Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

224
Vragen van de leden Wolbert en Groot (beiden PvdA) aan de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het gebruik van financiële derivaten
door zorginstellingen (ingezonden 10 september 2012).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 8 oktober 2012)
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Zorginstellingen kopen steeds meer derivaten»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat het gebruik van derivaten in de zorgsector sinds 2010 scherp
is toegenomen? Hoe beoordeelt u dit? Wat is uw verklaring voor deze
stijging?
Antwoord 2
Het bericht op de website van Zorgvisie verwijst naar een jaarverslagonderzoek van KPMG Accountants N.V. De jaarverslagen van de 100 grootste
zorginstellingen zijn bekeken. Het blijkt dat in 2011 iets minder dan de helft
(nl 46%) van deze zorginstellingen gebruik maakte van derivaten. In 2010
betrof het 27 instellingen, een stijging in 2011 ten opzichte van 2010 van 70
%, aldus KPMG.
KPMG geeft aan dat de derivaten met name gekoppeld zijn aan langlopende
leningen voor investeringen in onroerend goed, instellingen willen risico’s ten
gevolge van rentefluctuaties afdekken. KPMG ziet een procentuele toename
van renteswaps en een procentuele afname in het gebruik van andere, meer
ingewikkelde, derivatensoorten.
Ik heb geen reden om aan te nemen dat de cijfers en de analyse van KPMG
niet kloppen.

1

ah-tk-20122013-224
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

website van Zorgvisie van 6 september 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Ziet u risico’s aan het toenemende gebruik van derivaten in de zorgsector in
het licht van de problemen bij woningcorporaties door gespeculeer met
derivaten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke risico’s ziet u en op welke wijze
probeert u deze risico’s te beperken?
Antwoord 3
De risico’s aan het gebruik van derivaten zijn in de achter ons liggende
periode duidelijk geworden. Het ging daarbij vooral om constructies waarbij
sprake was van financiële bijstortverplichtingen («margin calls») waardoor
acuut liquiditeitsproblemen konden ontstaan, en arrangementen waarbij een
onderliggende waarde ontbrak. Zie verder mijn antwoord op vraag 5.
Vraag 4
Hoe is het toezicht op het gebruik van derivaten door zorginstellingen
geregeld en wat zijn de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) enerzijds en het Waarborgfonds voor de
Zorgsector (WFZ) anderzijds?
Antwoord 4
Het is primair de verantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur en vervolgens van de Raad van Toezicht van een instelling om toezicht te houden op
het verstandig gebruik van derivaten. De NZa heeft hierin geen verantwoordelijkheid.
Het Waarborgfonds voor de Zorgsector is een zelfstandige stichting,
opgericht door de intramurale zorgsectoren zelf. De bevoegdheden en
verantwoordelijkheden van het WFZ zijn gebaseerd op een Reglement van
Deelneming, waaraan individuele zorginstellingen die tot het WFZ toetreden
zich formeel binden. Dit Reglement kent diverse risico beperkende bepalingen, met als achtergrond dat de deelnemende zorginstellingen tot op zekere
hoogte bloot staan aan de collectieve garantierisico’s van het WFZ. In de
spelregels die het WFZ hanteert is onder meer opgenomen dat het WFZ
voorafgaande toestemming moet geven aan deelnemende zorginstellingen
als toepassing van derivaten in financieringsarrangementen aan de orde is.
Zowel als het gaat om situaties waarin het WFZ als borg betrokken is, als ook
in situaties waarin sprake is van ongeborgde financiering. De richtlijnen die
het WFZ hierbij hanteert beperken op voorhand een aantal risico’s zoals die
zich in de corporatiesector hebben gemanifesteerd. Zo accepteert het WFZ
bijvoorbeeld geen financiële bijstortverplichtingen (margin calls). Ook wordt
bewaakt dat rente-instrumenten direct gekoppeld zijn aan onderliggende
leningen.
Vraag 5
Zijn er wettelijke limieten gesteld aan de omvang van de derivatenportefeuilles voor zorginstellingen? Zo ja, welke zijn deze wettelijk limieten en staan
deze het gebruik van derivaten toe buiten het afdekken van concrete
renterisico’s in de bedrijfsvoering? Zo nee, bent u van mening dat er
wettelijke limieten moeten gelden voor het gebruik van derivatenportefeuilles
in de zorgsector?
Antwoord 5
Er zijn geen voorschriften of limieten van overheidswege voor het gebruik of
omvang van derivatencontracten. Ik teken daarbij aan dat gemiddeld
gesproken bij een zorginstelling ongeveer 10% van de kosten bestaat uit
kapitaallasten, bij een woningbouwcorporatie ligt dat op gemiddeld 30 %. Het
relatieve gewicht van investeringen in vastgoed en daarmee de risico’s is in
de zorg kleiner dan in de woningbouwsector.
Het hierboven genoemd WFZ heeft aan de aangesloten leden om informatie
gevraagd over de toepassing van derivatencontracten. De uitkomsten van
deze uitvraag komt later dit jaar beschikbaar. Op basis daarvan zal ik bepalen
of nadere regelgeving noodzakelijk is. Ik neem dan in mijn beoordeling mee
dat een deel van de intramurale zorginstellingen geen deelnemer is van het
WFZ en dus ook niet in het onderzoek van het WFZ is meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 6
Komen de door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voorgestelde beleidsregels voor het gebruik van derivatencontracten bij
woningcorporaties overeen met de huidige richtlijnen voor het gebruik van
derivatencontracten in de zorgsector? Zo nee, op welke punten niet en
waarom niet?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3