Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

832
Vragen van de leden Ziengs en Lodders (beiden VVD) aan de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat en de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de Regeling ammoniak en veehouderij (ingezonden
31 oktober 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (ontvangen 5 december 2018). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 737.
Vraag 1
Bent u bekend met de Regeling ammoniak en veehouderij (Rav) die bedoeld
is om emissies en depositie van ammoniak te verminderen?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat veehouders, stalbouwers, fabrikanten (van luchtwassers) en ondernemers (uit andere sectoren) met innovatieve ideeën gebruik
moeten kunnen maken van de Rav? Zo ja, op welke manier enthousiasmeert
u veehouders, stalbouwers, fabrikanten (van luchtwassers) en ondernemers
(uit andere sectoren) om te komen met innovatieve ideeën die de ammoniakemissie kan reduceren?
Antwoord 2
Ja, ik deel de mening dat aanvragers met innovatieve ideeën gebruik moeten
kunnen maken van de Rav. De uitvoering van de Rav door de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO.nl) en de advisering van de deskundigen van
de Technische Advies Pool (TAP) zijn primair gericht op de beoordeling van
innovatieve technologieën. Daarnaast is RVO.nl dit jaar begonnen met quick
scans, waarbij RVO.nl met name voor nieuwe aanvragers informatie verschaft
over de beoordelingsprocedures, de regelgeving en subsidiemogelijkheden.
Het is daarbij mogelijk een projectidee of plan voor te leggen aan de
deskundigen van de TAP. De ondernemer krijgt dan advies over de verdere
ontwikkeling hiervan en de mogelijke uitwerking tot een aanvraag voor de
beoordeling.

ah-tk-20182019-832
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u aan de hand van een voorbeeldcasus van een ondernemer (een
ondernemer, innovatief, niet werkzaam in de veehouderij heeft een briljant
idee waarbij de ammoniakreductie uit stallen fors gereduceerd kan worden)
de procedure doorlopen welke stappen deze ondernemer moet zetten, welke
informatie deze ondernemer moet aanleveren, hoe lang het duurt voordat
een ondernemer duidelijkheid heeft, welke tijd hiermee gemoeid is en alle
andere relevante handelingen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Een ondernemer met een idee voor een nieuw systeem, kan met de quick
scan (zie antwoord 2) worden geïnformeerd over alle stappen van de
beoordeling. Indien de ondernemer zijn projectidee wil voorleggen aan de
TAP dan krijgt hij binnen een maand advies hierover. De aanvraagprocedures
die daarna kunnen volgen, zijn weergegeven in een schema op de website
van RVO.nl1. Als een innovatief stalsysteem nog niet is opgenomen in de Rav
kan een ondernemer een aanvraag indienen voor het verkrijgen van een
bijzondere emissiefactor voor een proefstal. De ondernemer levert daarvoor
de volgende informatie aan: een projectplan met toelichting over de werking
van de techniek; een tekening van de stal met overzicht van de omgeving en
een meetplan waarin wordt aangegeven hoe de metingen en rapportage
zullen worden uitgevoerd. De beoordelingsprocedure kent een looptijd van
maximaal 20 weken, indien de gevraagde informatie correct en tijdig is
aangeleverd.
Vraag 4
Kunt u aangeven of en op welke manier er samenwerking is met andere
landen bij het opnemen van goede concepten op de Rav-lijst die emissies en
depositie verminderen?
Antwoord 4
Nederland werkt hiervoor samen met Denemarken, Duitsland en sinds kort
ook Vlaanderen binnen VERA (Verification of Environmental Technologies for
Agricultural Production). Hoofddoel van VERA is het bevorderen van een
internationale markt voor agrarische milieutechnologieën. Voor de beoordeling voor de Rav (ammoniak) levert VERA de eerste resultaten op. VERA
garandeert dat meetresultaten van systemen, die bijvoorbeeld in Denemarken
met behulp van het VERA-protocol zijn getest, ook in Nederland kunnen
worden gebruikt bij de beoordeling voor de Rav-lijst.
Vraag 5
Kunt u aangeven of er een versnelde procedure is voor ondernemers die testen praktijkervaring hebben in landen om ons heen? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat alle goede ideeën met goede resultaten in de praktijk
zo snel mogelijk ingezet moeten kunnen worden om het doel van de Regeling
– het verminderen van emissies en depositie – in de praktijk toe te kunnen
passen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De beoordeling van meetrapporten is de basis voor het vaststellen van
definitieve emissiefactoren. Er is geen versnelde beoordelingsprocedure voor
aanvragers die in onze buurlanden test- en praktijkervaring hebben opgedaan. Maar als aanvragers over meetrapporten beschikken die voldoen aan
de Nederlandse eisen voor metingen, dan kan de beoordeling voor ammoniak relatief snel plaatsvinden. VERA faciliteert dit (zie antwoord 4).
Vraag 6
Wat kunt u doen om de constatering, dat ondernemers ervaren dat de
procedure tot opname op de Rav-lijst bureaucratisch is, om te buigen naar
een werkwijze die ondernemers stimuleert om met goede ideeën te komen?

1

Zie https://mijn.rvo.nl/documents/20448/60550/TAP+beoordelingstraject/534a3929-7cb6-406c9196-5f308c2c48fb).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Zoals ik de Kamer eerder heb gemeld2 is de afgelopen jaren inzet gepleegd
om te komen tot een transparanter, effectiever en efficiënter stelsel van
stalbeoordelingen. Voor elke type aanvraag zijn de beoordelingsprocedures
geoptimaliseerd, waarbij de doorlooptijden zijn verkort. In 2017 is een
Werkgroep stalbeoordeling opgericht waarin ook partijen uit het bedrijfsleven
zijn vertegenwoordigd. De werkgroep heeft aangegeven positief te zijn over
de verbeteringen in het beoordelingsproject en over de klankbordgroepen
voor fabrikanten, die RVO.nl heeft ingesteld.
Maar ook mij bereiken nog steeds kritische geluiden over de stalbeoordeling,
ondanks deze verbeteringen. Ook in het kader van het innovatiespoor van de
sanering en de verduurzaming van de varkenshouderij3 is een actievere
ondersteuning nodig van innovatieve ondernemers. Dat kan hen helpen de
benodigde informatie voor een beoordeling snel en volledig aan te leveren bij
RVO.nl. Ik zie hierbij, op basis van de positieve ervaringen in de fijnstof pilot
van de Food Valley, met name een rol weggelegd voor marktpartijen die
aanvragers actief kunnen ondersteunen en niet voor RVO.nl. Ik zal dit punt
inbrengen in overleggen over het innovatiespoor varkenshouderij.
Vraag 7
Klopt het dat de Rav-lijst uitgaat van alleen concepten en systemen? Zo ja,
waarom is hiervoor gekozen?
Antwoord 7
De bijlage bij de Rav geeft inderdaad huisvestingsystemen en nageschakelde
technieken met de bijbehorende emissiefactor weer. Maar de ammoniakwetgeving gaat niet uit van technieken, maar is gericht op het voldoen aan
maximale emissiewaarden. Hoewel daar in de praktijk nog niet vaak gebruik
van wordt gemaakt, is het inzetten van meerdere kleine (deel)technieken
hierbij mogelijk.
RVO.nl verkent op mijn verzoek op welke wijze de stalbeoordeling kan
bijdragen aan toelating van kleine innovaties op de Rav-lijst.
Vraag 8
Klopt het dat een willekeurig bedrijf, dat een nieuw concept of systeem op de
markt brengt, een omschrijving van het concept of systeem moet overleggen
en deze omschrijving op de Rav-lijst komt te staan? Wat vindt u van het risico
dat een ondernemer loopt dat zijn concept of systeem kan worden nagebouwd zonder de benodigde details? Wat vindt u van het feit dat deze
ondernemer soms jarenlang heeft geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling
en met het plaatsen op de Rav-lijst iedere willekeurige bouwer van de
betreffende informatie gebruik kan maken en dit na kan bouwen? Op welke
manier wordt dit voorkomen? Kan een ondernemer een ontheffing of een
andere manier van rapporteren aanvragen? Zo nee, waarom niet? Bent u van
mening dat door vroegtijdig de details prijs te moeten geven een ondernemer
terughoudend zal zijn om dit soort concepten of systemen te ontwikkelen? Zo
nee, waarop baseert u dit?
Antwoord 8
Het klopt dat van nieuwe technieken, waarvoor een definitieve emissiefactor
wordt vastgesteld, een beschrijving wordt gepubliceerd in de bijlage van de
Rav. Ik ben me er van bewust dat publicatie een risico geeft op het nabouwen
van systemen en dat dit laatste wordt gezien als een belemmering voor
innovatie. De beschrijving is bedoeld voor het bevoegd gezag, ter controle op
de juiste uitvoering en werking van het systeem. Een ontheffing op het
publiceren van een beschrijving acht ik daarom niet wenselijk. Maar de
beschikbaarheid van de beschrijving van de techniek wordt in de praktijk al
wel beperkt. Voordat nieuwe stalsystemen zijn bemeten, kunnen ze namelijk
met een voorlopige emissiefactor op de Rav worden opgenomen, voor de
duur van maximaal vijf jaar. De bijbehorende beschrijvingen zijn in dat geval
alleen opvraagbaar voor bevoegde gezagen en zo wordt nabouwen dus
tegengegaan. Daarnaast is in de Rav sinds medio 2017 de mogelijkheid

2
3

Kamerstuk 28 973, nr. 196
Kamerstuk 28 973, nr. 200

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

opengesteld om een systeem met een certificaat, of een verificatie-verklaring
zoals van VERA, op te nemen. Daarbij worden de prestaties van één bepaald
systeem nadrukkelijk gekoppeld aan één fabrikant. Er zijn echter nog geen
fabrikanten geweest die hier gebruik van hebben gemaakt.
Vraag 9
Deelt u de mening dat juist innovatieve ideeën voldoende kans moeten
krijgen en gestimuleerd zouden moeten worden om de reductie van
ammoniakemissie (en of andere stoffen) terug te dringen? Zo ja, hoe gaat u
ervoor zorgen dat de geschetste belemmeringen opgeheven worden?
Antwoord 9
Ja, ik deel de mening dat innovatieve ideeën van belang zijn voor de reductie
van emissies naar de lucht. Zie hiervoor mijn antwoord op vraag 8.
Vraag 10
Kunt u aangeven hoe de Technische Advies Pool (TAP) tot stand is gekomen?
Welke functies zijn in deze TAP belegd? Welke expertise is in deze TAP
belegd? Hoe worden mensen benadert die in deze TAP zitting hebben?
Antwoord 10
Het professionaliseringsproces van de uitvoering van de Rav heeft geresulteerd in de efficiëntere beoordelingsprocedure waarbij de Technische advies
commissie van de Rav (TacRav) is omgevormd tot de TAP. Alle deskundigen
van de TAP zijn in functie als technische beoordelaar van aanvragen. In de
beantwoording van het SO aanpassingen stalbeoordeling TacRav4 heb ik
aangegeven vanuit welke partijen de deskundigen van de TAP afkomstig zijn.
Zij hebben naast de technische kennis die hiervoor nodig is, veelal specifieke
kennis van bepaalde emissies of sectoren, handhaving, innovatie en
marktontwikkelingen. Belangrijk is ook dat zij onafhankelijk zijn en dus geen
belang hebben bij de beoordelingen. De deskundigen waren deels al actief in
de TacRav. Daarnaast heeft RVO.nl nieuwe deskundigen toegevoegd om in de
benodigde expertise te kunnen blijven voorzien.
Vraag 11
Kunt u aangeven welke stappen u inmiddels gezet heeft waar de motieLodders over belemmeringen in het testen van stalconcepten (Kamerstuk
28 973, nr. 202) om gevraagd heeft?
Antwoord 11
RVO.nl heeft op mijn verzoek belemmeringen in kaart gebracht die nieuwe
bedrijven of aanvragers uit andere sectoren ondervinden bij het testen van
stalconcepten. Belemmeringen die genoemd zijn: de onbekendheid met de
Rav en de proefstalregeling; de mogelijkheid dat een innovatief systeem
wordt nagebouwd; de hoge kosten voor metingen en de vereiste minimale
emissiereductie waardoor «kleine innovaties» (deelsystemen en/of aanvullende technieken) niet worden ontwikkeld. Eind dit jaar zullen deze belemmeringen en mogelijke oplossingsrichtingen ook in de Werkgroep stalbeoordeling worden besproken. Ik zal de Kamer begin volgend jaar informeren over
de stappen die ik zal zetten om deze belemmeringen zo veel mogelijk weg te
nemen.
Vraag 12
Bent u bereid deze vragen één voor één te beantwoorden?
Antwoord 12
Ja.

4

Kamerstuk 28 973, nr. 199

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4