Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 331

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2011
In maart 2010 heeft Nyenrode Business Universiteit, met een bijdrage van
het toenmalige Ministerie van Economische Zaken, het onderzoek
«Offshoring by Manufacturing and Service Firms in the Netherlands.»
uitgebracht. Het Nyenrode-onderzoek ging in op de vraag hoeveel banen
door bedrijven die actief zijn in Nederland, in vijf jaar tijd naar het
buitenland zijn verplaatst door offshoring. Nyenrode gaf hiermee een
nuttig, maar niet volledig beeld van het effect van internationalisering op
de Nederlandse arbeidsmarkt.
Om een completer beeld te krijgen van de effecten van internationalisering op de Nederlandse arbeidsmarkt, is uw Kamer in de brief Reactie
Nyenrode-onderzoek «Offshoring by manufacturing and service firms in
the Netherlands» van 10 mei 2010 een onderzoek toegezegd naar de
effecten van inkomende investeringen (eerste vestiging, fusies en
overnames) op de Nederlandse werkgelegenheid.
Conform deze toezegging stuur ik uw Kamer, mede namens de staatssecretaris, hierbij de resultaten van dit rapport.1 Dit onderzoek is uitgevoerd
door het Centraal Bureau voor de Statistiek.
Toelichting: cijfers niet vergelijkbaar
Bij de interpretatie van de cijfers moet er mee rekening worden gehouden
dat de cijfers niet één op één met de resultaten van het Nyenrodeonderzoek naar offshoring vergeleken kunnen worden. Cijfers van
offshoring richting Nederland worden internationaal momenteel nog
weinig gerapporteerd. Het CBS is bezig cijfers over offshoring in
EU-verband te verbeteren, maar dit is nog in ontwikkeling.

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Om inzicht te krijgen in de effecten van offshoring richting Nederland, is
het momenteel het meest inzichtelijk te focussen op het aantal banen bij
buitenlandse bedrijven in Nederland. Hierbij past de kanttekening dat

kst-29544-331
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 544, nr. 331

1

1

buitenlandse directe investeringen niet altijd het gevolg zijn van
offshoring en dat de indirecte effecten van inkomende investeringen op
de werkgelegenheid door toeleveranciers, dienstverleners etc. niet zijn
meegenomen1. Ook is het van belang te realiseren dat de baten van
directe buitenlandse investeringen breder zijn dan enkel de werkgelegenheidseffecten, zoals bijvoorbeeld kennis spill-overs voor de Nederlandse
economie.
Buitenlandse investeringen positief voor werkgelegenheid
De resultaten van het CBS-onderzoek laten zien dat inkomende directe
investeringen een positief effect hebben op de Nederlandse werkgelegenheid. De werkgelegenheid is in Nederland van 2000 tot en met 2007
met netto bijna 160 duizend banen toegenomen, waarbij er een netto
groei van 200 duizend banen heeft plaatsgevonden bij bedrijven in
buitenlands eigendom en een netto krimp van 40 duizend banen bij
bedrijven in Nederlands eigendom.
Volgens het CBS is de dynamiek van het ontstaan en verdwijnen van
banen in Nederland vooral het gevolg van nieuwe en stoppende bedrijven
(in buitenlands dan wel Nederlands eigendom). Daarnaast hebben er ook
overnames met eigendomswisselingen plaats gevonden. Bruto zijn in de
periode 2000–2007 ruim een half miljoen banen overgegaan van Nederlands naar buitenlandse zeggenschap. Daarnaast zijn bijna 300 000 banen
overgegaan van buitenlandse naar Nederlands zeggenschap. Overnames
met eigendomswisseling zijn verantwoordelijk voor slechts een klein deel
(2 procent) van de baandynamiek (banengroei/krimp) in het jaar van
overname.
Het onderzoek laat zien dat de invloed van buitenlandse bedrijven op de
werkgelegenheid steeds groter wordt. Het aandeel van de totale werkgelegenheid2 van de private sector in handen van bedrijven in buitenlands
eigendom is gestegen van 11,3% in 2000 naar 14,8% in 2007.
Achtergrond van de groei in werkgelegenheid
Banengroei bij bedrijven in buitenlands eigendom heeft voornamelijk
plaatsgevonden bij het grootbedrijf, waar de werkgelegenheid netto met
ruim 135 duizend banen is toegenomen. De financiële en zakelijke
dienstverlening heeft voor bijna een derde bijgedragen aan de totale
banengroei bij bedrijven in buitenlands bezit.
Bedrijven uit de VS, Duitsland en Frankrijk zorgen voor het grootste aantal
banen onder buitenlandse bedrijven in Nederland. Sterkst groeiende
investeringen in termen van werkgelegenheid komen van bedrijven uit
Frankrijk, Duitsland en China/India.
Overnames

1
Berenschot (2007) «Buitenlandse investeerders zijn groeiversnellers voor de Nederlandse
economie» komt uit op een multiplier effect
van 0,72 fte.
2
De resultaten in dit onderzoek gelden voor
banen in SBI 10–74. Deze maken 65 procent uit
van het totaal aantal banen in loondienst in
Nederland.

Het onderzoek van het CBS besteedt specifiek aandacht aan het effect van
overnames op de werkgelegenheid. Overnames hebben een positief effect
op de werkgelegenheid, maar zijn verantwoordelijk voor slechts een klein
deel (2 procent) van de baandynamiek (banengroei/krimp) in het jaar van
overname. Dat wil zeggen dat door de overname het aantal banen bij het
overgenomen bedrijf gemiddeld genomen niet drastisch verandert.
De belangrijkste voorspeller van banengroei na een overname zijn de
prestaties van een bedrijf voor overname. Bijna de helft van de Nederlandse bedrijven die voor overname groeiden, blijft dit doen na overname
door een bedrijf in buitenlands eigendom. Bij bedrijven die tot het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 544, nr. 331

2

moment van overname krompen, maakt 40% weer groei door na
overname, en blijft bij nog eens bijna 20% van de bedrijven het aantal
banen gelijk.
Kenniseconomie en diversiteit
Bedrijven in buitenlands eigendom beschikken over een hoger aandeel
(34%) hoogwaardige banen dan bedrijven in Nederlands eigendom (20%).
Groei bij bedrijven in buitenlands eigendom heeft tussen 2000–2007
voornamelijk plaatsgevonden in hoog- en middenbetaalde banen. Het
aantal hoogbetaalde banen is hier toegenomen met 76 000 banen en het
aantal middenbetaalde banen is toegenomen met 93 000 banen. Bedrijven
in Nederlands eigendom hebben een stijging laten zien van 48 000 in het
aantal hoogbetaalde banen en een daling van 122 000 in het aantal
middenbetaalde banen.
Bedrijven in buitenlands eigendom hebben relatief meer allochtone
werknemers in dienst (25%) dan Nederlandse bedrijven (18%). Groei van
het aantal banen bij bedrijven in buitenlands eigendom heeft tussen
2000–2007 voornamelijk plaatsgevonden bij autochtonen (132 duizend).
Bij bedrijven in Nederlands eigendom heeft hier juist een afname
plaatsgevonden (146 duizend).
Conclusie
Zoals naar voren kwam bij het Nyenrode onderzoek naar offshoring heeft
internationalisering gevolgen voor de Nederlandse arbeidsmarkt.
Belangrijk bij cijfers over internationalisering is een zo compleet mogelijk
beeld op de arbeidsmarkt te verkrijgen. Naast het verplaatsen van banen
naar het buitenland om redenen als kostenbesparingen en behoud of de
verbetering van het concurrentievermogen, worden er tegelijkertijd ook
door buitenlandse bedrijven veel banen in Nederland gecreëerd. De
resultaten van het CBS-onderzoek bevestigen dit.
De cijfers van het CBS-onderzoek laten zien dat inkomende directe
investeringen een positief effect hebben op de Nederlandse werkgelegenheid. Naast de positieve effecten op de groei van de Nederlandse
werkgelegenheid, versterken inkomende directe investeringen de
Nederlandse kenniseconomie en stimuleren ze de diversiteit binnen het
bedrijfsleven.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 544, nr. 331

3