Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1783
Vragen van het lid Verkuijlen (VVD) aan de Ministers van Justitie en
Veiligheid en voor Rechtsbescherming over het bericht «Pubers met granaten
en tonnen winst door cybercrime: «Almere visvijver criminelen»» (ingezonden
13 februari 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 8 maart 2023). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1753.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel in de Telegraaf van vrijdag 10 februari 2023 met
de titel «Almere nieuwe kraamkamer van criminelen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Herkent u het door de politie geschetste beeld van Almere als een gemeente
waarin met name de aanwas van jongeren in de georganiseerde criminaliteit
tot grote zorg aanleiding geeft?
Herkent u het beeld uit het artikel dat Almere landelijk wordt getypeerd als
een visvijver voor de nieuwe aanwas, gesproken wordt over subjecten die als
drugsuithaler actief zijn in Rotterdam en Antwerpen?
Een recente golf aanslagen met explosieven, waarvan enkele gepleegd door
minderjarigen, valt te linken aan de georganiseerde criminaliteit en de handel
in drugs. In het artikel wordt dit omschreven als grootstedelijke problematiek.
Herkent u dat beeld?
Antwoord 2, 3 en 4
De politie herkent het beeld dat er in Almere jongeren worden geronseld voor
de georganiseerde (drugs)criminaliteit en online criminaliteit. Dit is helaas
een landelijk zorgwekkend beeld. Daarom investeert dit kabinet structureel in
de preventie van jeugdcriminaliteit om te voorkomen dat kleine jongens grote
criminelen worden. Hierover is op dit moment ook contact met Almere over

1

ah-tk-20222023-1783
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Telegraaf, 10 februari 2023, Pubers met granaten en tonnen winst door cybercrime: «Almere
visvijver criminelen» (https://www.telegraaf.nl/nieuws/1562418624/pubers-met-granaten-entonnen-winst-door-cybercrime-almere-visvijver-criminelen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

de maatregelen die daar worden genomen en de wijze waarop de gemeente
hierbij ondersteund kan worden. In Midden-Nederland zijn meerdere
criminele clusters actief, waarvan het merendeel te linken is aan de georganiseerde drugscriminaliteit. Samen met het relatieve hoge aandeel jongeren en
jongvolwassenen maakt dat de regio een kraamkamer is voor jonge aanwas.
Daarnaast herkennen wij ook dat criminelen zich bij het plegen van aanslagen
op woningen met explosieven niet beperken tot de grote steden in Nederland. We zien dat deze problematiek zich ook in middelgrote en kleinere
gemeenten kan voordoen. Daarom zetten wij in Midden-Nederland in zowel
grote als kleinere gemeenten (Lelystad, Utrecht en Nieuwegein) actief in op
de preventie van jeugdcriminaliteit en het versterken van het gezag.
Vraag 5, 6, 7 en 8
Hoe is het mogelijk dat een gemeente als Almere, onder de rook van
Amsterdam, met de geschetste grootstedelijke problematiek, niet geselecteerd is en dus geen deel uitmaakt van de integrale aanpak Preventie met
Gezag?
Ziet u op basis van het geschetste beeld urgentie om Almere toe te voegen
aan de gemeenten die onderdeel uit maken van Preventie met Gezag, gericht
op het voorkomen van de aanwas van jongeren in de georganiseerde
criminaliteit?
Op grond van welke criteria is besloten naast de 15 gemeenten waarmee de
aanpak is gestart, onlangs ook Delft, Dordrecht, Roosendaal en Vlaardingen
toe te voegen aan het programma en wat is de grondslag voor deze criteria
in wet- en regelgeving?
Zijn u op dit moment nog meer gemeenten bekend die ondanks een
zorgwekkend criminaliteitsbeeld buiten de selectie van Preventie met Gezag
zijn gevallen? Zo ja, wanneer worden deze gemeenten toegevoegd?
Antwoord 5, 6, 7 en 8
«Preventie met gezag», oftewel de brede preventieaanpak van (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit, richt zich primair op gebieden in
gemeenten waar de problematiek (van ondermijnende en georganiseerde)
jeugdcriminaliteit het hevigst is. Daarbij stapelt de sociale problematiek zich
op met grote gevolgen voor de risico’s voor jongeren om in de criminaliteit te
belanden.2
Op advies van het Strategisch Beraad Ondermijning is deze aanpak gestart in
de 16 focusgebieden van de gemeenten die zijn geprioriteerd in het Nationaal
Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV), waar Almere geen onderdeel
van uitmaakt.3 Uit de Leefbaarometer4 komen deze gebieden in deze
gemeenten naar voren als plaatsen waar de veiligheid en leefbaarheid in
verregaande mate onder druk staan.
Met de toetreding op 4 juli 2022 van de gemeenten Dordrecht, Delft,
Roosendaal en Vlaardingen tot het NPLV is besloten om ook in de focusgebieden van deze vier gemeenten te starten met de aanpak Preventie met
gezag. Momenteel zijn deze gemeenten hun aanvraag voor een domeinoverstijgende aanpak aan het formuleren. Naar verwachting kunnen zij nog voor
het zomerreces starten met de uitvoering.
Uit beschikbare data van o.a. het CBS, de Veiligheidsmonitor, de Jeugdmonitor en politiedata blijkt dat niet alleen voornoemde 19 gemeenten te maken
hebben met ernstige vormen van jeugdcriminaliteit in kwetsbare wijken. De
domeinoverstijgende wijkaanpak van Preventie met gezag zal vanaf dit jaar
gefaseerd worden uitgebreid naar aanvullende gemeenten, waarbij uitgangspunt is dat de middelen worden ingezet daar waar de problematiek het
grootst is en waar een domeinoverstijgende aanpak het grootste verschil kan
maken.
Almere is geselecteerd om te worden opgenomen binnen de aanpak
Preventie met Gezag. Op advies van het Strategisch Beraad Ondermijning, en
gebruik makend van wetenschappelijke inzichten, is op basis van beschikbare
data een voorselectie gemaakt van acht gemeenten. Momenteel vinden met

2

Werkloosheid, armoede, onderwijsachterstanden, woonproblematiek, slechte gezondheid en
veel (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit.
3
Kamerstuk 28 741, nr. 86.
4
www.leefbaarometer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

deze gemeenten gesprekken plaats over hun mogelijke aansluiting bij de
aanpak Preventie met gezag. Almere is één van deze gemeenten. De
problematiek die wordt geschetst in het artikel over Almere – en door de
politie wordt bevestigd – toont deze urgentie aan.
Naar verwachting zullen deze extra gemeenten vóór het zomerreces van start
gaan met het maken van een probleemanalyse en het formuleren van een
plan van aanpak voor de domeinoverstijgende wijkaanpak.
Vraag 9
Hoeveel middelen van de aanpak preventie met gezag zijn in 2022 per
gemeente besteed en hoeveel worden er in 2023 en 2024 per gemeente
besteed?
Antwoord 9
De eerste 15 «Preventie met gezag»-gemeenten hebben in 2022 een
beschikking voor vier jaar ontvangen; de middelen kunnen worden besteed
vanaf juni 2022 tot juni 2026. De gemeenten krijgen de middelen voor de
domeinoverstijgende wijkaanpak in jaarlijkse tranches uitgekeerd van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Het bedrag dat de gemeenten jaarlijks ontvangen is onder andere afhankelijk
van de grootte van de gemeente, de omvang van de problematiek5 en de
omvang en inhoud van de aanvraag. Gemeenten krijgen geld voor bijvoorbeeld de inzet van buitengewone opsporingsambtenaren (Boa’s) en/of het
Zorg- en Veiligheidshuis. Deze verdeling van de middelen is bekrachtigd door
het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO). In totaal gaat er jaarlijks circa
38,3 miljoen euro naar de gemeenten voor de domeinoverstijgende wijkaanpak Preventie met gezag.

Verdeling over gemeenten (x 100.000 euro)
Gemeente

Totaal

Amsterdam
Arnhem
Breda
Den Haag
Eindhoven
Groningen
Heerlen
Leeuwarden
Lelystad
Nieuwegein
Rotterdam
Schiedam
Tilburg
Utrecht
Zaanstad
Totaal

8,4
1,6
1,3
3,9
1,3
1,2
1,5
1,4
1,2
1,1
7,6
1,2
2,1
3,5
1,0
38,31

1

Dit zijn afgeronde bedragen.

De justitiële partners, zoals het OM, de politie, de Raad voor de rechtspraak,
de Raad voor de Kinderbescherming, de (Jeugd)reclassering en de Gecertificeerde Instellingen zullen dit jaar de voor de aanpak benodigde middelen
direct van het Ministerie van Justitie en Veiligheid ontvangen. De justitiële
partners zetten deze extra capaciteit in op basis van de integrale plannen en
afspraken met gemeenten.
Vraag 10
Welke afspraken zijn gemaakt met gemeenten om de effectiviteit van de
integrale aanpak preventie met gezag te monitoren, zodat de effectiviteit van
verschillende projecten kan worden gemeten?

5

De omvang van de problematiek is gebaseerd op zowel criminaliteitscijfers als sociaaleconomische problematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Om (over)zicht te krijgen of de integrale aanpak en de interventies van
Preventie met gezag effectief zijn wordt samen met gemeenten een monitor
opgezet. Hierover maken wij doorlopend afspraken en delen we resultaten via
ons netwerk met alle gemeentelijke programmamanagers. Deze monitoring is
onderdeel van de lerende aanpak, een jaarlijkse cyclus van het ophalen van
de geleerde lessen, het reflecteren hierop (vanuit wetenschap, beleid en
uitvoering) en het ontsluiten ervan (rapportage). Hierdoor krijgen we zicht op
wat werkt en wat niet en deze ervaringen kunnen ook met andere gemeenten
en partijen worden gedeeld.
Tevens worden gemeenten gewezen op de mogelijkheden om effectief
bewezen of kansrijke interventies (zoals Alleen Jij Bepaalt wie je bent of
Kapot Sterk) in te zetten. Daardoor is het mogelijk om meer concreet het
effect van de interventie aan te geven of naar een dergelijke rapportage toe te
werken.
Daarnaast worden er door de gemeenten en via onderzoeken, zoals dat van
het EPIC-consortium6, interventies geëvalueerd om op microniveau beter
zicht te krijgen op de effectiviteit. Met de lerende aanpak kan tijdens de
verdere uitrol van Preventie met gezag aan de verantwoording en monitoring
steeds beter vorm en inhoud worden geven. Het effect van bepaalde
interventies – en zeker gedragsinterventies – kan veelal pas over een langere
periode worden gemeten. Ten slotte sluit de monitor aan op de monitoring
van de overkoepelende programma’s boven Preventie met gezag, zoals de
monitoring van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en de
monitor van DG Ondermijning.

6

Er wordt sinds september 2022 een grootschalig, meerjarig onderzoek uitgevoerd door een
consortium van onderzoekers, beleidsmakers en praktijkpartners die met steun vanuit de
Nationale Wetenschapsagenda (NWA) het project EPIC hebben opgezet: Explaining, Preventing,
and Intervening in organized Crime involvement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4