Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1185
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Staatssecretaris van Financiën over
fiscale tip- en toongelden, samenwerking door de fiscus met criminelen en het
opvolgen van de aanbevelingen van de commissie-Van Traa (ingezonden
7 januari 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 12 februari
2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 1095
Vraag 1
Kunt u omschrijven waaruit het nieuwe project Vierde categorie over
tipgeversbeleid bestaat?1
Antwoord 1
Bij dit in 2012 gestarte project gaat het om via een tipgever ontvangen
informatie over ongeveer 150 Nederlanders, die via een Belgische constructie
geld hebben overgemaakt naar een Zwitserse vennootschap, die vervolgens
zorg zou dragen voor belegging. Deze informatie is door de Belastingdienst in
behandeling genomen en gebleken is dat de meeste betrokken belastingplichtigen hierover aangifte hebben gedaan.
Vraag 2
«Het handelen van de Belastingdienst en de FIOD zal worden bepaald en
beperkt door het hierna genoemd kader, welke voortvloeit uit de reeds
bestaande tipgeldregeling van 1985» schreef de toenmalige Staatssecretaris
van Financiën in 2010 (Kamerstuk 31 066, nr. 85); is het beleid sindsdien
onveranderd of zijn er in de tussentijd criteria bijgekomen of geschrapt?2
Antwoord 2
Het door de toenmalige Staatssecretaris van Financiën in de door u
genoemde brief geschetste beleidskader voor het handelen van de Belastingdienst in gevallen waarin informatie over fiscale fraude tegen betaling wordt
aangeboden, is sindsdien niet gewijzigd en nog steeds een toereikend kader.

1
2

ah-tk-20132014-1185
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Nieuwe zwartspaardersaffaire: Project Vierde Categorie, fiscaal up tot date, 30 oktober 2013
FIOD: Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3, 4 en 5
Waarom is aan de Kamer nooit melding gemaakt van de memo van
20 september 1994 en komt die eerst bij een WOB-verzoek naar boven?
Welke nieuwe criteria zijn aan het beleid toegevoegd?
Is dit document een beleidsdocument, is het een informatief memo of heeft
het een andere status?
Is de inhoud of strekking van het document betrokken geweest bij concrete
besluitvorming? Zo ja, wanneer en op welke wijze?
Antwoorden 3, 4 en 5
Het memo van 20 september 1994 is een intern informatief memo van de
toenmalige plv. directeur Algemene Fiscale Zaken aan de toenmalige
Directeur-generaal der Belastingen om laatstgenoemde op de hoogte te
stellen van het geldende beleid en de stand van zaken op dat moment. Dit
memo bevat dan ook geen nieuwe beleidscriteria. Het was en is geen gebruik
om dergelijke interne memo’s actief aan de Kamer te verstrekken. Aangezien
het memo geen nieuwe beleidscriteria bevat, is het ook niet de basis geweest
voor concrete besluitvorming.
Vraag 6
Op welke wijze en wanneer is opvolging gegeven aan de aanbevelingen van
de commissie-Van Traa (enquête opsporingsmethoden) bij tip- en toongeldregelingen in de fiscaliteit? Welke precieze maatregelen zijn genomen op welke
precieze aanbevelingen en kunt u onder andere ingaan op verslaglegging en
deals met criminelen?
Antwoord 6
De aanbevelingen van de Commissie Van Traa hebben betrekking op
opsporingsmethoden in de strafrechtelijke sfeer. Dat is bij het door de
Belastingdienst gebruikmaken van fiscale tipgevers niet aan de orde. Om die
reden was het niet nodig op dat terrein aan bedoelde aanbevelingen gevolg
te geven.
Vraag 7 en 8
Wat is op dit moment het fiscale beleid voor tipgevers van fiscale fraude?
Zijn er (interne) richtlijnen waarin is opgenomen hoe FIOD-ambtenaren
moeten handelen in hun contacten met tipgevers/informanten en kunt u die
richtlijnen openbaar maken?
Wanneer komt een tip of informatie over fiscale fraude in aanmerking voor
een (opbrengstafhankelijke) beloning en wie maakt die afweging?
Antwoord 7 en 8
Zoals in het antwoord op vraag 2 verwoord, is het fiscale beleid voor
tipgevers weergegeven in de brief van de toenmalige Staatssecretaris van
Financiën aan uw Kamer d.d. 2 februari 2010 en is dat nog steeds van kracht.
Graag mag ik u daarnaar verwijzen. Er gelden geen bijzondere interne
richtlijnen ter zake. Als een tip binnenkomt, wordt een afweging gemaakt op
basis van de in genoemde brief vermelde criteria en wordt de beslissing over
het al dan niet maken van afspraken met een tipgever uiteindelijk door mij
genomen of namens mij door de Directeur-generaal Belastingdienst.
Voor het Team Criminele Inlichtingen (TCI) (voorheen: Criminele Inlichtingen
Eenheid (CIE)) van de FIOD gelden andere regels. Dit team is gelet op het
zuiver strafrechtelijke karakter van de werkzaamheden gehouden aan de
Regeling bijzondere opsporingsgelden van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie.
Vraag 9
Welk protocol geldt voor degenen die bij het Ministerie van Financiën, de
Belastingdienst of de FIOD een klikbrief, een tip of anderszins informatie
verstrekken over fiscale fraude?
Antwoord 9
Er geldt binnen het ministerie en de Belastingdienst (incl. de FIOD) geen apart
protocol voor dit soort aangelegenheden. Klikbrieven en tips komen op
verschillende plaatsen in de organisatie binnen, die deze vervolgens
beoordelen op relevantie voor behandeling door de Belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 10
Vindt er verslaglegging plaats in de precontractuele fase, dat is na melding,
maar voordat er een contract wordt opgesteld, met een (potentiële) tipgever?
Antwoord 10
In de precontractuele fase worden de onderhandelingen met een potentiële
tipgever gevoerd door een medewerker van de FIOD en – in daartoe
aanleiding gevende gevallen – mede door de landsadvocaat. Zij doen daarvan
uiteraard verslag, voordat een overeenkomst wordt aangegaan.
Vraag 11
Hoe zijn de administratieve organisatie en interne controle, de vastleggingen
en audits geregeld? Hoe worden de regels en voorwaarden zoals die door de
Commissie-Van Traa zijn geformuleerd, gewaarborgd?
Antwoord 11
Naast de reguliere regels voor de administratieve organisatie, interne
controle, vastleggingen en audits binnen het ministerie en de Belastingdienst
gelden op dit terrein geen bijzondere regels. Zoals hiervoor vermeld, zijn de
regels en voorwaarden van de Commissie Van Traa hier niet van toepassing,
omdat het hier niet gaat om strafrechtelijke aangelegenheden maar om door
tipgevers verstrekte informatie die door de Belastingdienst in beginsel in de
bestuursrechtelijke sfeer wordt gebruikt.
Vraag 12
Op welke wijze wordt gewaarborgd en verzekerd dat geen sprake is van door
de overheid geïnitieerde en gefaciliteerde onrechtmatige bewijsgaring?
Antwoord 12
Dit wordt gewaarborgd door – zoals verwoord in meergenoemde brief van de
toenmalige Staatssecretaris – zo terughoudend mogelijk om te gaan met de
mogelijkheid van het aangaan van tipgeversovereenkomsten. Om die reden is
ook door hem voorgesteld niet tot een nadere detaillering van de tipgeldregeling over te gaan, om daarmee te voorkomen dat daarvan een stimulans zou
kunnen uitgaan voor de zogenoemde fiscale premiejager. Er mag geen
crimineel gedrag worden uitgelokt. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat
onrechtmatig verkregen bewijs door de belastinginspecteur voor de
belastingheffing mag worden gebruikt tenzij hij, vrij vertaald, de onrechtmatigheid heeft geïnitieerd of gefaciliteerd. Dit laatste wil de Belastingdienst
uiteraard voorkomen.
Vraag 13
Waarom bestaat er naast de Regeling bijzondere opsporingsgelden van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie terzake van de aanpak van vermogensdelicten (die ook geldt voor de FIOD, zie circulaire 5679199/10 van 30 december
2010) een apart fiscaal tipgeversbeleid? Waarom is het fiscale tipgeversbeleid
niet aangepast na de aanbevelingen van de Commissie-Van Traa?
Antwoord 13
Zoals ik hiervoor reeds heb aangegeven, gaat het bij het fiscaal tipgeversbeleid om het door de Belastingdienst gebruikmaken van een tipgever voor de
belastingheffing, dus in de bestuursrechtelijke sfeer. De regeling van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie heeft betrekking op de opsporing in de
strafrechtelijke sfeer. Dat is de reden waarom er een aparte regeling is voor
fiscale tipgevers en deze niet hoeft te worden aangepast aan de aanbevelingen van de Commissie Van Traa.
Vraag 14
Bestaat er een FIOD-document genaamd «Wenken en Mededelingen» van
6 juni 1990, waarin richtlijnen staan vermeld over het handelen van FIODambtenaren ten opzichte van tipgevers/informanten? Zo ja, kunt u dat
openbaar maken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Antwoord 14
Zoals in de beslissing op een Wob-verzoek van 20 november 2013, kenmerk
DGB/2013/5756, is aangegeven zijn de door u bedoelde wenken en mededelingen niet in de archieven aangetroffen en konden deze dus ook niet worden
verstrekt.
Vraag 15
Bestaan er naast eerder genoemde «Wenken en Mededelingen» van 6 juni
1990 nog andere instructies c.q. richtlijnen voor FIOD-medewerkers in hun
contacten met (potentiele) tipgevers? Zo ja, kunt u die openbaar maken?
Antwoord 15
Zie hiervoor het antwoord op de vragen 7 en 8.
Vraag 16
Klopt het dat een ex-FIOD ambtenaar, die eerder als bedenker en later als
projectleider bij de FIOD betrokken was bij het Rekeningenproject (verzwegen
buitenlands vermogen, inkeerregeling), na zijn dienstbetrekking actief richting
de Belastingdienst optrad als financieel adviseur van een landelijk bekende,
veroordeelde drugscrimineel?3
Antwoord 16
Op grond van artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen kan ik
hierover geen mededelingen doen.
Vraag 17
Hoe wordt voorkomen dat een premiejagerscultuur ontstaat en crimineel
gedrag wordt uitgelokt en aan crimineel gedrag (zoals witwassen) wordt
meegewerkt?
Antwoord 17
Zie hiervoor het antwoord op vraag 12.
Vraag 18
Kunt u aangeven hoeveel potentiële tipgevers zich vanaf 2001 hebben gemeld
bij respectievelijk de FIOD, het Ministerie van Financiën en de Belastingdienst? Met hoeveel van deze tipgevers zijn contractuele afspraken gemaakt
en hoeveel tipgevers zijn beloond en welke bedragen zijn daarmee gemoeid
(geweest)?
Antwoord 18
Het is niet mogelijk aan te geven hoeveel potentiële tipgevers zich vanaf 2001
hebben gemeld, omdat dat niet is bijgehouden. Met drie tipgevers zijn
afspraken gemaakt. In het belang van een zeer terughoudend gebruik van
fiscale tipgevers, doe ik geen mededelingen over concrete aan hen uitgekeerde beloningen.

3

«De jacht op crimineel geld» ISBN 978 90 501 8910 1; pagina 83 en 261

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4