Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 989

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2022
Bijgevoegd vindt u het verslag van de buitengewone Energieraad die op
24 november 2022 in Brussel, onder Tsjechisch voorzitterschap, heeft
plaatsgevonden.
De Minister voor Klimaat en Energie,
R.A.A. Jetten

kst-21501-33-989
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-33, nr. 989

1

Verslag buitengewone Energieraad 24 november 2022
Op 24 november vond in Brussel onder Tsjechisch voorzitterschap een
buitengewone Energieraad plaats. Op de agenda stonden 1) besluitvorming over de noodverordeningen gas en vergunningsverlening en 2)
een eerste discussie over het op 22 november door de Europese
Commissie (hierna: Commissie) gepubliceerde voorstel voor een
marktcorrectiemechanisme.
Voorafgaand aan de bespreking van de agendapunten bood het Tsjechisch
voorzitterschap de Oekraïense Minister van energie Galushchenko de
mogelijkheid zich tot de Raad te richten. Hij gaf daarbij een overzicht van
de recente aanvallen op Oekraïense energie-infrastructuur en vroeg
lidstaten om verdere steun op dit vlak. In reactie daarop spraken lidstaten
hun afschuw uit over de aanvallen en gaven zij aan, samen met de
Commissie, Oekraïne te zullen blijven steunen.
Noodverordeningen gas en vergunningsverlening
Het eerste gecombineerde agendapunt was de bespreking over de
noodverordening gas, gepubliceerd op 18 oktober jl., en de noodverordening vergunningsverlening, gepubliceerd op 9 november jl. Over beide
voorstellen is uw Kamer per brief geïnformeerd over de Nederlandse
inzet1.
Voorafgaand aan de Raad is het voorzitterschap erin geslaagd op beide
voorstellen een compromis te vinden waarmee een meerderheid van
lidstaten kon instemmen. Tijdens de Raad hebben enkele lidstaten nog
aandachtspunten benoemd, maar dit heeft niet geleid tot wijziging van de
compromisteksten.
Het kabinet is blij met de stappen die worden gezet in de noodverordening gas, onder meer voor de gezamenlijke inkoop van gas en het
oprichten van een nieuwe LNG-benchmark. In de tekst waarover het
hiervoor bedoelde compromis is bereikt, waren er voor Nederland een
aantal specifieke aandachtspunten.
Ten eerste zijn de artikelen die zien op het marktcorrectiemechanisme
door het voorzitterschap uit de noodverordening gas verwijderd, gelet op
het separate voorstel voor een marktcorrectiemechanisme van de
Commissie. Een van de verwijderde artikelen bevatte echter de lijst
cruciale safeguards en randvoorwaarden waaraan een dergelijk marktcorrectiemechanisme moet voldoen, en waarnaar ook expliciet is verwezen in
de conclusies van de Europese Raad van 20 en 21 oktober (Kamerstuk 21
501-20, nr. 1872). Om te markeren dat het belang van deze safeguards
onverminderd geldt, zijn zij, na verwijdering van de betreffende artikelen,
expliciet benoemd in de overwegingen van de noodverordening gas.
Hiermee vormen de safeguards ook het vertrekpunt voor de verdere
behandeling van het separate voorstel van de Commissie.
Ten tweede was Nederland kritisch op de bepalingen inzake solidariteit, in
het bijzonder inzake verdeling van de kosten. Nederland hecht aan
solidariteit binnen de Unie in noodsituaties. De noodverordening gas
geeft de Commissie echter een nieuwe rol bij de beoordeling van de
verdeling van kosten tussen solidariteit verlenende en steun ontvangende
landen. Voor Nederland is hier van belang dat de Commissie niet alleen
de directe kosten (gasprijs) meeweegt, maar ook de indirecte kosten (zoals
kosten als gevolg van het afschakelen van bedrijven). In het bereikte
1

Kamerstuk 22 112, nrs. 3535 en 3545.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-33, nr. 989

2

compromis is een overweging opgenomen waarin is benoemd dat de
Commissie dit element moet meenemen in haar beoordeling.
Ten derde heeft het kabinet bedenkingen geuit bij de verplichting voor
bedrijven en andere entiteiten om melding te maken aan de Commissie
als zij een overeenkomst willen sluiten voor de inkoop van een
hoeveelheid gas van 5 TWh of meer, dit vanwege de additionele administratieve barrières die deze verplichting opwerpt. De door Nederland geuite
zorgen hebben op dit punt overigens niet tot aanpassing geleid.
Het kabinet is ook tevreden met de definitieve tekst op de noodverordening over vergunningsverlening. Hoewel veel van de elementen uit de
verordening met name in andere lidstaten tot versnelling zullen leiden, is
het positief dat ook lopende projecten nu onder de reikwijdte van het
voorstel vallen. Het kabinet had overigens liever gezien dat meer typen
projecten onder deze versnelde vergunningsverlening zouden vallen,
maar ziet nog ruimte om deze inzet in de bredere RePoweronderhandelingen voor het voetlicht te brengen.
Het belangrijkste discussiepunt op de Raad was het moment van
aanname van beide verordeningen. Er was een grote groep landen die de
twee noodverordeningen en het nieuwe voorstel voor het markcorrectiemechanisme als een pakket beschouwen, waarover gezamenlijk moet
worden besloten. Daartegenover stond een andere groep landen,
waaronder Nederland, die juist vaart wilden maken met de inhoud van de
twee verordeningen waarop reeds een akkoord binnen handbereik was.
Uiteindelijk is een compromis bereikt waarin de compromisteksten van de
noodverordeningen als gesloten worden beschouwd, maar definitieve
adoptie vooruit is geschoven naar de nieuw geplande buitengewone
Energieraad op 13 december. Over de agenda en Nederlandse inzet op
deze Raad wordt uw Kamer separaat geïnformeerd.
Voorstel voor een marktcorrectiemechanisme
Aansluitend werd gesproken over het voorstel van de Commissie voor
een marktcorrectiemechanisme. Er kwam vanuit verschillende hoeken
kritiek op het voorstel. Zo was er een grote groep lidstaten die het voorstel
niet vergaand genoeg vonden. Binnen deze groep lidstaten was er een
aantal lidstaten dat van mening was dat de maatregel zou moeten helpen
de energieprijzen structureel te verlagen en een aantal dat vond dat de
maatregel alleen voor periodes van excessieve prijzen zou moeten gelden,
maar desalniettemin krachtiger moet worden ingevuld. Deze beide
groepen wezen erop dat het door de Commissie voorgestelde mechanisme tijdens de prijspiek van afgelopen augustus niet zou zijn
geactiveerd.
Daartegenover stond een groep lidstaten, waaronder Nederland, die
benadrukte dat het voorstel niet voldoet aan de voorwaarden zoals
opgenomen in de conclusies van de Europese Raad van 20-21 oktober.
Deze lidstaten uitten hun (grote) zorgen over de gevolgen voor leveringszekerheid, financiële stabiliteit en het functioneren van derivatenmarkten.
Alleen al het enkel boven de markt hangen van het mechanisme zorgt
voor grote onzekerheid. Nederland gaf hierbij aan fundamentele zorgen te
hebben over de effecten van het voorstel en bekritiseerde het ontbreken
van verdere impactanalyses. Uw Kamer wordt als aangegeven binnenkort
nader geïnformeerd over de Nederlandse appreciatie van dit voorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-33, nr. 989

3