Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

27 529

Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in
de Zorg

Nr. 196

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 november 2019
Op 29 januari 2019 heb ik u de position paper «Het Patiëntgeheim» van
Patiëntenfederatie Nederland (hierna: de Patiëntenfederatie) gestuurd.1
Op 1 oktober 2019 heb ik u in een brief mijn reactie op de position paper
(hierna: kamerbrief) gegeven.2 In deze kamerbrief heb ik – op basis van
een juridische analyse – aangegeven dat de bescherming onder het
huidige recht voldoende is en dat geen aanvullende wet- of regelgeving
nodig is, maar bewustwording.
Tijdens het Algemeen Overleg van 9 oktober 2019 inzake «Gegevensuitwisseling in de zorg/gegevensbescherming» (Kamerstuk 27 529, nr. 195)
(hierna: het AO) heb ik met uw Kamer gesproken over onder meer de
kamerbrief. Er bleek naar aanleiding van een reactie van de Patiëntenfederatie op de kamerbrief enige onduidelijkheid te bestaan over de vraag of
de bescherming onder het huidige recht daadwerkelijk voldoende is. In
het AO heb ik u toegezegd in samenwerking met de Patiëntenfederatie na
te gaan of er mogelijk juridische lacunes zijn rondom de bescherming van
gezondheidsgegevens. Op 16 oktober 2019 heeft de Vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) mij gevraagd om
een stand van zakenbrief met betrekking tot deze toezegging. Hierbij treft
u mijn reactie aan. Deze reactie gaat vooral in op het verschoningsrecht,
omdat mij is gebleken dat de Patiëntenfederatie een lacune ziet in het feit
dat het afgeleid verschoningsrecht niet is gecodificeerd.
Jurisprudentie Hoge Raad verschoningsrecht
Zoals in mijn juridische analyse bij de kamerbrief is aangegeven geldt er –
naast de waarborgen die gelden op grond van de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) – op grond van vaste jurisprudentie van de

1
2

kst-27529-196
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 27 529, nr. 169.
Kamerstukken 27 529 en 32 761, nr. 190.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 529, nr. 196

1

Hoge Raad3 onder omstandigheden een afgeleid verschoningsrecht. Dit
kan wanneer het gaat om gegevens:
– die tot stand zijn gebracht in de vertrouwelijke communicatie tussen
arts en patiënt; én
– waarvan met de verstrekking de vertrouwelijkheid niet is opgegeven.
Aangezien dit afgeleid verschoningsrecht op grond van jurisprudentie
gewaarborgd is, wordt in de praktijk door opsporingsambtenaren al op
deze manier omgegaan met het afgeleid verschoningsrecht.
Codificatie
Het afgeleid verschoningsrecht wordt op dit moment gecodificeerd in het
kader van de Modernisering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering.
De Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister voor Rechtsbescherming houden u middels voortgangsrapportages op de hoogte van
de voortgang van het project. Op korte termijn zult u een nieuwe
voortgangsrapportage van hen ontvangen.
Dat afgeleid verschoningsrecht in het nieuwe Wetboek van Strafvordering
geldt uiteraard ook voor medische gegevens die tot stand zijn gekomen in
de vertrouwelijke relatie tussen arts en patiënt. En ook ten aanzien van
digitaal opgeslagen gegevens. Het feit dat codificatie plaatsvindt laat
onverlet dat het afgeleid verschoningsrecht dus al van toepassing en
gewaarborgd is, op grond van de jurisprudentie van de Hoge Raad.
Conclusie
Op grond van het bovenstaande is nog steeds mijn conclusie dat de
bescherming van de gezondheidsgegevens van de patiënt op grond van
de huidige wet- en regelgeving, de jurisprudentie, het Medmij afsprakenstelsel en de aanstaande codificatie van het afgeleide verschoningsrecht in het Wetboek van Strafvordering, voldoende is en dat ingezet moet
worden op een goede toepassing van de bestaande regels en op
bewustwording. Ik ga binnenkort in gesprek met de Patiëntenfederatie
over de vormgeving van een bewustwordingscampagne.
Tenslotte heeft de Patiëntenfederatie in het kader van het patiëntgeheim
mijn aandacht gevraagd voor het vereiste dat de toestemming om
gezondheidsgegevens te delen in vrijheid gegeven moet zijn, ook als er
sprake is van een afhankelijkheidsrelatie. Ik zal met de Patiëntenfederatie
nagaan of er hier nog concrete aandachtspunten zijn.
Ook de Landsadvocaat zal ik vragen of er juridisch gezien met betrekking
tot de bescherming van gezondheidsgegevens opgeslagen bij een
leverancier van gezondheidsapps of in een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO) nog concrete aandachtspunten zijn, bovenop de juridische
analyse die reeds gemaakt is. Ik zal mijn adviesaanvraag aan de Landsadvocaat afstemmen met de Patiëntenfederatie.

3

Zoals HR 19 november 1985, ECLI:NL:HR:1985:AC9105, NJ 1986/533; HR 1 november 1988,
ECLI:NL:HR:1988:AB7789, NJ 1989/349; HR 12 februari 2002, ECLI:NL:PHR:2002:AD4402,
NJ 2002/440, HR 2 maart 2010, ECLI:NL:HR:2010:BJ9262, NJ 2010/144, HR 25 november 2016,
ECLI:NL:HR:2016:2686, NJ 2017/129.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 529, nr. 196

2

Zoals tijdens het hierboven genoemde AO aangegeven, informeer ik u
nog nader over de financiële middelen voor de bewustwordingscampagne en over een mogelijk medisch loket.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 529, nr. 196

3