Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 738

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 oktober 2022
Inleiding
In de brief van 30 mei 20221 over de hernieuwde aanpak van doorlooptijden van zedenzaken heeft de Minister van Justitie en Veiligheid
aangekondigd dat het Bestuurlijk Ketenberaad de komende jaren extra
focus aanbrengt op de zaakstromen van zeden, jeugd en veelvoorkomende criminaliteit. De stand van zaken van de aanpak van de doorlooptijden van veelvoorkomende criminaliteit werd toegelicht in de brief van
7 juli 2022.2 De aanpak van doorlooptijden past binnen de maatschappelijke opgave en prioriteiten van het Bestuurlijk Ketenberaad (BKB) van de
strafrechtketen voor de jaren 2022 tot en met 2027, die wij in deze brief
toelichten.
Begin 2018 heeft het BKB een ambitie en prioriteiten voor de strafrechtketen vastgesteld mede met het oog op het toenmalige regeerakkoord.
Deze prioriteiten richten zich op de aanpak van doorlooptijden, de
digitalisering en de aanpak van multiproblematiek. Over de voortgang van
deze prioriteiten hebben wij u jaarlijks3, en over de digitalisering sinds
2020 halfjaarlijks4, gerapporteerd aan de Tweede Kamer.
Op grond van het nieuwe coalitieakkoord (bijlage bij Kamerstuk 35 788,
nr. 77) zijn middelen beschikbaar gesteld voor de implementatie van het
Wetboek van Strafvordering en middelen die voor andere ketendoelen
kunnen worden ingezet. Mede naar aanleiding hiervan heeft het BKB een
nieuwe maatschappelijke opgave en prioriteiten voor de komende jaren
vastgesteld, die wij als verantwoordelijke bewindspersonen ondersteunen. Hieronder worden deze opgave en prioriteiten toegelicht.
1

Kamerstukken 34 843 en 29 279, nr. 57.
Kamerstuk 29 279, nr. 730.
Kamerstuk 29 279, nr. 662.
4
Kamerstuk 29 279, nr. 704.
2
3

kst-29279-738
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 738

1

Deze prioriteiten van het BKB doen er niet aan af dat de organisaties in de
strafrechtketen zich in den brede inzetten voor opsporing, vervolging en
berechting van strafbare feiten en de tenuitvoerlegging van straffen, niet
in de laatste plaats gericht tegen georganiseerde criminaliteit.
Maatschappelijke opgave
Het BKB is van mening dat de legitimiteit van de strafrechtspleging erin
gelegen is dat burgers erop mogen vertrouwen dat criminaliteit niet baat
en dat op crimineel gedrag een eerlijke, effectieve en tijdige reactie volgt.
Dit houdt in dat schuldigen tijdig en eerlijk worden opgespoord, vervolgd
en bestraft en dat onschuldigen vrijuit gaan. Dit houdt ook in dat
opgelegde sancties worden uitgevoerd, en effect en betekenis hebben. Dit
in relatie tot één of meer van de volgende strafdoelen: correctie,
normstelling, afkeuring, afschrikking, vergelding, beëindigen van
crimineel gedrag, voorkomen herhaling, erkenning van de inbreuk op het
slachtoffer, herstel van geleden schade en van verhoudingen, afpakken
van wederrechtelijk verkregen voordeel en agendering van maatschappelijke problemen. Kortom: de keten heeft de maatschappelijke opgave om
met het oog op de maatschappij zorg te dragen voor tijdig, eerlijk en
effectief recht.
De realisatie hiervan is een gezamenlijke verantwoordelijkheid waarop de
leden van het BKB elkaar aanspreken op ieders bijzondere rol en
verantwoordelijkheid voor de totstandbrenging van tijdig, eerlijk en
effectief recht.
Prioriteiten 2022–2027
Ten behoeve van deze maatschappelijke opgave legt de keten de komende
jaren prioriteiten bij 1) de implementatie van het gemoderniseerde
Wetboek van Strafvordering, 2) de aanpak van doorlooptijden en 3) de
informatievoorziening.
1 Implementatie gemoderniseerde Wetboek van Strafvordering
De keten voert de wet uit. Om zorg te dragen voor tijdig, eerlijk en effectief
recht moet de wet de ruimte bieden om nieuwe vormen van criminaliteit
te bestrijden en om zaken daar waar nodig en gewenst snel af te
handelen. Ook moet de wet gelet op de razendsnelle digitale ontwikkeling
van de maatschappij techniekonafhankelijk zijn. Om dit te bereiken wordt
de komende tijd het gemoderniseerde Wetboek van Strafvordering
geïmplementeerd.
Het nieuwe Wetboek heeft als doel om te zorgen voor:
• Een moderne en slagvaardige misdaadbestrijding, onder andere door
kortere
• doorlooptijden in strafzaken;
• Een zorgvuldige strafrechtspleging met een gedegen rechtsbescherming voor ieder;
• Duidelijke en begrijpelijke wettelijke bepalingen en waarborgen;
• Verheldering en versterking van de positie van alle procesdeelnemers,
onder
• wie slachtoffers en verdachten.
De implementatie vergt een grote inspanning van de keten. Systemen
moeten worden aangepast, werkprocessen opnieuw worden ingericht en
de professionals in de keten moeten worden opgeleid. De systemen
moeten ook flexibel genoeg zijn om te kunnen worden aangepast. Dit
vergt soms ingrijpende aanpassingen of vervanging van verouderde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 738

2

systemen. De implementatie legt, met andere woorden, de komende jaren
een groot beslag op de keten. Het is daarom maar beperkt mogelijk om
naast het Wetboek andere prioriteiten voor de keten te benoemen.
Desondanks wil de keten verder gaan met de al eerder in gang gezette
prioriteit om de doorlooptijden te verkorten. Een prioriteit waarop de
afgelopen jaren mede door corona minder voortgang werd geboekt dan
gewenst.
2 Doorlooptijden
Zoals hiervoor toegelicht is tijdig recht onderdeel van de maatschappelijke
opgave van de keten. Tijdig recht of korte doorlooptijden hebben als doel
om te zorgen voor het vergroten van het vertrouwen van slachtoffer,
verdachte en maatschappij in het strafrecht door strafzaken in een zo’n
kort mogelijk tijdsbestek af te handelen zonder dat dit ten koste gaat van
de kwaliteit en effectiviteit van de afdoening.
Met behulp van het Actieplan5 wordt ingezet op het verkorten van de
doorlooptijden van zaken op het gebied van veelvoorkomende criminaliteit (VVC) en bepaalde vormen van high impact crimes (HIC). In de
tenuitvoerleggingsfase wordt vanuit dezelfde focus primair ingezet op
versnelling van de processen rond taakstraffen en vrijheidsstraffen.
Naast de inzet op het verkorten van genoemde doorlooptijden heeft het
BKB in 2019 ketennormen vastgesteld voor de doorlooptijd van zeven
zaakstromen6. De normen geven de gewenste ontwikkeling en richting
van de doorlooptijden voor de komende jaren weer. Mede omdat de
implementatie van het Wetboek de komende jaren een grote impact en
beslag op de keten zal hebben wordt de aanpak van de doorlooptijden
stapsgewijs aangepakt. Het BKB legt de komende jaren eerst de focus bij
de aanpak van doorlooptijden van zaakstromen die juist in het huidige
tijdsgewricht een grote maatschappelijk impact hebben. Het BKB kiest
hierbij voor de zaakstromen op het gebied van zeden en jeugd. Zoals
hiervoor toegelicht licht de focus ook op de doorlooptijden binnen de
tenuitvoerleggingsfase, vooral waar het de aanpak van VVC-zaken betreft.
Voor zowel zeden- als jeugdzaken werken ketenorganisaties en departement momenteel aan een aanpak om de doorlooptijden te verkorten.
Uw Kamer wordt over de aanpak van zedenzaken dit jaar en over de
aanpak van jeugdzaken in de eerste helft van 2023 nader geïnformeerd.
Voor het verkorten van doorlooptijden is het belangrijk dat de voorraden
in de keten beheersbaar zijn en blijven. De keten werkt daarom aan een
aanpak om de voorraden structureel op orde te brengen en bestaande
achterstanden weg te werken.
3 Informatievoorziening
De afgelopen jaren is een groot deel van de ketenprocessen gedigitaliseerd. Van de drie in het jaar 2018 door het BKB vastgestelde doelen
lopen er twee nog door in 2023. Dit betreft de doelstellingen op het gebied
van papier uit de keten, met als beeldbepalend project het digitaal
procesdossier, en multimedia (het realiseren van multimediavoorzieningen bij politie, OM en rechtspraak). Het BKB heeft als prioriteit om deze
doelstellingen alsnog in 2023 te realiseren.

5
6

Kamerstuk 29 279, nr. 685.
Overtredingen, hoger beroep, ondermijning, jeugd, executie, zeden, ernstige verkeersmisdrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 738

3

Daarnaast is de digitalisering en ontwikkeling van de informatievoorziening, waaronder de bestuurlijke informatievoorziening en het realiseren
van een Duurzaam Digitaal Stelsel7, cruciaal bij het realiseren van kortere
doorlooptijden en het implementeren van het gemoderniseerde Wetboek
van Strafvordering. Niet alleen voor de keten maar ook voor de individuele organisaties is de informatievoorziening een cruciaal onderwerp.
Om deze reden is dit de komende jaren ook een prioriteit van de keten.
De ontwikkeling van de informatievoorziening heeft als doel om te zorgen
voor de ondersteuning van en het creëren van de juiste randvoorwaarden
voor de implementatie van het gemoderniseerde Wetboek van Strafvordering en de verkorting van doorlooptijden.
Overige onderwerpen
Hiervoor zijn de 3 prioriteiten van het BKB voor de jaren 2022–2027
beschreven. Naast deze prioriteiten zijn er nog verschillende onderwerpen
die vanuit het oogpunt van ketensamenwerking aandacht verdienen. Een
belangrijk onderwerp is de aanpak van multiproblematiek die, in
aansluiting op de in het coalitieakkoord genoemde wijkaanpak, zich onder
meer op de ontwikkeling van de wijkrechtspraak zal richten. Ook werkt het
BKB aan de verbetering van de kwaliteit van de informatie waarmee
professionals in de dagelijkse praktijk moeten werken en zal worden
onderzocht welke vormen van ketenfinanciering kunnen worden
toegepast om de maatschappelijke prestaties te vergroten.
De maatschappelijke opgave en prioriteiten worden door het BKB nog
vertaald naar een meerjarenagenda voor de strafrechtketen.
Wij zullen u over de voortgang van de uitvoering van de maatschappelijke
opgave en prioriteiten jaarlijks berichten.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius
De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind

7

Met het DDS wordt beoogd om de samenwerking op het gebied van de keteninformatievoorziening structureel te organiseren, bemensen en bekostigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 738

4