de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

De Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid
Drs. W. Koolmees
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

datum
doorkiesnummer
e-mail
ons kenmerk
uwkenmerk
cc
ondenwerp

28 augustus 2019
088-361 33 17

Afdeling Strategie
bezoekadres
Kneuterdijk 1
2514 EM Den Haag
correspondentieadres
Postbus 90613
2509 LP Den Haag
t (088) 361 00 00
f (088) 361 00 22
www.rechtspraak.nl

UIT 11735 STRA/RMD
kenmerk 2019-0000073831
De minister voor Rechtsbescherming
Advies concept wetsvoorstel inburgering
Geachte heer Koolmees,
Bij brief van 25 juni 2019, kenmerk 2019-0000073831, verzocht u de Raad voor de rechtspraak (de
'Raad') advies uit te brengen inzake het concept wetsvoorstel inburgering (het 'Wetsvoorstel').
HET WETSVOORSTEL
Met het Wetsvoorstel wordt beoogd dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk de Nederlandse taal
Ieren, richting werk worden geactiveerd en volwaardig aan de Nederlandse samenleving gaan
deelnemen.
De Dienst Uitvoering Onderwijs (hierna: DUO) stelt namens de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid vast of iemand inburgeringsplichtig is. Het Wetsvoorstel bevat een aantal gronden
voor ontheffing van de inburgeringsplicht. Verder is er een mogelijkheid tot vrijstelling van de
inburgeringsplicht. Ook stelt DUO vast wanneer de inburgeringstermijn begint en of er redenen zijn om
die termijn te verlengen. De door DUO genomen beslissingen zijn besluiten als bedoeld in artikel 1:3
van de Algemene wet bestuursrecht waartegen bezwaar en beroep openstaan.
Van gemeenten wordt verwacht dat zij van alle inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk een brede intake
afnemen en een persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) vaststellen. Het PIP is een besluit als
bedoeld in artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht waartegen bezwaar en beroep openstaat.
Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor het begeleiden enfinancieelontzorgen van
asielstatushouders.
Een verplicht onderdeel van de inburgering is het participatieverklaringstraject. Dit is bedoeld om in een
vroeg stadium van het inburgeringstraject kennis te laten maken met de kernwaarden van de
Nederlandse samenleving. De module Arbeidsmarkt en Participatie zorgt ervoor dat
inburgeringsplichtigen vroegtijdig bekend raken met de Nederlandse arbeidsmarkt.
Gemeenten krijgen de taak toe te zien op de voortgang van het traject op basis van het PIP. Hierdoor
kunnen gemeenten inburgeringsplichtigen stimuleren om binnen de termijn van driejaar, maar liefst

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk:
pagina

28 augustus 2019
U I T 11735 STRA/RMD
2 van 4

sneller, te voldoen aan de inburgeringsplicht. In het nieuwe stelsel zijn drie leerroutes waarbinnen
inburgeringsplichtigen op het voor hen hoogst haalbare niveau aan de inburgeringsplicht kunnen
voldoen.
Het PIP kan door de gemeente worden gehandhaafd door middel van een bestuurlijke boete als daartoe
aanleiding bestaat.
DUO kan ook boetes opleggen als de inburgeringsplichtige verwijtbaar niet binnen de termijn aan de
inburgeringsplicht heeft voldaan. Een ander gevolg van het verwijtbaar niet voldoen aan de
inburgeringsplicht is dat betrokkene niet in aanmerking komt voor een sterker verblijfsrecht (zoals een
verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd) of voor naturalisatie.
Wat betreft de rechtsbescherming staat tegen besluiten inzake de huidige Wet inburgering en de
Vreemdelingenwet 2000 beroep open bij de rechtbank en hoger beroep bij de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het Wetsvoorstel brengt daarin geen verandering.
Na overleg met de gerechten, adviseert de Raad als volgt.'
ADVIES
Het Wetsvoorstel geeft de Raad geen aanleiding tot het maken van inhoudelijke opmerkingen.
WERKLAST
Het Wetsvoorstel heeftfinanciëlegevolgen voor de Rechtspraak. De verwachting is dat het aantal
beroepen dat bij de Rechtspraak aanhangig zal worden gemaakt, toeneemt. Dat leidt tot een jaarlijkse
toename van de werklast infinanciëlezin van ruim € 225.000^. Hieronder is dat toegelicht.
Toelichting.
Het aantal beroepen bij de bestuursrechter zal naar verwachting structureel, dus elk jaar, met 80 zaken
toenemen. Dat aantal zaken is als volgt opgebouwd.
In de eerste plaats worden jaarlijks ongeveer 40 beroepszaken verwacht tegen het PIP. Uit cijfers
verstrekt door uw ministerie blijkt dat per jaar afgerond 18.000 inburgeringsplichtigen samen met de
gemeente een PIP moeten opstellen. Door uw ministerie wordt ingeschat dat daar weinig bezwaar tegen
zal worden gemaakt, in ongeveer 1% van de gevallen, omdat het PIP in samenspraak tot stand komt. De
Raad ziet geen aanleiding om daar anders over te denken. In de Memorie van Toelichting is ook
' De Raad voor de rectitspraak heeft op grond van artikel 95 van de Wet op de rechterlijke organisatie een wettelijke adviestaak met
betrekking tot nieuwe wets- en beleidsvoorstellen die gevolgen hebben voor de rechtspraak. De adviezen worden vastgesteld na overleg
met de gerechten. De Raad voor de rechtspraak is een adviescollege in de zin van artikel 79 en 80 van de Grondwet. Bij het opstellen
van zijn adviezen beoordeelt de Raad de voorgenomen wet- en regelgeving in het bijzonder op de gevolgen voor de organisatie en de
werklast van de gerechten en op de (praktische) toepasbaarheid en uitvoerbaarheid. Rechters zijn bij de behandeling van individuele
zaken niet gebonden aan de inhoud van de wetgevingsadviezen van de Raad voor de rechtspraak.

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

28 augustus 2019
UIT 11735 STRA/RMD
3 van 4

aangegeven dat het opleggen van een boete niet lichtvaardig dient te gebeuren omdat het uitdrukkelijk is
bedoeld als een laatste redmiddel. Tegen afgerond 200 PIP's zal dus naar verwachting bezwaar worden
gemaakt. Naar inschatting van uw ministerie zal daarvan 20% in beroep gaan. Dit betekent 40
beroepszaken bij de bestuursrechter per jaar.
In de tweede plaats worden jaarlijks ongeveer 20 beroepszaken verwacht tegen een door de gemeente
opgelegde boete vanwege bijvoorbeeld het niet verschijnen op afspraken. Gemeenten nemen de
begeleiding van een inburgeringsplichtige op zich en krijgen de ruimte om maatwerk te bieden. De
verwachting is dan ook dat niet veel boetes worden opgelegd. Uw ministerie gaat ervan uit dat rond de
2% van de inburgeringsplichtigen te maken krijgt met een boete van de gemeente. De Raad heeft geen
reden om van die inschatting af te wijken. Uit ervaringscijfers van DUO blijkt vervolgens dat 50% van
het aantal opgelegde boetes leidt tot een bezwaarprocedure en dat 10% van de bezwaarprocedures leidt
tot een beroepszaak. Samenvattend komt dat dan neer op 20 beroepszaken bij de bestuursrechter.
In de derde plaats worden jaarlijks ongeveer 20 beroepszaken verwacht tegen een boete van de DUO
vanwege het niet tijdig voldoen aan de inburgeringsplicht. Uw ministerie gaat uit van ongeveer 400
boetes per jaar en de Raad sluit zich bij dat aantal aan. Uit de hiervoor al aangehaalde ervaringscijfers
van DUO blijkt dat 50% van het aantal opgelegde boetes leidt tot een bezwaarprocedure en dat daarvan
10% uitmondt in een beroepszaak bij de bestuursrecht. Samenvattend komt dat neer op 20
beroepszaken.
Tot slot zijn er nog besluiten te verwachten waarbij een sterker verblijfsrecht of naturalisatie wordt
afgewezen omdat niet (tijdig) aan de inburgeringsplicht is voldaan. Tegen die besluiten staat eveneens
bezwaar en beroep open. De Raad verwacht dat dit een (zeer) beperkt aantal beroepszaken zal
opleveren. Naar verwachting zal in een gering aantal gevallen niet (tijdig) worden voldaan aan de
inburgeringsplicht, in nog minder gevallen zal dat leiden tot bijvoorbeeld een afwijzing van
naturalisatie.
Evenmin verwacht de Raad dat er veel (beroeps)zaken zullen voortvloeien uit de besluiten van DUO
over uitstel van de inburgeringstermijn of de vaststelling dat iemand inburgeringsplichtig is.
De beroepszaken bij de bestuursrechter zullen naar verwachting vooral enkelvoudig worden behandeld.
Samenvattend
ln totaal verwacht de Raad jaarlijks ongeveer 80 beroepszaken extra te moeten behandelen als gevolg
van het Wetsvoorstel. Die zaken zullen vooral enkelvoudig worden behandeld. In tabelvorm zien de
financiële gevolgen voor de Rechtspraak er als volgt uit:

1^
de Raad
Rechtspraak
voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

28 augustus 2019
UIT 11735 STRA/RMD
4 van 4

Totale werklastconsequenties
;Mutatie als gevolg van aantallen
: Effect wijziging gemiddelde zaakzwaarte
^Effect behandeltijd per zaak
; Kosten RC
Totale effect wetsvoorstel

structureel
\€
163.531
;€
61.886
l €
i€
i€
225.418

De Raad behoudt zich het recht voor om op de berekening terug te komen. Het gaat (elk jaar) om grote
aantallen inburgeringsplichtigen. Dat betekent dat, zoals hiervoor ingeschat, bij een geringe
beroepsbereidheid toch een substantieel aantal beroepen bij de Rechtspraak aanhangig gemaakt wordt.
Het betekent eveneens dat bij een kleine stijging in beroepsbereidheid de aantallen beroepszaken bij de
Rechtspraak substantieel kunnen toenemen.
TOT SLOT
Indien na het uitbrengen van dit advies het Wetsvoorstel op belangrijke onderdelen wordt gewijzigd of
indien uit nadere uitvoeringsregelgeving belangrijke werklastgevolgen voortvloeien, dan wordt de Raad
graag in de gelegenheid gesteld daarover aanvullend te adviseren. Met het oog op de voorbereiding van
de gerechten op de invoering van het Wetsvoorstel, stelt de Raad er prijs op als hij geïnformeerd wordt
over de indiening van het Wetsvoorstel bij de .Tweede en de Eerste Kamer en de plaatsing van de
definitieve wetstekst in het Staatsblad. Ook eventuéle nadere regelgeving volgend op dit Wetsvoorstel
met gevolgen voor de rechtspleging valt binnen het adviesrecht van de Raad. Voor zover van
toepassing, ontvangt de Raad graag een adviesaanvraag voor deze nadere regelgeving.

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

Vi

•;<:
Co

p

g
(.:;.
(:::.
(::;.

Postbus 90613, 2509 LP Den Haag

TPG Post
Port betaald
Port payé
Pays-Bas