Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

30 015

Bodembeleid

28 089

Gezondheid en milieu

Nr. 105

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 mei 2022
Met deze brief wil ik u graag informeren over een aantal onderwerpen op
het terrein van bodem en ondergrond. Naast de door de commissie voor
Infrastructuur en Waterstaat op 23 februari jl. gevraagde stand van zaken
rond de Maasplas bij Kinrooi Vlaanderen, betreft het de besluitvorming
over hersanering van het EMK-terrein in Krimpen aan den IJssel; de
aanpassing van de indicatieve niveaus van ernstige verontreiniging PFAS;
de stand van zaken rond de bestuurlijke afspraken over bodem;
schuimglas en het opnemen van informatie over bodemverontreinigingen
in de basisregistratie ondergrond.
Stand van zaken rond de Maasplas bij Kinrooi Vlaanderen
Op 23 februari 2022 heeft de commissie voor Infrastructuur en Waterstaat
mij verzocht om een brief met de stand van zaken van de situatie rondom
de grondstort in de Maasplas, de risico’s van deze stortingen, de status
van het overleg en de afspraken die IenW hierover wil maken. Met deze
brief kom ik, mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
aan uw verzoek tegemoet.
Op 18 december 2021 zijn er berichten in de pers verschenen over de
onrust die was ontstaan over het opvullen van een Maasplas bij de
Vlaamse gemeente Kinrooi met mogelijk vervuilde grond. In eerste
instantie was Nederland niet op de hoogte gebracht. Inmiddels zijn de
nodige contacten gelegd. Op basis van de afgegeven vergunning mag er
geen zwaar vervuilde grond worden toegepast in de betreffende
Maasplas.
Tot op heden is er in deze Maasplas nog geen grond toegepast en is ook
nog niet bekend welke partijen grond toegepast gaan worden. Zodra er
grond toegepast wordt zal hierop de Vlaamse regelgeving van toepassing
zijn, die vergelijkbaar is met die in Nederland. Zoals is aangegeven in de
antwoorden op de Kamervragen over dit onderwerp (Aanhangsel

kst-30015-105
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 015, nr. 105

1

Handelingen II 2021/22, nr. 1652) is het daarom nog niet goed mogelijk om
aan te geven welke risico’s hier uit voortvloeien. IenW houdt contact met
de gemeente Maasgouw, provincie Limburg en de betrokken drinkwaterbedrijven over dit onderwerp en is met de Vlaamse collega’s in gesprek
om duidelijke afspraken te maken over de grondkwaliteit en de
monitoring daarvan.
Drinkwaterbedrijven, provincie Limburg en gemeente Maasgouw hebben
beroep ingesteld bij de Belgische Raad van State tegen het besluit met
betrekking tot de vergunning voor de uitbreiding tot zandontginning te
Kinrooi. Hiernaast zijn de drinkwaterbedrijven een kort geding procedure
gestart bij de Belgische civiele rechter tegen de vergunninghouder Rekin
teneinde (onder meer) de tenuitvoerlegging van de vergunning te
verbieden. In deze kort geding procedure, waarvan op 18 februari jl. de
zitting heeft plaatsgevonden, heeft de vergunninghouder gesteld deel te
willen nemen aan een verzoeningspoging. De vergunninghouder heeft
hierbij de toezegging gedaan dat de vergunning gedurende de verzoeningspoging niet ten uitvoer zou worden gelegd. Het eerste gesprek heeft
op 10 maart plaatsgevonden. Tijdens het gesprek met de vergunninghouder waren vertegenwoordigers van de drinkwaterbedrijven en hun
raadsman aanwezig alsook de raadsman van de vergunninghouder en de
raadsman van OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij).
Afgesproken werd dat de vergunning tot 25 april, de dag dat er een
vervolggesprek plaatsvindt, niet wordt uitgevoerd.
Daarnaast heeft er een informatief gesprek plaats gevonden tussen
gemeente Maasgouw en de vergunninghouder.
Besluitvorming over hersanering van het EMK-terrein in Krimpen
aan den IJssel
Op 23 april en 6 juli 2021 (Kamerstuk 28 089, nr. 188 en Kamerstuk 30 015,
nr. 101) heeft mijn voorganger u geïnformeerd over de sanering van het
EMK terrein. Toen is onder meer aangegeven dat met de bestuurlijke
partners (de provincie Zuid-Holland, gemeente Krimpen aan den IJssel en
het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard) is
gekozen om de variant «saneren en ontwikkelen» verder uit te werken.
Met deze variant wordt de verontreinigde grond zoveel als redelijkerwijs
mogelijk verwijderd en wordt rekening gehouden met de uitvoeringsrisico’s. Op 15 juli 2021 hebben de bestuurlijke partners besloten om in te
stemmen met deze variant, onder voorbehoud van de uitkomst van twee
onderzoeken. Daarnaast vroeg de gemeente aan het ministerie om de
optie te heroverwegen om langs de damwand te hersaneren in combinatie met het plaatsen van een nieuwe damwand.
De beide onderzoeken zijn uitgevoerd en daarnaast is de hersanering
langs de damwand heroverwogen. Dit heeft ertoe geleid dat op 10 maart
jl. de bestuurlijke partners overeenstemming over het vervolg hebben
bereikt, waarbij rekening wordt gehouden met een aantal aanbevelingen
uit de beide onderzoeken. De aanbeveling betreft dat bij de bodemsanering de aanwezige AVI-slakken zodanig worden te herschikt dat ze
buiten de te bebouwen delen komen te liggen. De aanbevelingen om
periodieke monitoring in te zetten bij de damwanden wordt ook overgenomen. Uit de review van de damwandonderzoeken komt naar voren dat
de damwandconstructie volgens het geplande ontwerp in de voorkeursvariant verbeterd kan worden. De damwand is na de versteviging voldoende
robuust voor de komende 50 jaar. Tot slotte heeft de heroverweging van
de hersanering van de verontreiniging langs de damwanden niet tot
andere conclusies geleid. De extra kosten leiden nauwelijks tot enige
milieuwinst en de baten in de vorm van extra terrein dat bebouwd kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 015, nr. 105

2

worden. Verder is er geen sprake van enige milieuwinst in de vorm dat de
milieu hygiënische risico’s
Na het uitvoeren van de variant saneren en ontwikkelen kan het nu nog
sterk vervuilde EMK-terrein weer benut worden als bedrijventerrein. Het
terrein ligt in een gebied waar grond voor ontwikkeling schaars is. Met de
aanvullende bodemsanering komt op termijn er naar verwachting in 2025
circa 6 hectare industriegrond vrij voor de gemeente Krimpen aan den
IJssel.
Aanpassing indicatieve niveaus van ernstige verontreiniging
PFAS
In juli 2021 heeft het RIVM de notitie «Risicogrenzen ten behoeve van de
vaststelling van Interventiewaarden voor PFOS, PFOA en GenX» uitgebracht. Daarbij is aangeven dat nog een impact assessment zou worden
uitgevoerd, onder meer om te zien of de berekende risicogrenswaarden
ook in de praktijk als interventiewaarden zouden kunnen worden gebruikt
(Kamerstuk 30 015, nr. 101). De impact assessment heeft RIVM inmiddels
op haar website gepubliceerd. De risicogrenswaarden zullen worden
gebruikt om interventiewaarden voor grond en grondwater vast te stellen.
Deze interventiewaarden helpen bevoegde gezagen om te bepalen of er
op een specifieke locatie sprake is van een ernstige PFAS-verontreiniging
en of er maatregelen (bijvoorbeeld sanering) nodig zijn. Het vastleggen
hiervan in de bodemregelgeving zal samenlopen met het proces van
wettelijke verankering van de waarden uit het handelingskader PFAS en
daarin te maken keuzes. Tot die tijd kunnen de waarden als indicatieve
niveaus van ernstige verontreiniging (INEVs) gebruikt worden. Deze
vervangen de eerdere INEVs uit maart 2020 (Kamerstukken 35 334 en
25 295, nr. 80). Als gevolg van de doorrekening van de EFSA-opinie
(Kamerstukken 28 089 en 26 991, nr. 183) liggen de INEVs nu lager dan de
waarden uit 2020. INEVs zijn, net als interventiewaarden, een hulpmiddel
voor bevoegde gezagen om te bepalen of er op specifieke locaties sprake
is van een verontreiniging. Indien er waarden boven de genoemde
risicogrenzen worden gemeten, betekent dat niet automatisch dat de
betreffende locatie gesaneerd moet worden. Ook andere factoren, zoals
het beoogd gebruik van de locatie, wegen hierbij mee. Dit is ter beoordeling aan het bevoegd gezag. Hiermee geef ik invulling aan de toezeggingen die in juli en december vorig jaar zijn gedaan (Kamerstuk 30 015,
nr. 101 en Kamerstuk 35 334, nr. 172).
Om een beeld te krijgen van de omvang van met PFAS-verontreinigde
locaties, voer ik samen met de koepels van medeoverheden een inventarisatie uit. Ik verwacht u het rapport voor het zomerreces te kunnen sturen,
conform de aangenomen motie van de leden Hagen en Bouchallikh
(Kamerstuk 28 089, nr. 204).
Stand van zaken rond de bestuurlijke afspraken over bodem
Op 6 juli 2021 bent u geïnformeerd over de stand van zaken van de
bestuurlijke afspraken bodem (Kamerstuk 30 015, nr. 101). Deze
meerjarige afspraken met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen
(UvW) zijn een vervolg op het Convenant Bodem en Ondergrond
2016–2020. De afspraken hebben betrekking op de afronding van
spoedsaneringen, buitenproportionele opgaven, apparaatskosten,
kennisontwikkeling en samenwerking. De verwachting was dat eind 2021
nieuwe meerjarige afspraken gemaakt zouden worden. Tijdens de
bestuurlijke gesprekken bleek dat voor enkele onderdelen meer tijd nodig
is om tot een goede uitwerking te komen. Deze onderwerpen worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 015, nr. 105

3

momenteel geconcretiseerd en ik verwacht u uiterlijk in de tweede helft
van 2022 over nieuwe meerjarige afspraken vanaf 2023 te kunnen
informeren. Voor 2022 zijn tijdelijke afspraken gemaakt, zodat de
noodzakelijke aanpak van bodemverontreinigingen door decentrale
overheden gecontinueerd kan worden.
Opnemen van informatie over bodemverontreinigingen in de
Basisregistratie ondergrond (BRO)
De Tweede Kamer heeft in januari 2019 een gewijzigde motie van de leden
Ronnes en Van Gerven aangenomen (Kamerstuk 34 864, nr. 19) waarin de
regering wordt gevraagd om informatie over bodemverontreinigingen in
de Basisregistratie Ondergrond op te nemen. Over de voortgang van de
afhandeling van deze motie bent u eerder geïnformeerd (Kamerstuk
33 136, nr. 23, Kamerstuk 29 383, nr. 361 en Kamerstuk 33 136, nr. 24). Op
basis van uitgevoerd onderzoek is door de Programmastuurgroep
Basisregistratie Ondergrond, die onder voorzitterschap staat van het
Ministerie van BZK, vastgesteld dat de initiële investeringskosten
11,9 mln. euro bedragen. Het Ministerie van IenW stelt 5 mln. euro per
jaar beschikbaar voor de periode 2022–2023 uit de middelen voor bodem
en ondergrond. Voor de dekking van de 1,9 mln. euro voor de periode
2024–2026 zullen nog nadere afspraken worden gemaakt met het
Ministerie van BZK. Voor dekking van de structurele beheerskosten voeren
de Ministeries van BZK en EZK overleg met netbeheerders en grondroerders. Hiermee wordt invulling gegeven aan de motie Ronnes-Van
Gerven en aan de toezeggingen die in de eerder genoemde brieven aan
uw Kamer zijn gedaan.
Schuimglas
Op 4 november 2021 heeft de Vaste Kamercommissie Infrastructuur en
Waterstaat verzocht een reactie te geven op de mogelijke toelating van
lichtgewicht materialen zoals schuimglas in Nederland. Uw verzoek is
naar aanleiding van een mailbericht van het Platform Slappe Bodem op
20 oktober 2021 aan de Vaste commissie, waarin wordt verwezen naar een
eerder verstuurde brief.
Er is gevraagd de toetsing aan de milieueisen in de regelgeving voor
specifieke materialen aan te passen. Het materiaal zal naar verwachting
veel worden toegepast onder wegen in stedelijk gebied en in bodems die
erg gevoelig zijn voor veranderingen in de bodemcondities door
toepassing van materialen.
Daarom vind ik het ook belangrijk te kijken of er geen neveneffecten
kunnen ontstaan, die nu nog niet als milieueis in de regelgeving zijn
opgenomen.
De beoordeling op welke wijze dit laatste nu kan worden geborgd, is nog
niet afgerond. Ik zal u zo spoedig mogelijk een reactie doen toekomen.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 015, nr. 105

4