Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2010

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Den Haag, 29 september 2009
Op 19 maart 2009 heeft de RVZ mij de vierjaarlijkse evaluatie (2004–2008)
van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg aangeboden. De RVZ heeft
dit rapport ook bij uw Kamer neergelegd. Conform artikel 28 van de
Kaderwet adviescolleges geef ik u hierbij mijn standpunt over het evaluatierapport en de conclusies van de RVZ.
Algemeen beeld over functioneren en positionering van de RVZ
In uw Kamer is het vorig jaar een aantal malen gesproken over het functioneren van het adviesstelsel in Nederland in het kader van de vernieuwing van de Rijksdienst. Soms leek het wel of de relatie RVZ – VWS model
heeft gestaan bij het beschrijven van de gewenste positionering van een
adviesraad. De RVZ heeft een gezaghebbende positie op gebouwd in het
zorgveld, heeft een goed en intensief contact met het ministerie van VWS,
maar weet zijn onafhankelijkheid goed te bewaren; het aantal uitgebrachte
adviezen is select en veelal uitgebracht op het goede moment. De adviezen van de RVZ kennen veelal een multisectoraal perspectief en geven
vrijwel altijd aanleiding tot beleidsdebatten binnen het departement en
met uw Kamer en dragen relevante bouwstenen aan voor beleid.
Het opvolgen van adviezen in beleid is voor mij geen criterium waarop ik
de bijdragen van adviesorganen beoordeel. Als een advies agendeert,
uitdaagt en dwingt tot een scherper en dieper doordenken van beleid, is
dat voor mij de meest wenselijke wijze van doorwerking. Een goede
analyse die een probleem van verschillende kanten belicht, acht ik belangrijker dan de uiteindelijke aanbevelingen voor beleid. Om misverstanden
te voorkomen: mijn stelling is niet dat een advies zich moet beperken tot
de analyse. Het vertalen van die analyse in heldere aanbevelingen voor
beleid helpt de beleidsvorming. De uitkomst van de beleidsdiscussie kan
echter een andere zijn dan door de RVZ voorgestaan. Het niet overnemen
van beleidsaanbevelingen en tegelijkertijd waarderen van het advies als
bijdrage aan beleid kunnen heel goed samengaan.

KST135236
0910tkkst32123XVI-7
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 7

1

Door de RVZ aangedragen prioritaire verbeterpunten
In de evaluatie die de RVZ heeft laten uitvoeren heeft de RVZ aanleiding
gezien vier verbeteringen te benoemen die voor de RVZ prioriteit hebben.
Ik loop ze alle vier langs en geef mijn reactie daarop.

1. Verbetering van de adviezen: advisering op maat
De RVZ streeft het moderniseren van het adviesproduct na. De ontwikkeling van het advies op maat, naar inhoud, adressering en vorm is daarvan
een belangrijk element. Iedere adviesvraag verdient een eigen aanpak, zo
stelt de RVZ.
Het streven naar voortdurende verbetering en het leveren van maatwerk
kan ik alleen maar toejuichen. Het betrekken van relevante actoren en het
ontwerpen van adviesproducten ook qua vorm, die een optimale bijdrage
aan het beleidsdebat kunnen leveren, beschouw ik als een element van
modern adviesschap. Ik herken dat de RVZ voortdurend op zoek is inhoud
te geven aan dat moderne adviesschap. De inhoud blijft daarbij steeds
voorop staan. Dat is voor mij – en ook voor de RVZ zoals steeds blijkt –
een conditio sine qua non. Ik stel aan die inhoud niet de eis dat die altijd
grensverleggend moet zijn. Grensverleggende, nieuwe visionaire vergezichten zijn uiteraard welkom, maar soms is een ordenend, enigszins
ontmythologiserend advies met een heldere analyse, waarin de verschillende aspecten worden geordend en verschillende beleidsopties worden
doordacht, goed genoeg.

2. Onafhankelijkheid Raad en betrokkenheid zorgsector bij
werkprogramma
De RVZ neemt zich voor verantwoording af te leggen over de keuze van
adviesonderwerpen in het jaarlijkse werkprogramma. Ook neemt hij zich
voor de zorgsector systematisch bij de totstandkoming van het werkprogramma te betrekken en te rapporteren over de voortgang van de
adviestrajecten.
Bij dit voornemen past nadrukkelijk een kanttekening. De RVZ is primair
een adviesraad voor kabinet en parlement. Het werkprogramma van de
RVZ wordt formeel door de ministerraad vastgesteld (met daarin ruimte
voor signalementen die per definitie ongevraagd zijn). Het werkprogramma zelf komt tot stand in een goede interactie tussen VWS en RVZ,
waarbij beide zich gevoed weten door interacties met partijen in de zorg
en beelden hebben over wat goede adviesvragen zijn. De onafhankelijkheid van de RVZ komt voor mij tot uiting in het eigenstandig wegen van
ontwikkelingen in de zorgsector en wat er op die sector afkomt, en in
interactie met VWS dat vertalen in een adviesprogramma. Dat adviesprogramma wordt gepresenteerd met het aanbieden van de Rijksbegroting. In formele zin is het dus de minister van VWS die ter verantwoording
kan worden geroepen over de keuze van de adviesonderwerpen.
Als de RVZ zich wil verantwoorden over de keuze van adviesonderwerpen,
heeft dat dus alleen betrekking op ongevraagde adviezen en signalementen.
Het systematisch betrekken van de zorgsector bij de totstandkoming van
het werkprogramma van de RVZ heeft voor mij alleen betekenis als een
rondgang door de zorgsector op zoek naar signalen over ontwikkelingen
en wenselijke veranderingen. Daar houdt voor mij de betrokkenheid van
de zorgsector met de keuze van onderwerpen voor het werkprogramma
op. Dat laat onverlet dat stakeholders in de gezondheidszorg actief kunnen
worden betrokken bij de verschillende adviestrajecten en dat de RVZ voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 7

2

iedereen inzichtelijk kan maken waar hij mee bezig is en wie daarbij
(waarom) worden betrokken. De onafhankelijkheid van de RVZ komt dus
ook in de fase van de uitwerking van de adviestrajecten tot uiting.

3. Samenwerking en gezamenlijke advisering
De RVZ stelt bij elk adviesproject als eerste vraag welke andere adviesorganen (binnen én buiten VWS) een rol kunnen spelen. De RVZ wil zorgen
voor uitwisseling van leden en adviseurs van de verschillende adviesorganen (buiten VWS) bij elkaars adviesprojecten en wil daarbij vrijblijvendheid vermijden en dus concrete afspraken maken.
De door de RVZ nagestreefde en vormgegeven samenwerking draagt bij
aan de door het kabinet gewenste ontkokerde strategische advisering:
intersectorale advisering leidt tot een meerwaarde als synthese van sectorale expertise leidt tot oplossingen voor beleidsproblemen die een klassieke sectorale aanvliegroute niet oplevert. De eerste producten die ik van
een dergelijke samenwerking heb gezien, bevestigen dat samenwerking
en gezamenlijke advisering nastrevenswaardig is.

4. Nazorg en landing adviezen
De RVZ wil zijn beleid op dit vlak expliciteren en in de nazorg samenwerken met relevante organisaties binnen en buiten de overheid. De RVZ
wil de fakkel van de implementatie van adviezen overdragen aan anderen
en de samenwerking met de uitvoeringsorganen in de zorgsector
versterken.
Ik realiseer me terdege dat nazorg van adviezen aandacht verdient: overdracht van inzicht, kennis en ervaringen vraagt meer dan het ter beschikking stellen van adviezen in de vorm van een mooi boekwerkje. Zoals ik in
het begin van deze brief heb gesteld is het opvolgen van adviezen in
beleid, en dus het implementeren van adviezen, voor mij geen criterium
waarop ik de bijdragen van adviesorganen beoordeel. Als een advies
uitdaagt en dwingt tot een scherper en dieper doordenken van beleid, is
dat voor mij de meest wenselijke wijze van doorwerking en landing. Het
overdragen van de fakkel van de implementatie van adviezen vind ik dan
ook geen taak voor de RVZ. Samenwerking van de RVZ met de uitvoeringsorganisaties in de zorgsector wil ik niet uitsluiten – het is goed dat de RVZ
de praktijk van de uitvoeringsorganisaties kent – maar vind ik tegelijkertijd
geen onderwerp dat met prioriteit moet worden opgepakt als het doel
daarvan is adviezen beter te doen landen.
De RVZ eindigt zijn brief met het voorstel een onafhankelijke meting te
laten uitvoeren van het effect van de RVZ-adviezen en kondigt aan mij
daarvoor een plan van aanpak te zullen voorleggen. Tegen de achtergrond
van mijn bovenstaande reactie, zal het u niet verbazen dat ik daar weinig
belang aan hecht.
De energie die dat vraagt, rendeert mijns inziens meer wanneer ze wordt
aangewend voor het primaire adviesproces.
Tot slot
De evaluatie van de RVZ heeft plaats gevonden in een periode dat er in
Den Haag in het kader van de vernieuwing van de rijksdienst werd gediscussieerd over aanpassing en versobering van het adviesstelsel. Verschillende opties voor een doelmatiger inrichting van het adviesstelsel zijn
verkend. Inmiddels is de conclusie dat de RVZ vooralsnog in ongewijzigde
vorm blijft voortbestaan. De voorgenomen fusie met de RMO is van de
baan. De beoogde verbeteringen van de werking van het adviesstelsel
worden gezocht in een goede samenwerking tussen de verschillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 7

3

raden en het beter gebruik maken van elkaars faciliteiten en capaciteiten.
Ik neem waar dat de RVZ zich in deze uiterst bereidwillig en constructief
opstelt. Ik heb er dan ook alle vertrouwen in dat uit de evaluatie 2009–
2012 van de RVZ zal blijken dat de RVZ zijn adviesrol met verve en trendsettend heeft ingevuld.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 7

4