Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1708
Vragen van de lid Tony van Dijck
(PVV) aan de minister van Financiën
over onveilige banken op de
Nederlandse spaarmarkt.
(Ingezonden 29 januari 2010)
1
Heeft u kennisgenomen van de
uitspraak van de heer Bert Heemskerk
dat er nog steeds onveilige banken
actief zijn op de Nederlandse
spaarmarkt?1
2
Kunt u aangeven of dit bericht waar
is? Om welke banken gaat het dan?
3
Deelt u de mening dat buitenlandse
banken, die vallen onder het
Nederlandse depositogarantiestelsel,
volledig aan het Nederlandse toezicht
onderworpen dienen te zijn?
4
Kunt u garanderen dat het
Icesave-debacle zich niet meer kan
herhalen in Nederland? Zo nee, welke
maatregelen gaat u dan
ondernemen?
5
Hoe kan worden voorkomen dat
dochters van buitenlandse banken in
een faillissement worden
meegezogen, waardoor de
Nederlandse samenleving ernstig
wordt gedupeerd?
6
Hoe gaat u ervoor zorgen dat ook
bijkantoren van buitenlandse

KVR39524
2010Z01820
0910tkkvr1708
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

instellingen volledig onder
Nederlands toezicht worden
gebracht?
1

de Volkskrant, 28 januari 2010.

Antwoord
Antwoord van minister Bos
(Financiën) (ontvangen 22 februari
2010)
1
Ja.
2
Ik kan mij niet uitlaten over
individuele instellingen.
3
Zie beantwoording onder vraag 6.
4
Zie beantwoording onder vraag 6.
5
Zie beantwoording onder vraag 6.
6
Gezien de relatie tussen de vragen 3
tot en met 6 worden deze vragen
hieronder in samenhang beantwoord.
Banken die in Nederland gevestigd
zijn en uit dien hoofde een
vergunning hebben gekregen van De
Nederlandsche Bank (DNB), staan
onder prudentieel toezicht van DNB
en nemen volledig deel aan het
Nederlandse depositogarantiestelsel
(DGS). Bijkantoren van banken die
gevestigd zijn in EU- of EER-landen
staan onder toezicht van de
toezichthouder in de lidstaat van
herkomst. DNB oefent alleen het

toezicht uit op de liquiditeit van het
bijkantoor. Dit beperkte toezicht hangt
samen met de verdeling van
verantwoordelijkheden en taken rond
het toezicht op banken in Europees
verband die al begin jaren negentig
van de vorige eeuw tot stand is
gekomen. Hiervoor verwijs ik in
eerste instantie graag naar mijn brief
aan de Tweede Kamer van 24 juni
2009 over onder andere de
bevoegdheden tussen home en host
toezichthouders.1 In de onderstaande
passage uit deze brief wordt het
huidige stelsel ten aanzien van
toezicht op buitenlandse bijkantoren
en dochterondernemingen
beschreven.
«Het toezicht dat binnen Europa op
banken wordt uitgeoefend vloeit
voort uit de bankenrichtlijn. Op grond
van deze richtlijn kan een bank die in
één lidstaat een vergunning heeft
gekregen vanuit een bijkantoor in een
andere lidstaat haar diensten
aanbieden. De bank heeft geen
vergunning meer nodig van de
toezichthouder van de lidstaat van
ontvangst. Dit wordt ook wel
aangeduid als het «Europees
paspoort». Dit systeem gaat derhalve
uit van wederzijdse erkenning van het
toezicht van een toezichthoudende
instantie uit een andere lidstaat.
Het toezicht dat op deze bank wordt
uitgeoefend is grotendeels gekoppeld
aan de vergunningverlening. Hieruit
vloeit voort dat de toezichthouder van
de lidstaat waarin de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3653

moederonderneming is gevestigd
(home toezichthouder),
verantwoordelijk is voor het toezicht
op de bank. De home toezichthouder
houdt derhalve toezicht op de
solvabiliteit en liquiditeit van de
onderneming als geheel. De
toezichthouder van de lidstaat van
ontvangst (host toezichthouder)
houdt slechts toezicht op de liquiditeit
van het bijkantoor.
Het Europees paspoort systeem geldt
niet voor dochterondernemingen.
Een dochteronderneming is een
zelfstandige juridische entiteit met
een eigen plaats van vestiging. In het
geval dat een bank activiteiten wil
uitoefenen door middel van een
dochteronderneming in een andere
lidstaat is hiervoor wel een aparte
vergunning van de toezichthouder
van de lidstaat van vestiging vereist.
Het toezicht op deze
dochteronderneming ligt dan ook bij
de toezichthouder van de lidstaat
waar de dochter is gevestigd.»
De verantwoordelijkheden inzake
DGS sluiten aan bij de Europese
vormgeving voor het bankentoezicht.
Deposito’s van een in Nederland
gevestigde bank en de deposito’s van
een in Nederland gevestigde dochter
van een buitenlandse bank vallen
onder het Nederlandse DGS. Banken
die in het buitenland gevestigd zijn,
staan niet onder Nederlands toezicht
en vallen niet onder het Nederlandse
DGS. Evenzo vallen de deposito’s van
een in Nederland gevestigd
bijkantoor van een Europese bank
onder het DGS van het thuisland.
maar in aanvulling daarop kan sprake
zijn van topping up. Dit houdt in dat
wanneer de garantie uit hoofde van
het DGS in het (host)land waar het
bijkantoor gevestigd is, verder gaat
dan het garantiestelsel in het
thuisland van de bank, het bijkantoor
aanvullend deel kan nemen aan het
DGS in het (host)land. Tenslotte
vallen Nederlandse bijkantoren van
banken die in een niet-EU- of
niet-EER-land gevestigd zijn, niet
onder het Nederlandse DGS.
Tijdens de kredietcrisis is een aantal
tekortkomingen van dit Europees
toezichtsysteem en het DGS aan het
licht gekomen. Dit heeft ertoe geleid
dat aanpassingen van beide
systemen in gang zijn gezet. Zoals in
de Kamerbrief van 24 juni 2009 is
aangegeven zullen de mogelijke
hervormingen van het Europees
toezichtsysteem geen significante
afbreuk moeten doen aan de interne
markt. Zeker voor een open economie

als Nederland is het van belang dat
buitenlandse financiële
ondernemingen hier activiteiten
kunnen aanbieden en dat omgekeerd
Nederlandse financiële
ondernemingen hun diensten in
andere lidstaten kunnen aanbieden.
Vanuit dit perspectief vind ik het
belangrijk om op te merken dat het
niet mogelijk is om bijkantoren van
EU-banken onder volledig
Nederlands toezicht te plaatsen
zonder het gehele Europese
raamwerk voor de verdeling van
verantwoordelijkheden en taken in
het bankentoezicht fundamenteel te
veranderen. Ook is een verbod op
bijkantoren, en daarmee het
afschaffen van het «Europees
paspoort», niet wenselijk, en met de
juiste aanpassingen van het
bestaande systeem ook niet nodig.
Wel zal de verdeling van
verantwoordelijkheden voor en taken
in het toezicht verbeterd moeten
worden. Ik vind het belangrijk dat de
host toezichthouder de bevoegdheid
krijgt om de home toezichthouder te
verzoeken maatregelen te treffen
wanneer de host toezichthouder
gegronde zorgen heeft dat een
instelling niet aan de verplichtingen
uit de kapitaaleisenrichtlijn voldoet.
Daarnaast moet de host
toezichthouder de bevoegdheid
krijgen om bindende bemiddeling te
verzoeken bij de nieuw te vormen
European Banking Authority ingeval
de home toezichthouder geen of
onvoldoende maatregelen treft. Deze
bevoegdheden zijn thans voorzien in
de nieuwe Europese
toezichtstructuur, die na akkoord van
het Europees Parlement hopelijk nog
in 2010 geïmplementeerd zal worden.
In de nieuwe structuur zullen de drie
nieuwe Europese toezichtautoriteiten
bindend mogen optreden bij
conflicten tussen home en host
toezichthouders en wanneer een
toezichthouder in strijd handelt met
de EU wetgeving. Ook wordt de
informatieverstrekking tussen
toezichthouders verder
geïnstitutionaliseerd via onder meer
verplichte colleges van
toezichthouders, waarin behalve de
home en de host toezichthouders op
dochters, eveneens de host
toezichthouders op significante
bijkantoren het recht hebben op
deelname.
Daarnaast is in de Kabinetsvisie op de
toekomst van de financiële sector
aangegeven dat een nieuw DGS
wordt uitgewerkt, dat een ex-ante

fonds omvat en waarin banken
periodiek een premie betalen die
mede afhangt van het risicoprofiel.
Deelname aan het DGS is dan initieel
niet meer zonder kosten. Zo wordt
ervoor gezorgd dat de vervuiler
(mee-)betaalt, dat de banken tijdig
juiste prikkels ervaren en dat het
procyclische karakter wordt gedempt.
Ook komt het bestaan van een fonds
de geloofwaardigheid van een DGS
ten goede.
Tijdens de kredietcrisis zijn in
Europees verband afspraken gemaakt
over volledige harmonisatie van het
gegarandeerde bedrag, namelijk een
vaste dekking van € 100.000 per
depositohouder per bank met ingang
van 31 december 2010. Hierdoor zal
topping up nagenoeg overbodig zijn.
Bovendien is in juli 2009 in ons land
een Algemene Maatregel van Bestuur
van kracht geworden, op grond
waarvan de Nederlandse autoriteiten
voorwaarden kunnen stellen aan
aanvullende deelname aan het
Nederlandse DGS. Op dit moment
zijn er geen banken meer die
aanvullend deelnemen aan het
Nederlandse DGS door middel van
topping up.
Het faillissement van een binnen- of
buitenlandse bank en een beroep op
het DGS kunnen echter nooit worden
uitgesloten. Het prudentiële toezicht
kan niet een absolute garantie
daartegen bieden, noch daargelaten
dat dit niet wenselijk zou zijn, omdat
dit overmatig risicovol gedrag van de
bank en van haar depositohouders
zou uitlokken.
In het door u genoemde geval dat
een buitenlandse bank met een
dochter in Nederland failliet gaat,
doen zich waarschijnlijk
besmettingsrisico’s voor. De dochter
is weliswaar een zelfstandige
rechtspersoon en heeft een
zelfstandig eigen vermogen, maar het
is niet uitgesloten dat de Nederlandse
dochter door de besmetting
uiteindelijk failliet gaat. Gezien het
feit dat de dochter in Nederland
gevestigd is en onder toezicht staat
van DNB, zullen de depositohouders
van deze dochter tot €100.000
worden gecompenseerd door het
Nederlandse DGS. Het is echter ook
denkbaar dat de dochter door een
andere partij wordt overgenomen of
dat zij zelfstandig verder gaat. De
gevolgen voor derden zijn dan
beperkt.
1

Kamerstukken II 2008/09, 21 501-07, nr. 662.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3654