Paper Dutch Startup Association - Rondetafelgesprek 8 december 2021
Introductie
Allereerst willen wij u bedanken voor de uitnodiging voor het rondetafelgesprek inzake
digitalisering. Het is belangrijk dat de Kamer zich specifiek buigt over de gevolgen van
digitalisering in onze samenleving. Snelle technologische en digitale ontwikkelingen
veranderen niet alleen onze samenleving, maar ook onze economie radicaal. Startups zijn
de motor van deze moderne economie; ze zorgen voor innovatie, economische groei en
werkgelegenheid.
De Dutch Startup Association is de grootste onafhankelijke belangenvereniging voor starten scale ups in Nederland, en zet zich in om hun positie binnen de Nederlandse economie
te versterken. Onze leden bepalen onze koers en beleid. Een bloeiend startup-ecosysteem
is zoals gezegd cruciaal voor de economie van morgen en draagt bij aan het bieden van
oplossingen voor allerlei uitdagingen, zoals bijvoorbeeld de energie- of klimaattransitie.
Startups en scale ups zorgen voor een tech sector die drie keer productiever is, vier keer
harder groeit en waarbij de banengroei drie keer zo groot is ten opzichte van andere
sectoren; zo vertegenwoordigen start- en scale ups 130.000 banen met een groei van 8%
per jaar, ook tijdens corona. Daarnaast bedenken ze nieuwe oplossingen voor de grote
uitdagingen van onze tijd, zoals de energie- of voedseltransitie. Zij houden daardoor
Nederland innovatief en concurrerend.
Ontwikkelingen en trends
Vanuit onze organisatie en achterban zien wij een aantal relevante ontwikkelingen waar de
Commissie rekening mee zou kunnen houden. Notabene: wij noemen ook een aantal
ontwikkelingen (en waarden) niet. Dat betekent niet dat wij deze niet zien of de waarden
ondersteunen. Voor Dutch Startup Association gaat het om ontwikkelingen die direct effect
hebben op het Nederlandse startup ecosysteem.
-

-

Steeds meer focus op specifieke gebieden in het startup ecosysteem: deeptech,
climatetech om er maar twee te noemen. Nederland staat hier goed voor. We hebben
een aantal wereldleidende bedrijven en startups waarin goed geïnvesteerd wordt.
Denk aan bedrijven die werken aan gecultiveerd vlees en investeringen in
climatetech startups1. We hebben de mogelijkheid hierin excellent te worden.
De aard van startups wijzigt: steeds meer niet alleen tech-gedreven en het tempo
van creatie van nieuwe bedrijven ligt almaar hoger. Startup methodiek is zo
gedemocratiseerd dat de meeste nieuwe bedrijven startups zullen zijn over een paar
jaar. De 5 jaar levensverwachting van een groot bedrijf of een startup ontloopt elkaar
niet veel. Alle grote bedrijven waren ooit startups, het tempo ligt alleen veel hoger en
neemt alleen maar toe. De grote bedrijven van de toekomst zijn nu startups, ook al is

1

https://fd.nl/bedrijfsleven/1417146/durfinvesteerders-steken-een-recordbedrag-in-nederlandse-klimaat
start-ups-myk1caaGVU3H ; in mei 2021 haalde Meatable 47 miljoen euro op, in september 2020
MosaMeat 55 miljoen dollar. Beide zijn Nederlandse bedrijven.

-

-

het 1 op 250. Voor de werkgelegenheid van de toekomst wordt nu door startups de
basis gelegd.
De internationale concurrentie is zeer sterk, ook binnen Europa. Nederland loopt op
sommige punten achter: het algemene startup-klimaat in Nederland is aan erosie
onderhevig. Met name op het vlak van financiering, zowel instrumenten als bron van
financiering, maar ook een aantal praktische elementen.
Diversiteit en inclusiviteit speelt in onze sector terecht een steeds grotere rol. Vanuit
ons perspectief - naast het principiële - cruciaal diverse teams veel beter en
effectiever werken. En tot meer succes en dus kansen leiden.

Startups en maatschappelijke waarden
Dutch Startup Association ondersteunt maatschappelijke waarden zoals recht op privacy,
gelijke kansen en transparantie rondom (inzet van) technologie. Tegelijk moeten we ook
gebruik maken van de positieve kracht van ons startup ecosysteem om maatschappelijke
uitdagingen aan te gaan. Nederland heeft nog volop kansen om niet alleen een leidend
startup land te worden maar ook om met behulp van innovatieve bedrijven de versnelling
van digitalisering, klimaat en energietransities goed te doorstaan. Daarom is het erkennen
van de maatschappelijke waarde van innovatie naar ons idee belangrijk.
Rol Kamer en verwachtingen van de overheid
Bij het bevorderen van een sterk startup ecosysteem spelen zowel de Kamer als de regering
een sleutelrol.
Openheid voor, interesse in en een plek aan tafel voor startups en organisaties als de onze
is de eerste stap die wij aan de Kamer zouden aanraden. De komst van de Commissie
Digitale Zaken is daarnaast dus een goede ontwikkeling. Het zou zinnig zijn om structureel
de stem van startups in rondetafelgesprekken, overleggen etc door te laten klinken. Als
belangenbehartiger leveren wij graag onze kennis en netwerk hiervoor.
Wat betreft beleid liggen er de komende jaren nog een hoop uitdagingen, daarop komen we
hieronder terug. In het algemeen lijkt de overheid zeker aandacht te hebben voor startups en
scaleups: er zijn programma’s ter ondersteuning en ook TechLeap speelt een positieve rol.
Tegelijk lijkt een dieper begrip van wat nodig is of concrete acties om het startup ecosysteem
op weg te helpen beperkt. Vaak ligt de focus of de uitwerking van plannen op bestaande
bedrijven. Bijvoorbeeld op Prinsjesdag 2021 werd 300 miljoen euro aan subsidies
aangekondigd; geld dat slechts toegankelijk is voor een zeer beperkte groep bedrijven (chipeen cloud industrie) en meer lijkt op een beschermende maatregel dan op innovatie.
Daarnaast wordt innovatie wordt nog te vaak gelinkt aan technische vernieuwingen en
hardware. Deels kan dat terecht zijn bijvoorbeeld rondom specifieke maatschappelijke
uitdagingen. Het gevolg kan wel zijn dat veel start- en scaleups zo buiten de boot vallen.
Daarom is, naast een gerichte aanpak, altijd ruimte nodig voor beleid en maatregelen die
het hele ecosysteem vooruit helpen. Daarbij zijn er een aantal dossiers - zowel
fundamenteel van aard als praktisch - waar startups al een tijd tegenaan lopen die nog niet
voldoende prioriteit of aandacht hebben gekregen.

Thema’s/dossiers
Voor ons zijn het creëren van meer fiscale stimulans voor durfkapitaal, het aantrekken en
opleiden van talent, en het verbeteren van medewerkersparticipatie die prioriteiten. De
afgelopen jaren was te zien dat de bereidheid om meer te investeren en regelgeving aan te
passen er wel degelijk is, maar dat het tempo van aanpassing veel te laag ligt in vergelijking
met andere landen en daardoor concurrerende randvoorwaarden uitblijven. Er zijn
belangrijke maatregelen nodig om Nederland concurrerend te houden; het
startup-ecosysteem in Nederland is immers volop in ontwikkeling. Er worden meer bedrijven
gestart dan ooit, en ze leveren meer geld en banen op dan ooit. Daarnaast zijn de ook de
investeringen in Nederlandse start- en scaleups dit jaar weer sterk gestegen. We lijken dus
voorloper te zijn, maar achter de schermen is meer aan de hand.
Zo groeit in Nederland maar 16% van de startups uit tot succesvolle scale-up, tegenover
bijvoorbeeld 51% (!) in de VS. Ook de markt voor durfkapitaal loop in Nederland (1,8
miljard), ondanks de sterke groei, ver achter vergeleken met landen als het Verenigd
Koninkrijk (14 miljard) of de VS (134 miljard). Deze achterstanden kennen een aantal
belangrijke oorzaken, zoals bijvoorbeeld het ontbreken van een fiscale stimulans voor
durfkapitaal, het ontbreken van een aantrekkelijke regeling voor medewerkersparticipatie, en
het gebrek aan (inter)nationaal talent. Hierdoor loopt Nederland internationaal gezien steeds
verder achter op haar concurrenten, en loopt het de brede welvaart mis die deze bedrijven
bewezen met zich meebrengen.
Wat ook opvalt is dat ondanks de groei in financiering het Nederlandse aandeel achterblijft2.
Nederlandse startups en scale-ups hebben in het derde kwartaal van 2021 bijna 1,5 miljard
euro aan durfkapitaal opgehaald, wat het totaal voor de eerste drie kwartalen 4,5 miljard
maakt. Hiermee is nu al drie keer zoveel opgehaald als in heel 2020, en wordt de trend in de
groei van de financiering voortgezet. Opmerkelijk is daarbij de opmars van buitenlandse
investeerders die vooralsnog niet wordt bijgebeend door de Nederlandse fondsen. Het
aandeel van deze, vooral Amerikaanse, investeerders in de totale investeringen in
Nederlandse startups is sinds 2019 van 10% naar 55% gestegen. Het aandeel in de totale
investeringen van Nederlandse fondsen in Nederlandse startups neemt daarentegen snel af,
van 62% in 2019 naar 19% in 2021. Ook zien we een zorgelijke daling in early-stage
investeringen. Het is belangrijk voor de Nederlandse economie van morgen dat startups die
aan het begin van hun groei staan geholpen worden, waarbij ook Nederlandse investeerders
een belangrijke rol te vervullen hebben.
Praktische problemen spelen te vaak nog een rol bij het opzetten van een startup. Het
openen van een bankrekening en het aanvragen van startup visa zijn de twee meest in het
oog springende. Ons bereiken regelmatig signalen dat het voor oprichters van startups na
incorporatie lastig is om snel een bankrekening te openen. Het gaat vooral om startups die
middels een holding en een STAK structuur hun medewerkers aandelenopties wensen te
geven. Het proces van het aanvragen en toekennen van een rekening duurt 3-4 maanden.
Een tweede probleem is het startup visum. Hoewel een zinnig instrument is deze vaak niet
2

https://www.dutchstartupassociation.nl/trend_van_versnelde_groeifinanciering_startups_zet_door_in_
derde_kwartaal_2021

bekend bij Nederlandse consulaten en ambassades en dat maakt het voor buitenlandse
startups die zich in Nederland willen vestigen lastig. Ook is de duur van het visum, 12
maanden, eigenlijk te kort om echt nuttig te zijn. In omringende landen is deze langer, in
Frankrijk bijvoorbeeld 4 jaar.
25 november 2021