregelen zodat de
15-minutennorm ook in de gemeente Dronten gehaald wordt en de
doorstroming op de N50, wat cruciaal is voor de bereikbaarheid van
omliggende ziekenhuizen. Wat doet de Minister zodat vaart wordt gezet
achter de opwaardering van de N50?
In reactie op de vraag van de leden van de fractie van de SGP over
maatregelen om de extra inzet van ambulancezorg in Flevoland structureel te waarborgen, heb ik eerder aangegeven momenteel geen
noodzaak te zien voor aanvullende maatregelen vanuit mijn kant. De
representerende zorgverzekeraars en de RAV Flevoland zetten zich
gezamenlijk in voor behoud van de nu goede prestaties. Zij zijn verantwoordelijk voor het bieden van voldoende, tijdige en kwalitatief goede
ambulancezorg. Hoe zij die zorg in de regio inrichten is een proces van
intensieve onderlinge afstemming en evaluatie aan de hand van de
verwachte vraag naar ambulancezorg, de actuele ritgegevens en de
beschikbaarheid/ inzet van mensen en middelen. Op deze manier wordt
gezamenlijk voortdurend gewerkt aan een optimale inzet van ambulance
capaciteit. Naar aanleiding van de laatste gegevens is gebleken dat de
responstijden rond Dronten achterbleven. In reactie daarop hebben de
RAV en zorgverzekeraars besloten om in het derde/vierde kwartaal van
2020 tussen Lelystad en Dronten een nieuwe opstelplaats te realiseren. Dit
is een goed voorbeeld dat de RAV en zorgverzekeraars er bovenop zitten
en maatregelen van mijn kant niet noodzakelijk zijn.
Met betrekking tot de verbreding van de N50 tussen Emmeloord en
Zwolle verwijs ik u naar het antwoord van de leden van de ChristenUniefractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

51

4. De leden van de SGP-fractie lezen zowel in het rapport van de
verkenner als in de brief van de Minister mooie woorden over Flevoland
als «voorbeeldregio» als het gaat om inzetten van innovatieve
zorgvormen. Om te voorkomen dat dit slechts mooie woorden blijven,
vragen genoemde leden de Minister te concretiseren wat hij hiermee
bedoeld. Hoe gaat de Minister hier zelf invulling aan geven? Deze leden
vragen of hij ook bereid is om financieel bij te dragen aan dergelijke
nieuwe vormen van zorg. Kan de Minister toezeggen dat hij een pilot in
Lelystad start rond innovatie van de acute zorg, zodat daarmee een
beweging in Lelystad in gang wordt gezet naar een uitgebreide
spoedpoli? De leden van de SGP-fractie vragen de Minister verder of hij
bereid is om eventuele belemmeringen in regelgeving weg te nemen om
dergelijke initiatieven mogelijk te maken.
Voor de regio Flevoland is door de toekomstverkenner een feitenboek
opgesteld. Door dit feitenboek heeft iedereen in de regio hetzelfde
kennisniveau. Het opstellen van dit feitenboek heeft gewerkt. Want vanuit
een gezamenlijk feitelijk beeld als startpunt kon vervolgens het gesprek
worden gevoerd over wat er nodig is in de regio. De regio Flevoland is
daarmee één van de koplopers van Nederland die zo’n regiobeeld heeft
samengesteld. Op basis van dit feitelijke beeld is de opgave voor de regio
Flevoland verwoord in een agenda van de zorg in Flevoland. Leden van de
Zorgtafel gaan aan de slag met de uitvoering van deze agenda. Partijen
informeren elkaar vanuit hun (stelsel)verantwoordelijkheid of betrokkenheid op specifieke onderdelen uit de agenda over de ontwikkelingen
op de agenda. Het is tevens de taak van de Zorgtafel om te zorgen voor
heldere en transparante communicatie richting burgers van de provincie
Flevoland.
Ik kan u over de voortgang melden dat de deelnemers van de Zorgtafel
gezamenlijk een onafhankelijke voorzitter benoemd namelijk: Frans van
den Broek d’Obrenan. De onafhankelijk voorzitter zal met input van de
betrokken, op basis van de voortgang, eventuele vragen of knelpunten de
agenda van de Zorgtafel opstellen.
Verder hebben Zilveren Kruis en VGZ twee projectleiders beschikbaar
gesteld om de Zorgtafel en de onafhankelijk voorzitter te ondersteunen.
Daarnaast bekijken deze zorgverzekeraars welke externe ondersteuning
nodig is voor de geboortezorg om uitvoering te geven aan de actie
genoemd in de agenda. De externe ondersteuning voor Geboortezorg zal
betrekking hebben op geselecteerde agenda punten. De andere/overige
agenda punten worden opgepakt door de zorgaanbieders in samenwerking met gemeente en zorgverzekeraars. Punten die door het werkveld
reeds zijn opgepakt, is de evaluatie van de A1 ambulanceritten, dit wordt
gedaan door de RAV evenals de aanvullende scholing kindergeneeskunde
voor ambulancepersoneel.
Ook heeft het eerste Voortgangsoverleg, onder voorzitterschap van het
Ministerie van VWS, plaatsgevonden op 8 oktober 2019. Via het voortgangsoverleg kan ik behulpzaam zijn bij de knelpunten die boven tafel
komen. Ik zal er ook op letten dat er wordt voldaan aan de noodzakelijke
voorwaarden (bijvoorbeeld capaciteit en financiële middelen).
Zoals ik ook in de Kamerbrief van 12 juli 2019 (Kamerstuk 31 016, nr. 245)
aangeef ben ik van mening dat mocht het in de verdere toekomst,
gegeven de monitoring, wenselijk en noodzakelijk zijn om de acute zorg in
Lelystad en omgeving verder uit te breiden, partijen in de regio zich
daarop moeten beraden. Het idee van een uitgebreidere spoedpoli, zou
hierin in mijn mening zeker kunnen passen. Daarbij moet uiteraard
worden voldaan aan de voorwaarden voor het leveren goede spoedzorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

52

5. In rapport van de toekomstverkenner ontbreken een helder tijdspad en
duidelijkheid over de financiering van nieuwe vormen van zorg, zo
constateren de leden van de SGP-fractie. Voelt de Minister er zich
verantwoordelijk voor dat deze er nog wel komen? Zo nee waarom niet?
Zo ja, wanneer liggen deze er? Het rapport presenteert de nodige
interventies, maar voorziet onvoldoende in duidelijke kaders die nodig zijn
deze interventies te realiseren. Er moeten heldere afspraken komen over
prioritering en wie op welke wijze genoemde interventies gaat uitwerken.
Welke rol ziet de Minister hierin voor zichzelf?
Zoals ik in de Kamerbrief van 12 juli 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31 016
nr. 245) heb aangegeven is voortgang nodig zodat patiënten en burgers
weer perspectief zien in toekomstbestendige zorg in Flevoland. De
betrokkenheid van mij bij deze regio blijft groot. De door zorgverzekeraars
aangestelde projectmanagers bepalen samen met de onafhankelijk
voorzitter en de partijen in het veld de prioritering van de agenda en
stellen een plan van aanpak op met tijdslijnen. Op de Zorgtafel en in het
Voortgangsoverleg voorgezeten door VWS wordt de voortgang
gemonitord. Ik kan via het Voortgangsoverleg behulpzaam zijn bij de
knelpunten die boven tafel komen.
Vragen en opmerkingen van de FvD-fractie
1. De leden van de FvD-fractie lezen dat het bureau IG&H| Health van de
Minister de opdracht heeft gekregen een Toekomstverkenning zorg voor
Flevoland op te stellen. Wat is voor de Minister de reden geweest deze
opdracht aan bureau IG&H | Health toe te kennen? Zijn ook andere
bureaus benaderd om een toekomstverkenning op te stellen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, waarom is de keus niet op hen gevallen?
In lijn motie van het lid Van den Berg c.s. (Kamerstuk 31 016, nr. 156) heb
ik een toekomstverkenner (en geen bureau) de opdracht gegeven om een
visie op de zorg in Flevoland vanaf 2020 te presenteren. De heer Bas
Leerink heeft uit hoofde van zijn eerdere functies als bestuursvoorzitter
van het Medisch Spectrum Twente (MST), bestuurslid bij zorgverzekeraar
Menzis en lid van het dagelijks bestuur van het Landelijk Netwerk Acute
Zorg, en nevenfunctie als lid van de Raad voor Volksgezondheid en
Samenleving, brede inhoudelijke kennis van de zorgsector alsmede ruime
bestuurlijke ervaring in verschillende functies binnen de zorg. Zijn
aanstelling werd door de partijen in Flevoland gedragen. Daarom is de
keuze op hem gevallen. Eind 2018 is de heer Leerink vertrokken als
bestuurder bij het MST en hij is per 1 januari 2019 in dienst getreden bij
IG&H. Vandaar dat de opdracht formeel aan IG&H is gegeven, maar de
keuze is dus gebaseerd op argumenten die specifiek Bas Leerink
betroffen, niet het bureau.
2. Genoemde leden vragen voorts wat de totale kosten zijn geweest voor
het opstellen van de toekomstverkenning.
Dat gaat om een bedrag van € 581.253,75.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

53

3. Deze leden vragen welke partijen, naast de Minister, betrokken zijn
geweest bij het formuleren van de opdracht aan de toekomstverkenner en
welke partijen betrokken zijn geweest bij het formuleren van de
doelstelling van de Toekomstverkenning zorg in Flevoland. Wat is hun
inbreng geweest en hoe zwaar heeft deze inbreng meegewogen in de te
formuleren opdracht en doelstelling?
Na het faillissement van de MC IJsselmeerziekenhuizen zijn in het najaar
van 2018 meerdere gesprekken geweest met betrokkenen (gemeenten,
provincie, zorgverzekeraars, Stichting Actie Behoud Ziekenhuis Lelystad,
de patiëntenfederatie, betrokken ziekenhuizen (besturen en ook medische
staf/personeel MCIJ), huisartsen, verloskundigen, wijkverpleging, en
RAV’en in de provincie Flevoland over de ontstane situatie en wat dat
voor de toekomst van de zorg in die regio betekent. Eind november 2019
is geconcludeerd dat het goed zou zijn om een onafhankelijke toekomstverkenning op te laten stellen met een visie op de toekomstige inrichting
van de zorg in Flevoland. Gebaseerd op feiten en cijfers waar partijen het
over eens zijn. Deze visie geeft een basis aan partijen in de regio voor
besluitvorming over die toekomstige inrichting. Besloten is in die
overleggen dat het Ministerie van VWS ervoor zou zorgen dat een
dergelijke visie zou worden gemaakt. Binnen het Ministerie van VWS is
vervolgens geïnventariseerd welke (externe) onafhankelijke als toekomstverkenner benaderd zou kunnen worden voor het schrijven van een
dergelijke visie.
4. De leden van de FvD-fractie vragen in welke mate zorgverzekeraars
betrokken zijn geweest bij het formuleren van de opdracht aan de
toekomstverkenner en in welke mate zij betrokken zijn geweest bij het
formuleren van de doelstelling van de toekomstverkenning. Hoe zag die
betrokkenheid eruit? Wat is hun inbreng geweest en hoe zwaar heeft deze
inbreng meegewogen in de te formuleren opdracht en doelstelling?
In de brief van 10 januari 2019 (Kamerstuk 31 016, nr. 184) heb ik
aangekondigd dat ik de toekomstverkenner de opdracht heb gegeven om
een visie voor de toekomst van de zorg in Flevoland op te stellen. De
toekomstverkenner heeft in opdracht van mij gewerkt en heeft van mij zijn
opdracht ontvangen. Het draagvlak voor de persoon die de verkenning
zou gaan opleveren en (de hoofdlijnen van) de concept-opdracht zijn van
tevoren getoetst bij de volgende partijen in Flevoland: gemeentebesturen,
ziekenhuis St Jansdal, verzekeraar Zilveren Kruis, vertegenwoordigers van
verloskundigen, huisartsen, Huisartsenpost, GGD, RAV, Patiëntenfederatie
en de curator.
5. De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister bereid is de notulen
van de gespreksverslagen tussen de Minister als opdrachtgever en de
toekomstverkenner van IG&H | Health en eventuele andere partijen aan de
Kamer te zenden, zodat een transparant beeld ontstaat van de keuzes en
overwegingen die gemaakt zijn bij het formuleren van de doelstelling(en)
en opdracht(en). Zo nee, waarom niet?
Er zijn geen notulen van deze gesprekken beschikbaar want die zijn er
niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

54

6. De leden van de FvD-fractie constateren dat het een groot gemis is dat
het realiseren van een nieuw ziekenhuisgebouw op een bereikbare locatie
(bijvoorbeeld buiten Lelystad) geen onderdeel uitmaakt van de Toekomstverkenning zorg in Flevoland. Kan de Minister toelichten waarom en met
welk doel dit geen onderdeel heeft uitgemaakt van de toekomstverkenning? Waarom heeft Minister de mogelijkheden voor het realiseren
van acute verloskunde in de regio Lelystad, Dronten en de Noordoostpolder buiten de opdracht van de toekomstverkenner gehouden?
Ik heb de toekomstverkenner gevraagd allereerst duidelijkheid te
scheppen in de informatiepositie voor alle betrokkenen. De juiste
informatiepositie is in belangrijke mate bepalend voor de mogelijkheden
in de regio. Vervolgens dient een helder beeld te worden gecreëerd van
wat er aan zorg nodig en mogelijk is in Flevoland, waarbij onderscheid
wordt gemaakt tussen de periode direct vanaf 2020 en de langere termijn.
Dit beeld betreft de (optioneel verdere uitbouw van) ziekenhuiszorg in
Flevoland, maar ook de ontwikkeling van de zorg in de eerste lijn
(huisartsen/ verloskundigen), de ambulancezorg, de verpleeg- en
verzorgingshuizen, de wijkverpleging, de paramedie (met name met het
oog op wat paramedie kan bijdragen aan substitutie van zorg) en
maatschappelijke ondersteuning door de gemeente voor zover het
raakvlakken betreft aan het aanbod van curatieve zorg.
Ten aanzien van uw vraag over acute verloskunde: de mogelijkheden voor
het realiseren van een Spoedeisende hulp en acute verloskunde in
Lelystad of directe omgeving waren juist een expliciet onderdeel van de
opdracht van de toekomstverkenner.
7. De leden van de FvD-fractie constateren dat de financiële onderbouwing bij alle decentrale oplossingen die worden aangedragen in de
Toekomstverkenning zorg Flevoland ontbreekt. De toekomstverkenning
geeft geen antwoord op de vraag of een rendabele business case mogelijk
is voor de terugkeer van een SEH en acute verloskunde in de regio
Lelystad, Dronten en de Noordoostpolder. Kan de Minister hierin
duidelijkheid verschaffen? Was het niet beter geweest om in de toekomstverkenning ook de alternatieven in de zorg weer te geven en mee te
wegen? Zo ja, waarom is dit niet gebeurd? Zo nee, waarom niet?
Ik heb de toekomstverkenner gevraagd allereerst duidelijkheid te
scheppen in de informatiepositie voor alle betrokkenen. De juiste
informatiepositie is in belangrijke mate bepalend voor de mogelijkheden
in de regio. Vervolgens dient een helder beeld te worden gecreëerd van
wat er aan zorg nodig en mogelijk is in Flevoland, waarbij onderscheid
wordt gemaakt tussen de periode direct vanaf 2020 en de langere termijn.
Dit beeld betreft de (optioneel verdere uitbouw van) ziekenhuiszorg in
Flevoland, maar ook de ontwikkeling van de zorg in de eerste lijn
(huisartsen/ verloskundigen), de ambulancezorg,
de verpleeg- en verzorgingshuizen, de wijkverpleging, de paramedie (met
name met het oog op wat paramedie kan bijdragen aan substitutie van
zorg) en maatschappelijke ondersteuning door de gemeente voor zover
het raakvlakken betreft aan het aanbod van curatieve zorg.
De toekomstverkenner is niet gevraagd om financiele onderbouwingen
en/of businesscases van alle decentrale oplossingen die zijn aangedragen.
Tot slot, de toekomstverkenner heeft zich wel degelijk uitgelaten over de
SEH en acute verloskunde. In het rapport van de toekomstverkenner op
pagina 6 staat hierover het volgende:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

55

«Voor vele betrokkenen is dit een lastig punt, maar wij zijn ervan
overtuigd dat herstel van de situatie van voor het faillissement geen
oplossing biedt voor de toekomstige vraag. Ook is het geen reële en
haalbare oplossing op de kortere termijn. Dit betekent dat we adviseren
om de SEH en de acute verloskunde niet te heropenen in Lelystad. Niet op
de korte en ook niet op de lange termijn. Daarnaast verwachten zorgaanbieders in dit scenario grote personeelstekorten en grote effecten op de
betaalbaarheid van de zorg. Daarmee is het toch blijven streven naar
herstel van de situatie van voor het faillissement een zeer risicovolle
keuze, die ook de aandacht afleidt van andere impactvolle, onderliggende
problemen in de zorg in Flevoland. Naast deze observaties is er ook geen
aanleiding om de SEH en de acute verloskunde te heropenen. Het huidige
zorglandschap en wijze van zorg verlenen voldoet aan de huidige
wettelijke kaders, de ambulancezorg voldoet na de uitbreidingen van de
capaciteit eind 2018 aan de prestatienorm en de capaciteit van de
omliggende SEH’s lijkt voldoende om alle patiënten goed op te kunnen
vangen. Tot slot ontbreken signalen vanuit de Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd die herstel van de situatie vóór het faillissement noodzakelijk
maken. In aanvulling hierop stellen de zorgverzekeraars dat heropening
van zowel de SEH als de acute verloskunde niet haalbaar is. Het tekort aan
professionals gecombineerd met het nieuwe kwaliteitskader spoedzorgketen en de kwaliteitseisen voor geboortezorg zijn hier hoofdzakelijk de
oorzaak van. Doordoor is het niet mogelijk om de vereiste kwaliteit te
kunnen bieden.»
8. De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister de uitdagingen ziet
bij het uitvoeren van de toekomstverkenning. Zo ja, welke en hoe gaat hij
hierop anticiperen? Zo nee, kan hij dit toelichten?
Het traject van de afgelopen maanden heeft een ambitieuze agenda voor
de zorg opgeleverd voor Flevoland. Deze agenda laat zien dat het huidige
zorglandschap in Flevoland alles in zich heeft om nu en in de toekomst
voor de inwoners van de provincie kwalitatief goede en toegankelijke zorg
te kunnen blijven leveren, waarbij alle betrokken partijen zich inzetten
voor een goede samenwerking in de zorgketen en een aantal aanvullende
voorzieningen wordt gerealiseerd. Dit vereist volgens de toekomstverkenner een doelgericht en vernieuwend zorgaanbod en goede samenwerking tussen professionals in de wijkverpleging, ouderenzorg,
huisartsenzorg, ziekenhuiszorg en welzijn. De toekomstverkenner
adviseert concrete acties op de thema’s acute zorg, geboortezorg en zorg
en ondersteuning voor kwetsbare groepen. De toekomstverkenner
adviseert ook een drietal overkoepelende acties: monitoring van de
daadwerkelijke effecten voor de burger, het organiseren van een goede
werk- en overlegstructuur om het publieke vertrouwen in de zorg in
Flevoland te bevorderen en het versterken van de inbreng van patiënten.
In zijn rapport heeft de toekomstverkenner ook uitgebreid aandacht
besteed aan de potentie van digitale innovatie en medische technologie.
Daarnaast heeft de toekomstverkenner gepleit voor het instellen van een
tijdelijke werkwijze en organsiatie. De toekomstverkenner heeft geadviseerd om een Zorgtafel in te stellen. Leden van deze Zorgtafel zijn de
deelnemers van de bestuurlijke werkgroepen zoals die de afgelopen
maanden zijn vormgegeven. De Zorgtafel zal worden geleid door een
onafhankelijke voorzitter. De Zorgtafel komt ieder kwartaal bij elkaar.
Maandelijks wordt deze groep geïnformeerd over de voortgang van de
uitvoering van de agenda voor de zorg in Flevoland. Ook worden dan de
resultaten van de voorgestelde monitoring gedeeld. Deze werkstructuur is
belangrijk voor de voortgang van de beweging die de afgelopen periode
in gang is gezet en dus het uitvoeren van de agenda voor de zorg in
Flevoland. Rond iedere bijeenkomst van deze Zorgtafel vindt er een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

56

«Voortgangsoverleg» plaats. Deelnemers aan dit overleg zijn de NZa, de
Inspectie, een vertegenwoordiger van het openbaar bestuur, zorgverzekeraars Zilveren Kruis en VGZ, de Patiëntenfederatie en de voorzitter van de
Zorgtafel. Doel van dit Voortgangsoverleg is om de voortgang en
eventuele knelpunten te bespreken. Voortgang is nodig zodat patiënten en
burgers weer perspectief zien in toekomstbestendige zorg in Flevoland.
De betrokkenheid van het Ministerie van VWS met de regio Flevoland wil
ik nadrukkelijk naar voren brengen. Het Ministerie van VWS zal daarom
het Voortgangsoverleg voorzitten.
Via dit Voortgangsoverleg kan ik behulpzaam zijn bij de knelpunten die
boven tafel komen (bijvoorbeeld knelpunten in wet- en regelgeving). Ik zal
er er ook op letten dat er wordt voldaan aan de noodzakelijke
voorwaarden (bijvoorbeeld capaciteit en financiële middelen) voor de
uitvoering van de agenda voor de zorg. Daarnaast zal ik partijen wijzen op
hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de inhoud en het tempo
van de acties die uit de agenda van de zorg in Flevoland volgen. Ik zal de
uitkomsten van dit overleg eveneens gebruiken om uw Kamer op gezette
tijden te informeren over de voortgang van dit traject. Ook zal ik er via dit
overleg op letten dat beweging in Flevoland op gang blijft en dat er geen
gat valt tussen nu en het vervolg.
Ik zie enorm veel betrokkenheid bij zorgpartijen en anderen in de regio
Flevoland om de schouders eronder te zetten en samen te gaan voor de
toekomst van de zorg in Flevoland. Het doorlopen traject heeft inzichtelijk
gemaakt dat er goede ingrediënten aanwezig zijn om de zorg in Flevoland
vorm te geven. Wat mij betreft wordt Flevoland een voorbeeld regio voor
andere regio’s in Nederland als het gaat om het inzetten van innovatieve
zorgvormen, het inzetten op het voorkomen, vervangen en verplaatsen
van zorg en het organiseren van goede zorg en ondersteuning voor
groeiende groep kwetsbare inwoners in de provincie.
9. De leden van de FvD-fractie gaan ervan uit dat de overheid verantwoordelijk is voor het organiseren van tijdige en kwalitatief hoogwaardige
acute spoedzorg (SEH en verloskunde), en dat gezien het feit dat de
Minister wil inzetten op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod
(dat kennelijk onvoldoende is) het wél noodzakelijk is de 24/7 acute zorg te
heropenen in Lelystad als centrum van een grote regio. Waarom neemt de
Minister de aanbeveling uit de toekomstverkenning over dat het
heropenen van een ziekenhuis niet nodig is in Lelystad?
Ik heb eerder aangegeven dat het rapport van de toekomstverkenner laat
zien dat er goede ingrediënten aanwezig zijn om de zorg in Flevoland
vorm te geven. En zoals ik hierboven al aangeeft kan Flevoland een
voorbeeldregio voor andere regio’s in Nederland worden. Ik heb er alle
vertrouwen in dat met eerdergenoemde acties wordt bijgedragen aan het
borgen van de samenwerking, vertrouwen en dat partijen hun rol en
functie gaan vervullen in het voortvarend uitvoeren van de agenda van de
zorg. Via het Voortgangsoverleg zal ik partijen wijzen op hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de inhoud en het tempo van de acties die
uit de agenda van de zorg in Flevoland volgen.
Zoals ik ook in de Kamerbrief van 12 juli 2019 (Kamerstuk 31 016, nr. 245)
aangeef ben ik van mening dat mocht het in de verdere toekomst,
gegeven de monitoring, wenselijk en noodzakelijk zijn om de acute zorg in
Lelystad en omgeving verder uit te breiden, partijen in de regio zich
daarop moeten beraden. Het idee van een uitgebreidere spoedpoli, zou
hierin naar mijn mening zeker kunnen passen. Daarbij moet uiteraard
worden voldaan aan de voorwaarden voor het leveren goede spoedzorg.
Volgens de toekomstverkenner moet het aanbod van de zorg in Flevoland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

57

stapsgewijs worden verbeterd. Dat kan het zorgaanbod in het ziekenhuis
zijn of daarbuiten.
10. De leden van de FvD-fractie gaan ervan uit dat de overheid verantwoordelijk is voor het organiseren van tijdige en kwalitatief hoogwaardige
acute spoedzorg (SEH en verloskunde), en dat gezien het feit dat de
Minister wil inzetten op het stapsgewijs verbeteren van het zorgaanbod
(dat kennelijk onvoldoende is) het wél noodzakelijk is de 24/7 acute zorg te
heropenen in Lelystad als centrum van een grote regio. Waarom neemt de
Minister de aanbeveling uit de toekomstverkenning over dat het
heropenen van een ziekenhuis niet nodig is in Lelystad?
Zoals ik ook in de Kamerbrief van 12 juli 2019 (Kamerstuk 31 016, nr. 245)
aangeef ben ik van mening dat mocht het in de verdere toekomst,
gegeven de monitoring, wenselijk en noodzakelijk zijn om de acute zorg in
Lelystad en omgeving verder uit te breiden, partijen in de regio zich
daarop moeten beraden. Het idee van een uitgebreidere spoedpoli, zou
hierin naar mijn mening zeker kunnen passen. Daarbij moet uiteraard
worden voldaan aan de voorwaarden voor het leveren goede spoedzorg.
Volgens de toekomstverkenner moet het aanbod van de zorg in Flevoland
stapsgewijs worden verbeterd. Dat kan het zorgaanbod in het ziekenhuis
zijn of daarbuiten.
11. De leden van de FvD-fractie lezen dat de reistijd voor acute zorg
evident is toegenomen voor patiënten, zoals in het rapport wordt
bevestigd. De spoedzorg is slechts matig ontwikkeld met alleen
openingsuren overdag, behoudens een huisartsenpost die ook ‘s nachts is
geopend. Meer diagnostiek en expertise zouden mogelijk zijn met het
openhouden en uitbouwen van de spoedpost, eventueel onder
begeleiding/toezicht van een op afstand liggend ziekenhuis (Bijvoorbeeld
het St Jansdal) via ICT-oplossingen en hun specialisten (radiologen,
internisten, chirurgen). Heeft de Minister deze mogelijkheid onderzocht?
De toekomstverkenner vindt dat iniatieven zoals uitbreiding van de
spoedpoli en spoedpost steun verdienen. Dat geldt ook de CTG-pilot in de
geboortezorg en andere iniatieven op het gebied van innovatie en ICT. Ik
ga ervanuit dat dit soort initiatieven door de deelnemers van de Zorgtafel
worden bekeken.
12. De leden van de FvD-fractie zijn van mening dat de toegenomen
reistijd riskant is bij verloskunde, waar minuten fataal kunnen zijn. Er zijn
geen calamiteiten gemeld. Met 1500 bevallingen uit de regio is zeker een
volwaardig moeder-kindcentrum te organiseren. Erkent de Minister het
belang van kwalitatief hoogwaardige en nabije verloskundige zorg en is
hij daarmee voorstander van het organiseren van verloskundige zorg in
Lelystad? Zo ja, hoe gaat hij dit op de kortst mogelijke termijn realiseren?
Kwalitatief goede en beschikbare geboortezorg is van groot belang. Ik
vind het belangrijk dat oplossingen die daaraan kunnen bijdragen worden
onderzocht. Ik ga ervan uit dat partijen in de regio dergelijke oplossingen
meenemen in de uitvoering van de agenda van de zorg in Flevoland. Via
het Voortgangsoverleg zal ik partijen wijzen op hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de inhoud en het tempo van de acties die uit de
agenda van de zorg in Flevoland volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

58

13. De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister het ermee eens is
dat dit rapport tot stand is gekomen zonder enige inspraak van de
directbetrokkenen: de uitgeweken patiënten. Waarom speelt de mening
van de directbetrokkenen, de uitgeweken patiënten, geen rol in de
toekomstverkenning en ook niet in de overwegingen van de Minister om
deze aanbevelingen over te nemen? Waarom is er geen onderzoek gedaan
naar de mening van de getroffen patiënten en naar wat het voor hen
betekent qua logistiek, mantelzorg, financiën, tijd en werk? Hoe zit het wat
dit betreft met de kwetsbare ouderen? Kan de Minister een zodanig
onderzoek toezeggen?
De toekomstverkenner heeft verschillende partijen geïnterviewd, er zijn
meerdere werksessies en bestuurlijke tafels georganiseerd en er zijn
analyses gedaan wat onder andere heeft geresulteerd in een feitenboek.
Ook vertegenwoordigers van patiënten zijn hierbij betrokken. Op basis
van al deze interviews met partijen maar zeker ook de feiten heeft de
toekomstverkenner de agenda van de zorg opgesteld. Het monitoren en
rapporteren van de effecten op de burger zijn onderdeel van deze agenda
en worden dus opgepakt door de Zorgtafel. Een apart onderzoek lijkt me
daarom ook niet relevant.
14. De leden van de FvD-fractie vragen of de Minister kan toezeggen dat
de extra ambulancecapaciteit in stand gehouden wordt voor de regio
Flevoland.
In reactie op de vraag van de leden van de FvD-fractie, wil ik benadrukken
dat er goede ambulancezorg moet zijn. Dat vind ik belangrijk. Het is aan
de RAV Flevoland en de zorgverzekeraars om dat vorm te geven in
passend aanbod aan ambulancezorg.
Zoals reeds op vragen van de leden van de VVD-fractie geantwoord,
hebben de RAV Flevoland en de zorgverzekeraar sinds het faillissement
van de MC IJsselmeerziekenhuizen hard gewerkt aan de uitbreiding van
de capaciteit van ambulancezorg in de regio om de langere rijtijden op te
vangen. Hoe zij die zorg in de regio inrichten is een proces van intensieve
onderlinge afstemming en evaluatie aan de hand van de verwachte vraag
naar ambulancezorg, de actuele ritgegevens en de beschikbaarheid en
inzet van mensen en middelen. Ook wordt er gekeken naar de ontwikkelingen van het zorgaanbod in de regio. Dat is geen statische situatie. De
RAV en zorgverzekeraars hebben besloten om in het derde/vierde kwartaal
van 2020 tussen Lelystad en Dronten een nieuwe opstelplaats te realiseren (die niet standaard bemenst wordt, maar een rol krijgt in het
dynamisch spreiden van beschikbare ambulances wanneer dat vanwege
de inzet van ambulances op andere plekken nodig is). Dit is een goed
voorbeeld dat de RAV en zorgverzekeraars er bovenop zitten. Zij zetten
zich gezamenlijk in voor behoud van de nu goede prestaties en doen dit
met de door hun ingeschatte benodigde capaciteit.
15. Genoemde leden vragen tevens of de Minister kan toezeggen dat de
regels die eraan in de weg staan dat verloskundige praktijken voor elkaar
kunnen waarnemen, op korte termijn afgeschaft worden.
De toekomstverkenner geeft aan dat verloskundigen intensiever zouden
kunnen samenwerken dan tot dusver gebruikelijk en toegestaan is op
basis van concurrentiele afspraken. De toekomstverkenner noemt de
wenselijkheid dat de achterwacht gezamenlijk wordt georganiseerd tussen
praktijk. Ik vind het belangrijk dat als er oplossingen zijn die kunnen
bijdragen aan bijvoorbeeld het verminderen van de werkdruk dit serieus
moet worden onderzocht. Ik ga ervan uit dat partijen in de regio ook dit
advies meenemen in de uitvoering van de agenda van de zorg in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

59

Flevoland. Via het voortgangsoverleg kan ik behulpzaam zijn bij de
knelpunten die boven tafel komen.
16. Deze leden vragen of de Minister, gezien het premature karakter van
de toekomstverkenning, elk jaar een update wil geven omtrent de
opschaling en het noodzakelijke verbeteren van het zorgaanbod in
Flevoland.
Ik zal de uitkomsten van het Voortgangsoverleg gebruiken om uw Kamer
op gezette tijden te informeren over de voortgang van dit traject. Ik kan
toezeggen dat ik de uitkomsten van het Voortgangsoverleg april 2020 met
u deel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 016, nr. 255

60