Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 718

Goedkeuring van het op 31 mei 2013 te Beijing
tot stand gekomen Verdrag tussen de Regering
van het Koninkrijk der Nederlanden en de
Regering van de Volksrepubliek China tot het
vermijden van dubbele belasting en het
voorkomen van het ontgaan van belasting met
betrekking tot belastingen naar het inkomen
(Trb. 2013, 104)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt /
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard
bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de
Raad van State)

I. ALGEMEEN
I.0. Inleiding
Het onderhavige, op 31 mei 2013 te Beijing ondertekende, Verdrag tussen
de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de
Volksrepubliek China tot het vermijden van dubbele belasting en het
voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen
naar het inkomen, inclusief Protocol, (hierna: het Verdrag»; Trb. 2013, 104),
geeft regels die aanwijzen welke van de verdragsluitende staten, en in
welke mate, bevoegd is om in overeenstemming met zijn nationale
wetgeving belasting te heffen over het inkomen van inwoners van één of
van beide Staten, vooral teneinde dubbele belasting te voorkomen.
Daarnaast regelt het Verdrag, onder meer met het oog op het voorkomen
van het ontgaan van belasting, de onderlinge uitwisseling van fiscale
gegevens. Hoewel in het Verdrag de regeringen van beide Staten als
partijen worden genoemd, zal het gelden tussen de Staten.
Het huidige belastingverdrag, gesloten te Beijing op 13 mei 1987 (Trb.
1987, 93 en Trb. 1988, 20, hierna: het Verdrag 1987), behoefde op
hoofdlijnen enige modernisering en verbetering. In een drietal onderhandelingsrondes is overeenstemming bereikt over een volledig nieuw
verdrag. De meest wezenlijke wijzigingen ten opzichte van het Verdrag
1987 betreffen de duur van activiteiten die relevant is voor het constateren
van een vaste inrichting bij – kort gezegd – constructiewerkzaamheden,
het opnemen van een 5% tarief voor bronbelasting op deelnemingsdividend, specifiekere bepalingen in het artikel over vervreemdingswinsten
met betrekking tot aandelen, het opnemen van een heffingsrecht voor de
bronstaat voor particuliere pensioenen, uitbreiding van de werking van
het Verdrag tot op Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna: «Caribisch
Nederland») wonende natuurlijke personen en enkele andere, beperktere
1

kst-33718-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

1

vrijstellingen en aanpassingen in de artikelen over dividend, interest en
vermogenswinst. Daarnaast behoort tot de significante wijzigingen dat de
zogenoemde «tax sparing credit» uit het Verdrag 1987 is vervallen en dat
Nederland in het Verdrag antimisbruikregels heeft geaccepteerd langs de
lijnen die doorgaans in andere Chinese verdragen zijn opgenomen. Al de
voornoemde punten worden in het vervolg van deze memorie van
toelichting nader besproken.
De recent door China gesloten verdragen met België en het Verenigd
Koninkrijk2 zetten sterk de toon voor wat in het kader van een belastingverdrag voor Nederland (en andere Europese landen nu en in de komende
periode) mogelijk is. Zoals bij iedere verdragsonderhandeling gebruikelijk,
kan worden geconstateerd dat – naast de per saldo wezenlijke verbeteringen zoals hiervoor omschreven – een aantal Nederlandse wensen in
meerdere of mindere mate niet haalbaar is gebleken. Gedacht kan
bijvoorbeeld worden aan arbitrage als beslissingsinstrument bij overlegprocedures, stevigere wederzijdse toezeggingen over bijstand bij
invordering of het niet constateren van een vaste inrichting bij dienstverleningsactiviteiten. China geeft in dit verband echter stellig aan de
discussies en de keuzes rondom het OESO-modelverdrag3 te volgen. Het
integraal aansluiten bij de OESO-modelverdragbenadering is voor China,
als niet OESO-lid4, vooralsnog echter niet aan de orde en die instelling
hanteert China consequent in belastingverdragen met in het bijzonder de
Europese landen.
Gezien het voorgaande was voor de onderhandelingsdelegaties duidelijk
dat op dit moment het op een wezenlijk aantal punten actualiseren en
verbeteren van het Verdrag 1987 de meest constructieve benadering zou
zijn. Het bij het Verdrag behorende Protocol is daarbij, vooral op Chinees
verzoek, ook beknopt gebleven. Als algehele basishouding wenste China
zoveel mogelijk bij internationaal gestandaardiseerde teksten te blijven en
terughoudend te zijn bij het opnemen van door een verdragspartner
voorgestelde bijzondere uitwerkingen.
Zoals in onderdeel I.6 van dit deel «Algemeen» is opgemerkt, is als bijlage
bij deze memorie van toelichting het schema bijgevoegd waarin de
toetsingscriteria zijn opgenomen voor Nederlandse bilaterale belastingverdragen. Met het ingevulde schema kan in één oogopslag worden
vastgesteld op welke onderdelen het Verdrag in overeenstemming is met
het Nederlandse fiscale verdragsbeleid, zoals neergelegd in de Notitie
Fiscaal Verdragsbeleid 2011 (hierna: NFV 2011).5
I.1. Aanleiding voor en verloop van de onderhandelingen
In december 2007 is een eerste onderhandelingsronde gevoerd. Het feit
dat China een belangrijke speler in de wereldeconomie is geworden,
vormde een belangrijke reden om – ook door middel van het instrument
van verdragsonderhandelingen – in goed contact te blijven met China,
mede met het oog op de behandeling van overlegprocedures ten aanzien
van individuele belastingplichtigen. Daarnaast werd vastgesteld dat de
Nederlandse wens voor enige verbetering ten opzichte van het Verdrag
2

Het nieuwe verdrag tussen China en België is ondertekend op 7 oktober 2009. Het nieuwe
verdrag tussen China en het Verenigde Koninkrijk is ondertekend op 27 juni 2011. De verdragen
zijn nog niet van toepassing.
3
De OESO is de organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling. Deze organisatie
stelt een modelbelastingverdrag op dat periodiek wordt geactualiseerd. Voor het belang van
het OESO-modelverdrag wordt verwezen naar de NFV 2011. Het bij dat modelverdrag
behorende commentaar wordt verder aangeduid als «het OESO-commentaar».
4
Wel is sprake van een nauwe samenwerkingsrelatie tussen China en de OESO. Zie hiervoor
onder meer «China and the OECD» op http://www.oecd.org/china/chinaandtheoecd.htm.
5
Bijlage bij Kamerstukken II 2010/11, 25 087, nr. 7, ter uitvoering van Kamerstukken II 2010/11,
25 087, nr. 8 (motie-Van Vliet).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

2

1987 met China bespreekbaar zou zijn. De eerste onderhandelingsronde in
2007 kende vooral een inventariserend karakter. Toelichting op nationale
ontwikkelingen in beide landen, met een nadruk op ontwikkelingen ten
aanzien van fiscale nationale wetgeving, en toelichting op het verdragsbeleid in beide landen vormden de hoofdmoot van dit primair informatieve overleg.
In april 2011 is een tweede ronde gehouden in Den Haag. Daarin is aan de
hand van reeds eerder wederzijds toegezonden modellen concreet
afgetast waar partijen consensus over verbetering konden vinden en hoe
deze dan tekstueel moest worden vormgegeven. Deze ronde is geëindigd
met de afspraak dat Nederland, op basis van de in Den Haag besproken
uitgangspunten aan beide kanten, een voorstel zou doen om tot een
nieuw belastingverdrag te komen. In het vroege najaar van 2011 heeft
Nederland die afspraak uitgevoerd. Voor de volledigheid is het goed erop
te wijzen dat vertegenwoordigers van beide onderhandelingsdelegaties
ook tussen de onderhandelingsronden in, met behulp van de moderne
communicatiemiddelen en incidenteel bij internationale fiscale
overleggen (in OESO- en Verenigde Naties-verband), met elkaar in contact
zijn gebleven.
In april 2012 is vervolgens een afsluitende onderhandelingsronde in
Beijing gehouden. Het voorbereidende werk leidde ertoe dat ter plekke de
aandacht vooral uit kon gaan naar de vraag welke punten in een
evenwichtig nieuw verdrag een plaats zouden moeten en kunnen krijgen,
alsmede naar het zo precies mogelijk formuleren van de beoogde regels.
De constructieve wil en inzet van beide partijen om op dat moment,
zonder vertraging, het nieuwe Verdrag af te ronden heeft geresulteerd in
overeenstemming op ambtelijk niveau over het Verdrag aan het slot van
de derde onderhandelingsronde.
I.2. Inhoud van het Verdrag
I.2.1. Inleiding
De structuur, inhoud en bewoordingen van het Verdrag stemmen in het
algemeen overeen met het gebruikelijke patroon van de door Nederland
gesloten recente algemene belastingverdragen.
De Nederlandse inzet was gebaseerd op het verdragsbeleid zoals
neergelegd in de NFV 2011, waarbij voor de verdragsbepalingen is
aangeknoopt bij de bepalingen van het OESO-modelverdrag. Uiteraard
speelde ook de vergelijking met de tekst van het Verdrag 1987 tijdens de
onderhandelingen een rol.
Het verdragsbeleid van China blijkt niet uit een instrument vergelijkbaar
met de NFV 2011. De Chinese delegatie heeft tijdens de onderhandelingen
wel meermaals aangegeven dat het Chinese verdragsbeleid wordt
gekenmerkt door de fase in de ontwikkeling van het land waarin het zich
bevindt. Het land evolueert, zoals bekend mag worden verondersteld,
sterk van een situatie waarin het land of delen van het land zich nog in
een ontwikkelingsfase bevinden, tot een ontwikkelde en zeer belangrijke
speler in de wereldeconomie. China wees erop dat beide elementen in
deze transitiefase de keuzes in verdragsonderhandelingen beïnvloeden.
Daarnaast wees China er tijdens de onderhandelingen met nadruk op dat
het streeft naar vergaande uniformering van de belastingverdragen met
(West-) Europese landen. In dit verband is het het vermelden waard dat
Nederland – na België en het Verenigd Koninkrijk – zich in de kopgroep
van de onderhandelingen van West-Europese landen met China voor
(nieuwe) belastingverdragen bevond6.

6

Inmiddels hebben China en Denemarken op 16 juni 2012 ook een nieuw belastingverdrag
ondertekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

3

I.2.2. Belastingstelsel China
Tijdens verdragsonderhandelingen is het gebruikelijk dat, voor zover
relevant met het oog op de onderhandelingen, gesproken wordt over de
bijzonderheden in de fiscale stelsels van beide landen. Bij de onderhandelingen over het onderhavige Verdrag heeft Nederland daarbij gebruik
kunnen maken van de in het kader van het Verdrag 1987 opgedane kennis
over het Chinese belastingstelsel, en van informatie die van tijd tot tijd
van het grensoverschrijdende bedrijfsleven hierover is ontvangen. In zijn
algemeenheid kan worden opgemerkt dat het Chinese stelsel niet
wezenlijk verschilt van in Europa bekende stelsels. Voorstelbaar is
evenwel dat door de omvang van het land een uniforme uitvoering iets
minder vanzelfsprekend is dan in een kleiner land als Nederland gebruikelijk is. Verder kenmerkt het Chinese stelsel zich (waar het de internationale aspecten aangaat) doordat in sterkere mate dan in Nederland
gewicht wordt gegeven aan heffingen in het bronland. Dat is zichtbaar bij
inkomsten uit dienstverlening in China, maar uit zich ook bij dividend-,
interest- en royaltystromen uit China, waar een nationaal Chinees
belastingtarief van 10% op rust.
I.2.3. De positie van China als opkomende economie
Hiervoor is reeds aandacht besteed aan de Chinese positie op het
wereldtoneel, die China zelf omschrijft als tussen ontwikkelings- en
ontwikkeld land in, met nog steeds een stevige basis om economisch te
groeien. Het voorgaande leidt ertoe dat China op onderdelen meewerkt
aan het (Nederlandse) streven barrières voor grensoverschrijdend
ondernemen te verminderen, maar anderzijds ook terughoudendheid
kent. Als voorbeeld wordt genoemd dat het bronheffingspercentage voor
deelnemingsdividenden in het Verdrag wel is teruggebracht tot 5%, maar
0% was voor China nog niet bespreekbaar. Voorts blijft China bij interest
en royalty’s aan een zekere mate van bronstaatheffing hechten. Ook bij
sommige uitvoeringsaspecten, zoals de onderling overlegprocedures,
uitwisseling van informatie en bijstand bij invordering blijft China
terughoudend. In die gevallen vloeit deze terughoudendheid niet zozeer
voort uit beleidsmatige overwegingen, maar veeleer uit praktische
overwegingen. China heeft aangegeven vooral op intern organisatorisch
vlak nog een weg te gaan te hebben.
I.3. Budgettaire aspecten
De budgettaire gevolgen van het Verdrag zullen naar verwachting per
saldo neutraal zijn. Voor het Nederlandse bedrijfsleven zal het Verdrag bij
bestaande en nieuwe activiteiten en investeringen in China positief
uitwerken. De grenzen van de heffingsbevoegdheden van beide landen
zijn duidelijk vastgelegd en er is een goede grondslag voor overleg en
geschillenbeslechting in die situaties waarin toepassing van het Verdrag
desalniettemin tot problemen zou kunnen leiden.
I.4. Inbreng van derden
Het Ministerie van Financiën heeft via de gebruikelijke jaarlijkse nieuwsberichten de onderhandelingen met China onder de aandacht gebracht en
belanghebbenden verzocht de voor hen van belang zijnde aangelegenheden kenbaar te maken. Enkele belanghebbenden hebben opmerkingen
gemaakt en die zijn gebruikt bij (de voorbereiding van) de onderhandelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

4

I.5. Koninkrijkspositie
Het Verdrag zal, wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft, gelden voor
het Europese deel van Nederland en gedeeltelijk voor het Caribische deel
van Nederland. Daarmee is rekening gehouden met de op 10 oktober 2010
doorgevoerde staatkundige hervorming van het Koninkrijk, zoals ook
beschreven in Bijlage III bij de NFV 2011. China is daarmee één van de
eerste landen waarbij (uitsluitend) voor natuurlijke personen het Verdrag
ook zal gelden voor de inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Gezien het feit dat het fiscale stelsel voor lichamen gevestigd in dit deel
van Nederland geen traditionele en internationaal herkenbare winstbelasting kent en er nog nauwelijks ervaring met het fiscale stelsel voor
Bonaire, Sint Eustatius en Saba was opgedaan ten tijde van de onderhandelingen tussen China en Nederland, is er op dit punt voor gekozen dat
het Verdrag alleen zal gelden voor natuurlijke personen die inwoner zijn
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De overige landen in het Koninkrijk
zijn fiscaal autonoom en kunnen zelfstandig besluiten al dan niet in
onderhandeling te treden met China ten einde te komen tot een belastingverdrag. Deze toelichting is vooral geschreven vanuit het perspectief van
het in Europa gelegen deel van Nederland. Dat laat onverlet dat de
verdragsbepalingen en de toelichting daarbij mutatis mutandis evenzeer
van toepassing zijn in de relatie tussen de verdragspartner en Caribisch
Nederland. Daar waar nodig is ingegaan op de positie van het Caribische
deel van Nederland (zie de onderdelen II.2 en II.3).
I.6. Toetsschema verdragsbeleid 2011
Het toetsschema verdragsbeleid 2011 is als bijlage bij deze memorie van
toelichting bijgevoegd7.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
II.0. Titel en preambule
Dit Verdrag geldt voor belastingen naar het inkomen en, anders dan het
OESO-modelverdrag, niet voor belastingen naar het vermogen. China
kent evenals Nederland geen vermogensbelasting en derhalve bestond er
geen noodzaak om de reikwijdte van dit Verdrag eveneens belastingen
naar het vermogen te laten omvatten.
II.1. Personen op wie het Verdrag van toepassing is (artikel 1 en Protocol
artikel 1)
Artikel 1 beschrijft de persoonlijke werkingssfeer van het Verdrag: alleen
personen die inwoner zijn van een verdragsluitende staat of van beide
staten kunnen een beroep doen op het Verdrag. De uitdrukkingen
«persoon» en «inwoner» worden vervolgens afzonderlijk omschreven in
artikel 3, eerste lid, onderdeel d, en artikel 4 van het Verdrag.
Voorts zijn de verdragsluitende staten in artikel 1 van het Protocol
overeengekomen dat de vrijgestelde beleggingsinstelling in de zin van
artikel 6a van de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 geen voordelen
van het Verdrag zal genieten. Gedacht kan dan met name worden aan de
voordelen van de artikelen 10, 11, 12, 13, 21 en 22 van het Verdrag. Dit
betekent onder meer dat een in Nederland gevestigde vrijgestelde
beleggingsinstelling voor dividendinkomsten afkomstig uit China geen
aanspraak kan maken op vermindering van belasting in China op grond
van het Verdrag. Dit is in lijn met het beleid zoals opgenomen in

7

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

5

onderdeel 2.2.1. van de NFV 2011 en hiermee is tevens uitvoering
gegeven aan de motie-Omtzigt/Van Vliet.8
II.2. Belastingen waarop het Verdrag van toepassing is (artikel 2)
Conform het OESO-modelverdrag is in artikel 2 neergelegd op welke
belastingen het Verdrag ziet, waarmee de materiële werkingssfeer van het
Verdrag is vastgesteld.
Deze bepaling van het eerste lid komt vrijwel woordelijk overeen met het
eerste lid van artikel 2 van het OESO-modelverdrag, met dien verstande
dat in de onderhavige bepaling geen verwijzing is opgenomen naar
belastingen naar het vermogen omdat beide landen geen vermogensbelasting heffen.
Ook het tweede lid stemt overeen met het bepaalde in het tweede lid van
artikel 2 van het OESO-modelverdrag, afgezien van, wederom, het
ontbreken van de verwijzing naar belastingen naar het vermogen.
Het derde lid bevat een opsomming van de huidige Chinese en Nederlandse belastingen waarop het Verdrag van toepassing is. Voor Nederland
zijn zowel de belastingen opgenomen die van toepassing zijn in het
Europese deel van Nederland als de directe belastingen die worden
geheven in Caribisch Nederland van natuurlijke personen. De opbrengstbelasting en de vastgoedbelasting die ingevolge de Belastingwet BES
worden geheven in Caribisch Nederland vallen niet onder de materiële
werkingssfeer van het Verdrag. Nederland wil als bronstaat zijn heffingsrechten krachtens deze twee heffingen integraal behouden onder
belastingverdragen. China kon instemmen met het behoud van het
Nederlandse heffingsrecht. Voorts wordt met betrekking tot de belastingen van het Caribische deel van Nederland opgemerkt dat het Verdrag
ook betrekking heeft op het staatswinstaandeel dat geheven wordt
volgens de in het derde lid, onderdeel b, onder (iii) genoemde regelingen.
Hiermee is verzekerd dat het staatswinstaandeel in China voor verrekening in aanmerking komt met door China geheven belasting.
In overeenstemming met het OESO-modelverdrag bepaalt het vierde lid
dat het Verdrag ook van toepassing is op alle gelijke of in wezen gelijksoortige belastingen die na de datum van ondertekening van het Verdrag
naast of in de plaats van de in het derde lid opgesomde belastingen
worden geheven, alsmede op andere belastingen waarop het eerste en
tweede lid van artikel 2 van het Verdrag van toepassing zijn en die een
verdragsluitende staat in de toekomst kan heffen. De bevoegde autoriteiten van de verdragsluitende staten zijn gehouden om elkaar te
informeren over alle wezenlijke wijzigingen die in hun respectieve
nationale belastingwetten zijn aangebracht.
II.3. Algemene begripsbepalingen (artikel 3 en Protocol artikel 2)
Artikel 3 bevat definities voor uitdrukkingen die in het Verdrag
voorkomen.
In het eerste lid, onderdeel a en onderdeel b, worden de landen China en
Nederland gedefinieerd. Voor het begrip Nederland is van belang dat
daaronder wordt verstaan het in Europa gelegen deel van Nederland en
het Caribische deel van Nederland, bestaande uit Bonaire, Sint Eustatius
en Saba. Voor de algemene uitdrukkingen van het eerste lid, onderdeel d
tot en met i, is vervolgens aangesloten bij de definities van het
OESO-modelverdrag, met dien verstande dat de in artikel 3, eerste lid,
onderdeel h, van het OESO-model opgenomen definitie van het begrip
«business» in het onderhavige artikel ontbreekt. Dit hangt samen met het

8

Kamerstukken II 2010/11, 25 87, nr. 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

6

opnemen in artikel 14 van het verdrag van een bepaling over zelfstandige
arbeid. Onderdeel c van het eerste lid ontbreekt in het OESO-modelverdrag.
Het tweede lid bevat een algemene regel voor de uitleg van uitdrukkingen
die niet in het Verdrag zijn omschreven; daaraan wordt de betekenis
toegekend die deze uitdrukkingen hebben volgens de belastingwetgeving
van de verdragsluitende staat die het Verdrag toepast en op dat moment,
tenzij de context van het Verdrag anders vereist.
Met betrekking tot het in onderdeel d van het eerste lid gedefinieerde
begrip «persoon» in samenhang met het tweede lid, kan worden
opgemerkt dat het kan voorkomen dat een entiteit in de ene verdragsluitende staat volgens zijn nationale recht wordt aangemerkt als een fiscaal
zelfstandig lichaam, maar volgens het nationale recht van de andere
verdragsluitende staat als fiscaal transparant. Deze andere staat kijkt dan
voor de belastingheffing «door het lichaam heen» naar de achterliggende
personen of deelnemers. Dientengevolge worden de inkomsten fiscaal
niet toegerekend aan het lichaam, maar aan de achterliggende personen.
Men spreekt in dit verband wel van hybride entiteiten. Een dergelijk
verschil in kwalificatie van entiteiten kan leiden tot dubbele vrijstelling of
dubbele belasting en roept vragen op over de verdragsgerechtigdheid van
het lichaam of van de achterliggende personen. Wat betreft de kwalificatie
door Nederland kan in dit verband worden verwezen naar het Besluit van
de Staatssecretaris van Financiën van 11 december 2009, nr. CPP
2009/519M, Stcrt. 2009, 19749, waarin criteria zijn opgenomen voor het
antwoord op de vraag hoe een buitenlands samenwerkingsverband
fiscaal dient te worden gekwalificeerd.
Zoals vermeld in onderdeel 2.3 van de NFV 2011, streeft Nederland bij de
totstandkoming van verdragen en bij het behandelen van concrete
kwesties in onderlinge overlegprocedures ernaar oplossingen te zoeken
voor dubbele heffing of dubbele vrijstelling die het gevolg kan zijn van
kwalificatieverschillen ten aanzien van hybride rechtsvormen. Vermeld
moet worden dat Nederland de door de OESO ter zake in het zogenoemde
OESO-«partnership report»9 en het OESO-commentaar neergelegde
zienswijze niet per definitie integraal als uitgangspunt neemt en dat voor
China – aangezien het geen lid is van de OESO – de OESO-zienswijze
evenmin maatgevend is. China toonde zich bereid om in onderlinge
overlegprocedures oplossingen te zoeken, maar wilde niet in het Verdrag
een specifiek op deze materie gerichte bepaling opnemen. Het Chinese
onderhandelingsmodel voorzag namelijk niet in de ruimte om een
dergelijke bepaling op te nemen. Daarbij is voor China relevant dat het
OESO-modelverdrag een dergelijke bepaling niet bevat.
Als sluitstuk met betrekking tot in het Verdrag gehanteerde uitdrukkingen
en kwalificatieverschillen is in artikel 2 van het Protocol neergelegd dat
indien bij de verdragstoepassing wederzijdse overeenstemming is bereikt
in het kader van een onderlinge overlegprocedure, de gevonden
oplossing, na bekendmaking ervan, niet alleen bindend is voor de
desbetreffende zaak maar ook voor gelijke gevallen.
II.4. Woonplaats (artikel 4)
Artikel 4 bevat bepalingen ter invulling van het begrip inwoner, waarbij de
verdragsluitende staten de tekst van artikel 4 OESO-modelverdrag hebben
gevolgd.
In het eerste lid is omschreven wie voor de toepassing van het Verdrag
geacht wordt inwoner te zijn van een verdragsluitende staat. Volgens dit
eerste lid is een persoon inwoner van een verdragsluitende staat indien
hij aldaar op grond van woonplaats, verblijf, plaats van oprichting, plaats
van werkelijke leiding, of enige andere soortgelijke omstandigheid aan
9

OESO, Application of the OECD model tax convention to partnerships, Parijs: OESO 1999.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

7

belasting is onderworpen («liable to tax»). Daaronder worden mede
begrepen de staten zelf en plaatselijke publiekrechtelijke lichamen
daarvan.
Onderdeel 2.2.1 van de NFV 2011 vermeldt het streven om te voorzien in
verdragsbescherming voor lichamen die vallen onder de reikwijdte van de
heffingswetten. China wilde niet instemmen met het Nederlandse voorstel
om hiertoe een specifieke bepaling in het Verdrag op te nemen, zoals wel
opgenomen in recente Nederlandse verdragen met Panama (Trb. 2011,
11), Duitsland10 (Trb. 2012, 123) en Ethiopië11 (Trb. 2012, 179). Het Chinese
onderhandelingsmodel voorzag niet in de ruimte om een dergelijke
bepaling op te nemen. China herkende de problematiek en de verschillende visies die daaromtrent blijkens het OESO-commentaar bestaan,
maar wees erop dat het OESO-modelverdrag de door Nederland
voorgestane bepaling niet bevat. China hield vast aan opname van het
reguliere artikel 4 OESO-modelverdrag, zonder nadere toevoegingen
hierop. China is desalniettemin bereid zich welwillend op te stellen indien
in concrete gevallen problemen ontstaan bij de interpretatie van artikel 4
van het Verdrag. Deze problemen kunnen de bevoegde autoriteiten dan
adresseren in het kader van een onderlinge overlegprocedure. China
achtte echter de kans niet groot dat interpretatieverschillen zouden
ontstaan, aangezien beide landen voor toepassing van het Verdrag in de
verdragsluitende staten gevestigde pensioenfondsen, non-profit organisaties en overheidsinstellingen als verdragsinwoner beschouwen.12
Zoals bij de toelichting op artikel 1 van het Verdrag en artikel 2 van het
Protocol reeds is aangegeven is in artikel 2 van het Protocol vastgelegd
dat voor in Nederland gevestigde vrijgestelde beleggingsinstellingen in de
zin van artikel 6a van de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 geen
aanspraak bestaat op de voordelen van het Verdrag.
Ten slotte maakt de tweede volzin van het eerste lid van artikel 4 van het
Verdrag duidelijk dat een persoon geen inwoner van een verdragsluitende
staat is, wanneer hij in die staat slechts belastingplichtig is over
inkomsten verkregen uit bronnen uit die staat.
Artikel 4, tweede lid, bevat regels om te bepalen van welke verdragsluitende staat een natuurlijke persoon met een dubbele woonplaats geacht
wordt inwoner te zijn voor de toepassing van het belastingverdrag.
Aangesloten wordt bij zijn duurzaam tehuis, het middelpunt van zijn
levensbelangen of zijn gewoonlijk verblijf, respectievelijk zijn nationaliteit.
Indien op basis van deze factoren geen uitsluitsel wordt verkregen, zullen
de bevoegde autoriteiten in onderling overleg bepalen van welke
verdragsluitende staat deze persoon uiteindelijk inwoner is.
Artikel 4, derde lid, bevat een met het tweede lid vergelijkbare bepaling
voor niet-natuurlijke personen (de zogenoemde «corporate tie breaker»).
Op basis van deze bepaling wordt conform het OESO-modelverdrag een
lichaam dat inwoner is van beide verdragsluitende staten geacht inwoner
te zijn van de verdragsluitende staat waar de werkelijke leiding van het
lichaam is gelegen.
II.5. Vaste inrichting (artikel 5)
Het artikel betreffende de vaste inrichting komt in grote lijnen overeen
met de bepaling uit het OESO-modelverdrag en met de inzet van
onderdeel 2.6.2 van de NFV 2011. Wel is in het derde lid een enkel
onderdeel opgenomen dat hier inhoudelijk van afwijkt, zoals in het
navolgende zal worden toegelicht.

10

Nog niet geratificeerd.
Nog niet geratificeerd.
12
Er is daarmee in beginsel ook voldaan aan het in par. 5.3 van Besluit DGB 2012/20M van
25 januari 2012, Stcrt. 2012, 2568, vermelde wederkerigheidsvereiste.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

8

In het eerste lid is vastgelegd dat de uitdrukking «vaste inrichting» voor de
toepassing van het Verdrag betekent een vaste bedrijfsinrichting met
behulp waarvan de werkzaamheden van een onderneming geheel of
gedeeltelijk worden uitgeoefend.
In het tweede lid is vervolgens bepaald dat de uitdrukking «vaste
inrichting» in het bijzonder omvat een plaats waar leiding wordt gegeven,
zoals een filiaal, een kantoor, een fabriek, een werkplaats, een mijn, olieof gasbron, een (steen-) groeve of enige andere plaats waar natuurlijke
rijkdommen worden gewonnen.
Ingevolge het derde lid, onderdeel a, omvat de uitdrukking «vaste
inrichting» tevens de uitvoering van bouwwerken, constructie-, montageof installatiewerkzaamheden of daarmee verband houdende toezichthoudende activiteiten, maar slechts dan indien een en ander langer duurt dan
twaalf maanden. In het Verdrag 1987 bedraagt deze termijn nog zes
maanden, zoals dat ook het geval is in de desbetreffende bepaling in het
VN-modelverdrag. De verlenging van de termijn zal door het bedrijfsleven
positief worden gewaardeerd. Het betekent dat een onderneming minder
snel met administratieve fiscale verplichtingen in twee landen wordt
geconfronteerd. Bij bouwwerkzaamheden en andere activiteiten die in de
onderhavige bepaling worden vermeld die minder dan twaalf maanden,
maar meer dan zes maanden voortduren, blijft het heffingsrecht over de
daarmee behaalde winst in de relatie met China vanaf inwerkingtreding
van het Verdrag toebehoren aan de woonstaat van het ondernemende
lichaam (of de ondernemende natuurlijke persoon). Opgemerkt wordt dat
de toevoeging in onderdeel a van toezichthoudende activiteiten is
overgenomen van het Verdrag 1987 en overeenstemt met de vergelijkbare
bepaling van het VN-modelverdrag, zij het dat de in de onderhavige
bepaling opgenomen termijn van twaalf maanden eveneens van
toepassing is op toezichthoudende activiteiten.
Onderdeel b van het derde lid is op verzoek van China in het Verdrag
overgenomen van het Verdrag 1987. In dat onderdeel is vastgelegd dat
het gedurende langere tijd verlenen van diensten door een Nederlandse
onderneming in China (en vice versa) tot de aanwezigheid van een vaste
inrichting in China (respectievelijk Nederland) leidt. Nederland staat
terughoudend tegenover het erkennen van een dergelijke vaste inrichting,
omdat Nederland het primaat van de belastingheffing ook in deze
gevallen, gezien het ontbreken van een fysieke bedrijfsinrichting in de
andere staat, graag bij de woonstaat van de onderneming/ondernemer
laat. De zogenoemde «services»-vaste inrichting bleek echter voor China
een dringende wens, waaraan Nederland in deze onderhandelingen
uiteindelijk heeft toegegeven. Naar aanleiding van reacties en signalen
van derde partijen (in het bijzonder Nederlandse ondernemingen die in
China handelen) heeft Nederland wel verzocht het halfjaarcriterium uit het
Verdrag 1987 te vervangen door een «183 dagen»-criterium. Hoewel dat
op het oog vergelijkbaar lijkt, is gebleken dat de Chinese belastingdienst
bij het eerste criterium sneller een vaste inrichting constateert dan bij het
tweede criterium. Als in een periode van langer dan een half jaar
regelmatig, bijvoorbeeld maandelijks, door Nederlandse werknemers naar
China wordt afgereisd zou dit bij het eerste criterium direct tot heffingsrecht voor China leiden aldus de Chinese belastingdienst, terwijl het dan
nog niet zo hoeft te zijn dat Nederlandse werknemers daar ter plekke meer
dan 183 dagen aanwezig zijn.
In onderdeel 2.6.3 van de NFV 2011 is aangegeven dat Nederland ernaar
streeft in een verdrag op te nemen dat Nederland, in afwijking van de
bepalingen van het OESO-modelverdrag, eerder een heffingsrecht heeft
over de winst behaald met werkzaamheden buitengaats. China wilde aan
deze wens echter geen gehoor geven.
In het vierde lid is een aantal situaties omschreven waarin geen vaste
inrichting aanwezig wordt geacht. Het gemeenschappelijke kenmerk van
deze situaties is dat het daarbij gaat om het aanhouden of gebruiken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

9

een vaste bedrijfsinrichting waarin uitsluitend activiteiten van voorbereidende aard of met het karakter van hulpwerkzaamheid worden verricht.
Wanneer een voor een onderneming werkzame persoon, anders dan een
onafhankelijke vertegenwoordiger in de zin van het zesde lid, gemachtigd
is namens die onderneming in een verdragsluitende staat overeenkomsten af te sluiten en dat recht aldaar gewoonlijk uitoefent, wordt die
onderneming volgens het vijfde lid geacht in die jurisdictie een vaste
inrichting te hebben voor alle werkzaamheden die deze persoon voor haar
verricht, behalve in de situatie dat deze werkzaamheden kwalificeren als
activiteiten in de zin van het vierde lid.
In de eerste volzin van het zesde lid is bepaald dat een onderneming niet
wordt geacht een vaste inrichting in een verdragsluitende staat te bezitten
op grond van de enkele omstandigheid dat zij aldaar zaken doet door
middel van een makelaar, een algemeen commissionair of enige andere
onafhankelijke vertegenwoordiger, op voorwaarde dat deze personen
handelen in de normale uitoefening van hun bedrijf. Op verzoek van China
is in de tweede volzin van artikel 6 – overeenkomstig het VN-modelverdrag – bepaald dat een agent die (vrijwel) alleen voor één opdrachtgever
werkt, als een afhankelijke agent van die opdrachtgever wordt aangemerkt, maar slechts indien sprake is van niet «arm’s length» transacties
tussen die agent en zijn opdachtgever.
Het zevende lid bepaalt dat de enkele omstandigheid dat een vennootschap, die inwoner is van een verdragsluitende staat, een dochtervennootschap of een moedervennootschap heeft die in de andere verdragsluitende staat is gevestigd, dan wel in die andere staat door middel van
een vaste inrichting of anderszins zaken doet, niet meebrengt dat een van
deze vennootschappen een vaste inrichting vormt van de andere
vennootschap.
II.6. Inkomsten uit onroerende zaken (artikel 6 en Protocol artikel 3)
Dit artikel volgt het OESO-modelverdrag.
In het eerste lid is bepaald dat inkomsten die een inwoner van een
verdragsluitende staat verkrijgt uit onroerende zaken (inkomsten uit
landbouw- of bosbouwbedrijven daaronder begrepen) die in de andere
verdragsluitende staat zijn gelegen, in die andere staat mogen worden
belast.
In het tweede lid is vastgelegd dat de uitdrukking «onroerende zaken» de
betekenis heeft die daaraan wordt toegekend door het recht van de
verdragsluitende staat waar de onroerende zaken zijn gelegen. Het tweede
lid bepaalt verder dat de uitdrukking ook de zaken omvat die bij de
onroerende zaken behoren, zoals levende en dode have van land- en
bosbouwbedrijven, rechten waarop de bepalingen van het privaatrecht
betreffende de grondeigendom van toepassing zijn, vruchtgebruik van
onroerende zaken en rechten op veranderlijke of vaste vergoedingen ter
zake van de exploitatie of het recht tot de exploratie of exploitatie van
minerale aardlagen, bronnen en andere natuurlijke rijkdommen, maar niet
schepen en vliegtuigen.
Het derde lid bepaalt dat de bepalingen van het eerste lid van toepassing
zijn op inkomsten verkregen uit de rechtstreekse exploitatie, het verhuren
of verpachten en elke andere vorm van exploitatie van onroerende zaken.
Het vierde lid bepaalt dat de bepalingen van het eerste en derde lid ook
van toepassing zijn op inkomsten uit onroerende zaken van een onderneming. De toevoeging met betrekking tot onroerende zaken die worden
gebruikt voor het verrichten van zelfstandige arbeid hangt samen met het
opnemen in artikel 14 van het verdrag van een bepaling over zelfstandige
arbeid.
In protocolbepaling 3 wordt vastgelegd dat rechten om natuurlijke
rijkdommen te mogen exploreren of exploiteren beschouwd zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

10

worden als onroerende zaken die zijn gelegen in de verdragsluitende staat
wiens natuurlijke rijkdommen het betreft.
II.7. Winst uit onderneming (artikel 7 en Protocol artikel 4)
Tijdens de onderhandelingen heeft Nederland ingezet, in lijn met hetgeen
is vermeld in onderdeel 2.6.4 NFV 2011, op de 2010-versie van artikel 7
OESO-modelverdrag, maar dit bleek niet acceptabel voor China. Daarom
is van Nederlandse zijde akkoord gegaan met een bepaling die in sterke
mate aansluit bij de bepaling die voorafging aan de 2010-versie. Ten
opzichte van het Verdrag 1987 betekent dit dat nog wel enige aanpassingen zijn aangebracht. Zo zijn in het Verdrag de extra passages over
bedragen die tussen hoofdhuis en vaste inrichting vloeien uit artikel 7,
derde lid, van het Verdrag 1987 achterwege gelaten en hetzelfde geldt
voor artikel 7, zevende lid, van het Verdrag 1987 over vergoedingen van
technische diensten. Met die aanpassingen is het artikel meer in lijn
gebracht met artikel 7 OESO-modelverdrag zoals die bepaling tot de
2010-versie luidde.
Artikel 4 van het Protocol bevat een bepaling over zogenoemde bedrijfsklare projecten («turn-key»-projecten) en stelt zeker dat bij bedrijfsklare
projecten niet de volledige contractsom aan de vaste inrichting wordt
toegerekend als bijvoorbeeld een groot deel van de voorbereidende
werkzaamheden in het «hoofdhuis» hebben plaatsgevonden en niet via de
vaste inrichting. Deze bepaling is in lijn met het OESO-commentaar.
II.8. Internationaal verkeer (artikel 8 en Protocol artikel 5)
Artikel 8 bevat in overeenstemming met het OESO-modelverdrag
bijzondere bepalingen voor de verdeling van heffingsrechten over winsten
uit internationale lucht- en scheepvaartactiviteiten.
Overeenkomstig het OESO-modelverdrag en in lijn met het Nederlandse
verdragsbeleid (zie onderdeel 2.6.5 NFV 2011) bepaalt het eerste lid dat de
winst behaald met de exploitatie van schepen en luchtvaartuigen in
internationaal verkeer ter belastingheffing is toegewezen aan de verdragsluitende staat waar de werkelijke leiding van de (vervoers-) onderneming
zich bevindt.
Het tweede lid bepaalt in welke staat een scheepvaartonderneming is
gevestigd als de plaats van de werkelijke leiding zich aan boord van een
schip bevindt; aangesloten wordt dan bij de plaats van de thuishaven van
dat schip.
Ingevolge het derde lid geldt het bepaalde in het eerste lid tevens voor
winst verkregen uit de exploitatie van schepen en vliegtuigen in internationaal verkeer door middel van participatie in een poolovereenkomst en
deelname in een gemeenschappelijk bedrijf of internationaal opererend
agentschap.
In artikel 5 van het Protocol is vastgelegd dat de bestaande fiscale
regelingen tussen de verdragsluitende staten op het gebied van het
internationale lucht- en scheepvaartverkeer in stand blijven. Daarmee is
indachtig onderdeel 2.6.5 NFV 2011 verzekerd dat belastingen die worden
geheven over de brutoontvangsten (de omzet) uit passagiers- en
vrachtvervoer in internationaal verkeer, zoals de «Chinese business tax»,
door de bronstaat niet geheven zullen worden.
Onderdeel 2.6.5. van de NFV 2011 vermeldt dat Nederland doorgaans een
bepaling in belastingverdragen opneemt op grond waarvan de werkelijke
leiding van KLM geacht wordt in Nederland te zijn gelegen zolang
Nederland de uitsluitende heffingsbevoegdheid heeft ter zake van KLM uit
hoofde van het tussen Nederland en Frankrijk gesloten belastingverdrag.
China was echter niet bereid om een verdragsbepaling op te nemen
waarin wordt verwezen naar een concrete belastingplichtige. Bovendien
achtte China het niet nodig om te refereren aan de KLM, omdat naast het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

11

Verdrag ook de afzonderlijke lucht- en scheepvaartovereenkomsten
ingevolge artikel 5 van het Protocol in stand blijven. In China zal dientengevolge belastingheffing over de luchtvaartactiviteiten van de KLM aldaar
achterwege blijven.
II.9. Gelieerde ondernemingen (artikel 9)
Artikel 9 stemt overeen met het OESO-modelverdrag en is in lijn met het
Nederlandse verdragsbeleid (zie onderdeel 2.6.4 NFV 2011). Het bevat het
zogenoemde «arm’s length»-beginsel voor grensoverschrijdende
transacties tussen gelieerde ondernemingen. Dit «arm’s length»-beginsel
heeft als uitgangspunt dat gelieerde ondernemingen transacties dienen
aan te gaan tegen voorwaarden die niet afwijken van transacties die
ongelieerde ondernemingen onder dezelfde omstandigheden zouden zijn
aangegaan (als er wel afwijkingen zijn, kan er een correctie plaatsvinden).
Bij de bepaling of hiervan sprake is, gelden als leidraad de door de OESO
opgestelde «Transfer pricing guidelines for multinational enterprises and
tax administrations» en de administratieve praktijken van de verdragsluitende staten. Deze «guidelines» vormen een uitwerking van het «arm’s
length»-beginsel dat is neergelegd in artikel 9 van het
OESO-modelverdrag en dat nader wordt toegelicht in het
OESO-commentaar op dat artikel. Hoewel China geen OESO-lidstaat is,
volgt China deze uitgangspunten op hoofdlijnen ook. Aangezien de
praktijk wel leert dat China op onderdelen enkele eigen inzichten houdt,
kan de bereidheid die China in het kader van de verdragsonderhandelingen heeft uitgesproken om de contacten tussen de bevoegde autoriteiten te intensiveren en de onderlinge overlegprocedures te bespoedigen
van grote waarde zijn voor de uitvoeringspraktijk.
Het eerste lid bevat de bepaling dat ingeval tussen gelieerde ondernemingen in hun handelsbetrekkingen of financiële betrekkingen
voorwaarden worden overeengekomen die afwijken van die welke tussen
niet gelieerde ondernemingen zouden worden overeengekomen, de winst
die één van de gelieerde ondernemingen ten gevolge van die afwijkende
voorwaarden niet heeft behaald, in de winst van die onderneming mag
worden begrepen en dienovereenkomstig mag worden belast.
Voor het geval een winstcorrectie door de ene verdragsluitende staat in de
zin van het eerste lid met betrekking tot een transactie tussen gelieerde
ondernemingen leidt tot belastingheffing in die staat over die winstcorrectie, regelt het tweede lid dat de andere verdragsluitende staat in
beginsel op passende wijze het bedrag aan belasting dat aldaar over het
bedrag van de in die winstcorrectie begrepen voordelen is geheven, zal
herzien.
II.10. Dividenden (artikel 10)
Dit artikel betreft de verdeling van heffingsrechten over dividenden en
sluit inhoudelijk en tekstueel (grotendeels) aan bij artikel 10 van het
OESO-modelverdrag.
Ingevolge het eerste lid mogen dividenden die worden betaald door een
lichaam dat inwoner is van één van beide verdragsluitende staten aan een
inwoner van de andere verdragsluitende staat, in die andere verdragsluitende staat worden belast.
Het tweede lid wijst echter ook een heffingsrecht toe aan de vestigingsstaat van het dividenduitkerende lichaam. Volgens het tweede lid dient
deze Verdragsluitende Staat zijn heffingsrecht te beperken tot een
maximumpercentage van het bruto dividend indien de uiteindelijk
gerechtigde tot het dividend inwoner is van de andere verdragsluitende
staat. In zijn algemeenheid bedraagt dit percentage, aldus onderdeel b
van het tweede lid, 10%. Op dit algemene percentage zijn twee uitzonderingen geformuleerd. In de eerste plaats bedraagt op grond van onderdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

12

a van het tweede lid het maximumpercentage 5% indien de uiteindelijk
gerechtigde een in de andere Staat gevestigde vennootschap is die direct
minimaal 25% van de aandelen in de dividenduitkerende vennootschap
bezit. In de tweede plaats bepaalt het derde lid dat de bronstaat geheel
terugtreedt ingeval de uiteindelijk gerechtigde van de dividenden de
(regering van de) andere verdragsluitende staat is, of één van de
instellingen van die verdragsluitende staat of een lichaam dat direct of
indirect wordt gehouden door de andere verdragsluitende staat.
Deze twee uitzonderingen zijn een verbetering ten opzichte van het
Verdrag 1987. Het Verdrag 1987 voorzag niet in een vrijstelling voor
overheidsbelangen en voorzag voor deelnemingsdividenden slechts in
een verlaging tot 10%.
Zoals reeds is opgemerkt, bleek China nog niet bereid voor deelnemingsdividenden een uitsluitende woonstaatheffing overeen te komen. Het
overeengekomen percentage van 5% voor deelnemingsdividenden past in
het beeld van de verdragen die China momenteel sluit met andere
Europese landen, zoals het Verenigd Koninkrijk. Tevens is China met het
Verenigd Koninkrijk overeengekomen dat dividendbelasting achterwege
blijft in geval van direct of indirect aandeelhouderschap door de overheid
van de andere verdragsluitende staat. Door in het Verdrag eenzelfde
bepaling op te nemen is op dit punt een gelijke behandeling als met het
Verenigd Koninkrijk gewaarborgd.
Op grond van de voorlaatste volzin van het tweede lid kunnen de
bevoegde autoriteiten van de verdragsluitende staten in onderling overleg
de toepassing regelen van de beperking van de heffing van bronheffing,
zoals neergelegd in het tweede en derde lid. Nederland heeft tijdens de
onderhandelingen aangegeven dat ter invulling van de in deze bepaling
neergelegde mogelijkheid voor wat Nederland betreft in de hoofdregel
volstaan kan worden met de universele uitvoeringsvoorschriften inzake
belastingverdragen.13
Aan het slot van het tweede lid is, in overeenstemming met het
OESO-modelverdrag, vastgelegd dat de bepalingen van het tweede lid de
belastingheffing over de winst waaruit de dividenden worden betaald,
onverlet laten.
De in het vierde lid opgenomen definitie van dividenden komt overeen
met de definitie in het OESO-modelverdrag. Ter invulling van het in
onderdeel 2.9 van de NFV 2011 uiteengezette beleid heeft Nederland
voorgesteld een bepaling op te nemen die zeker stelt dat inkomsten die
worden genoten bij de inkoop van aandelen of de (gedeeltelijke) liquidatie
van een vennootschap, voor toepassing van het Verdrag uitdrukkelijk
worden aangemerkt als dividend en niet als vermogenswinst. China was
niet bereid om met dit voorstel akkoord te gaan omdat China verwachtte
dat de onbekendheid met een zo specifiek op Nederlandse problematiek
gerichte verdragsbepaling het goedkeuringsproces in China kon
vertragen. Als onderdeel van een finaal compromis kon Nederland
akkoord gaan met het achterwege laten van de voorgestelde bepaling, nu
in artikel 13 van het Verdrag voor veel gevallen een bronstaatheffingsrecht
voor vervreemdingswinsten is opgenomen. Dit betekent dat in veel
gevallen waarin voor de toepassing van het belastingverdrag een
voordeel ter zake van een inkoop of liquidatie als vervreemdingswinst en
niet als dividend kwalificeert, Nederland op basis van artikel 13 van het
Verdrag in de relatie met China de mogelijkheid heeft het bronstaatheffingsrecht te effectueren. Ten overvloede wordt opgemerkt dat rente die
wordt betaald op een lening die in de zin van artikel 10, eerste lid,
onderdeel d, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969, feitelijk
functioneert als eigen vermogen, mede gelet op het OESO-commentaar
13

Universele Nederlandse uitvoeringsvoorschriften inzake belastingverdragen uitgezonderd die
met de Verenigde Staten van Amerika van 25 januari 2012, nr. DGB2012/19M, Strcrt. 2012,
2567.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

13

bij artikel 10, derde lid, van het OESO-modelverdrag, onder het dividendartikel (en niet onder het interestartikel) valt.
In het vijfde lid is, in overeenstemming met het OESO-modelverdrag,
bepaald dat niet de bepalingen van het eerste en het tweede lid, maar de
bepalingen van artikel 7 of artikel 14 van toepassing zijn met betrekking
tot dividenden die worden betaald op aandelen en dergelijke die behoren
tot het vermogen van een vaste inrichting of vast middelpunt waarover de
uiteindelijke gerechtigde tot de dividenden beschikt in de verdragsluitende staat waarvan het lichaam dat de dividenden betaalt, inwoner is.
In het zesde lid is conform het OESO-modelverdrag het verbod tot
extraterritoriale belastingheffing vastgelegd. Dit verbod houdt kort gezegd
in dat een verdragsluitende staat geen belasting mag heffen over winsten
uitgekeerd door een in de andere verdragsluitende staat gevestigde
vennootschap ook al bestaan deze winsten uit voordelen of inkomsten die
uit die andere verdragsluitende staat afkomstig zijn. De andere verdragsluitende staat mag wel heffen voor zover de aandelen in het winstuitkerende lichaam zijn toe te rekenen aan een aldaar gelegen vaste inrichting
of vast middelpunt of de dividenden worden betaald aan een inwoner van
die andere verdragsluitende staat.
In het zevende lid is een bepaling opgenomen die tot doel heeft verdragsmisbruik tegen te gaan, door de voordelen van artikel 10 te ontzeggen
indien een betrokken persoon als hoofddoel of als één der hoofddoelen
heeft het verkrijgen van de voordelen van dit artikel. Alleen in combinatie
met het opnemen van de anti-misbruikbepalingen was China bereid de
tarieven voor dividend, interest en royalty’s te verlagen ten opzichte van
het Verdrag 1987. Het onderhavige zevende lid betreft de op dividend
toegespitste anti-misbruikbepaling. Voor de goede orde zij voorts
gewezen op de in artikel 23 opgenomen algemene anti-misbruikbepaling.
II.11. Interest (artikel 11)
Dit artikel betreft de verdeling van heffingsrechten over interest en sluit
inhoudelijk en tekstueel (grotendeels) aan bij artikel 11 van het
OESO-modelverdrag.
Ingevolge het eerste lid mag interest die afkomstig is uit één van beide
verdragsluitende staten en wordt betaald aan een inwoner van de andere
verdragsluitende staat, in die andere verdragsluitende staat worden
belast. Het tweede lid wijst echter ook een heffingsrecht toe aan de
verdragsluitende staat waaruit de interest afkomstig is. Volgens het
tweede lid dient deze verdragsluitende staat zijn heffingsrecht te beperken
tot een maximumpercentage van 10% van de bruto interest indien de
uiteindelijk gerechtigde tot de interest inwoner is van de andere verdragsluitende staat.
Nederland streeft er naar om in belastingverdragen met betrekking tot
interestinkomsten uitsluitend een woonstaatheffing op te nemen. In het
Verdrag 1987 was tevens een bronheffingspercentage van maximaal 10%
opgenomen. China wilde niet meegaan in de Nederlandse wens om dit
percentage te verlagen. Weliswaar is de Chinese economie in de
afgelopen 25 jaar veranderd, maar China acht zichzelf nog niet dusdanig
kapitaalexporterend, dat het ook belang hecht aan een exclusieve
woonstaatheffing op interest, anders dan voor rente op staatsleningen. In
het kader van een totaalcompromis kon Nederland instemmen met de
Chinese wens om het bronheffingspercentage in het Verdrag niet aan te
passen.
Evenwel is in het derde lid, zoals ook in het Verdrag 1987, een aantal
uitzonderingen geformuleerd op het tweede lid voor onder meer interest
opkomend uit leningen die een relatie hebben met de overheid. Indien
een lening tot stand is gekomen met hulp van middelen of garantie van de
overheid of van een aan de overheid gelieerde instelling, dan is het in het
verlengde van het beginsel van staatsimmuniteit gebruikelijk dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

14

bijbehorende interestbetalingen niet getroffen worden door een bronbelasting. Het kan ook gaan om leningen verstrekt door een financiële
instelling die geheel eigendom is van de overheid.
In het vierde lid is een lijst van financiële overheidsinstellingen
opgenomen. Zoals ook in het Verdrag 1987 was neergelegd voor de
invulling van het begrip «overheid» en in belastingverdragen gebruikelijk
is, kan deze lijst worden aangevuld indien de bevoegde autoriteiten
daartoe overeenstemming bereiken.
De in het vijfde lid opgenomen definitie van interest komt overeen met de
definitie in het OESO-modelverdrag.
In het zesde lid is, inhoudelijk in overeenstemming met het OESO-modelverdrag, bepaald dat niet de bepalingen van het eerste en het tweede lid,
maar de bepalingen van artikel 7 of artikel 14 van toepassing zijn met
betrekking tot interest die wordt betaald op schuldvorderingen die
behoren tot het vermogen van een vaste inrichting of vast middelpunt
waarover de uiteindelijke gerechtigde (tot die interest) beschikt in de
verdragsluitende staat van waaruit de interest afkomstig is.
Vervolgens is in het zevende lid in overeenstemming met het
OESO-modelverdrag vastgelegd uit welke verdragssluitende staat interest
geacht wordt afkomstig te zijn.
In het achtste lid, eveneens in overeenstemming met het OESO-modelverdrag, is bepaald dat de bepalingen van artikel 11 slechts van toepassing
zijn voor zover de op een schuldvordering betaalde interest overeenkomt
met de interest die tussen onafhankelijke partijen overeengekomen zou
zijn. Daarnaast legt dit lid vast dat het eventuele bovenmatige gedeelte
van die interest in het voorkomende geval, rekening houdende met de
overige bepalingen van het Verdrag, belastbaar is overeenkomstig de
nationale wetgeving van ieder van de verdragsluitende staten.
In het negende lid is een bepaling opgenomen die tot doel heeft verdragsmisbruik tegen te gaan, door de voordelen van artikel 11 te ontzeggen
indien een betrokken persoon als hoofddoel of als één der hoofddoelen
heeft het verkrijgen van de voordelen van dit artikel. Alleen in combinatie
met het opnemen van de anti-misbruikbepalingen was China bereid de
tarieven voor dividend, interest en royalty’s te verlagen ten opzichte van
het Verdrag 1987. Het onderhavige negende lid betreft de op interest
toegespitste anti-misbruikbepaling. Voor de goede orde zij voorts
gewezen op de in artikel 23 opgenomen algemene anti-misbruikbepaling.
II.12. Royalty’s (artikel 12)
Dit artikel betreft de verdeling van heffingsrechten over royalty’s en is
gebaseerd op het artikel 12 van het OESO-modelverdrag, maar bevat ook
elementen van artikel 12 van het VN-modelverdrag.
Ingevolge het eerste lid mogen royalty’s die afkomstig zijn uit één van
beide verdragsluitende staten en die worden betaald aan een inwoner van
de andere verdragsluitende staat, in die andere verdragsluitende staat
worden belast.
Het tweede lid wijst echter ook een heffingsrecht toe aan de verdragsluitende staat waaruit de royalty’s afkomstig zijn. Volgens het tweede lid
dient deze verdragsluitende staat zijn heffingsrecht te beperken tot een
bepaald maximum indien de uiteindelijk gerechtigde tot de royalty’s
inwoner is van de andere verdragsluitende staat. In onderdeel a is
bepaald dat de bronstaat maximaal 10% mag heffen over de gehele bruto
royaltybetaling in geval deze betaling betrekking heeft op de in onderdeel
a van het derde lid genoemde soorten royalty’s. In onderdeel b is bepaald
dat de bronstaat maximaal 10% mag heffen over 60% van de bruto
royaltybetaling indien het royalty’s betreffen van het soort dat is vermeld
in onderdeel b van het derde lid. Effectief betekent dit dat de bronstaat
maximaal 6% belasting mag heffen over de bruto betalingen voor het
gebruik van, of het recht van gebruik van, nijverheids- en handelsuit-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

15

rusting of wetenschappelijke uitrusting. Voor andere royaltybetalingen
geldt een maximumpercentage van 10%.
Nederland streeft ernaar om in belastingverdragen een uitsluitende
woonstaatheffing op te nemen met betrekking tot royaltyinkomsten. In het
Verdrag 1987 waren echter ook dezelfde bronheffingspercentages
opgenomen als in artikel 12 van het Verdrag. China wilde niet meegaan in
de Nederlandse wens om deze percentages te verlagen. Weliswaar is de
Chinese economie in de afgelopen 25 jaar veranderd, maar China gaf aan
nog dusdanig afhankelijk te zijn van in het buitenland ontwikkelde kennis
en van vanuit het buitenland ter beschikking gestelde uitrusting, dat het
nog niet akkoord kan gaan met een exclusieve woonstaatheffing op
royalty’s. Het opgeven van het bronstaatheffingsrecht op royalty’s zou
namelijk een te grote aanslag op de belastingopbrengsten betekenen.
Bovendien wil China vasthouden aan heffing over uitgaande royaltybetalingen, zodat is zeker gesteld dat zowel bij een binnenlandse als een
grensoverschrijdende royaltybetaling belastingheffing plaatsvindt. Het
speelveld voor de binnenlandse royaltyverstrekker wordt daardoor niet in
negatieve zin verstoord in geval zijn buitenlandse concurrenten in het
buitenland zijn onderworpen aan een lagere belastingheffing. In het kader
van een totaalcompromis kon Nederland instemmen met de Chinese
wens om het bronheffingspercentage niet aan te passen.
Het derde lid bevat de omschrijving van de uitdrukking «royalty’s».
Onderdeel a van deze omschrijving is in overeenstemming met artikel 12,
derde lid, van het OESO-modelverdrag. In overeenstemming met het
Verdrag 1987 en het Chinese verdragsbeleid zijn in onderdeel b enkele
onderdelen van artikel 12, derde lid, van het VN-modelverdrag toegevoegd. Op basis hiervan vallen betalingen voor het gebruik van, of het
recht van gebruik van, nijverheids- en handelsuitrusting of wetenschappelijke uitrusting ook onder de reikwijdte van artikel 12 van het Verdrag.
China hecht veel waarde aan het behouden van het heffingsrecht over
deze betalingen, niet alleen vanwege de afhankelijkheid van buitenlandse
kennis, maar ook vanwege de substantiële opbrengsten van deze heffing
die China niet wilde missen.
In het vierde lid is, in overeenstemming met het OESO-modelverdrag,
bepaald dat niet de bepalingen van het eerste en het tweede lid, maar de
bepalingen van artikel 7 of artikel 14 van toepassing zijn indien de
uiteindelijke gerechtigde tot die royalty’s een inwoner is van de ene
verdragssluitende staat en de royalty’s afkomstig zijn uit een vaste
inrichting of vast middelpunt waarover de uiteindelijke gerechtigde (tot
die royalty’s) beschikt in de verdragsluitende staat van waaruit de royalty’s
worden betaald.
Vervolgens is in het vijfde lid in overeenstemming met het
OESO-modelverdrag en het VN-modelverdrag vastgelegd uit welke
Verdragssluitende Staat royalty’s geacht worden afkomstig te zijn.
In het zesde lid, eveneens in overeenstemming met het
OESO-modelverdrag, is bepaald dat de bepalingen van artikel 12 slechts
van toepassing zijn voor zover de hoogte van de royaltybetalingen
overeenkomt met de hoogte van de royalty’s zoals die tussen onafhankelijke partijen overeengekomen zou zijn, alsmede dat het bovenmatige
gedeelte van die betaling in het voorkomende geval, rekening houdende
met de overige bepalingen van het Verdrag, belastbaar is overeenkomstig
de nationale wetgeving van ieder van de verdragsluitende staten.
In het zevende lid is een bepaling opgenomen die tot doel heeft verdragsmisbruik tegen te gaan, door de voordelen van artikel 12 te ontzeggen
indien een betrokken persoon als hoofddoel of als één der hoofddoelen
heeft het verkrijgen van de voordelen van dit artikel. Alleen in combinatie
met het opnemen van de anti-misbruikbepalingen was China bereid de
tarieven voor dividend, interest en royalty’s te verlagen ten opzichte van
het Verdrag 1987. Het onderhavige zevende lid betreft de op royalty’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

16

toegespitste anti-misbruikbepaling. Voor de goede orde zij voorts
gewezen op de in artikel 23 opgenomen algemene anti-misbruikbepaling.
II.13. Vermogenswinsten (artikel 13 en Protocol artikel 3)
Artikel 13 betreft de verdeling van heffingsrechten over vermogenswinsten en is inhoudelijk en tekstueel gebaseerd op artikel 13 van het
OESO-modelverdrag, maar wijkt op een aantal punten daarvan af.
In het eerste lid is, conform het OESO-modelverdrag, neergelegd dat bij
een door een inwoner van de ene verdragsluitende staat behaalde
vermogenswinst met een onroerende zaak gelegen in de andere verdragsluitende staat, het heffingsrecht is toegewezen aan de verdragsluitende
staat waar de onroerende zaak is gelegen. In protocolbepaling 3 wordt
vastgelegd dat rechten om natuurlijke rijkdommen te mogen exploreren
of exploiteren beschouwd zullen worden als onroerende goed zaken die
zijn gelegen in de verdragsluitende staat wiens natuurlijke rijkdommen
het betreft.
In het tweede lid is, conform het OESO-modelverdrag, verwoord dat
voordelen die worden verkregen door een onderneming van de ene
verdragsluitende staat uit de vervreemding van roerende zaken die
behoren tot het bedrijfsvermogen van een vaste inrichting van die
onderneming in de andere verdragsluitende staat, mogen worden belast
in de verdragsluitende staat waar de vaste inrichting is gevestigd.
Hetzelfde geldt voor roerende zaken die zijn toe te rekenen aan het
vermogen van een vast middelpunt (zie artikel 14 hierna).
Overeenkomstig de uitgangspunten die worden gehanteerd in lucht- en
scheepvaartverdragen, en conform het OESO-modelverdrag, is in het
derde lid overeengekomen dat de voordelen uit de vervreemding van
luchtvaartuigen en schepen die in het internationale verkeer worden
gebruikt, belastbaar zijn in de verdragsluitende staat waar de werkelijke
leiding is gevestigd van de desbetreffende luchtvaart- respectievelijk
scheepvaartonderneming.
Met betrekking tot de vervreemding van aandelen in vennootschappen
hecht China in afwijking in zijn algemeenheid van het OESO-modelverdrag, sterk aan het toekennen van heffingsrechten aan de verdragsluitende staat waarin de vennootschap waarvan de aandelen worden
vervreemd is gevestigd (de bronstaat). Nederland streeft evenwel, zoals is
verwoord in onderdeel 2.9.1 NFV 2011, in zijn algemeenheid juist naar een
uitsluitende woonstaatheffing over voordelen behaald met de
vervreemding van aandelen in vennootschappen. In het Verdrag 1987
komt dit Chinese verdragsbeleid tot uitdrukking in artikel 13, vierde lid, dat
een volledig bronstaatheffingrecht bevat voor vervreemdingsvoordelen
ter zake van vermogensbestanddelen die zich in de bronstaat bevinden.
Zoals in de toelichtende nota bij het Verdrag 1987 is opgemerkt, gaat
China er daarbij vanuit dat de aandelen van een vennootschap zich
bevinden in de Verdragsluitende staat waarin die vennootschap is
gevestigd14. In het Verdrag zijn de mogelijkheden tot bronstaatheffing
rondom aandelen verduidelijkt en enigszins beperkt ten opzichte van het
Verdrag 1987, hetgeen in het vierde, vijfde en zesde lid tot uitdrukking
komt.
Het vierde lid ziet op de vervreemding door een inwoner van een van de
Staten van aandelen in zogeheten onroerende zaakvennootschappen.
Indien de waarde van de aandelen in een dergelijk lichaam voor meer dan
50% betrekking heeft op onroerende zaken die zijn gelegen in de andere
verdragsluitende staat, mogen de vervreemdingsvoordelen ter zake van
die aandelen in die andere verdragsluitende staat worden belast. Deze
bepaling stemt geheel overeen met artikel 13, vierde lid, van het
OESO-modelverdrag.
14

Kamerstukken II 1987/88, 20 340, nr. 1, p. 7–8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

17

In het vijfde lid, is bepaald dat in alle gevallen waarin een inwoner van de
ene verdragsluitende staat ten minste 25% van de aandelen bezit in een
vennootschap die inwoner is van de andere verdragsluitende staat, die
andere verdragsluitende staat de voordelen uit de vervreemding van die
aandelen mag belasten.
Ten opzichte van met name het Verdrag 1987 betreft ook het zesde lid, een
verbetering in de zin dat het een beperking aanbrengt op de, in het vierde
en het vijfde lid opgenomen, heffingsrechten van de bronstaat. Indien een
inwoner van de ene verdragsluitende staat aandelen vervreemdt in een
lichaam dat is gevestigd in de andere verdragsluitende staat mag die
andere verdragsluitende staat over de daarmee behaalde voordelen geen
belasting heffen als het lichaam waarvan de aandelen worden vervreemd,
beursgenoteerd is en het vervreemde aandelenbelang 3% of minder
bedraagt van de beursgenoteerde aandelen. Daarbij worden alle
vervreemde aandelen in het belastingjaar tezamen genomen.
Evenmin is ingevolge het zesde lid bronstaatheffing aan de orde als een
overheid of overheidgerelateerde instantie een belang in een in de andere
verdragsluitende staat gevestigd lichaam vervreemdt.
Andere uitzonderingen, zoals ook in onderdeel 2.9.2 van de NFV 2011
worden genoemd, bijvoorbeeld voor vervreemding van aandelen in het
kader van een reorganisatie, bleken voor China uiteindelijk niet acceptabel. In dat laatste verband is van Chinese zijde wel gewezen op, soms
door middel van circulaires nader toegelichte, vrijstellingen in het Chinese
nationale recht op dit punt.
Gelet op het opnemen van de bovenomschreven bronstaatheffing op de
voordelen behaald bij de vervreemding van aandelen, is ervan afgezien de
voor Nederland gebruikelijke afzonderlijke bepaling over het zogenoemde
«aanmerkelijk belangvoorbehoud» op te nemen. Met dat aanmerkelijk
belangvoorbehoud wordt beoogd te bereiken dat Nederland in een nader
in te vullen mate kan heffen over vervreemdingswinst op aandelen in een
Nederlandse vennootschap als de oorspronkelijk in Nederland wonende
aanmerkelijk belanghouder naar, in casu, China is geëmigreerd. Hoewel
de reikwijdte van met name de in het vijfde lid, opgenomen bepaling niet
geheel samenvalt met het gebruikelijke aanmerkelijk belangvoorbehoud,
biedt de overeengekomen bepaling Nederland als bronstaat praktisch
gezien voldoende armslag om de beoogde heffingsrechten te effectueren.
Ingevolge het zevende lid, ten slotte, zijn conform het OESO-modelverdrag alle overige vervreemdingswinsten ter heffing toegewezen aan de
verdragsluitende staat waarvan de vervreemder inwoner is.
II.14. Zelfstandige arbeid (artikel 14)
Op verzoek van China is een apart artikel opgenomen over zelfstandige
arbeid. Nederland volgt ter zake in beginsel de OESO-lijn, waarbij met
ingang van 2000 de bepaling inzake zelfstandige arbeid is vervallen op
basis van de overweging dat de genoemde activiteiten reeds vallen onder
de reikwijdte van de artikelen 5 en 7. China hechtte echter, conform het
VN-modelverdrag en het Verdrag 1987, aan een afzonderlijke bepaling
voor zelfstandige arbeid. Aangezien er geen materieel verschil is tussen
de ene en de andere benadering kon Nederland met deze wens
instemmen.
II.15. Inkomsten uit dienstbetrekking (artikel 15)
De verdeling van heffingsbevoegdheden met betrekking tot inkomsten uit
niet-zelfstandige arbeid is geregeld overeenkomstig de internationaal – en
ook in het Nederlandse verdragsbeleid gehanteerde – gebruikelijke
uitgangspunten. Artikel 15 is aldus inhoudelijk en tekstueel gebaseerd op
artikel 15 van het OESO-modelverdrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

18

Volgens het eerste lid mag de verdragsluitende staat waarin de
niet-zelfstandige werkzaamheden worden verricht de daaruit genoten
inkomsten belasten. Het tweede lid voorziet daarentegen in een exclusief
heffingsrecht van de woonstaat als wordt voldaan aan drie (cumulatieve)
voorwaarden:
a) het verblijf van de werknemer in de werkstaat is in totaal niet langer
dan 183 dagen in een 12-maandsperiode die begint of eindigt in het
betrokken belastingjaar; en
b) de beloning wordt betaald door of namens een werkgever die geen
inwoner is van de werkstaat; en
c) de beloning komt niet ten laste van een vaste inrichting of vast
middelpunt van de werkgever in de werkstaat.
Als aan één van de drie voorwaarden niet wordt voldaan, mag de
werkstaat ook over de inkomsten heffen en dient de woonstaat vermijding
van dubbele belasting te verlenen volgens de regels van artikel 22 van het
Verdrag. Het doel van deze bepaling is om de fiscale positie van
werknemers die voor een beperkte periode werkzaam zijn in verschillende
verdragsluitende staten of werknemers die voor een beperkte periode
worden uitgezonden, niet te veranderen en de werknemer en werkgever
extra administratieve lasten te besparen.
In het derde lid is conform het OESO-modelverdrag overeengekomen dat
de beloning door werknemers verkregen ter zake van een dienstbetrekking uitgeoefend aan boord van een schip of van een luchtvaartuig in
het internationale verkeer belast mag worden in de verdragsluitende staat
waarin de werkelijke leiding van de scheep- of luchtvaartonderneming is
gevestigd. China wenste in afwijking van het Verdrag 1987 aan te sluiten
bij het OESO-modelverdrag. Nederland kon met deze wens instemmen.
II.16. Directeursbeloningen (artikel 16)
Deze bepaling stemt overeen met de ter zake gebruikelijke bepaling die
Nederland overeen pleegt te komen. De beloningen van bestuurders van
een lichaam mogen worden belast door de verdragsluitende staat
waarvan het lichaam inwoner is. In afwijking van het OESO-modelverdrag
is de term «beloningen» (remuneration) gehanteerd in plaats van
«vergelijkbare betalingen» (similar payments). Hiermee wordt een iets
bredere formulering gehanteerd die bijvoorbeeld voorkomt dat twijfel
ontstaat over de fiscale behandeling van vergoedingen in natura.
In het tweede lid is, in aanvulling op het OESO-modelverdrag en in lijn
met het Verdrag 1987 en met de Nederlandse wens om duidelijkheid,
bevestigd dat zowel de beloningen van (uitvoerende) bestuurders als van
(toezichthoudende) commissarissen onder het artikel vallen.
II.17. Artiesten en Sporters (artikel 17)
Op basis van deze bepaling, die behoudens het derde lid, in overeenstemming is met de in het OESO-modelverdrag opgenomen bepaling, is
de belastingheffing over inkomsten van artiesten en sportbeoefenaars in
beginsel toegewezen aan de verdragsluitende staat waar deze artiesten en
sporters hun activiteiten ontplooien. In afwijking van het in onderdeel 2.12
van de NFV 2011 geformuleerde verdragsbeleid, heeft Nederland
ingestemd met de Chinese wens om deze bepaling op te nemen. China
wil met het opnemen van een bepaling als in artikel 17 van het Verdrag
een duidelijk signaal afgeven dat ook incidentele aanwezigheid van
artiesten en sporters in China kan worden belast. Hoewel Nederland de
voorkeur geeft aan het toepassen van de artikelen 7, 14 en 15 van dit
Verdrag op inkomsten van artiesten en sporters, was een afwijking in het
kader van een totaalcompromis voor Nederland aanvaardbaar, mede
gezien het feit dat het Verdrag 1987 eenzelfde bepaling kent en een
dergelijke bepaling internationaal gebruikelijk is. Opgemerkt wordt dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

19

China de verrekeningsmethode ter vermijding van dubbele belasting
hanteert (zie artikel 22, eerste lid), zodat het opnemen van de onderhavige
bepaling niet zal resulteren in het niet-belasten van de inkomsten van
Chinese artiesten en sporters voor hun in Nederland verrichtte werkzaamheden.
Ook wanneer artiesten en sportbeoefenaars persoonlijke werkzaamheden
in die hoedanigheid verrichten, maar de beloning daarvoor niet aan
henzelf toekomt, maar aan een andere persoon, mag op grond van het
tweede lid de beloning worden belast in de werkstaat. Deze bepaling heeft
betrekking op bijvoorbeeld betalingen aan management- of artiestenvennootschappen of aan gezelschappen.
Op de werkstaatheffing is in het derde lid een uitzondering gemaakt:
inkomsten van een artiest of sporter zijn ter heffing toegewezen aan de
verdragsluitende staat waarin de artiest of sportbeoefenaar woonachtig is
als diens bezoek aan de andere verdragsluitende staat voor een wezenlijk
deel wordt gefinancierd uit overheidsfondsen van de verdragsluitende
staat waarin de artiest of sportbeoefenaar woonachtig is of plaatsvindt in
het kader van een culturele overeenkomst tussen de regeringen van de
verdragsluitende staten. Ook het Verdrag 1987 kent een zodanige
bepaling, zij het dat die in reikwijdte is beperkt tot activiteiten in het kader
van culturele uitwisselingsprogramma’s tussen de genoemde regeringen.
II.18. Pensioen, lijfrenten en sociale zekerheidsuitkeringen (artikel 18)
In lijn met onderdeel 2.11 van de NFV 2011 heeft Nederland ingezet op
een onbeperkte bronstaatheffing voor pensioenen, lijfrenten en sociale
zekerheidsuitkeringen. China hanteert in zijn verdragsbeleid het
uitgangspunt van een woonstaatheffing voor particuliere pensioenen, in
overeenstemming met het OESO-modelverdrag. Uiteindelijk kon China
worden overtuigd van het belang van een bronstaatheffing voor
Nederland, gezien de in Nederland fiscaal gefaciliteerde pensioenopbouw,
en heeft China met het Nederlandse voorstel kunnen instemmen. Voor
China is het effect van bronstaatheffing ten opzichte van woonstaatheffing
voor private pensioenen beperkt, omdat de pensioenmarkt daar (nog)
geen grote vlucht heeft genomen.
De in artikel 18 neergelegde verdeling van heffingsrecht is een afspiegeling van de door beide verdragsluitende staten gehanteerde uitgangspunten door in zijn algemeenheid uit te gaan van een uitsluitende
woonstaatheffing (eerste lid), hetgeen in belastingverdragen voor China
tot op heden de norm is, met als uitzondering een bronstaatheffing indien
sprake is van in de bronstaat fiscaal gefaciliteerd opgebouwd pensioen
(tweede lid), op voorstel van Nederland.
Daarbij kan worden opgemerkt dat China de regeling voor overheidspensioenen – waarvoor in de regel eveneens een bronstaatheffing geldt – in
een apart artikel (artikel 19) wenste op te nemen in overeenstemming met
het OESO-modelverdrag, en niet deel uit wilde laten maken van het
onderhavige artikel 18. Voorts bleef China terughoudend staan tegenover
het specifiek opnemen van lijfrentes in artikel 18. Deze uitkeringen vallen
daardoor onder de reikwijdte van artikel 21, derde lid, dat betrekking heeft
op «overige inkomen» waarin ter zake een bronstaatheffing is overeengekomen.
De combinatie van het eerste lid en het tweede lid en artikel 22 (over de
vermijding van dubbele belasting) leidt er vervolgens toe dat de bronstaat
in bepaalde gevallen over de pensioenuitkeringen mag heffen en dat de
woonstaat die uitkeringen weliswaar eveneens mag belasten, maar dat de
woonstaat eveneens dient te voorzien in vermijding van dubbele
belasting.
Op grond van het tweede lid is bronstaatheffing op pensioenuitkeringen
aan de orde als de opbouw fiscaal gefaciliteerd heeft plaatsgevonden in
die verdragsluitende staat. Dat is in het bijzonder het geval als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

20

aanspraken tijdens de opbouwfase zijn vrijgesteld of de premie aftrekbaar
is geweest. Voorts volgt uit het tweede lid dat de bronstaatheffing zowel is
beoogd bij regulier afgewikkelde pensioenen als bij bijvoorbeeld afkoop
daarvan.
In het derde lid wordt bepaald dat sociale zekerheidspensioenen
uitsluitend ter heffing aan de bronstaat zijn toegewezen.
II.19. Overheidsfuncties (artikel 19)
Artikel 19 regelt de toewijzing van het heffingsrecht over alle inkomsten
die worden ontvangen door een natuurlijk persoon vanwege werkzaamheden die (in dienstverband) voor de overheid zijn verricht. Het artikel
volgt in hoofdlijnen de in het OESO-modelverdrag opgenomen regeling.
Het artikel ziet zowel op inkomsten uit tegenwoordige arbeid (eerste lid)
als op inkomsten uit vroegere arbeid (tweede lid).
Volgens het eerste lid, onderdeel a, mogen deze inkomsten slechts
worden belast in de verdragsluitende staat waarvoor die werkzaamheden
zijn verricht (en die deze beloningen dientengevolge heeft betaald (de
zogenoemde kasstaat). Hoewel de tekst enigszins afwijkt van de
OESO-tekst is de strekking ervan gelijk.
Het eerste lid, onderdeel b, bevat op deze bronstaatheffing een uitzondering. De verdragsluitende staat waarin de werkzaamheden daadwerkelijk worden verricht (de werkstaat) heeft het heffingsrecht indien de
werknemer inwoner is van de werkstaat en tevens de nationaliteit heeft
van die verdragsluitende staat of niet alleen inwoner van die verdragsluitende staat is geworden om aldaar werk te verrichten voor de andere
verdragsluitende staat. Deze uitzondering strekt ertoe lokale medewerkers
van (diplomatieke, consulaire of andere) vertegenwoordigingen in hun
woonstaat belastingplichtig te laten zijn in plaats van in de verdragsluitende staat wiens vertegenwoordiging het betreft.
In het tweede lid, onderdeel a, is als regel een bronstaatheffing voor
overheidspensioenen vastgelegd. Gezien het opnemen van een bronstaatheffing ook over private pensioenen in artikel 18 was denkbaar geweest
de regels voor alle pensioenen tezamen te nemen en te incorporeren in
artikel 18. Het was echter de wens van China uit te blijven gaan van het
opnemen van dit tweede lid in artikel 19 om het Verdrag juist ook op dit
punt conform de internationaal herkenbare modelverdragen te redigeren.
In aansluiting op de in het eerste lid, onderdeel b, opgenomen uitzondering, is in onderdeel b van het tweede lid een uitsluitend heffingsrecht
overeengekomen voor de woonstaat van de pensioengenieter in plaats
van de bron- of kasstaat voor overheidspensioenen en soortgelijke
beloningen mits de genieter van het pensioen ook een onderdaan is van
die woonstaat.
In het derde lid is neergelegd dat de in het eerste en tweede lid
opgenomen verdeling van de heffingsrechten niet geldt voor inkomsten
die worden ontvangen voor werkzaamheden die worden verricht voor een
door de overheid gedreven onderneming. In dat geval gelden de in artikel
15 tot en met 18 opgenomen regels voor inkomsten uit tegenwoordige en
vroegere werkzaamheden.
II.20. Studenten (artikel 20)
Overeenkomstig het OESO-modelverdrag is in artikel 20 neergelegd dat
als een student een opleiding volgt in de ene verdragsluitende staat en
inwoner is (of ogenblikkelijk voor zijn vertrek naar deze verdragsluitende
staat inwoner was) van de andere verdragsluitende staat, de eerstgenoemde staat de inkomsten die de student ontvangt ter vergoeding van
zijn studie- en verblijfskosten niet mag belasten als de vergoeding van
buiten deze andere verdragsluitende staat komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

21

II.21. Overige inkomsten (artikel 21)
In lijn met het OESO-modelverdrag bepaalt het eerste lid dat het heffingsrecht over inkomensbestanddelen, ongeacht de afkomst ervan, die niet in
de artikelen 6 tot en met 20 van het Verdrag worden behandeld, exclusief
toekomt aan de verdragsluitende staat waarvan de uiteindelijk gerechtigde tot de inkomsten inwoner is.
Ingevolge het tweede lid is het eerste lid niet van toepassing op
inkomsten, anders dan inkomsten uit onroerende zaken, die voortvloeien
uit rechten of zaken die behoren tot het vermogen van een vaste inrichting
of op inkomsten uit niet-zelfstandige arbeid verricht vanuit een vast
middelpunt. In dat geval zijn de bepalingen van artikel 7 onderscheidenlijk
artikel 14 van het Verdrag van toepassing.
Op verzoek van China is evenals in het Verdrag 1987, en conform artikel
21, derde lid, VN-modelverdrag een derde lid toegevoegd, op grond
waarvan de bronstaat alle aldaar opkomende overige inkomsten mag
belasten. Hoewel Nederland geen voorstander is van deze bepaling, heeft
Nederland het uitdrukkelijke verzoek van China om deze bepaling op te
nemen, ingewilligd. Voor Nederland betekent deze bepaling vooral dat het
Nederlandse heffingsrecht over lijfrente-inkomsten is verzekerd, voor
zover die niet vallen onder de bepalingen van artikel 18 van het Verdrag,
indien deze inkomsten in Nederland zijn opgekomen.
II.22. Vermijding van dubbele belasting (artikel 22)
In dit artikel wordt bepaald dat beide verdragsluitende staten zullen
voorzien in het vermijden van dubbele belasting over de inkomsten van
hun respectievelijke inwoners dat (ook) in de andere verdragsluitende
staat mag worden belast.
In het eerste lid is neergelegd hoe China vermijding van dubbele belasting
verleent voor inkomsten die volgens het Verdrag door Nederland mogen
worden belast, maar toekomen aan inwoners (lichamen en natuurlijke
personen) van China.
Onderdeel a maakt, onveranderd ten opzichte van het Verdrag 1987,
duidelijk dat China voor alle inkomstenscategorieën een verrekeningsmethode hanteert, waarbij Nederlandse belasting wordt verrekend tot
maximaal de door China geheven belasting over de ook aan Nederland ter
heffing toegewezen inkomsten.
In onderdeel b is van Chinese zijde vastgelegd dat als een Chinees
lichaam dividend ontvangt van een Nederlands lichaam waarvan het meer
dan 20% van de aandelen bezit, ook de Nederlandse winstbelastingheffing
die aan dit dividend is toe te rekenen voor verrekening met de door China
over deze dividenden geheven belasting in China in aanmerking komt.
Hiermee wordt economische dubbele belasting op de door Nederlandse
lichamen behaalde winst die (deels) worden gehouden door in China
gevestigde aandeelhouders tot het aldaar omschreven niveau vermeden.
Nederland heeft nog voorgesteld aanvullende regels in het Verdrag op te
nemen over indirect gehouden lichamen onder het Chinese lichaam (in
het Engels: het aantal «tiers») die voor de verrekeningsbepaling meegenomen zouden kunnen worden. China wenste dit evenwel niet in het
Verdrag te regelen. Onder huidig recht is China bereid tot drie lagen aan
lichamen in aanmerking te nemen. Daarbij had China enig begrip voor de
argumenten van Nederland dat een groep (in een fiscale eenheid)
geconsolideerde lichamen wellicht als één «tier» zou moeten worden
gezien, maar wilde China niet aan een dergelijke regel in het Verdrag
meewerken. Wel wees China er in dit kader op dat situaties bestaan
waarin een «tier» zo weinig «substance» kan hebben dat hierin aanleiding
kan worden gevonden om dat lichaam voor het bepalen van de relevante
lagen waarvoor verrekening wordt gegeven buiten beschouwing te laten.
Overigens hechtte China eraan, conform het Chinese verdragsbeleid, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

22

relevante bezitspercentage van een Chinees lichaam in een Nederlands
lichaam te verhogen van 10% naar 20%.
Vervolgens is in het tweede lid, onderdelen a tot en met d, langs de in
recente Nederlandse verdragen gebruikelijke lijnen bepaald hoe
Nederland voorziet in de vermijding van dubbele belasting voor
inkomsten genoten door een inwoner van Nederland die volgens het
Verdrag ook in China mogen worden belast.
Uit onderdeel a volgt expliciet dat Nederland de inkomsten die ook in
China mogen worden belast wel in de grondslag mag betrekken waarnaar
de Nederlandse belasting wordt geheven. Hierdoor kan Nederland de
tariefprogressie die met name in de inkomstenbelasting gestalte krijgt ook
met betrekking tot inkomsten uit China blijven effectueren.
Onderdeel b bepaalt vervolgens dat voor de daar genoemde inkomsten,
belastingvermin-dering wordt verleend volgens de vrijstellingsmethode.
Met betrekking tot de vennootschapsbelasting wordt daarbij het volgende
opgemerkt. Met ingang van 1 januari 2012 is in afdeling 2.10a van de Wet
op de vennootschapsbelasting 1969 de zogenoemde objectvrijstelling
voor buitenlandse ondernemingswinsten opgenomen. Toegespitst op het
onderhavige Verdrag wordt op basis hiervan bij een belastingplichtige
met winst uit China de winst verminderd met de positieve en de negatieve
bedragen van de winst uit China die op basis van het Verdrag mede aan
China ter heffing is toegewezen en waarvoor Nederland op basis van het
Verdrag voor positieve bedragen een vrijstelling dient te verlenen. Voor de
toepassing van onderdeel b van de onderhavige vermijdingsbepaling
houdt dit in dat door de objectvrijstelling de desbetreffende uit China
afkomstige (en aan China ter heffing toegewezen) winsten per saldo geen
deel meer uitmaken van de in onderdeel b bedoelde grondslag waarover
de vennootschapsbelasting wordt geheven. Mitsdien behoeft de in
onderdeel b opgenomen vrijstellingsmethode hierop geen toepassing
meer te vinden en wordt door de toepassing van de objectvrijstelling in
feite voorzien in het vermijden van dubbele belastingheffing.
Aangezien de objectvrijstelling niet geldt voor de inkomstenbelasting blijft
de in onderdeel b opgenomen vrijstellingsmethode onverkort van belang
ter zake van de in dit onderdeel bedoelde inkomsten van natuurlijke
personen.
Vervolgens wordt in onderdeel c voor andere inkomsten waarover China
belasting mag heffen, uitgewerkt dat Nederland in die gevallen een
vermindering ter vermijding van dubbele belasting verleent volgens de
verrekeningsmethode met evenredigheidslimiet. Het betreft, kort gezegd,
passieve inkomsten, zoals dividend, interest en royalty’s, maar ook
bestuurdersinkomsten en inkomsten van sporters- en artiesten.
In onderdeel d is ten slotte neergelegd dat Nederland bij het vermijden
van dubbele belasting over passief inkomen dat is toe te rekenen aan een
vaste inrichting, de verrekeningsmethode hanteert in plaats van de
vrijstellingsmethode, indien – bij het ontbreken van een verdragsrelatie –
ook op grond van de vermijdingsregelingen in het Nederlandse nationale
recht die methode toepassing zou vinden bij het vermijden van dubbele
belasting over dat inkomen (deze bepaling wordt wel aangeduid als
«zwarte gatenbepaling»). Bij de hiervoor beschreven objectvrijstelling is
bepaald dat de objectvrijstelling niet geldt voor winst uit een laagbelaste
buitenlandse beleggingsonderneming als bedoeld in artikel 15g van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969; in dat geval wordt voorzien in
een verrekening van de op die winst drukkende buitenlandse belasting op
de voet van de in artikel 23d van die Wet getroffen regeling. Door het
opnemen van onderdeel d kan Nederland deze in de Nederlandse
wetgeving opgenomen regeling ter vermijding van dubbele belasting ook
in de verdragsrelatie met China toepassen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

23

II.23. Overige bepalingen (artikel 23)
Op basis van dit artikel behouden beide verdragsluitende staten de
toepassing voor van de in hun respectievelijke wet- en regelgeving
besloten instrumenten gericht op het voorkomen van het ontgaan en
ontwijken van belasting.
Over de opname van antimisbruikbepalingen in de door Nederland te
sluiten belastingverdragen is in de NFV 2011 en de naar aanleiding
daarvan met het parlement gevoerde discussies veel gezegd en
geschreven. China is een land dat in zijn verdragen de afgelopen jaren
nagenoeg altijd antimisbruikregels wenste op te nemen en daarvoor vaste
regels hanteert. Hoewel China en Nederland ook de voors en tegens van
bijvoorbeeld een «limitation on benefits»-bepaling hebben overwogen,
bleek langs een dergelijke route op afzienbare termijn geen bevredigend
eindresultaat te bereiken. Juist waar de discussie gericht en concreet werd
omdat specifieke conceptteksten ter sprake werden gebracht, moest deze
conclusie worden getrokken. De weg om een eventuele impasse te
voorkomen, bleek dan ook de aansluiting te zijn bij de antimisbruikregels
zoals China die in recente verdragen heeft opgenomen. Dat heeft geleid
tot de eerder toegelichte «main purpose»-bepalingen in de artikelen 10, 11
en 12. Het heeft ook geleid tot de meer algemene bepaling in artikel 23
waarin wordt aangegeven dat nationale antimisbruikregels in beginsel
onder het Verdrag worden gerespecteerd. Daarbij is de beperking
overeengekomen dat het toepassen van die nationale regels niet leidt tot
belastingheffing in strijd met het Verdrag.
De benadering om in een Verdrag te bevestigen dat nationaal
voorschriften over het tegengaan van misbruik (in sterke mate) doorwerkt
onder een Verdrag is niet ongebruikelijk. China heeft bij voorbeeld een
dergelijke bepaling ook opgenomen in de met het Verenigd Koninkrijk,
België en Denemarken ondertekende belastingverdragen. Voor Nederland
kan bijvoorbeeld worden gewezen op het belastingverdragen met Hong
Kong (Trb. 2010, 198) en Panama (Trb. 2011, 11). Ook in het Commentaar
bij artikel 1 van het OESO-modelverdrag wordt deze benadering
beschreven. Daarbij zij opgemerkt dat de in artikel 23 van het Verdrag
opgenomen clausulering dat de toepassing ervan niet mag leiden tot
belastingheffing die niet in overeenstemming zou zijn met het Verdrag,
goed aansluit bij het voorbehoud dat Nederland heeft gemaakt bij het in
het OESO-commentaar opgenomen algemene uitgangspunt. Ten slotte is
van belang dat, gelet op de ontwikkelingen die de Chinese belastingdienst
en rechterlijke macht doormaken en de in het verleden opgedane
ervaringen, het vertrouwen mag bestaan dat opname van deze bepaling
niet tot een onevenwichtige toepassing van het Verdrag zal leiden.
Nederland kon zich derhalve vinden in het opnemen van deze bepaling
om misbruik van het Verdrag te voorkomen.
II.24. Non-discriminatie (artikel 24)
Artikel 24 bevat een aantal non-discriminatieregels en is grotendeels
gebaseerd op de gebruikelijke, aan het OESO-modelverdrag ontleende,
non-discriminatieregels. Het artikel stemt ook nagenoeg overeen met de
in het Verdrag 1987 opgenomen bepaling. Het eerste lid bevat het
gebruikelijke verbod op fiscale discriminatie naar nationaliteit.
In het verlengde van deze algemene non-discriminatienorm, is in het
tweede lid vastgelegd dat een verdragsluitende staat een vaste inrichting
van een door een inwoner van de andere verdragsluitende staat gedreven
onderneming niet ongunstiger mag behandelen dan de ondernemingen
van de «eigen» inwoners. Deze verdragsluitende staat is evenwel niet
verplicht persoonlijke aftrekken en dergelijke te geven die wel worden
gegund aan eigen inwoners. Het uitgangspunt is immers dat de
woonstaat van een belastingplichtige het meest aangewezen is om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

24

rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden van de
belastingplichtige.
In afwijking van het OESO-modelverdrag is in artikel 24 geen bepaling
opgenomen over zogenoemde staatloze natuurlijke personen. China
toonde zich in dit verband terughoudend. Daarbij wees men erop dat het
voor de Chinese belastingheffing niet relevant is welke nationaliteit een
inwoner van China of Nederland heeft. Het opnemen van een bepaling
over staatloze natuurlijke personen zou om deze reden dan ook geen
materiële toegevoegde waarde hebben. In navolging van het Verdrag
1987 heeft Nederland daarom ingestemd met het niet opnemen van een
bepaling over staatloze natuurlijke personen.
In het derde lid is vastgelegd dat in ondernemingssituaties voor de fiscale
aftrekbaarheid van vergoedingen geen onderscheid gemaakt mag worden
naar de woonplaats van de crediteur. Betalingen aan inwoners van de
andere verdragssluitende staat dienen in de verdragsluitende staat
waarvan de debiteur inwoner is onder dezelfde voorwaarden aftrekbaar te
zijn als betalingen aan de inwoners van deze verdragsluitende staat.
Aangezien het Verdrag geen betrekking heeft op belastingheffing naar het
vermogen, is in afwijking van het OESO-modelverdrag op dit punt in het
derde lid een vergelijkbare bepaling over de aftrekbaarheid van schulden
niet opgenomen.
Het vierde lid verbiedt discriminatie door een verdragsluitende staat
tussen ondernemingen van eigen inwoners en van in die verdragsluitende
staat gedreven ondernemingen die worden beheerst door inwoners van
de andere verdragsluitende staat.
De bepalingen van artikel 24 zijn ingevolge het vijfde lid van toepassing
op alle belastingen en zijn dus niet beperkt tot de in artikel 2 opgesomde
belastingen.
In onderdeel 2.11.5 van de NFV 2011 is aangegeven dat Nederland streeft
naar opname in het artikel over non-discriminatie van een regeling inzake
voortgezette pensioenpremieaftrek. Een dergelijke regeling garandeert dat
(tijdelijk) inkomende werknemers in de werkstaat eenzelfde recht op
premieaftrek hebben als lokale werknemers. China kent echter in het
geheel geen premieaftrek voor pensioenen. Nederland voorziet nationaalrechtelijk al in een non-discriminatoire behandeling voor dergelijke
gevallen. Het opnemen van een verdragsbepaling is daarom niet nodig.
In onderdeel 1.3.5 van de NFV 2011 is voorts het streven geformuleerd om
in belastingverdragen een bepaling op te nemen die verzekert dat de
bronstaat ook de verdragsvoordelen toekent over inkomsten die worden
toegekend aan een in de andere verdragsluitende staat gelegen vaste
inrichting die zich in dezelfde situatie bevindt als inwoners van Nederland.
Hiermee wordt beoogd, tegen de achtergrond van het Europese recht, een
gelijke behandeling te bewerkstelligen tussen betalingen aan in een
verdragsluitende staat gevestigde geïncorporeerde ondernemingen en in
die verdragsluitende staat gevestigde vaste inrichtingen van ondernemingen die niet geïncorporeerd zijn in één van de verdragsluitende staten.
China was echter niet bereid in dit Nederlandse streven mee te gaan. Het
OESO-modelverdrag schrijft een dergelijke bepaling niet voor. Bovendien
achtte China de onderliggende Europeesrechtelijke problematiek voor
China irrelevant. Ten slotte wees China erop dat andere EU-lidstaten een
dergelijk voorstel niet hadden gedaan.
II.25. Procedure voor onderling overleg (artikel 25 en Protocol artikel 2)
Dit artikel ziet op de mogelijkheden tot het voeren van een onderling
overlegprocedure tussen de bevoegde autoriteiten van beide verdragsluitende staten over de toepassing van het Verdrag in de brede betekenis
van het woord. De bepaling is gebaseerd op artikel 25 van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

25

OESO-modelverdrag, behalve dat het ten opzichte daarvan niet de in het
vijfde lid van het OESO-modelverdrag opgenomen regeling voor arbitrage
bevat.
In het eerste lid en tweede lid is neergelegd dat een persoon een verzoek
kan indienen voor onderling overleg tussen de bevoegde autoriteiten
indien in zijn ogen sprake is van heffing die in strijd is met het Verdrag.
Nederland heeft de procedure daarvoor uitgewerkt in het Besluit
Onderlinge Overlegprocedures.15
In afwijking van de in onderdeel 2.17.1 van de NFV 2011 neergelegde
uitgangspunten is geen mogelijkheid geschapen om geschillen over de
toepassing of interpretatie van het Verdrag te beslechten via een
arbitrageprocedure. Nederland heeft geprobeerd China te overtuigen van
het nut van het opnemen van een arbitragemogelijkheid. Voor China bleek
het echter een brug te ver te zijn om de beslechting van fiscale geschillen
uit handen te geven aan een onafhankelijke arbitragecommissie en
zodoende zag China geen ruimte om tegemoet te komen aan het
Nederlandse verzoek.
Nederland en China hebben tijdens de laatste onderhandelingen wel
afspraken kunnen maken over het intensiveren van de contacten tussen
de bevoegde autoriteiten teneinde onderlinge overlegprocedures te
bespoedigen. De bevoegde autoriteiten streven ernaar minimaal jaarlijks
een bijeenkomst te houden ter bespreking van openstaande overlegprocedures. Op verzoek van China is in het verlengde daarvan in het vierde lid
expliciet bevestigd, conform het Verdrag 1987, dat de bevoegde autoriteiten elkaar kunnen treffen voor mondeling overleg. In afwijking van de
bewoordingen van het corresponderende vierde lid van het
OESO-modelverdrag, is overigens niet voorzien in een behandeling door
een gezamenlijke commissie. Dit houdt verband met de Chinese terughoudende opstelling ten aanzien van het betrekken van anderen dan de
bevoegde autoriteiten zelf bij een onderling overlegprocedure.
II.26. Uitwisseling van informatie (artikel 26)
Dit artikel biedt de verdragsluitende staten de mogelijkheid om op
verzoek, automatisch of spontaan, informatie uit te wisselen. Het artikel
komt overeen met artikel 26 van het OESO-modelverdrag en is in lijn met
het Nederlandse verdragsbeleid. Ten tijde van de onderhandelingen kon
nog geen rekening worden gehouden met de op 17 juli 2012 door de
OESO-«council» aangenomen wijziging van artikel 26, tweede lid, van het
OESO-modelverdrag16.
In het eerste lid wordt het bereik van de informatie-uitwisseling bepaald.
Volgens de laatste volzin daarvan is de informatie-uitwisseling niet
beperkt tot de belastingen waarop het Verdrag van toepassing is, maar
ook op nationale belastingen van elke soort of benaming.
Het tweede lid regelt hoe de verdragsluitende staat die informatie
ontvangt van de andere verdragsluitende staat met deze informatie dient
om te gaan.
In het derde lid zijn drie gronden voor weigering van een verzoek tot
uitwisseling van informatie opgenomen. In de eerste plaats is een
verdragsluitende staat niet verplicht tot het uitvoeren van administratieve
maatregelen die in strijd zijn met het recht van één van beide Staten. In de
tweede plaats hoeft geen informatie verstrekt te worden die niet
verkrijgbaar is volgens de regelgeving van één van beide verdragsluitende staten en volgens de gebruikelijke wijze van werken van de
handhavende instantie(s) in de aangezochte verdragsluitende staat. Ten
slotte hoeft geen informatie verstrekt te worden indien bedrijfsgeheimen
of de openbare orde in het geding zijn.
15
16

IFZ 2008/248M, Stcrt. 2008, 188.
http://www.oecd.org/ctp/exchange-of-tax-information.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

26

In het vierde lid is expliciet tot uitdrukking gebracht dat de omstandigheid
dat de aangezochte verdragsluitende staat de gevraagde informatie niet
nodig heeft voor de eigen belastingheffing geen weigeringsgrond vormt.
Voorts verduidelijkt het vijfde lid dat het enkele feit dat informatie in het
bezit is van bijvoorbeeld een bank, een andere financiële instelling of een
zaakwaarnemer, geen reden mag zijn voor de aangezochte verdragsluitende staat om de gevraagde informatie niet te verstrekken aan de
verzoekende verdragsluitende staat.
Tevens is ten tijde van de onderhandelingen gesproken over de
mogelijkheid van het gebruik van de onder artikel 26 uitgewisselde
informatie voor de uitvoering van de inkomensafhankelijke regelingen
(toeslagen) door de Nederlandse Belastingdienst. Aangezien deze
uitvoering door de Belastingdienst plaatsvindt onder verantwoordelijkheid
van de in het Verdrag gedefinieerde bevoegde autoriteit beschouwt China
het als vanzelfsprekend dat de uitgewisselde informatie ook voor deze
doeleinden kan worden gebruikt. Tevens acht China dit passend aangezien
het systeem van de toeslagen zowel beleidsmatig als technisch nauw
verweven is met het fiscale systeem. Voor de gerechtigdheid tot toeslagen
wordt immers onder meer aangeknoopt bij fiscale grondslagen.
II.27. Bijstand bij invordering (artikel 27)
Nederland hecht waarde aan duidelijke afspraken over bijstand bij
invordering. In het Verdrag 1987 kon China zich in het geheel nog niet
verbinden aan een afspraak hierover. Thans bleek China welwillend te
staan tegenover het opnemen van een zodanige afspraak. Tot een artikel
conform artikel 27 van het OESO-modelverdrag, dat de bevoegde
autoriteiten tot wederzijdse bijstand verplicht, was China echter nog niet
bereid. China wijst er in dit verband op dat een dergelijke vergaande
regeling de huidige capaciteiten van de Chinese belastingdienst te boven
zou gaan. Om desalniettemin de positieve intenties tot uitdrukking te
brengen, kon China instemmen met het opnemen van een beknopte
bepaling, waarin een inspannings- en geen resultaatsverplichting voor
bijstand bij invordering wordt overeengekomen. Ten opzichte van de
verdragen die China eerder met België (2009) en het Verenigd Koninkrijk
(2011) heeft ondertekend, waarin een artikel over bijstand bij invordering
geheel ontbreekt, is dit een goede stap op de weg van de onderlinge
samenwerking op het terrein van de belastingen.
In het eerste lid is het hiervoor genoemde streven van de verdragsluitende staten tot het verlenen van bijstand bij invordering vastgelegd.
Daartoe zullen de bevoegde autoriteiten van beide Verdragssluitende
Staten een uitvoeringsafspraak vaststellen.
Het tweede lid betreft de omstandigheden waarin er geen verplichting zal
zijn tot bijstand bij invordering. Dat is, kort gezegd, het geval indien de
bijstand bij invordering maatregelen zou vergen die afwijken van de
regelgeving in één der verdragsluitende staten, indien de maatregelen tot
het verlenen van bijstand tegen de openbare orde in zouden gaan, als de
verzoekende verdragsluitende staat niet in redelijke mate zelf heeft
getracht de middelen in te vorderen of in die gevallen waarin de moeite
die de aangezochte verdragsluitende staat zou moeten doen duidelijk
onevenredig is ten opzichte van het belang van het verzoek. Dit lid sluit
daarmee inhoudelijk aan bij de overeenkomstige bepaling van het
OESO-modelverdrag.
II.28. Diplomatieke en consulaire ambtenaren (artikel 28)
Artikel 28 van het Verdrag is in overeenstemming met artikel 28 van het
OESO-modelverdrag en bepaalt dat fiscale voorrechten, toegekend aan
leden van een diplomatieke of consulaire vertegenwoordiging op grond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

27

van internationaal recht of internationale overeenkomsten, niet worden
aangetast door het onderhavige Verdrag.
Het opnemen van een bepaling zoals opgenomen in het tweede lid van
het overeenkomstige artikel 27 van het Verdrag 1987 achten de beide
landen tijdens de onderhandelingen over het onderhavige Verdrag
onnodig. Inhoudelijk komt dit bedoelde tweede lid van het Verdrag 1987
namelijk overeen met de in artikel 4, eerste lid, tweede volzin, van het
onderhavige Verdrag opgenomen bepaling. Deze volzin ontbrak in artikel
4, eerste lid, van het Verdrag 1987.
II.29. Inwerkingtreding (artikel 29)
Het Verdrag treedt in werking op de laatste dag van de maand die volgt op
de datum van ontvangst van de bevestiging door de laatste van de twee
verdragsluitende staten dat de nationale ratificatieprocedures zijn
doorlopen. Het Verdrag is vervolgens van toepassing op inkomsten
verkregen in belastingjaren en belastingtijdvakken die aanvangen op of na
1 januari van het kalenderjaar dat aanvangt na het jaar waarin het Verdrag
in werking is getreden.
In het tweede lid is geregeld dat het Verdrag 1987 niet langer van
toepassing zal zijn vanaf het tijdstip dat het Verdrag van toepassing wordt
ingevolge het eerste lid.
II.30. Beëindiging (artikel 30)
Het Verdrag wordt in beginsel voor onbepaalde tijd aangegaan. Na
verloop van vijf jaar na de datum van inwerkingtreding van het Verdrag
kan het echter door elk van beide verdragsluitende staten door middel van
een kennisgeving langs diplomatieke weg worden beëindigd met
inachtneming van een opzegtermijn van ten minste zes maanden vóór het
verstrijken van een kalenderjaar.
Het Verdrag houdt in geval van een dergelijke opzegging op van
toepassing te zijn met betrekking tot inkomsten verkregen in belastingjaren en belastingtijdvakken die aanvangen op of na 1 januari van het
kalenderjaar dat volgt op het kalenderjaar waarin de kennisgeving van
beëindiging is gedaan.
De Staatssecretaris van Financiën,
F.H.H. Weekers
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 718, nr. 3

28