Zorgevaluatie &
Gepast Gebruik
Governance structuur

Eindrapportage Governance structuur programma ZE&GG
24-05-2019

Governance structuur programma ZE&GG

Inhoudsopgave
1. Inleiding en vraagstelling

Pag. 3

2. Aanpak

Pag. 4

3. Voorstel governance aan de hand van vier thema’s
― Thema 1: De relatie tussen het programma ZE&GG en de activiteiten van andere
programma’s binnen de cirkel van gepast gebruik
― Thema 2: De positionering van het programma ZE&GG ten opzichte van het Zorginstituut Nederland
― Thema 3: De rol van de HLA-partijen binnen de organisatie programma ZE&GG
― Thema 4: De inrichting van de ‘escalatieladder’

Pag. 5
Pag. 6
Pag. 8
Pag. 9

4. Volgende stappen

Pag. 10

5. Bijlage
― Lijst met aanwezigen

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

2

1. Inleiding en vraagstelling

Het rapport bevat een voorstel voor de governance structuur van het
programma ZE&GG
Het programma ZE&GG brengt initiatieven rondom
zorgevaluatie en gepast gebruik (ZE&GG) samen
De afgelopen jaren zijn er vanuit verschillende stakeholders initiatieven
ontstaan om bij te dragen aan gepast gebruik van zorg. Deze initiatieven, de
bijbehorende financieringsbronnen en governance structuren zijn momenteel
te versnipperd. Zo is er is op dit moment geen overkoepelende structuur
waarin de initiatieven worden gebundeld, stakeholders bij elkaar worden
gebracht waardoor er geen uniform proces van agenderen, evalueren en
implementeren wordt gerealiseerd. Dit leidt op nationaal niveau, mede door
overlap tussen activiteiten rondom gepast gebruik, tot suboptimaal gebruik
van de beschikbare middelen.
De HLA-partijen hebben in het HLA MSZ gezamenlijk de ambitie
afgesproken om het proces van zorgevaluatie te optimaliseren met als doel
gepast (kwalitatief hoogwaardig en betaalbaar) gebruik van medisch
specialistische zorg te bevorderen. Uitgangspunt is dat zorgevaluatie over 5
jaar onderdeel is van reguliere zorgprocessen, waarbij “het onbekende wordt
geëvalueerd, bewezen effectieve zorg wordt geïmplementeerd en de patiënt
daardoor de bewezen beste zorg krijgt”.
Om deze ambitie te bewerkstelligen heeft de voorzitter van het HLA-BO MSZ
(het ministerie van VWS) het Zorginstituut aangewezen als voorzitter en
facilitator van het programma ZE&GG. Het Zorginstituut heeft prof. dr. Sjoerd
Repping aangesteld als kwartiermaker, met drie opdrachten:
1. Breng de losstaande initiatieven rondom ZE&GG samen
2. Maak een concreet plan voor de programmaring, inclusief prioriteiten
3. Richt een governance structuur van het programma ZE&GG in.

Vraagstelling om te komen tot een heldere governance
KPMG is gevraagd ondersteuning te bieden bij de derde opdracht. KPMG
heeft daarbij de volgende opdracht gekregen: Ontwikkel samen met het
kwartiermakersteam programma ZE&GG en de HLA-partijen* een voorstel
voor de governance van het programma ZE&GG.
Er zijn een paar uitgangspunten vastgesteld voor de inrichting van de
governance:
― de governance structuur is ondersteunend aan de activiteiten van het
programma ZE&GG;
― het is een programma van alle HLA-BO partijen, met gelijke inbreng van
allen;
― het Zorginstituut levert de voorzitter (Sjoerd Repping) en heeft de regie op
het proces: de doelstellingen, voortgang en resultaten van het programma
zoals vastgesteld in het HLA MSZ
― het ministerie van VWS stelt 10 miljoen euro beschikbaar voor het
programma. Financiering loopt via het Zorginstituut.
Dit rapport bevat het ontwikkelde voorstel voor de governance structuur van
het programma. Het rapport bevat geen uitwerking van de statuten of het
bestuurlijk convenant van het programma, dit is een vervolgstap.

Leeswijzer
Allereerst bespreekt pagina 4 de aanpak om te komen tot het voorstel voor
de governance. Vervolgens geven pagina 5 t/m 9 inzicht in de besluiten op
vier governance thema’s. Deze besluiten vormen samen het voorstel van de
governance structuur. Tot slot bespreekt pagina 10 de vervolgstappen.

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

(*) Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorginstituut Nederland, ZonMW, Patiëntenfederatie Nederland, Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen,
Federatie Medisch Specialisten, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland, Zorgverzekeraars Nederland, Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra, Zelfstandig Klinieken Nederland

3

2. Aanpak

De voorkeuren rondom vier governance thema’s zijn met alle HLApartijen individueel en in gezamenlijkheid zijn besproken
HLA-partijen komen tot een governance voorstel aan de hand
van vier governance thema’s
Om tot het voorstel van de governance structuur is met de HLA-partijen
gesproken over de voorkeuren van iedere partij op vier thema’s. Deze
thema’s zijn:
―

1. De relatie tussen het programma ZE&GG en de activiteiten van
andere programma’s binnen de cirkel van gepast gebruik

―

2. De positionering van het programma ZE&GG ten opzichte van het
Zorginstituut Nederland

―

3. De rol van de HLA-partijen binnen de organisatie programma
ZE&GG

―

4. De inrichting van de ‘escalatieladder’

Per thema’s zijn verschillende scenario’s/opties geschetst. Deze
scenario’s/opties heeft KPMG eerst met elke HLA-BO partij individueel
besproken. Partijen hebben in deze interviews hun voorkeuren aangegeven.
Vervolgens zijn de thema’s besproken in de denktankbijeenkomst van 13
mei. Hierbij waren alle HLA-BO partijen vertegenwoordigd. Een overzicht van
de aanwezigen is opgenomen in de bijlage. In deze bijeenkomst zijn partijen
op thema’s 1, 3 en 4 tot een gezamenlijke besluit gekomen. Rondom thema
2, de positionering van het programma ZE&GG ten opzichte van het
Zorginstituut Nederland, is nog geen besluit genomen. De keuze binnen dit
thema wordt tijdens het MSZ bureau-overleg van 5 juni besproken.
Op pagina’s 5 t/m 9 gaan we in op de besluiten per thema.

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

4

3. Voorstel governance aan de hand van vier thema’s

Thema 1: Goede informatie uitwisseling tussen het programma ZE&GG
en andere programma’s is essentieel voor een goed ecosysteem
Thema 1: Het programma ZE&GG voert activiteiten uit binnen de
cirkel van gepast gebruik en agendeert en coördineert systeemveranderingen t.b.v. structurele inbedding van de cirkel van gepast
gebruik
HLA partijen willen meer onderlinge samenhang tussen, versterking van en
afstemming tussen de afzonderlijke activiteiten binnen de cirkel van gepast
gebruik (agenderen, evalueren, implementeren & monitoren).

bijvoorbeeld al gesprekkende gaande met het “leading the change”
programma. Dit programma, een samenwerking tussen FMS, ZN en de
Patiëntenfederatie en gefinancierd door ZN, richt zich net als het programma
ZE&GG op het oplossen van systeembelemmeringen en inbedden van
zorgevaluatie in de reguliere processen .Het programma sluit daarmee
dusdanig aan bij de het programma ZE&GG dat het op de korte termijn
samenbrengen voordelen biedt.

Alle partijen zien hierin een belangrijke rol voor het programma ZE&GG. Het
programma ZE&GG geeft invulling aan deze rol door:

Relatie programma’s t.a.v. activiteiten binnen
de cirkel van gepast gebruik

― het uitvoeren van specifieke activiteiten binnen de cirkel van gepast
gebruik;
― het agenderen en coördineren van de systeemveranderingen die nodig
zijn om de cirkel van gepast gebruik beter te laten draaien en om er voor
te zorgen dat de cirkel van gepast gebruik een structureel onderdeel
wordt van het zorgsysteem.
De inhoudelijke sturing op deze taken binnen het ZE&GG programma ligt bij
de directie van het programma ZE&GG.
Daarnaast geeft het programma ZE&GG invulling aan haar coördinerende en
begeleidende rol door het informeren en adviseren van andere
programma’s*. Het programma ZE&GG informeert andere programma’s*
actief, en vice versa. Hierdoor behoudt het programma ZE&GG zicht op alle
activiteiten binnen de cirkel van gepast gebruik en kan zij partijen adviseren
over samenhang en overlap op de inhoud.
Verder hebben de HLA-partijen afgesproken dat (her)nieuw(d)e activiteiten of
programma's binnen de cirkel van gepast gebruik in de toekomst onder
zullen worden gebracht bij het programma ZE&GG. Daarnaast kunnen
bestaande programma’s, indien zij dit wensen, op de kortere termijn al
activiteiten laten aansluiten bij het programma ZE&GG. Hierover zijn

Programma ZE&GG
Informeren

Sturing
•
•

Uitvoeren specifieke activiteiten
binnen de cirkel van GG
Agenderen en coördineren
systeemveranderingen

Voorbeelden
•
Ontwikkelen format
implementatieplan
•
Ontwikkelen monitoringstool
•
Gezamenlijke handelingsagenda
•
Gezamenlijke toewijzingscriteria

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

(*) voorbeelden zijn het Citrienfonds, Zinnige zorg, Goed gebruik geneesmiddelen, Leading the change, JuMP, etc

Informeren en adviseren

Informeren en adviseren van
(activiteiten van) andere
programma’s*

Voorbeelden
•
Overzicht van evaluaties bieden
•
Overlap tussen programma’s
aankaarten
•
Mogelijkheden tot samenhang
benoemen

5

3. Voorstel governance aan de hand van vier thema’s

Thema 2: de positionering van het programma ZE&GG ten opzichte
van het Zorginstituut wordt nader bepaald
Thema 2: De keuze voor het programma als stichting of als
programma binnen het Zorginstituut wordt nog gemaakt
Tijdens de bijeenkomst van 13 mei zijn de voorkeuren rondom het
programma ZE&GG als eigen entiteit (stichting) of als programma binnen het
Zorginstituut besproken. Hier is nog geen overeenstemming over bereikt.
Voordat partijen een besluit kunnen nemen is behoefte aan een overzicht
van de voor- en nadelen van de beide opties. Dit gaat zowel over de
consequenties op financieel, juridisch als bestuurlijk vlak.
De tabel op pagina 7 geeft inzicht in deze voor- en nadelen. De keuze wordt
in het bureau overleg van 5 juni nogmaals aan de HLA-partijen voorgelegd.
Bij deze keuze zijn zes uitgangspunten van belang:
― het doel van het programma is om toe te werken naar structurele
inbedding van de cirkel van gepast gebruik in het reguliere zorgsysteem

Een zelfstandige juridische entiteit (Stichting)

Stichting ZE&GG

Programma binnen het Zorginstituut

― ongeacht de keuze draagt het programma ZE&GG zorg voor een identiteit
waarin de gezamenlijkheid van alle partijen voorop staat;
― sturing op de inhoud ligt bij de HLA-partijen, met gelijke inbreng van alle
partijen;
― het programma kan wendbaar en effectief opereren;
― het ministerie van VWS financiert het programma

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

6

3. Voorstel governance aan de hand van vier thema’s

Thema 2: overzicht van de voor- en nadelen van de twee opties
rondom de positionering van het programma ZE&GG
Eigen entiteit (stichting)

Programma binnen het Zorginstituut

Voordelen

Voordelen

-

In de beeldvorming is het programma duidelijker gepositioneerd als een volledig
onafhankelijk programma

-

Het programma kan relatief snel starten (zie nadelen rondom
oprichtingsprocedure links)

-

De organisatie heeft meer flexibiliteit ten aanzien van het personeelsbeleid en
de inrichting van ondersteunde functies zoals ICT, finance en HR

-

Er zijn relatief lage kosten voor oprichting, jaarlijkse verantwoording (zie nadelen
links) en de inrichting van ondersteunende functies

-

Naar de toekomst toe: eenvoudigere aansluiting bij het einddoel om de cirkel
van gepast gebruik te integreren in het reguliere zorgproces

-

Zorginstituut verstrekt reeds subsidies: subsidiebevoegdheid verkrijgen is
daarmee gemakkelijker

Nadelen
- Oprichtingsprocedure van een stichting met financiering vanuit de Rijksoverheid
(VWS) is zwaar en lang (minimaal half jaar), met o.a.1
-

Onderbouwing meerwaarde van een stichting, waarbij antwoord
gegeven moet worden waarom een stichting noodzakelijks is om de
publieke doelstelling te behalen en waarom het niet onder de
ministeriele verantwoordelijkheid valt.

-

Er moet advies gevraagd worden aan de Algemene rekenkamer, het
Min. van Financiën en het Min. van BZK. Vervolgens moet de
Ministerraad een besluit nemen, Tweede en Eerste kamer moeten in
een voorhangprocedure hun oordeel vellen.

-

Extra oprichtingskosten. Onder andere notariskosten

-

Relatief hoge jaarlijkse verantwoordingskosten

-

Er moeten relatief hoge kosten gemaakt worden voor de inrichting van
ondersteunde functies

Nadelen
- De interne regelementen van het Zorginstituut kunnen leiden tot beperkingen
rondom personeelsbeleid en de inrichting van ondersteunende functies zoals
ICT, finance en HR

Overige overwegingen
- Vanuit strikt juridisch/statutair oogpunt heeft de RvB van het Zorginstituut een grotere verantwoordelijkheid op de inhoud indien het programma binnen het Zorginstituut
valt.

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

1) Ministerie van VWS, Input VWS voor vraag positionering ZE&GG, 20-5-2019

7

3. Voorstel governance aan de hand van vier thema’s

Thema 3: sturing op het jaarplan en de begrotingscyclus vanuit de
HLA-partijen
Thema 3: HLA-partijen hebben zowel een sturende en participerende
rol binnen het programma ZE&GG
Het programma ZE&GG is een programma van alle HLA-partijen, met gelijke
inbreng van allen. Sturing op de inhoud ligt bij de HLA-BO partijen. De HLABO partijen hebben daarbij op twee niveaus een rol, ieder met een ander
karakter:
― een sturende rol via de RvT/stuurgroep op het niveau van het jaarplan en
de begrotingscyclus;
― een participerende rol via inhoudsdeskundigen van de partijen die
onderdeel uitmaken van de werkorganisatie van het programma ZE&GG.

De RvT of stuurgroep bestaat uit de bestuurlijk verantwoordelijken van alle
negen partijen* die zorgevaluatie en gepast gebruik in hun portefeuille
hebben. ZonMW heeft een rol als toehoorder bij de RvT of de stuurgroep.
Participerende rol HLA-partijen via inhoudsdeskundigen
De voorzitter van het programma ZE&GG leidt de werk- en
projectorganisatie. Bij de uitvoering van de activiteiten worden de HLA-BO
partijen nauw betrokken. Daarnaast zit in de werkorganisatie een
inhoudsdeskundige van alle negen partijen.*

Sturende rol HLA-partijen via RvT of stuurgroep
De sturende rol, op het niveau van het jaarplan en de begrotingscyclus, ligt
bij een RvT of een stuurgroep. In het geval er wordt gekozen voor een
stichting vervult een RvT deze rol. Wanneer partijen besluiten het
programma ZE&GG binnen het Zorginstituut te positioneren vervult een
stuurgroep deze rol. De stuurgroep werkt daarbij met een bestuurlijk
convenant. In beide gevallen worden de taken en verantwoordelijkheden van
het sturend orgaan vastgelegd in respectievelijk de stichtingsstatuten of het
bestuurlijk convenant. De invulling van deze statuten of het bestuurlijk
convenant dient nader uitgewerkt te worden.
Indien een stichting

Indien programma binnen
Zorginstituut

RvT met HLA-partijen

Stuurgroep met HLA-partijen

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

(*) 1) Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2) Zorginstituut Nederland 3) Patiëntenfederatie Nederland 4) Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen 5) Zelfstandig Klinieken Nederland
6) Federatie Medisch Specialisten 7) Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland 8) Zorgverzekeraars Nederland 9) Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra

8

3. Voorstel governance aan de hand van vier thema’s

Thema 4: bij knelpunten wordt geëscaleerd richting het HLA-BO
Thema 4: Escalatie gaat richting het HLA-BO
HLA-partijen zijn het eens dat bij het vastlopen van activiteiten van het
programma escalatie nodig is. Er worden daarbij twee verschillende type
knelpunten gezien:

VWS

― Knelpunten rondom de inhoud van de programma’s. Als voorbeeld: een
situatie waarbij een partij niet de overeengekomen rol in de implementatie
van een zorgevaluatie uitkomst pakt.
― Knelpunten rondom de programmering en bestedingen van het
programma. Als voorbeeld: bij het vaststellen van de begrotingscyclus
wordt geen overeenstemming bereikt over de verdeling van de middelen
over activiteiten rondom evaluatie of implementatie.

HLA-BO

Knelpunt
De afspraak is gemaakt om in beide gevallen te escaleren naar het HLA-BO.
Indien nodig escaleert het HLA-BO naar het ministerie van VWS.

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

9

4. Volgende stappen

In HLA-BO overleg van 20 juni wordt de governance vastgesteld
De belangrijkste vervolgstap is het voorleggen van de besluiten en
nog te maken keuzes aan het bureau-overleg
In de verdere besluitvorming rondom de governance zijn twee momenten
van belang:
― op 5 juni vindt het HLA-MSZ bureau overleg plaats. Hierin wordt de keuze
van het oprichten van een eigen stichting of het onderbrengen als
programma binnen het Zorginstituut gemaakt. De uitkomst hiervan wordt
ingebracht als stuk voor het HLA-MSZ bestuurlijk overleg;
― op 20 juni: vindt het HLA-MSZ bestuurlijk overleg plaats. Hierin wordt de
governance definitief vastgelegd, samen met de inhoud van het
programma.

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

10

Bijlage

5. Bijlage

Overzicht aanwezigen bij bijeenkomst 13 mei
Naam

Organisatie

Teus van Barneveld

Federatie Medisch Specialisten

Vivienne Schelfhout

Federatie Medisch Specialisten

Aty van der Zee*

Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra

Paulette Timmermans

Zelfstandig Klinieken Nederland

Leonard Feis

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Wout Adema

Zorgverzekeraars Nederland

Henk Willem Otten

Zorgverzekeraars Nederland

Arnold van Halteren

Zorginstituut

Hannie Bonink

ZonMW

Heleen Post

Patiëntenfederatie Nederland

Sonja Kersten

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

Sjoerd Repping

Kwartiermakersteam programma ZE&GG

Frederieke Vriends

Kwartiermakersteam programma ZE&GG

David Ikkersheim

KPMG Health

Sander Mulder

KPMG Heath

(*) Het NFU nam de honneurs voor de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen waar

© 2019 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

12

KPMG on social media

KPMG app