2022D30630

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken hebben de
onderstaande fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
over de Bestuursovereenkomst Friese taal en cultuur (BFTK) (o.a.
Kamerstuk 35 925 VII, nr. 163).
De voorzitter van de commissie,
Hagen
De adjunct-griffier van de commissie,
Honsbeek

nds-tk-2022D30630

1

Inhoudsopgave
I

Blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUniefractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie

2
2
4
6

II

Antwoord/ reactie van de Minister

9

III

Volledige agenda

9

8
9

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
agenda en de stukken met betrekking tot Bestuursovereenkomst Friese
taal en cultuur (BFTK). Naar aanleiding van de verschillende stukken
hebben deze leden de volgende vragen en opmerkingen.
Onderwijs
Scholen in Fryslân zijn wettelijk verplicht een extra leergebied aan te
bieden volgens de Wet op het primair onderwijs en de Wet op het
voortgezet onderwijs. Die scholen ontvangen daarvoor geen extra tijd of
financiering. Volgens de leden van de VVD-fractie is het duidelijk dat het
vak Friese taal en cultuur niet op het vereiste wettelijk niveau wordt
aangeboden. In de BFTK zijn afspraken gemaakt om dat op het gewenste
niveau te brengen in 2030. In haar laatste inspectierapport over het Fries
in het primair en voortgezet onderwijs (zie: Inspectie van het onderwijs,
«Sizzen is neat, mar dwaan is in ding: Fries in het primair en voortgezet
onderwijs, juli 2019) merkte de inspectie een aantal belangrijke zaken op
over de bekostiging:
• De rijksoverheid zou bovendien inzichtelijk moeten maken hoeveel
geld er nodig is zodat besturen het Fries goed kunnen aanbieden (p. 2);
• De rijksbekostiging voor scholen in Fryslân wijkt niet af van die in
andere provincies. Wel financiert de provincie een deel van de kosten
die besturen maken voor het aanstellen van een leraar Fries. In 2010
adviseerde de stuurgroep Decentralisatie Friese taal naar de provincie
Fryslân over de decentralisatie van bevoegdheden van het Rijk naar de
provincie (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
2010). Een van de adviezen van de stuurgroep was om de kosten van
het onderwijs Fries beter in beeld te brengen, zodat ook de bekostiging
geëvalueerd kon worden. In de recente herziening (vereenvoudiging)
van de onderwijsbekostiging (die ingaat in 2021) is dit advies echter
niet betrokken. Wel wordt in 2019 een onderzoek uitgevoerd naar de
toereikendheid van de bekostiging van het vo in het algemeen (4.1.2.1)
• Er is geen actueel beeld over de mate waarin de bekostiging voor het
vak Fries toereikend is in zowel het primair als het voortgezet
onderwijs. Duidelijk is wel dat de Friese scholen niet meer lumpsumbekostiging krijgen dan scholen in andere provincies, terwijl zij wel een
extra verplicht vak geven (8.1)
In de BFTK zijn langjarige onderwijsambities vastgelegd, die gefinancierd
worden vanuit tijdelijke extra financiële middelen van de provincie. De
leden van de VVD-fractie zijn benieuwd op wat voor manier het Rijk

2

invulling geeft aan haar wettelijke én financiële verantwoordelijkheid, en
het extra vak dat de scholen in Fryslân geven? Is de Minister bereid de
conclusies van de onderwijsinspectie op te pakken en hierover nieuwe
afspraken met de provincie te maken in de BFTK 2024–2028?
Rechtspraak
Ten aanzien van het Fries in de rechtspraak is het conflict over de
bekostiging van de tolken een belemmering om dat wettelijke recht uit te
kunnen oefenen (zie: Omrop Fryslân, «Fedde Dijkstra legt kwestie Friese
rechtbanktolken voor aan Raad van Europa», 29 juni 2022). Het inzetten
van tolken is belangrijk hulpmiddel om Fries te kunnen spreken in de
rechtbank, maar uiteindelijk een «next best» oplossing. In Fryslân is er
volgens de Wet gebruik Friese taal sprake van twee officiële talen: het
Nederlands en het Fries. In de BFTK staat opgenomen: Gelet op de
staatsrechtelijke positie van de rechtspraak, en de ondertekenende
partijen, kan deze bestuursafspraak geen afspraken inhouden ten aanzien
van de rechtspraak. De provincie treedt met de Rechtbank NoordNederland en het Hof Arnhem-Leeuwarden in overleg. Tussen de
provincie en de rechtspraak te maken afspraken worden afzonderlijk
vastgelegd.
De leden van de VVD-fractie vragen de Minister hierin een actieve rol aan
te nemen, om te bewerkstelligen dat het rechtbankpersoneel zelf het Fries
in elk geval passief, het liefst actief kan beheersen (zie: DINGtiid, «Advies:
«Friese taal draagt bij aan kwaliteit van de rechtspraak», 5 februari 2020).
Zichtbaarheidsakkoord
In de huidige BFTK is in paragraaf 1.5 een bepaling opgenomen ten
aanzien van de rijksverantwoordelijkheid over de zichtbaarheid van het
Fries. Rijk en provincie hebben in april van 2022 tevens een zichtbaarheidsakkoord ondertekend om de zichtbaarheid van het Fries in de
provincie Fryslân te vergroten.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of dit betekent dat de Minister
hiermee het Fries als officiële taal in al haar facetten ook daadwerkelijk als
officiële taal zal implementeren? En niet dat het Fries wettelijk de officiële
status heeft, maar in de toepassing door Rijk en provincie niet gelijkwaardig is aan het Nederlands op een enkele sporadische toepassing van
het Fries na. Hoe wil de Minister daar verandering in aanbrengen?
Treasoar
De leden van de VVD-fractie hebben vernomen dat het niet goed gaat met
het Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar. Deze leden hebben
begrepen dat het Rijk van plan is zich terug te trekken uit de organisatiestructuur. In 2019 is er, in de BFTK 2019–2023, afgesproken dat het Rijk
daar juist deel van uit zou maken vanwege de bijzonder status van het
Fries. Zij vragen zich af of de Minister inderdaad voornemens is zich uit de
organisatiestructuur terug te trekken. Schend de Minister daarmee niet de
gemaakt afspraken in het BFTK?
Nieuwe BFTK
De huidige BFTK loopt tot en met 2023. De BFTK heeft veel impact op het
Friese taalbeleid. Er is afgesproken dat de ambitie in opvolgende BFTK’s
steeds hoger zou moeten komen te liggen. Deelt de Minister de mening
dat het ambitieniveau op het ministerie en van de Minister omhoog moet?
Waarom worden de aanbevelingen van het Europese Committee of
Experts niet meegenomen in de BFTK-structuur? Is de Minister
voornemens daar verandering in aan te brengen?

3

Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden fan de D66-fraksje hawwe mei ynteresse kennis nommen fan de
ûnderlizzende stikken foar it skriftlik oerlis Bestjoersoerienkomst Fryske
taal en kultuer (hjirnei BFTK). Dizze leden binne de Minister erkentlik foar
it ta útfiering bringen fan de moasje (Keamerstik 35 570 VII, nr. 75), om te
kommen ta in Sichtberensakkoart mei de provinsje Fryslân.
Dy leden konstatearje lykwols dat yn de praktyk de útfiering en finansiering benammen ta lêste fan de provinsje komt. Dizze leden miene dat
dat yn in soad gefallen eksemplarysk is foar hoe ’t omgien wurdt mei
Frysk taalbelied, en dêrom wolle dizze leden de Minister noch in pear
krityske fragen foarlizze.
Eftergrûn
De leden fan de D66-fraksje hawwe mei mingde gefoelens kennis
nommen fan it Sichtberensakkoart Frysk / Fryske Taal (Keamerstik 35
924 VII, nr. 163). Dizze leden binne oan ’e iene kant bliid dat it Ryk dat
akkoart sletten hat en ûnderstreekje dat it Ryk him kommittearre hat oan
ynternasjonale ferdragen en tegearre mei de provinsje Fryslân ferantwurdlik is foar de Fryske taal. Dy leden konstatearje oan ’e oare kant dat
de gearwurking benammen yn wurd bekrêftige wurdt, mar noch net
genôch yn ’e praktyk. Dy leden konstatearje dat it Ryk faak gjin of net folle
ferantwurdlikheid nimt oangeande de útfiering en bekostiging.
De leden fan de D66-fraksje wolle graach dat dêr feroaring yn komt mei de
nije Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK). Dizze leden fine it
ûnterjochte dat allinnich de provinsje Fryslân as Taalskipper achte wurdt
om út besteande middels projekten te finansieren, om de mei troch it Ryk
winske koers te farren en resultaten te heljen. Kin de Minister neier
taljochtsje oft sy ree is it ambysjenivo yn de nije BFTK yn brede sin te
ferheegjen yn gearwurking mei de provinsje en maatskiplike organisaasjes?
De leden fan de D66-fraksje hawwe mei grutte ynteresse kennis nommen
fan it fuortsetten fan de wurksumheden fan de ekspertkommisje fan it
Europeesk Hânfest foar Regionale Talen Of Minderheidstalen en harren
besite oan de provinsje Fryslân. Dizze leden freegje de Minister neier ta te
ljochtsjen, hoe ’t hja de wikselwurking tusken oan de iene kant de
oanbefellings en rapportaazje fan de ekspertkommisje en oan de oare kant
it opstellen fan in nije BFTK sjocht? Dizze leden freegje oft de Minister de
fyzje dielt dat dy twa saken mei-inoar ferbûn wêze moatte soene?
Frysk taalûnderwiis
De leden fan de D66-fraksje hechtsje in grutte wearde oan ûnderwiis en
yndividuele ûntjouwing, wêrûnder op it mêd fan kultureel ferskaat en
taalûntwikkeling. Yn Fryslân is it Frysk njonken it Nederlânsk in
lykweardige, offisjele taal. Skoallen binne yn Fryslân ferplichte in fak mear
te jaan, it Frysk. Dy leden konstatearje dat dy skoallen dêrfoar amper
finansjele stipe krije fan it Ryk, op syn meast € 10,20 de learling (Undersyksrapport Bekostiging fan it fak Fryske taal en kultuer yn it fundearjend
ûnderwiis).
De leden fan de D66-fraksje fine dat bedrach net genôch en konkludearje
dat dêrmei amper les jûn wurde kin. Dizze leden binne fan betinken dat in
gebrek oan bekostiging laat ta kwalitatyf minder goed ûnderwiis, in
gebrek oan dosinten Frysk en lege taalprofilen. Dizze leden fine it
teloarstellend dat omtinken yn in earder Skriftlik Oerlis (Keamerstik

4

35 300 VII, nr. 114) mei de Minister net ta in ferbettering fan de situaasje
laat hat. De leden fan de D66-fraksje freegje oft de Minister taljochtsje kin
oft se ree is de bekostiging fan it Fryske taalûnderwiis op »e nij yn
oerwaging te nimmen by it opstellen fan de nije BFTK?
Digitalisearring en ynnovaasje
De leden fan de D66-fraksje ûnderskriuwe it belang fan ynnovaasje en
technologyske foarútgong. De provinsje Fryslân draacht by oan it mooglik
meitsjen fan Fryske spraaktechnology troch de Ryksuniversiteit Grins
(RUG). Der binne mear gefallen bekend wêryn ’t it brûken fan de Fryske
taal beheind wurdt troch technologyske obstakels. Sa kinne advertinsjes
yn it Frysk yn in soad gefallen net pleatst wurde en fine sykmasines
dreech Fryske websiden.
Yn de tiid fan de ûndertekening fan it Ramtferdrach en it Hânfêst, dêr ’t de
Ekspertkomitees Nederlân op beoardielje (Keamerstik 35 300 VII, nr. 134)
waard ynternet lykwols yn folle mindere mjitte brûkt. De leden fan de
D66-fraksje freegje oan de Minister oft sy fan miening is dat it Fryske
taalbelied fan Ryk en provinsje mei de tiid meigean moat? Dy leden
freegje oan de Minister, hokker rol is weilein foar it Ryk yn it stimulearjen
fan ynnovaasjes oangeande it (digitale) gebrûk fan de Fryske taal? Dizze
leden freegje oft de Minister yn har taljochting yn te gean op it brûken fan
sosjale media, digitalisearring en ynnovaasje yn de nije BFTK?
Frysk yn de media
De leden fan de D66-fraksje sprekke harren soargen út oer it gebrek oan
sjoernalisten dy ’t de Fryske taal yn brede sin behearskje. Dat jildt foar
sawol de skreaune media as Omrop Fryslân. Dizze leden binne fan
betinken dat dit in bedriging foarmet foar de takomst fan de Fryske
sjoernalistyk. Dêrneist binne dizze leden fan miening dat dit liedt ta hege
oersetkosten. Op dit stuit binne der bepalingen opnaam oer Omrop
Fryslân yn de BFTK fanwege de rol as regionale stjoerder.
Dizze leden freegje oft de Minister it belang fan Fryske skreaune media
foar it befoarderjen fan de sichtberens en it brûken fan de Fryske taal
ûnderskriuwt? Dêrneist freegje dizze leden oft de Minister ree is om yn
petear te gean mei oare skreaune Fryske media yn de oanrin nei de nije
BFTK? Ta beslút freegje dizze leden oft de Minister yn de besprekkingen
foar in nije BFTK, it petear oangean wolle soe mei fertsjintwurdigers fan
de ferskate opliedingen Sjoernalistyk, wêrûnder Hogeschool Windesheim
en de RUG, oer it opnimmen fan Frysk (taallessen en eventueel ek kultuer)
yn it ûnderwiisoanbod?
Frysk yn de rjochtspraak
De leden fan de D66-fraksje ûnderskriuwe it swierbefochten rjocht fan
Friezen om it Frysk yn de rjochtspraak te brûken. Dizze leden ûnderstreekje dat dat net allinnich yn it belang fan rjochtsbeskerming is, mar ek
yn it belang fan de kwaliteit fan de rjochtspraak. It belang fan Frysk yn de
rjochtspraak is ek geregeld troch de Minister erkent (Keamerstik
35 300 VII, nr. 114).
De leden fan de D66-fraksje hawwe dan ek mei teloarstelling kennis
nommen fan de gefolgen fan de wiziging fan de minimumtariven foar
tolken dy ’t foar de oerheid wurkje, wêrtroch ’t sy it wurk dellein hawwe.
Dizze leden konstatearje dat yn de praktyk de tolken troch de wiziging in
heger oerelean kriger, mar dochs in tredde minder betelle wurde foar in
saak. Fanwege de ympasse kinne Friezen op dit stuit net gebrûk meitsje

5

fan it Frysk yn de rjochtspraak, in wetlik ferankere rjocht (Wet gebrûk
Fryske taal, kêst 11). De leden fan de D66-fraksje freegje oan de Minister
op hokker wize it rjocht fan de Friezen op it brûken fan Frysk yn de
rjochtspraak garandearre wurdt mei in effektive ferleging fan de tariven
foar tolken? Dizze leden freegje oft de Minister de miening dielt dat it
tekoart oan Fryske rjochtbanktolken effektyf liedt ta in ynbrek op dit
rjocht?
Tresoar
De leden fan de D66-fraksje misse omtinken foar de posysje fan it Frysk
Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum Tresoar. Dizze leden
ferwize nei de BFTK 2019 -2023 dêr ’t yn opnaam is dat it Ryk, de provinsje
Fryslân en it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum
mei-inoar yn it algemien bestjoer fan Tresoar fertsjintwurdige binne,
fanwegen de bysûndere rol fan Tresoar foar de Fryske taal en kultuer. De
leden freegje oft de Minister neier taljochtsje kin oft sy fan betinken is dat
it Ryk net sûnder wjersidige ynstimming fan dizze ôfspraak ôfstappe kin
yn de nije BFTK?
Taalbelied Ryksoerheid en Ryksútfieringsorganisaasjes
De leden fan de D66-fraksje binne de Minister tige erkenlik foar it
opnimmen fan de ynwenners fan de provinsje Fryslân as aparte kommunikaasjedoelgroep yn it Oersetbelied Ryksoerheid. (Keamerstik 35 925 VII,
nr. 163). De leden fan de D66-fraksje sprekke de winsk út dat wêr ’t it de
kommunikaasjedoelgroep oanbelanget de kommunikaasje standert yn it
Frysk en Nederlânsk dien wurdt. Dizze leden freegje oft de Minister ree is
de rjochtline Oersetbelied Ryksoerheid yn gearwurking mei de provinsje
Fryslân wêr nedich oan te skerpjen? Dizze leden freechje oft de Minister
ree is om de antwurden yn dit skriftlik oerlis yn sawol it Frysk as it
Nederlânsk te jaan.
Ta beslút wolle de leden fan de D66-fraksje noch ûnderstreekje dat it
belizzen fan de ferantwurdlikheid by de provinsje Fryslân om bestjoersorganen en Ryksútfieringsorganisaasjes yn it taalgebiet te wizen op it
brûken fan de Fryske taal derta liedt dat Frysk taalbelied sterk organisaasje
– en persoansafhinklik is en mei de tiid ferwetteret. Dizze leden binne
kritysk op it gebrek oan ynset fan de Minister om opfolging te jaan oan de
oanbefellings yn it rapport «casestudy Het Gebruik van Fries bij Rijksuitvoeringsorganisaties» fan Dingtiid (Keamerstik 35 300 VII, nr. 119). Dy
leden freegje oft de Minister ree is om yn de nije BFTK in sterkere rol foar
it Ryk op te nimmen yn it oanmoedigjen fan it opstellen fan Frysk
taalbelied troch lanlike útfieringsorganisaasjes dy ’t aktyf binne yn it
taalgebiet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie willen in de eerste plaats hun waardering
uitspreken voor de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, die ook zelf de zichtbaarheid van de Friese taal bevordert in haar
brieven aan de Kamer. Deze leden danken de Minister voor het uitvoeren
van de motie-Van der Molen/Aukje de Vries (Kamerstuk 35 570 VII, nr. 75)
inzake de zichtbaarheid van het Fries, dat geleid heeft tot het afsluiten van
het Zichtbaarheidsakkoord tussen het Rijk en de provincie Fryslân. Zij
vertrouwen op een snelle en gedegen uitvoering van de afspraken en
vragen de Minister welke concrete afspraken daarover inmiddels met de
uitvoerende organisaties zijn gemaakt.

6

De leden van de CDA-fractie vragen de Minister naar de stand van zaken
met betrekking tot de uitvoering van de motie-Van der Molen/ Aukje de
Vries over het voortzetten van de deelname aan de Regeling Letterhoeke
(Kamerstuk 35 570 VII, nr. 76). Kan de Minister ingaan op de aard en
inhoud van het besluit dat de Kamer ontving (Kamerstuk 35 750, nr. 1) tot
het treffen van een gemeenschappelijke regeling tot de instelling van een
openbaar lichaam dat de archiefbescheiden en collecties beheert die
berusten in de rijksarchiefbewaarplaats in de provincie Fryslân, de
Provinciale en Buma Bibliotheek te Leeuwarden en het Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum te Leeuwarden? Heeft dit
besluit op enigerlei wijze verband met de aangenomen motie?
Op 15 juni 2022 hebben provinciale staten van Fryslân het Comité van
Experts van de Raad van Europa per brief te kennen gegeven dat het
aanbieden van het vak Fries op scholen in de provincie Fryslân gepaard
zou moeten gaan met (rijks)financiering. Net zoals scholen in Fryslân
financiering ontvangen voor het aanbieden van het vak Nederlands. De
grond daarvoor is de gedeelde verantwoordelijkheid tussen de rijksoverheid en de provincie Fryslân voor het Fries, zoals vastgelegd in de
Wet gebruik Friese taal, artikel 2a.
De leden van de CDA-fractie vragen wat het standpunt van de Minister is
inzake de financiering van het vak Fries op scholen voor basis- en
voortgezet onderwijs. Erkent de Minister dat het aanbieden van een extra
schoolvak zonder aanvullende bijdrage voor scholen financiële consequenties heeft en dat dit ontmoedigend kan werken, terwijl het doel van
de Wet gebruik Friese taal juist is: het bevorderen van de beheersing en
het gebruik van de Friese taal? Heeft de provincie Fryslân aangegeven
welk bedrag benodigd zou zijn? Zo nee, is de Minister bereid dit bij de
provincie Fryslân na te vragen? Ziet de Minister aanknopingspunten in de
ruim beschikbare aanvullende middelen voor de kwaliteit van het
onderwijs om iets aan de concrete situatie te doen? Wat is het actuele
standpunt van de Minister aangaande de wens van de provincie Fryslân
om het toezicht op de kwaliteit van het aanbod van het schoolvak Fries uit
te voeren, in plaats van de Onderwijsinspectie?
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft op basis van het
regeerakkoord de opdracht op zich genomen om de onderlinge samenwerking en afstemming tussen kleinere opleidingen, meer specifiek ook
de opleidingen Nederlandse taal en cultuur, te verbeteren om het aanbod
te handhaven. Kan de Minister in dat kader ingaan op de positie van de
studie naar de Friese taal en cultuur? Welke plaats hebben deze in de
lopende gesprekken?
Het orgaan voor de Friese Taal, DINGtiid, geeft in zijn tussenrapportage
van het BFTK (2019–2023) aan dat het verstandig zou zijn om de bestuursafspraken meer te benaderen als een uitdrukking van een ambitie, dan
uitsluitend als een reeks afspraken waarvan de naleving kan worden
vastgesteld. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is
de Kamer voorafgaande aan de bestuurlijke gesprekken over een nieuw
BFTK per brief te informeren over haar ambities (inzet) inzake de Friese
taal? Is de Minister bereid daarbij de aanbevelingen van het Europese
Committee of Experts te betrekken?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister iets ziet in de suggestie
van DINGtiid om in het komende BFTK ook maatschappelijke partners en
hun ambities te betrekken. Deze leden vragen de Minister in haar
beantwoording per punt in te gaan op de domeinspecifieke aanbevelingen
van DINGtiid in de tussenrapportage.

7

Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie danken de Minister voor de
toegezonden stukken en de inzet. Tegelijkertijd zien deze leden dat er ook
zorgen zijn over de uitvoering van de Friese taal en cultuur. Deze zorgen
zijn onder meer geuit richting The Committee of Experts of the European
Charter for Regional or Minority Languages. Zij roepen de Minister op
werk te maken van deze zorgen en de aanbevelingen die ook vanuit de
Raad van Europa worden gedaan.
Rechtspraak
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben eerder in schriftelijke vragen
al hun zorgen geuit over de beschikbaarheid van beëdigde tolken Fries in
de rechtspraak. Deze leden vragen hoe artikel 11 van de Wet gebruik
Friese taal momenteel wordt uitgevoerd, ook wanneer geen Friessprekende rechters of raadsheren beschikbaar zijn.
Zij merken op dat het afschaffen van de voorrijdkosten heeft geleid tot een
de facto verlaging van het tarief voor tolken, gezien de vaak korte duur
van een zitting. Zij zijn bekend met de bredere discussie rondom dit punt
maar vragen de Minister hoe zij deze zorgen weegt specifiek voor de
Friese tolken, gezien de bijzondere wettelijke borging van de Friese taal in
de rechtspraak.
Tresoar
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de Minister vasthoudt aan
de eerder gemaakte afspraak om het Rijk onderdeel te laten blijven van de
organisatiestructuur van het Fries historisch en letterkundig centrum
Tresoar. Deze leden vragen ook naar het bredere toekomstperspectief voor
Tresoar. Zij uiten hun zorgen over de geluiden dat de Minister mogelijk
voornemens is zich terug te trekken uit de organisatiestructuur.
Nieuwe BFTK
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de Minister de afspraken
rondom de Friese taal en cultuur voor zich ziet ná 2023. Voorts vragen
deze leden hoe, beter dan nu, de aanbevelingen die vanuit Europa worden
gedaan een plek kunnen krijgen binnen de huidige dan wel toekomstige
BFTK-structuur.
Fries bij rijksdiensten
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden het van belang dat de
overheid ook aan de wet voldoet in de communicatie met burgers. Deze
leden constateren dat dit niet het geval is in communicatie met bijvoorbeeld de belastingdienst door Friese verenigingen. Wanneer zal dit wel
het geval zijn? Voorts vragen zij of, meer nog dan nu, bij meertalig
aanbieden van informatie van het Rijk ook het Fries als taaloptie kan
worden meegenomen. Zij betreuren het feit dat dit nu vaak vergeten lijkt
te worden.
Fries in het onderwijs
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het klopt dat scholen geen
middelen krijgen voor het aanbieden van het Fries, terwijl dit wel een
verplichting is. Voorts vragen deze leden naar het tekort aan docenten.
Welke maatregelen kan de Minister nemen om dit tekort op te lossen, juist
vanwege het belang van goed taalonderwijs voor de toekomstbestendigheid van het Fries.

8

Vragen en opmerkingen van het lid van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het zichtbaarheidsakkoord Friese taal en de bredere voortgang van
het bestuursakkoord. Deze leden hebben enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie vragen of de Minister kan toelichten waarom
de keuze voor tweetalige bewegwijzering en informatievoorziening langs
rijkswegen in de vorm van een pilot plaatsvindt. Welke onduidelijkheden
of onzekerheden zijn er die ertoe nopen eerst een proef te doen? Waarom
kan deze maatregel niet meteen definitief worden ingevoerd?
De leden van de SGP-fractie constateren dat het zichtbaarheidsakkoord
zich specifiek richt op bewegwijzering in openbare ruimte in Rijksgebouwen. Deze leden vragen in hoeverre ook ambities of verplichtingen
bestaan ten aanzien van gebouwen van instellingen die in de semipublieke sector opereren.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de herziening van het
curriculum inzake de Friese taal afhankelijk zou zijn van het landelijke
proces van curriculumherziening. Is de Friese taal niet een dermate
specifieke en exclusieve aangelegenheid dat deze ook afzonderlijk kan
worden doorgezet?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Minister voor Rechtsbescherming zal ingaan op het borgen van het Fries in het rechtsverkeer.
Deze leden vragen of daarbij ook specifiek de tolkenvergoeding wordt
betrokken? Is de Minister van mening dat de vergoeding niet een
sta-in-de-weg mag zijn voor het verhogen van de beschikbaarheid van
tolken?
II Antwoord/ Reactie van de Minister
III Volledige agenda
Zichtbaarheidsakkoord Friese taal
Kamerstuk 35 925 VII, nr. 163 – Brief d.d. 17 mei 2022, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, H.G.J. Bruins Slot
Stand van zaken Friese taal
Kamerstuk 35 925 VII, nr. 146 – Brief d.d. 25 april 2022, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, H.G.J. Bruins Slot
Werkprogramma DINGtiid 2022–2023
Kamerstuk 33 335, nr. 19 – Brief d.d. 21 september 2021, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren
Zevende rapportage en reactie Nederland Europees Handvest
voor regionale talen of talen van minderheden en het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden
Kamerstuk 35 570 VII, nr. 100 – Brief d.d. 31 mei 2021, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren
Reactie op verzoek commissie inzake de brief van Provincie
Fryslân te Leeuwarden d.d. 3 februari over «Aangenomen motie
van treurnis aan de Europese Commissie over het afwijzen van
het «Minority Safepack Initiative»
Kamerstuk 22 112, nr. 3102 – Brief d.d. 7 mei 2021, Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren

9

Toezegging bescherming Papiaments en moties inzake Friese taal
Kamerstuk 35 570 VII, nr. 96 – Brief d.d. 23 maart 2021, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren
Fiche: Mededeling over Europees burgerinitiatief «Minority
SafePack»
Kamerstuk 22 112, nr. 3056 – Brief d.d. 26 februari 2021, Minister van
Buitenlandse Zaken, S.A. Blok
Zesde evaluatie en reactie Nederland inzake Europees Handvest
voor regionale talen of talen van minderheden
Kamerstuk 35 300 VII, nr. 134 – Brief d.d. 21 juli 2020, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren
Reactie op de casestudy «Het Gebruik van het Fries bij Rijksuitvoeringsorganisaties»
Kamerstuk 35 300 VII, nr. 119 – Brief d.d. 11 mei 2020, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren
Antwoorden op vragen commissie over o.a. toezeggingen naar
aanleiding van het Algemeen Overleg Bestuursovereenkomst
Friese taal en cultuur (BFTK) van 26 juni 2019 (Kamerstuk 35 300
VII, nr. 94)
Kamerstuk 35 300 VII, nr. 114 – Brief d.d. 7 april 2020, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
Reactie op de zelfevaluatie adviesorgaan DINGtiid 2014–2018
Kamerstuk 35 300 VII, nr. 96 – Brief d.d. 30 januari 2020, Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops

10