Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 745

Raming der voor de Tweede Kamer in 2012
benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en
raming van de ontvangsten

Nr. 3

BEGROTINGSTOELICHTING (UITGAVEN EN ONTVANGSTEN)1
1. LEESWIJZER
Artikel 3 «Wetgeving en controle Tweede Kamer» is ingedeeld in de
volgende paragrafen:
1. Algemene doelstelling
2. Speerpunten 2012
3. Tabel budgettaire gevolgen van beleid en begrotingsvoorstellen
4. Operationele doelstellingen
5. Risico’s
6. Kengetallen
7. Bedrijfsvoeringparagraaf
Bij de artikelen 2 «Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer, alsmede leden van het Europees Parlement» en 4 «Wetgeving en
controle Eerste en Tweede Kamer» is gekozen voor een afwijkende
opbouw ten einde herhaling van speerpunten, algemene/operationele
doelstellingen en bedrijfsvoeringaspecten (zie hiervoor artikel 3) te
voorkomen. Bovengenoemde indeling wijkt in verband met de bijzondere
staatsrechtelijke positie van de Staten-Generaal op enkele punten af van
de in de Rijksbegrotingvoorschriften (Rbv) voorgeschreven sjabloon/
richtlijnen. Hieronder wordt dit toegelicht.
Speerpunten
Overeenkomstig de ontwerpbegroting 2011 is bij beleidsartikel 3 een
paragraaf Speerpunten 2012 opgenomen.
Budgettaire gevolgen van beleid
Begrotingsvoorstellen

1

Deze subparagraaf bevat de begrotingsvoorstellen van de Tweede Kamer.

De bijlage jaarlijkse rapportage inhuur
externen en de bijlage Formatieoverzicht
Tweede Kamer der Staten-Generaal (01-012011) zijn ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-32745-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

1

Juridisch verplicht
In de tabel budgettaire gevolgen van beleid is geen regel met «juridisch
verplicht» opgenomen. Met juridisch verplicht wordt bedoeld inzichtelijk
te maken voor welk deel van de begroting al juridisch afdwingbare
verplichten zijn aangegaan. Bij de Tweede Kamer zijn de verschillende
budgetten te beschouwen als apparaatskosten; de vrij beïnvloedbare
ruimte daarvan is beperkt.
Bedrijfsvoeringparagraaf
Deze paragraaf schetst de ontwikkelingen ten aanzien van de bedrijfsvoering. Gezien de aanzienlijke overlap tussen de speerpunten 2012 en de
accenten in de bedrijfsvoering, die vermeld zouden kunnen worden in de
bedrijfsvoeringparagraaf, is volstaan met een verwijzing naar paragraaf 4.
Voor de goede orde vermelden wij dat tussen de Eerste en Tweede Kamer
en het kabinet afspraken zijn gemaakt over het financieel beheer (29 833,
nr. 17 bijlage).
Afwijking door de regering van de door de beide Kamers opgestelde
ramingen kan in beginsel niet aan de orde zijn, tenzij een evident
zwaarwegende reden zich hiertegen verzet.
Voorafgaand aan het vastleggen van deze afspraken is het begrip «evident
zwaarwegende reden» nader toegelicht door de minister van Financiën
tijdens de behandeling van de wijziging van de Comptabiliteitswet in de
Eerste Kamer (EK 29 833, nr. C):
«In het licht van het met de Tweede Kamer gevoerde plenaire debat over
het onderhavige wetsvoorstel heeft het kabinet besloten om algemene
efficiencytaakstellingen voortaan niet meer door te vertalen naar de
begrotingen van de beide kamers. De aangehaalde, eerdere opmerking
van de regering waaraan wordt gerefereerd, moet thans zo worden
geïnterpreteerd dat zowel een toets op passendheid in het budgettaire
beleid als een toets op doelmatigheid, waarbij ook naar de kostenonderbouwing wordt gekeken, slechts op zeer marginale wijze zullen plaatsvinden».
Uitgangspunt daarbij is dat de Eerste en Tweede Kamer in eerste instantie
zelf verantwoordelijk zijn voor het beheer en dat de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zich strikt beperkt tot de verantwoordelijkheden die voortvloeien uit de Comptabiliteitswet 2001.
Controle achteraf is daarbij een instrument om te beoordelen of de
Colleges bij hun beheer binnen de grenzen blijven die de Comptabiliteitswet stelt. Daartoe worden de administraties van de Colleges jaarlijks
gecontroleerd door de Rijksauditdienst en vindt periodiek overleg plaats
met deze dienst
In zijn algemeenheid geldt dat paragrafen die niet van toepassing zijn in
z’n geheel zijn weggelaten.
Financiële uitgangspunten
Het uitgangspunt voor de Raming 2012 is het meerjarencijfer voor dat jaar
zoals opgenomen in hoofdstuk IIA van de rijksbegroting voor 2011 met
betrekking tot de artikelen 2 «Uitgaven ten behoeve van leden en
oud-leden Tweede Kamer», 3 «Wetgeving en controle Tweede Kamer» en
4 «Wetgeving en controle Eerste Kamer en Tweede Kamer»
(32 123 IIA). Daarnaast is rekening gehouden met de structurele
doorwerking van de in het wijzigingsvoorstel naar aanleiding van de
Voorjaarsnota 2011 op te nemen mutaties. Aangezien de Raming bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

2

Kamer voorafgaat aan de afronding van de Rijksbegroting als geheel, zijn
mogelijk uit het laatstgenoemde proces voortvloeiende generieke
mutaties niet in deze staat verwerkt.
2. DE ARTIKELEN
Artikel 2: Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer, alsmede leden van het Europees Parlement
1. Algemeen
Onder dit artikel worden rechtspositionele uitgaven aan leden en
oud-leden van de Tweede Kamer, alsmede hun nagelaten betrekkingen,
evenals de schadeloosstelling aan de Nederlandse leden van het
Europees Parlement geraamd.
2. Activiteiten
2a. Zorg dragen voor uitbetalingen i.v.m. wettelijke regelingen
De Tweede Kamer draagt ingevolge de Wet schadeloosstelling leden
Tweede Kamer (Stb. 1997, 250), de Algemene pensioenwet politieke
ambtsdragers (Stb. 1969, 594) en de Wet schadeloosstelling leden
Europees Parlement (Stb. 1979, 379) zorg voor de uitgaven uit hoofde van:
– schadeloosstelling leden Tweede Kamer (artikel 2.1);
– reis- en overige kostenvergoedingen leden Tweede Kamer (artikel 2.1);
– wachtgelden oud-leden Tweede Kamer (artikel 2.2);
– pensioenen oud-leden en hun nabestaanden (artikel 2.2);
– schadeloosstelling Nederlandse leden van het Europees Parlement (die
niet door het Europees Parlement betaald worden) (artikel 2.3).
Aan deze activiteiten zijn de volgende kengetallen (aantallen gerechtigden) verbonden.
Aantallen deelgerechtigden

2006

2007

2008

2009

2010

Pensioenen oud-leden
Wachtgelden oud-leden
Totaal

385
120
505

379
91
470

385
82
467

381
57
438

437
90
527

2b. Facilitering outplacement
Daarnaast is binnen dit artikel een budget ten behoeve van outplacement
voor oud-leden van de Tweede Kamer opgenomen. Het doel van de
outplacementfaciliteit is tweeledig:
1. het bieden van een faciliteit voor oud-leden bij het zoeken naar een
nieuwe functie;
2. het verminderen van het beroep op de wachtgeldregeling.
Het Presidium heeft in zijn vergadering van 12 december 2001 zowel op
grond van een advies van de Commissie Emolumenten als naar
aanleiding van opmerkingen gemaakt bij gelegenheid van de behandeling
van de Raming voor 2002, een vrijwillige outplacementregeling voor
oud-leden van de Tweede Kamer vastgesteld. De outplacementregeling,
die voor het eerst in de Raming van de Tweede Kamer voor 2003 (28 336,
nr. 4, blz. 2) werd opgenomen, wordt door de Tweede Kamer beheerd.
De uitgaven in 2010 beliepen € 331 000 en hadden betrekking op 23
deelnemers.
Inmiddels is deze eigen regeling voor vrijwillige outplacement voor
oud-leden niet langer nodig. Door de invoering van het Besluit sollicitatieplicht Appa voor gewezen politieke ambtsdragers, van 30 november 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

3

(Staatsblad 2010, 788), zijn er regels gesteld rondom de begeleiding door
een re-integratiebedrijf en de eventuele planmatige begeleiding en
ondersteuning (outplacement).
Dit betekent dat direct bij aftreden er vrijwillig gebruik gemaakt kan
worden van outplacement faciliteiten. Hiervoor is een bedrag beschikbaar
tot een hoogte van maximaal 20 % van de laatstgenoten bezoldiging
(gerekend over een jaar). De uitvoeringsorganisatie (nu Loyalis) toetst de
aanvraag aan de eisen van het sollicitatiebesluit en aan redelijkheid van
prijs/kwaliteit.
Na drie maanden ontstaat de sollicitatieplicht. Het re-integratiebedrijf gaat
samen met betrokkene een plan opstellen. Daarbij wordt ook nagegaan of
outplacement nodig of zinvol is. De uitvoeringsorganisatie beslist
hierover.
De kosten van outplacement komen ten laste van de Tweede Kamer.
3. Budgettaire gevolgen van beleid
3a. Begrotingsvoorstellen
Vanaf de nieuwe zittingsperiode in het voorjaar van 2009 betaalt het
Europarlement de schadeloosstelling voor de Europarlementariërs (en
niet meer de Tweede Kamer). Twee herkozen Europarlementariërs hebben
aangegeven nog wel via de Tweede Kamer hun schadeloosstelling te
willen ontvangen. De vrijval van de schadeloosstelling van de Europarlementariërs (reallocatie van € 2 300 000 naar artikel 3.1 Apparaat) zal
worden aangewend voor het in oprichting zijnde Huis voor democratie en
rechtsstaat. Dit is voorzien in 2015. Tot het moment van opening van het
Huis wordt de onderuitputting aangewend voor aanpassingen in het
gebouw van de Tweede Kamer voor het ontvangen van bezoekers.
Door het bijna volledig wegvallen van de uitgaven aan de Europarlementariërs vervalt ook de inhouding op de pensioenen voor de Europarlementariërs. Hierdoor worden de ontvangsten op artikel 2 neerwaarts bijgesteld
met € 200 000.
De begroting voor pensioenen en wachtgelden is voor de jaren 2015 en
2016 in beide jaren verhoogd met € 1 000 000 in verband met een
voorzien groter beroep op de pensioen- en wachtgeldregeling door de
Tweede Kamerverkiezingen in 2015.
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2: Uitgaven t.b.v. leden en oud-leden Tweede Kamer,
alsmede leden van het Europees Parlement1
Verplichtingen
Uitgaven
1. schadeloosstelling
2. pensioenen en wachtgelden
3. schadeloosstelling Europarlementariërs
Ontvangsten

31 823
31 823
21 504
10 133
186
86

31 823
31 823
21 504
10 133
186
86

31 314
31 314
21 504
9 624
186
86

31 314
31 314
21 504
9 624
186
86

32 314
32 314
21 504
10 624
186
86

32 314
32 314
21 504
10 624
186
86

1
Vanaf de nieuwe zittingsperiode in het voorjaar van 2009 wordt de schadeloosstelling op twee leden na betaald door het Europarlement (en niet
meer door de Tweede Kamer).

4. Kengetallen
In onderstaand overzicht zijn als achtergrondinformatie de gerealiseerde
uitgaven en gemiddelden van de artikelonderdelen 2.1, 2.2 en 2.3
opgenomen voor de jaren 2007–2010 en prognoses voor 2011 en 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

4

Gemiddelde uitgaven per lid (in € 1 000)
2: Uitgaven t.b.v. leden en oud-leden Tweede Kamer,
alsmede leden van het Europees Parlement
1. schadeloosstelling
gemiddeld per lid TK
2. pensioenen en wachtgelden.
– totaal 1 en 2
gemiddeld per lid TK
3. schadeloosstelling leden Europarlement
Gemiddeld per lid EP

2007

2008

2009

2010

2011

2012

20 661
138
11 996
32 657
218
2 362
87

20 232
135
9 016
29 248
195
2 429
90

21 476
143
8 622
30 098
201
1 4511
88

21 909
146
10 956
32 865
219
Nvt
Nvt

21 504
143
10 133
31 637
211
Nvt
Nvt

21 504
143
10 133
31 637
211
Nvt
Nvt

1
Vanaf de nieuwe zittingsperiode in het voorjaar van 2009 wordt de schadeloosstelling op twee leden na betaald door het Europarlement (en niet
meer door de Tweede Kamer).

Artikel 3: Wetgeving en controle Tweede Kamer
1. Algemene doelstelling
Taak van de Tweede Kamer
Als volksvertegenwoordiging heeft de Tweede Kamer twee hoofdtaken:
het controleren van de regering en (mede)wetgeving. Deze taken vloeien
voort uit de grondwetsartikelen 50 (vertegenwoordiging van het gehele
Nederlandse volk), 65 tot en met 72 (werkwijze), 81 tot en met 87
(wetgeving), 105 (begrotingen), 137, 138 en 139 (grondwetgeving) en
enkele andere (grond)wetsartikelen.
De ambtelijke diensten
De ambtelijke organisatie van de Tweede Kamer heeft als missie het
ondersteunen van het constitutioneel proces en wil dit verder versterken
door middel van het bieden van een politiek neutrale, adequate en
innovatieve ondersteuning van de Kamerleden in alle facetten van hun
werk als volksvertegenwoordiger. De politieke prioriteit, zoals door de
Kamer bepaald, is daarbij leidend.
2. Speerpunten 2012
Gegeven de algemene doelstelling worden jaarlijks accenten gelegd. De
speerpunten voor 2012 worden in paragraaf 4 nader toegelicht.
3. Budgettaire gevolgen van beleid
3a. Begrotingsvoorstellen
De uitgangspositie voor dit artikel is het meerjarencijfer 2012, bezien
vanuit de ontwerp-begroting 2011 aangevuld met (structurele)
doorwerking van de mutaties naar aanleiding van de Voorjaarsnota 2011.
Bij gelegenheid van de Voorjaarsnota 2011 zijn onderstaande
mutaties door de Tweede Kamer aangemeld bij het ministerie van
BZK (bedragen x € 1 000):
–

–
–

Beheerskosten Staten-Generaal digitaal
Bij het indienen van claims voor ICT projecten is in het
verleden geen rekening gehouden met toekomstige
beheerslasten. De beheerskosten voor het ondertussen
afgeronde project Staten-Generaal digitaal zijn niet voorzien
in de meerjarencijfers.
Reallocatie van artikel 2.3 (zie budgettaire gevolgen van
beleid bij art. 2)
Desaldering ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

250

2 300
500

5

–

In 2004 is de Kamer overgegaan van het «boeken in
mindering van bezwaar» tot een zuivere scheiding van
uitgaven en ontvangsten, ook al vinden deze plaats in het
zelfde jaar. Sinds die tijd is structureel sprake van meerontvangsten van diverse aard. De meerontvangsten zijn zeker
structureel € 700 000. Hiervan dient € 200 000 ter compensatie van het wegvallen van de inhoudingen voor pensioenen
van de leden van het Europarlement.
Doorwerking loonbijstelling 2010
In 2010 is een beroep gedaan op BZK op alsnog in aanmerking te komen voor de loonbijstelling 2010. De structurele
doorwerking hiervan moet nog verwerkt worden bij
gelegenheid van de Voorjaarsnota 2011.

600

De structureel benodigde loonbijstelling bedraagt € 900 000.
In de mutaties naar aanleiding van de Voorjaarsnota 2011 is
€ 600 000 opgenomen. De reden hiervoor is de volgende.
De totale loonbijstelling ad € 900 000 is bedoeld ter
compensatie van de gestegen lonen. De ambtenarensalarissen zijn in 2010 verhoogd met 2,9% in de vorm van een
hogere eindejaarsuitkering. De schadeloosstelling en de
tegemoetkoming in de kosten van de fracties zijn hier in de
wet- en regelgeving rechtstreeks aan gekoppeld. Bij de
pensioenen en wachtgelden is sprake van een indirecte
koppeling (percentage van de schadeloosstelling). Met
andere woorden, de budgetten dienen verhoogd te worden
om het zelfde aantal betalingen te kunnen verrichten.
Vanwege de gevolgen van de Tweede Kamerverkiezingen in
juni 2010 is er sprake van hogere bijdragen aan de fracties in
2011. Bij deze herziene fractiekostenberekening is uitgegaan
van het prijspeil 2011, met andere woorden de compensatie
voor de gestegen lonen (het verschil in prijspeil 2010 en
2011) is «meegenomen» in de herziene berekening. De
incidentele claim naar aanleiding van de Voorjaarsnota 2011
ad € 2 107 000 is dus inclusief € 300 000 loonbijstelling.
In de situatie dat de (doorwerking van de) loonbijstelling niet
door BZK wordt toegekend en de Kamer dit repareert
middels een amendement (structureel € 900 000), dan zal bij
gelegenheid van de Najaarsnota 2011 (incidenteel) een
correctie plaatsvinden. Structureel geldt dat € 900 000 nodig
is voor compensatie van de gestegen lonen daar de herziene
fractiekostenberekening alleen betrekking heeft op 2011.
Daarnaast is sprake van een tweetal incidentele mutaties in 2011
op artikel 3.1
– Eindejaarsmarge 2010
– Rijkspas

650
364

Op artikel 3.4 is ook sprake van een incidentele mutatie in 2011
Gevolgen verkiezingen 2010

2 107

Het artikelonderdeel fractiekosten is voor de jaren 2015 en 2016 in beide
jaren verhoogd met € 2 000 000 in verband met de Tweede Kamerverkiezingen in 2015. Naar verwachting vinden de Tweede Kamerverkiezingen
midden 2015 plaats waardoor de financiële consequenties doorwerken tot
midden 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

6

3b. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
3: Wetgeving en controle Tweede Kamer (in € 1 000)
Verplichtingen
Uitgaven
1. apparaat
2. onderzoeksbudget
3. drukwerk
4. fractiekosten
5. uitzending leden
Ontvangsten

2011

2012

2013

2014

2015

2016

97 627
97 627
67 549
1 096
3 026
25 522
434
2 766

95 995
95 995
68 024
1 096
3 026
23 415
434
2 766

91 427
91 427
63 456
1 096
3 026
23 415
434
2 766

91 427
91 427
63 456
1 096
3 026
23 415
434
2 766

93 427
93 427
63 456
1 096
3 026
25 415
434
2 766

93 427
93 427
63 456
1 096
3 026
25 415
434
2 766

4. Operationele doelstellingen
Voor het jaar 2012 heeft het Presidium de volgende onderwerpen tot
speerpunten benoemd:
1) Uitvoeren aanbevelingen uit Parlementaire Zelfreflectie;
2) Implementatie modernisering AV-faciliteiten;
3) Verdere digitalisering van parlementaire informatie;
4) Inrichten op ombuigingen vanaf 2013.
De afgelopen jaren werden, ook in de keuze van de speerpunten,
gekenmerkt door een verdere verbetering van de ondersteuning van leden
door middel van (financiële) investeringen. Het Presidium meent dat, gelet
op maatschappelijke ontwikkelingen, voor 2012 een koers moet worden
gevaren waarbij een goede ondersteuning van leden onverkort van kracht
blijft, maar met een terughoudende instelling bij intensiveringen.
1) Uitvoering aanbevelingen uit Parlementaire Zelfreflectie
In 2010 heeft de Kamer aangegeven dat de zelfreflectie een doorlopend
proces is. De verbeterpunten uit 2009 zijn, met andere woorden, permanente aandachtspunten die te groeperen zijn rond drie thema’s: het
instrumentarium van de Kamer als medewetgever en controleur van het
regeringsbeleid; de rol van de Kamer in het formatieproces en de
ondersteuning en begeleiding van Kamerleden.
In 2012 zal het eerste effect zichtbaar zijn van wat in 2010 en 2011 is
ingezet rond de genoemde thema’s en zal het Presidium inzetten op:
– het gebruik van een eigen toekomst- en onderzoeksagenda;
– het geven van meer aandacht aan uitvoeringsvraagstukken bij nieuwe
wetgeving, ondermeer door goed voorbereide hoorzittingen;
– het aanbieden van introductie- en verdiepingscursussen aan nieuwe
Kamerleden.
Daarbij worden de uitkomsten betrokken van:
– twee parlementaire conferenties over de formatie in 2010 en 2011;
– het symposium gehouden op 9 februari 2011 over de relatie tussen
wetenschap en politiek.
Tenslotte zal in 2012 verder inhoud worden gegeven aan de «staat van de
Tweede Kamer»,1 een elk jaar aan de Raming toe te voegen document.
Daarin wordt aan de hand van kengetallen over de Tweede Kamer
uitspraken gedaan over ontwikkelingen in het functioneren van de Kamer.
2) Implementatie modernisering AV-faciliteiten
Het programma AV-faciliteiten is er op gericht om de komende vier jaar de
huidige, verouderde audiovisuele infrastructuur en daarmee samenhangende productie en distributie van beeld en geluid signalen te renoveren
en te innoveren.
1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

7

De voorbereidingen voor de uitvoering van het audiovisuele programma
zijn in 2010 begonnen nadat het Presidium dit programma had vastgesteld en de Kamer bij de behandeling van de Raming voor 2011 hiermee
akkoord is gegaan. In 2011 wordt een begin gemaakt met de bouw van
een nieuwe centrale AV ruimte en worden programma’s van eisen en
aanbestedingsplannen opgesteld voor het uitvoeren van het eerste
deelproject, te weten de renovatie van de audiovisuele infrastructuur. In
het jaar 2012 worden deze zaken uit dit eerste deelproject uitgevoerd en in
gebruik genomen. In het jaar 2013 wordt het aantal met camera’s
ontsloten commissiezalen uitgebreid en wordt een aanvang genomen met
de overgang naar High Definition van de centrale regieruimte en de
infrastructuur voor de plenaire zaal. Het gehele programma heeft tot doel
de transparantie te vergroten door het breed ter beschikking stellen van
beeld en geluid vanuit de Kamer aan fracties, publiek en professionele
afnemers
3) Verdere digitalisering van parlementaire informatie
De digitale informatievoorziening van de Kamer wordt in de komende
jaren ontwikkeld tot dé bron van parlementaire informatie. Dit wordt
gerealiseerd door het creëren van een samenhangende, digitale informatievoorziening die een actueel, betrouwbaar, onpartijdig en volledig
inzicht geeft in het parlementaire proces en alles wat daarmee samenhangt. Concreet krijgt dit vorm doordat in de toekomst de agenda’s en
Handelingen, maar ook audiovisueel materiaal van debatten en vergaderingen en de benodigde context- en achtergrondinformatie in samenhang
te raadplegen zijn via Plein2 en de website van de Kamer.
Verder wordt gewerkt aan het realiseren van zo efficiënt mogelijke
werkprocessen binnen de informatieketen door het digitaliseren van
informatie-uitwisseling en het automatiseren van taken. Dit hangt nauw
samen met de realisatie van bovengenoemde, samenhangende digitale
informatievoorziening en berust op principes als «eenmalige invoer,
meervoudig gebruik», op de inzet van workflowmanagement en op het
gebruik van innovatieve technologie.
Dit alles zal in 2014 volledig gerealiseerd zijn. In 2012 zijn bovengenoemde
doelstellingen nog volop in uitvoering: er wordt gewerkt aan de stabilisering van de al langer bestaande informatiesystemen en aan duurzame
opslag, aan de doorontwikkeling van methoden en technieken om
informatie beter te ontsluiten en terug te vinden en aan verdere verbetering van de portals Plein2 en www.tweedekamer.nl.
4) Inrichten op ombuigingen vanaf 201
De ambtelijke organisatie bereidt zich voor op de mogelijke invulling van
een door de Tweede Kamer te aanvaarden voorwaardelijke inspanningsverplichting om bij te dragen aan de ombuigingen zoals die in het
regeerakkoord zijn aangegeven. In 2011 moeten hiervoor de eerste
voorbereidingen worden getroffen. In 2012 moet de Tweede Kamer keuzes
gaan maken.
In de afgelopen jaren is al een behoedzaam financieel beleid gevoerd. Er
zijn geen claims ingediend voor uitbreidingsinvesteringen. Investeringen,
zoals extra fractieondersteuning vanuit de Parlementaire Zelfreflectie, zijn
bekostigd vanuit de begroting van de Tweede Kamer. Duidelijk is nu dat
een nieuwe inspanningsverplichting zal leiden tot een discussie over
taken. Begrotingstechnisch is het bijna niet mogelijk om een inspanningsverplichting te realiseren door nog efficiënter te gaan werken of door de
kaasschaaf te hanteren. Uiteraard zal desondanks ook worden bezien in
hoeverre een gedeelte van de inspanningsverplichting mede via andere
maatregelen behaald kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

8

In 2012 zullen bij de Raming voor 2013 voorstellen worden voorgelegd
aan de Kamer. Deze voorstellen worden al in 2011 voorbereid in overleg
met het Presidium. Daarbij tekent het Presidium met nadruk aan dat deze
voorwaardelijke inspanningsverplichting wordt aangegaan onder het
voorbehoud dat de invulling ervan niet tot aantasting van de
medewetgevings- en controlemogelijkheden van de Tweede Kamer leidt.
Daarover kan pas worden geoordeeld als er concrete voorstellen ter tafel
liggen over hoe de inspanningsverplichting geheel of gedeeltelijke kan
worden ingevuld.
Naast de bovengenoemde speerpunten die specifiek zijn voor 2012 is er
een aantal andere aandachtspunten die een zekere permanentheid
hebben. Het betreft de volgende zaken:
Europese betrokkenheid
De in de afgelopen jaren steeds verder toegenomen verwevenheid van
Europese besluitvormingsprocessen met besluitvormingsprocessen op
nationaal niveau heeft geleid tot een grotere rol voor nationale parlementen (onder meer via de zogenaamde gele/oranje kaart procedure), en
vergt daarmee structureel extra personele inzet van de permanente
vertegenwoordiging van de Staten-Generaal in Brussel en de
EU-ondersteuning van de commissies.
In 2010 is ook het parlementair behandelvoorbehoud ingevoerd, een
nieuw instrument waarbij de Kamer op een meer gestructureerde wijze
nieuwe EU-voorstellen zal beoordelen en waar nodig ook in overleg met
de regering zal treden.
Inrichting Huis voor democratie en rechtsstaat
De Tweede Kamer participeert in het Huis, waarbij de Kamer zowel
inhoudelijk, financieel als met concrete producten betrokken is. De
opening van het Huis is voorzien tegen 2015. In de periode daaraan
voorafgaand zal het gebouw van de Tweede Kamer beter toegankelijk
worden gemaakt voor bezoekers. Een van de aanpassingen wordt het
realiseren van een koffiecorner voor bezoekers in de Statenpassage. In
deze koffiecorner zullen zo veel mogelijk duurzame producten verkocht
worden. Daarnaast zal erplaats zijn voor een servicebalie voor de verkoop
van kamersouvenirs en zal een servicepunt voor bijvoorbeeld stomerijzaken en dergelijke worden ingericht. De koffiecorner wordt een
leerwerkplek waar leerlingen van het ROC Mondriaan die een Beroeps
Opleidende Leerweg (BOL) «Middelbaar facilitair» volgen werkervaring op
kunnen doen. De te volgen interne opleiding wordt verder verspreid over
het Restaurantbedrijf, de Bodedienst, de Beveiligingsdienst en de
Facilitaire dienst.
De opening van het Huis kan samenvallen met het gedenken van 200 jaar
Staten-Generaal in 2015.
Diversiteitbeleid
In de behandeling van de Raming 2009 is door de Tweede Kamer de
nadrukkelijke wens uitgesproken om een diversiteitbeleid te ontwikkelen
binnen de ambtelijke organisatie van de Tweede Kamer. Het onderwerp
diversiteit is een belangrijk aandachtspunt voor de Tweede Kamer. Voor
de komende periode zijn er twee doelgroepen waaraan in het bijzonder
aandacht besteed zal worden in aparte projecten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

9

Vrouwen
Op 26 mei 2009 heeft de Griffier, samen met de secretarissen / directeuren
van vier andere Hoge Colleges van Staat, het Charter Talent naar de Top
ondertekend. Met de ondertekening laat de Tweede Kamer zien dat zij
vrouwelijk talent in haar organisatie wil aantrekken, behouden en laten
doorstromen naar de hoge managementlagen. De ondertekening van het
Charter is vrijwillig maar niet vrijblijvend: in januari 2010 zijn doelstellingen, inclusief streefcijfers, opgesteld, met een bijbehorend plan van
aanpak voor de realisatie van deze doelstellingen. In 2010 zijn twee
vrouwelijke diensthoofden aangesteld waardoor de streefcijfers voor 2011
zijn behaald. De Tweede Kamer gaat zich actief inzetten om ook de
streefcijfers ten aanzien van het aantal vrouwelijke leidinggevenden voor
2012 te behalen.
Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
In 2011 wordt gestart met de invoering van de structurele quotumregeling
voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, die Rijksbreed zal
worden ingevoerd. Het gaat hierbij om het structureel bieden van
werkervaringsplaatsen aan mensen met indicaties/uitkeringen van
gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid (Wao, Wia, Wajong, WsW en gedeeltelijk
arbeidsgeschikten met een arbeidsongeschiktheidspercentage lager dan
35%). Het doel van de regeling is het bevorderen van duurzame inzetbaarheid van deze groep.
Anti-Rookbeleid
De Tweede Kamer voert een beleid om het stoppen met roken te
bevorderen. De Kamer faciliteert projecten op vrijwillige basis waarbij
Kamerbewoners worden gestimuleerd te stoppen met roken. Hiermee
hoopt de Kamer dat door een betere gezondheid het ziekteverzuim nog
verder afneemt. Dat geldt zowel voor de bewoners zelf als voor de
«meerokers» die vaak hinder ondervinden van rokende Kamerbewoners.
Dit laatste wordt mede veroorzaakt omdat de bestaande rookruimtes niet
aan de daaraan te stellen eisen voldoen. In overleg met de Rijksgebouwendienst wordt nagegaan of en zo ja tegen welke kosten hierin verbetering kan worden aangebracht.
5. Risico’s
Er zijn twee redenen te noemen waarom alle flexibiliteit feitelijk uit de
begroting van de Tweede Kamer is verdwenen:
a) In 2008 heeft de Tweede Kamer ingestemd met een oplopende
personele en materiële taakstelling op haar begroting. Vanaf 2008 is
deze taakstelling structureel verwerkt. Het effect hiervan op de
begroting van 2012 bedraagt een verlaging met € 1 500 000;
b) De Tweede Kamer heeft de kosten, voorvloeiende uit de uitvoering van
de aanbevelingen van de werkgroep Parlementaire Zelfreflectie, voor
eigen rekening genomen. Binnen de begroting van de Tweede Kamer
is ruimte gevonden voor de financiering van 75fte voor extra fractieondersteuning. De kosten voor de uitvoering van de aanbevelingen uit de
Parlementaire Zelfreflectie bestaan uit twee delen. In de nota naar
aanleiding van het Verslag bij de Raming 2010 is dit toegelicht (32 370,
nr. 4). Voor de uitvoering van de aanbevelingen uit de Parlementaire
Zelfreflectie is structureel € 5 600 000 vrijgemaakt binnen de begroting
van de Tweede Kamer. Hiervan gaat € 3 400 000 naar de fractieondersteuning voor de inhuur van 75 fte extra fractieondersteuning en wordt
er € 2 200 000 gereserveerd voor het instellen van thema- en tijdelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

10

commissies, advisering, uitvoeringsonderzoeken en het aanscherpen
van parlementaire instrumenten.
In geval van onverwachte verkiezingen en/of grote parlementaire
onderzoeken zal noodzakelijkerwijs een beroep moeten worden gedaan
op exogene financiering.
Het Presidium is van oordeel dat in de komende jaren op basis van het
regeerakkoord de Tweede Kamer een inspanningsverplichting dient aan te
gaan om de 6% te bezuinigen op de begroting van de Kamer. Dit betreft
dan de beïnvloedbare delen van onze begroting. De korting van 6% wordt
stapsgewijs verwerkt: 3% in 2013, 4,5% procent in 2014 en ingaande vanaf
2015 structureel 6%. De korting wordt toegepast op begrotingsartikel 3
«Wetgeving en controle Tweede Kamer». Dit artikel bestaat uit de
ambtelijke uitgaven en de beïnvloedbare politieke uitgaven, zoals de
fractiekosten en het onderzoeksbudget.
Het Managementteam heeft een Stuurgroep Inspanningsverplichting (SIV)
ingesteld. De Opdracht aan het SIV is: maak een analyse van de huidige
dienstverlening vanuit de ambtelijke organisatie en breng de besparingsmogelijkheden in kaart. Leg de voorstellen vast in de vorm van een
catalogus. Doe een suggestie aan het Managementteam voor afwegingscriteria om prioriteiten te stellen tussen de verschillende maatregelen. Het
Managementteam rapporteert aan het Presidium. Daarna kunnen
voorstellen voor invulling van de voorwaardelijke inspanningsverplichting
via de Raming 2013 aan de Kamer worden voorgelegd.
Ter informatie is een tabel ingevoegd waarin de financiële consequenties
van de voorwaardelijke inspanningsverplichting cijfermatig meerjarig zijn
verwerkt.
b. Dwarsstaat financiële consequentiesvoorwaardelijke inspanningsverplichting

Er schuilt tevens een financieel risico in de mogelijkheid dat er een beroep
wordt gedaan op de outplacementregeling als gevolg van de invoer van
de sollicitatieplicht voor gewezen politieke ambtsdragers.
6. Kengetallen
De kengetallen zijn vanaf de Raming 2012 opgenomen in de «staat van de
Tweede Kamer» en worden niet langer in de Raming zelf besproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

11

7. Bedrijfsvoeringparagraaf
De accenten in de bedrijfsvoering van de Tweede Kamer voor 2012 zijn in
paragraaf 4 reeds toegelicht.
Artikel 4: Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
1. Algemeen
Het onder dit artikel opgenomen budget ten behoeve van wetgeving en
controle Eerste en Tweede Kamer betreft de kosten van interparlementaire
activiteiten.
2. Budgettaire gevolgen van beleid
Er is geen sprake van wijzigen van de huidige meerjarencijfers
2b. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Overzicht budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)

2011

2012

2013

2014

2015

2016

4: Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
Verplichtingen
Uitgaven
3. interparlementaire betrekkingen
Ontvangsten

1 547
1 547
1 547
23

1 547
1 547
1 547
23

1 546
1 546
1 546
23

1 546
1 546
1 546
23

1 546
1 546
1 546
23

1 546
1 546
1 546
23

De raming van artikelonderdeel 03. «interparlementaire betrekkingen»
heeft betrekking op de volgende onderdelen:
– uitzending leden naar internationale organisaties,
– aandeel Nederland in de kosten van interparlementaire organen,
– contacten tussen de parlementen van het koninkrijk,
– ontvangst van buitenlandse parlementsleden en delegaties van
internationale organisaties,
– de Nederlandse groep van de Interparlementaire Unie (IPU).
3. Kengetallen
In onderstaand overzicht zijn in meerjarig perspectief (2006 – 2010) de
uitgaven met betrekking tot dit artikel opgenomen. Voorts zijn, afgeleid
hiervan, gemiddelden per Kamerzetel (van Eerste en Tweede Kamer)
opgenomen. Met ingang van 2009 maken de apparaatskosten van de
Griffie interparlementaire betrekkingen geen deel meer uit van het
gezamenlijk artikel met de Eerste Kamer (artikel 4 «Wetgeving en controle
Eerste en Tweede Kamer»). Deze uitgaven maken thans onderdeel uit van
artikel 3 «Wetgeving en controle Tweede Kamer».
Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
(in € 1 000)

2006

2007

2008

2009

2010

totaal apparaat
gemiddeld per zetel (225)
Interparlementaire betrekkingen
totaal artikel 4
gemiddeld per zetel (225)

414
2
1 177
1 591
7

486
2
1 282
1 768
8

435
2
1 392
1 827
8

1 194
1 194
5

1 075
1 075
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

12

3. HET VERDIEPINGSHOOFDSTUK
Artikel 2. Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer, alsmede leden van het Europees Parlement
Opbouw (verpl.=) uitgaven (in € 1 000)
2: Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer, alsmede leden van het Europese Parlement
Stand ontwerpbegroting 2011:
2.1: schadeloosstelling
2.2: pensioenen en wachtgelden
2.3: schadeloosstelling Europarlementariërs

2011

2012

2013

2014

2015

2016

34 123
21 504
10 133
2 486

34 123
21 504
10 133
2 486

33 614
21 504
9 624
2 486

33 614
21 504
9 624
2 486

33 614
21 504
9 624
2 486

33 614
21 504
9 624
2 486

1 000

1 000

Nog niet opgenomen in een begrotingsstuk:
Artikelonderdeel 2.2: pensioenen en wachtgelden
Tweede Kamerverkiezingen medio 2015
Artikelonderdeel 2.3: schadeloosstelling Europarlementariërs
Reallocatie naar artikel 3.1

-2 300

-2 300

-2 300

-2 300

-2 300

-2 300

Stand ontwerpbegroting 2012:
2.1: schadeloosstelling
2.2: pensioenen en wachtgelden
2.3: schadeloosstelling Europarlementariërs

31 823
21 504
10 133
186

31 823
21 504
10 133
186

31 314
21 504
9 624
186

31 314
21 504
9 624
186

32 314
21 504
10 624
186

32 314
21 504
10 624
186

2011

2012

2013

2014

2015

2016

286

286

286

286

286

286

-200
86

-200
86

-200
86

-200
86

-200
86

-200
86

Opbouw ontvangsten (in € 1 000)
2: Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede
Kamer
Stand ontwerpbegroting 2011
Nog niet opgenomen in een begrotingsstuk
Wegvallen inhoudingen op schadeloosstelling Europarlementariërs
Stand ontwerpbegroting 2012

Artikel 3. Wetgeving en controle Tweede Kamer
Opbouw (verpl.=) uitgaven (in € 1 000)
3: Wetgeving en controle Tweede Kamer
Stand ontwerpbegroting 2011:
3.1: apparaat
3.2: onderzoeksbudget
3.3: drukwerk
34: fractiekosten
3.5: uitzending leden
Nog niet opgenomen in een begrotingstuk:
Artikelonderdeel 3.1: apparaat
Eindejaarsmarge 2010
Loonbijstelling 2010
Rijkspas
Beheerskosten Staten-Generaal digitaal
Reallocatie van artikel 2.3
Desaldering ontvangsten
Artikelonderdeel 3.4: fractiekosten
Gevolgen verkiezingen 2010
Gevolgen verkiezingen 2015
Stand ontwerp-begroting 2012:
3.1: apparaat
3.2: onderzoeksbudget
3.3: drukwerk
3.4: fractiekosten
3.5: uitzending leden

2011

2012

2013

2014

2015

2016

90 856
62 885
1 096
3 026
23 415
434

92 345
64 374
1 096
3 026
23 415
434

87 777
59 806
1 096
3 026
23 415
434

87 777
59 806
1 096
3 026
23 415
434

87 777
59 806
1 096
3 026
23 415
434

87 777
59 806
1 096
3 026
23 415
434

600

600

600

600

600

250
2 300
500

250
2 300
500

250
2 300
500

250
2 300
500

250
2 300
500

95 995
68 024
1 096
3 026
23 415
434

91 427
63 456
1 096
3 026
23 415
434

91 427
63 456
1 096
3 026
23 415
434

2 000
93 427
63 456
1 096
3 026
25 415
434

2000
93 427
63 456
1 096
3 026
25 415
434

650
600
364
250
2 300
500
2 107
97 627
67 549
1 096
3 026
25 522
434

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

13

Opbouw ontvangsten (in € 1 000)
3: Wetgeving en controle Tweede Kamer
Stand ontwerpbegroting 2011
Nog niet in een begrotingstuk opgenomen:
Desaldering met artikel 3.1 en 2.3
Stand ontwerpbegroting 2012

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2 066

2 066

2 066

2 066

2 066

2 066

700
2 766

700
2 766

700
2 766

700
2 766

700
2 766

700
2 766

Artikel 4. Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer
Opbouw (verpl.=) uitgaven (in € 1 000)
4: Wetgeving en controle Eerste Kamer en Tweede
Kamer
4.3: interparlementaire betrekkingen
Stand ontwerpbegroting 2011
Nog niet opgenomen in een begrotingstuk:
Stand ontwerpbegroting 2012

Opbouw ontvangsten (in € 1 000)
4: Wetgeving en controle Eerste Kamer en Tweede
Kamer
Stand ontwerpbegroting 2011
Stand ontwerpbegroting 2012

2011

2012

2013

2014

2015

2016

1 547

1 547

1 546

1 546

1 546

1 546

1 547

1 547

1 546

1 546

1 546

1 546

2011

2012

2013

2014

2015

2016

23
23

23
23

23
23

23
23

23
23

23
23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 745, nr. 3

14