Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2990 HERDRUK
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Staatssecretaris van Financiën over
een ouder die tot de Raad van State moest doorprocederen om de
kinderopvangtoeslag van 2013 en 2014 te krijgen, en nog lopende zaken van
ouders (ingezonden 30 april 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 12 juni 2019) Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2763.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van de Raad van State van 24 april
2019, waarin de Raad van State de besluiten van de Belastingdienst om de
kinderopvangtoeslag stop te zetten en op nul te zetten voor 2013 en 2014
vernietigt, de ouder de facto kinderopvangtoeslag toekent over die jaren, de
ouder immateriële schadevergoeding toekent en de Belastingdienst veroordeelt tot het betalen van griffierecht en proceskosten?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het feit dat in deze CAF 11-zaak, waarover zo vaak
gesproken is en waarover toegezegd is opnieuw naar de dossiers te kijken,
deze ouder helemaal tot de Raad van State diende te procederen, tegen nota
bene de landsadvocaat, om kinderopvangtoeslag te krijgen?
Antwoord 2
De uitvoering van de regeling inzake de kinderopvangtoeslag is opgedragen
aan de Belastingdienst/Toeslagen (hierna: Toeslagen). Toeslagen is belast met
het toekennen, uitbetalen en terugvorderen van de kinderopvangtoeslag. De
Belastingdienst is daarbij gehouden aan wet- en regelgeving, beleid en
jurisprudentie.
De juridische beoordeling kan ingewikkeld zijn, dat blijkt ook uit deze zaak. De
rechtbank stelde voor beide in geschil zijnde jaren Toeslagen in het gelijk. In
uitspraak op het hoger beroep door belanghebbende tegen de rechtbankuitspraak gaf de Raad van State het gelijk voor beide jaren aan belanghebbende. De Raad van State heeft hierbij eerder toegepaste rechtsregels

1

ah-tk-20182019-2990
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Uitspraak 201710375/1/A2, zie https://www.raadvanstate.nl/@115017/201710375-1-a2/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

genuanceerd. Waaronder dat een verschil tussen de totale kosten en de
betaalde kosten dusdanig klein kan zijn dat het niet in de weg staat aan het
recht op kinderopvangtoeslag. Daarbij is de omvang van en de regelmaat
waarmee de betalingen maandelijks plaatsvonden van belang en het feit dat
maandelijks naar aanleiding van de factuur werd betaald.
In de Kamerbrief die u vandaag eveneens heeft ontvangen (hierna: Kamerbrief) wordt uitgebreid stilgestaan bij het verdere proces rondom CAF 11 en
handelen van Toeslagen.
Vraag 3
Is het u ook opgevallen dat deze zaak behandeld is op 9 oktober 2018 (toen
hierover meerdere Kamervragen gesteld waren) en de Belastingdienst bij de
behandeling toezegde om over 2013 nog een keer naar de bankafschriften te
kijken, en als daaruit zou blijken dat voldoende is betaald, consequenties te
trekken? Herinnert u zich dat de staatsraad concludeerde dat dat binnen twee
weken kan en dat de Belastingdienst vanwege een relatief klein verschil
persisteert in volledige afwijzing van de hele kinderopvangtoeslag over 2013?
Antwoord 3
Uit de uitspraak van de Raad van State blijkt dat de zaak ter zitting is
behandeld op 9 oktober 2018. Met name over het jaar 2013 was de rechter
kritisch omdat uit bankafschriften uit het dossier zou blijken dat de facturen
wel waren voldaan en er dus wel een recht op toeslag zou bestaan. Over het
jaar 2013 had Toeslagen een verschil geconstateerd van tussen de € 115 en
€ 215, afhankelijk welke overzichten als uitgangspunt werden genomen. Ter
zitting is door de Landsadvocaat aan de rechter voorgesteld dat Toeslagen
nogmaals naar de bankafschriften kijkt en beoordeelt of de berekening van de
rechter – waaruit blijkt dat er voldoende aan de kinderopvang is betaald –
juist is en de rechter daarover binnen twee weken te berichten. Dit is gebeurd
en vervolgens heeft de Landsadvocaat tijdig aan de rechter laten weten dat er
een verschil blijft van € 115. Gelet op de toenmalige stand van de jurisprudentie leidde een dergelijk verschil tot de constatering dat er geen recht op
kinderopvangtoeslag bestaat. In mijn Kamerbrief ga ik nader in op de
vervolgacties die in gang zijn en of worden gezet.
Vraag 4
Hoe beoordeelt u de houding van de Belastingdienst en van de landsadvocaat in deze zaak?
Antwoord 4
De Landsadvocaat heeft als procesvertegenwoordiger van Toeslagen in het
hoger beroep bij de Raad van State geopereerd conform de stand van de
jurisprudentie. Voor het handelen van Toeslagen in de CAF 11 zaak wordt
verwezen naar de Kamerbrief.
Vraag 5
Heeft de Belastingdienst begrepen wat de Ombudsman bedoelde met de titel
«geen powerplay, maar fairplay» in zijn vernietigende rapport2 dat hij over
deze zaak schreef in 2017?
Antwoord 5
Ik ben mij heel bewust wat de Ombudsman bedoelt in zijn rapport. Ik verwijs
hiervoor naar de Kamerbrief.
Vraag 6
Herinnert u zich de volgende aanbeveling uit het rapport van de Ombudsman
en heeft de Belastingdienst deze netjes uitgevoerd:
«Toeslagen heeft een groot aantal gezinnen door zijn onevenredig harde
aanpak in financiële problemen gebracht en hun vertrouwen geschonden. Het
is aan Toeslagen om het geschonden vertrouwen te herstellen. De Nationale
ombudsman beveelt Toeslagen aan om de vraagouders die overlast hebben

2

Zie https://www.nationaleombudsman.nl/nieuws/onderzoeken/2017095-belastingdienst-treft232-gezinnen-met-onevenredig-harde-actie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

ondervonden door de aanpak van Toeslagen excuses aan te bieden en een
tegemoetkoming te bieden voor het aangedane leed»?
Antwoord 6
Het in vraagstelling opgenomen citaat uit het rapport van de Nationale
ombudsman is neergeslagen in aanbeveling drie van het rapport. Het
antwoord op vraag zeven gaat in op alle aanbevelingen.
Vraag 7
Kunt u de conclusies en aanbevelingen van de Ombudsman een voor een
nalopen en aangeven of u van mening bent dat er voldoende uitvoering aan
gegeven is?
Antwoord 7
De Nationale ombudsman heeft op 7 augustus 2017 het rapport «Geen
powerplay maar fair play» uitgebracht over de CAF 11-zaak, waarin op basis
van twee conclusies vier aanbevelingen worden gedaan. Kort gezegd
concludeert de Nationale ombudsman dat Toeslagen bij het opsporen en
bestrijden van misbruik het burgerperspectief uit het oog heeft verloren,
daarnaast wordt Toeslagen de trage behandeling van de bezwaarschriften
verweten. Hieronder benoem ik de vier aanbeveling, met mijn reactie daarop.
De Nationale ombudsman beveelt Toeslagen aan om:
1: voortaan – als hij de rechtmatigheid van een lopende kinderopvangtoeslag
wil onderzoeken en de lopende toeslag wil opschorten of beëindigen – de
procedure te volgen zoals de wetgever deze voor ogen had en ook overigens
te voldoen aan het behoorlijkheidsvereiste van «fair play».
De kinderopvangtoeslag behoorde niet te worden gestopt, maar opgeschort.
Pas als uit het onderzoek blijkt dat er geen recht bestaat, kan de toeslag
worden gestopt.
Reeds in 2016 is de praktijk van stopzetting tijdens de uitvraag van bewijs
gestopt. Een van de door mij aangekondigde maatregelen van 11 oktober jl.3
ziet op de verbetering van de vaktechnische lijn, deze maatregel draagt bij
aan het op de juiste wijze volgen van de procedure zoals deze uit het beleid
volgt.
2: als deze een toeslag(aanvraag) afwijst of beëindigt omdat de aanvrager
onvoldoende gegevens of bewijsstukken heeft aangeleverd – in de beschikking duidelijk aan te geven welke informatie en / of bewijsstukken ontbreken
of niet voldoen aan de eisen.
In de communicatie naar de aanvragers wordt duidelijker aangegeven
waarom er geen recht op de toeslag bestaat. Wanneer de reden ligt in het
niet overleggen van alle benodigde stukken, wordt duidelijker aangegeven
welke stukken ontbreken of niet voldoen.
3: de vraagouders die overlast hebben ondervonden door de aanpak van
Toeslagen excuses aan te bieden en een tegemoetkoming te bieden voor het
aangedane leed.
Aan de vraagouders die overlast hebben ondervonden door de aanpak van
Toeslagen zijn excuses aangeboden en bij overschrijding van termijnen is
tegemoetkoming toegekend.
4: de voorheen afgewezen bezwaarschriften en de lopende beroepszaken
binnen een termijn van drie maanden ambtshalve te toetsen aan de uitspraak
van de Raad van State d.d. 8 maart 2017. In die uitspraak oordeelde de Raad
van State dat Toeslagen bij de beëindiging van het kinderopvangtoeslagvoorschot niet de vereiste zorgvuldigheid in acht heeft genomen en in strijd
met de voor opschorting geldende regels heeft gehandeld. Deze aanbeveling
geldt alleen voor de dossiers waarin betrokkenen voldaan hebben aan hun
informatieplicht en alle benodigde gegevens en bewijsstukken aan Toeslagen
hebben verstrekt. De Nationale ombudsman verzoekt Toeslagen om hem over
drie maanden te informeren over de voortgang en de uitkomsten van deze
herbeoordeling.
In 2017 is door Toeslagen gekeken of de uitspraak van de Raad van State van
8 maart 2017 ruimte bood om voor meer ouders de Kinderopvangtoeslag
alsnog toe te kennen. Hiertoe is ook contact geweest met de gemachtigde in
veel beroepszaken. Ouders zouden toeslag ontvangen voor de periode dat zij
3

Kamerstuk 31 066, nr. 454

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

de bewijzen konden overleggen en daarmee hun recht konden aantonen.
Helaas leidde dat niet tot een afronding van de zaken.
Vraag 8
Hoeveel kosten heeft de Belastingdienst gemaakt in alleen al deze zaak (onder
andere eigen kosten, kosten eigen advocaat, kosten landsadvocaat)?
Antwoord 8
In de brief aan uw Kamer van 29 maart jl.4 zijn de kosten tot februari 2019 in
de CAF 11-zaak opgenomen. Het gaat om het totaal van inzet van de
Landsadvocaat bij de verschillende afgesloten en nog lopende bestuursrechtelijke procedures, de lopende procedure rondom de civiele schadeclaim en
algemene advisering in het kader van CAF 11. De in de brief genoemde
kosten zijn € 282.000. Dit is afgerond op duizenden euro’s en omvat
honoraria, kantoorkosten, verschotten en BTW.
Vraag 9 en 10
Kunt u aangeven hoe u aankijkt tegen de zaken die nog lopen in de CAF 11zaak en hoe u ervoor gaat zorgen dat ouders niet onnodig rechtszaken tegen
de overheid moeten blijven voeren?
Ziet u aanleiding om zaken van ouders die niet hebben doorgeprocedeerd tot
de Raad van State en nog lopende zaken opnieuw te bestuderen en te
beoordelen?
Antwoord 9 en 10
Volledigheidshalve verwijs ik naar de Kamerbrief waarin ik uitgebreid ben
ingegaan op de rol die de overheid in dit dossier heeft gespeeld en de nu
ingezette acties.
Vraag 11
Hoe vaak is in de CAF 11-zaak iemand (vraagouder, gastouder of bureau)
veroordeeld?
Antwoord 11
Er hebben geen veroordelingen plaatsgevonden in de CAF-11 zaak.
Vraag 12
Hoe vaak heeft de rechter de Belastingdienst (gedeeltelijk) in het ongelijk
gesteld in CAF 11-zaken?
Antwoord 12
Bij de rechtbank zijn 146 beroepen ingediend door de vraagouders waarvan
er nu nog vier beroepen aanhangig zijn. In achttien zaken is belanghebbende
in het gelijk gesteld, waarvan in zes zaken dit zonder rechtsgevolg bleef. In
één zaak is belanghebbende deels in het gelijk gesteld. In 70 zaken is het
beroep ongegrond verklaard, in één zaak is een voorlopige voorziening
afgewezen en de overige zaken zijn ingetrokken of niet-ontvankelijk verklaard.
Bij de Raad van State is in 47 zaken hoger beroep ingesteld. 43 zaken hiervan
zijn door de vraagouder ingesteld. Hiervan is in vier zaken belanghebbende in
het gelijk gesteld. 23 zaken, waaronder een verzet en een herzieningsverzoek,
zijn ongegrond verklaard. Er lopen nog zeven hoger beroepszaken. De
overige zaken zijn ingetrokken of niet-ontvankelijk verklaard. Vier zaken zijn
door Toeslagen ingesteld. Hiervan is in twee gevallen Toeslagen in het gelijk
gesteld. Eén zaak is ongegrond verklaard en één zaak is ingetrokken.
Vraag 13 en 14
Gaat u persoonlijk om de tafel zitten met de ouders die jarenlang hebben
moeten wachten en daardoor niet veel vertrouwen hebben in de
Belastingdienst/Toeslagen en/of de landsadvocaat? Zo ja, wanneer?
Mogen de ouders iemand meenemen die hen kan bijstaan?

4

Kamerstuk 31 066, nr. 479

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Antwoord 13 en 14
In het debat van 21 maart 2019 met uw Kamer heb ik aangegeven dat ik
samen met de directeur Toeslagen contact laat opnemen met de ouders om
het gesprek aan te gaan. De gesprekken met de directeur Toeslagen hebben
plaatsgevonden op 15, 17 en 22 mei. Vandaag, op 11 juni 2019, heb ik een
gesprek gehad met een delegatie van de betrokken ouders, om hen persoonlijk te kunnen spreken. De ouders mochten iemand meenemen om hen bij te
staan.
Vraag 15
Herinnert u zich dat u in het debat op 21 maart 2019 3 het volgende heeft
gezegd: «In ieder geval trof de dienst bij het gastouderbureau blijkbaar een
hoop gevallen aan, waarschijnlijk van gastouders die ervoor werkten, waarin
de papieren niet in orde waren, waarin uren werden gedeclareerd die er niet
waren en nepfacturen werden geschreven. Er waren overzijds dingen. Er was
echt veel aan de hand. Dat is geen lichtzinnig moment geweest. Op dat
moment besluit zo’n team: hier lijkt er sprake van een facilitator. Dit is geen
individueel geval dat vragen oproept, maar hier lijkt erop dat iemand, een
bureau, echt bezig is om dingen te organiseren»?3
Antwoord 15
Ja.
Vraag 16
Kunt u de uitspraken in de vorige paragraaf helder en een voor een onderbouwen?
Antwoord 16
Ik constateer dat de CAF 11-zaak op basis van een bevindingenoverzicht van
de GGD, dat zag op een aantal gastouders die bij het gastouderbureau waren
aangesloten, is gestart, alsmede op basis van twee e-mails. Het CAF 11-team
verzamelde naar aanleiding van deze signalen nadere informatie uit de
systemen van Toeslagen. Uit deze gegevens, in combinatie met de informatie
van de GGD, kwamen zaken naar boven die zouden kunnen duiden op
georganiseerd misbruik. Dit betrof bijvoorbeeld hoge opvanguren door
gastouders en veel ouder-kindrelaties tussen gast- en vraagouders. In het
kader van het verdere onderzoek hebben vervolgens bij zestien gastouderbezoeken plaatsgevonden. Bij deze bezoeken werd geconstateerd dat een deel
van de kinderen niet aanwezig was en dat bij sommige gastouders de
administratie niet op orde was. Bij een vervolgonderzoek aan het gastouderbureau werden bij een steekproef bij alle onderzochte dossiers van gastouders bijzonderheden geconstateerd die mogelijk op fraude duidden, zoals
vooringevulde urenstaten. De vervolgstappen in deze CAF 11-zaak zijn in de
Kamerbrief opgenomen.
Vraag 17
Kunt u deze vragen zorgvuldig beantwoorden en wel voordat u het eerste
gesprek met de ouders aangaat?
Antwoord 17
Ik probeer Kamervragen altijd zo zorgvuldig mogelijk te beantwoorden. Zoals
ook in de Kamerbrief is opgenomen heeft dit gesprek vandaag plaatsgevonden.

3

Debat over het evaluatierapport over het onterecht terugvorderen van kinderopvangtoeslagen,
Handeling 2018–2019, nr. 65, item 9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5