Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 465

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 september 2019
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, de geannoteerde agenda aan voor de Raad voor Concurrentievermogen (RvC) van 26 en 27 september 2019. Tijdens de Raad zal
worden gesproken over de interne markt, industrie en onderzoek.
Het Finse voorzitterschap heeft een Voorzitterschapsrapport opgesteld
met als titel »Ontwikkeling van onze economische basis: een visie voor
een langetermijnstrategie voor duurzame groei». Dit rapport gaat over alle
thema’s die onder de reikwijdte van de RvC vallen en zal zowel tijdens het
onderdeel interne markt en industrie als onderzoek worden besproken.
Tijdens de Competitiveness check-up (onderdeel interne markt en
industrie) zal de Commissie een presentatie geven over duurzame groei.
Aansluitend zal een gedachtewisseling plaatsvinden over het Voorzitterschapsrapport. Onder de diversenpunten zal de Commissie een update
geven over de batterij-alliantie, het voorzitterschap zal de stand van zaken
rondom het dossier Real Drive Emissions (RDE) aangeven en Tsjechië zal
een terugkoppeling geven over de SME-Envoy bijeenkomst die in
september plaatsvindt in Tsjechië. Aansluitend zal een informele
Ministeriële lunch plaatsvinden waar zal worden gesproken over de
financiering van duurzame groei.
Tijdens het onderzoeksdeel zal naast het Voorzitterschapsrapport ook
worden gesproken over Horizon Europe Package: Synergies with other
programmes.
Het onderzoeksdeel zal naar verwachting worden afgesloten met een
informele Ministeriële lunch. Het thema van de lunch is nog niet bekend.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

kst-21501-30-465
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 465

1

Geannoteerde agenda Raad voor Concurrentievermogen 26 en
27 september 2019
Ontwikkeling van onze economische basis: een visie voor een
langetermijnstrategie voor duurzame groei
Tijdens de Raad voor Concurrentievermogen (RvC) zal een gedachtewisseling plaatsvinden over een voorzitterschapsrapport met als titel
«Ontwikkeling van onze economische basis: een visie voor een langetermijnstrategie voor duurzame groei». In het rapport schetst het voorzitterschap op een integrale manier een langetermijnstrategie over hoe de EU
duurzaam kan groeien aan de hand van zes prioriteiten: 1) voltooiing van
de overgang naar klimaatneutrale industrieën, productie- en dienstensectoren en het bevorderen van de vernieuwing en het niveau van digitalisering van Europese industrieën; 2) versterking van een innovatieve
interne markt met een betere bedrijfsomgeving met name voor diensten
en scale-up bedrijven; 3) bevordering van innovatiegeleide transities met
een ambitieuze beleidsmix die de nadruk legt op de opname van
onderzoeksresultaten en inzet van innovaties; 4) de EU tot een wereldleider in digitale economie en een wereldwijd aantrekkelijke markt voor
digitalisering en digitale diensten maken; 5) verbetering van het concurrentievermogen en de productiviteit van Europa door continu te investeren in onderwijs en nieuwe vaardigheden die nodig zijn in een digitale
wereld en in de overgang naar een klimaatneutrale economie; en
6) versterking van de externe dimensie van het concurrentievermogen van
de EU en beter gebruik van de kansen die de interne markt biedt om het
wereldwijde concurrentievermogen van Europese industrieën te
verbeteren.
Tijdens de informele Raad voor Concurrentievermogen van 4 en 5 juli
(onderdeel interne markt en industrie) is in deelsessies gesproken over
interne markt, industrie, digitaal en externe dimensie.1 Gedurende de
zomer is in vier subgroepen verder gewerkt aan deze thema’s. Het
voorzitterschap heeft de uitkomsten van de informele Raad en de
subgroepen verwerkt in het voorzitterschapsrapport en heeft dat
aangevuld met innovatie, onderzoek en ook vaardigheden. Tijdens de RvC
zal in twee sessies, interne markt/industrie en onderzoek, een gedachtewisseling plaatsvinden over het rapport. Het rapport zal na de RvC naar de
Commissie worden gestuurd, zodat het als input kan dienen voor het
nieuwe werkprogramma van de Commissie.
De definitieve versie van het voorzittersrapport is nog niet bekend, die zal
het voorzitterschap naar verwachting volgende week uitbrengen.
Nederland steunt het initiatief om thema’s in samenhang te bespreken. De
ontwikkeling van een integrale visie sluit aan bij de Nederlandse lijn. De
meest recente versie van het rapport sluit aan bij de inzet van Nederland
op het gebied van interne markt, industrie, digitalisering, internationale
ontwikkelingen (externe dimensie) en vaardigheden. De onderdelen die
gaan over innovatie en onderzoek vragen op dit moment nog om
verduidelijking. Deze belichten vooralsnog alleen de aspecten die direct
betrekking hebben op economische groei, waar wetenschap en innovatie
een veel bredere waarde hebben en ook bijdragen aan kennisvermeerdering, onderwijs en maatschappelijke vooruitgang.
Hieronder informeer ik u over de meer specifieke inzet op de deelonderwerpen.

1

Kamerstuk 20 501-30, nr. 464.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 465

2

Interne markt
Het Finse voorzitterschap benoemt wat Nederland betreft terecht de
Interne Markt als één van de prioriteiten voor een duurzaam concurrerende EU. Het kabinet zet net als het voorzitterschap in op meer maatwerk
om belemmeringen voor ondernemers te adresseren, en betere implementatie en handhaving van internemarktregelgeving, zoals tevens
beschreven in de geannoteerde agenda bij de informele RvC van 4–5 juli
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 462). Het kabinet steunt het voorstel voor
gedegen sectorale analyse van ervaringen van ondernemers op de interne
markt, om te komen tot gerichte maatwerkoplossingen. Daarbij is het van
belang dat de resultaten van deze analyse worden verwerkt in een Actie
Agenda, conform de conclusies die tijdens de RvC van afgelopen mei zijn
aangenomen.
Industrie
De transitie naar een klimaatneutrale en meer digitale industrie wordt
door het voorzitterschap in dit rapport als één van de prioriteiten
benoemd. Dit is in lijn met de Nederlandse inzet zoals benoemd in de
Kabinetspositie «Europese concurrentiekracht» (Kamerstuk 30 821, nr. 73).
Tijdens de RvC zal Nederland pleiten voor een modern Europees
industriebeleid dat zoveel mogelijk missiegedreven is. Nationaal wordt
gewerkt aan het Missiedreven Topsectoren- en Innovatiebeleid (Kamerstukken 33 009 en 32 637, nr. 63), waarbij de economische kansen van de
maatschappelijke uitdagingen en de ambitie om een vooraanstaande rol
te spelen op een aantal sleuteltechnologieën centraal staan. Deze
uitdagingen zijn ook potentiële aanjagers voor ons toekomstig verdienvermogen. Mondiale uitdagingen vragen om innovaties, om zo concurrerend
te zijn op mondiale markten. Europese samenwerking is daarbij
toenemend van belang, bijvoorbeeld ten behoeve van de uitvoering van
delen van het Klimaatakkoord (Kamerstuk 32 813, nr. 342). Nederland zal
tijdens de RvC wederom uitdragen dat het van belang is om het industriebeleid en de klimaatdoelstellingen met elkaar in lijn te brengen.
Digitalisering
Nederland zal de inzet op digitalisering uitdragen, in lijn met de eerdere
inzet bij de informele RvC van 4 en 5 juli jl. (Kamerstuk 21 501-30, nr. 464)
en de informele Telecomraad van 1 maart jl. (Kamerstuk 21 501-33,
nr. 756). Nederland zal zich tijdens de discussie over het voorzitterschapsrapport in het bijzonder inzetten voor het belang van een integraal digitaal
beleid naast de toekomstige duurzame groei agenda van de Commissie,
zodat de kansen van de digitale economie op verantwoorde wijze worden
benut. In de meest recente versie van het voorzitterschapsrapport is geen
verwijzing opgenomen naar de Raadsconclusies die door de Telecomraad
van 7 juni jl. zijn aangenomen. Nederland zal onder de aandacht brengen
dat deze verwijzing moet worden opgenomen.
Externe dimensie
In het licht van de huidige handelsspanningen en de gevolgen hiervan
voor de economie kan de EU niet alleen naar zichzelf kijken, maar moet
het haar eigen beleid afstemmen op internationale ontwikkelingen. Zoals
reeds benoemd in de Geannoteerde Agenda voorafgaand aan de
informele RvC van 4 en 5 juli, zet het kabinet in op een gelijk speelveld
binnen en buiten de interne markt. Het kabinet steunt de oproep van het
voorzitterschap in het voorzitterschapsrapport dat de EU het multilaterale,
op regels gebaseerde handelssysteem moet blijven verdedigen en een zo
open houding moet blijven behouden. Tegelijkertijd moet de EU oneerlijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 465

3

concurrentie en handelspraktijken durven aanpakken. Dit kan alleen als
alle lidstaten zich samen sterk maken en toegang tot de interne markt als
drukmiddel houden.
Vaardigheden
Nadat de Commissie reeds veelvuldig aandacht besteedde aan het thema
vaardigheden, komt het nu met een pleidooi voor beleidsmaatregelen.
Een gedeeld probleem voor de lidstaten zijn enkele grote veranderingen
(digitalisering, klimaatverandering, werkomstandigheden) die effect
hebben op de arbeidsmarkt en in het bijzonder op de vaardigheden die
van werkenden worden gevraagd. De beleidsmaatregelen die volgens de
Commissie nodig zijn sluiten inhoudelijk aan op de inzet van het kabinet,
die onder meer terugkomt in het Techniekpact (Kamerstuk 32 637, nr. 371),
Leven Lang Ontwikkelen (Kamerstuk 30 012, nr. 92) en de Digitaliseringsstrategie (Kamerstuk 26 643, nr. 623). Het kabinet ziet de voorstellen met
belangstelling tegemoet.
Op dit moment wisselen de lidstaten vooral ervaringen uit over overheidsinterventies op het gebied van onderwijs-arbeidsmarkt en vaardigheden
(o.a. via Nesta en de EU STEM Coalition). Nederland is één van de door
Nesta geïdentificeerde «Digital Frontrunners». In dat kader wisselen
beleidsmakers uit onder meer Denemarken, Finland, Frankrijk,
Noorwegen, Estland en Nederland best practices uit. In het najaar van
2019 is er een bijeenkomst gepland in Nederland. Deze bijeenkomst staat
in het teken van het opschalen van succesvolle beleidsexperimenten, het
programma wordt gefinancierd door Google. De EU STEM Coalition is
een, door het Nederlandse Platform Talent voor Technologie geïnitieerd,
Europees netwerk van triple-helix organisaties die zich bezighouden met
het vergroten van het aantal bèta-, technische en technologisch
geschoolde afgestudeerden. Het doel is om best practices uit te wisselen
en lidstaten te ondersteunen in het ontwikkelen van nieuwe strategieën
om het aantal bèta-, technisch en technologisch geschoolde mensen te
vergroten. Dit netwerk wordt door de EU gefinancierd.
Onderzoek en innovatie
Het rapport benadrukt terecht dat onderzoek en innovatie van groot
belang zijn voor Europa. In de specifieke passages over onderzoek en
innovatie ligt de nadruk vooralsnog op de bijdrage die onderzoek en
innovatie kunnen leveren aan economische groei. Nederland is van
mening dat wetenschap en innovatie een bredere waarde hebben en
daarmee bovendien ook aan de basis staan van economische groei in de
toekomst. Nederland zou graag zien dat dat nog verder wordt verduidelijkt
in het rapport en zal langs die lijn ook interveniëren in de Raad.
Diversenpunten
Onder de diversenpunten zal de Commissie een update geven over de
batterij-alliantie, het voorzitterschap zal de stand van zaken rondom het
dossier Real Drive Emissions (RDE) aangeven en Tsjechië zal een
terugkoppeling geven over de SME-Envoy bijeenkomst die in september
plaatsvindt in Tsjechië.
Horizon Europe: synergiën met andere programma’s
Beleidsdebat
De Raad zal debatteren over synergie tussen Horizon Europe en andere
EU-programma’s. In de Horizon Europe verordening wordt op hoofdlijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 465

4

opgenomen wat de mogelijke synergiën zijn met andere programma’s. De
tekst daarvoor is, zoals ook is beschreven in de appreciatie van het
Horizon Europe2 akkoord, nog niet opgenomen in dat akkoord, omdat de
discussie over synergiën samenhangt met de (destijds) nog lopende
onderhandelingen over de andere EU-programma’s.3 Dit beleidsdebat
geeft richting aan de onderhandelingen over de nog vast te leggen tekst
van de Verordening over de synergiën. Ten tijde van het schrijven van
deze agenda was de exacte vraagstelling ter behandeling in de Raad voor
Concurrentievermogen vanuit het voorzitterschap nog niet bekend.
Nederland zal, conform het BNC-fiche, uitdragen dat ook in andere
EU-programma’s accent op onderzoek en innovatie gelegd zou moeten
worden vanwege de toegevoegde waarde die Europa op dat terrein heeft
en het belang ervan voor de toekomst. Synergie tussen Horizon Europe en
andere EU-programma’s is van belang om overlap, lacunes of incompatibiliteit, en daarmee inefficiënte besteding van EU-middelen, te
voorkomen.
Nederland zet met name in op synergie tussen Horizon Europe en de
Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF). Het gaat daarbij om
een sterke koppeling tussen thema’s en prioriteiten uit de tweede pijler
van Horizon Europe, «Global Challenges and European Industrial
Competitiveness», en de innovatieprioriteiten in ESIF. Daarnaast speelt
ESIF een essentiële rol in de opbouw van capaciteit in landen die nu nog
minder onderzoek- en innovatie-intensief zijn. Ook moet de complementariteit met Digital Europe en Erasmus (vanwege met name de Europese
Universiteitsnetwerken) worden bewaakt en moet er goede aansluiting
zijn voor innovatie onder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
Nederland is van mening dat de Horizon Europe-verordening voldoende
houvast moet bieden om synergie op programma- en projectniveau te
operationaliseren wanneer de programma’s daadwerkelijk geïmplementeerd zullen worden. Nederland zal langs deze lijn interveniëren.

2
3

Kamerstuk 22 122, nr. 2791.
Kamerstuk 22 112, nr. 2648.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 465

5