Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3143

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juni 2021
Op 16 juni 2021 hebben de EU-lidstaten in het Comité van Permanente
Vertegenwoordigers (Coreper) een compromis bereikt over de verordening inzake het Asielagentschap van de EU. Met deze brief informeer ik
over dit compromis, het Nederlandse standpunt terzake en het vervolg
van de procedure.
Achtergrond EUAA-verordening
In 2016 heeft de Europese Commissie het voorstel voor een verordening
inzake het asielagentschap van de EU (EUAA) uitgebracht. Met het
voorstel wordt beoogd het huidige Europees Ondersteuningsbureau voor
asielzaken (EASO) om te vormen tot een volwaardig agentschap dat tot
taak heeft het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS) beter te
laten functioneren, te zorgen voor convergentie in de beoordeling van
asielverzoeken in de Unie en operationele en technische bijstand te
bieden aan de lidstaten op het gebied van asiel en opvang. Er komt een
reserve pool van 500 deskundigen uit de lidstaten en een verplichting
(zoals bij Frontex) om experts te leveren voor operationele ondersteuning
in een andere lidstaat. Voor Nederland komt deze verplichting neer op het
leveren van 24 experts aan de pool. Ook krijgt, in het Commissievoorstel,
het EUAA bevoegdheden op het terrein van het monitoren van de
asielprocedures en de (operationele en technische) tenuitvoerlegging van
EU-asielwetgeving door lidstaten. Het agentschap kan, op aanwijzing van
de Commissie en Raad, ingrijpen wanneer een lidstaat onder grote
asieldruk staat, het GEAS in gevaar komt door het niet adequaat handelen
van deze lidstaat en de lidstaat niet zelf om bijstand vraagt. Iedere lidstaat
zal tenminste eens in de vijf jaar worden gemonitord.

kst-22112-3143
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3143

1

Via het BNC-fiche van 31 mei 20161 is uw Kamer over het voorstel en de
Nederlandse positie geïnformeerd. Op het voorstel is de gewone
EU-wetgevingsprocedure van toepassing: de Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen en het Europees parlement met
meerderheid van stemmen. Ondanks dat er in juni 2017 een politiek
akkoord werd bereikt tussen de Europese Unie-wetgevers over het
voorstel werd deze niet formeel aangenomen, ook omdat een substantieel
aantal lidstaten vasthield aan een «pakketbenadering» met de voorstellen
uit het asiel- en migratiepact van september 2020.
Het compromisvoorstel
De onderhandelingen over de EUAA-verordening zijn rond de JBZ-Raad
van 7 en 8 juni jl. in een versnelling gekomen toen de «Med-5» (Spanje,
Italië, Griekenland, Cyprus en Malta) kenbaar maakten bereid te zijn de
pakketbenadering ten aanzien van de EUAA-verordening los te laten.
Hierop heeft het Portugese Voorzitterschap van de Raad van de Europese
Unie, op 15 juni jl., een compromisvoorstel voorgelegd aan de lidstaten.
Het compromisvoorstel behelst enkele aanpassingen ten opzichte van het
vorige voorstel, met name inzake de monitoring. Hierop is een
zogenaamde »sunrise» clausule van toepassing, die regelt dat EUAA zijn
monitorende taak met uitstel, d.w.z. per 1 juni 2024, gaat uitvoeren.
Bovendien treden de artikelen over de uit de monitoring volgende
aanbevelingen en de vervolgstappen ten aanzien van een lidstaat die
onvoldoende opvolging geeft aan deze aanbevelingen, pas in werking als
de EU-Dublinverordening (EU-604/2013) wordt ingetrokken en wordt
vervangen door een nieuwe verordening. Met die nieuwe verordening
wordt gedoeld op de Asiel- en migratiemanagementverordening (AMMR),
die de Commissie op 23 september 2020 heeft voorgesteld. Eenzelfde link
met de Dublinverordening en de AMMR geldt voor de bepaling die ziet op
het ingrijpen van de EUAA, op aanwijzing van de Commissie en Raad,
wanneer een lidstaat onder grote asieldruk staat, het GEAS in gevaar
komt door het niet adequaat handelen van deze lidstaat en de lidstaat niet
zelf om bijstand vraagt.
In Coreper van 16 juni 2021 gaf een gekwalificeerde meerderheid van de
lidstaten blijk het voorstel te kunnen steunen, waarmee het voorstel als
onderhandelingsmandaat aan het Voorzitterschap is meegegeven.
Appreciatie
Het kabinet waardeert dat er met dit compromisvoorstel eindelijk weer
een stap wordt gezet in het onderhandelingsproces richting een efficiënt
Europees migratie- en asielsysteem en onderschrijft dan ook het belang
van een snelle aanname van de EUAA-verordening. Het kabinet heeft de
overtuiging dat de EU een sterk asielagentschap behoeft, met een solide
rechtsgrond en meer capaciteit om de lidstaten indien nodig te ondersteunen. Met het voorstel worden, zoals hierboven aangegeven, het
mandaat en de middelen van het agentschap versterkt en zal het
agentschap daarmee beter in staat zijn lidstaten te ondersteunen die te
maken hebben met migratiedruk. Het kabinet beoordeelt dit als positief.
Hoewel de bevoegdheden voor het monitoren van de asielprocedures en
de tenuitvoerlegging van EU-asielwetgeving door lidstaten, alsook de
follow-up daarvan, nog steeds onderdeel zijn van de ontwerpverordening,
is het kabinet teleurgesteld over de afzwakking van het monitoringsysteem. De afgelopen jaren hebben duidelijk gemaakt dat het disfunctioneren van het asielstelsel in de ene lidstaat gevolgen heeft voor het
1

Kamerstukken 22 112 en 34 482, nr. 2144

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3143

2

functioneren van het asielstelsel in de andere. De EU heeft daarom
behoefte aan een robuust asieltoezichtsysteem. Het besluit om vijf jaar na
het oorspronkelijke Commissievoorstel te besluiten om de monitoring met
drie jaar uit te stellen is niet bevredigend. Daarenboven is het kabinet
teleurgesteld over het voorstel om de opvolging van de monitoring te
koppelen aan een toekomstige vervanging van de Dublin-verordening. Dit
drukmiddel om lidstaten te bewegen afspraken over asiel en migratie
daadwerkelijk na te komen wordt hiermee onzeker. Dit maakt monitoring –
in ieder geval voor de nabije toekomst – minder effectief. Tegen deze
achtergrond heeft het kabinet besloten geen steun aan het voorstel te
verlenen en zich te onthouden van het innemen van een positie.
Triloog
Zoals hierboven gemeld, heeft een gekwalificeerde meerderheid van de
lidstaten in Coreper van 16 juni jl. blijk gegeven het compromisvoorstel te
kunnen steunen. Hiermee is aan het Voorzitterschap van de Raad een
onderhandelingsmandaat verleend. Een volgende fase in het besluitvormingsproces is de triloog tussen Europees parlement, de Raad en de
Europese Commissie. Deze zal naar verwachting op zeer korte termijn van
start gaan. Over de uitkomst van de triloog zal uw Kamer uiteraard
worden geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3143

3