Position paper VSNU voor Tweede Kamer , 13 april 2016
Rondetafel maatwerkdiploma's, effectieve leerroutes en
flexibilisering in het voortgezet onderwijs
Het belang van talentontwikkeling
Talent opsporen en ontwikkelen is de taak van het onderwijs. Het bieden van maatwerk en het
flexibiliseren van het onderwijs horen daarbij. Flexibilisering in termen van
versnelling/vertraging en het afsluiten van vakken op meerdere niveaus zijn een goede manier
om elk talent aan te moedigen om zover mogelijk te komen. Universiteiten zijn dan ook
voorstander van het organiseren van ‘trek in de schoorsteen’, waarbij het afsluiten
van vakken op een hoger niveau beloond wordt, zodat een beweging binnen scholen in het
voortgezet onderwijs ontstaat waarbij ambitie en uitdaging de uitgangspunten zijn. Deze
beloning kan op verschillende manieren georganiseerd worden:
1. Versnellen op het Vwo, waardoor leerlingen in pre-university colleges alvast
kennismaken met de universiteit. Dit is een goede ontwikkeling die de excellente Vwoleerlingen uitdaagt en stimuleert.
2. Het benutten van extra curriculaire activiteiten van leerlingen, zoals die in het
plusdocument bij een diploma weergegeven worden. Deze activiteiten kunnen weer
helpen om studenten beter te matchen met hun opleiding aan de universiteit.
Experimenteren met individuele toelating
Leerlingen die juist moeite hebben om een Vwo-diploma te behalen, omdat zij eenzijdig
begaafd zijn, waardoor ze een enkel vak op Havoniveau moeten afsluiten en dus ook een
Havodiploma krijgen, vormen een bijzonder groep. Universiteiten zijn bereid te
onderzoeken of deze leerlingen op individuele basis toegelaten kunnen worden tot de
universiteit. Van een algemeen recht tot toelating kan geen sprake zijn, wel van een
mogelijkheid tot toelating, ter beoordeling aan de betreffende opleiding / instelling. De VSNU
wil over een dergelijke experiment graag in gesprek met de staatssecretaris.
De randvoorwaarden voor succesvolle flexibilisering
Maatwerk en flexibilisering vragen om duidelijke randvoorwaarden. Universiteiten hechten er
sterk aan dat de leerlingen die toegelaten worden, ook een reële kans hebben om succesvol
hun studie af te ronden. De instellingen hebben daar de afgelopen jaren fors in geïnvesteerd,
onder meer door de invoering van matchingsactiviteiten om de student op de juiste plek te
krijgen. Daarom zijn zij, in aansluiting op het advies van de Onderwijsraad, kritisch als
flexibilisering leidt tot onduidelijkheid over de maatschappelijke waarde van getuigschriften en
leidt tot twijfels over de kans op succes voor hen die toelaatbaar zijn tot het wetenschappelijk
onderwijs. Het Vwo-diploma moet een betrouwbare basis blijven om in het
wetenschappelijk onderwijs op voort te kunnen bouwen. Dat vergt een stevige brede
basis in de algemene vorming / Bildung, een duidelijke diepgang op disciplinair niveau en een
goede start in het Vwo met de ontwikkeling van academische vaardigheden.
Een belangrijke slaagfactor is de samenwerking en aansluiting op de overgang tussen
het Vwo en de universiteit. Juist bij meer flexibilisering en maatwerk is afstemming tussen
sectoren nodig, zowel op nationaal niveau als op regionaal niveau. Regionale afstemming vindt
nu al plaats in de 11 regionale Vo-Ho-netwerken in Nederland, waarbij 12 universiteiten en 363
Vo-scholen (60% van de havo/vwo scholen) betrokken zijn. Om flexibilisering in het Vo goed te
laten werken is het noodzakelijk om voldoende aandacht te hebben voor deze samenwerking in
de keten.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Bastiaan Verweij, Hoofd Public Affairs &
Woordvoering verweij@vsnu.nl / 06-43269755