Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

684
Vragen van het lid Bashir (SP) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu en de Minister van Economische Zaken over het pleidooi van de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) om het hoofdrailnet op te splitsen
(ingezonden 9 oktober 2014).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 25 november 2014)
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 387
Vraag 1
Wat vindt u van het pleidooi dat een bestuurslid van de ACM bij Mobiliteitspoort een pleidooi heeft gehouden om een nader onderzoek te verrichten
naar het opsplitsen van het hoofdrailnet?1 Kunt u de bewuste wetsartikelen
noemen die het mogelijk maken dat ACM zich hier in het politieke debat
mengt?
Antwoord 1
De heer Don heeft in Mobiliteitspoort met name benadrukt dat een eventuele
splitsing van het hoofdrailnet een zorgvuldige objectieve analyse van vooren nadelen vergt. Dit beschouw ik als ondersteuning van het beleid van het
kabinet. Er is vorig jaar onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de impact
van het vierde spoorpakket op de Nederlandse situatie. Uit dit onderzoek
komt naar voren dat er voor de reizigers negatieve effecten wat betreft de
kwaliteit, betrouwbaarheid en efficiency kunnen zijn van het opknippen van
het netwerk (vooral tijdens de transitiefase).2 Het kabinet heeft op basis van
dat onderzoek zijn standpunt over het vierde spoorpakket bepaald en tracht in
Europa medestanders te vinden tegen het verplicht opknippen en aanbesteden van het netwerk.
ACM is een zelfstandig bestuursorgaan in de zin van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen. Deze status heeft zij omdat Europese regelgeving
vereist dat zij onafhankelijk van de politiek haar wettelijke taken kan
uitvoeren. Met het oog daarop is de verantwoordelijkheid voor de wet- en
regelgeving (de Minister van Economische Zaken of de Minister van
Infrastructuur en Milieu) en de verantwoordelijkheid van het toezicht op de
naleving van de wet- en regelgeving (de ACM) gescheiden. Deze scheiding

1
2

ah-tk-20142015-684
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

«ACM pleit voor onderzoek naar splitsing hoofdrailnet», 7 oktober 2014, ANP
Kamerstuk 33 546 nr. 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

brengt mee dat de ACM zich in het openbaar kan en mag uitlaten over de
uitvoering van haar wettelijke taken. Dat doet zij onder meer via haar
jaarverslag en haar website, waarop zij haar besluiten en onderzoeken
publiceert. Daarnaast kan zij dat doen in presentaties en lezingen op
conferenties, seminars, workshops etc. De lezing van de heer Don bij
Mobiliteitspoort kan in dat licht worden gezien.
Als het gaat om de mening van de ACM over onderwerpen die niet tot haar
wettelijke toezichtstaken, maar tot de beleidsverantwoordelijkheid van een
Minister behoren, is de ACM beperkt in haar vrijheid om zich te mengen in
het publieke debat. Dat is de andere zijde van de scheiding tussen beleid en
uitvoering. Dat betekent echter niet dat de ACM helemaal geen rol heeft bij
de totstandkoming van beleid. Het beleid dient immers uitvoerbaar en
handhaafbaar te zijn door de ACM. Zij is zelf het best in staat om dat te
beoordelen. Daartoe wordt de ACM door de beleidsverantwoordelijke
ministeries betrokken bij de vormgeving van nieuw beleid. Bovendien wordt
de ACM gevraagd om een uitvoeringstoets uit te brengen op voorstellen voor
nieuw beleid. Dat is vastgelegd in artikel 6 van de Regeling gegevensuitwisseling ACM en ministers (Stcrt. 2013, 8155). In uitvoeringstoetsen gaat de
ACM in op de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de voorgestelde
regelgeving, en op de gevolgen voor de ACM in termen van personeel,
organisatie en financiën. Deze uitvoeringstoets wordt in beginsel openbaar op
het moment dat het voorstel voor nieuw beleid openbaar wordt.
Recentelijk heeft het Ministerie van Economische Zaken afspraken gemaakt
met de ACM over de wijze waarop de ACM zich publiekelijk kan uitspreken
over beleidsvoornemens en lopende beleidstrajecten. Naast de uitvoeringstoetsen op specifieke voorstellen voor nieuw beleid, stelt de ACM eenmaal
per jaar, rondom de publicatie van haar jaarverslag, een document op met
haar visie op en wensen ten aanzien van het beleid. Dit document, het
«Signaal», zal door de Minister van Economische Zaken en de Minister van
Infrastructuur en Milieu, vergezeld van hun reactie op het Signaal, aan de
Tweede Kamer worden gezonden. Momenteel wordt bezien of de werkwijze
rondom het Signaal een plaats zou moeten krijgen in de onderlinge werkafspraken in het Relatiestatuut ACM en ministers 2013 (Stcrt 2013, 9237).
Vraag 2
Deelt u de mening dat het bestuurslid van ACM zijn boekje te buiten gaat
door politieke uitspraken te doen bij Mobiliteitspoort? Zo ja, bent u bereid de
ACM hier op aan te spreken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Zie hiervoor het antwoord op vraag 1. Het optreden van de heer Don past
binnen de bevoegdheden die de ACM als zelfstandig bestuursorgaan heeft.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het opsplitsen van het hoofdrailnet vergaande
gevolgen zal hebben voor de kwaliteit van het spoorvervoer en dat de
belangen van de treinreiziger hier niet mee worden gediend? Kunt u het
antwoord toelichten?
Antwoord 3
Ik deel die mening. Uit het eerder genoemde onafhankelijke onderzoek naar
de impact van het 4e spoorpakket op de Nederlandse situatie, komt duidelijk
naar voren dat er voor de reizigers negatieve effecten kunnen zijn van het
opknippen van het netwerk (vooral tijdens de transitiefase).
Vraag 4
Wiens belang moet de ACM volgens u dienen? Vindt u dergelijke uitspraken
om buitenlandse staatsbedrijven meer ruimte te geven op het Nederlandse
spoor daarbij passen?
Antwoord 4
De ACM ziet toe op de naleving van wetten en regels op het gebied van
vervoer. Hierbij gaat het veelal om de betaalbaarheid, kwaliteit, en beschikbaarheid van bepaalde producten en diensten in het belang van de reiziger.
De heer Don heeft in Mobiliteitspoort niet gepleit voor het geven van ruimte
aan buitenlandse staatsbedrijven op het Nederlandse spoor. Zoals toegelicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

in het antwoord op vraag 1, heeft hij benadrukt dat een eventuele splitsing
van het hoofdrailnet een zorgvuldige objectieve analyse van voor- en nadelen
vergt. Dit kan gezien worden als ondersteuning van het kabinetsbeleid. Vorig
jaar is zo’n analyse immers uitgevoerd. Bij deze analyse stond het effect voor
de reiziger voorop.
Vraag 5
Kunnen in de toekomst nog meer van dit soort politieke uitspraken van de
ACM verwacht worden? Zo ja, passen deze politieke stellingnames bij een
toezichtorganisatie als ACM?
Antwoord 5
Zoals is toegelicht in het antwoord op vraag 1 behoren politieke stellingnames tot de verantwoordelijkheid van de bewindspersonen, niet tot die van de
ACM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3