Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1111
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de Ministers van Defensie en van
Buitenlandse Zaken over de Australische excessen in Afghanistan en de reactie
hierop (ingezonden 24 november 2020).
Antwoord van Minister Bijleveld-Schouten (Defensie), mede namens de
Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 15 december 2020).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het rapport waaruit blijkt dat speciale eenheden van het
Australische leger tijdens hun dienst in Afghanistan in strijd met internationale regels 39 burgers en gevangenen hebben gedood, met name in de
provincie Uruzgan, waar Nederland ook actief was?1
Antwoord 1
Het kabinet constateert dat de bevindingen van het onderzoek schokkend en
zeer ernstig zijn en stelt in de eerste plaats vast dat uit intensief en zorgvuldig
Australisch onderzoek geen Nederlandse betrokkenheid bij de misstanden
naar voren is gekomen. Defensie voert nu een inventarisatie uit om na te
gaan of er naar Nederlands oordeel geen aanleiding is om betrokkenheid bij
de misstanden van Australische speciale eenheden aan te nemen. Deze
inventarisatie richt zich op operaties van Australische speciale eenheden
waarbij met Nederlandse troepen is samengewerkt, of die door Nederlandse
militairen zijn ondersteund. Naast de inventarisatie kijkt Defensie ook naar de
aanbevelingen die in het Australische rapport worden gedaan om dergelijke
misstanden te voorkomen. Het doel hiervan is om te beoordelen of deze
relevant zijn voor Defensie en of deze al dan niet zijn geborgd binnen de
organisatie.

1

ah-tk-20202021-1111
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Australische militairen executeerden 39 burgers en gevangenen in Afghanistan,
https://nos.nl/artikel/2357155-australische-militairen-executeerden-39-burgers-en-gevangenenin-afghanistan.html, 19 november 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 2
Kunt u toelichten waarom u stelt dat er geen Nederlanders betrokken waren
bij het ombrengen van burgers en gevangenen door Australiërs in Afghanistan?2
Antwoord 2
De Australische Minister van Defensie en Commandant der Strijdkrachten
hebben kort voor de verschijning van het rapport aan hun Nederlandse
collega’s laten weten dat er uit het onderzoek geen Nederlandse betrokkenheid bij de misstanden naar voren is gekomen. Het kabinet heeft ook zelf
geen indicaties voor betrokkenheid bij Australische misstanden onder
Nederlandse militairen.
Vraag 3
Hebben Nederlandse militairen ten tijde van de missie in Uruzgan ooit
aanwijzingen onder ogen gekregen van de Australische excessen? Zo ja, wat
is daarmee gedaan?
Antwoord 3
Daags na het verschijnen van het Australische rapport is bij Defensie een
melding binnengekomen van een Nederlandse militair die destijds was
uitgezonden naar Uruzgan. De melding heeft betrekking op het handelen van
Australische en niet van Nederlandse militairen. Momenteel onderzoekt het
ministerie deze melding.
Op dit moment wordt naslag gedaan in de rapportages van de missie in
Afghanistan van de periode 2005–2010. De meldingen in deze rapportages die
mogelijk betrekking hebben op Australische speciale eenheden worden
geïdentificeerd en geanalyseerd. Indien hier aanleiding toe is, stelt het kabinet
de Kamer zo snel mogelijk op de hoogte van de bevindingen van de
inventarisatie.
Vraag 4
Was er op enigerlei wijze Nederlandse betrokkenheid bij (een deel van) de
militaire operaties van de Australische speciale eenheden toen Nederland in
Uruzgan opereerde? Zo ja, hoe zag dit eruit?
Antwoord 4
Nederland heeft in de periode 2006–2010 op bepaalde momenten samengewerkt met Australische speciale eenheden in Uruzgan, of hun operaties
ondersteund. Zoals eerder aan uw Kamer is gemeld (Kamerbrief 27 925, nr.
221 en Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2008–2009, nr. 2028),
hebben Nederlandse en Australische speciale eenheden in het voorjaar en de
zomer van 2006 gecoördineerd opgetreden en informatie uitgewisseld. Deze
samenwerking vond plaats in het kader van de transitie naar de Nederlandse
gebiedsverantwoordelijkheid over de provincie Uruzgan per 1 augustus 2006.
Tot die tijd viel de provincie onder de verantwoordelijkheid van Australische
speciale eenheden.
Daarnaast hadden Nederlandse gevechtshelikopters en F-16 jachtvliegtuigen
de taak om eenheden van de NAVO-missie in Zuid-Afghanistan bij te staan
met luchtsteun en verkennings- en waarnemingsactiviteiten. In de periode
2006–2010 hebben zij hier ook voor Australische speciale eenheden in
voorzien. Als deel van de inventarisatie beziet Defensie momenteel waar,
wanneer en op welke wijze Nederlandse troepen met Australische speciale
eenheden hebben samengewerkt of hun operaties hebben ondersteund.
Vraag 5
Hoe zag de bevelslijn eruit gedurende de samenwerking met de Australiërs in
Uruzgan?

2

Defensie: geen Nederlanders betrokken bij Australische excessen in Afghanistan,
https://nos.nl/artikel/2357185-defensie-geen-nederlanders-betrokken-bij-australische-excessenin-afghanistan.html, 19 november 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Van april tot en met juli 2006 voerde een Nederlandse taakeenheid (de
Deployment Task Force- DTF) in Uruzgan de voorbereidings- en opbouwwerkzaamheden uit voor de NAVO-geleide missie International Security Assistance
Force (ISAF), die daar vanaf augustus 2006 van start ging. Tot die tijd viel de
provincie onder de verantwoordelijkheid van de door de VS geleide operatie
Operation Enduring Freedom (OEF). De Australische speciale eenheden in
Uruzgan opereerden onder de vlag van laatstgenoemde missie. Hoewel de
Nederlandse taakeenheid en de Australische speciale eenheden in deze
periode een gescheiden bevelslijn kenden, werd op bepaalde momenten
samengewerkt en gecoördineerd tussen beide missies. Het kabinet heeft uw
Kamer hier over geïnformeerd (Kamerbrief 27 925, nr. 221 en Aanhangsel van
de Handelingen, vergaderjaar 2008–2009, nr. 2028).
Vanaf augustus 2006 tot augustus 2010 droeg Nederland als lead nation de
gebiedsverantwoordelijkheid over de provincie Uruzgan binnen de ISAFmissie.
Nederlandse en Australische troepen vormden in die periode onder Nederlandse leiding een gezamenlijke taakeenheid, de Task Force Uruzgan(TFU).
Australische speciale eenheden maakten geen deel uit van de TFU en waren
daarmee geen onderdeel van de Nederlandse bevelslijn.
De Australische speciale eenheden werden binnen een separate bevelslijn
vanuit het hoofdkwartier van de ISAF-missie in Kabul aangestuurd. Ook
Nederlandse speciale eenheden zijn tussen april 2009 en augustus 2010
vanuit deze bevelslijn aangestuurd. De Nederlandse speciale eenheden in
Uruzgan maakten van april 2006 tot december 2007 deel uit van TFU en
bevonden zich daardoor binnen de Nederlandse bevelslijn. Onderling kenden
de Nederlandse en Australische speciale eenheden geen bevelsverhouding.
De Nederlandse gevechtshelikopters en F-16 jachtvliegtuigen bevonden zich
buiten de Nederlandse bevelslijn en werden respectievelijk aangestuurd door
het regionale ISAF-hoofdkwartier in Zuid-Afghanistan en het landelijke
ISAF-hoofdkwartier in Kabul. Er bestond daarbij geen bevelslijn met de
Australische speciale eenheden.
Los van de bevelslijnen die binnen missies en operaties bestaan, behoudt
ieder land zelf de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid en verantwoordelijkheid over de inzet van zijn militairen. Ook voor de missie in Afghanistan was
dit voor Nederland en Australië het geval.
Vraag 6
Zou u deze vragen kunnen beantwoorden nog vóór de begrotingsbehandeling Defensie in de Tweede Kamer?
Antwoord 6
Het kabinet houdt in het belang van de nauwkeurigheid voor de beantwoording van deze vragen de reguliere beantwoordingstermijn aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3