Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 976

Regels inzake instelling van een Nationaal
Groeifonds (Wet Nationaal Groeifonds)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 17 januari 2022
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel en hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel en hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij hebben hierover een beperkt aantal vragen en
opmerkingen.
De leden van de SP-fractie hebben met zorgen naar de Regels inzake
instelling van een Nationaal Groeifonds (Wet Nationaal Groeifonds)
gekeken.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
onderhavige wetsvoorstel. Zij hebben hierover een aantal vragen.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
het wetsvoorstel dat ertoe strekt het Nationaal Groeifonds in te stellen als
begrotingsfonds.

kst-35976-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

1

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met instemming kennisgenomen van de voorliggende regels inzake de instelling van een Nationaal
Groeifonds. Zij constateren dat met deze wet het Nationaal Groeifonds
vormgegeven wordt als een begrotingsfonds in plaats van een fonds via
een niet-departementale begroting. Deze leden onderschrijven dat doel
maar hebben nog enkele vragen aan de regering.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Het is in lijn met hun eerdere pleidooi
voor een instellingswet en het opnemen van toetsingscriteria in deze wet.
Zij zijn kritisch over het opnemen van de pijler infrastructuur in het
Groeifonds en zien de in het nieuwe coalitieakkoord toegezegde nota van
wijziging daarom graag tegemoet. Deze leden hebben nog wel enkele
vragen.
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel en heeft hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de groep-Van Haga hebben met belangstelling kennisgenomen van dit wetsvoorstel en hebben hierover nog enkele vragen en
opmerkingen.
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie lezen dat niet-bestede gelden van het fonds
onbeperkt worden meegenomen naar het daaropvolgende begrotingsjaar.
Kan de regering een overzicht geven van de (niet)-bestede gelden van het
fonds van het afgelopen jaar met daarbij een overzicht van de aan deze
gelden gekoppelde investeringsvoorstellen? Welke budgettaire gevolgen
hebben deze (niet) bestede gelden voor het komende jaar?
De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang van het ontwikkelen van het duurzaam verdienvermogen van Nederland en ziet in het
Nationaal Groeifonds een goed middel om dit te doen. Deze leden hebben
echter ook zorgen over de manier waarop het Nationaal Groeifonds in de
eerste tranche heeft gefunctioneerd en de kritiekpunten die onder andere
de Raad van State en de wetenschapstoets hebben voortgebracht.
De leden van de SP-fractie vragen de regering wat wordt bedoeld met een
begrotingsfonds. Deze leden vragen dit omdat er onduidelijkheid heerst
over de bevoegdheden. Kan de regering dat helder uiteenzetten? Hoe
wordt bijvoorbeeld voorkomen dat de uitgaven van het Nationaal
Groeifonds structureel worden of dat er uitgaven uit het Groeifonds
worden gedaan die op de reguliere Rijksbegroting thuishoren?
De leden van de SP-fractie vragen de regering of er een budgetrecht is
van de Tweede Kamer. Deze leden willen weten in hoeverre de Tweede
Kamer bevoegdheden heeft ten aanzien van een Nationaal Groeifonds en
op welke manier deze wet verandering aanbrengt in de inspraak van de
Kamer wat betreft de uitgaven van het fonds. De leden van de SP-fractie
vragen de regering de delegatiebepalingen in de wet zo in te vullen dat de
Staten-Generaal altijd betrokken worden bij de besluitvorming. Is zij
daartoe bereid?
De leden van de SP-fractie vragen voorts waarom er niet is gekozen voor
een duidelijke definitie van het begrip «duurzaam verdienvermogen»? Is
de regering het met deze leden eens dat het constante sturen op
economische groei haaks staat op het begrip «duurzaam verdienvermogen»? Zo nee, erkent zij dat dit begrip een holle frase is omdat er niet
zoiets bestaat als «groen groeien»? Deze leden vragen waarom de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

2

aspecten van brede welvaart niet zijn opgenomen in de wet. Kan worden
toegelicht wat wordt bedoeld met verdere uitwerking in uitvoeringsregels
of bestuurlijke afspraken?
De leden van de SP-fractie willen tot slot graag een heldere uiteenzetting
van de regering over de samenhang van dit fonds met de nieuw in te
richten klimaat- en stikstoffondsen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering kan ingaan op
de op verschillende momenten, onder andere in de wetenschapstoets en
door het Centraal Planbureau, geuite kritiek dat een focus op groei van het
bruto binnenlands product (bbp) ontoereikend is, omdat dit te weinig
focus aanbrengt ten opzichte van het soort van maatschappelijke
meerwaarde dat gecreëerd moet worden. Deze leden vragen of op
individueel projectniveau en op Groeifondsniveau wel met aannemelijkheid vast te stellen is wat het bbp-effect is.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen daarnaast waarom de regering
geen concrete brede welvaartsdoelen uitkiest, waaraan projecten met
hulp van het Nationaal Groeifonds moeten bijdragen, zoals het tegengaan
van klimaatverandering, de voedseltransitie, of het bevorderen van
kansengelijkheid. Waarom kiest de regering er in plaats daarvan voor om
in samenhang met de inzet op brede welvaart en maatschappelijke
missies op bbp te focussen en niet die brede welvaart en missies als
uitgangspunt te nemen?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen bovendien of met een focus op
concreet geformuleerde brede welvaartsdoelen en maatschappelijke
missies, zoals schonere lucht, meer kansengelijkheid et cetera, de
potentiële bijdrage van projecten niet veel concreter gemaakt kan worden
dan wanneer dit uitgedrukt moet worden in een bbp-bijdrage.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering of zij de mening
deelt dat het opmerkelijk is dat projecten worden afgewezen die geen
positief bbp-effect hebben, maar wel allerlei andere brede welvaartswinsten en doelmatigheidswinsten, zoals schonere lucht of een slimmere
benutting van ruimte, in zich dragen. Hoe moeten doelmatigheids- of
brede welvaartswinsten omgerekend worden naar een bbp-effect?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe zwaar de uitkomsten van
een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) naar een aanvraag
wegen ten opzichte van het bbp-effect van deze aanvraag.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering uiteen te zetten op
welke manier aan de aanbevelingen uit de wetenschapstoets ten aanzien
van de evaluatie van het Nationaal Groeifonds invulling gegeven gaat
worden.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie herinneren zich dat het, toen
het fonds in 2020 werd ingesteld in 2020, de bedoeling was om 20 miljard
euro te isoleren van de grillen van de politiek. Precies daarom was een
fonds op afstand van de departementale begrotingen nodig, zo was de
rationale. Nu blijkt dat het fonds alsnog een politieke speelbal was. Dat
het nieuwe kabinet heeft laten zien dat de doelen nog steeds gewijzigd
kunnen worden, zien de leden van de Partij voor de Dieren-fractie als een
nieuwe kans om de vele miljarden aan belastinggeld alsnog goed te
besteden.
De kritiek van leden van de Partij voor de Dieren-fractie op het Nationaal
Groeifonds is fundamenteel en ongewijzigd. Zij zien dat het al fout gaat in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

3

de titel. Economische groei is namelijk het probleem, niet de oplossing.
Zolang het vergroten van het verdienvermogen, het bbp, het bepalende
criterium blijft voor investeringen kunnen dit fonds niet steunen.
Dat investeringen uit het Groeifonds volgens de regering het bbp moeten
verhogen, kan er ook toe leiden dat maatschappelijk rendabele projecten,
zoals groene projecten die de biodiversiteit bevorderen of CO2-uitstoot
verminderen maar het bbp niet verhogen, niet in aanmerking komen.
Midden in de klimaatcrisis vinden de leden van de Partij voor de Dierenfractie dit een doodzonde. Zij zijn van mening dat elke volgende euro die
wordt uitgegeven een positief effect moet hebben op het klimaat.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben inmiddels bijval
gekregen van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). De Rli
stelde half oktober 2021 in een kritisch advies dat veel van investeringen
tot nu toe te weinig bijdragen aan het oplossen van de grote maatschappelijke vraagstukken en een CO2-neutrale, grondstofarme, natuurinclusieve en sociaalrechtvaardige economie. Is de regering bekend met dit
advies? Wat gaat zij overnemen uit het advies en op welke manier is zij
van plan dat te doen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn van mening dat er vanuit
het Groeifonds tot nu toe vooral wordt geïnvesteerd in de oude economie.
Is de regering het ermee eens dat daar niet de toegevoegde waarde ligt?
Zo nee, waarom niet? De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vinden
dat overheidsinvesteringen de brede welvaart moeten dienen en niet in de
eerste plaats het bbp. Dat de brede welvaart het belangrijkste is en
leidend zou moeten zijn werd door het vorige kabinet, maar ook door
bijvoorbeeld VNO-NCW, steeds meer omarmd. Onderschrijft de regering
dat de brede welvaart in zijn geheel belangrijker is dan alleen het bbp? Zo
ja, is zij dan ook bereid om de doelstelling van het fonds in lijn hiermee te
veranderen? Zo nee, waarom niet? Is de regering dan in elk geval wel
bereid om de brede welvaartsindicatoren klimaat en biodiversiteit een
prominentere en doorslaggevender rol te geven in het toetsingskader?
Het is immers de wens van de Kamer om het brede welvaartsbegrip
verder te omarmen en het is immers nog niet te laat om alsnog aanvullende voorwaarden te stellen.
2. Aanleiding
De leden van de CDA-fractie verwelkomen het wetsvoorstel en waarderen
dat de regering hiermee tegemoetkomt aan de wens van het parlement
om zijn budgetrecht en autorisatiefunctie te versterken.
De leden van de CDA-fractie weten dat het Nationaal Groeifonds
onderdeel uitmaakt van de groeistrategie van Nederland voor de lange
termijn. Deze leden vragen de regering of zij kan toelichten welke andere
acties zij, naast de instelling van het Nationaal Groeifonds, in het kader
van deze groeistrategie heeft ondernomen of nog gaat ondernemen?
De leden van de SP-fractie vragen de regering of de economische
groeistrategie er ook toe leidt dat de samenleving naar elkaar toe groeit.
Deze leden vragen de regering of zij kennis heeft genomen van de
tweedeling in de samenleving. Deze leden vragen de regering of zij kennis
heeft genomen van de kloof tussen rijk en arm in Nederland. Deze leden
vragen de regering of zij kennis heeft genomen van klimaatrechtvaardigheid. Deze leden vragen de regering of het verdienvermogen van
Nederlanders met een kleine beurs ook gaat groeien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

4

3. Vormgeving en hoofdlijnen van het fonds
De leden van de D66-fractie hebben zorgen over het al dan niet expliciet
opnemen van CO2-reductie en het tegengaan van klimaatverandering als
doel van het Nationaal Groeifonds. In haar reactie schrijft de regering dat
dit niet nodig is, omdat voorstellen in elk geval in lijn moeten zijn met de
CO2-reductie waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd. Hoe kan dit
gemeten worden indien de CO2-reductie niet expliciet wordt opgenomen?
Is de regering het met de voorgenoemde leden eens dat het onwenselijk
is dat ingediende projecten niet getoetst worden op hun positieve
bijdrage aan het bestrijden van klimaatverandering, maar dat alleen
gekeken wordt of ze niet negatief aan de gestelde klimaatdoelstellingen
bijdragen? Hoe zouden de positieve bijdragen aan het bestrijden van
klimaatverandering alsnog meegenomen kunnen worden?
De leden van de CDA-fractie lezen dat het instellen van een begrotingsfonds gevolgen heeft voor de beheersing van het EconomischeMonetaire-Unie-saldo (EMU-saldo). Kan de regering voor hen inzichtelijk
maken wat de gevolgen zijn voor (de beheersing van) het EMU-saldo van
Nederland?
De leden van de CDA-fractie wijzen op de afspraak uit het coalitieakkoord
van het kabinet-Rutte IV, dat de pijler infrastructuur wordt overgeheveld
naar het Mobiliteitsfonds, vallende onder het Ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat (IenW). Deze leden vragen wat dit betekent voor de
(beoordeling van de) lopende investeringsvoorstellen uit de eerste en
tweede Groeifondsronde. Wil de regering bovendien aangeven hoe zij
«infrastructuur» definieert? Welke infrastructuur gaat over naar het
Mobiliteitsfonds en welke infrastructuur, bijvoorbeeld digitale infrastructuur, blijft bij het Groeifonds?
De leden van de SP-fractie zien specifiek oormerken van financiële
middelen via een fonds als voordeel, indien een algemene economie
gediend wordt die zich het naar elkaar toe groeien van de samenleving
ten doel heeft gesteld. Deze leden vragen de regering hoe ze dit specifiek
oormerken voor zich ziet in het belang van een algemene economie. Deze
leden vragen de regering het specifiek oormerken te bezien in het kader
van het naar elkaar toe groeien. Deze leden vragen de regering flexibel te
zijn met het specifiek oormerken in het licht van sociaaleconomische
doelen zoals hierboven gesteld.
De leden van de SP-fractie zien geen voordeel van het instellen van een
begrotingsfonds wanneer de middelen niet daadwerkelijk worden besteed
binnen de ruime doelstelling van het fonds, namelijk de algemene
economie. De leden van de SP-fractie vraagt de regering dit expliciet te
benoemen.
De leden van de SP-fractie vragen de regering of dit fonds niet wordt
vormgegeven om te greenwashen. Deze leden vragen de regering hoe zij
in de vormgeving van plan is greenwashing tegen te gaan.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat de implicaties van de
wijzigingen inzake het Groeifonds uit het coalitieakkoord zijn op het
wetgevingsproces van onderhavig wetsvoorstel. Is de regering van plan
om met een nota van wijziging te komen en, zo ja, op welke termijn?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering de additionaliteit kan onderbouwen van het Nationaal Groeifonds ten opzichte van
bijvoorbeeld reguliere begrotingen. Neem de versterking voor de
infrastructuur van leven lang ontwikkelen, een goedgekeurd project. Is dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

5

qua doel en thematiek niet typisch iets dat op een reguliere begroting van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap thuishoort? Waarom
worden dit soort investeringen onder een apart fonds ondergebracht in
plaats van ze onderdeel te laten zijn van integrale politieke besluitvorming?
Volgens de leden van de Partij voor de Dieren-fractie lijkt het er met het
verschijnen van het coalitieakkoord op dat de in het wetsvoorstel
genoemde doelen van het fonds nog gewijzigd zullen worden, aangezien
de coalitie heeft besloten om infrastructuur als doel voor investeringen te
schrappen. Klopt dit?
De leden van de ChristenUnie-fractie verwijzen naar de budgettaire bijlage
van het coalitieakkoord, alsmede naar de startnota van het kabinet
Rutte-IV met de vertaling van de financiële afspraken uit het coalitieakkoord. Daarin wordt benoemd dat de regering voornemens is de opzet
van het Groeifonds te wijzigen. Met die wijziging wordt de begroting voor
het Groeifonds verlaagd met de middelen voor de pijler infrastructuur.
Deze leden lezen dat de reserveringen voor de drie infrastructuurprojecten
worden toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds. De leden van de
ChristenUnie-fractie vinden het een goede ontwikkeling dat regulier beleid
zoals investeringen in infrastructuur uit het Groeifonds worden gehaald.
Deze leden vragen de regering wel wat de impact hiervan is op de tweede
aanvraagronde van het Groeifonds. Bij deze ronde zijn zes voorstellen op
infrastructuur gedaan. Deze leden vragen de regering hoe deze aanvragen
beoordeeld worden in relatie tot de voorgenomen opzetwijziging. Tevens
vragen Deze leden aan de regering wat de budgettaire gevolgen zijn
indien een infrastructuuraanvraag gehonoreerd wordt, zowel voor het
Groeifonds als voor het Mobiliteitsfonds. Voorts vragen deze leden of de
regering van mening is dat er voldoende geld beschikbaar is of komt voor
het Mobiliteitsfonds om het infrastructurele deel van het Groeifonds over
te nemen.
De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen erop dat over de voorgenomen opzetwijziging in de startnota geschreven is dat de regering dit
middels een nota van wijziging zal regelen. De leden van de ChristenUniefractie vragen de regering wanneer zij deze wijzigingsnota kunnen
verwachten.
De leden van de SGP-fractie horen graag hoe de wens dat met de keuze
voor een fondsconstructie een schaalsprong of versnelling kan worden
gemaakt op de genoemde beleidsterreinen zich verhoudt tot de in het
voorgestelde artikel 2 opgenomen criteria. Hoe wordt geborgd dat alleen
middelen ter beschikking worden gesteld aan projecten waarmee een
schaalsprong mogelijk wordt gemaakt, zo vragen deze leden. Gaat het om
het significant vergroten van het duurzaam verdienvermogen? Hoe wordt,
met name bij grotendeels publieke investeringen, de toegevoegde waarde
van investeringen via het Groeifonds ten opzichte van investeringen via
het reguliere beleid duidelijk gemaakt en geborgd?
De leden van de SGP-fractie zijn benieuwd naar de nota van wijziging
zoals aangekondigd in het nieuwe coalitieakkoord. In het akkoord wordt
aangegeven dat de pijler infrastructuur overgeheveld zal worden naar het
Mobiliteitsfonds. Deze leden willen erop wijzen dat de huidige pijler
infrastructuur niet alleen bedoeld was voor investeringen in spoor- of
(vaar)weginfrastructuur, maar ook voor investeringen in digitale en
energie-infrastructuur. Hoe wordt omgegaan met noodzakelijke investeringen in digitale en energie-infrastructuur, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

6

De leden van de Groep-Van Haga hebben hun bedenkingen bij het
oormerken van financiële middelen via een fonds. Deze leden erkennen
dat financiële middelen op deze manier een duidelijk doel krijgen, maar
zien ook dat dit tot gevolg heeft dat financiële middelen lastig te
verschuiven zijn naar andere zaken die wellicht dringender zijn. Wijzigingen nemen daarnaast meer tijd in beslag. De leden van de Groep-Van
Haga willen van de regering weten, mede vanwege de lange looptijd van
de doelen waardoor flexibiliteit met financiële middelen juist gewenst kan
zijn, wat de precieze afwegingen zijn geweest bij deze keuze. Hierop zien
zij graag een uitgebreidere toelichting.
4. Achtergrond, reikwijdte, doel, randvoorwaarden en
adviescommissie
De leden van de VVD-fractie willen graag weten hoe geborgd wordt dat
het midden- en kleinbedrijf (mkb) ook toegang heeft tot het Nationaal
Groeifonds, in het licht van mogelijke complexe subsidieaanvraagtrajecten.
De leden van de VVD-fractie vragen of het, in het geval dat een bepaald
investeringsvoorstel van veldpartijen een negatief oordeel ontvangt van
de adviescommissie, daarmee (niet meer) mogelijk is dat het desbetreffende investeringsvoorstel al dan niet gewijzigd wederom kan worden
voorgelegd aan de adviescommissie. Kunnen veldpartijen bezwaar maken
tegen het advies van de adviescommissie? Zo ja, welke procedure geldt
hier? Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
uitkomsten en aanbevelingen in de wetenschapstoets Nationaal Groeifonds en de bijhorende technische briefing. In de wetenschapstoets wordt
aanbevolen om alle projecten te toetsen aan een MKBA, waar dat nu
alleen gebeurt voor infrastructurele projecten. Waarom is ervoor gekozen
dit niet van alle projecten te vragen? In de memorie van toelichting staat
dat de maatschappelijke effecten in andere gevallen op een andere wijze
systematische in beeld gebracht moeten worden. Wat wordt bedoelt met
een andere systematische wijze? Waarom is dit niet specifieker
vastgelegd, zodat de maatschappelijke effecten gestandaardiseerd met
elkaar vergeleken kunnen worden?
De leden van de D66-fractie lezen ook dat in de wetenschapstoets wordt
aanbevolen om de samenstelling van de adviescommissie zodanig vorm
te geven dat de kansen van zogenaamde outsiders worden geborgd.
Neemt de regering deze aanbeveling over? Zo ja, op welke manier? Zo
nee, waarom niet? Worden andere stappen ondernomen om de kansen
van outsiders te borgen? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie weten dat het doel van het Nationaal
Groeifonds het beschikbaar stellen van financiële middelen voor extra
investeringen is, om het duurzaam verdienvermogen van Nederland op
lange termijn te verhogen langs de pijlers kennisontwikkeling, onderzoek,
ontwikkeling en innovatie en infrastructuur. Kan de regering naar
aanleiding van de eerste twee rondes van het Groeifonds een reflectie
geven op elk van deze pijlers?
De leden van de CDA-fractie lezen dat het wetsvoorstel voorziet in een
grondslag die het mogelijk maakt dat langs twee wegen een beroep op
het Groeifonds kan worden gedaan, ter financiering van investeringen die
binnen het doel van het fonds passen. Deze twee wegen zijn de departementale route en de route van subsidieverstrekking rechtstreeks aan
veldpartijen. De regering meldt dat ze op een later moment zal besluiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

7

of een subsidieregeling tot stand zal worden gebracht, waarmee de weg
van subsidieverstrekking daadwerkelijk zal worden opengesteld. Welke
overwegingen en dilemma’s spelen hier mee en binnen welke termijn
besluit de regering over een subsidieregeling? Hoe zou anders de
toegankelijkheid van het Groeifonds voor veldpartijen kunnen worden
versterkt?
De leden van de CDA-fractie verwachten op het voorliggende
wetsvoorstel nog een nota van wijziging (in verband met de overheveling
van de pijler infrastructuur naar het Mobiliteitsfonds) en een subsidieregeling. Wanneer komen beide naar de Kamer? Heeft de regering
overwogen om al deze documenten in een keer aan de Kamer voor te
leggen in plaats van stuk voor stuk?
De leden van de CDA-fractie brengen in herinnering dat de Tweede Kamer
op 6 juli 2021 de motie-Amhaouch-Romke de Jong over de betrokkenheid
van regio’s borgen aangenomen heeft (Kamerstuk 35 850-XIX, nr. 8). Deze
leden zijn benieuwd hoe de uitvoering van deze motie gaat meelopen met
de implementatie van het voorliggende wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom de Nederlandse
economie de meest concurrerende is van Europa. Deze leden vragen de
regering of haar positie van belastingparadijs daar ook in meespeelt. Deze
leden vragen de regering of concurrentie in een divergerend Europa nu
wel zo positief is. Deze leden vragen de regering of een enorm handelsoverschot in Europa wel bijdraagt aan de convergentie van de Europese
Unie. Deze leden vragen de regering voor wie zij de welvaartsgroei wil
voorzien. Deze leden vragen de regering hoe zij welvaartgroei voor zich
ziet wanneer de kloof tussen arm en rijk in Nederland steeds groter wordt.
Deze leden vragen de regering of zij de mening deelt dat, als het doel is
om welvaartsgroei te realiseren, het beter is om systeemverandering te
verwezenlijken in plaats van klimaatverandering. Deze leden vragen de
regering of zij een fonds wel realistisch vindt nu ze te maken heeft met
klimaatapartheid. Deze leden vragen de regering dan ook of zij wel een
groeistrategie heeft. Deze leden vragen de regering of de strategie wel
realistisch is, aangezien de doelstelling om 2,5 procent van ons bbp te
besteden aan onderzoek en ontwikkeling al jaren niet gehaald wordt. Deze
leden vragen de regering of de onafhankelijke adviescommissie Nationaal
Groeifonds daadwerkelijk uit onafhankelijke personen kan bestaan. Deze
leden vragen dit omdat subsidieverstrekking slechts bij de Minister van
Economische Zaken en Klimaat is belegd. Deze leden vragen een
toelichting.
De leden van de SP-fractie lezen dat via twee wegen een beroep op het
fonds kan worden gedaan, namelijk via de departementale route alsook
via subsidieverstrekking. Deze leden vragen of kan worden toegelicht wat
de reden is dat deze laatste route nog niet daadwerkelijk is opengesteld.
Welk onderscheid is er thans tussen deze beide routes?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering waarom in de
aanvraag niet gevraagd wordt uiteen te zetten welke maatschappelijke en
economische uitruilen er aan een project kleven. Een project kan immers
substantiële verdelingseffecten hebben. Wat is, zo vragen deze leden
daarnaast, vervolgens het normatieve kader waarmee de beoordelingsadviescommissie deze verdelingseffecten (die bijvoorbeeld tot meer
welvaart in de ene regio leiden en daardoor minder welvaart in de andere)
moeten wegen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

8

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren op basis van de
startnota dat het Groeifonds loopt tot en met 2028. Zij constateren echter
dat een horizonbepaling in de instellingswet ontbreekt. Deze leden vragen
de regering wat de reden is dat er, ondanks de incidentele aard van het
Groeifonds, niet gekozen is voor een tijdelijke wet. Wat waren de
bezwaren voor het opnemen van een horizonbepaling? Deze leden lezen
daarnaast nergens in de memorie van toelichting het in de startnota
genoemde eindpunt 2028. Deze leden vragen de regering wat de lengte
gaat zijn van het Groeifonds. Op de website van het Groeifonds lezen zij
dat het bedoeld is voor investeringen in de komende vijf jaar. Klopt dit
nog? Kan de regering nader ingaan op de duur van het Groeifonds, tevens
in relatie tot het feit dat er eigenlijk per deel meer geld beschikbaar komt
vanwege de verplaatsing van het infrastructurele deel?
De leden van de ChristenUnie-fractie houden de regering de volgende
geschiedenis voor. In 1863 diende toenmalig Minister van Binnenlandse
Zaken en Waterstaat Thorbecke het wetsvoorstel voor de aanleg van de
Nieuwe Waterweg en het Noordzeekanaal bij de Tweede Kamer in. Hij
noemde het wetsvoorstel «een waagstuk», «maar een werk dat wij
moeten wagen». Een MKBA bestond destijds niet, maar vermoedelijk zou
deze negatief uitslaan. De scheepvaart was nog niet ver ontwikkeld en
technische hulpmiddelen waren mogelijk ontoereikend. De Nieuwe
Waterweg en het Noordzeekanaal kwamen er en Nederland ontwikkelde
zich zeer voorspoedig. Het was een investering die zorgde voor economische groei voor de langere termijn. Precies wat ook het Groeifonds tot
doel heeft. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering of de
opzet van het Groeifonds, zoals deze geborgd gaat worden in de
instellingswet, een hedendaags waagstuk mogelijk maakt. Deze leden
begrijpen dat de balans tussen verantwoord publiek geld uitgeven en
investeren in waagstukken ingewikkeld is. Zij hopen echter wel dat het
Groeifonds het lef-hoekje wordt van de overheidsbegroting, waar niet de
eerste woorden «prudent», «doelmatig» of «doeltreffend» zijn, maar waar
het gaat om lef, durf en dwarsdenkers. Deze leden vragen de regering
daarom om een reflectie op deze ingewikkelde balans, tevens in relatie tot
de recent verschenen wetenschapstoets.
De leden van de SGP-fractie constateren dat, volgens het nieuwe
coalitieakkoord, naast het Groeifonds voor kennisontwikkeling en
onderzoek, ontwikkeling en innovatie een fonds voor onderzoek en
wetenschap ingesteld zal worden. Daarnaast is er ook het Toekomstfonds
met als doelstelling het versterken van de innovatieve kracht van
Nederland door het beschikbaar stellen van financiering voor innovatief
en snelgroeiend mkb en voor fundamenteel en toegepast onderzoek en
het behouden van vermogen voor toekomstige generaties. Deze leden
horen graag hoe deze fondsen zich tot elkaar gaan verhouden. Wat is de
toegevoegde waarde van elk van deze fondsen ten opzichte van de andere
fondsen, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie constateren dat in de eerste tranche het voor
kennisontwikkeling en voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie
uiteindelijk ter beschikking gestelde budget beperkt was ten opzichte van
het gereserveerde, beschikbare budget. Nu de pijler infrastructuur uit het
Groeifonds gehaald zal worden, terwijl het budget gelijk blijft, is nog meer
geld beschikbaar voor de andere twee pijlers. Hoe realistisch is de
verwachting dat het budget van 20 miljard euro de komende jaren
daadwerkelijk uitgegeven kan worden zonder de doelmatigheid uit het
oog te verliezen, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

9

De leden van de SGP-fractie hebben enkele vragen naar aanleiding van de
wetenschapstoets en de reactie van de regering daarop. De leden van de
SGP-fractie vragen zich af hoe de regering precies vorm wil geven aan de
aanbeveling in de wetenschapstoets om in te zetten op een portfolioaanpak met een brede gebalanceerde portfolio vanwege de grote
onzekerheid over uiteindelijke winnaars en verliezers. Zij nemen geen
genoegen met alleen een verwijzing naar de uitspraak van de Adviescommissie Nationaal Groeifonds die zegt de mogelijke synergiën en risicospreiding van projecten in de portefeuille mee te wegen. Hoe gaat de
regering proactief zorgen voor de genoemde portfolioaanpak, zo vragen
deze leden. De leden van de SGP-fractie constateren dat in de wetenschapstoets aangegeven wordt dat innovatie niet zelden van outsiders
komt, terwijl de opzet van het fonds het voor kleine en onervaren
indieners lastig kan maken om er tussen te komen. Is de regering alsnog
bereid te bezien hoe de deelname en de kans op succes van outsiders
gestimuleerd kan worden, zo vragen deze leden. Kan dit als specifiek
aandachtspunt voor de Adviescommissie Nationaal Groeifonds meegenomen worden, bijvoorbeeld in het voorgestelde artikel 9? Wordt met het
oog op het laten aanhaken van outsiders gekozen voor openstelling van
de subsidieregeling, zodat veldpartijen een rechtstreeks beroep op het
fonds kunnen doen, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie vragen zich af hoe de criteria genoemd in het
tweede artikel ten opzichte van elkaar afgewogen worden. Projecten die
aan alle criteria voldoen, kunnen verschillen in de mate waarin ze
voldoen. Hoe wordt dan de afweging gemaakt om projecten wel of niet te
financieren, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie constateren dat in de eerste ronde wel
positief is geadviseerd over en budget is toegekend voor Versterking
infrastructuur Leven Lang Ontwikkelen, maar niet over en voor FoodSwitch, terwijl het bbp-effect voor de laatste substantieel hoger wordt
ingeschat. Deze leden horen graag welke rol het bbp-effect bij de toetsing
speelt.
De leden van de SGP-fractie constateren dat bestaande rapporten al
inzicht geven in de domeinen en sectoren waar investeringen nodig zijn
voor productiviteitsgroei op langere termijn. In haar rapport naar
aanleiding van de eerste beoordelingsronde geeft de Adviescommissie
Nationaal Groeifonds in haar vooruitblik al enkele aanwijzingen, onder
meer met betrekking tot een impuls voor sleuteltechnologieën. Acht de
regering het raadzaam om de adviescommissie te laten adviseren over
een meer integraal en proactief investeringskader, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie vragen of en hoe een regionale spreiding van
de projecten en middelen uit het Groeifonds wordt gewaarborgd.
De leden van de SGP-fractie horen graag hoe de samenhang tussen
projecten meegenomen wordt. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het
versterken van de effectiviteit door een of meerdere projecten in
samenhang te zien of door het niet doorlaten van projecten gezien andere
projecten die (deels) vanuit het Groeifonds gefinancierd worden. Ziet de
regering de relevantie van die samenhang en hoe wordt dat vormgegeven, zo vragen deze leden.
De leden van de Groep-Van Haga kunnen zich grotendeels vinden in de
verschillende onderdelen waarin er via dit fonds geïnvesteerd gaat
worden om zo te werken aan het toekomstige verdienvermogen. Het is
deze leden echter niet helemaal duidelijk hoe de beschikbare middelen
worden verdeeld over de drie genoemde onderdelen. Kan de regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

10

aangeven welke verhoudingen hier kunnen worden verwacht tussen de
drie genoemde onderdelen en wat de risico’s zijn van dominantie van een
bepaald onderdeel, waardoor andere investeringen worden weggedrukt?
De leden van de Groep-Van Haga is het niet duidelijk in hoeverre het
verdienvermogen en duurzaamheid van investeringen in dit fonds tot
elkaar in verhouding staan. Deze leden onderschrijven het belang van het
versterken van het verdienvermogen en vinden dan ook dat dit op de
eerste plaats moet komen te staan. Duurzaamheid, zoals het reduceren
van CO2-uitstoot is daaraan ondergeschikt. Kan de regering daarom dan
ook toelichten welke keuzes hierin worden gemaakt bij het toekennen van
financiële middelen aan investeringen?
De leden van de Groep-Van Haga kunnen zich vinden in de instelling van
een onafhankelijke adviescommissie. Wel vragen zij zich af in hoeverre de
onafhankelijkheid van deze commissie gegarandeerd kan worden als de
Minister van Economische Zaken en Klimaat en de Minister van Financiën
de bevoegdheden krijgen om leden van commissie te benoemen, te
ontslaan en te schorsen. Kan de regering nader toelichten hoe de
onafhankelijkheid van deze commissie wordt gewaarborgd?
De leden van de Groep-Van Haga vragen de regering op welke termijn
Ministers de adviezen van de adviescommissie naar de Kamer zenden.
Deze leden benadrukken daarbij het belang van het tijdig toezenden van
informatie om zo de controlerende taak van de Kamer goed uit te kunnen
voeren.
5. Begroting van het fonds
De leden van de CDA-fractie verwelkomen het meerjarenprogramma met
de tijdshorizon van tien jaar, wat het parlement inzicht moet verschaffen in
de toekomstige en lopende investeringen die worden gefinancierd uit het
Groeifonds en wat informatie bevat over de uitgaven die direct en indirect
ten laste van de begroting van het Groeifonds worden gebracht.
De leden van de SP-fractie vragen de regering in te gaan op het risico op
verspilling van publiek geld dat wordt genomen met dit miljardenfonds.
Hoe wordt voorkomen dat het geld wordt dat zoekt naar een bestemming?
Hoe wordt voorkomen dat het aan ondoelmatige projecten wordt
besteed? De leden van de SP-fractie maken zich zorgen dat er geen
voorwaarden worden gesteld over de revenuen van de investeringen van
het Groeifonds. Zij kunnen zich voorstellen dat de investering, als die gaat
renderen, wordt terugbetaald of dat initiatieven die door publieke
investeringen groot en succesvol worden een hoger belastingtarief gaan
betalen. De minimale voorwaarde voor kennisontwikkeling met publieke
investeringen moet volgens de leden van de SP-fractie zijn dat deze
kennis ook publiek beschikbaar blijft. Kan de regering hier uitgebreid op
reageren? Is zij bereid deze voorwaarden te stellen om te voorkomen dat
belastinggeld van iedereen leidt tot winsten van enkelen?
De leden van de GroenLinks-fractie benadrukken dat innovatieve
investeringen gepaard gaan met grote risico’s. Het is dan ook goed dat
een dergelijk fonds geen revolverend karakter heeft. Deze leden vragen
desalniettemin of geëxpliciteerd kan worden wat de risicobereidheid/
verliesacceptatie is van het Nationaal Groeifonds (binnen een portfolio).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

11

6. Uitgaven ten laste van het Nationaal Groeifonds
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regels over subsidieverstrekking
in uitvoeringsregelgeving zullen worden opgenomen, waarvoor is
voorzien in een delegatiebepaling op grond waarvan er nadere regels
kunnen worden gesteld bij of krachtens een algemene maatregel van
bestuur of bij ministeriële regeling over onder andere aan welke activiteiten subsidies kunnen worden verstrekt, onder welke voorwaarden en
welke procedurele regels op de subsidieverstrekking en verantwoording
van toepassing zijn. Wordt een dergelijke algemene maatregel van
bestuur of ministeriële regeling bij het parlement voorgehangen?
7. Gevolgen van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie vragen zich af op basis van welke analyse het
aantal verwachte investeringsvoorstellen en toekenningen is gebaseerd.
Kan de regering hier een toelichting op geven?
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de verwachte
regeldruk en bijbehorende regeldrukkosten voor veldpartijen die overgaan
tot indiening van een investeringsvoorstel. Deze leden constateren dat de
verwachte regeldruk(kosten) aanzienlijk zijn voor veldpartijen, met name
voor middelgrote tot kleine veldpartijen. In hoeverre wordt er, om het
fonds ook voldoende toegankelijk te houden voor de eerdergenoemde
veldpartijen, rekening gehouden met de omvang en capaciteit van deze
veldpartijen in het ontwerp van de verschillende fasen die zij moeten
doorlopen, zoals de indieningsfase?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de regeldrukkosten worden
geraamd op 24.640 euro per investeringsvoorstel. Wil de regering in dat
kader ingaan op de aanbeveling van het Adviescollege toetsing regeldruk
om hulp en middelen ter beschikking te stellen, zodat partijen gezamenlijk
tot gelijkwaardige voorstellen voor een subsidieaanvraag voor het
Groeifonds kunnen komen?
8. Verhouding met Caribisch Nederland
De leden van de CDA-fractie wijzen op het feit dat het wetsvoorstel mede
van toepassing is op Bonaire, Sint Eustatius en Saba. In reactie op het
commentaar van de Raad van State over de toegankelijkheid van het
Groeifonds voor Caribisch Nederland, met relatief kleine economieën,
waar een minimale investeringsomvang van 30 miljoen euro als een hoge
drempel wordt ervaren, schrijft de regering dat het voor de doelmatigheid
van het Nationaal Groeifonds niet opportuun is om een uitzondering te
maken voor Caribisch Nederland door de drempel te verlagen en dat voor
potentiële indieners uit Caribisch Nederland een mogelijke oplossing is
om aansluiting te vinden bij voorstellen uit Europees Nederland.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de komende tijd wordt bezien
in hoeverre het realistisch is dat een voorstel uit Caribisch Nederland
aansluit op een voorstel uit Europees Nederland of dat voorstellen uit
Caribisch Nederland gecombineerd worden. Wanneer ontvangt de Kamer
hierover een terugkoppeling? Hoe staat de regering tegenover het openen
van een loket voor relatief kleine Groeifondsprojecten die in een bepaalde
context, zoals in Caribisch Nederland, heel cruciaal zijn, indachtig het
coalitieakkoord van het kabinet-Rutte IV, waarin op de vijfde pagina
vermeld staat dat rendabel gaat worden bijgedragen aan de economische
ontwikkeling van de Caribische landen door garantieregelingen van de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, het Nationaal Groeifonds en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

12

regelingen voor duurzame energieproductie open te stellen voor
aanvragen uit het hele Koninkrijk?
De leden van de CDA-fractie herinneren zich dat in de technische briefing
aan de Kamer over de wetenschapstoets Nationaal Groeifonds op
11 januari 2022 naar voren kwam dat de huidige opzet van het Groeifonds
ervoor zorgt dat kleine en onervaren indieners op achterstand staan ten
opzichte van de «usual suspects» (insiders). Deelt de regering deze
observatie? Hoe zou het Nationaal Groeifonds toegankelijker kunnen
worden gemaakt voor outsiders, bijvoorbeeld door de samenstelling van
de beoordelingsadviescommissie te wijzigen? Wat vindt de regering van
het oprichten van een faciliteit om het Groeifonds bij outsiders onder de
aandacht te brengen en hen te helpen met het opstellen en indienen van
kansrijke investeringsvoorstellen?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe voorkomen gaat worden
dat insiders disproportioneel meer kans hebben op goedkeuring van hun
plannen dan outsiders, die het aan bepaalde netwerken en sociaal kapitaal
ontbeert, maar wel hele disruptieve projecten kunnen hebben. Welke
stappen worden hierin concreet gezet ten opzichte van de initiële opzet
van het Nationaal Groeifonds?
9. Advies en consultatie
De Algemene Rekenkamer pleit in haar advies voor een evaluatie van
Groeifondsprojecten op doelmatigheid en doeltreffendheid. In haar reactie
schrijft de regering dat thans wordt gewerkt aan een monitorings- en
evaluatiesystematiek voor de projecten van het Nationaal Groeifonds.
Wanneer zal deze gereed zijn?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering bij de
vormgeving van het fonds expliciet niet gekozen heeft voor een concrete
uitwerking van regionale spreiding. De commissie krijgt wel de optie om
een redelijke spreiding van investeringen in de verschillende regio’s door
de tijd mee te wegen in de advisering. Ook lezen deze leden dat
aansluiting op comparatieve voordelen van verschillende regio’s grote
kansen biedt voor een sprong in het verdienvermogen. De leden van de
ChristenUnie-fractie constateren dat er onduidelijkheid is over het belang
dat gehecht wordt aan de regio en aan zorgvuldige regionale spreiding.
Zij constateren een afwachtende houding. Deze leden willen pleiten voor
meer borging van regionale spreiding en het belang van de regio in het
Groeifonds, ook met het oog op gevolgen van regionale investeringen. Zij
vragen de regering of en hoe er binnen het Groeifonds rekening wordt
gehouden met eventuele regionale onevenwichtigheden die ontstaan bij
een investering, bijvoorbeeld op de regionale arbeids- en woningmarkt.
Deze leden vragen de regering om een manier om regionale onevenwichtigheden als gevolg van investeringen uit het Groeifonds te signaleren,
analyseren en evalueren.
De leden van de SGP-fractie horen graag hoe de regering de monitoring
en evaluatie van de projecten en van het fonds als geheel uit wil gaan
voeren. Hoe wordt gezorgd voor monitoring van alle gefinancierde
projecten en hoe wordt de Kamer hierover geïnformeerd, zo vragen deze
leden. Gaat de regering ook zorgen voor een tweejaarlijkse ex-durante
evaluatie, zoals geadviseerd in de wetenschapstoets?
De leden van de Groep-Van Haga vragen de regering naar aanleiding van
het advies van de Algemene Rekenkamer of er al meer duidelijkheid is
over wie er verantwoordelijk is voor eventuele beheer- en onderhoudskosten van de investeringen die voortkomen uit het fonds. Deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

13

vinden het voor alle betrokken partijen van belang dat hier duidelijke
afspraken over worden gemaakt. Hiermee kan worden voorkomen dat
betrokken partijen in een later stadium voor verassingen komen te staan.
II. ARTIKELEN
Artikel 2 Instelling, doel en bereik van het fonds
De leden van de VVD-fractie lezen dat het doel van het Nationaal
Groeifonds het beschikbaar stellen van financiële middelen is, om het
duurzaam verdienvermogen te vergroten door het doen van investeringen. In artikel 2, tweede lid, onderdeel c wordt infrastructuur genoemd.
Is deze wetstekst daarmee in lijn met nieuwe coalitieakkoord, waarin is
afgesproken dat de infrastructuurpijler wordt overgeheveld naar het
Mobiliteitsfonds? Zo nee, volgt er nog een nota van wijziging?
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat het Nationaal Groeifonds
zich verder richt op kennisontwikkeling, onderzoek en innovatie. Hoe gaat
het Nationaal Groeifonds zich verhouden tot het wetenschapsfonds die in
het nieuwe coalitieakkoord is overeengekomen? Hoe voorkomt de
regering overlap tussen beide fondsen? Kan de regering een overzicht
geven van de doelstellingen van de verschillende fondsen, te weten het
Nationaal Groeifonds, het Toekomstfonds, Invest-NL en het wetenschapsfonds? Hoe wordt overlap tussen deze fondsen voorkomen en wordt
tevens voorkomen dat er «geshopt» kan worden tussen deze fondsen,
bijvoorbeeld wanneer een bij het ene loket afgewezen project bij het
andere loket opnieuw wordt ingediend?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt geborgd dat projecten in
onderlinge samenhang worden bezien en passen bij innovatieve clusters,
ecosystemen en (regionale) groeikernen, conform de motie-Heinen c.s.
van 30 juni 2021 (Kamerstuk 35 850-XIX, nr. 6)?
De leden van de SGP-fractie lezen dat een van de criteria in het voorgestelde artikel is dat activiteiten betrekking moeten hebben op investeringen die additioneel zijn aan private investeringen. Is een toets op
marktfalen en de onderbouwing van onderliggende knelpunten, zoals
aanbevolen in de wetenschapstoets, integraal onderdeel van toepassing
van dit criterium, zo vragen deze leden.
Het lid van de BBB-fractie constateert, net als de Afdeling advisering van
de Raad van State, dat het wetsvoorstel in eerste instantie geen nadere
specificatie gaf van duurzaam verdienvermogen. In de toelichting werd
wel vermeld dat het verdienmodel van de toekomst evenwichtig moet zijn
en milieu, mensen en samenleving dient te respecteren. De Algemene
Rekenkamer heeft geadviseerd deze aspecten van brede welvaart in de
wet op te nemen. De regering heeft dit advies niet gevolgd omdat dit
verder zou worden uitgewerkt in uitvoeringsregels of bestuurlijke
afspraken. De Afdeling advisering van de Raad van State concludeerde
ook dat de wettelijke doelomschrijving van het fonds onduidelijk is en dat
inhoudelijke criteria ontbreken in de instellingswet. Daarmee is het voor
het parlement onduidelijk waarmee het precies instemt en heeft het
nauwelijks een maatstaf om te controleren of het fonds effectief is
geweest. Het lid van de BBB-fractie vindt dat uiteraard onacceptabel.
Nu is aangegeven dat de bijdrage aan het bbp gehanteerd gaat worden
als criterium voor de toetsing van de mate waarin een investering
bijdraagt aan duurzaam verdienvermogen. Het lid van de BBB-fractie
vraagt zich af wiens duurzaam verdienvermogen hiervan profiteert. Al
jaren is duidelijk dat het bbp en de brede welvaart van de burger op zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

14

zachts gezegd geen directe positieve koppeling kennen. Het lid van de
BBB-fractie stelt daarom voor om, conform het advies van de Afdeling
advisering van de Raad van State, niet te toetsen aan bijdrage aan het bbp
maar aan de bijdrage aan de brede welvaart, zodat geborgd wordt dat de
Nederlandse burger kan meeprofiteren van de investeringen die voortvloeien uit de inzet van het Groeifonds.
Artikel 6 Uitgaven van het fonds
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat dit wetsvoorstel voorziet in
een grondslag die het mogelijk maakt dat langs twee wegen een beroep
op het fonds kan worden gedaan, te weten de departementale route en de
route van de subsidieverstrekking. Kan de regering toelichten hoe het
besluitvormingsproces en de te doorlopen procedure van een investeringsvoorstel via de departementen zelf zich verhoudt tot de route van de
subsidieverstrekking? Waarom is gekozen voor de departementale route?
Hoe wordt de onafhankelijke positie van het Groeifonds hierbij geborgd?
Hoe wordt privaat initiatief gestimuleerd, wanneer het Groeifonds
openstaat voor departementale claims? Hoe beziet de regering het risico
dat binnen het reguliere begrotingsproces afgewezen investeringsvoorstellen alsnog gehonoreerd worden binnen het Groeifonds, waarmee de
doelmatige besteding van belastinggeld wordt ondermijnd?
Artikel 8 Nadere regelgeving
De leden van de SGP-fractie horen graag waarom gekozen is voor
kan-bepalingen voor het opstellen van nadere regels voor uitgaven of
subsidies ten laste van het Groeifonds. Deze leden zijn van mening dat
onder meer goede verslaglegging over de doeltreffendheid en de effecten
van uitgaven en subsidies in de praktijk per project goed geborgd moet
zijn, zoals ook door de Algemene Rekenkamer is geadviseerd.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de Adviescommissie
Nationaal Groeifonds heeft geadviseerd om bij positief beoordeelde
projecten concrete voorwaarden af te spreken met betrekking tot
toegankelijkheid en eigendom van publiek bekostigde investeringen en
heldere afspraken te maken met betrekking tot valorisatie en mogelijke
verkoop. Dit om te voorkomen dat het buitenland aan de haal gaat met de
opbrengsten van publieke investeringen. Neemt de regering dit mee bij de
vaststelling van nadere regelgeving voor alle uitgaven en subsidieverstrekking, zo vragen deze leden.
Artikel 9 Adviescommissie Nationaal Groeifonds
De leden van de VVD-fractie lezen in wetsartikel 9 dat een adviescommissie is ingesteld, die tot taak heeft Ministers te adviseren over investeringsvoorstellen voor het beschikbaar stellen van financiële middelen. Kan
de regering toelichten hoe het besluitvormingsproces van een investeringsvoorstel verloopt en daarbij ingaan op de specifieke rol van de
adviescommissie en de Ministers in dit proces? Op welke wijze legt de
adviescommissie verantwoording af? Op welke wijze wordt uiteindelijk
verantwoording afgelegd aan het parlement wat betreft de uitgaven uit
het fonds?
Artikel 11 Evaluatie
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er is gekozen om, binnen vijf
jaar na inwerkingtreding van deze wet, aan de Staten-Generaal een
verslag toe te zenden over de doeltreffendheid en de effecten van deze
wet in de praktijk. Kan de evaluatie, gezien het feit dat het Groeifonds bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

15

inwerkingtreding van deze wet al twee jaar operationeel is, ook binnen
drie jaar plaatsvinden, zodat er nog binnen deze kabinetsperiode over de
conclusies gedebatteerd kan worden? Deelt de regering dit standpunt?
De leden van de VVD-fractie vragen of projecten ook tussentijds worden
geëvalueerd, zodat de Kamer ook tussentijds nog bij kan sturen indien dit
noodzakelijk is? Hoe is dit geborgd in de wet?
De fungerend voorzitter van de commissie,
Azarkan
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Dijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 976, nr. 5

16