TER ONDERTEKENING

Primair Onderwijs

Aan: MPVO

Van
Persoonsgegeven

Datum
08 augustus 2023
Referentie
40163645
Bijlagen
Aanbiedingsbrief Tweede Kamer,

Kamervragen DENK over de beleidsagenda informeel
onderwijs

met antwoorden op de
schriftelijke vragen
Intern OCW afgestemd
IVHO, WJZ
Interdepartementaal
afgestemd
SZW, JenV, BZK

Aanleiding
Op 22 juni 2023 heeft u van het lid van Baarle (DENK) 128 vragen ontvangen over
het plan om toezicht te houden op informeel onderwijs.

Geadviseerd besluit
Wij adviseren u akkoord te gaan met de voorgestelde antwoorden op de feitelijke
commissievragen en de bijgeleverde aanbiedingsbrief te ondertekenen. Zoals
tijdens de deep dive van 17 augustus jl. afgesproken, willen we de antwoorden
begin september in de Kamer hebben liggen.

Kernpunten
·

In de Kamervragen wordt met name ingegaan op het plan om toezicht te
houden op informeel onderwijs. Specifieker worden de volgende thema’s
bevraagd:
·

De aanleiding voor toezicht op informeel onderwijs;

·

De omvang van het feitelijke probleem;

·

De normstelling en reikwijdte van het toezicht

·

De geschiktheid van het gekozen instrument;

·

De (onderzochte) alternatieven voor toezicht, en;

·

De gesprekken met externen ter voorbereiding op de vormgeving van het
toezicht

·

Daarnaast worden enkele aanvullende thema’s bevraagd:
·

De relatie tussen het veld van informele onderwijsinstellingen en hun
vertegenwoordigers en de overheid, en;

·
·

De aard en werkwijze en het doel van de pilots op kwaliteitsverbetering

De beantwoording is voorgelegd aan het ministerie van SZW, het ministerie
van JenV, het ministerie van BZK en de Inspectie van het Onderwijs (hierna:
inspectie).

·

Vanuit de ministeries zijn een aantal suggesties gedaan. Wij hebben gericht
gekeken wanneer suggesties zouden leiden tot helderdere antwoorden en
hebben de meeste suggesties verwerkt. De bijgevoegde versie van de
beantwoording hebben wij ter informatie aan de ministeries teruggegeven.

·

Het ministerie van SZW legt parallel de relevante antwoorden ter informatie
aan hun bewindspersoon voor. Hier hoeft u niet op te wachten.

·

De inspectie geeft nog steeds aan dat ze fundamentele problemen ziet rond
de haar toegedachte rol, en geeft aan het van belang te vinden dat deze
Pagina 1 van 3

voldoende bekend zijn om in de parlementaire beraadslagingen te kunnen
worden meegenomen. Dit is voor zover dit kan verwerkt in de antwoorden. De
inspectie hecht er sterk aan in deze nota deze bezwaren uitgebreid onder uw
aandacht te brengen.

Toelichting
Lijn van beantwoording
In de voorgestelde antwoorden herhaalt u wat voormalig minister Wiersma in
eerdere kamerbrieven schreef:
·

Dat de aanleiding voor toezicht op informeel onderwijs is dat er
momenteel de ruimte bestaat voor informele onderwijsinstellingen om
aan te zetten tot haat, geweld of discriminatie, evenals de onvrede die
daarover bestaat in de Tweede Kamer;

·

Dat dit probleem ook in geval van een kleine omvang dringend genoeg is
om er wat aan te willen doen;

·

Dat het toezicht alleen die informele onderwijsinstellingen zal raken
waarvan met een redelijk vermoeden gesteld kan worden dat ze kinderen
aanzetten tot haat, geweld of discriminatie;

·

Dat het gekozen instrument van alle onderzochte alternatieven het beste
in staat lijkt om het doel te bereiken

·

Dat de inspectie goed zal worden toegerust om haar taak als
toezichthouder uit te kunnen voeren, en;

·

Dat het doel van de pilots is om vraaggestuurd informele
onderwijsinstellingen te ondersteunen bij het doorontwikkelen van de
kwaliteit van hun onderwijs, niet om de kwaliteitsstandaarden voor alle
informele onderwijsinstellingen van bovenaf op te leggen

·

Over de gesprekken met externen ter voorbereiding op de vormgeving van
het toezicht en over de relatie tussen overheid en het veld schrijft u:
·

Dat gesprekken met externen gevoerd zijn in vertrouwen en dat u het
tegen die achtergrond niet gepast acht om verslagen ervan te delen;

·

Dat u met het veld gesprijk blijft voeren over het doel van de
beleidsagenda informeel onderwijs

Opmerkingen vanuit de inspectie
De inspectie heeft meegelezen op de antwoorden. Hun inbreng is deels verwerkt.
Ze hechten er echter groot belang aan om u ook via deze weg de volgende zorgen
mee te geven:
1.

Bij een gebrek aan vaststelbaarheid van normoverschrijding acht de inspectie
toezicht niet uitvoerbaar. De bron van dit gebrek aan vaststelbaarheid ligt
volgens de inspectie niet bij een gebrek aan kennis of kunde, maar bij a) de
aard van de normoverschrijding en b) de aard van de relatie met de informele
onderwijsinstellingen waarin normoverschrijding plaatsvindt.
a)

Doordat de privésfeer van de voorgenomen wet wordt uitgezonderd,
wat de inspectie weliswaar terecht vindt, kunnen onderwijsactiviteiten
die aanzetten tot haat, geweld of discriminatie achter de voordeur
verdwijnen.

b)

Anders dan reguliere onderwijsinstellingen onder het reguliere
toezicht van de inspectie, accepteren informele onderwijsinstellingen
in de meest problematische gevallen niet de legitimiteit van de

Pagina 2 van 3

toezichthouder, delen zij met de toezichthouder niet hetzelfde doel en
zullen zij niet bereid zijn tot medewerking. Hiermee wordt toezicht op
informeel onderwijs volgens de inspectie meer opsporing dan
werkelijk toezicht. Haar bevoegdheden zouden daarvoor
tekortschieten.
2.

De inspectie uit zorgen over de brede waaier van niet problematische
informeel onderwijs dat onder het voorgenomen toezicht zou komen te vallen.
De inspectie beoordeelt de signaalgestuurde aanpak, die omvangrijk toezicht
zou moeten voorkomen, als onvoldoende oplossing voor zover er talloze
signalen binnen kunnen komen en de inspectie ook als ze signalen terzijde
legt, deze wel zal moeten hebben gewogen en op haar weging aanspreekbaar
is.

3.

De inspectie denkt dat dat de normstelling onvoldoende handhaafbaar is en
afwegingen vraagt die de inspectie maken tot scheidsrechter in
maatschappelijke, religieuze en andere kwesties. De inspectie is bezorgd over
het effect dat het aannemen van een rol als scheidsrechter in
maatschappelijke, religieuze en andere kwesties kan hebben op haar primaire
taak; regulier onderwijstoezicht.

De zorgen van de inspectie zijn reëel en vragen om een zorgvuldige uitwerking
van de voorgenomen wet, met name waar het aankomt op de helderheid van de
norm en de toezichtsbevoegdheden die nodig zijn om overtredingen te kunnen
constateren. De inspectie geeft terecht aan dat dit meer behelst dan een
toerusting van de inspectie in kennis en kunde. Hierover blijven wij uiteraard met
de inspectie in gesprek. De komende tijd zullen we dan ook benutten om nadere
scenario’s voor uitwerking van de voorgenomen wet te verkennen.
Proces
·

De antwoorden worden gelijktijdig ter informatie aan de minister van SZW
voorgelegd.

Financiële gevolgen
Niet van toepassing.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Pagina 3 van 3