Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

33 009

Innovatiebeleid

Nr. 119

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2022
Tijdens het commissiedebat Innovatie op 25 mei 2022 (Kamerstukken
32 637 en 33 009, nr. 449) heb ik aan het lid Van der Graaf (ChristenUnie)
toegezegd om uw Kamer eind 2022 een inhoudelijke reactie te sturen op
de resultaten van de Werkgroep Innovatiegericht Inkopen1. Conform deze
toezegging bied ik uw Kamer hierbij het rapport «Innovatie inkopen in de
publieke sector» van de Werkgroep aan, waarin knelpunten op het gebied
van innovatiegericht inkopen worden benoemd en waarvoor aanbevelingen worden gedaan.
Via innovatiegericht inkopen kan de overheid als grote opdrachtgever met
een groot inkoopbudget haar eigen inkoopkracht inzetten om de ontwikkeling van innovaties in de markt direct te stimuleren en maatschappelijk
gewenste innovaties uit te lokken. Daarnaast treedt de overheid bij
innovatiegericht inkopen vaak op als «first buyer», waardoor ook de
valorisatie van kennis en innovatie wordt gestimuleerd. Ik zet daarom in
op innovatiegericht inkopen en wil hierbij een aanjagende rol spelen.
Nederland behoort op dit moment tot de top-3 van Europa als het gaat om
innovatiegericht inkopen als percentage van de totale publieke aanbesteding2. Na Finland en Noorwegen is ons land met ongeveer 11,5%
innovatiegerichte inkoop één van de slechts vier «strong performers» in
Europa. Desalniettemin blijft ook Nederland achter bij de Europese
doelstelling van 17%. Het is daarom van belang dat we in kaart brengen
welke belemmeringen er bestaan voor inkopende overheidsorganisaties
en bezien hoe we die zoveel mogelijk weg kunnen nemen.
1

De Werkgroep Innovatiegericht Inkopen bestaat uit koplopers op het gebied van innovatiegericht inkopen. Dit zijn onder andere wetenschappers en vertegenwoordigers van diverse
publieke aanbestedende diensten zoals Politie en Rijkswaterstaat, alsook van ministeries,
provincies en gemeenten.
2
Europese Commissie (2021) «Benchmark rapport, The strategic use of public procurement for
innovation in the digital economy. Final Report».

kst-33009-119
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 009, nr. 119

1

Daarom heb ik de Werkgroep gevraagd om de belemmeringen die
overheden (zowel de rijksoverheid als decentrale overheden) ondervinden
bij innovatiegericht inkopen in beeld te brengen. Hieruit is een breed scala
aan knelpunten voortgekomen. Deze zijn verder gedestilleerd tot drie
overkoepelende aandachtspunten:
1) overheden erkennen de potentie van innovatiegericht inkopen vaak
nog onvoldoende door de hele organisatie heen;
2) overheden definiëren voor zichzelf vaak een te abstracte innovatieagenda en een strategie voor innovatiegericht inkopen wordt gemist;
3) overheden willen de kosten en risico’s die het inkopen van innovatie
met zich meebrengt vermijden.
Om deze belemmeringen aan te pakken en innovatiegericht inkopen beter
te faciliteren, doet de Werkgroep ook een aantal aanbevelingen aan het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en aan inkopende
overheden in den brede.
De eerste aanbeveling behelst het opstellen van een strategisch actieplan
voor innovatiegericht inkopen, in lijn met de innovatieagenda’s. Daarnaast
adviseert de Werkgroep om meer voorlichting over en ondersteuning voor
innovatiegericht inkopen te bieden. Tenslotte worden overheden
aangespoord om nog meer de samenwerking te zoeken en de initiatieven
die reeds in de praktijk zijn gebracht te verbinden.
De belemmeringen die de Werkgroep in kaart heeft gebracht en de
aanbevelingen die zij doet, geven mij aanleiding om bij de partijen die aan
de slag gaan met het ontwikkelen van de nieuwe Kennis en Innovatie
Agenda’s (KIA’s) in het Missiegedreven Innovatiebeleid, onder de
aandacht te brengen dat innovatiegericht inkopen hierbij als integraal
onderdeel moet worden meegenomen. Daarnaast zal ik met PIANOo (het
Expertisecentrum Aanbesteden) en de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) in overleg te treden om te bezien op welke wijze de
huidige ondersteuning van innovatiegericht inkopen verbeterd kan
worden. EZK gaat hiertoe in de loop van 2023 samen met deze partijen
een aanpak ontwikkelen. Hierbij zal ook aan de orde komen hoe de
samenwerking op het gebied van innovatiegericht inkopen kan worden
verbeterd. Daarmee geef ik invulling aan alle drie de aanbevelingen,
waarbij ik opmerk dat deze aanbevelingen vooral ook actie van individuele
inkopende overheden vergt. Ik zal dit rapport en de aanbevelingen daarin
dan ook onder hun aandacht laten brengen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 009, nr. 119

2