Voortgangsrapport 27
Hogesnelheidslijn Zuid

Datum
Status

27 september 2010
Definitief

Pagina 1 van 22

Inhoud

1
1.1
1.2

Inleiding 3
Zevenentwintigste Voortgangsrapport 3
Informatie aan de Tweede Kamer 3

2

Projectvoortgang op hoofdlijnen 4

3
3.1
3.2

Infrastructuur 7
Infrastructuur items 7
Overdracht naar de ProRail-lijnorganisatie 8

4
4.1

Veiligheid 9
Specifieke veiligheidsissues 9

5
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5
5.6
5.7
5.8

Vervoer 10
Vervoerconcessie 10
Uitbreiding commercieel vervoer Amsterdam – Rotterdam 10
Uitbreiding commercieel vervoer Amsterdam – Brussel – Parijs 10
Samenwerkingsovereenkomst HSA – NMBS 11
Materieel en materieelplanning 11
Schadevergoeding uitstel Aanvangsdatum 12
Geluid van HSL-treinen 13
Trillingen 14

6
6.1
6.2
6.3
6.4
6.5
6.6

Financiën 15
Algemeen 15
Mutaties op het projectbudget 15
Uitgaven en aangegane verplichtingen 18
Realisatieprogramma Hogesnelheidslijn 19
Overhevelingen uit de risicoreservering 20
Prognose claim op de risicoreservering 20

Bijlage 1: Overzicht Kamerstukken 21
Afkortingenlijst 22

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 2 van 22

1

Inleiding

1.1 Zevenentwintigste Voortgangsrapport
Het project Hogesnelheidslijn-Zuid (HSL-Zuid) valt onder de Regeling Grote
Projecten van de Tweede Kamer. Deze regeling voorziet in een halfjaarlijkse
rapportage over de vorderingen van het project, zowel qua uitvoering als financiën.
Dit zevenentwintigste Voortgangsrapport (VGR) beschrijft de voortgang van de
realisatie van de HSL-Zuid over de periode 1 januari 2010 tot en met 30 juni 2010.

1.2 Informatie aan de Tweede Kamer
Bijlage 1 geeft een overzicht van de in de verslagperiode aan de Tweede Kamer
verzonden stukken.
In de verslagperiode is op 18 mei 2010 Algemeen Overleg gevoerd met de Tweede
Kamer.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 3 van 22

2

Projectvoortgang op hoofdlijnen

Infrastructuur
Elektromagnetische Compatibiliteit (EMC)
Tijdens het Algemeen Overleg HSL-Zuid van 18 mei 2010 en middels de
beantwoording van vragen van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat
(Kamerstuk 22026 nr. 321) is de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van
zaken met betrekking tot de EMC-problematiek. Om het EMC-probleem structureel
te kunnen oplossen is besloten tot de bouw van vier extra AT-stations voor de
energievoorziening van de HSL-Zuid. De oplevering hiervan is gepland in het derde
kwartaal van 2011. Een randvoorwaarde daarbij is dat er ook aanpassingen worden
aangebracht aan het VIRM-1 materieel van NS Reizigers om dit materieel minder
gevoelig te maken voor EMC-beïnvloeding. De Staat heeft hierover in de
verslagperiode het gesprek met NS Reizigers gestart.
De aanpassingen in het VIRM-1 materieel hebben een doorlooptijd van anderhalf tot
twee jaar. Door middel van een aantal aanvullende tussentijdse maatregelen tegen
EMC-verstoringen is het mogelijk gebleken om tussentijds ten minste een deel van
het gewenste ingroeimodel van vervoerder HSA in de komende periode te
faciliteren. Het gaat hier om een intensivering van de Fyra treindienst Amsterdam –
Rotterdam en de start van een uurdienst Fyra Amsterdam – Rotterdam – Breda.
In opdracht van de Staat heeft een aantal internationale deskundigen een review
uitgevoerd op de aanpak van de EMC-problematiek. Zij concluderen dat de analyse
en aanpak van EMC -problemen bij de HSL-Zuid overeenkomen met die in Frankrijk,
Duitsland en Engeland en dat al het praktisch en haalbare qua studie en met de
voorgestelde structurele maatregelen gedaan wordt. De specifieke Nederlandse
omstandigheden maken de problematiek uniek.
Vervoer
Uitbreiding commercieel vervoer Amsterdam – Rotterdam in de weekenden
Met ingang van 1 juli 2009 is de vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet aan
HSA verleend. HSA is op 7 september 2009 gestart met het aanbieden van
reizigersvervoer over de HSL-Zuid. Vanaf die datum rijdt HSA met tijdelijk HST-Prio
materieel (Traxx-locomotieven en Prio-rijtuigen) op werkdagen eenmaal per uur
tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Rotterdam Centraal v.v.. Sinds 24 april
2010 biedt HSA deze treindienst ook eenmaal per uur aan in de weekenden.
Uitbreiding commercieel vervoer Amsterdam – Brussel – Parijs
Sinds 13 december 2009 is gestart met het aanbieden van Thalysdiensten op het
traject Amsterdam – Brussel – Parijs over de HSL-Zuid. Op 12 april 2010 is deze
treindienst uitgebreid van zeven naar acht treinen per richting per dag. Tussen
Rotterdam en Antwerpen wordt 300 km/uur gereden op ERTMS level 2. In verband
met enerzijds het gelijktijdig gebruik van het HSL-tracé Schiphol – Rotterdam
(Thalys èn HST-Prio) en anderzijds beperkingen als gevolg van de EMC problematiek wordt hier vooralsnog gereden onder ERTMS level 1 met een maximale
snelheid van 160 km/uur.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 4 van 22

Samenwerkingsovereenkomst HSA – NMBS
De totstandkoming van de samenwerkingsovereenkomst tussen HSA en NMBS blijft
een moeizaam proces. De samenwerkingsovereenkomst is beoogd om bijvoorbeeld
de verdeling van kosten en opbrengsten te regelen op de verbindingen Amsterdam
– Brussel en Den Haag – Breda – Brussel. Op 1 januari 2010 is de
liberaliseringsrichtlijn voor internationaal reizigersvervoer per spoor in werking
getreden, waardoor HSA in theorie zonder samenwerkingsovereenkomst zou kunnen
rijden tussen Amsterdam en Brussel. Gezien de gezamenlijke processen en
belangen verdient het echter nog steeds de voorkeur om toch onder een
samenwerkingsovereenkomst te rijden.
Onderdeel van de discussie is dat vervoerder NMBS zekerheid wil verkrijgen over de
financiële compensatie aan NMBS door de Belgische Staat voor de bediening van
Den Haag – Breda – Brussel. Op 11 maart 2010 heeft hierover opnieuw een gesprek
plaatsgevonden tussen de ministers Vervotte en Eurlings. Van Belgische zijde is
gemeld dat de reeds in 2005 gemaakte afspraken over het extra benodigde (20e)
V250-treinstel en de bediening Den Haag – Breda – Brussel worden uitgevoerd.
Minister Vervotte heeft NMBS inmiddels opdracht gegeven over te gaan tot het
bestellen van het 20 e treinstel. Een eerstvolgende stap in het nakomen van de
afspraken van Belgische zijde zal zijn dat de Belgische Staat overeenstemming met
NMBS bereikt over de financiële compensatie. Ten slotte zullen de vervoerders
NMBS en HSA afspraken moeten maken over een ingroeiscenario voor de verbinding
Den Haag – Breda – Brussel, uiteindelijk leidend tot een bediening van deze
verbinding met een frequentie van acht treinen per dag in beide richtingen.
Alternatieve verbinding over het bestaande spoor
Nederland en België zijn in gesprek over het mogelijk maken van een alternatieve
verbinding over het conventionele spoor, naast de bestaande stoptrein Roosendaal –
Antwerpen. Het is gebleken dat het doortrekken van de Intercity Charleroi – Brussel
– Antwerpen – Essen naar Roosendaal geen haalbare optie is. Dit heeft te maken
met hoge kosten voor de ombouw van het Belgische materieel en een zeer krappe
keertijd in Roosendaal, waardoor een robuuste dienstverlening onmogelijk is.
Daarom wordt nu met voorkeur gekeken naar de inleg van een tweede stoptrein
Roosendaal – Antwerpen. Deze stoptrein zal waarschijnlijk bij Antwerpen door de
spoortunnel rijden en hierdoor een kortere rijtijd hebben dan de bestaande
stoptrein.
Materieel
Traxx level 2
Het aangepaste inzetcertificaat van de Traxx-locomotieven op ERTMS level 2 is
voorzien in oktober 2010. In de periode tot en met 30 juni 2010 is het
testprogramma verder uitgebouwd. De overstap naar level 2 levert geen
snelheidsverhoging van de HST-Prio treinen op, maar maakt het mogelijk dat de
Traxx en de Thalys tegelijkertijd op hetzelfde baanvak op level 2 kunnen rijden en
dat de Thalys ook op het noordelijke deel met 300 km/uur kan gaan rijden. Een
randvoorwaarde hierbij is dat de EMC -problematiek is opgelost. In de verslagperiode
is de toelating van de Traxx op level 2 op het tracé naar Brussel stopgezet: van
Belgische zijde is medegedeeld dat men de verbinding Amsterdam – Brussel
uitsluitend met V250-materieel wil rijden.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 5 van 22

AnsaldoBreda
In de verslagperiode is het vijfde V250-treinstel in Nederland aangekomen. Lloyd’s
Register Rail is in opdracht van AnsaldoBreda momenteel uitgebreide tests benodigd
voor de toelating in Nederland en België aan het uitvoeren. Om het vrijgaveproces
van het V250-materieel te bespoedigen wordt nu door Nederland en België intensief
samengewerkt in High Level Meetings waarbij alle betrokken partijen aanwezig zijn.
Geluid
Gedurende de verslagperiode is opnieuw veel aandacht besteed aan de
geluidsproductie van de HSL-Zuid.
De Staat heeft een reeks vervolgstappen genomen om overschrijding van de
normen te voorkomen, zoals het stiller maken van het HST-Prio materieel door
afschakeling van de blokkenrem en het gladder maken van de wielen. Ook zijn de
rails geslepen en zijn de nachtelijke “positioneringsritten” gefaseerd geschrapt.
Daarnaast heeft TNO geluidsemissie metingen verricht. Deze metingen tonen aan
dat het passagegeluid van het tijdelijke materieel gemiddeld met 7 dB(A) is
afgenomen ten opzichte van eerdere metingen en dat de reductie van de
geluidemissie bij 160 km/uur tussen de 5 en 9 dB(A) bedraagt. De dienstregeling in
2010 leidt niet tot een overschrijding van de berekende geluidsbelastingen in het
Tracébesluit.
Zoals toegezegd tijdens het Algemeen Overleg op 18 mei 2010 zijn er, in overleg
met de gemeente en de omgeving, vervolgmetingen aan de gevels
(geluidsimmissie) in gang gezet.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 6 van 22

3

Infrastructuur

3.1 Infrastructuur items
ERTMS
De in de vorige periode genoemde problemen m.b.t. de werking van ERTMS zijn
voor een groot deel opgelost. Nadien zijn dergelijke problemen m.b.t. de werking
van ERTMS in relatie tot de beschikbaarheid van de HSL-Zuid niet meer opgetreden.
Wel heeft het Thalysverkeer in de verslagperiode last gehad van RBC-problemen.
Deze problemen worden momenteel door de betrokken partijen aangepakt.
Elektromagnetische Compatibiliteit (EMC)
De definitieve rapportage van de praktijkmetingen naar de EMC -risico’s is in deze
verslagperiode afgerond. Om het EMC -probleem structureel te kunnen oplossen is
besloten tot de bouw van vier extra AT-stations voor de energievoorziening van de
HSL-Zuid. De oplevering hiervan is gepland in het derde kwartaal van 2011. Een
randvoorwaarde daarbij is dat het VIRM-1 materieel van NS Reizigers wordt
aangepast om dit materieel minder gevoelig te maken voor EMC. De Staat heeft
hierover in de verslagperiode het gesprek met NS Reizigers gestart.
De bouw van de AT-stations en de aanpassingen in het VIRM-1 materieel hebben
een doorlooptijd van anderhalf tot twee jaar. Door middel van een aantal
aanvullende tussentijdse maatregelen tegen EMC is het mogelijk gebleken om
tussentijds ten minste een deel van het gewenste ingroeimodel van vervoerder HSA
in de komende periode te faciliteren. Het gaat hier om een intensivering van de Fyra
treindienst Amsterdam – Rotterdam en om de start van uurdienst Fyra Amsterdam
– Rotterdam – Breda.
Onzekerheid over de EMC -gevoeligheid van het conventionele treinmaterieel legt
mogelijk nog tot aan de oplevering van de vier AT-stations in 2011 beperkingen op
aan verdere uitbreidingen van de dienstregeling op de HSL-Zuid.
In de verslagperiode is het benodigde nadere onderzoek naar de EMC-gevoeligheid
van het conventionele treinmaterieel gestart.
De in de vorige verslagperiode gemelde tijdelijke maatregelen ter mitigatie van het
“mengtermen” risico1 blijven van kracht tot het moment dat uit statistisch
onderzoek gebleken is dat het risico aanvaarbaar is, dan wel dat de tijdelijke
maatregelen door structurele maatregelen zijn vervangen (i.c. het gereedkomen van
de AT-stations).
In opdracht van de Staat heeft een aantal internationale deskundigen een review
uitgevoerd op de aanpak van de EMC-problematiek. Zij concluderen het volgende:
1. De analyse en aanpak van EMC-problemen bij de HSL-Zuid komen overeen met
die in betrokken landen (Frankrijk, Duitsland en Engeland), waarbij opgemerkt
is dat al het praktisch en haalbare qua studie en maatregelen gedaan wordt;
Een mengterm ontstaat door een gelijktijdige EMC beïnvloeding v an het conventionele spoor en het trein materieel
aanwezig op dat spoor in combinatie met een specifieke bedrijftoestand van het onderstation voor
energievoorziening van dit conventionele spoor.
1

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 7 van 22

2. Echter, de specifieke Nederlandse omstandigheden – een lang traject waarbij de
HSL-Zuid evenwijdig en op korte afstand van het bestaande spoor ligt – maken
de problematiek uniek;
3. De voorgestelde definitieve maatregelen: extra AT-stations, condensatorbanken
en het vervangen van enkelbenige treindetectie op bestaand spoor door
zogenaamde dubbelbenige detectie zijn adequaat.
De review was gericht op maatregelen in de infrastructuur. Toch zijn er wel degelijk
opmerkingen gemaakt over de effecten en aanpassingen in treinen, waarin de
aanpak ten aanzien van het aanpassen van het VIRM-1 materieel werd
ondersteund.
Afwikkeling bouwfase contract met Infraspeed
In voorgaande voortgangsrapportages is reeds gemeld dat tussen Infraspeed en de
Staat twee geschilpunten bestaan die worden behandeld door de organen die op
grond van het contract bij dergelijke geschilpunten worden ingeschakeld.
Over het geschilpunt over de ‘reimbursable sum’ zijn geen relevante nieuwe
ontwikkelingen te melden. De Staat heeft een ‘notice of dispute’ opgesteld ter
voorbereiding o p behandeling door het Committee of Experts’.
In het geschilpunt inzake de ‘non traction power’ (wederzijdse claims) heeft het
Committee of Experts uitspraak gedaan. De claim van Infraspeed op de Staat inzake
de verantwoordelijkheid voor elektriciteitsaansluitingen is grotendeels afgewezen.
De claim van de Staat op Infraspeed inzake vergoeding van kosten van
netbeheerders is voor de helft toegewezen.
Claims van de Staat op onderbouwaannemers
De Staat heeft afgezien van het doorzetten van de ‘claim Rijpwetering’ bij het NAI. De
bewijsvoering door de Staat ligt zodanig complex, dat de kans op een voor de Staat
succesvol resultaat minimaal wordt geacht.
Inzake de claim ‘geluidschermen Brabant’ heeft de Raad van Deskundigen uitspraak
gedaan. Een beperkt deel van het door de Staat geclaimde bedrag is toegekend.
Restactiviteiten aanleg
Naast behandeling van de hiervoor genoemde juridische claims hebben de
restactiviteiten van de aanleg van de HSL-Zuid infrastructuur hoofdzakelijk nog
betrekking op de inspectie s en vervolgacties in verband met afloop van
garantietermijnen van de onderbouwcontracten, het verkopen van resterende
overtollige gronden en de afwikkeling van de claims die zijn of worden ingediend bij
het HSL-Schadevergoedingsschap.

3.2 Overdracht naar de ProRail-lijnorganisatie
Voor het inregelen van de exploitatie van de HSL-Zuid tot aan het moment dat het
vervoerssysteem volledig en stabiel functioneert wordt voorzien dat ProRail nog
enkele jaren specifieke activiteiten zal verrichten. Deze activiteiten zijn in aanvulling
op de normale activiteiten die ProRail vanuit de rol van beheerder van de HSLinfrastructuur vervult.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 8 van 22

4

Veiligheid

4.1 Specifieke veiligheidsissues
ATB verbeterde versie
De HSL-Zuid infrastructuur is reeds eerder aangepast voor ATB verbeterde versie.
Resteert nog het aanpassen van het binnenlandse en internationale treinmaterieel,
voordat ATB verbeterde versie operationeel kan worden. Voor het mitigeren van de
vijf HSL ‘100+ punten’ is met name de ombouw van het binnenlandse materieel van
belang. Voor één punt op de noordelijke sectie (Hoofddorp) is ombouw van het
internationale materieel aan de orde. De Thalys treinen zullen naar verwachting in
de loop van 2011 voorzien zijn van ATB verbeterde versie.
Tot het moment dat alle materieel is omgebouwd, zal in elk geval voor twee
overgangen naar het bestaande spoor (op de noordelijke sectie) de snelheid
gereduceerd zijn van 130 km/u naar 90 km/u. Dit heeft beperkte gevolgen voor de
rijtijd. Voor de overige drie punten (zuidelijke sectie) is ontheffing van deze
snelheidsbeperking bij IVW aangevraagd. Inmiddels zijn de ATB verbeterde versie
gerelateerde snelheidsbeperkingen op sein 1118, 1120 en 1130 bij Hoofddorp en
sein 896 bij Rotterdam Lombardijen opgeheven. De nog resterende
snelheidsbeperkingen in het kader van het nog niet voldoen van (met name
goederen-) materieel aan ATB verbeterde versie blijven door IVW tot eind 2010
gehandhaafd.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 9 van 22

5

Vervoer

5.1 Vervoerconcessie
Zoals in de Regeling HSL-heffing van 16 juni 2009 is opgenomen bedraagt het
jaarlijkse concessiebedrag voor HSA € 164,5 mln (prijspeil 2009). In de
vervoerconcessie zijn voorts de afspraken opgenomen uit het Memorandum van
Overeenstemming van 18 december 2008, gesloten tussen de Staat en HSA (het
uitstel dat HSA heeft gekregen van betaling van de gebruiksvergoeding gedurende
een periode van drie tot maximaal vier jaar vanwege de financiële situatie waarin
HSA was gekomen door de ERTMS-problemen).
Reeds eerder is aangekondigd dat tegelijk met het verlenen van de concessie aan
HSA per 1 juli 2009 per brief gemeld is hoe de Staat omgaat met de handhaving
van de concessie gedurende de periode dat HSA nog niet over al haar treinen
beschikt. Voor een aantal artikelen van de concessie (de kwaliteit van het
dienstenaanbod, de uitvoering HSL-Zuid diensten, het bedieningspatroon in de
ingroeiperiode en de rijtijden) is gemeld dat gedurende de periode dat HSA nog niet
over voldoende treinen kan beschikken om een verbinding te rijden, de Staat niet
tot handhaving zal overgaan. Deze toezegging tot niet handhaven geldt tot het
moment dat HSA voor een bepaalde verbinding wel over voldoende treinen kan
beschikken. HSA heeft de verplichting om zich naar vermogen in te zetten de
treinen zo snel mogelijk te verkrijgen en om de afspraken omtrent de inzet daarva n
na te leven.

5.2 Uitbreiding commercieel vervoer Amsterdam – Rotterdam
HSA biedt sinds 7 september 2009 reizigersvervoer over de HSL-Zuid aan. Vanaf die
datum rijdt HSA met tijdelijk HST-Prio materieel (Traxx-locomotieven en Priorijtuigen) tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Rotterdam Centraal. In beide
richtingen voert HSA een uurdienst op werkdagen uit. De maximale rijsnelheid
bedraagt 160 km/uur, de reistijd bedraagt circa 41 minuten. Sinds 24 april 2010
biedt HSA deze treindienst ook eenmaal per uur aan in de weekenden.

5.3 Uitbreiding commercieel vervoer Amsterdam – Brussel – Parijs
Sinds 13 december 2009 biedt HSA Thalysdiensten aan op het traject Amsterdam –
Brussel – Parijs. Met ingang van 12 april 2010 is dit aanbod uitgebreid van zeven
naar acht treinen per richting per dag. Tussen Rotterdam en Antwerpen wordt 300
km/uur gereden op ERTMS level 2. In verband met enerzijds het gelijktijdig gebruik
van het tracé Schiphol – Rotterdam (Thalys èn HST-Prio) en anderzijds beperkingen
als gevolg van de EMC -problematiek wordt hier vooralsnog gereden onder ERTMS
level 1 met een maximale snelheid van 160 km/uur. De reistijd Amsterdam – Parijs
bedraagt door gebruikmaking van de hogesnelheidsinfrastructuur 3 uur en 18
minuten (tegen 4 uur en 9 minuten eerder). De reistijd Rotterdam – Antwerpen is
teruggebracht van 65 minuten naar 31 minuten.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 10 van 22

In de verslagperiode heeft het Thalysverkeer te maken gehad met RBC- en Balise
leesproblemen. Deze problematiek wordt door de betrokken partijen aangepakt en
is inmiddels sterk gereduceerd.

5.4 Samenwerkingsovereenkomst HSA – NMBS
De totstandkoming van de samenwerkingsovereenkomst tussen HSA en NMBS blijft
een moeizaam proces. De samenwerkingsovereenkomst is nodig om bijvoorbeeld de
verdeling van kosten en opbrengsten te regelen op de verbindingen die NMBS en
HSA samen exploiteren (Amsterdam – Brussel en Den Haag – Breda – Brussel). Op
1 januari 2010 is de liberaliseringsrichtlijn voor internationaal reizigersvervoer per
spoor in werking getreden, waardoor HSA in theorie zonder
samenwerkingsovereenkomst zou kunnen rijden tussen bijvoorbeeld Amsterdam en
Brussel. Gezien de gezamenlijke processen en belangen verdient het echter de
voorkeur om toch onder een samenwerkingsovereenkomst te rijden.
Zoals in eerdere Voortgangsrapporten medegedeeld ligt er een akkoord tussen
Nederland en België over de bediening van Breda en Den Haag via de HSL-Zuid. Dit
is vastgelegd in de Gezamenlijke Conclusies van 6 maart 2005. Ondanks dit akkoord
hebben de vervoerders NMBS en HSA nog geen overeenstemming over de
samenwerkingsovereenkomst.
Onderdeel van de discussie is dat vervoerder NMBS zekerheid wil verkrijgen over de
financiële compensatie aan NMBS door de Belgische Staat voor de bediening van
Den Haag – Breda – Brussel. Op 11 maart 2010 heeft hierover opnieuw een gesprek
plaatsgevonden tussen de ministers Vervotte en Eurlings. Van Belgische zijde is
gemeld dat de in 2005 gemaakte afspraken over het extra benodigde (20e) V250treinstel en de bediening Den Haag – Breda – Brussel worden nagekomen. Minister
Vervotte heeft NMBS inmiddels opdracht gegeven over te gaan tot het bestellen van
het 20e treinstel. Een eerstvolgende stap in het nakomen van de afspraken van
Belgische zijde zal zijn dat de Belgische Staat overeenstemming met NMBS bereikt
over de financiële compensatie. Ten slotte zullen de vervoerders NMBS en HSA
afspraken moeten maken over een ingroeiscenario voor de verbinding Den Haag –
Breda – Brussel, uiteindelijk leidend tot een bediening van deze verbinding met een
frequentie van acht treinen per dag in beide richtingen.
Nederland en België zijn verder in gesprek over het mogelijk maken van een
alternatieve verbinding over het conventionele spoor, naast de bestaande stoptrein
Roosendaal – Antwerpen. Het is gebleken dat het doortrekken van de Intercity
Charleroi – Brussel – Antwerpen – Essen naar Roosendaal geen haalbare optie is.
Dit heeft te maken met hoge kosten voor de ombouw van het Belgische materieel
en daarnaast een zeer krappe keertijd in Roosendaal, waardoor een robuuste
dienstverlening onmogelijk is. Daarom wordt de inleg van een tweede stoptrein
Roosendaal – Antwerpen nu met voorkeur onderzocht. Deze stoptrein zal
waarschijnlijk bij Antwerpen door de spoortunnel rijden en hierdoor een kortere
rijtijd hebben dan de bestaande stoptrein.

5.5 Materieel en materieelplanning
De data waarop de verschillende treindiensten kunnen starten worden grotendeels
bepaald door de beschikbaarheid van toegelaten materieel en de periode die HSA
nodig heeft voor het proefbedrijf en de commerciële voorbereid ing.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 11 van 22

Traxx level 2
Het aangepaste inzetcertificaat van de Traxx-locomotieven op ERTMS level 2 is
voorzien in oktober 2010. In de periode tot en met 30 juni 2010 is het
testprogramma verder uitgebouwd. De overstap naar level 2 levert geen
snelheidsverhoging van de HST-Prio treinen op, maar maakt het mogelijk dat de
Traxx en de Thalys tegelijkertijd op hetzelfde baanvak op level 2 kunnen rijden en
dat de Thalys ook op het noordelijke deel met 300 km/uur kan gaan rijden. Een
randvoorwaarde hierbij is dat de EMC-problematiek is opgelost. In de verslagperiode
is de toelating van de Traxx op level 2 op het tracé naar Brussel stopgezet: van
Belgische zijde is medegedeeld dat men de verbinding Amsterdam – Brussel
uitsluitend wil rijden met V250-materieel.
AnsaldoBreda
In de verslagperiode is het vijfde V250-treinstel in Nederland aangekomen. Lloyd’s
Register Rail is in opdracht van AnsaldoBreda momenteel uitgebreide tests benodigd
voor de toelating in Nederland en België aan het uitvoeren. Om het vrijgaveproces
van het V250-materieel te bespoedigen wordt nu door Nederland en België intensief
samengewerkt in High Level Meetings waarbij alle betrokken partijen aanwezig zijn.

5.6 Schadevergoeding uitstel Aanvangsdatum
De Staat heeft met HSA afgesproken dat de Staat de sch ade zal vergoeden die HSA
heeft geleden door het verschuiven van de Aanvangsdatum van 1 april 2007 naar
1 oktober 2008 (periode I). Afspraak hierbij was dat er in het voorjaar van 2009 een
nacalculatie zou plaats vinden.
Bij het nader verschuiven van de Aanvangsdatum naar 1 juli 2009 (een onderdeel
van het Memorandum van Overeenstemming van december 2008 tussen de Staat
en HSA) is tevens afgesproken dat HSA aanvullend schadevergoeding zou krijgen.
De verschuiving van de Aanvangsdatum van 1 oktober 2008 naar 1 juli 2009 betreft
Periode II.
Op verzoek van de Staat heeft een onafhankelijke accountant de nacalculatie en de
nieuwe schadevergoeding onderzocht. Inmiddels zijn de genoemde onderzoeken
afgerond. De gesprekken tussen de Staat en HSA over beide schadevergoedingen
zijn in de verslagperiode eveneens afgerond. Voor Periode I is de voorcalculatie van
€ 37,5 miljoen op basis van een nacalculatie bijgesteld naar € 32,5 miljoen. De
schadevergoeding over Periode II is vastgesteld op € 23,5 miljoen. De totale
schadevergoeding voor het verschuiven van de Aanvangsdatum aan HSA is hiermee
in de verslagperiode vastgesteld op € 56 miljoen. Op basis van een eerste
Vaststellingsovereenkomst d.d. 21 maart 2008 is reeds € 33 miljoen aan HSA
betaald. Op grond van het Memorandum van Overeenstemming d.d. 18 december
2008 heeft de Staat vervolgens € 6,5 miljoen aan HSA uitgekeerd. Het resterende
bedrag van € 16,5 miljoen is middels een tweede Vaststellingsovereenkomst aan
HSA uitgekeerd. Dit proces is conform de hiervoor geldende procedures doorlopen;
HSA kan hiermee niets meer op de Staat vorderen voor het uitstellen van de
Aanvangsdatum.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 12 van 22

5.7 Geluid van HSL-treinen
Gedurende de verslagperiode is opnieuw veel aandacht besteed aan de
geluidsproductie van de HSL-Zuid.
De Staat heeft een aantal vervolgstappen genomen om overschrijding van de
normen te voorkomen. Dit betreft in eerste instantie een beperking van de
geluidsproductie van het tijdelijke materieel.
Per 6 juni 2010 zijn na uitvoerige veiligheidsbeschouwingen deze rijtuigen stiller
gemaakt door het afschakelen van de blokkenrem en zijn de wielen gladder
gemaakt. Hierdoor is de geluidshinder permanent teruggebracht.
Op 16 juni heeft TNO geluidsemissie metingen verricht. Deze metingen tonen aan
dat het passagegeluid van het tijdelijke materieel gemiddeld met 7 dB(A) is
afgenomen ten opzichte van eerdere metingen.
Door TNO is gemeten dat de reductie van de geluidemissie bij 160 km/uur tussen de
5 en 9 dB(A) bedraagt. Hierdoor kan dit tijdelijke materieel nu worden ingedeeld in
categorie 8 van het Reken- en Meetvoorschrift, een categorie waartoe ook het stilste
reizigersmaterieel van Nederland behoort.
Uit de door TNO uitgevoerde metingen komt naar voren dat de dienstregeling in
2010 niet leidt tot een overschrijding van de berekende geluidsbelastingen in het
Tracébesluit.
Verder zijn de rails geslepen omdat uit ervaring bekend is dat akoestisch slijpen in
combinatie met gladde wielen de geluidoverlast vermindert.
Voorts zijn de nachtelijke “positioneringsritten” gefaseerd geschrapt. Dat waren
nachtelijke ritten tussen Rotterdam CS en Amsterdam–Watergraafsmeer.
Omwonenden ondervonden van deze ritten veel overlast.
In een brief aan de Tweede Kamer van 9 juli 2010 (Kamerstuk 22026, nr. 320) is
uitgebreid ingegaan op de conclusies van de metingen door TNO.
Zoals toegezegd in het Algemeen Overleg op 18 mei 2010 zijn er, in overleg met de
gemeente en de omgeving, vervolgmetingen aan de gevels (geluidsimmissie) in
gang gezet. De locaties van deze metingen zijn in overleg met de gemeente en de
stichtingen bepaald. Op basis van deze metingen zal TNO een nadere analyse
maken van de geluidreductie van de genomen maatregelen, waaronder het stiller
maken van het tijdelijke Prio-materieel. TNO berekent op basis van deze resultaten
de verwachte geluidsemissie voor het kalenderjaar 2010 voor deze woningen en
vergelijkt deze met de waarden uit het Tracébesluit.
Doordat DCMR ook wordt betrokken bij deze metingen vindt er een validatie plaats
van de uitkomsten en de aannames die DCMR heeft gedaan bij de totstandkoming
van hun rapport.
Ook vindt er een onderzoek plaats naar de effectiviteit van de genomen
geluidsreducerende maatregelen.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 13 van 22

Op 22 april 2010 heeft de Gemeente Breda een voorlichtingsbijeenkomst
georganiseerd op verzoek van de wijkraden Haagse Beemden, Buitengebied ZuidWest en de dorpsraden Prinsenbeek en Princenhage.
De gemeente heeft deze voorlichtingsbijeenkomst georganiseerd op verzoek van de
wijkraden Haagse Beemden, Buitengebied Zuid-West en de dorpsraden Prinsenbeek
en Princenhage.
Aan deze voorlichtingsbijeenkomst hebben het Ministerie van Verkeer en
Waterstaat, ProRail en HSA hun bijdrage verleend.

5.8 Trillingen
In de toelichting op het Tracébesluit HSL-Zuid van 1998 is de richtlijn “hinder voor
personen” van de Stichting Bouwresearch genoemd voor de beoordeling van
trillingen. In de richtlijn is aangegeven dat bij herhaald voorkomende trillingen als
gevolg van treinverkeer er sprake kan zijn van een zekere mate van geaccepteerde
hinder en kan een hogere SBR-streefwaarde aanvaardbaar zijn.
Tevens wordt in de toelichting op het Tracébesluit HSL-Zuid vermeld dat het
daadwerkelijke trillingsniveau van de locaties, waarvan ten tijde van het
Tracébesluit HSL-Zuid het voorspelde trillingsniveau zonder extra maatregelen niet
duidelijk onder de grenswaarde ligt, aan de grenswaarde zal worden getoetst zodra
de HSL in bedrijf is. In dit kader is vooruitlopend op de uiteindelijke dienstregeling,
opdracht gegeven aan TNO om nader onderzoek te doen.
In overleg met de wijkraden van de gemeente Breda zijn 3 locaties ten zuiden van
Breda bepaald waar trillingsmetingen gaan plaatsvinden. Deze trillingsmetingen
zullen plaatsvinden met materieel dat in de eindsituatie zal rijden: de Thalys en de
V250-treinen. Voor metingen aan de V250-treinen wordt aangesloten bij het
testprogramma van deze treinen.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 14 van 22

6

Financiën

6.1 Algemeen
Dit hoofdstuk behandelt de ontwikkeling van de projectkosten en uitgaven in de
verslagperiode. De aanpassingen aan het spoorwegnet bij Breda en aan de
rijkswegen A4 en A16 zijn separaat opgenomen. Hierdoor wordt de aansluiting met
de PKB deel 3, de begroting en de jaarrekening behouden.
PKB deel 3 (1996) geeft aan dat met de aanleg van de HSL-Zuid een
investeringsbedrag is gemoeid van € 3,413 miljard (exclusief BTW, prijspeil 1995),
exclusief de bijdrage aan België. Voor een compleet beeld is de bijdrage aan België
in het kostenoverzicht opgenomen.

6.2 Mutaties op het projectbudget
In de verslagperiode hebben de volgende mutaties op het projectbudget
plaatsgevonden:
Vrijgave achtste tranche uit de risicoreservering (+ € 37 mln)
In de aanbiedingsbrief bij de 26e VGR heeft de Minister de Kamer gevraagd in te
stemmen met een onttrekking van € 37 mln uit de risicoreservering, ter dekking van
de noodzakelijke EMC-maatregelen. De Kamer heeft hiermee ingestemd.
Het geld zal bij Najaarsnota 2010 aan het projectbudget van de HSL-Zuid worden
toegevoegd.
Herstel- en Inrichtingsproject Sophiapolder (-/- 0,8 mln)
Bij Najaarsnota 2009 is een bedrag van € 758.000 overgeheveld van het budget van
HSL-Zuid naar het begrotingsartikel Herstel & Inrichting, ten behoeve van de
Sophiapolder. Dit is abusievelijk niet verwerkt in de vorige voortgangsrapportage,
en is nu alsnog opgenomen in de mutaties.
Voor de prijsontwikkeling van het projectbudget zijn de percentages gehanteerd
zoals opgenomen in onderstaande tabel. Het zijn de door het Ministerie van
Financiën vastgestelde percentages, gebaseerd op de IBOI (Index Bruto Overheids
Investeringen) die door het Centraal Planbureau in het Centraal Economisch Plan
worden gepresenteerd.
Prijsindexpercentages
1995
1996

1996
1997

1997
1998

1998
1999

1999
2000

2000
2001

2001
2002

2002
2003

2003
2004

2004
2005

2005
2006

2006
2007

2007
2008

2008
2009

2009
2010

1,50
%

2,75
%

2,75
%

1,40
%

2,50
%

4,50
%

3,00
%

2,75
%

1,25
%

0,39
%

0,66
%

0,44
%

1,48
%

2,137
%

0,839
%

Tabel 1: prijsindexpercentages

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 15 van 22

Het projectbudget per 30 juni 2010 is weergegeven in de volgende tabel.
Aansl.
Prijsmutaties Totaal
Vorige
Deze
Totaal
index
perioden periode (pp'95) ('96-’10) begroting (pp.’09)

Wijzigingen pp'95
PKB dl 3
(pp'95)
Uitvoeringskosten

3.089

711

Grondverwerving

324

-72

3.413

639

Subtotaal

27

895

252

26

4.079

921

België

364

364

16

Voorbereidingskosten

50

50

Totaal 17.3.1 HSL-Zuid

278
-144

4.856
380
50

4.493

937

-144

91

15

9

115

Totaal 17.3.3 Hoofdwegen2

748

748

129

135

1.012

5.332

1.081

0

6.413

1.892

27

4.578

91
3.413

1.053

-144

Totaal 17.3.2 Railwegen
Totaal excl. BTW.1

3.413

27

3.827

27

831

BTW art. 17.3.1 en 17.3.2
Totaal projectbudget inclusief BTW
Infraprovider beschikbaarheidsvergoeding 3
Totaal projectbudget HSL-Zuid inclusief Infraprovider en BTW

5.286

7.244
2.996
4

10.240

Tabel 2: projectbudget HSL-Zuid (bedragen in € mln)
1.

2.

3.
4.

De projectkosten worden in deze tabel exclusief BTW weergegeven. Jaarlijks wordt, op
basis van een afspraak met het Ministerie van Financiën, de betaalde BTW op railprojecten
gecompenseerd (zie regel BTW).
Het projectbudget is inclusief € 1.012 mln, bestemd voor aanpassingen aan rijksweg A16
(Noord-Brabant) en rijksweg A4 tussen Leiderdorp en het Ringvaartaquaduct. De
bedragen van artikelonderdeel 17.3.3 Hoofdwegen zijn, in afwijking tot de railprojecten,
inclusief BTW.
Inclusief € 34 mln voor de onderhoudscomponent gedurende 25 jaar voortvloeiend uit
contractwijzigingen op het Infraspeed contract.
De genoemde mutaties in het projectbudget zijn opgenomen vooruitlopend op de
verwerking in de Rijksbegroting.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 16 van 22

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling weer van het projectbudget tot en met
deze 27e voortgangsrapportage.

Bedrag

Prijspeil

Bron:
VGR
nr.

PKB deel 3

3.413

3.413

1995

1

Korting lange variant Tunnel Groene Hart

-/- 91

-/- 91

364

380

1997

3

50

50

1995

7

537

598

2000

7

55

61

2000

8

Mutatie

Bijdrage aan België
Kosten voor PKB deel 3
Overdracht A16
Verbeterde Vorkvariant Rotterdam West
Overdracht A4-bundel

Bedrag
pp’95

Gecommuniceerd
in Tweede Kamer

175

195

2000

8+9

Wijziging A4-bundel (wijzigingsprotocol)

10

12

2002

12

Aansluiting Breda

91

101

2000

7

Verdiepte Ligging Hoogmade

19

21

2000

9 +11

Bergschenhoek

10

12

2001

9 +11

Mopmolen

0

0

2001

9

Tenderkosten Infraprovider en Vervoer

34

36

1999

7

Communicatie

-/- 10

-/- 10

1999

6

ICT taakstelling

-/- 0

-/- 0

2001

9

Zettingsvrijeplaat

50

55

1999

7

Lange variant Tunnel Groene Hart

83

91

1999

7

Meer/Hazeldonk

2

2

2003

13

Wijzigingsprotocol A4-bundel

27

34

2004

15

Afrekening protocol A4-bundel

15

19

Anti-vandalismeschermen

2

2

2006
2006/7

20/22

251

272

1999

7

17

18

1999

7

Aanbestedingsresultaat Tunnel Groene Hart

-/- 23

-/- 25

1999

7

Lagere realisatiestand uitgaven t/m 2000

-/- 2

-/- 2

‘Oude’ spanning raming en budget

81

91

2000

11

Regieovk. taakorganisaties/versterking organisatie

21

25

2001

11

Hogere tenderkosten Infraprovider en Vervoer

25

29

2001

11

1e overboeking vanuit de risicoreserve

140

174

2002

13

2e overboeking vanuit de risicoreserve

72

90

2004

15

Risicoreserve i.v.m vogelproblematiek

18

23

2004

15

Saldo scopewijzigingen
Aanbestedingsresultaat civiele onderbouw
VAT (voorbereiding, administratie en toezicht)

e

20

1.423

9

3 overboeking vanuit de risicoreserve

77

97

2005

17

Teruggaaf risicoreserve i.v.m. vogelproblematiek

-14

-17

2006

19

4e overboeking vanuit de risicoreserve

32

40

2006

20

5e overboeking vanuit de risicoreserve

28

35

2006

20

6 overboeking vanuit de risicoreserve

25

31

2007

21

7e overboeking vanuit de risicoreserve

7

9

2007

21

8e overboeking vanuit de risicoreserve

28

37

2010

27

Saldo mee- en tegenvallers

783

e

Subtotaal scopewijzigingen en mee- en tegenvallers

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

2.206

Pagina 17 van 22

Subtotaal scopewijzigingen en mee- en tegenvallers
Vrijval begroting PPS Infraprovider

2.206
-/- 408

-/- 476

2001

9

113

137

‘99/’00
‘01/’02
‘03/’04
‘05/’06
‘07/’08
‘09

7/9
10/12
14/16
18/20
22/24
26

Extra EU-subsidies

13

16

2006

20

Leenfaciliteit RWS

-1

-1

2006

20

Budgetoverdracht naar SSO

-2

-2

2009

26

Bijdrage Herstel & Inrichting Sophiapolder

-1

-1

2009

27

Saldo ontvangsten

Saldo technische mutaties

-/- 287

Subtotaal mutaties

1.919

Totaal op prijspeil 1995

5.332

Tabel 3: mutatieoverzicht projectbudget (bedragen in € miljoen)
exclusief beschikbaarheidvergoeding Infraprovider

6.3 Uitgaven en aangegane verplichtingen
Uitgaven
Tabel 4 geeft een overzicht van de uitgaven. Tot en met 30 juni 2010 is ten
behoeve van het project HSL-Zuid een bedrag van € 7.141 mln betaald (99% van
het projectbudget exclusief beschikbaarheidvergoeding Infraspeed).
(Bedragen in € mln, incl.
BTW)

Totaal
vorige

Deze
periode

perioden
Voorbereidingskosten

49,9
20,2

Totaal

Waarvan

art. 17.3.1 art. 17.3.2 Art. 17.3.3
HSL
Spoorwegen Hoofdweg
en
49,9
49,9

Uitvoeringskosten

6.384,9

6.405,1

5.278,3

Grondverwerving

306,4

306,4

306,4

België

379,8

379,8

379,8

Totaal

7.121,0

20,2 7.141,2

6.014,4

115,5

1.011,3

115,5

1.011,3

Tabel 4: uitgaven HSL-Zuid vanaf PKB1 (1991) tot en met 30 juni 2010
Verplichtingen
In tabel 5 zijn de aangegane verplichtingen opgenomen. Tot en met
30 juni 2010 is voor het HSL-Zuid project een bedrag van € 7.161 mln verplicht
(99% van het projectbudget exclusief de beschikbaarheidvergoeding Infraspeed).

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 18 van 22

(Bedragen in € mln,
incl. BTW

Totaal
vorige
perioden

Voorbereidingskosten

49,9

Uitvoeringskosten

6.404,2

Grondverwerving

308,2

België

379,8

Totaal

7.142,1

1)

Deze
periode

18,9

18,9

Totaal 1)

Waarvan
art. 17.3.1
HSL

art. 17.3.2
art. 17.3.3
Spoorwegen Hoofdwegen

49,9

49,9

6.423,1

5.296,3

308,2

308,2

379,8

379,8

7.161,0

6.034,2

115,5

1.011,3

115,5

1.011,3

Dit bedrag is inclusief € 834,3 miljoen aan BTW verplichtingen. Het bedrag aan te betalen BTW
wordt, op basis van een afspraak met het Ministerie van Financiën, jaarlijks gecompenseerd door
een ophoging van het projectbudget.

Tabel 5: aangegane verplichtingen HSL-Zuid vanaf PKB1 (1991) tot en met 30 juni
2010

6.4 Realisatieprogramma Hogesnelheidslijn
Bedragen in mln €

Totaal

HSL-Zuid (IF 17.03.01)

6.117
2.660

- Reguliere SVV middelen
(incl. FES BOR)
- FES regulier

T/m
2007

2008

2009

2010

5.826

136

33

122

2.400

112

26

122

24

7

2011

later

1.710

1.710

- Privaat

940

940

- EU-ontvangsten

193

193

- Ontvangsten derden
- Risicoreservering

132
482

101
482

HSL-Zuid spoorwegen (IF
17.03.02)

115

115

HSL-Zuid hoofdwegen (IF
17.03.03)
Totaal IF 17.03

1.012

1.012

7.244

6.953

136

33

122

Beschikbaarheidsvergoeding

2.962

168

117

118

118

118

2.323

34

2

1

1

1

1

28

10.240

7.123

254

152

241

119

2.351

Infraprovider (IF 13.04) (excl.
BTW)1
Onderhoud wijzigingen
Infraprovider (IF 13.04) 1
Totaal geplande realisatie
1

De uitgaven zijn in overeenstemming gebracht met de realisatie op het desbetreffende begrotingsartikel

Tabel 6: realisatieprogramma HSL-Zuid

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 19 van 22

Ontvangsten
(Bedragen in € mln, incl. BTW)

Totaal
vorige
perioden

Deze
periode

Ontvangsten derden

142,6

EU-subsidie

194,1

Totaal

336,7

Totaal

0,9

143,5
194,1

0,9

337,6

Tabel 7: ontvangsten HSL-Zuid t/m 30 juni 2010
In het eerste halfjaar van 2010 is € 0,9 mln aan ontvangsten van derden geboekt
ten gunste van de HSL-Zuid. Dit betreft ontvangsten voortvloeiend uit verkopen van
grond en ontvangen vergoedingen van derden.

6.5 Overhevelingen uit de risicoreservering
Ter dekking van meerkosten boven het oorspronkelijke projectbudget is de Tweede
Kamer in een aantal tranches akkoord gegaan met de overheveling van de
risicoreservering naar het projectbudget.
Tijdens het Algemeen Overleg van 18 mei 2010 tussen de Minister en de vaste
commissie voor Verkeer en Waterstaat heeft de Kamer ingestemd met een
onttrekking van € 37 mln uit de risicoreservering. Inclusief deze mutatie is tot en
met 30 juni 2010 € 519 mln budget beschikbaar gesteld uit de risicoreservering.

6.6 Prognose claim op de risicoreservering
De resterende claim (50%-waarde) op de risicoreservering bedraagt aan het eind
van de verslagperiode € 31 mln. Deze verwachte meerkosten kennen een
onzekerheid van plus € 28 mln en minus € 25 mln.
Bedragen in €
Prognose claim
risicoreservering
Overhevelingen uit
risicoreservering
Potentiële claim op
risicoreservering 50% waarde
Potentiële claim op
risicoreservering 90% waarde

VGR 27
550 mln

VGR 26
533 mln

Mutatie
+ 17 mln

-/- 519 mln

-/- 482 mln

37 mln

31 mln

51 mln

-/-20 mln

59 mln

84 mln

-/- 25 mln

Tabel 9: totaaloverzicht van claim op risicoreservering
In het eerste halfjaar van 2010 is de resterende potentiële claim op de
risicoreservering afgenomen van € 51 mln naar € 31 mln.
De potentiële claim op de risicoreservering daalt enerzijds door de eerder genoemde
vrijgave van € 37 mln uit de risicoreservering. Daar tegenover staat per saldo € 17
mln aan extra kosten. Deze extra kosten betreffen met name de aanvullende EMCmaatregelen (€ 22 mln), doch worden deels gecompenseerd door € 5 mln aan
meevallers, onder andere op het gebied van VAT-kosten.

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 20 van 22

Bijlage 1: Overzicht Kamerstukken

In de verslagperiode heeft de minister van Verkeer en Waterstaat de volgende
kamerstukken over de HSL-Zuid aan de Tweede Kamer gezonden.

Datum

Onderwerp

23 februari 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat ter
22026, nr. 311
beantwoording vragen commissie VW inzake uitzending KRO
Reporter over HSA/HSL-Zuid d.d. 29 november 2009

9 maart 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat over
antwoorden op vragen van de commissie over de
geluidsme tingen HSL-Zuid

22026, nr. 312

31 maart 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat ter
aanbieding voortgangsrapport 26 HSL-Zuid

22026, nr. 313

28 april 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat over het
22026, nr. 314
Rapport van bevindingen bij Voortgangsrapport 26 HSL-Zuid

7 mei 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat ter
beantwoording vragen commissie VenW inzake
Voortgangsrapport 26 HSL-Zuid

22026, nr. 315

12 mei 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat ter
beantwoording vragen commissie VenW inzake
Voortgangsrapport 26 HSL-Zuid

22026, nr. 316

17 mei 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat over uitstel 22026, nr. 317
beantwoording vragen commissie inzake Elektromagnetische
Comptabiliteit HSL-Zuid

17 mei 2010

Brief van de minister van Verkeer en Waterstaat over de
reactie op een notitie van DCMR m.b.t. HSLgeluidbelastingen in de gemeente Lansingerland

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Kamerstuknummer

22026, nr. 318

Pagina 21 van 22

Afkortingenlijst

AT-stations:

Auto Transformator stations

ATB:

Automatische Trein Beïnvloeding

BTW:

Belasting Toegevoegde Waarde

DCMR:

Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond

EMC:

Elektromagnetische Compatibiliteit

ERTMS:

European Railway Traffic Management System

ESS:

Evacuation Support System

EU:

Europese Unie

HSA:

High Speed Alliance

HSL-Zuid:

Hogesnelheidslijn-Zuid

IBOI:

Index Bruto Overheidsinvesteringen

IVW:

Inspectie Verkeer en Waterstaat

MER:

Milieu Effect Rapportage

NAI:

Nederland Arbitrage Instituut

NMBS:

Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen

NS:

Nederlandse Spoorwegen

PKB:

Planologische Kern Beslissing

PP :

Prijspeil

RWS:

Rijkswaterstaat

SSO:

Shared Service Organisatie

VGR:

Voortgangsrapport

Voortgangsrapport 27 Hogesnelheidslijn Zuid, september 2010

Pagina 22 van 22