Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 591

Goedkeuring van de op 26 juni 2012 te Brussel
tot stand gekomen Handelsovereenkomst tussen
de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en
Colombia en Peru, anderzijds (Trb. 2012, 178)

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 17 juli 2013
De regering dankt de commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van de Tweede Kamer der Staten Generaal voor haar
verslag met betrekking tot het voorstel van wet tot goedkeuring van het
bovengenoemde akkoord. De regering heeft met belangstelling kennis
genomen van de vragen en opmerkingen van de leden van de desbetreffende fracties. In deze nota naar aanleiding van het verslag worden de
vragen van de commissie beantwoord, waarbij de volgorde van vragen
wordt aangehouden en vragen met dezelfde strekking worden samengevoegd.
De leden van de SP-fractie willen weten wat een afwijzing van het akkoord
door een parlement van een lidstaat zou betekenen voor de implementatie
ervan en vragen daarbij ook aan te geven welke termijnen hier aan
verbonden zouden zijn.
Het handelsakkoord tussen de EU en Colombia en Peru kan pas in werking
treden nadat alle partijen hun procedure voor goedkeuring hebben
afgerond en het akkoord hebben geratificeerd. Aangezien het handelsakkoord ook nationale of gedeelde bevoegdheden omvat, zullen ook alle
parlementen van alle EU-lidstaten met het akkoord in moeten stemmen.
Het parlement van een lidstaat spreekt zich uit over het vrijhandelsakkoord als geheel. Als het parlement van één van de EU-lidstaten het
vrijhandelsakkoord niet goedkeurt, treedt het, gehele, akkoord niet in
werking.
De inwerkingtreding van het akkoord kan meerdere jaren op zich laten
wachten. Gezien de voordelen die het akkoord voor de onderlinge handel
en duurzame ontwikkeling oplevert, is het wenselijk om de toepassing van
het vrijhandelsakkoord niet zo lang uit te stellen. Het vrijhandelsakkoord
voorziet dan ook in de mogelijkheid om het akkoord geheel of gedeeltelijk
voorlopig toe te passen, in afwachting van de inwerkingtreding van het
akkoord. De Raad heeft op 16 maart 2012 politieke overeenstemming
bereikt over de voorlopige toepassing van het deel van het akkoord dat
onder de bevoegdheid van de EU valt, op voorstel van de Commissie. Op
12 december 2012 heeft het Europees parlement het akkoord geratificeerd. Het handelsdeel met Peru wordt, omdat Peru het akkoord geratificeerd heeft, sinds 1 maart 2013 voorlopig toegepast. Het handelsdeel met

kst-33591-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

1

Colombia zal zeer binnenkort voorlopig worden toegepast nu het
Colombiaanse parlement op 6 juni jongstleden haar akkoord heeft
gegeven.
Indien het parlement van één van de EU-lidstaten het akkoord niet
goedkeurt, ontstaat een complexe situatie. Een afwijzing tast bovengenoemde voorlopige toepassing niet aan. De betreffende lidstaat is dan
nog steeds gebonden aan de bepalingen welke vallen onder
EU-competenties, zoals de afspraken die de EU maakt in het kader van de
gemeenschappelijke handelspolitiek. Deze bepalingen zijn samen zo’n 99
procent van het akkoord. Enerzijds is de voorlopige toepassing bedoeld
om de periode tot inwerkingtreding te overbruggen, en niet bedoeld om
oneindig voort te duren. Anderzijds is de voorlopige toepassing een zaak
tussen de betreffende partijen, dus tussen de EU en Colombia / Peru. Het
is aan elk van die partijen om eventuele consequenties ten aanzien van de
voorlopige toepassing te verbinden aan het uitblijven van de inwerkingtreding van het akkoord, waarbij die partijen te maken hebben met het feit
dat hun onderscheiden parlementen met het akkoord hebben ingestemd.
De leden van D66 zijn positief over de koppeling die gemaakt is met
fundamentele rechten. De leden van de fractie van D66 vernemen graag
over welke afspraken hier precies gesproken wordt. Hoe zien deze
afspraken er exact uit en hoe zijn hier de democratische beginselen en de
fundamentele rechten van de mens in opgenomen? Welke sancties gelden
er exact wanneer er sprake is van overtreding van zo’n clausule?
De leden van de PvdA fractie vragen welke overige sanctiemogelijkheden
bij aanhoudende mensenrechtenschendingen de regering ziet naast
opschorting van het vrijhandelsakkoord?
De eerbiediging van de democratische beginselen en fundamentele
rechten van de mens, zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de
rechten van de mens, en het beginsel van de rechtsstaat zijn in artikel 1
van de overeenkomst, mede op sterk aandringen van de Nederlandse
regering, benoemd als de basis van het binnen- en buitenlands beleid van
de partijen en vormen een essentieel element van de overeenkomst. Dit
laatste houdt in dat, onverminderd de bestaande mechanismen voor
politieke dialoog tussen de partijen, elke partij bij schending van artikel 1
onmiddellijk passende maatregelen in overeenstemming met het
internationale recht kan nemen, waaronder in het uiterste geval
opschorting van het akkoord. De maatregelen moeten in verhouding staan
tot de schending. Hierbij wordt voorrang gegeven aan maatregelen die de
werking van de overeenkomst het minst verstoren en worden de
maatregelen ingetrokken, zodra de redenen waarom zij zijn genomen niet
meer bestaan.
In zijn algemeenheid is het spectrum van mogelijke maatregelen bij
schending van de mensenrechten zeer breed. Afhankelijk van de ernst van
de schending begint deze bij een vorm van dialoog en kan deze in zwaarte
toenemen. Hierbij kan gedacht worden aan financiële en economische
sancties, zoals het bevriezen van tegoeden en de gedeeltelijke of volledige
opschorting van het vrijhandelsakkoord. Daarnaast kunnen ook in
mondiale fora, zoals de Verenigde Naties, diverse maatregelen worden
genomen. Hiervoor is overeenstemming met andere landen nodig.
De leden van de fractie van D66 hebben de vraag aan de regering waarom
eerst Bolivia en vervolgens ook Ecuador besloten hebben tot opschorting
van de onderhandelingen? Welke redenen hadden beide landen voor het
nemen van dit besluit en welke reactie kwam er vanuit de EU toen eerst
Bolivia en daarna Ecuador besloten de onderhandelingen op te schorten?
Ervaart de regering het besluit tot opschorting van de onderhandelingen
door Bolivia en Ecuador als een gemis voor het Vrijhandelsakkoord? Zo
nee waarom niet? Welke inspanningen gaat de regering doen om deze
landen op termijn alsnog toe te kunnen voegen aan dit Vrijhandelsakkoord?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

2

Binnen de Andes-gemeenschap is aan het begin van de onderhandelingen
verdeeldheid ontstaan over de reikwijdte van de afspraken die gemaakt
konden worden. Bolivia streefde naar grote mate van differentiatie in het
ambitieniveau van de afspraken, terwijl de rest van de regio een
uniformer ambitieniveau nastreefde. Colombia en Peru wilden bijvoorbeeld onderhandelen over onderwerpen als overheidsaanbestedingen en
intellectueel eigendom en Bolivia wilde dit niet. Hierop heeft het land in
2008 besloten de onderhandelingen te verlaten. In juli 2009 besloot
Ecuador uit de onderhandelingen te stappen, omdat het land te weinig
voordelen zag ten opzichte van de kosten van het akkoord. Zeer recent, in
mei 2013, heeft Ecuador per brief laten weten alsnog een vrijhandelsakkoord met de EU te willen sluiten. In het handelsakkoord is hierin
voorzien. Ecuador kan toetreden tot het handelsakkoord met Colombia en
Peru, waarbij het land eigen liberalisatieschema’s en uitzonderingen kan
uitonderhandelen, maar wel de basisafspraken zal moeten onderschrijven.
De regering juicht deze mogelijkheid toe, omdat hiermee wordt bijgedragen aan verdere regionale integratie. De regering betreurt het besluit
van Bolivia om de onderhandelingen te verlaten, maar beschouwt dit als
een soevereine aangelegenheid.
De leden van de VVD-fractie willen graag weten tot welke discussie de
handel in bananen heeft geleid. Welke partijen belemmerden de
vrijhandel in bananen?
Van oudsher gaf de EU eenzijdige handelspreferenties aan een deel van
haar voormalige koloniën in Afrika, de Cariben en Stille Oceaan regio (de
ACS-landen). Door deze preferenties hadden de ACS-landen een
aanzienlijk betere exportpositie qua bananen dan hun LatijnsAmerikaanse concurrenten. In de jaren negentig hebben deze handelspreferenties in de World Trade Organisation (Wereldhandelsorganisatie,
hierna: WTO) tot diverse geschillen geleid die de EU allemaal heeft
verloren. De handelspreferenties waren namelijk niet in lijn met de
WTO-regels. Inmiddels is het EU-beleid aangepast en heeft de EU in 2010
de ««Overeenkomst van Genève inzake de handel in bananen» met de
Latijns-Amerikaanse landen gesloten, waaronder de invoerheffingen op
bananen aan EU-zijde omlaag gaan.
In de onderhandelingen streefden Colombia en Peru ernaar dat de EU de
handel in bananen volledig zou vrijmaken. Dit zou echter grote gevolgen
hebben gehad voor de ACS-landen, welke over het algemeen minder
efficiënt produceren dan producenten in Colombia en Peru. Daar komt bij
dat enkele EU-lidstaten overzeese gebieden hebben waar ook bananen
worden geproduceerd die zij willen beschermen. Er is daarom voor een
middenweg gekozen die recht doet aan de belangen van alle betrokken
partijen, te weten een verdere afbouw van de EU tarieven op bananen
vanuit Colombia en Peru naar een tarief van € 75 per metrieke ton in 2020.
De regering geeft aan dat Nederland heeft aangedrongen op afspraken
over non-proliferatie, mensenrechten en duurzame handel. De leden van
de VVD-fractie vragen welke andere Europese Unie-lidstaten Nederland
steunden bij de inzet op deze gebieden. Welke partijen waren negatief
over de Nederlandse inzet? Zo ja, welke partijen waren dat? Heeft
Nederland de onderhandelingen vertraagd met deze inzet? Hebben Peru
en Colombia ook eisen op tafel gelegd over het democratisch gehalte van
Nederland of andere EU-lidstaten?
Nederland stond niet alleen in de inzet op afspraken over mensenrechten
en non-proliferatie in het vrijhandelsakkoord met Peru en Colombia, maar
heeft hier wel harder dan veel andere EU-lidstaten op ingezet. Het ging
hierbij met name om de vraag of partijen direct maatregelen mogen
nemen indien de mensenrechten worden geschonden of dat hier eerst
een dialoog over moet plaatsvinden. Nederland is tevreden dat het gelukt
is om af te spreken dat maatregelen zonder vooroverleg genomen kunnen
worden. Het opnemen van stevige afspraken over mensenrechten en
non-proliferatie in de verdragsrelaties van de EU met derde landen is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

3

inmiddels een algemeen aanvaard onderdeel van het externe beleid van
de Unie. Alle lidstaten hebben zich achter dit principe geschaard.
De Nederlandse inzet op mensenrechten, non-proliferatie en duurzame
handel heeft de onderhandelingen niet vertraagd. Deze inzet was slechts
één van de vele punten die in de eindfase van de onderhandelingen
opgelost zijn. Peru en Colombia hebben, voor zover bekend, geen
specifieke eisen op tafel gelegd aangaande het democratisch gehalte van
Nederland of andere EU-lidstaten. De afspraken die uiteindelijk door zowel
de EU als Peru en Colombia onderschreven zijn, gaan uit van gedeelde
waarden en dus van een wederzijdse verbintenis aan mensenrechten,
rechtsstaat en democratie.
De leden van de PvdA fractie vinden de totstandkoming van monitoringsmechanismen in het vrijhandelsverdrag van groot belang, maar vragen
hoe kan worden gewaarborgd dat de vakbonden en organisaties uit het
maatschappelijk middenveld worden betrokken bij deze monitoring?
Tevens vragen de leden van de PvdA fractie zich af hoe de EU gaat toezien
op een gelijke betrokkenheid van werkgevers en werknemersorganisaties
bij het naleven van de sociale clausules van het vrijhandelsverdrag in het
Nationaal Consultatie Mechanisme? Ook zijn de leden van de PvdA fractie
van mening dat het van belang is dat dergelijke monitoringmechanismen
zo spoedig mogelijk worden ingesteld. Kan worden aangeven op welke
termijn dit zal gebeuren?
In het akkoord is afgesproken dat het subcomité voor handel en duurzame
ontwikkeling minstens eenmaal per jaar bijeenkomt met organisaties uit
het maatschappelijk middenveld om te spreken over de implementatie
van alle afspraken die in het hoofdstuk over Handel en Duurzame
Ontwikkeling zijn opgenomen. Deze vertegenwoordigers moeten een
gebalanceerde vertegenwoordiging zijn van de economische, sociale en
milieubelangen in het land. Wat Nederland betreft horen hier zeker ook
vertegenwoordigers van vakbonden en werkgevers/
werknemersorganisaties bij. Nederland zal zich hier in EU-kader ook hard
voor maken.
Binnen het eerste jaar na de voorlopige toepassing van het akkoord zal
het subcomité voor Handel en Duurzame Ontwikkeling voor het eerst
bijeenkomen en zal het procedures vaststellen voor de bijeenkomsten met
het maatschappelijke middenveld. De Europese Commissie heeft al
aangegeven dit comité zo snel mogelijk te willen opzetten en de operationele kanalen voor de consultatie met het maatschappelijk middenveld te
willen organiseren, waarbij de adviesgroepen in het land van elke partij
samengesteld worden middels een inclusief proces.
Tevens vragen de leden van de PvdA fractie hoe de mensenrechtenclausules uit het vrijhandelsakkoord zich tot de reeds bestaande mensenrechtenstrategieën van de EU en het bilaterale Midden-Amerika Programma
verhouden, is hier sprake van een geïntegreerd kader?
De EU-mensenrechtenstrategie voor Colombia gaat in op de
mainstreaming van mensenrechten in de brede relatie, inclusief handel,
investeringen en ontwikkelingssamenwerking. Er is speciale aandacht
voor de sociale en milieuaspecten van de extractieve industrie en voor
maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO).
Er bestaat geen relatie met het Midden-Amerika Programma, omdat dat
dit zich op een andere regio richt.
De leden van de PvdA fractie vragen of er vanuit de EU technische
assistentie zal worden geleverd aan de Colombiaanse en Peruaanse
overheid bij het naleven van de clausules uit het vrijhandelsakkoord met
betrekking tot mensenrechten, arbeidsrechten en duurzaamheid. Zijn er
mogelijkheden voor de versterking van capaciteit van lokale overheden bij
het uitvoeren van onafhankelijke sociale- en milieu effect rapportages en
implementatie en naleving van regelgeving ter plaatse? Is er tevens een
rol weggelegd voor de Nederlandse ambassades op dit terrein?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

4

Ondersteuning vanuit de EU vindt plaats middels een regelmatige
beleidsdialoog en via de EU ontwikkelingssamenwerkingsprojecten. De
EU levert technische assistentie op de volgende terreinen: transparantie
en strijd tegen corruptie, een country partnership tussen de G8 en
Colombia op het gebied van EITI (Extractive Industries Transparency
Initiative) en initiatieven met betrekking tot de extractieve industrie. Een
voorbeeld is het programma «Institutional strengthening of the
Colombian capacity for increasing integrity and transparency».
De Nederlandse ambassades in Colombia en Peru zetten in het bijzonder
in op maatschappelijk verantwoord ondernemen (onder andere mensenrechten) en hebben daar middelen voor. Voor Colombia staat hier onder
andere het mensenrechtenfonds voor open. MVO is eveneens een
prioriteit in de Transitiefaciliteit. Ambassades kunnen, indien er een lokale
vraag is lokale overheden ondersteunen, bij het uitvoeren van onafhankelijke sociale- en milieueffectrapportages. Colombia, als transitieland, kan
trekken op het bedrijfsleveninstrumentarium. Voor Peru staat een kleiner
fonds ter beschikking, het «Leads for Economic Diplomacy».
MVO is één van de dwarsdoorsnijdende thema’s binnen de Transitiefaciliteit en zal onder andere vorm krijgen via de samenwerking op het gebied
van duurzame handel in de belangrijkste agro-commodities in de
bilaterale handelsportfolio. In 2012 is het Duurzame Handel Platform
opgezet door een coalitie van de Nederlandse ambassade, de Colombiaanse overheid en de belangrijkste Colombiaanse exporteurs. Duurzame
agro-commodities zijn van belang voor de ontwikkeling van rurale regio’s
en de export van de Colombiaanse economie. Er is een groot commitment
van de bloemen-, bananen- en koffiesector om hun sectoren te verduurzamen in samenwerking met internationale donoren en bedrijven. Er is in
2012 een drietal verklaringen getekend, waarin de doelstellingen voor
2015 voor duurzame handel in koffie, bananen en bloemen werden
vastgelegd. Het is de eerste serie verklaringen in Colombia waarin – door
Nederlands initiatief – producenten, exporteurs, importeurs, internationale
donoren, publieke overheden en certificeerders zich vastleggen om
gezamenlijk te investeren in het opschalen van duurzame productie en
consumptie van agro-commodities. Er zal nauw worden samengewerkt
met het wereldwijde programma van het Initiatief Duurzame Handel (IDH)
en verschillende Nederlandse importeurs.
In mei van dit jaar tekenden Nederland en Colombia een samenwerkingsovereenkomst voor de implementatie van de Voluntary Principles for
Security and Human Rights. Op deze manier hoopt Nederland een
bijdrage te leveren aan het implementeren van een gedragscode die het
respect voor mensenrechten garandeert binnen de handhaving van
veiligheid voor olie-, gas-en mijnbouwbedrijven. In het bijzonder richt
Nederland zich op de ontwikkeling van resultaat- en impactindicatoren als
ook de deelname van civil society.
De Voluntary Principles zijn in lijn met het Nederlandse beleid waarin
MVO op internationale schaal wordt gestimuleerd. Colombia is een goed
voorbeeld waar private bedrijven, overheden en het maatschappelijk
middenveld samenwerken aan het verbeteren van omstandigheden in
conflict-gevoelige regio’s. Het is een proces van vallen en opstaan, maar
de afgelopen jaren is er wel degelijk vooruitgang geboekt met de
implementatie van de Voluntary Principles in de extractieve sector.
Ook de leden van de SP-fractie vragen hoe wordt omgegaan met
monitoring en naleving van het handelsakkoord. Deze leden geven aan
dat ervaringen met het Amerikaanse Labour Action Plan, dat veel
gedetailleerder is dan de insteek op mensenrechten in het vrijhandelsakkoord van de EU, teleurstellend zijn gebleken. De grote vraag is dan ook
welke instrumenten de EU en de lidstaten ter beschikking staan om het
handelsakkoord met Colombia en Peru te monitoren en naleving af te
dwingen, gezien de slechte staat van dienst op het gebied van mensen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

5

rechten in Colombia. Kan het akkoord überhaupt actief en effectief worden
gebruikt om de mensenrechtensituatie in Colombia te verbeteren? Zo ja,
hoe? Wat zijn best practices en worst case scenario’s als het gaat om
monitoring en naleving? Zijn er bijvoorbeeld besluiten te nemen over ex
post impact assessments van het akkoord?
De leden van de SP-fractie of de regering onderschrijft dat bij de implementatie van het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Colombia een strikt
toezicht op naleving van de mensenrechtenclausule noodzakelijk is
teneinde enig reëel effect te sorteren? En zo ja, welke instrumenten staan
de EU en de lidstaten daartoe ter beschikking? Is de regering bereid zich
ervoor in te zetten dat vóór ratificatie van het verdrag, de mensenrechtenparagraaf in het EU-vrijhandelsverdrag wordt versterkt met meer
bindende kaders, dwingende monitoring en (automatische) sancties?
De handelsovereenkomst is in de eerste instantie een akkoord om de
barrières in de onderlinge handel tussen de EU en Colombia en Peru
zoveel mogelijk te beslechten en kan als zodanig niet worden gezien als
de oplossing voor alle mensenrechtenproblemen die spelen in Colombia.
Hiertoe zijn andere interventies net zo hard nodig. Wel bevat het akkoord
belangrijke afspraken om concreet bij te dragen aan de verbetering van de
situatie in het land.
Het duurzaamheidshoofdstuk gaat uit van een coöperatieve benadering
om duurzame ontwikkeling te bevorderen. De regering hecht zeer aan de
mogelijkheden tot samenwerking en dialoog die het vrijhandelsakkoord
schept. De regering stelt zich op het standpunt dat een dergelijke
benadering, waarbij ook stakeholders uit het maatschappelijk middenveld
worden betrokken, meer mogelijkheden tot beïnvloeding biedt dan het
treffen van eenzijdige maatregelen. Voor details over de mechanismen
voor monitoring en naleving verwijs ik naar de brief van 30 mei 2011 aan
uw Kamer (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1066) waarin de regering beschreven
heeft dat alle afspraken in het akkoord bindend zijn en welke instrumenten
het akkoord bevat wat betreft toezicht op de implementatie en de
beslechting van geschillen bij niet-naleving van de afspraken.
Parallel met het Amerikaanse Labour Action Plan heeft Colombia, op
verzoek van het Europees Parlement, een vergelijkbaar actieplan
opgesteld. In mijn brief aan uw Kamer d.d. 17 december 2012 (Kamerstuk
31 985 nr. 17) heb ik u hierover geïnformeerd. Dit actieplan maakt geen
deel uit van het vrijhandelsakkoord. Het plan was voor het Europees
Parlement voldoende om in december 2012 over te gaan tot ratificatie van
het vrijhandelsakkoord.
Er zijn op dit moment nog weinig best practices en worst case scenario’s
wat betreft monitoring en naleving van mensenrechten middels vrijhandelsakkoorden. Doordat de EU altijd heeft ingezet op handelsliberalisatie
via de WTO, zijn er nog maar weinig Europese vrijhandelsakkoorden
gesloten. In geen van deze landen zijn sinds de inwerkingtreding
dusdanige mensenrechtenschendingen geconstateerd dat een beroep op
deze clausule wenselijk werd geacht.
Wel heeft de EU in 2010 Sri Lanka haar APS+ preferenties ontnomen naar
aanleiding van diverse mensenrechtenschendingen in het land. Dit heeft
geleid tot een afname van de Sri Lankaanse (textiel) exporten naar de EU,
maar heeft geen verandering in het land zelf teweeg gebracht. De lopende
dialoog over de mensenrechtensituatie in het land is door de opschorting
van de preferenties wel verbroken.
Wat betreft de impact assessments is de afspraak dat de EU ook na afloop
van de onderhandelingen een ex post impact assessment uitvoert. Hier
hoeft geen apart besluit over genomen te worden.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het eens is met de brede
oproep van de Colombiaanse civil society, daarin gesteund door de
internationale vakbeweging, om geen vrijhandelsakkoord te tekenen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

6

totdat er concrete en meetbare verbeteringen in de mensenrechtensituatie
zijn gerealiseerd? En zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het standpunt deelt dat
de Colombiaanse regering vooraf meer inspanning en resultaten moet
laten zien bij het verbeteren van de mensenrechtensituatie en het naleven
van vakbondsrechten voordat een vrijhandelsakkoord met de EU in
werking kan treden?
Het vrijhandelsakkoord tussen de EU en haar lidstaten en Colombia en
Peru is in mei 2012 door alle EU-lidstaten getekend en marge van de Raad
Buitenlandse Zaken (voor handelsministers). Op 26 juni 2012 heeft de
officiële ondertekeningsceremonie tussen de EU en Colombia en Peru
plaatsgevonden.
De Nederlandse regering is een voorstander van de spoedige inwerkingtreding van het voorliggende handelsakkoord gezien de economische
groei die het voor alle betrokken partijen zal opleveren, alsook de bijdrage
die wordt geleverd aan armoedereductie en regionale integratie tussen
Colombia en Peru. Daar komt bij dat het akkoord zeer ambitieuze en
vergaande afspraken bevat op het gebied van mensenrechten en
duurzame ontwikkeling, waaronder arbeidsrechten.
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat de Hoge Commissaris voor de
Mensenrechten van de VN (UNHCHR) in Colombia op verschillende
momenten haar ernstige bezorgdheid heeft uitgesproken over de
amnestiewet voor militairen, die het verkrijgen van de waarheid, recht en
herstel onmogelijk maakt voor de vele slachtoffers van geweld.1 Deelt de
regering de mening van UNHCHR dat deze hierboven genoemde
ontwikkelingen de straffeloosheid in Colombia groter maken en dat dit de
mensenrechtenschendingen onvoldoende waarborgt?
Ja, net als UNHCHR en de EU heeft Nederland zorgen over straffeloosheid, ook in het kader van de uitbreiding van de militaire rechtspraak.
Dit is onlangs in de Universal Periodic Review in het kader van de VN
Mensenrechtenraad door Nederland opgebracht. Nederland bepleit een
effectieve uitvoering van de programma’s die de strijd tegen straffeloosheid aangaan.
De leden van de SP-fractie merken op dat het gebrek aan naleving van
wetten en het belang van een stevige inzet op respect voor de mensenrechten tijdens een bezoek van voormalig Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Knapen aan Colombia door vertegenwoordigers van
mensenrechtenorganisaties en vakbonden werd onderstreept.2 Is de
regering bereid het door voormalig Staatssecretaris Knapen ingezette
beleid ten aanzien van mensenrechten in Colombia door te zetten?
Staatssecretaris Knapen heeft ingezet op het transitiebeleid, waarbij
mensenrechten en MVO aandachtspunten zijn. De transitiefaciliteit blijft
vooralsnog bestaan. MVO en respect voor de mensenrechten blijven daar
een onderdeel van. Tevens blijft MVO een prioriteit binnen het mensenrechtenfonds. Dit betekent dat 60% van de middelen uit dit fonds voor
Colombia zijn bestemd voor activiteiten met een duidelijke
MVO-doelstelling.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan aangeven welk
deel van de handel tussen de EU en Colombia en Peru nu wordt vrijgegeven. Welke delen nog niet en waarom niet? Kan de regering aangeven
of er ook afspraken zijn gemaakt over ontwikkelingssamenwerking? Zo ja,
welke afspraken zijn dat en welk bedrag is er mee gemoeid?
De leden van de fractie van D66 ontvangen graag een lijst waarop precies
staat aangegeven welke producten wel en welke producten niet onder de
liberalisatie vallen. Voorts willen deze leden weten of de regering het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid als obstakel binnen het Vrijhandels1

(http://www.hchr.org.co/publico/comunicados/2012/comunicados2012.php3?cod=27&cat=88
verder in het Engels toegelicht door OIDHACO op http://www.oidhaco.org/?art=1622&lang=en)
2
Kamerbrief «Verslag bezoek aan Colombia: van «Aid naar Trade» in de praktijk», 5 juli 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

7

akkoord gesloten tussen de EU, enerzijds, en Colombia en Peru, anderzijds ziet? Kan de regering toelichten hoezeer het GLB hier een rol heeft
gespeeld?
De handel in industriële producten en vis zal binnen een periode van 10
jaar volledig vrij zijn. De EU liberaliseert de handel in industriële
producten en vis volledig bij de voorlopige toepassing van het vrijhandelsakkoord. Peru doet dit direct voor 80 procent van deze producten,
onder andere voor landbouw- en bouwmachines, medische apparatuur,
staal, textiel, keramiek, optische instrumenten. Na vijf jaar liberaliseert
Peru nog eens 6 procent en de resterende 14 procent van de exporten is
na tien jaar tariefvrij. Dit betreft met name meubels, leer en glas.
Colombia liberaliseert bij toepassing van het akkoord direct haar markt
voor 65 procent van de EU exporten van industriële producten en vis
richting haar markt. Na 5 jaar volgt een additionele 18 procent en de rest
is ook na tien jaar vrij. De sectoren die het eerst worden geliberaliseerd
betreffen onder andere medische apparatuur (100%), schoeisel (95%),
bouwmateriaal (87%), machines (75%), elektronische apparatuur (63%),
chemische producten (90%). Langere uitfasering is afgesproken voor
meubels, hout, speelgoed en glas.
Landbouwproducten worden aan beide zijden niet volledig geliberaliseerd. De EU exporten van landbouwproducten naar Colombia en Peru
zullen na 17 jaar voor 85% tariefvrij zijn. Andersom zal ook de EU haar
landbouwmarkt niet volledig openen. De belangrijkste producten die niet
volledig worden geliberaliseerd betreffen bananen, suiker, rijst, rum en
rundvlees.
Voor de exacte tariefeliminatieschema’s wordt verwezen naar Annex I bij
de overeenkomst welke u onder andere hier kunt vinden: http://
trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=691.
In het akkoord zijn geen specifieke afspraken gemaakt over ontwikkelingssamenwerking met daaraan gekoppeld specifieke bedragen. Dit neemt
niet weg dat de EU wel wil kijken hoe ze gegeven de beschikbare
middelen de implementatie van het akkoord waar mogelijk kan ondersteunen. Zie ook hierboven de beschrijving van de technische assistentie
die de EU verleent.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering een inschatting kan
geven tot hoeveel extra handel dit verdrag leidt voor Nederland en voor
de Europese Unie als geheel?
In de aanloop naar de onderhandelingen heeft de EU een «Trade and
Sustainability Impact Assessment» laten uitvoeren naar de effecten van
het EU-Andean handelsakkoord. Volgens deze studie zal het akkoord de
Europese exporteurs op termijn jaarlijks 270 miljoen euro aan heffingen
besparen. Daarnaast geeft de studie aan dat de waarde van de totale
EU-exporten met 0,1% zal toenemen, zowel door toegenomen vraag aan
beide zijden als door handelsverlegging ten koste van de VS en Mercosurregio.
De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie wijzen erop, dat het
Sustainability Impact Assessment (SIA), dat werd uitgevoerd in opdracht
van de EU, waarschuwt voor een negatief effect van het vrijhandelsakkoord op landbouwsectoren in Colombia, uitgezonderd bananen. Is de
regering op de hoogte van deze uitkomsten? Worden de conclusies van de
SIA door de regering onderschreven? Hoe kunnen deze mogelijk
negatieve effecten van het vrijhandelsakkoord worden beperkt? Waarom
zou het voorliggende vrijhandelsakkoord van de EU met Colombia en
Peru nu wel positieve effecten hebben op de landbouw in Colombia?
De regering is een voorstander van het uitvoeren van Sustainability
Impact Assessments en ziet toegevoegde waarde in de aanbevelingen die
hierin worden gedaan om mogelijke negatieve effecten van het onderhevige akkoord te mitigeren. Een SIA gaat daarbij uit van scenario’s welke
in de praktijk nooit volledig zullen kloppen, maar de beste schatting zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

8

om effecten in kaart te brengen. Derhalve zijn deze studies zeer
waardevol.
Het SIA wijst er op dat voor Colombia de effecten voor de groente-, fruiten notensector (waar bananen het grootste deel van uitmaken) positief
zijn. De Colombiaanse productie van groente, fruit en noten zal met 11,2%
toenemen en de export hiervan naar de EU met bijna 60 procent. Daar
staat in Colombia tegenover dat in andere agrarische sectoren de
productie tussen de 1,4 en 5 procent daalt. Per saldo neemt de agrarische
productie met 0,24 procent toe.
De regering is op de hoogte van deze uitkomsten en ziet dat in elk
handelsakkoord het effect verschilt per sector. De productie van bewerkte
voedingsmiddelen, dranken en tabak neemt volgens het SIA, als gevolg
van het handelsakkoord, in Colombia inderdaad af, met 0,8 procent De
productie van auto’s en auto-onderdelen neemt naar verwachting met
24,5 procent toe. De primaire mijnbouw neemt met 0,4 procent toe. In
Peru is het effect in alle landbouwsectoren licht positief (tussen de 0,2 en
0,6 procent groei).
Elk handelsakkoord heeft specifiek sectorale effecten zowel in de EU als in
de tegenpartij. Dergelijke effecten worden deels ondervangen door
langere liberalisatietermijnen voor gevoelige producten. Daarnaast wijst
het SIA op het belang van sociaaleconomisch beleid om de baten goed
onder de verschillende sociale groepen te verdelen en ervoor te zorgen
dat mensen op termijn werkzaam worden in andere sectoren.
De leden van de PvdA fractie vragen of het vrijhandelsakkoord voldoende
waarborgen bevat om het witwassen van drugs- en ander crimineel geld
tegen te gaan? Op welke wijze kan het vrijhandelsakkoord hier toe
bijdragen?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering ervan op de hoogte is,
dat het vrijhandelsverdrag het witwassen van drugs- en andere crimineel
geld bevordert, terwijl in het verdrag daartegen geen maatregelen zijn
opgenomen, zoals in andere vrijhandelsverdragen wel het geval is.3
Het vrijhandelsakkoord bevat een bepaling waarbij partijen er naar het
beste vermogen voor zorgen dat de internationaal erkende normen voor
de regulering van en het toezicht op de financiële dienstensector en voor
de strijd tegen het witwassen van geld en de financiering van terrorisme
worden geïmplementeerd én toegepast. Het speciaal daartoe op te richten
subcomité, dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van elke
verdragspartij, zal er op toezien dat de partijen genoemde afspraken
naleven. Bovendien bevat het vrijhandelsakkoord een geschillenbeslechtingsprocedure waarin verdragspartijen met elkaar in overleg kunnen
treden over diverse kwesties, waaronder op het gebied van het witwassen
van geld en de financiering van terrorisme.
Het varieert in hoeverre in andere handelsakkoorden afspraken over het
witwassen van drugs- en ander crimineel geld zijn gemaakt. In het
vrijhandelsakkoord met Zuid-Korea zijn op dit terrein geen specifieke
afspraken gemaakt. In het associatieakkoord met Midden-Amerika is een
aanzet gegeven om samen te werken aan het voorkomen van het gebruik
van financiële stelsels en ondernemingen voor het witwassen van
opbrengsten die voortvloeien uit ernstige misdrijven, illegale drugs en
terrorisme. De regering onderschrijft de stelling niet dat het vrijhandelsakkoord met Peru en Columbia het witwassen van drugs- en ander crimineel
geld bevordert.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze de EU maatschappelijk
verantwoord ondernemen wil bevorderen, mede gezien het feit dat basale
arbeidsrechten in Colombia niet worden gewaarborgd? Hoe worden de
3

Zie hiervoor rapporten van SOMO: http://somo.nl/publications-en/Publication_3917/
at_download/fullfile en http://somo.nl/news-en/somo-news/serious-risks-in-free-tradeagreement-between-eu-colombia-and-peru.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

9

gedragingen van Europese bedrijven gemonitord? Wat is de inzet van de
Nederlandse regering hierop?
De EU heeft in oktober 2011 een vernieuwde EU-strategie ter bevordering
van maatschappelijk verantwoord ondernemen vastgesteld voor
2011–2014 (http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=COM:2011:0681:FIN:NL:PDF). Daarin staat gespecificeerd dat het Europees beleid ter bevordering van MVO volledig
consistent dient te worden gemaakt met internationaal erkende beginselen en richtsnoeren, met name de OESO-richtlijnen voor Multinationale
Ondernemingen. Europese bedrijven dienen zich nadrukkelijk te laten
leiden door de OESO-richtlijnen. Ook Colombia heeft in december 2011 de
OESO-richtlijnen onderschreven. Nederland heeft het Colombiaanse
Nationaal Contact Punt (NCP) van advies voorzien ten tijde van de
oprichting. De EU-strategie voorziet niet in het monitoren van gedragingen van Europese bedrijven. Wanneer er gerede verdenkingen bestaan
op het niet naleven van fundamentele arbeidsnormen in Colombia door
Europese, Colombiaanse of andere bedrijven, dan dienen de getroffen
werknemers in eerste instantie naar de Colombiaanse autoriteiten te
stappen; zij hebben immers een eerste duty to protect op basis van het
Colombiaans arbeidsrecht. Colombia heeft de zogenaamde «fundamentele» ILO-conventies geratificeerd en kan in diverse internationale
gremia of bilateraal aangesproken op de handhaving van die conventies.
In aanvulling op het doen van een beroep op de overheid of rechter
kunnen werknemers ook trachten met hun werkgever in dialoog te treden
om op informele wijze tot een duurzame oplossing te komen. Hierbij
kunnen de diensten van de Nationale Contact Punten behulpzaam zijn.
De leden van de SP-fractie geven aan dat het SIA de noodzaak voor de
ontwikkeling van een stevig regulerend kader t.b.v. de ontwikkeling van
duurzame mijnbouwactiviteiten als kernprioriteit benadrukt. Welke inzet
wordt hier van EU-zijde op gepleegd, mede in het licht van het feit dat
regulering ten bate van de lokale economie ten koste kan gaan van de
aantrekkelijkheid voor buitenlandse investeerders? Zowel expansie van de
commerciële landbouw als de mijnbouw zullen conform het SIA grootschalige negatieve milieueffecten veroorzaken. Op welke wijze gaat de
regering erop toezien dat Europese investeerders ter plaatse internationale milieunormen naleven? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat
grootschalige (illegale) ontbossing met gekoppelde aantasting van de
biodiversiteit en gedwongen landonteigening van lokale bevolking in dit
ecologisch zo belangrijke gebied wordt tegengegaan? Kan de Nederlandse regering binnen de Transitiefaciliteit programma’s ontwikkelen
gericht op versterken van capaciteit van lokale overheden op auditing van
mijnen en uitvoeren van onafhankelijke sociale en milieueffectrapportages?
Toezicht op de naleving van internationale milieunormen is een taak die
toebehoort aan de Colombiaanse overheid zelf, en waarin ook de
secretariaten van de desbetreffende internationale conventies een rol
hebben. Elke internationale conventie kent eigen procedures aangaande
monitoring en rapportage over de implementatie van de betreffende
milieuconventie. Wat betreft investeringen door Nederlandse bedrijven
ziet de regering wel een taak in het onder de aandacht brengen van de
OESO richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen, zodat investeringen (in onder andere de mijnbouwsector) in lijn met internationaal
erkende normen en standaarden worden gedaan, inclusief met gebruikmaking van impact assessments waar gepast. De transitiefaciliteit heeft in
principe middelen om de capaciteit van de Colombiaanse overheid op
auditing van mijnen en uitvoeren van onafhankelijke sociale en milieueffectrapportages te versterken als dat bijdraagt aan de doelstellingen van
de faciliteit (met name de doelstelling om het ondernemingsklimaat te
verbeteren) en past binnen de procedures en het budget. Zo steunt de
transitiefaciliteit onder andere het Colombiaanse Ministerie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

10

Landbouw, het Ministerie van Milieu en het Ministerie van Energie bij de
ontwikkeling van beleid, kennis en investeringen in duurzame biomassa,
waarbij speciale aandacht is voor landuse-issues en biodiversiteit,
inclusief samenwerking met relevante NGO’s.
Ook wordt het Colombiaanse Comité Mijnbouw en Energie gesteund met
capaciteitsopbouw om de Voluntary Principles on Security and Human
Rights te implementeren. Tot slot heeft de transitiefaciliteit het mogelijk
gemaakt dat de Commissie MER (Milieu Effect Rapportage) een milieueffectrapportage in Colombia kon ondersteunen.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering zich bewust is van het
feit dat de huidige restricties op arbeidsrechten in Colombia een verbetering van de arbeidsvoorwaarden in de weg staan, en dat dit met name
geldt in de voor buitenlandse investeerders aantrekkelijke sectoren als
mijnbouw en landbouw? Op welke wijze kan worden voorkomen dat
Europese investeerders profiteren van de slechte arbeidsrechtelijke
omstandigheden in Colombia?
Buitenlandse investeerders in Colombia zijn gebonden aan de Colombiaanse wetgeving, ook die op het gebied van arbeidsrechten. Colombia
heeft alle fundamentele conventies van de ILO geratificeerd. De Nederlandse regering verwacht dan ook dat Nederlandse ondernemingen zich
aan deze internationale normen houden, een verwachting die vervat is in
de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen. Ook Colombia
onderschrijft deze OESO Richtlijnen. In aanvulling op de naleving van
deze arbeidsnormen verwacht de overheid dat bedrijven ook de aanbevelingen van de OESO Richtlijnen in acht nemen op het vlak van het voeren
van een dialoog met relevante belanghebbenden, zoals werknemers, over
de (mogelijke) negatieve invloed die de activiteiten van de ondernemingen op die belanghebbenden hebben en publiekelijk rekenschap
geven van de keuzes die zij daarin maken.
De Nederlandse ambassade in Bogota is daarbij actief op het gebied van
maatschappelijk verantwoord ondernemen en mensenrechten en heeft
daarbij specifieke aandacht voor vakbondsrechten en de positie van
vakbondsvertegenwoordigers in Colombia. Tijdens het recente bezoek van
de mensenrechtenambassadeur aan Colombia is dit in diverse ontmoetingen ook uitgebreid besproken.
De leden van de SP-fractie vragen hoe kan worden voorkomen dat
importen uit Europa, na intreding van het akkoord, ten koste gaan van de
lokale voedselproductie en de inkomenspositie van kleine boeren.
Het handelsakkoord bevat speciale landbouwvrijwaringsmogelijkheden
waarin is overeengekomen dat Colombia en Peru de mogelijkheid hebben
om voor enkele specifieke landbouwproducten bilaterale vrijwaringsmaatregelen tegen Europese importen in te stellen. De producten waarvoor dit
geldt zijn opgenomen in Bijlage IV bij het Vrijhandelsakkoord en betreffen
met name enkele zuivel- en vleesproducten. Een kwantitatieve vrijwaringsmaatregel kan worden opgelegd indien het totale invoervolume voor
een bepaald landbouwproduct het daarvoor vastgestelde drempelvolume
overstijgt.
Verder kennen Colombia en Peru een systeem van variabele invoerheffingen voor enkele landbouwproducten gericht op het stabiliseren van de
prijs van deze producten voor lokale consumenten. In artikel 30 van het
Vrijhandelsakkoord wordt geregeld dat de landen dit zogenaamde
prijstranchesysteem mogen blijven hanteren.
De leden van de SP-fractie vragen welke instrumenten het – nog in te
stellen – subcomité Handel en Duurzaamheid zal inzetten om
duurzaamheid te bevorderen.
Het subcomité Handel en Duurzame Ontwikkeling wordt ingesteld om toe
te zien op de uitvoering van de afspraken die in het hoofdstuk Handel en
Duurzame Ontwikkeling zijn gemaakt. Het kan aanbevelingen doen aan
het Handelscomité over de implementatie van deze titel. De werkzaamheden van het subcomité zijn gebaseerd op dialoog en samenwerking en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

11

het zoeken naar een wederzijds bevredigende oplossing indien zich een
probleem voordoet. Voor een uitgebreidere beschrijving van de taken van
het subcomité alsook de diverse mechanismen die in het hoofdstuk over
Handel en Duurzame Ontwikkeling zijn overeengekomen verwijs ik u naar
de brief aan uw Kamer (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1066) van 30 mei 2011.
De leden van de SP-fractie vragen welke instrumenten door de EU en
Nederland in het kader van het handelsakkoord kunnen worden ingezet
om implementatie en naleving van regelgeving ter plaatse te versterken?
Voor zover het regelgeving betreft waarover in handelsakkoord afspraken
zijn gemaakt, zijn deze afspraken bindend en bevat het akkoord mechanismen om niet-naleving te adresseren. Het hangt af van de aard van de
afspraak of deze onder de algemeen geschillenbeslechtingsmechanisme
uit het akkoord vallen, of dat er specifieke mechanismen hiervoor zijn
afgesproken, zoals in het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling.
Een belangrijke aanbeveling uit het EU-Andean SIA (draft interimtechnical report, 2009) benadrukt het belang van capaciteitsopbouw op
het gebied van regulering en concurrentiebeleid en de ontwikkeling van
de institutionele randvoorwaarden om de spillover-effecten van buitenlandse investeringen te vergroten teneinde de kwaliteit van investeringsstromen te verbeteren en de voordelen van buitenlandse investeringen
beter ten goede te laten komen aan lokale ontwikkeling. De leden van de
SP-fractie vragen of de EU deze aanbeveling overneemt en welke inzet er
door de EU en haar lidstaten op deze aanbeveling wordt gepleegd?
De Europese Commissie en Nederland onderschrijven dat capaciteitsopbouw op het gebied van regelgeving (met name milieu, publieke
goederen en financiën) in de Andes-landen positief effect zal hebben. De
EU draagt hier ook aan bij met diverse programma’s die in de regio lopen.
De focus van de EU hulp in de regio richt zich op drie thema’s: vrede en
stabiliteit, mensenrechten en rechtspraak en handel en concurrentievermogen. Onder het laatste thema heeft de EU een aantal capaciteitsopbouwprogramma’s lopen. Tegelijkertijd moet worden opgemerkt dat
zowel Colombia als Peru inmiddels hogere middeninkomenslanden zijn
en deze landen ook zelf een verantwoordelijk hebben om te zorgen voor
de benodigde institutionele voorwaarden. De EU ziet ook dat de landen
deze rol oppakken. Zo heeft Colombia onder de Santos regering nieuwe
wetgeving aangenomen op het gebied van royalties, welke voorziet in een
herverdeling van de opbrengsten van royalties uit de mijnbouwsector,
zodat de voordelen over het land verspreid worden.
De leden van de SP-fractie merken op dat de regels van het vrijhandelsverdrag over liberalisering van diensten de mogelijkheid en vrijheid van
de EU en haar lidstaten beperken om financiële hervormingen door te
voeren die nodig zijn om financiële crises te voorkomen en op te lossen.
Deze leden vragen waarom het verdrag geen rekening houdt met de
lessen van de financiële crisis en de op-gang-zijnde en nog steeds nodige
financiële hervormingen?
Het vrijhandelsakkoord bevat een apart deel op het gebied van financiële
diensten. Aangezien deze sector specifieke kenmerken heeft, zijn hiervoor
door de EU en Columbia/Peru aanvullende afspraken gemaakt. Dit deel
regelt de wederzijdse toelating van financiële ondernemingen. Zo hebben
financiële dienstverleners van de andere partij onder dezelfde
voorwaarden als eigen financiële dienstverleners toegang tot door
openbare instanties geëxploiteerde betalings- en clearingsystemen,
alsmede tot voor normale zakelijke transacties beschikbare officiële
financierings- en herfinancieringsfaciliteiten. Daarnaast verbinden partijen
zich tot het bevorderen van transparantie van regelgeving en wordt onder
meer de procedure om informatie in elektronische vorm uit te wisselen,
vereenvoudigd. Alle partijen verplichten zich bovendien tot het naleven
van de internationale normen en standaarden met betrekking tot het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

12

toezicht op de financiële sector en het tegengaan van witwassen en het
financieren van terrorisme.
Partijen bij dit akkoord behouden het recht om, onder voorwaarden,
prudentiële financiële maatregelen te treffen. Partijen kunnen deze
maatregelen nemen voor het verzekeren van de integriteit en stabiliteit
van hun financiële stelsel of individuele ondernemingen. Daarnaast
kunnen maatregelen worden getroffen voor de bescherming van
investeerders, spaarders, polishouders of personen aan wie een financiële
dienstverlener een fiduciair recht verschuldigd is. De EU en haar lidstaten
behouden hiermee het recht financiële hervormingen door te voeren die
nodig zijn om financiële crises te voorkomen en op te lossen.
De leden van de fractie van D66 lezen dat met dit akkoord een
«evenwichtig Vrijhandelsakkoord gesloten is, dat recht doet aan de
Nederlandse inzet.» De leden vernemen graag op welke punten het
Vrijhandelsakkoord recht doet aan de Nederlandse inzet en op welke
punten hier in mindere mate sprake van is.
Het handelsakkoord voldoet in zijn geheel aan de Nederlandse inzet. De
Nederlandse inzet was erop gericht een gebalanceerd akkoord tot stand te
brengen, waarin enerzijds de Nederlandse exportbelangen voldoende
naar voren kwamen, maar waarin de nodige flexibiliteiten werden
opgenomen die het de Andes-landen mogelijk maken regionaal verder te
integreren en de eigen economie waar nodig langzamer te liberaliseren.
Hierbij heeft Nederland specifiek ingezet op goede afspraken over
mensenrechten en duurzaamheid.
Mede dankzij Nederland en tot onze tevredenheid zijn de clausules
aangaande eerbiediging van de mensenrechten en de non-proliferatie van
massavernietigingswapens als «essentiële elementen» opgenomen in het
Vrijhandelsakkoord en is een stevige titel over Handel en Duurzame
Ontwikkeling opgenomen met dwingende bepalingen ten aanzien van
(onder andere) fundamentele arbeidsnormen met een toezichts- en
handhavingsmechanisme.
De leden van de D66-fractie lezen over twee wijzigingen in Nederlandse
wet- en regelgeving die voortvloeien uit dit akkoord. Zij vragen de
regering de tweede genoemde wijziging nader te duiden.
In de vrijhandelsakkoorden met Peru en Columbia wordt voor de
categorie «beoefenaars van een vrij beroep» toegang tot de EU markt
verleend. Het gaat hier om natuurlijke personen die als zelfstandige
dienstverlener op het grondgebied van een partij zijn gevestigd, geen
vestiging op het grondgebied van de andere partij hebben en op basis van
een bonafide contract een dienst in de EU verlenen. Daartoe worden in
het akkoord onder meer de eis gesteld dat de natuurlijke persoon een
dienstverleningscontract heeft afgesloten, een universitaire graad heeft en
dat de duur van het verblijf beperkt is tot in een periode van 12 maanden
of, als het contract korter duurt, voor de duur van het contract met een
totaal van maximaal 6 maanden.
Deze categorie valt niet onder de Wet arbeid vreemdelingen noch is
andere Nederlandse wetgeving toegesneden op deze categorie. Het
Besluit van 23 november 2000 tot uitvoering van de Vreemdelingenwet
2000 (Stb. 200, 497) wordt daarom zodanig aangepast dat wordt aangesloten bij de in de vrijhandelsakkoorden afgesproken criteria ten aanzien
van toegang voor beoefenaars van een vrij beroep.
De leden van de D66-fractie zien de volgende passage: Ultraperifere
gebieden van de EU genieten «speciale vrijwaring indien de economische
situatie in de ultraperifere gebieden ernstig verslechtert of dreigt te
verslechteren als gevolg van toegenomen importen vanuit Colombia en
Peru.» Zij vragen zich af wanneer er sprake is van ernstige verslechtering
van de situatie, aan welke voorwaarden dan voldaan moet worden en of
er reden is om aan te nemen dat in de nabije toekomst een beroep zal
worden gedaan op deze regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

13

De exacte invulling van deze bepaling is niet in het handelsakkoord
opgenomen, maar is uitgewerkt in een aparte EU verordening (Verordening (EU) nr. 19/2013 van het Europees Parlement en de Raad van
15 januari 2013 tot uitvoering van de bilaterale vrijwaringsclausule en het
stabilisatiemechanisme voor bananen in de handelsovereenkomst tussen
de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en Colombia en Peru,
anderzijds). Hierin is bepaald dat van «ernstige verslechtering» sprake is
bij een aanmerkelijke verstoring van een sector of bedrijfstak van de Unie.
De Europese Commissie houdt toezicht op de ontwikkeling van de
statistieken over de invoer van bananen uit Colombia en Peru. Als er
ineens een grote toestroom is van bananen in (een deel van) de EU, kan
een lidstaat, een rechtspersoon of een bedrijfstak de Commissie
verzoeken om een onderzoek te starten. In dat onderzoek kijkt de
Commissie naar alle ter zake dienende factoren van objectieve en
kwantificeerbare aard die van invloed zijn op de situatie van de bedrijfstak
van de Unie, met name het tempo en de omvang van de toename van de
invoer van de bananen in absolute en relatieve cijfers, het door de
toegenomen invoer veroverde deel van de interne markt, wijzigingen in
de omvang van de verkoop, de productie, de productiviteit, de bezettingsgraad, winst en verlies en de werkgelegenheid. Deze lijst is niet uitputtend
en de Commissie kan bij haar vaststelling van ernstige schade of dreiging
van ernstige schade ook rekening houden met andere relevante factoren,
zoals de voorraden, de prijzen, het rendement van geïnvesteerd
vermogen, de kasstroom en andere factoren die ernstige schade aan de
bedrijfstak van de Unie toebrengen, kunnen hebben toegebracht of
dreigen toe te brengen.
Er is op dit moment geen reden om aan te nemen dat in de nabije
toekomst een beroep zal worden gedaan op deze regeling. De ultraperifere gebieden krijgen van de EU vanwege hun afgelegen en insulaire
karakter, het reliëf, het moeilijke klimaat en de economische
afhankelijkheid extra steun, onder andere voor hun bananensector.
De leden van de D66-fractie vragen hoe beide partijen, de EU en Colombia
en Peru zich gaan inzetten voor de bescherming van de biodiversiteit? Zijn
er concrete doelstellingen? Is er een gezamenlijk plan? Welke sancties zijn
er wanneer er regels overtreden worden?
In het vrijhandelsakkoord erkennen alle partijen het belang en de waarde
van de biologische diversiteit en componenten daarvan, evenals van de
daaraan verbonden traditionele kennis, vernieuwingen en gebruiken van
autochtone en lokale gemeenschappen. De partijen herbevestigen
bovendien hun soevereine rechten op hun natuurlijke hulpbronnen en
erkennen de rechten en verplichtingen die door het Verdrag inzake
biologische diversiteit zijn vastgesteld met betrekking tot de toegang tot
genetische hulpbronnen, en met betrekking tot het eerlijk en billijk delen
van de voordelen die voortvloeien uit het gebruik van deze genetische
hulpbronnen.
Ook hebben de partijen afgesproken om samen te gaan werken op een
aantal specifieke onderwerpen op het gebied van handel en duurzame
ontwikkeling, waaronder activiteiten met betrekking tot het behoud en
duurzame gebruik van biodiversiteit. Op milieugebied bevat het akkoord
diverse afspraken die bijdragen aan het behoud van biodiversiteit. Zo
erkennen de partijen het belang van de handel in legale en duurzame
bosbouwproducten, waaronder diverse praktijken kunnen vallen, zoals
een doeltreffende tenuitvoerlegging en benutting van CITES met
betrekking tot houtsoorten die als bedreigd kunnen worden aangemerkt.
Ook erkennen partijen bijvoorbeeld de noodzaak om samen te werken om
de visserijcapaciteit voor de visbestanden, inclusief overbeviste
bestanden, te herzien en aan te passen om waar te borgen dat de
visserij-inspanning evenredig is aan de beschikbare vangstmogelijkheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

14

Al deze afspraken zijn opgenomen in het hoofdstuk over Handel en
Duurzame Ontwikkeling. Deze afspraken zijn bindend en vallen allen
onder de eerder beschreven mechanismen voor monitoring en
beslechting van geschillen.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 591, nr. 5

15