Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 362

Modernisering van de overheid

Nr. 298

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 september 2021
Naar aanleiding van het rapport van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) «Ongekend onrecht1» heeft het kabinet
op 6 april jl. het generieke actieplan «Open op Orde» aan uw Kamer
aangeboden.2 Dit actieplan richt zich op de benodigde structurele
verbetering van de informatiehuishouding binnen de gehele rijksoverheid,
als onderdeel van de bredere kabinetsreactie op de POK-problematiek.3
Een goed functionerende informatiehuishouding van het Rijk is een
randvoorwaarde voor het goed functioneren van onze democratische
rechtsstaat. De volledigheid en betrouwbaarheid van overheidsinformatie
dient immers de democratische verantwoording, maar ook de individuele
belangen van rechthebbende en rechtzoekende burgers. Zoals toegezegd
bij aanbieding van het plan informeer ik uw Kamer middels deze brief
over de voortgang van het actieplan.
Sinds de start van Open op Orde in april jl. is veel werk verzet om de
verbeteroperatie op stoom te krijgen. Zo heeft het kabinet een voorstel
gedaan aan uw Kamer4 waarmee meer inzage wordt geboden in de
totstandkoming van zijn beleid. Bij elk wetgevings- en beleidsvormingsstuk uit de beleidslijn dat aan het parlement wordt gestuurd worden
de onderliggende departementale nota’s die de bewindspersonen hebben
gebruikt voor de besluitvorming vanaf 1 juli als bijlage meegeleverd.
Mede dankzij de goede afspraken met de griffies van beide Kamers zijn
inmiddels ruim 50 beslisnota’s openbaar gemaakt. In november zal de
werking van deze aanpak geëvalueerd worden waarbij ook aan leden van
beide Kamers naar hun ervaringen en eerste indruk zal worden gevraagd.

1

Kamerstuk 35 510, nr. 2.
Kamerstuk 29 362, nr. 291.
Kamerstuk 35 510, nr. 4.
4
Kamerstuk 28 362, nr. 56.
2
3

kst-29362-298
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 362, nr. 298

1

Elk departement heeft inmiddels op basis van Open op Orde een
departementaal actieplan opgesteld. Ook de Hoge Colleges van Staat,
sui-generis-organisaties en zelfstandige bestuursorganen doen mee in
Open op Orde en hebben organisatie-specifieke plannen gemaakt. De
motivatie en de ambitie is bij alle deelnemers groot en spreekt duidelijk
uit deze actieplannen; in totaal zijn binnen deze plannen ruim 900 concrete
verbetermaatregelen voor de informatiehuishouding aangedragen.
De plannen en voorgestelde maatregelen zijn in juli aan de hand van
inhoudelijke en financiële criteria door BZK beoordeeld. Daarbij zijn
gericht aandachtspunten gedeeld rond programmabeheersing, prioritering en onderbouwing die in de actieplannen worden verwerkt.
Het algemene beeld uit deze actieplannen is dat de veranderbereidheid
groot is en dat de uitgangssituatie en daarmee de noodzakelijke aanpak
op informatiehuishouding per organisatie sterk verschilt. In afstemming
met BZK en indachtig de doelstellingen van Open op Orde hebben
organisaties daarom gericht eigen prioriteiten gesteld voor 2021. Deze
lopen uiteen van het opstellen van informatie-architectuurplannen, de
inzet van Wob-hulptooling, en aansluiting van informatiesystemen op
centrale zoekfunctionaliteiten tot het versneld op orde brengen van
dossiers die de komende kabinetsperiode in de politieke belangstelling
zullen staan. Hierbij gaat het onder meer over de informatievoorziening
ten behoeve van de voorgenomen parlementaire enquêtes naar fraudebestrijding en handhaving, informatie-uitwisseling en dienstverlening bij
uitvoeringsinstanties, en de gaswinning in Groningen en de aanpak van
de Coronacrisis in Nederland. Ook voor de missiearchieven van Defensie,
de interlandelijke adoptiedossiers en de verantwoording over het
stikstof-beleid zal extra aandacht zijn.
Om zicht te houden op de voortgang van Open op Orde en gericht
prioriteiten te kunnen stellen, is de afgelopen maanden een rijksbreed
instrument voor het uitvoeren van een nulmeting op de informatiehuishouding ontwikkeld. Dit instrument is gebruikt voor het nader onderbouwen en prioriteren van de organisatie-specifieke actieplannen en voor
de actualisatie van Open op Orde in 2022.
Rode draad in de plannen is een aantal algemene prioriteiten voor 2021
en komende jaren om de basis voor alle Rijksonderdelen gestructureerd
op orde te krijgen. Naast de implementatie van de nieuwe werkwijze voor
verstrekking van departementale nota’s en het uitvoeren van de nulmetingen hebben deze prioriteiten betrekking op het (versneld) in duurzaam
beheer brengen van informatie die zich buiten de centrale documentmanagementsystemen bevindt, zoals e-mail, berichtenapps en websites. Zo
is voor de duurzame archivering van alle rijksoverheidswebsites in juni
een raamovereenkomst gesloten, waar het merendeel van de Rijksonderdelen inmiddels aan deelneemt. Hiermee zorgen we ervoor dat voor
burgers te allen tijde inzichtelijk is welke informatie ooit op een openbare
overheidswebsite heeft gestaan zodat zij zich op elk moment kunnen
beroepen op deze informatie.
Op centraal niveau wordt in 2021 vooral prioriteit gegeven aan de
schaarste van expertise en capaciteit om de verbetermaatregelen te
realiseren. Dit knelpunt heeft zowel rijksbreed als voor individuele
organisaties effect op de voortgang. In 2021 wordt daarom geïnvesteerd
in het opschalen van de beschikbare flex-pools bij overheidsdiensten als
Doc-Direkt en I-Interim Rijk, in een rijksbrede arbeidsmarktcampagne
gericht op informatieprofessionals en in de realisatie van een nieuw
opleidingscluster voor informatiehuishouding binnen het I-traineeship van
het Rijk. Naar verwachting kan met deze maatregelen tussen nu en
september 2022 zo’n 100 fte aan centrale flex-capaciteit voor de uitvoering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 362, nr. 298

2

van Open op Orde worden gerealiseerd. Deze capaciteit is aanvullend op
de structureel benodigde capaciteit bij organisaties zelf, die de komende
jaren stapsgewijs zal worden opgeschaald.
Ook de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed is reeds gestart met de
werving van extra inspecteurs, waarmee binnen de planperiode van Open
op Orde (2021–2026) alle betrokken partijen geïnspecteerd kunnen
worden.
Om de schaarse expertise breder beschikbaar te stellen wordt in 2021 ook
geïnvesteerd in opleidingen voor informatieprofessionals, in adviescapaciteit bij het Nationaal Archief en in het opschalen van het rijksbrede
ondersteuningsprogramma duurzaam digitale overheidsinformatie
(RDDI). Er is een E-learning module actieve openbaarmaking gerealiseerd
en de voorbereidingen voor een verdere uitbreiding van het opleidingsaanbod van en samenwerking met HBO en WO zijn in volle gang.
Naast capaciteit en kennis is ook het gefragmenteerde en diverse
landschap aan documentmanagementsystemen binnen het Rijk een
knelpunt dat met prioriteit wordt geadresseerd. Daarom is deze zomer
onder regie van BZK een rijksbrede taskforce gestart die de mogelijkheden
verkent om de standaardisatie en interoperabiliteit van documentmanagementsystemen binnen het Rijk te vergroten. Deze verkenning richt zich
ook op de gewenste vorm van gezamenlijke inkoop, het beheer en
exploitatie van de systemen.
De aangetrokken kwartiermaker voor de regeringscommissaris Informatiehuishouding is ondertussen bezig met een taakafbakening voor diens
beoogde coördinerende rol, rekening houdend met de complexiteit van
het bestuurlijke speelveld en de voorziene komst van het onafhankelijke
adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (op grond van de
Wet Open Overheid) naast het versterken van bestaande actoren (als de
Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed en de CIO-functies). Inmiddels
worden door alle organisaties binnen de rijksoverheid al wel maatregelen
genomen voor de verbetering van de informatiehuishouding en een meer
open rijksoverheid.
In voorjaar 2022 zullen zowel de generieke als organisatie-specifieke
plannen opnieuw beoordeeld en geactualiseerd worden. Ik zal u via de
Jaarrapportage Bedrijfsvoering rijksoverheid en de reguliere voortgangsrapportages op de kabinetsreactie POK in samenhang periodiek blijven
informeren.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 362, nr. 298

3