Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 838

Auteursrechtbeleid

Nr. 107

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juni 2022
Naar aanleiding van uw brief d.d. 18 mei 2022, bericht ik u, mede namens
de Staatssecretaris van OCW, als volgt. In uw brief verzoekt u mij om een
schriftelijke toelichting op de status van de Wet wijziging auteurscontractenrecht. U vraagt mij daarnaast in te gaan op de vraag of ik bereid ben
een bemiddelende rol te vervullen in de discussie over het schrappen van
de uitzondering voor video on demand van artikel 45d, tweede lid, van de
Auteurswet.
Op 1 juli 2015 is de Wet auteurscontractenrecht in werking getreden. Die
wet beschermt makers en uitvoerende kunstenaars, wanneer zij over de
exploitatie van hun werken van letterkunde, wetenschap of kunst
respectievelijk uitvoeringen afspraken maken met exploitanten, zoals
uitgevers, fonogrammen- en filmproducenten en omroeporganisaties. Zo
hebben sinds 2015 scenarioschrijvers en hoofdregisseurs die hun rechten
hebben overgedragen aan de filmproducent recht op een proportionele
billijke vergoeding van de eindexploitant voor het openbaar maken van
het filmwerk. Die vergoedingsaanspraak is neergelegd in artikel 45d,
tweede lid, van de Auteurswet. Via een schakelbepaling in de Wet op de
naburige rechten is de regeling van overeenkomstige toepassing op
hoofdrolacteurs. De vergoeding moet verplicht collectief (dat wil zeggen
via een collectieve beheersorganisatie) worden uitgeoefend. De wettelijke
vergoedingsregeling is niet op alle vormen van openbaarmaking van
toepassing: de beschikbaarstelling van het filmwerk op zodanige wijze dat
het filmwerk voor de leden van het publiek op een door hen individueel
gekozen plaats en tijd toegankelijk is, ook wel aangeduid als video on
demand (VOD), is nadrukkelijk van de wettelijke regeling uitgezonderd.
Rodap (een samenwerkingsverband van filmproducenten, omroepen en
distributeurs) enerzijds en Pam (een samenwerkingsverband van
beroepsorganisaties en collectieve beheersorganisaties van scenarioschrijvers, hoofdregisseurs en acteurs) anderzijds, zijn voor de
VOD-vergoeding indertijd een op vrijwillig collectief beheer gebaseerde
regeling overeengekomen.

kst-29838-107
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 838, nr. 107

1

De Wet auteurscontractenrecht is in 2020, vijf jaar na de inwerkingtreding,
geëvalueerd door externe en onafhankelijke onderzoekers van het
Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam en de
Universiteit Leiden onder auspiciën van het Wetenschappelijk
Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid. De onderzoekers concluderen dat voornoemde
vrijwillige regeling voor een vergoeding voor video on demand in de
praktijk slecht werkt. Zij constateren dat de regeling door het stelsel van
kettingbedingen administratief zeer ingewikkeld en belastend is en dat de
dekking onvolledig en de naleving zeer problematisch is. Belangrijke
exploitanten hebben zich aan het systeem onttrokken. De onderzoekers
geven in overweging de vergoedingsaanspraak wettelijk te regelen,
bijvoorbeeld door artikel 45d, tweede lid, van de Auteurswet naar
bepaalde vormen van video on demand uit te breiden. Dit heeft volgens
de onderzoekers tot gevolg dat een deel van vergoeding zal toekomen aan
filmmakers en filmacteurs elders in de Europese Unie. Onduidelijk is
volgens de onderzoekers of ook niet-EU (met name Amerikaanse)
filmmakers en -acteurs op de vergoeding aanspraak kunnen maken.
Omdat het hierbij gaat om interpretatie van bestaande verdragsverplichtingen kan die onduidelijkheid niet door de nationale wetgevende macht,
maar alleen door de rechtsprekende macht – en uiteindelijk het Hof van
Justitie van de EU – worden weggenomen. Bij brief d.d. 18 november
2020 heeft mijn ambtsvoorganger in een eerste reactie op de uitkomsten
van de evaluatie aangegeven dat een aanpassing van artikel 45d, tweede
lid Aw inzake VOD onderdeel zal zijn van een naar aanleiding van de
evaluatie op te stellen voorontwerp van wet.
In dezelfde periode vond op 9 november 2020 een wetgevingsoverleg
(Kamerstukken 35 454 en 35 317, nr. 12) met de Tweede Kamer plaats over
(1) het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten
(Kamerstuk 35 317) en (2) de Implementatiewetsvoorstel richtlijn
auteursrecht in de digitale eengemaakte markt (Kamerstuk 35 454). Het lid
Van den Berghe (GL) c.s. heeft bij die gelegenheid een motie ingediend
(Kamerstukken 35 454 en 35 317, nr. 9), waarin de regering is verzocht om
de wettelijke uitzondering van video on demand van het recht op een
proportionele en billijke vergoeding als bedoeld in artikel 45d, tweede lid,
van de Auteurswet af te schaffen. De motie is door de Tweede Kamer
breed aanvaard. Naar aanleiding van Kamervragen van het lid van het lid
Ellian (VVD) over de uitvoering van de motie Van den Berge c.s. heeft mijn
ambtsvoorganger eind 2021 gemeld dat het voorontwerp van wet
aanstaande is (Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 492).
Inmiddels is het voorontwerp van wet tot wijziging van de Auteurswet, de
Wet op de naburige rechten en enige andere wetten in verband met de
verdere versterking van de positie van de maker en de uitvoerende
kunstenaar bij overeenkomsten betreffende het auteursrecht en het
naburig recht (Wet wijziging auteurscontractenrecht) gereed. In lijn met de
uitkomst van de evaluatie van de Wet auteurscontractenrecht, de
appreciatie daarvan door mijn ambtsvoorganger, de door uw Kamer
aangenomen motie Van den Berghe (GL) c.s. en de beantwoording van de
Kamervragen van het lid Ellian (VVD) over de uitvoering van die motie is
in het voorontwerp een wijziging van artikel 45d, tweede lid, van de
Auteurswet opgenomen. De wijziging zorgt ervoor dat filmmakers recht
krijgen op een door de eindexploitant te betalen collectief beheerde
proportionele en billijke vergoeding voor video on demand indien dit
geschiedt tegen betaling door de leden van het publiek. Via een schakelbepaling in de Wet op de naburige rechten krijgen ook alle filmacteurs
recht op deze vergoeding. De internetconsultatie over het voorontwerp is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 838, nr. 107

2

op 4 april 2022 van start gegaan en loopt tot 4 juli aanstaande.1 De
commissie auteursrecht – het officiële adviesorgaan van de Minister voor
Rechtsbescherming en de Staten-Generaal in geval van auteursrechtelijke
vraagstukken – is om advies gevraagd over het voorontwerp en streeft
ernaar daarover voor de zomer aan mij te adviseren.
Op 30 maart 2022, enkele dagen voordat het voorontwerp in consultatie
ging, heeft uw Kamer een rondetafelgesprek over de Auteurswet
georganiseerd. Tijdens dat gesprek is uitvoerig ingegaan op de voor- en
nadelen van een wettelijke en verplicht collectief uit te oefenen vergoedingsaanspraak voor filmmakers en -acteurs. Rodap heeft tijdens de
rondetafelgesprek gezegd dat het mogelijk is om nog voor de zomer
werkbare afspraken met Pam en Fair2 te maken over een eerlijke
vergoeding voor video on demand. Uw Kamer heeft mij gevraagd of ik
bereid om tussen voornoemde partijen te bemiddelen. Het antwoord op
die vraag luidt bevestigend. Partijen zijn hierover al benaderd.
Ik verwacht het wetsvoorstel deze zomer te kunnen finaliseren. Ik zal de
uitkomsten van de consultatie, het advies van de commissie auteursrecht
en de uitkomst van de onderhandelingen tussen Rodap enerzijds en Pam
en Fair anderzijds daarbij betrekken. Naar verwachting kan het
wetsvoorstel nog dit jaar aanhangig worden gemaakt bij uw Kamer. Dit
geschiedt uiteraard niet dan nadat de ministerraad heeft besloten het
wetsvoorstel voor advies voor te leggen aan de Afdeling advisering van
de Raad van State, het advies van de Afdeling advisering is ontvangen en
het naar aanleiding van het advies op te stellen nader rapport gereed is. Ik
zie uit naar een constructieve behandeling van het wetsvoorstel dat ertoe
strekt de contractuele positie van makers en uitvoerend kunstenaars ten
opzichte van de exploitanten van hun beschermde prestaties nog verder
te verbeteren.
De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind

1
2

Zie https://www.internetconsultatie.nl/acr2/b1.
Stichting Fair – Film Auteurs In Recht is een collectieve beheersorganisatie voor cameramensen, editors, production designers, sound engineers en andere nog niet vertegenwoordigde filmmakers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 838, nr. 107

3