Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1126
Vragen van de leden Marcouch, Recourt en Kuiken (allen PvdA) aan de
minister van Veiligheid en Justitie over onbevoegde hulpofficieren bij de
politie (ingezonden 18 november 2010).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
20 januari 2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011,
nr. 839.
Vraag 1
Kent u het bericht «Onbevoegde hulpofficieren in Twente»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat deze en andere incidenten met onbevoegde hulpofficieren het gezag van de politie aantasten?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Hebt u een compleet beeld van het aantal onbevoegde hulpofficieren bij alle
politiekorpsen? Zo ja, hoeveel hulpofficieren betreft dit en bij welke korpsen?
Zo nee, waarom niet? Bent u bereid dit op korte termijn wel te krijgen en aan
de Kamer te verstrekken?
Antwoord 3
Ik verwijs naar antwoord op vraag 5 van het lid Hennis-Plasschaert
(2010Z17051) ingezonden op 18 november 2010.
Vraag 4
Deelt u de mening dat naar aanleiding van eerdere incidenten met onbevoegde hulpofficieren, u per onmiddellijk maatregelen had moeten (laten)
nemen om deze praktijk tegen te gaan? Zo ja, is dat dan wel gebeurd? Zo
nee, waarom niet?

1

ah-tk-20102011-1126
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Nos.nl, «Onbevoegde hulpofficieren in Twente», 16 november 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Antwoord 4
Op eerdere incidenten is door de politie adequaat gereageerd. Mij hebben
geen signalen bereikt dat er naar aanleiding van het bekend worden van
onbevoegde hulpofficieren deze materie niet serieus is aangepakt door
politie.
Vraag 5
Hoe lang zijn er onbevoegde hulpofficieren actief geweest?
Antwoord 5
Het is noodzakelijk om eerst de uitkomsten van de landelijke inventarisatie
door de politie af te wachten voordat op deze vraag antwoord kan worden
gegeven (ik verwijs naar het antwoord op vraag 5 van het lid HennisPlasschaert van uw Kamer ingezonden op 18 november 2010 (2010Z17051)).
Vraag 6 en 9
Kent u de oorzaken van het feit dat er onbevoegde hulpofficieren zijn? Zo ja,
welke zijn dit? Zo nee, bent u bereid daar onderzoek naar te doen?
Hoe kon het dat er een blijkbaar gebrekkige controle is geweest op de
geldigheid van certificaten?
Antwoord 6 en 9
Uit het nog lopende interne onderzoek van Twente is inmiddels duidelijk
geworden dat het in het verleden gebruikelijk was dat door de Dienst
Personeelszaken en door de Politieacademie brieven naar hulpofficieren
werden gestuurd, waarin zij werden geattendeerd op het aflopen van de
geldigheid van de certificering. Daarnaast hadden en hebben natuurlijk de
hulpofficieren zelf een eigen verantwoordelijkheid voor het bijhouden van de
geldigheid van de desbetreffende certificering. Het lijkt er op dat hulpofficieren in toenemende mate zijn gaan rekenen op signalen van de Dienst
Personeelszaken en/of de Politieacademie over die geldigheid.
Ook kan in specifieke gevallen de landelijk gehanteerde systematiek voor het
behalen van de certificering een rol hebben gespeeld. Zo moet een examen
voor het behalen van de benodigde certificering al vijf maanden van tevoren
worden aangevraagd en ingepland, vóór het daadwerkelijk aflopen van de
geldigheid van certificering. Het risico is aanwezig dat hulpofficieren veelal
hebben gekeken naar de datum van afloop van de certificering en (dus) te
laat een examendatum hebben aangevraagd. Met als risico dat individuele
hulpofficieren niet in een keerslagen voor hun examen en daardoor tijdelijk
een periode niet meer gecertificeerd waren.
Daarnaast is in de systematiek van de certificering niet de datum van het
behalen van het benodigde examen bepalend, maar de datum waarop het
behaalde certificaat wordt verstuurd aan de desbetreffende hulpofficier en die
op het certificaat staat vermeld. Dit levert het risico op dat hulpofficieren
gedurende een relatief korte periode van enkele weken weliswaar geslaagd
zijn maar formeel niet gecertificeerd en dus onbevoegd ambtshandelingen
verrichten.
Tenslotte komt uit het lopende onderzoek naar voren dat er mogelijk sprake is
geweest van een onvoldoende gevoelde urgentie op het onderwerp; weinigen
hebben zich gerealiseerd dat het onbevoegd verrichten van ambtshandelingen, door het ontbreken van een geldige certificering, consequenties kan
hebben voor de betreffende strafzaken en/of een disciplinaire maatregel of
strafrechtelijke veroordeling kan opleveren van valsheid in geschrifte, mits
aantoonbaar is voldaan aan het vereiste opzet- of voorwaardelijke opzetcriterium.
Zoals al eerder is aangegeven, is het interne onderzoek van de politie Twente
nog gaande. Daarin wordt ook gekeken naar de mogelijke oorzaken van de
ontstane situatie. Deze oorzaken zullen in de aangekondigde procesbeschrijving certificering hulpofficieren worden verwerkt, opdat maatregelen worden
getroffen om herhaling in de toekomst te voorkomen.
Aanvullend kan nog worden vermeld dat wellicht ook bij het management in
Twente onvoldoende urgentie werd gevoeld op het onderwerp en mogelijke
consequenties onvoldoende bekend waren, met als gevolg dat overzichten
over certificering niet in de gebruikelijke control-cyclus werden meegenomen
en het overzicht daarom op managementniveau ontbrak.
Dit is aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoeveel hulpofficieren zijn er? Is deze capaciteit voldoende? Zo nee, wat zijn
de gevolgen van het gebrek aan capaciteit en hoe gaat u bewerkstelligen dat
korpsen wel over voldoende capaciteit aan hulpofficieren gaan beschikken?
Antwoord 7
Ik zal de aantallen hulpofficieren laten meenemen in de inventarisatie die
wordt uitgevoerd naar deze problematiek.
Vraag 8
Wat is het gevolg voor het politiewerk als er geen hulpofficier aanwezig is?
Zijn er verdachten niet aangehouden of heengezonden vanwege gebrek aan
hulpofficieren? Zo ja, hoe vaak gebeurt dit?
Antwoord 8
Bij de afwezigheid van een hulpofficier op een specifiek bureau wordt dit
opgelost binnen de politie-organisatie bijvoorbeeld door middel van een
piketregeling of anderszins inschakelen van een hulpofficier van een ander
bureau. Er wordt dan voor gezorgd dat er alsnog een hulpofficier aanwezig
is.
Vraag 10
Doen alle hulpofficieren daadwerkelijk elke drie jaar opnieuw examen om een
certificaat te verkrijgen, zoals is voorgeschreven? Zo ja, wie controleert dit?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
De hulpofficier certificering vindt alleen plaats wanneer dit vanuit de taak en
functie van de betreffende politieman/vrouw noodzakelijk is. Het is hierbij van
belang dat er efficiënt en effectief wordt ingezet op de politiecapaciteit en
hierop opleiding/certificering aan te passen. Het aantal hulpofficieren dient
voldoende te zijn om aan de vraag naar hulpofficieren te voldoen.
De controle voor de certificering ligt op regionaal niveau.
Vraag 11
In hoeveel gevallen hebben onbevoegde hulpofficieren hun functie kunnen
vervullen door daarbij valsheid in geschrifte te plegen? Hoeveel strafzaken
lopen er tegen deze politiefunctionarissen en hoeveel zaken zijn er al
afgedaan?
Antwoord 11
Het College van procureurs-generaal heeft eind november 2010 meegedeeld
bekend te zijn met vijf strafrechtelijke onderzoeken tegen hulpofficieren van
justitie wegens valsheid in geschrift. In één van deze zaken is de betrokken
politieambtenaar door de rechtbank veroordeeld tot een voorwaardelijke
gevangenisstraf van twee maanden. Dit vonnis is inmiddels onherroepelijk.
Zoals geantwoord op vraag 3 is de inventarisatie van het aantal onbevoegde
hulpofficieren binnen de Nederlandse politiekorpsen nog niet afgerond. Aan
de hand van het referentiekader zal per geval beoordeeld dienen te worden of
disciplinair dan wel strafrechtelijk optreden aangewezen is. Het Openbaar
Ministerie verwacht daarom dat het aantal strafzaken kan oplopen.
Vraag 12, 13 en 14
Wat zijn de gevolgen voor al afgedane en lopende strafzaken waarbij
onbevoegde hulpofficieren betrokken waren of zijn?
Kunnen de op ambtseed opgemaakte processen-verbaal van de verbalisanten
als bewijs dienen indien die door een onbevoegde hulpofficier zijn gemaakt?
Heeft het gevolgen voor de overige beslissingen die deze politiefunctionarissen uit hoofde van hun functie van hulpofficier hebben genomen? Zo ja,
welke?
Antwoord 12, 13 en 14
De consequenties voor lopende strafzaken waarin een politiefunctionaris
onbevoegd als hulpofficier van justitie is opgetreden, zijn afhankelijk van de
omstandigheden van het geval. Daarbij zijn onder andere de aard van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

onbevoegd verrichte handeling en het mogelijke nadeel dat de verdachte
hierdoor heeft ondervonden van belang.
De meest gebruikte bevoegdheden van hulpofficieren van justitie zijn het
afgeven van een machtiging tot binnentreden, het in verzekering stellen van
verdachten en het afgeven van een bevel tot onderzoek aan lichaam of
kleding van een verdachte. Bij inverzekeringstelling dient volgens vaste
rechtspraak van de Hoge Raad bij opeenvolgende fasen van de voorlopige
hechtenis steeds zelfstandig te worden beoordeeld of aan de voorwaarden
voor het gelasten van voorlopige hechtenis is voldaan. Gebreken van een
inverzekeringstelling kunnen geen zelfstandige grond vormen voor afwijzing
van een latere vordering tot inbewaringstelling en ook niet voor afwijzing van
een vordering tot gevangenhouding (HR 16 februari 2010, LJN BK 8 537,
NJ 2010, 123).
Uit recente jurisprudentie blijkt dat vormverzuimen ten aanzien van bovengenoemde meest gebruikte bevoegdheden door de rechter verschillend worden
beoordeeld. In twee gevallen van inverzekeringstelling door een onbevoegde
hulpofficier is bijvoorbeeld enkel geconstateerd dat sprake is van een
vormverzuim zonder daar consequenties aan te verbinden (Gerechtshof Den
Bosch 29 april 2010, LJN BM 2 861 en BM 2783). In een geval van een
onbevoegd gegeven bevel tot onderzoek aan lichaam of kleding van een
verdachte is vrijspraak wegens bewijsuitsluiting gevolgd (Rechtbank
Maastricht 23 juli 2010; niet gepubliceerd). Deze laatste uitspraak is overigens
nog niet onherroepelijk; het Openbaar Ministerie heeft hiertegen hoger
beroep ingesteld.
Opsporingsambtenaren hebben de bevoegdheid om processen-verbaal op te
maken. Daarvoor is doorgaans niet tevens de functie van hulpofficier vereist.
De onbevoegdheid van een opsporingsambtenaar om als hulpofficier van
justitie op te treden tast in die gevallen dus in beginsel niet de bevoegdheid
aan om een proces-verbaal op te maken. In die gevallen waarin de wet wel
vereist dat een proces-verbaal wordt opgemaakt door een hulpofficier van
justitie, is sprake van een vormverzuim als het proces-verbaal wordt
opgemaakt door een onbevoegde hulpofficier van justitie. Deze eis wordt
bijvoorbeeld gesteld ten aanzien van een proces-verbaal van aangifte bij een
klachtdelict (artikel 165 Wetboek van Strafvordering (Sv)). Als een dergelijke
aangifte is opgenomen door een onbevoegde hulpofficier, kan het opnieuw
opnemen van de aangifte dit vormverzuim eenvoudig herstellen.
Daarnaast is van belang dat artikel 344 Sv verschillende bewijswaardes
toekent aan verschillende soorten schriftelijke bescheiden. Processen-verbaal
opgemaakt door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren, kunnen voor de
recht er voldoende zijn om het bewijs aan te nemen dat een verdachte het
telastegelegde feit heeft gepleegd (artikel 344, eerste lid onder 2 en tweede
lid, Sv). Dat betekent kort gezegd dat in die gevallen steunbewijs niet per
definitie nodig hoeft te zijn. Daarnaast kan een proces-verbaal dat niet is
opgemaakt door een bevoegde hulpofficier van justitie, terwijl de wet dat wel
vereist, nog wel als bewijs dienen mits dit gebeurt in combinatie met de
inhoud van een ander bewijsmiddel (artikel 344, eerste lid onder 5, Sv).
Ten aanzien van strafzaken die zijn geëindigd in een onherroepelijk vonnis
bestaat de mogelijkheid van herziening als wordt voldaan aan de voorwaarden uit artikel 457 Sv.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Hennis-Plasschaert (VVD), ingezonden 18 november 2010 (vraagnummer
2010Z17051).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4