Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

25 883

Arbeidsomstandigheden

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 419

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 september 2021
Nu de samenleving verder open gaat is ook op het gebied van thuiswerken in de huidige fase van de pandemie een versoepeling mogelijk.
Het virus staat ons nog niet toe dat we zo veel naar kantoor gaan als we
willen, maar er is wel ruimte voor een versoepeling.
Het advies om thuis te werken wordt vanaf 25 september a.s. versoepeld
in «werk thuis als het kan en op kantoor als het nodig is.» Werkgevers en
werknemers nemen hierbij de verantwoordelijkheid om afspraken te
maken over een passende verdeling tussen werk op locatie en thuis. De
overheid gaat er hierbij vanuit dat werkgevers en werknemers bij het
maken van deze afspraken oog hebben voor het algemeen belang, zoals
het voorkomen van piekbelasting in het OV en overvolle werkvloeren, en
het welzijn van werkenden. Dit heeft het kabinet aangekondigd op
14 september1. Op 1 november aanstaande is een nieuw moment om te
wegen of de genomen maatregelen, waaronder het versoepelen van het
thuiswerkadvies, nog passend zijn.
Versoepeling thuiswerkadvies: wat is mogelijk?
Het afgelopen anderhalf jaar was voor veel werkgevers en werknemers
door het vele thuiswerken een grote uitdaging. Met de versoepeling van
het thuiswerkadvies hebben veel werkgevers en werknemers weer meer
keuze om (deels) op kantoor, thuis of elders te werken. In de huidige fase
van de pandemie is het van belang dat deze versoepeling stapsgewijs
plaatsvindt. Het virus staat ons nog niet toe dat we zo veel naar kantoor
gaan als we wellicht zouden willen.
Werkgevers en werknemers nemen hierbij de verantwoordelijkheid, zoals
ze dat afgelopen anderhalf jaar ook hebben gedaan, om afspraken te
maken over een passende verdeling tussen werk op locatie en thuis. Dit
1

kst-25883-419
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Zie brief Stand van zaken Covid-19, d.d. 14 september 2021, Kamerstuk 25 295, nr. 1422

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 883, nr. 419

1

kan per werkomgeving verschillen. Daarbij is het belangrijk oog te hebben
voor goed werkgeverschap, gezonde en veilige arbeidsomstandigheden
en mentale vitaliteit van werkenden.
Daarnaast is het belangrijk dat werkgevers en werknemers bij het maken
van deze afspraken aandacht besteden aan verspreidingsrisico’s van het
coronavirus, zoals het voorkomen van piekbelasting in het OV en het
voorkomen van overvolle werkvloeren. En als een werknemer klachten
heeft, dan laat hij of zij zich testen en werkt tot die tijd thuis.
Afgelopen anderhalf jaar heeft het kabinet zich ingezet om besmettingen
in de werksituatie te voorkomen. Ook is er periodiek overleg gevoerd met
werkgevers en werknemers over het voorkomen van besmettingen in de
werksituatie en om het thuiswerken, voor wie dat mogelijk is, te stimuleren, te ondersteunen en te faciliteren. Hiermee is invulling gegeven aan
de gewijzigde motie van het lid Brenk2, waarin de regering wordt verzocht
om hogere prioriteit te geven aan het voorkomen van besmettingen in de
werksituatie en het thuiswerken als het werk dat toelaat voor de duur van
de coronacrisis consequent te stimuleren.
Velen werkenden hebben in het begin moeten wennen aan het thuiswerken. We moeten nu weer wennen aan het vinden van een nieuwe
balans tussen thuiswerken en op locatie. Het vraagt tijd om dat in te
regelen. Er zullen wellicht werkenden zijn, die zich nog niet helemaal
comfortabel voelen bij het weer terug naar kantoor gaan. Het kabinet
vraagt daarom aan werkgevers en werknemers met elkaar te overleggen
over het vinden van een nieuwe balans en daarmee te voorkomen dat
iedereen meteen weer tegelijk naar kantoor gaat. Laten we elkaar die
ruimte geven om die balans te vinden en met elkaar afspraken te maken.
De sociale partners vragen aandacht voor de fiscale benadering van
thuiswerken en de positie van grenswerkers met betrekking tot thuiswerken en op locatie werken. Het Ministerie van Financiën heeft uw
Kamer op 21 september 2021 geïnformeerd over het wetsvoorstel waarin
een zogenoemde gerichte vrijstelling in de werkkostenregeling voor de
vergoeding van bepaalde thuiswerkkosten wordt geïntroduceerd. Hiermee
maakt het kabinet het mogelijk dat deze vergoeding vrij van loonheffingen
door de werkgever kan worden toegekend. Veel werkgevers hebben
aangegeven een vergoeding aan de werknemer te willen geven voor de
extra kosten verbonden aan het thuiswerken. Op basis van de berekening
van het Nibud stelt het kabinet voor uit te gaan van een vrijstelling voor
een forfaitair bedrag van maximaal € 2 per thuisgewerkte dag of deel
daarvan. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen kunnen werkgevers per
1 januari 2022 gebruik maken van deze gerichte vrijstelling voor thuiswerkkosten. Voor de kosten verbonden aan het inrichten van een werkplek
thuis, met inbegrip van bureaustoel en bijvoorbeeld een computer en
mobiele telefoon, bestaan al zogenoemde gerichte vrijstellingen. Deze
bieden de werkgever nu al de mogelijkheid deze categorie kosten vrij van
loonheffingen te vergoeden.
Met betrekking tot grenswerkers geldt momenteel nog de afspraak in
Europees verband dat thuiswerken niet leidt tot een wijziging van de
lidstaat waar premies betaald moeten worden. Deze maatregel blijft
gelden tot 31 december 2021. Samen met de Staatssecretaris van
Financiën brengt de Minister van SZW in kaart welke mogelijkheden er
zijn voor het aanpassen van de internationale sociale zekerheid en
fiscaliteit in verband met het thuiswerken. De Minister van SZW hoopt uw
Kamer daarover voor het einde van het jaar te informeren.

2

Kamerstuk 35 420, nr. 135.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 883, nr. 419

2

Activiteiten ter ondersteuning van huidige fase
Komende periode zetten we verschillende acties in gang om werkgevers
en werknemers te ondersteunen bij het verkennen en vormgeven van de
combinatie tussen thuiswerken en werken op locatie. Dit doen we in
samenwerking met werkgevers en werknemers, andere ministeries en
kennisinstellingen.
Deze acties zetten we in gang langs drie lijnen:
1. Informatie blijven verspreiden over de combinatie van vitaal thuiswerken en op locatie werken.
In de afgelopen periode is er veel gedaan om werkgevers en werknemers
te ondersteunen op het gebied van vitaal thuiswerken. Zoals een
landelijke mediacampagne met tips om het thuiswerken op een gezonde
manier vol te houden. Ook zijn er actief informatie en tips ontsloten over
gezond en veilig thuiswerken op Hoewerktnederland.nl, het Arboportaal,
rijksoverheid.nl en via sociale media. De huidige informatieverschaffing
over vitaal thuiswerken wordt doorgezet en geactualiseerd voor de
nieuwe situatie. Zo actualiseren de sociale partners op dit moment een
algemene handreiking, die informatie biedt en advies geeft inzake het
nemen van maatregelen rondom Covid-19 in de werkomgeving.
2. Podium geven aan ervaringen met combinatie van thuiswerken en op
locatie werken.
Ook met het versoepelen van het thuiswerkadvies blijft het van belang dat
we oog houden voor het welzijn van werkenden. Denk daarbij in het
bijzonder aan de aanpak van mentale en fysieke arbeidsklachten. Het is
van belang dat werkgevers en werknemers in deze nieuwe fase het
gesprek daarover blijven voeren. Daarom vraagt het kabinet blijvend
aandacht voor het actualiseren van de Risico Inventarisatie en Evaluatie
(RI&E) op de nieuwe situatie. Zie voor meer informatie over de RI&E ook
www.rie.nl.
Nu er in de huidige situatie meer ruimte is voor de combinatie van
thuiswerken en werken op locatie wil het kabinet een podium geven aan
werkgevers en werknemers om ervaringen te delen. We willen, in
samenwerking met stakeholders, faciliteren dat het gesprek over de
ervaringen met deze mengvorm gevoerd wordt, bijvoorbeeld via het
organiseren van rondetafelgesprekken, webinars en werkbezoeken. Dit
gesprek kan gaan over ervaringen zoals: hoe verloopt het maken van
afspraken binnen teams en afdelingen, hoe pakt de combinatie van
thuiswerken en werken op locatie in de praktijk uit, is er een win-win
uitkomst en wat draagt daaraan bij?
Daarnaast is het van belang dat niet iedereen weer op hetzelfde moment
naar kantoor gaat, met piekdrukte in openbaar vervoer tot gevolg. De
realiteit is dat veel bedrijven al langere tijd nadenken over een mengvorm
van werken op kantoor en thuis. Sommige organisaties zijn daarin verder
dan anderen. Wat vooral belangrijk is, is dat bedrijven, werkgevers en
werknemers, hiermee ervaring op doen en deze ervaringen, goed en
slecht, met elkaar te delen.
3. Ruimte geven voor collectief leren en pilots.
Samen met het Ministerie van IenW en sociale partners geven we de
ruimte aan pilots waarmee de combinatie van werken thuis en op kantoor
wordt uitgeprobeerd, zodat werkgevers en werknemers hier collectief van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 883, nr. 419

3

kunnen leren. De onderliggende vraag bij deze pilots is: hoe zorg je ervoor
dat de combinatie van thuiswerken en op locatie werken een positieve
uitwerking heeft op zowel de werknemer, de werkgever, de productiviteit
als op de samenleving? Hoe kunnen we daarbij leren van de verschillende
aanpakken? Hierbij wordt nadrukkelijk de mentale en fysieke gezondheid
van werknemers in ogenschouw genomen, naar de wens van de sociale
partners. Het idee is dat deze pilots in diverse sectoren en branches
worden vormgegeven en de opgedane ervaringen en lessen uit deze
pilots worden gedeeld via o.a. Hoewerktnederland.nl. Het kabinet roept de
sociale partners op om suggesties voor pilotorganisaties aan te dragen.
Uiteraard dienen de pilots plaats te vinden binnen de kaders van de op dit
moment geldende coronaregels. De gebundelde lessen en inzichten
worden vervolgens met de sociale partners besproken om te bezien of dit
vraagt om extra maatregelen of aanpassingen in beleid.
Doorkijkje naar toekomst: hybride werken
Zodra het mogelijk is worden alle coronamaatregelen opgeheven. Als dat
zover is dient er een nieuwe fase aan, waarbij er ongetwijfeld in enige
vorm, afhankelijk van de wensen van werkgever en werknemer, sprake is
van hybride werken: een mengvorm van thuiswerken en werken op
locatie, zonder dat we met de beperkingen van coronamaatregelen te
maken hebben. Dit blijft maatwerk per organisatie.
Thuiswerken kent zowel voordelen als nadelen. Uit diverse onderzoeken
blijkt dat werkgevers en werknemers, met het oog op de toekomst na
corona, de voorkeur geven aan een mengvorm van thuiswerken en
werken op kantoor of een locatie elders. Uit onderzoek van het SCP3 blijkt
dat 50% van de werkgevers waar momenteel thuis wordt gewerkt denkt
dat het deels thuiswerken blijvend is. Werknemers die kunnen thuiswerken willen dit ook na de coronapandemie voor minimaal 40% van de
tijd blijven doen. De TNO NEA-Covid19 meting van maart 20214 laat een
vergelijkbaar beeld zien. Eén op de vier thuiswerkers wil ook na de crisis
grotendeels vanuit huis blijven werken en 42% geeft aan thuiswerken te
willen combineren met werken op locatie. We willen zo de voordelen van
zowel thuiswerken en op locatie werken benutten en de belemmeringen
en nadelen zoveel mogelijk wegnemen.
Rijksbrede Kennisagenda Online Samenleving
Het afgelopen jaar hebben de Chief Science Officers van tien departementen samen met beleidsmedewerkers, onderzoekers van kennisinstellingen de focus gelegd op de lange termijn kennisvragen die de coronapandemie oproept. De impuls aan de, door de pandemie ingegeven, trend
van digitalisering is daarbij het uitgangspunt. Er zijn diverse kennisateliers
gehouden, waaronder over het thema thuiswerken/hybride werken.
Momenteel loopt er een traject om daaruit voort komende kennisvragen
via de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) systematisch te gaan
beantwoorden.
Advies SER over de toekomst van hybride werken
De omvang waarop werkend Nederland in de toekomst verwacht hybride
te gaan werken zorgt voor diverse nieuwe maatschappelijke opgaven op
de korte én lange termijn. De maatschappelijke impact hiervan kan groot
zijn. Het gaat onder andere om sociaal maatschappelijke gevolgen,
3
4

Zie https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2021/07/14/thuis-of-terug-naar-kantoor
Zie https://www.monitorarbeid.tno.nl/nl-nl/publicaties/de-impact-van-de-covid-19-pandemie-opwerknemers-een-jaar-in-de-crisis /

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 883, nr. 419

4

gezondheid, onderwijs en scholing, mobiliteit en milieu, economische
effecten en de aandacht voor specifieke groepen. Om die reden heeft het
demissionaire kabinet in maart jl. de SER om advies gevraagd over welke
concrete opgaven de SER ziet voor het kabinet en andere partijen met
betrekking tot hybride werken in de periode na de coronacrisis.
Over het SER advies heb ik uw kamer eerder geïnformeerd in de kamerbrieven over thuiswerken van 24 februari jl.5 en 30 april jl.6 Met het advies
van de SER wil het kabinet zicht krijgen op de ontwikkelingen, gevolgen
en de te verwachten balans van hybride werken in de toekomst.
De SER heeft aangegeven haar advies naar verwachting eind 2021/begin
2022 te kunnen afronden. Op basis van dit advies kan het kabinet een
Beleidsagenda voor de toekomst van hybride werken opstellen, waarmee
we als samenleving, maar ook als overheid, werkgevers en werkenden de
lessen van het thuiswerken benutten en kunnen anticiperen op de periode
na corona. We willen waar mogelijk randvoorwaarden en informatie
bieden. Het kabinet vindt afstemming m.b.t. vraagstukken rondom
hybride werken met werkgevers en werknemers belangrijk en wacht het
advies van de SER met belangstelling af.
Al met al zal dit een transformatieproces zijn waarbij mijn ministerie
meedenkt, indien nodig voorziet in kaders en faciliteert. Eind van dit jaar
zal ik uw Kamer nader informeren over de resultaten van de genoemde
acties met betrekking tot de combinatie van werken op locatie en thuis.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
A.D. Wiersma

5
6

Kamerstukken 25 295 en 25 883, nr. 1025.
Kamerstukken 25 295 en 25 883, nr. 1172.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 883, nr. 419

5