Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 B

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
gemeentefonds voor het jaar 2022

Nr. 25

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juli 2022
Hierbij bied ik u het toezichtverslag 2022 aan (bijlage 1). Dit verslag geeft
een overzicht van de bevindingen van het door mijn ministerie uitgeoefende financiële toezicht op de provincies en de gemeenschappelijke
regelingen waaraan provincies deelnemen.
Ook zend ik u ter kennisneming het door de gezamenlijke provincies
opgestelde verslag over het door de provincies uitgevoerde financieel
toezicht op de gemeenten en de gemeenschappelijke regelingen, waar
gemeenten aan deelnemen (bijlage 2). Daarnaast ontvangt u een overzicht
van de financiële kengetallen van provincies (bijlage 3) en een overzicht
van het aantal preventieve gemeenten 2022 (bijlage 4). Deze verslagen
hebben betrekking op het toezicht op de begrotingen 2022 en de
meerjarenramingen 2023–2025.
De provinciale toezichthouders geven in hun verslag onder meer aan dat
door het toekennen door het Rijk van extra middelen voor Jeugdzorg voor
het jaar 2022, en de toezeggingen hierover voor de komende jaren, het
begrotingsjaar 2022 voor gemeenten minder onder druk is komen te
staan. Daarentegen wijzen de provincies erop dat een sluitende begroting
2023 en het meerjarenperspectief voor de gemeenten een lastige opgave
zal worden. In het door de gezamenlijke provincies opgestelde verslag
over het door de provincies uitgevoerde financieel toezicht (bijlage 2)
wordt het beeld van de toezichthouder nader onderbouwd.
Voor mij is het verslag van de provinciale toezichthouders een extra
aanwijzing dat blijvende aandacht voor de financiële positie van
gemeenten belangrijk is.
Het kabinet begrijpt ook de zorgen over de financiële situatie voor
gemeenten in 2026. In de recent aan uw Kamer verzonden Contou-

kst-35925-B-25
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 B, nr. 25

1

rennota1 heb ik aangegeven, langs welke lijnen Rijk en medeoverheden de
komende periode invulling geven aan de vormgeving van een nieuwe
financieringssystematiek. Het kabinet streeft in de uitwerking hiervan naar
een goede balans tussen financiën voor medeoverheden en de taken waar
zij voor staan.
Recente ontwikkelingen
De provinciale toezichthouders merken op, dat op een aantal terreinen
nog zorgen bestaan. Op een deel van deze terreinen heeft inmiddels
nadere besluitvorming door het kabinet plaatsgevonden.
Voor 2023 komt incidenteel € 1,454 miljard extra beschikbaar voor de
jeugdzorg. Van de in het Coalitieakkoord (bijlage bij Kamerstuk 35 788,
nr. 77) opgenomen extra besparing in het jeugddomein heeft het kabinet
besloten, dat deze besparing een Rijksverantwoordelijkheid is.2 Daarnaast
gaat het kabinet de komende tijd met gemeenten en andere relevante
partijen verder in gesprek over de Hervormingsagenda Jeugd, die moet
bestaan uit een combinatie van een set van maatregelen en een financieel
kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt
gerealiseerd.
Verder hebben de fondsbeheerders besloten om het nieuwe verdeelmodel
per 1 januari 2023 in te voeren. Daarbij zal er een aangepast ingroeipad
komen voor gemeenten met een beperkte financiële draagkracht en een
lage sociaal economische status en voor de gemeenten die aanvullende
middelen ontvangen vanwege bevolkingsdaling.3 In de Meicirculaire
gemeentefonds 2022 zijn de gemeenten geïnformeerd over de
ingroeipaden.
Tot slot heeft het kabinet de VNG en het IPO het voorstel gedaan om het
volumedeel van het accres voor 2022–2025 vast te zetten. De VNG heeft
met dit voorstel ingestemd. Dit betekent dat de accresstanden voor de
jaren 2022 t/m 2025 voor gemeenten slechts nog zullen wijzigen als
gevolg van loon- en prijsontwikkelingen.
Afsluitend hecht ik eraan, op te merken dat interbestuurlijk toezicht
positief bij kan dragen aan de kwaliteit van het openbaar bestuur. Het
door provincies uitgevoerde financieel toezicht is hier een belangrijk
onderdeel van. Momenteel wordt samen met de medeoverheden gewerkt
aan doorontwikkeling van het toezicht in het project Agenda Toekomst
Toezicht, waarover mijn ambtsvoorganger u eerder heeft geïnformeerd bij
brief van 21 december 2018 en 11 juni 20204. Kern van de Agenda is dat
toezichthouders en toezichtontvangers samen het interbestuurlijk toezicht
vormgeven en zich daarbij primair richten op de mogelijke risico’s bij de
uitvoering van de medebewindstaken. Hiermee wordt tevens beoogd het
toezicht effectiever in te richten en de uitvoeringslasten zoveel mogelijk te
beperken.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.G.J. Bruins Slot

1

Kamerstuk 35 925 VII, nr. 170.
Kamerstuk 31 839, nr. 853.
3
Kamerstuk 35 925 B, nr. 21.
4
Kamerstuk 29 362, nrs. 275 en 286.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 B, nr. 25

2