Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

212
Vragen van het lid Van der Woude (VVD) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het bericht «Wordt politieke correctheid een
bedreiging voor de universiteit? «Het academisch debat moet vrij zijn»»
(ingezonden 17 september 2021).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 7 oktober 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het item van EenVandaag over «Wordt politieke correctheid een bedreiging voor de universiteit? «Het academisch debat moet vrij
zijn»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u de signalen uit het item dat in toenemende mate studenten op
universiteiten niet meer voor hun mening uit durven te komen, als deze
afwijkt van de geldende heersende normen? Wat vindt u daarvan?
Antwoord 2
De universiteit moet een plaats zijn voor open debat, met ruimte voor alle
meningen en perspectieven. Ik heb geen signalen dat studenten in toenemende mate hun mening niet durven uiten in het hoger onderwijs. De
Inspectie van het Onderwijs heeft in De Staat van het Onderwijs 2021
opgemerkt dat studenten zich over het algemeen vrij voelen om hun mening
te geven en de omgang binnen de instellingen als respectvol ervaren.2
Vraag 3
Herkent u het beeld geschetst in het item dat het zogenaamde «woke»
gedachtegoed ervoor zorgt dat een nieuwe generatie niet meer in staat is om
met een open blik te kijken naar andersdenkenden? Zo nee, waarom niet?

1

EenVandaag, 16 september 2021. Wordt politieke correctheid een bedreiging voor de universiteit? «Het academische debat moet vrij zijn» – EenVandaag (avrotros.nl)
2
Kamerstuk 35 570, nr. 215

ah-tk-20212022-212
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Dit beeld herken ik niet. Opleidingen in het hoger onderwijs vormen een
leeromgeving voor studenten waarin plaats is voor confrontaties, debat en
lastige gesprekken. Daar hoort bij dat studenten en docenten elkaar kunnen
aanspreken, maar ook dat daarop een weerwoord kan volgen. Deze kritische
functie ligt in de aard van academisch onderwijs. De wrijving die dit soms
oplevert, is van alle tijden. Universiteiten zijn robuuste organisaties die
hiermee om kunnen gaan.
Vraag 4
Deelt u de mening dat door dergelijke ontwikkelingen de academische
vrijheid in gevaar komt in het Nederlandse hoger onderwijs? Zo ja, welke
concrete stappen gaat u nemen om dit tegen te gaan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De academische vrijheid moet te allen tijde gewaarborgd worden. Dat deze
vrijheid niet vanzelfsprekend is, blijkt uit de intimidaties en bedreigingen aan
het adres van wetenschappers na het voeren van publieke discussies over de
pandemie.3 Bedreigingen en intimidatie – uit welke hoek dan ook – kunnen
leiden tot zelfcensuur. Dat vind ik een kwalijke zaak. Met de Vereniging
Universiteiten (VSNU) en de Koninklijke Nederlandse Akademie voor
Wetenschappen (KNAW) voer ik hierover het gesprek. Van belang is dat we
ons hiertegen blijven uitspreken.
Vraag 5
Op welke manier heeft u navolging gegeven aan de afspraken met de
Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en universiteiten om aandacht te blijven geven aan thema’s als zelfcensuur, zoals u heeft
toegezegd in de wetenschapsbrief uit 2019?4 Welke concrete stappen zijn hier
uit gekomen?
Antwoord 5
Zoals in de wetenschapsbrief aangegeven, is het vooral belangrijk dat
universiteiten zich bewust zijn van het risico op zelfcensuur en dat zij
aandacht blijven houden voor dit thema. Ik blijf hierover dan ook met hen in
gesprek. Ik merk dat dit thema nog altijd hoog op de agenda staat bij de
universiteiten.
Vraag 6
Op welke manier geeft u prioriteit aan politieke diversiteit binnen het
«Nationaal Actieplan voor meer diversiteit en inclusie in het hoger onderwijs
en onderzoek»?5
Antwoord 6
Het actieplan gaat uit van een brede definitie van diversiteit, waarbij ook
aandacht is voor diversiteit in perspectieven. Diversiteit – in welke vorm dan
ook – is echter geen doel op zich. Veel belangrijker is het om te werken aan
een inclusieve werk- en leeromgeving waarin iedereen zich kan ontplooien.
Daaronder valt ook een cultuur waarin iedereen zich vrij kan en wil uiten,
bijvoorbeeld in het geval van verschillende politieke opvattingen.

3

https://www.scienceguide.nl/2021/07/wetenschappers-zwichten-voor-intimidatie/
Kamerstuk 29 338, nr. 186
5
Kamerstuk 29 338, nr. 226
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2