Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

995
Vragen van het lid Ouwehand (PvdD) aan de Ministers voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Financiën over Nederlandse
banken die investeren in de aanleg van de omstreden North Dakota
oliepijpleiding (ingezonden 5 december 2016).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Financiën
(ontvangen 20 januari 2017).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat twee Nederlandse banken investeren in
een oliepijpleiding die omstreden is vanwege (potentiele) milieu en mensenrechtenschendingen?1
Antwoord 1
Ik verwacht van Nederlandse banken dat zij conform de OESO Richtlijnen
voor Multinationale Ondernemingen en de UN Guiding Principles on
Business and Human Rights (UNGP’s) hun invloed gebruiken om (potentiële)
schendingen te voorkomen en aan te pakken. Daar waar projecten omstreden
zijn, is het van nog groter belang dat banken hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Tevens wil ik u verwijzen naar de antwoorden van de
Minister van Financiën van 29 november 2016 over de betrokkenheid van
ABN AMRO in de Dakota Access pijplijn (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 607).
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat deze pijpleiding wordt aangelegd in ongerepte
natuurgebieden en op het (heilige) grondgebied van de Standing Rock Sioux
Natie?
Antwoord 2
Op 4 december jl. heeft the Army Corps Engineers namens de overheid
besloten geen vergunning te geven om de pijpleiding aan te leggen onder de
Missouri rivier. The Army Corps of Engineers zal onderzoek doen naar de

1

ah-tk-20162017-995
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

De Volkskrant 28 nov 2016, ING en ABN moeten stoppen met financieren omstreden pijpleiding
in VS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

mogelijke gevolgen van het aanleggen van deze pijpleiding voor het milieu
en alternatieve routes voor de pijpleiding onderzoeken.
Vraag 3
Wat vindt u ervan dat een lek in de pijpleiding desastreuze gevolgen kan
hebben voor het milieu en het drinkwater van de Sioux Natie?
Antwoord 3
Ik verwacht van bedrijven dat zij de OESO Richtlijnen en de UNGP’s naleven.
In deze richtlijnen staat dat bedrijven moeten onderzoeken welke mogelijke
schade voor mens en milieu door hun activiteiten of de activiteiten van
toeleveranciers kunnen ontstaan. Mogelijke risico’s moeten worden voorkomen en als er schade is ontstaan dan moet het bedrijf deze schade herstellen.
Als een bedrijf besluit een oliepijpleiding aan te leggen dan verwacht ik dat
de mogelijke negatieve gevolgen die door deze pijpleiding kunnen ontstaan
in kaart zijn gebracht en dat het bedrijf maatregelen neemt om deze
mogelijke gevolgen te voorkomen.
Vraag 4
Wat vindt u ervan dat vreedzame protesten tegen deze pijplijn steeds harder
worden neergeslagen met middelen zoals traangas, rubberen kogels en
ijskoud water, waardoor demonstranten in het ziekenhuis zijn beland met
bevriezings- en onderkoelingsverschijnselen?
Antwoord 4
De Speciale Rapporteur voor het recht op vreedzame vergadering en
vereniging van de Verenigde Naties, Maina Kiai, heeft zich op 15 november jl.
verklaard dat de politie, private beveiligingsbedrijven en de North Dakota
National Guard ongerechtvaardigd geweld hebben gebruikt tegen de
demonstranten. Dit is een zorgelijke ontwikkeling.
Vraag 5
Deelt u de mening dat inheemse volkeren wereldwijd in de afgelopen eeuwen
genoeg grondgebied hebben opgegeven, vaak zonder alternatief of tegen
minimale vergoedingen en dat het stoppen van de pijpleiding een stap in de
goede richting zou zijn om de exploitatie van inheemse volken tegen te gaan?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Inheemse volkeren zijn inderdaad kwetsbaar voor mensenrechtenschendingen. De UNGP’s roepen overheden en bedrijven dan ook op in het bijzonder
rekening te houden met rechten van inheemse volkeren. Dat is ook in het
geval van de Dakota-pijpleiding aan de orde.
Vraag 6
Bent u het met de Eerlijke Bankwijzer eens dat het ontoereikend is als de
twee betreffende banken zich in het geval van de aanleg van de Dakota
pijpleiding beperken tot enkel het uitspreken van «zorg» over de situatie en/of
het vragen om aanvullend onderzoek? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Onder de richtlijnen en principes wordt van bedrijven en financiële instellingen verwacht dat zij hun invloed gebruiken op bedrijven waarmee zij een
zakelijke relatie hebben om (mogelijke) negatieve gevolgen te voorkomen en
aan te pakken. Er is niet voorgeschreven hoe bedrijven en financiële
instellingen hun invloed moeten gebruiken, dat mogen zij zelf bepalen.
Vraag 7
Bent u bereid om de banken te verzoeken om helder te communiceren naar
klanten, consumenten, overheid en betrokken organisaties welke stappen zij
concreet hebben gezet en willen gaan zetten om de rechten van de Sioux te
respecteren en de door Sioux ongewenste aanleg van de oliepijpleiding door
hun gebied tegen te gaan? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Ik verwacht van bedrijven en financiële instellingen dat zij conform de
richtlijnen en principes extern communiceren hoe zij negatieve gevolgen van
hun activiteiten of van de activiteiten van zakelijke relaties adresseren. Beide
banken hebben een publieke verklaring afgegeven over de stappen die zij
hebben gezet en zetten om ervoor te zorgen dat de rechten van de Sioux
gerespecteerd worden.
Vraag 8
Bent u het met de Eerlijke Bankwijzer eens dat een bank bij het verstrekken
van leningen ook maatschappelijke verantwoordelijkheid moet nemen om
(potentiële) schade aan milieu en mensenrechtenschendingen te voorkomen?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke consequenties verbindt u hieraan?
Antwoord 8
De richtlijnen en principes maken een onderscheid tussen de relatie van het
bedrijf, of in dit geval de bank, met de (potentiële) schade. Als een bank de
(potentiële) schade veroorzaakt of eraan bijdraagt dan heeft de bank de
verantwoordelijkheid om potentiële schade aan te pakken of te voorkomen en
daadwerkelijke schade te herstellen. Als een bank via een zakelijke relatie
verbonden is aan de potentiële schade dan heeft de bank te verantwoordelijkheid om invloed uit te oefenen om deze zakelijke relatie te bewegen om
potentiële schade aan te pakken of te voorkomen en daadwerkelijke schade te
herstellen.
Vraag 9
Deelt u de mening dat deze investering in een fossiele pijplijn ingaat tegen de
waarschuwing van de Nederlandsche Bank (DNB) aan banken om rekening te
houden met het klimaat?2 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Banken hebben in het NVB-klimaatstatement aangegeven werk te willen
maken van investeringen in energiebesparingen en duurzame energie. Een
energietransitie naar een duurzame energievoorziening is niet meteen
gerealiseerd en tot die tijd zal de financiering van fossiele energie onderdeel
zijn van de portfolio van banken.
Vraag 10
Deelt u de mening dat banken zich zouden moeten herbezinnen op hun focus
op kredietverlening aan fossiele energiebedrijven en leningen aan fossiele
energiebedrijven zouden moeten uitfaseren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Voor een succesvolle transitie is het van belang dat de focus op duurzame
energie komt te liggen. De financiële sector ziet daar voor zichzelf een rol via
investeringen. Dit komt onder andere tot uiting in de actieve participatie in
het sectorbrede Platform voor Duurzame Financiering dat door DNB wordt
gefaciliteerd.
Vraag 11
Bent u bereid de twee banken te verzoeken hun relaties met het project,
respectievelijk de bedrijven erachter stop te zetten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
De banken bepalen zelf welke zakelijke relaties zij aangaan en of zij deze
relaties stopzetten. Ik verwacht van de banken dat zij bij het selecteren van
deze relaties een gedegen due diligence doen en dit gedurende de looptijd
van de relatie blijven doen. Eenieder die van mening is dat een bank zijn
verantwoordelijkheden onder deze principes en richtlijnen niet nakomt, kan
zijn bezwaren kenbaar maken bij het Nationaal Contact Punt.

2

AD/Rotterdams Dagblad 30 nov 2016, DNB waarschuwt bedrijven voor gevolgen van klimaatverandering; «Hou rekening met het klimaat»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Vraag 12
Bent u bereid om u actief uit te spreken tegen de aanleg van de Dakota
pijplijn en het neerslaan van de vreedzame protesten door Amerika? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 12
De afweging om een vergunning voor de aanleg van de pijpleiding te
verschaffen is een nationale en soevereine bevoegdheid van de Verenigde
Staten.
Zorgwekkend is evenwel de aantijging dat er geweld tegen demonstranten
zou worden gebruikt. De federale overheid van de VS heeft er bij alle
betrokken partijen op aangedrongen zich te onthouden van het gebruik van
geweld en aangegeven dat het gebruik van geweld en het plegen van
vernielingen kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. Het kabinet vertrouwt
erop dat het Amerikaanse rechtssysteem voldoende garanties biedt voor de
eventuele slachtoffers om hun recht te halen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4