Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2004
Vragen van het lid Van der Staaij (SGP) aan de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat palliatieve zorg vaak te
laat wordt ingezet bij chronische aandoeningen (ingezonden 27 februari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport),
mede namens de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
15 april 2013). Zie Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 1761
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Palliatieve zorg vaak te laat ingezet
bij chronische aandoeningen»?1
Antwoord 1
Ja, ik heb kennis genomen van dit bericht.
Vraag 2
Wat vindt u van de resultaten van het genoemde onderzoek, waaruit blijkt dat
huisartsen zich vaak geleidelijk – en pas relatief kort voor het overlijden –
bewust zijn van de behoefte aan palliatieve zorg bij patiënten met een andere
ziekte dan kanker, bijvoorbeeld patiënten met COPD of kwetsbare ouderen?
Antwoord 2
De resultaten van het onderzoek laten zien dat vroegtijdige signalering van
behoefte aan palliatieve zorg beter kan, vooral voor andere ziekten dan
kanker. Uit dit onderzoek blijkt ook dat het lang niet altijd gemakkelijk is om
vast te stellen dat de laatste fase is begonnen, in het bijzonder bij chronische
aandoeningen als COPD en hartfalen. Bij deze aandoeningen worden
slechtere periodes afgewisseld met betere periodes. Het lijkt alsof patiënten
nog opknappen.
Het beleid dat in de afgelopen jaren is gevoerd voor de palliatieve zorg was
en zal mede zijn gericht op het vroegtijdig signaleren van de behoefte aan
palliatieve zorg.

1

ah-tk-20122013-2004
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Website Medical Facts, 25 februari 2013, http://www.medicalfacts.nl/2013/02/25/palliatieve-zorgvaak-te-laat-ingezet-bij-chronische-aandoeningen/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe verhoudt de uitkomst van dit onderzoek zich met uw inzet om de
motie-Van der Staaij c.s. (Kamerstuk 29 509 nr. 40) uit te voeren, waarin de
regering opgeroepen wordt zich actief in te zetten voor de verbreding van
palliatieve zorg naar meerdere ziektebeelden? Op welke manieren heeft u zich
actief ingezet voor dit doel en wat waren daarvan de resultaten? Vindt u dat u
daarbij voldoende resultaat heeft geboekt?
Antwoord 3
In het beleid is nadrukkelijk oog voor deze verbreding.
Ter illustratie wijs ik op de ontwikkeling van de generieke module voor
palliatieve zorg, die in november aanstaande zal zijn afgerond en door mij
wordt gefaciliteerd. De module komt tot stand door inbreng van experts in de
palliatieve zorg en beschrijft een «norm voor goede zorg». Markering van de
verwachting dat een patiënt aan een bepaalde aandoening zal overlijden,
krijgt een prominente plaats in de module. De module zal deel uit maken van
bestaande en nog te ontwikkelen zorgstandaarden. Daarmee wordt palliatieve
zorg verbreed naar meerdere ziektebeelden. Dit illustreert de snelle ontwikkeling die palliatieve zorg doormaakt.
Ook de Netwerken Palliatieve Zorg en het Integraal Kankercentrum Nederland
zetten zich in voor de verbreding van palliatieve zorg naar meerdere
ziekte-beelden.
Daarnaast is het van belang dat palliatieve zorg verder wordt verankerd in
opleidingen van verzorgenden, verplegenden en artsen, wat ik ondersteun.
Voorts vormt het ZonMw-verbeterprogramma, waarin de uitrol van goede
voorbeelden centraal staat, een krachtige impuls, gericht op het vroegtijdig
inzetten van palliatieve zorg. De implementatie van de kennis en ervaring die
in het veld aanwezig is, waarin het juist ook kennis over andere chronische
aandoeningen dan kanker betreft, en juist in settings, waar palliatieve zorg
nog geen vanzelfsprekende zaak is, is het doel. Als voorbeeld noem ik het
succesvolle PaTz-project, waarin huisartsen en wijkverpleegkundigen hun
palliatieve patiënten identificeren en palliatieve zorg tijdig kan worden
ingezet.
Tussentijds zal ik u informeren over de resultaten van dit programma, waarin
ook ruimte is voor het toetsen van de module voor palliatieve zorg. Ik vind
het vroeg om op dit moment een uitspraak te doen over de vraag wat de
concrete resultaten zijn, als het gaat om de verbreding van palliatieve zorg
naar andere ziektebeelden.
Vraag 4
Hoe reageert u op de aanbeveling dat huisartsen al in een vroeg stadium het
initiatief moeten nemen om het gesprek aan te gaan met een patiënt en zijn
naasten over hun palliatieve zorgbehoeften in de laatste levensfase?
Antwoord 4
Het voeren van gesprekken over het naderende levenseinde is bij uitstek een
kerncompetentie van artsen. In eerste instantie heeft de beroepsgroep hierin
het voortouw. Om gesprekken over het levenseinde te bevorderen heeft de
KNMG in samenwerking met patiënten- en ouderenorganisaties een
handreiking opgesteld getiteld «Tijdig spreken over het levenseinde». Dit
document, waarvan zowel een artsen- als een patiëntenvariant is opgesteld,
biedt professionals, patiënten en naasten handvatten over hoe men een
dergelijk gesprek kan voorbereiden en voeren. Ik zie het als een goede
ontwikkeling dat het praten over het (naderende) levenseinde wordt
gestimuleerd. Door met elkaar in gesprek te gaan over het levenseinde
worden wensen en verwachtingen helder.
Vraag 5
Welke beleidsmatige sturingsmogelijkheden ziet u in reactie op de uitkomst
van het onderzoek dat er relatief slecht wordt gescoord op de kwaliteitsindicatoren voor nazorg aan nabestaanden?
Antwoord 5
Het is waardevol om te weten waar de zorg beter kan. Aan de hand van de
indicatoren wordt duidelijk waar de zorgverlening verbetering behoeft. Dit
signaal is in de eerste plaats relevant voor de zorgaanbieder. De nazorg kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

bijvoorbeeld worden verbeterd door de nabestaanden te wijzen op de
mogelijkheden van nazorg. Voorts ben ik bereid om te bezien in hoeverre
binnen het ZonMw-verbeterprogramma mogelijkheden zijn om de nazorg te
versterken.
Vraag 6
Op welke manier wilt u de uitkomsten van dit onderzoek gebruiken voor uw
beleid om de palliatieve zorg in Nederland naar een hoger niveau te tillen?
Antwoord 6
De uitkomsten van dit onderzoek worden meegenomen in het ZonMwverbeterprogramma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3