Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 209

Schoon en zuinig

Nr. 144

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 november 2010
Met deze brief wil ik uw Kamer nader informeren over de manier waarop
ik de Richtlijn Hernieuwbare Energie1, voor zover deze betrekking heeft op
de vervoersector, in Nederland implementeer.
Tweede vrijwillige rapportage

1
Voluit: Richtlijn 2009/28/EG van 23 april 2009
van het Europees Parlement en de Raad ter
bevordering van het gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en houdende wijziging
en intrekking van Richtlijn 2001/77/EG en
Richtlijn 2003/30/EG.
2
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
3
Zie Kamerstukken II, 2009/10, 31 209, nr. 125
voor de eerste rapportage.
4
Kamerstukken II, 2009/10, 30 196 nr. 104.

kst-31209-144
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tevens bied ik u de tweede rapportage «duurzaamheid biobrandstoffen
2010» aan.2 Deze tweede rapportage3, gebaseerd op vrijwillig door het
bedrijfsleven verstrekte geaggregeerde gegevens over de periode januari
tot en met september, dekt bijna de helft van het volume biobrandstoffen
dat over het hele jaar 2010 verwacht mag worden. Van het volume
waarover wordt gerapporteerd, kan van 62% worden geconcludeerd dat
bedrijven een middel hanteren om de duurzaamheid aan te tonen. Dat
toont aan dat het Nederlands bedrijfsleven serieuze stappen maakt, nog
voordat de duurzaamheid wettelijk verplicht is.
Het percentage mag niet vertaald worden in absolute uitspraken over de
duurzaamheid. Enerzijds omdat niet het volledige volume wordt gedekt,
en het daarom denkbaar is dat er ook minder duurzame biobrandstoffen
zijn, anderzijds omdat het niet-aantonen van de duurzaamheid niet
automatisch betekent dat de biobrandstoffen niet duurzaam zijn. Dat juist
in het aantonen van de duurzaamheid een probleem ligt, komt hierna nog
uitgebreider aan de orde.
Rond maart 2011 kunt u de eindrapportage over het hele kalenderjaar
2010 tegemoet zien.
Implementatiewetgeving
Bij brief van 26 mei 2010 heeft de Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer u aangegeven langs welke lijnen de
implementatie van de Richtlijn Hernieuwbare Energie is ingezet4.
Het voorstel dat de implementatie op het niveau van formele wetgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 144

1

regelt is uw Kamer 1 april 2010 toegezonden1, op 14 juli 2010 gevolgd
door de nota naar aanleiding van het verslag2 en een nota van wijziging3.
Zoals uw Kamer bekend is, verstrijkt de implementatietermijn op
5 december 2010.
Hoofdlijnen van het beleid
De twee belangrijkste pijlers onder het beleid inzake hernieuwbare
energie in de vervoersector, zoals ik dat vorm zal geven, zijn het zo veel
als mogelijk is waarborgen van de duurzaamheid van de in Nederland op
de markt gebrachte biobrandstoffen en het bieden van een level playing
field en zekerheid op langere termijn aan het bedrijfsleven. Ik zet daarom
de ingezette koers voort, door:
– aan te sluiten bij de Europese doelstelling van 10% hernieuwbare
energie in de vervoersector in 2020, zonder nationale kop;
– de eerstkomende jaren het volume hernieuwbare energie met kleine
stappen te verhogen, te weten 4,25% in 2011, 4,5% in 2012, 5% in 2013
en 5,5% in 2014;
– de duurzaamheid van dat volume te bereiken, conform de eisen uit de
Europese Richtlijn hernieuwbare energie;
– in de EU met klem aan te dringen op, bij het bepalen van de duurzaamheid van de brandstoffen, het meenemen van de effecten van indirecte
verschuiving in landgebruik4;
– in de EU te werken aan verdere harmonisatie ter bevordering van een
gelijk speelveld, waaronder eerst en vooral het aandringen op het met
spoed Europees accepteren van certificeringschema’s waarmee de
duurzaamheid van biobrandstoffen kan worden aangetoond.
Nadere keuzes bij de implementatie in 2011
Hieronder ga ik uitsluitend in op die zaken die ik ten opzichte van eerdere
brieven aan uw Kamer anders of preciezer wil omschrijven.
Certificeringschema’s
Niet alle ontwikkelingen komen zo snel tot resultaat als aanvankelijk
gehoopt en voorzien. Dat betreft eerst en vooral het beschikbaar komen
van certificeringschema’s waarmee bedrijven kunnen aantonen dat de
door hen op de markt gebrachte biobrandstoffen voldoen aan de
duurzaamheidseisen. Deze door de markt ontwikkelde schema’s kunnen
op nationaal of Europees niveau worden geaccepteerd. Het heeft mijn
voorkeur dat de schema’s zoveel mogelijk Europees worden geaccepteerd. Daarmee is immers voor de bedrijven verzekerd dat de acceptatie in
elke lidstaat geldt.
Op dit moment ligt een aantal schema’s ter beoordeling voor bij de
Europese Commissie, maar de eerste definitieve acceptaties worden pas
in het eerste kwartaal van 2011 verwacht. Om nationaal certificeringschema’s te kunnen accepteren wordt een toetsingsprotocol ontwikkeld.
Ook enkele andere lidstaten zijn op dit moment bezig schema’s te
beoordelen.

1

Kamerstukken II, 2009/10, 32 357, nr. 2.
Kamerstukken II, 2009/10, 32 357, nr. 6.
3
Kamerstukken II, 2009/10, 32 357, nr. 7.
4
Zie de met Uw Kamer besproken inzet in
Kamerstukken II, 2009/2010, 30 196, nr. 102, en
Kamerstukken II, 2009/10, 30 196, nr. 114.
2

Al deze inspanningen nemen de conclusie niet weg, dat er begin 2011
over de hele Europese Unie genomen nog nauwelijks of geen geaccepteerde schema’s zullen zijn, en bovendien nog niet voldoende geautoriseerde verificateurs die audits uitvoeren op basis van die schema’s. Dat
gegeven wentel ik niet af op
het bedrijfsleven, waar al in 2010 contracten worden gesloten over
brandstofleveringen in 2011. Tegelijkertijd wil ik de duurzaamheidseisen
maximaal waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 144

2

Dit vereist derhalve een constructieve aanpak, in samenwerking tussen
overheid en bedrijfsleven, waarbij wordt toegewerkt naar de situatie dat
die certificeringschema’s wel beschikbaar zijn. De Europese Commissie
heeft nog geen EU-brede richtsnoeren gegeven hoe hier mee om te gaan.
Na consultatie van het betrokken bedrijfsleven richt ik daarom het
systeem in 2011 als volgt in.
a. In de verwachting dat certificeringschema’s die bij de Europese
Commissie zijn aangemeld al dan niet na een verbeterslag Europees
zullen worden geaccepteerd, zal ik schema’s waarvan is aangetoond
dat ze in Brussel ter beoordeling zijn voorgelegd accepteren voor het
jaar 2011. Volgt Europese goedkeuring, dan gaat de Europese
goedkeuringstermijn gelden. Blijkt de Europese Commissie een
schema toch niet te accepteren, dan zal ik de acceptatie na 2011 niet
verlengen.
b. De richtlijn is niet helder over de status van in een andere lidstaat
geaccepteerde certificeringschema’s. Ik ben van mening dat de
inhoudelijke toetsing die een andere lidstaat van de EU is uitgevoerd
door mij niet over hoeft te worden gedaan. Ik zal dergelijke schema’s,
als die hier worden voorgelegd, daarom slechts marginaal laten
toetsen door de NEa (Nationale Emissieautoriteit), door met een
«quick scan» na te gaan of de acceptatie alle vereiste onderdelen
betreft. Is dat het geval, dan zal ik het schema accepteren voor het
jaar 2011.
c. Uiteraard kunnen bedrijven de certificeringschema’s ook in Nederland voorleggen ter beoordeling. Ik zal die schema’s door de NEa
laten toetsen met gebruikmaking van het daartoe ontwikkelde
toetsingsprotocol. Schema’s die aldus kwalificeren, zullen door mij
worden geaccepteerd voor een periode van maximaal vijf jaar.
d. Voor de eerste helft van 2011 vind ik het voldoende als bedrijven
aangeven welk certificeringschema, geaccepteerd zoals hierboven
omschreven, wordt gehanteerd. Vanaf 1 juli 2011 zal ik eisen dat deze
claim door een verificateur wordt gestaafd. Vanaf 1 januari 2012 zal
de verificateur dienen te verklaren dat inhoudelijk aan desbetreffende
norm wordt voldaan. Daarbij dient de verificateur vanaf 1 juli 2011
aan te tonen dat hij geautoriseerd is voor het betreffende systeem
dan wel deze autorisatie aantoonbaar in gang te hebben gezet.
Massabalans
De Europese richtlijn schrijft voor dat marktpartijen bij het toepassen van
de duurzaamheidscriteria gebruik maken van het zogenoemde massabalanssysteem1. Kort gezegd komt het erop neer dat de duurzaamheidkenmerken aan biobrandstoffen gekoppeld blijven en dat biobrandstoffen
gemengd mogen worden. In het registratiesysteem moeten voor
biobrandstoffen die voor het eerste door een Nederlandse handelaar
worden ingeslagen de duurzaamheidkenmerken worden vermeld.
Op basis van de massabalans worden de duurzaamheidkenmerken
vervolgens toegekend aan de op de Nederlandse markt gebrachte
biobrandstoffen.

1
Zie artikel 18, eerste lid, van de Richtlijn
Hernieuwbare Energie.

Mede om te voorkomen dat een registratiesysteem ontaardt in een
onwerkbare bureaucratie, zet ik het administratieve systeem zodanig op
dat er na het op de Nederlandse markt brengen administratieve handel
mogelijk is. Voor de lage blends (biobrandstofblends die nog aan de
normale benzine- en dieselspecificaties voldoen) wordt toegestaan dat
oliehandelaren na het moment van blenden de betreffende biobrandstoffen de bestemming geven dat ze op de Nederlandse markt zijn
gebracht. Voor de hogere blends of pure biobrandstoffen wordt adminis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 144

3

tratieve verhandelbaarheid toegestaan vanaf het moment dat de
biobrandstoffen daadwerkelijk tot verbruik naar de markt zijn uitgeslagen.
In beide gevallen, hoge en lage blends, wordt op deze wijze administratieve handel, in de vorm van zogeheten biotickets, toegestaan na het op
de markt brengen. Daarmee is het mogelijk dat een overprestatie van een
bedrijf ten goede kan komen aan een andere bedrijf dat deze prestatie
koopt. In feite wordt hiermee de lijn doorgezet die in Nederland al sinds
het invoeren van de biobrandstoffenverplichting geldt en die bijdraagt aan
het op efficiënte wijze halen van de doelstelling hernieuwbare energie
voor vervoer.
Met deze opzet is de duurzaamheid van de biobrandstoffen conform het
massabalanssysteem gegarandeerd. Individueel worden bedrijven
afgerekend op hun administratieve prestatie. Voor de gezamenlijke
bedrijven geldt in deze opzet dat zij fysiek aan de verplichting voldoen om
het vereiste aandeel duurzame biobrandstoffen op de markt te brengen.
Een speciale situatie betreft in dat verband de overgang van 2010 naar
2011 en van 2011 naar 2012. Voor die momenten van overgang wil ik
toestaan dat alle fysiek op voorraad zijnde biobrandstoffen mogen
worden overgeheveld naar het volgend jaar, en bovendien dat maximaal
25% van de verplichting in het volgende jaar ingevuld mag worden door
administratieve bewijzen uit het vorige jaar. Deze fysieke en administratieve biobrandstoffen zullen dan wel moeten voldoen aan de duurzaamheidseisen die gelden in het jaar waar ze worden ingezet. Zo moeten de
administratieve en fysieke bewijzen waarmee men in 2011 voldoet aan de
verplichting in 2011 voldoen aan de duurzaamheidseisen uit 2011, op de
manier zoals hierboven omschreven, zelfs als de administratieve bewijzen
afkomstig zijn uit 2010.
Tijdelijk registratiesysteem
Ik heb de NEa opdracht gegeven een geautomatiseerd systeem in te
richten voor de registratie van biobrandstoffen, om het beheer van de
complexe informatiestromen in goede banen te leiden. Dit register moet
de bedrijven de mogelijkheid bieden om online, vanaf een eigen terminal,
alle benodigde transacties met biobrandstoffen in te voeren. Met dit
systeem zal het tegen minimale administratieve lasten mogelijk zijn de
duurzame biobrandstoffen in het register (administratief) te volgen,
rapportages te verzorgen en controle vorm te geven. Er is mij veel aan
gelegen dit geautomatiseerde systeem in één keer goed neer te zetten, en
daarbij de kosten beperkt te houden door tegenvallers te vermijden. Ik
hecht daarom aan een goed onderbouwd en doordacht ontwerp, voordat
tot de bouw, testfase en invoering wordt overgegaan.
Dit betekent dat ik de registratie in 2011 en 2012 tijdelijk vorm zal geven
met een systeem dat sterk lijkt op het huidige.
Ten opzichte van het huidige systeem, waarbij door de bedrijven door
middel van «spreadsheets» wordt gerapporteerd, wordt dan uiteraard de
duurzaamheidinformatie toegevoegd. Bedrijven rapporteren per kwartaal,
waarbij de rapportage binnen 2 maanden na verstrijken van het kwartaal
bij de NEa moet zijn aangeleverd.
Rode diesel
In eerder genoemde brief van 26 mei 2010 heeft de Minister van VROM
aangekondigd ook alle «rode diesel» in 2011 onder de verplichting te
willen brengen. Sindsdien heeft nader overleg met het betrokken
bedrijfsleven plaats gevonden waaruit mij gebleken is dat dit voornemen,
vanwege de te verwachten prijsstijging aan de pomp, een onredelijk
concurrentienadeel zou veroorzaken voor in Nederland gevestigde
leveranciers van brandstof aan de binnenvaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 144

4

Deze maatregel dient daarom naar mijn mening gelijktijdig in Nederland
en de landen waar voor het inslaan van brandstoffen uitgeweken zal
worden, ingevoerd te worden. Mij is gebleken dat dit prijsverschil met
name relevant is ten opzichte van de situatie in België. Ik stel het onder de
verplichting brengen van de accijnsvrije rode diesel (voor de binnenvaart)
daarom uit, en zal hierover in overleg treden met mijn Belgische
ambtgenoot.
Implementatieregelgeving
Ik houd er rekening mee dat de wet ter implementatie van de richtlijn, en
daarmee ook het uitvoeringsbesluit en de uitvoeringsregeling, niet per
31 december aanstaande gepubliceerd zal zijn.
Ik vind het van groot belang dat de continuïteit van het beleid gewaarborgd is, en dat er geen hiaat valt in de weg naar duurzaamheid. Er van
uitgaand dat betreffende regelgeving in het eerste kwartaal van 2011
gepubliceerd kan worden, wil ik die met terugwerkende kracht vanaf
1 januari 2011 in werking laten treden. Op die manier is de jaarverplichting glashelder, namelijk het verwezenlijken van de doelstelling om in
2011 een aandeel van tenminste 4,25% aantoonbaar duurzame
hernieuwbare energie voor de vervoersector op de markt te brengen.
Tegelijkertijd heeft de terugwerkende kracht geen bezwarend karakter.
Zoals uit al het bovenstaande blijkt, wordt de eerste verplichting immers
pas materieel na 31 maart 2011, als de bedrijven hun eerste rapportage
moeten opstellen. Gedurende het implementatietraject heeft steeds
overleg met het bedrijfsleven plaats gevonden, waardoor hetgeen in 2011
gevraagd wordt bekend is. In die context past ook een toezichtstrategie
van de NEa waarbij het accent in 2011 sterk zal liggen op het begeleiden
van bedrijven en het inregelen van de nieuwe systematiek.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 209, nr. 144

5