Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 755

Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968
(btw-behandeling van vouchers)

Nr. 7 HERDRUK1

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 maart 2019
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
4 december 2018 over het afschrift van het antwoord op de brief van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) inzake commentaar op
de concept aanpassing van het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 in
verband met het wetsvoorstel btw-behandeling van vouchers (Kamerstuk
34 755).
De vragen en opmerkingen zijn op 1 februari 2019 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 28 februari 2019 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Boon

1

kst-34755-7-n1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

I.v.m. een tekstuele correctie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 755, nr. 7

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het besluit van 18 oktober 2018 inzake de aanpassing btw-regeling
voor waardebonnen. De leden van de VVD-fractie hebben nog enkele
vragen.
Deze leden constateren dat er nog onduidelijkheid bestaat of de nieuwe
btw-regels voor vouchers zullen leiden tot het heffen van btw op het recht
op een geschenk. Kan de Staatssecretaris bevestigen dat de nieuwe regels
uitsluiten dat op het weggeven van gratis vouchers geen btw wordt
geheven? Zo ja, in welke regels is dit verankerd? Kan de Staatssecretaris
verder aangeven hoe hij dit naar de belastingbetalers kan en gaat
verduidelijken?
Zo nee, kan de Staatssecretaris aangeven waarom hij van mening is dat
heffing van btw op gratis vouchers wel aan de orde kan zijn?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben met enige verbazing kennisgenomen
van het besluit van 18 oktober 2018 inzake de aanpassing btw-regeling
voor vouchers. In dit besluit is opgenomen dat «in de nieuwe opzet
ondernemers in de meeste gevallen btw moeten afdragen ter zake van
gratis verstrekte goederen». Dit bevreemdt de leden van de CDA-fractie nu
zij in het verslag over het wetsvoorstel btw-behandeling van vouchers
gevraagd hebben naar de fiscale gevolgen voor de btw van het
verstrekken van een bon voor een specifiek product (single purpose
voucher). Het gaat hier bijvoorbeeld om een bon voor een gratis
tandpasta die wordt verstrekt door een drogist. De Staatssecretaris heeft
hierop geantwoord dat dit product wordt aangemerkt als een geschenk
van geringe waarde of als monster en dat de verstrekking daarom niet
gelijk wordt gesteld aan een levering onder bezwarende titel. Hij concludeert hierbij dat de drogist geen btw verschuldigd is bij de verstrekking
van de enkelvoudige voucher die ingewisseld kan worden voor een tube
tandpasta.
In het genoemde besluit geeft de Staatssecretaris zelf echter het
voorbeeld van een voucher op de verpakking van een fles schoonmaakmiddel die kan worden ingewisseld voor een schoonmaakspons. Hierbij
komt de Staatssecretaris tot de conclusie dat er wel btw verschuldigd is
op het moment van verstrekking van de voucher.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris dan ook of er een
fiscaal verschil is tussen tandpasta’s en sponzen of dat de regelgeving
gewijzigd is tussen de plenaire behandeling van de wet btw-behandeling
van vouchers en de verschijning van het besluit. Indien dit laatste het
geval is, vernemen zij graag wat er gewijzigd is en wat daarvoor de reden
is.
De leden van de CDA-fractie achten het niet gewenst dat over een gratis
single purpose voucher reeds bij verstrekking btw moet worden
afgedragen. De ondernemer weet dan immers nog niet of de voucher zal
worden ingewisseld en zoals bij de nota naar aanleiding van het verslag is
aangegeven (Kamerstuk 34 755, nr. 5. blz. 8) kan de ondernemer de btw
niet terugvragen indien de consument de voucher niet inwisselt. De leden
van de CDA-fractie achten het een vrij bizarre uitkomst wanneer een
ondernemer btw moet afdragen over een niet geleverd product tegen een
niet in rekening gebrachte prijs. Zij vermoeden dat dit voor ondernemers
een argument zou kunnen zijn om minder vaak gratis producten te
verstrekken die werden aangemerkt als «geschenk van geringe waarde of
monster». Bovendien komt het deze leden voor dat er dan sprake is van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 755, nr. 7

2

dubbele heffing van btw, want het niet geleverde product wordt door de
ondernemer vervolgens aan een andere consument verkocht. De leden
van de CDA-fractie verzoeken de Staatssecretaris hierop te reageren.
Hoewel de Staatssecretaris in het besluit reeds enkele voorbeelden geeft,
vragen de leden van de CDA-fractie naar enkele op de werkelijkheid
gebaseerde voorbeelden en zij vragen de Staatssecretaris naar de fiscale
gevolgen voor de btw van deze voorbeelden, zowel wanneer de voucher/
waardebon wel wordt ingewisseld als wanneer deze wel wordt verstrekt,
maar niet wordt ingewisseld. Tevens vragen zij ter vergelijking naar de
fiscale btw-gevolgen van producten die direct om niet worden vergeven
aan een consument. Zij denken dan aan de verstrekking van een betaald
dagblad om niet ter promotie. Daarnaast denken zij aan de verstrekking
van proefmonsters van een nieuw product ter promotie zoals die wel eens
uitgedeeld worden in een winkelcentrum of op een station.
Voorbeelden:
–

–

–
–

–

De gratis verstrekking van een doos met babyproducten door een
drogist of winkelier tegen inlevering van een op naam gesteld
afhaalbewijs.
Via een app kan de consument ter promotie het geld terugvragen van
een nieuwe soort koffiepads. In dit voorbeeld wordt zowel gevraagd
naar een app waarbij alle gebruikers dezelfde promoties te zien krijgen
als naar een app waarbij de gebruikers gepersonaliseerde promoties te
zien krijgen, dus de ene gebruiker kan met de app het geld terugvragen
van koffiepads en de andere gebruiker van chocolademelk.
Een bon in een tijdschrift geeft recht op gratis verkrijging van een
pakje kauwgom.
De gratis verstrekking van een kortingsbon voor tandpasta die klanten
kunnen meenemen bij de tandarts. In dit voorbeeld wordt tevens
gevraagd wie de ondernemer is.
Koopzegels van een supermarkt, waarbij de consument bij de
boodschappen voor € 1,– zegels koopt en een volle spaarkaart kan
inwisselen voor € 1,50 korting op de boodschappen dan wel contante
uitbetaling.

II Reactie van de Staatssecretaris
Op 1 februari jongstleden ontving ik een brief van uw Kamer met vragen
en opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD en het CDA over
het bij brief van 4 december 2018 aan uw Kamer toegezonden besluit tot
wijziging van het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 (aanpassing
btw-regeling voor waardebonnen) en de daarbij behorende nota van
toelichting.2 In deze brief wil ik graag een reactie geven op deze vragen en
opmerkingen. Hierbij houd ik zo veel mogelijk de volgorde van het verslag
aan, met dien verstande dat gelijkluidende of in elkaars verlengde
liggende vragen en opmerkingen samen zijn beantwoord.
De leden van de fractie van de VVD vragen of ik kan bevestigen dat de
nieuwe btw-regels voor vouchers uitsluiten dat op het weggeven van
gratis vouchers geen btw wordt geheven. Daarbij vragen zij in welke
regels dit is verankerd en hoe ik dit naar de belastingbetalers kan en ga
verduidelijken. Voorts vragen zij waarom ik van mening ben dat
btw-heffing over gratis vouchers wel aan de orde kan zijn.
De verstrekking van een gratis goed direct aan de consument en de
verstrekking van een gratis goed via een gratis voucher worden voor de
2

Besluit van 18 oktober 2018 tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968
(aanpassing btw-regeling voor waardebonnen), Stb. 2018, nr. 383.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 755, nr. 7

3

btw op dezelfde wijze behandeld. Dit betekent het volgende. De
verstrekking van een gratis goed, al dan niet verstrekt via een gratis
voucher, wordt op grond van artikel 3, derde lid, onderdeel a, van de Wet
op de omzetbelasting 1968 (hierna: de wet) onder voorwaarden gelijkgesteld met een levering onder bezwarende titel (de zogenoemde fictieve
levering). De verschuldigde btw over deze fictieve leveringen wordt
berekend op basis van de aankoopprijs van de goederen, of soortgelijke
goederen, of de kostprijs indien de aankoopprijs niet bekend is. Bij een
fictieve levering blijft heffing echter achterwege als het goed (dat
verkregen wordt bij inwisseling van de voucher) wordt aangemerkt als
een geschenk van geringe waarde of als monster in de zin van artikel 3,
achtste lid, van de wet. Bij een geschenk van geringe waarde of een
monster gaat het om een goed met een waarde van maximaal € 15 dat
voor bedrijfsdoeleinden gratis wordt verstrekt. Het voorgaande is door mij
op 14 december 2018 via een beleidsbesluit toegelicht.3
De leden van de fractie van het CDA vragen mij of er een fiscaal verschil is
tussen tandpasta’s en sponzen en of de regelgeving gewijzigd is tussen de
plenaire behandeling van de wet btw-behandeling van vouchers en de
verschijning van het besluit. Indien dit het geval vernemen zij graag wat er
gewijzigd is en wat daarvoor de reden is.
De regelgeving is sinds de plenaire behandeling van de wet
btw-behandeling van vouchers op dit vlak niet gewijzigd. Hiervoor heb ik
toegelicht hoe de verstrekking van een gratis goed, al dan niet verstrekt
via een gratis voucher, voor de btw wordt behandeld. Voor gratis
verstrekte vouchers die kunnen worden ingewisseld voor een tube
tandpasta of een spons zal dit in de praktijk doorgaans betekenen dat
btw-heffing achterwege blijft. Een tube tandpasta en een spons kwalificeren immers veelal als een geschenk van geringe waarde of als monster
in de zin van artikel 3, achtste lid, van de wet. In de nota van toelichting bij
de aanpassing btw-regeling voor waardebonnen had dit wellicht, net als is
neergelegd in de schriftelijke stukken van de parlementaire behandeling
van de wet btw-behandeling van vouchers, wat explicieter naar voren
kunnen komen.
Voorts geven de leden van de fractie van het CDA aan het niet gewenst te
vinden dat over een gratis voucher voor enkelvoudig gebruik reeds bij de
verstrekking btw moet worden afgedragen. Zij vermoeden dat dit voor
ondernemers een argument zou kunnen zijn om minder vaak gratis
producten te verstrekken die worden aangemerkt als «geschenk van
geringe waarde of monster». Het komt deze leden voor dat er dan sprake
is van dubbele heffing en zij verzoeken mij om hierop te reageren.
Zoals hiervoor is toegelicht blijft heffing van btw achterwege bij de gratis
verstrekking van een voucher voor enkelvoudig gebruik, als de goederen
waarvoor deze voucher kan worden ingewisseld kwalificeren als een
geschenk van geringe waarde of als monster. Voor een ondernemers kan
dit dus geen argument zijn om minder vaak gratis producten te
verstrekken die worden aangemerkt als «geschenk van geringe waarde of
monster». Van dubbele heffing is in die gevallen dan ook geen sprake.
De leden van de CDA-fractie vragen voorts naar enkele op de werkelijkheid gebaseerde voorbeelden en zij vragen mij naar de fiscale
gevolgen voor de btw van deze voorbeelden, zowel wanneer de voucher/
waardebon wel wordt ingewisseld als wanneer deze wel wordt verstrekt,
maar niet wordt ingewisseld. De voorbeelden van de CDA-fractie heb ik
aan het eind van dit verslag uitgewerkt. In het hiervoor reeds genoemde
beleidsbesluit zijn naast een toelichting op de uitvoering van de regels
3

Besluit van 14 december 2018, Heffing van omzetbelasting ter zake van vouchers, waardebonnen en zegels, BLKB 2018–217731, Stcrt. 2018, nr. 68657.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 755, nr. 7

4

voor vouchers, waardebonnen en zegels ook praktische voorbeelden
opgenomen. Voor de volledigheid is een afschrift van dit beleidsbesluit
bijgevoegd.
Tevens vragen de leden van de CDA-fractie ter vergelijking naar de fiscale
btw-gevolgen van producten die direct om niet worden vergeven aan een
consument. Zij denken dan aan de verstrekking van een betaald dagblad
om niet ter promotie. Daarnaast denken zij aan de verstrekking van
proefmonsters van een nieuw product ter promotie zoals die weleens
uitgedeeld worden in een winkelcentrum of op een station. Zoals ik
hiervoor heb aangegeven wordt de verstrekking van een gratis goed
direct aan de consument en de verstrekking van een gratis goed via een
gratis voucher voor de btw op de dezelfde wijze behandeld. De
btw-gevolgen van deze gratis verstrekkingen zijn eveneens hiervoor
beschreven.
Voorbeelden:
–

–

–

–

De gratis verstrekking van een doos met babyproducten door een
drogist of winkelier tegen inlevering van een op naam gesteld
afhaalbewijs.
Een afhaalbewijs kan onder voorwaarden als voucher voor enkelvoudig gebruik kwalificeren. De verstrekking van het afhaalbewijs wordt
voor de btw dan geacht de levering van het onderliggend goed of de
onderliggende dienst te zijn. Dit betekent dat op het moment van
verstrekking van het afhaalbewijs gehandeld wordt alsof de doos met
babyproducten wordt geleverd. Als het afhaalbewijs gratis is verstrekt,
is de ondernemer op het moment van verstrekking btw verschuldigd
over de aankoopprijs van de doos met babyproducten of soortgelijke
goederen, of de kostprijs berekend op het moment van verstrekking
van het afhaalbewijs indien de aankoopprijs niet bekend is. Als deze
aankoopprijs, dan wel de kostprijs lager is dan € 15 is er sprake van
een geschenk van geringe waarde. De ondernemer is in dat geval geen
btw verschuldigd over de verstrekking van het afhaalbewijs.
Via een app kan de consument ter promotie het geld terugvragen van
een nieuw soort koffiepads. In dit voorbeeld wordt zowel gevraagd
naar een app waarbij alle gebruikers dezelfde promoties te zien krijgen
als naar een app waarbij de gebruikers gepersonaliseerde promoties te
zien krijgen, dus de ene gebruiker kan met de app het geld terugvragen
van koffiepads en de andere gebruiker van chocolademelk.
Voor de situatie waarin een consument via een app ter promotie geld
kan terugvragen na de aankoop van bepaalde producten, is niks
gewijzigd door de nieuwe voucherregels en de aanpassing btwregeling voor waardebonnen. In deze situatie kan de ondernemer de
btw uit het bedrag dat wordt teruggegeven aan de consument
terugvragen aan de belastingdienst.
Als de consument geen gebruik maakt van de promotie, dan zijn daar
geen btw-gevolgen aan verbonden.
Een bon in een tijdschrift geeft recht op gratis verkrijging van een
pakje kauwgom.
Een bon in een tijdschrift die recht geeft op een gratis pakje kauwgom
in Nederland kwalificeert als een voucher voor enkelvoudig gebruik.
Indien deze bon gratis is verstrekt, zullen de btw gevolgen hetzelfde
zijn als het eerste voorbeeld. De aankoopprijs, dan wel kostprijs van
een pakje kauwgom is lager dan € 15, waardoor er effectief geen
btw-heffing plaatsvindt over deze bon en daarmee het pakje kauwgom.
De gratis verstrekking van een kortingsbon voor tandpasta die klanten
kunnen meenemen bij de tandarts. In dit voorbeeld wordt door de
leden van de CDA-fractie tevens gevraagd wie de ondernemer is. Bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 755, nr. 7

5

–

dit voorbeeld ga ik ervan uit dat de consument verplicht moet
bijbetalen voor de tandpasta.
Een kortingsbon kwalificeert niet als een voucher, omdat de consument verplicht moet bijbetalen bij de inwisseling van deze kortingsbon. Bij de verstrekking van de gratis kortingsbon treden er geen
btw-gevolgen op. Bij de inwisseling van de kortingsbon is degene bij
wie de bon wordt ingewisseld de ondernemer die btw verschuldigd is
over de bijbetaling voor de tube tandpasta. Als de consument de
kortingsbon niet inwisselt, dan zijn daar geen btw-gevolgen aan
verbonden.
Koopzegels van een supermarkt, waarbij de consument bij de
boodschappen voor € 1,– zegels koopt en een volle spaarkaart kan
inwisselen voor € 1,50 korting op de boodschappen dan wel contante
uitbetaling.
Voor deze koopzegels zijn de btw-regels niet veranderd. De ondernemer kan de btw over het zegelvoordeel terugvragen. Hiervoor moet de
ondernemer wel degene zijn bij wie de zegelkorting ten laste van het
bedrijfsresultaat komt. Het zegelvoordeel is het bedrag dat aan de
consument wordt uitbetaald bij inwisseling van de zegels, verminderd
met het bedrag dat is betaald voor deze zegels.
Als de consument de koopzegels niet inwisselt, dan zijn daar geen
btw-gevolgen aan verbonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 755, nr. 7

6