Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

551
Vragen van de leden Kröger (GroenLinks), Van Raan (PvdD) en Laçin (SP)
aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over het handhavingsverzoek
van Mobilisation for the Environment met betrekking tot Schiphol en de Wet
natuurbescherming (ingezonden 20 september 2019).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 30 oktober 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 458.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het handhavingsverzoek van Mobilisation for the
Environment (MOB) met betrekking tot Schiphol en de Wet natuurbescherming en bent u bekend met het bericht «Schiphol heeft al jaren geen
natuurvergunning: «100.000 vluchten illegaal»»1?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt de stelling van MOB dat Schiphol niet beschikt over een geldige
vergunning met betrekking tot de Wet natuurbescherming? Zo ja, sinds
wanneer bent u hiervan op de hoogte?
Antwoord 2
De luchthaven Schiphol beschikt niet over een vergunning op grond van de
Wet natuurbescherming (Wnb).
Een vergunning kan noodzakelijk zijn indien er sprake is van een project of
andere handeling die, gelet op de instandhoudingsdoelstelling, de kwaliteit
van de natuurlijke habitats en de habitats van soorten in een Natura
2000-gebied kan verslechteren of een significant verstorend effect kan hebben
op de soorten waarvoor het gebied is aangewezen, bijvoorbeeld als gevolg
van (extra) stikstofdepositie.
Tot de inwerkingtreding van de Schipholwet was het beleid en juridisch kader
voor Schiphol opgenomen in de Planologische Kernbeslissing Schiphol en
Omgeving. Het eerste luchthavenverkeerbesluit voor Schiphol dateert van

1

ah-tk-20192020-551
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

EenVandaag, 16 september 2019 (https://eenvandaag.avrotros.nl/item/schiphol-heeft-al-jarengeen-natuurvergunning-100000-vluchten-illegaal/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

26 november 2002. Bij genoemde datum is ook het eerste luchthavenindelingbesluit voor Schiphol vastgesteld. Ten behoeve van beide besluiten is destijds
een Milieueffectrapportage (MER) opgesteld. Beide besluiten zijn op
20 februari 2003 in werking getreden. Deze besluiten liggen vóór de Europese
referentiedatum van 7 december 2004, waarop de lijst van gebieden van
communautair belang als bedoeld in de Habitatrichtlijn is vastgesteld. Dat wil
zeggen dat in 2002 nog geen vergunningplicht gold voor activiteiten die
kunnen leiden tot schade aan de natuur.
Bij besluit van 18 september 2008 (in werking getreden op 8 oktober 2008) is
het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol gewijzigd. Ter voorbereiding op dit
besluit is een MER opgesteld («Verder werken aan de toekomst van Schiphol
en regio. Korte termijn», Schiphol Group en Luchtverkeersleiding Nederland,
2007). Ook hierbij zijn de natuurwaarden in beschouwing genomen. In het
MER wordt geconcludeerd: «Doordat het huidige planalternatief minder
vliegtuigbewegingen en overeenkomstige vlieghoogtes laat zien met het
lange termijn scenario van het MER «Schiphol 2003», zijn de conclusies van
het onderzoek uit 2003 ook van toepassing op het planalternatief van het
MER «Korte Termijn». Er is op geen enkel punt sprake van significante
effecten op beschermde soorten en/of gebieden in relatie tot de thans
vigerende Natuurbeschermingswet 1998 en de Flora- en faunawet».
Het Ministerie van LNV heeft, als bevoegd gezag voor de Wet natuurbescherming, een handhavingsverzoek gekregen met betrekking tot Schiphol en de
vraag of, en zo ja, in hoeverre Schiphol over een Wnb-vergunning dient te
beschikken. Ik kan nu niet vooruitlopen op de reactie van het Ministerie van
LNV.
Vraag 3
Klopt het verweer van Schiphol dat het als honderdjarige niet aan de wet
hoeft te voldoen? Of klopt de stelling van MOB dat er voor Schiphol geen
uitzondering is van de vergunningsplicht?
Antwoord 3
Ook Schiphol moet zich aan de wet houden. Noch voor Schiphol, noch voor
de andere luchthavens geldt een uitzonderingspositie. Voor wat betreft het
handhavingsverzoek kan ik nu niet vooruitlopen op de reactie van het
Ministerie van LNV.
Vraag 4
Als Schiphol wel een vergunning heeft, is deze actueel, geldig en vergunt
deze de huidige operatie en emissies?
Antwoord 4
Voor Schiphol zijn op grond van de Wet luchtvaart het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB) en het Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB) van
kracht. Ook heeft Schiphol krachtens de Wet luchtvaart een exploitatievergunning. In het LVB zijn grenswaarden voor de uitstoot van stoffen die lokale
luchtverontreiniging veroorzaken opgenomen, waaronder NOx. Er is op dit
moment een wijziging van het LVB in voorbereiding die voorziet in het
vastleggen van het nieuw normen- en handhavingstelsel (NNHS) en een
maximum aantal vliegtuigbewegingen per jaar (500.000).
Daarnaast is de milieuruimte voor Schiphol gekwantificeerd in de zogeheten
gelijkwaardigheidscriteria. Vijf van die criteria hebben betrekking op
luchtkwaliteit, dat wil zeggen dat ze de maximale uitstoot van vijf luchtverontreinigende stoffen (CO, SO2, NOx, VOS en PM10) bepalen. De gelijkwaardigheidscriteria worden in de hiervoor genoemde wijziging van het LVB
meegenomen.
Vraag 5
Hoe worden de stikstofemissie van Schiphol en zijn operaties nu gecontroleerd en gehandhaafd?
Antwoord 5
De Inspectie leefomgeving en transport (ILT) controleert of Schiphol voldoet
aan de in het vorige antwoord genoemde luchtvaart-regelgeving en gelijkwaardigheidscriteria en rapporteert hierover twee keer per jaar. Deze
handhavingsrapportages worden elke keer aan uw Kamer gestuurd (zie onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

meer de Handhavingsrapportage Schiphol 2018, bijlage bij Kamerstuk 29 665,
nr. 370). Het Ministerie van LNV is bevoegd gezag voor de Wet natuurbescherming.
Vraag 6
Hoeveel NOx mag Schiphol met zijn operaties uitstoten en tot hoeveel
depositie in de omliggende natuurgebieden leidt dit?
Antwoord 6
Het vliegverkeer van Schiphol mag 74,6 gram NOx per ton startgewicht
uitstoten (zie onder meer blz. 39 van de in het vorige antwoord genoemde
handhavingsrapportage).
Voor het vastleggen van het nieuw normen- en handhavingstelsel (NNHS) in
het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol wordt vanwege het wegvallen van het
Programma Aanpak Stikstof (PAS) en de daaraan ten grondslag liggende
passende beoordeling, de komende maanden door Schiphol een nieuwe
berekening gemaakt van de stikstofdepositie als gevolg van het vliegverkeer
van Schiphol. Daaruit zal opnieuw volgen tot hoeveel depositie de uitstoot
van het vliegverkeer in Natura-2000 gebieden leidt en tot welke consequenties en vervolgacties dat (na het wegvallen van het PAS) leidt. De resultaten
van de berekeningen worden opgenomen in het MER van het nieuw normenen handhavingstelsel, dat als bijlage bij het te wijzigen LVB aan uw Kamer zal
worden voorgelegd.
Vraag 7
Hoeveel meer is dat ten opzichte van de vorige/oude situatie voor de Natura
2000-gebieden op de lijst van communautair belang werden geplaatst en hoe
wordt die extra depositie gecompenseerd?
Antwoord 7
Zie de antwoorden op de vragen 6 en 13.
Vraag 8
Klopt de stelling van MOB dat de vigerende vergunning die van december
2004 is en een omvang van de operaties en emissies aangeeft van ca.
400.000 vliegbewegingen? Klopt daarmee de conclusie van MOB dat 100.000
vluchten illegaal zijn? Zo nee, hoe zit het dan?
Antwoord 8
Met de wijzing van de Wet luchtvaart in 2003 door middel van de Schipholwet is een geluidstelsel voor de luchthaven Schiphol ingevoerd dat uitgaat
van de vaststelling van grenswaarden voor de geluidbelasting in handhavingspunten. Het eerste besluit waarin dit nieuwe geluidstelsel is vastgelegd,
is het Besluit van 26 november 2002 tot vaststelling van een luchthavenverkeerbesluit voor de luchthaven Schiphol (Luchthavenverkeerbesluit Schiphol).
In dit besluit is geen aantal vliegtuigbewegingen vastgelegd, maar het
hiervoor genoemde systeem van handhavingspunten (de milieugebruiksruimte), waarbij Schiphol binnen de in het besluit opgenomen grenswaarden
moet blijven. Momenteel loopt de procedure voor het wijzigen van het
Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB), waarmee de maximaal 500.000
vliegtuigbewegingen tot en met 2020 en het nieuw normen- en handhavingstelsel juridisch worden verankerd.
Vraag 9, 10, 11, 12
Indien de omschrijving «illegaal» volgens u niet klopt, wat is dan volgens u
de correcte benaming voor het aantal vliegbewegingen boven de ca. 400.000?
Gaat u (of de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) handhaven
zoals MOB verzoekt? Wat betekent dit voor de operaties op Schiphol?
Als u niet gaat handhaven en niet de emissies en deposities terugbrengt naar
het vergunde niveau, gaat u dan de huidige emissies vergunnen/legaliseren?
Als u niet gaat handhaven en niet de emissies en deposities terugbrengt naar
het vergunde niveau, wat is dan de juridische status van de te veel uitgestoten deposities en emissies?
Antwoord 9, 10, 11, 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Het Ministerie van LNV zal in het kader van het handhavingsverzoek de
benodigde informatie verzamelen en zienswijzen opvragen. Ik kan nu niet
vooruitlopen op de reactie van het Ministerie van LNV.
Vraag 13
Hoe zouden de huidige emissies of zelfs een mogelijke groei van de emissies
gecompenseerd of gelegaliseerd kunnen worden, nu het Programma Aanpak
Stikstof (PAS) geen ruimte verschaft?
Antwoord 13
Voor het vastleggen van het nieuw normen- en handhavingstelsel in het
Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB) wordt vanwege het wegvallen van
het PAS de komende maanden door Schiphol een nieuwe berekening
gemaakt van de stikstofdepositie als gevolg van het vliegverkeer van
Schiphol. Daaruit zal blijken of, en zo ja, welke consequenties en vervolgacties aan de orde zijn.
Vraag 14
Hoe staat het met de vergunningen voor de in het handhavingsverzoek van
MOB genoemde bouwactiviteiten, zoals de H-pier en de Tango-baan?
Antwoord 14
Zie het antwoord op de vragen 9 tot en met 12.
Vraag 15
Welke vergunningen hebben de overige Nederlandse vliegvelden met
betrekking tot de Wet Natuurbescherming? En waar ze ontbreken, wat gaat u
hieraan doen?
Antwoord 15
Lelystad Airport, Rotterdam The Hague Airport, Maastricht Aachen Airport en
Eindhoven Airport beschikken niet over een vergunning op grond van de Wet
natuurbescherming (Wnb). Groningen Airport Eelde beschikt wel over een
vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. Deze is op
2 december 2009 door gedeputeerde staten van Groningen en Drenthe
verleend. Voor een nadere toelichting verwijs ik naar de antwoorden op de
vragen van de leden Bruins (ChristenUnie), Amhaouch (CDA) en Paternotte
(D66) over het bericht «Schiphol is niet de enige: ook 5 andere Nederlandse
vliegvelden missen natuurvergunning» (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 540).
Vraag 16
Kunt u van alle Nederlandse vliegvelden een tijdlijn verschaffen waarin
duidelijk wordt gemaakt in welke periode deze luchthavens beschikten over
welke vergunningen met betrekking tot de Wet Natuurbescherming?
Antwoord 16
Zie het antwoord op vraag 15.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Paternotte (D66) en Bruins (ChristenUnie), ingezonden 19 september 2019
(vraagnummer 2019Z17489).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4