Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3351
Vragen van het lid Van Esch (PvdD) aan de Minister en de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat over het artikel van Zembla «Ministerie lakt
opnieuw stukken weg in Wob-documenten over granuliet» (ingezonden 8 april
2021).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat), mede namens Minister van Infrastructuur en Waterstaat)
(ontvangen 28 juni 2021).
Vraag 1
Kent u het bericht van Zembla «Ministerie lakt opnieuw stukken weg in
Wob-documenten over granuliet»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u van de uitspraak van Bontrup waarin het werk van een ambtenaar als «geen onafhankelijke en gedegen analyse» wordt afgedaan?
Antwoord 2
De uitspraak gaat over een conceptmemo van een medewerker opgesteld ten
behoeve van de interne discussie binnen IenW/Rijkswaterstaat over de
kwalificatie van granuliet. Dit is niet het officiële standpunt van mijn
ministerie. De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State oordeelt over het conceptmemo (29 juni 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1506):
«Het gaat hier, zoals de Minister en de Staatssecretaris terecht betogen, om
interne notities die persoonlijke gedachten van betrokken ambtenaren
bevatten en uitsluitend voor intern overleg en beraad zijn bedoeld». Binnen
IenW/Rijkswaterstaat voeren medewerkers regelmatig discussies over
uiteenlopende onderwerpen. Dat vind ik een groot goed en hieruit blijkt de
enorme betrokkenheid van de medewerkers.

1

ah-tk-20202021-3351
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Ministerie lakt opnieuw stukken weg in Wob-documenten over granuliet – Zembla – BNNVARA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat vindt u van de uitspraak van Bontrup waarin gesteld wordt «inmiddels
komt ons bedrijf tot stilstand, lees de wegenbouw»? Deelt u de mening dat
hierin expliciet wordt uitgesproken dat afval en infrastructuur als onderhandelingspositie ingezet worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Over de situatie van de bedrijfsvoering van Bontrup, een private onderneming, kan ik geen uitspraken doen. In de Kamerbrief van 5 maart jl. (Kamerstuk 30 015, nr. 62) is al gemeld dat het bedrijf heeft gewezen op de
mogelijke risico’s voor de asfaltproductie in het kader van de wegenbouw bij
een voortdurende stagnatie van de afzet van granuliet. Het belang van de
asfaltproductie is aan de orde geweest in de discussie binnen het ministerie,
maar heeft geen doorslaggevende rol heeft gespeeld in de besluitvorming
over de herbevestiging van de kwalificatie van granuliet als grond2.
Vraag 4
Kunt u uitleggen waarom de herkomst van materiaal geen rol meer speelt bij
de definitie van «grond» zoals deze omschreven staat in het Besluit bodemkwaliteit?3
Antwoord 4
In de Nota van Toelichting (NvT) wordt ten aanzien van de definitie van grond
in artikel 1 van het Besluit bodemkwaliteit aangegeven dat het begrip grond
een samenstellingsbegrip en geen herkomstbegrip betreft. In de NvT is het
volgende aangegeven:
«De directe herkomst van het materiaal is daarmee niet bepalend voor de
vraag of er sprake is van grond of baggerspecie. Ook materiaal dat aan de
samenstellingskenmerken voldoet, maar dat niet rechtstreeks vrijkomt uit de
bodem, bijvoorbeeld omdat het eerder is toegepast, kan derhalve onder de
definities vallen. Wel zal het steeds gaan om materiaal dat oorspronkelijk
afkomstig is uit de bodem. Het moet immers gaan om materiaal «in een
verhouding en met een structuur zoals deze in de bodem van nature worden
aangetroffen». Met «van nature worden aangetroffen» wordt niet zozeer
gedoeld op de directe herkomst van de gronddeeltjes, maar op de samenstelling van het materiaal. Het gaat erom dat het toe te passen product gronddeeltjes bevat (een samenstelling heeft) welke overeenkomt met gronddeeltjes die van nature in de bodem voorkomen en daarmee dat het toe te passen
product dus ook geschikt is om als bodem te kunnen worden toegepast. Het
materiaal hoeft dus niet rechtstreeks uit de bodem te komen, maar moet wel
vergelijkbaar zijn met materiaal dat rechtstreeks uit de bodem komt.»
Vraag 5
Acht u het beter dat de zinsnede «van natuurlijke herkomst, niet door de
mens geproduceerd en onderdeel van de Nederlandse bodem», of enige
variant hierop, toegevoegd wordt aan de definitie van «grond» in het Besluit
bodemkwaliteit vanuit het perspectief van milieubescherming? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 5
Het is niet nodig om eisen ter bescherming van het milieu onderdeel te
maken van het begrippenkader (zoals de definitie voor grond). De milieuhygiënische eisen die aan grond worden gesteld komen juist tot uitdrukking in de
kwaliteitseisen die zijn opgenomen in het Besluit bodemkwaliteit (maximaal
toegestane concentraties van stoffen in het toe te passen materiaal)
aangevuld met het vangnet van de zorgplicht (artikel 13 Wet bodembescherming en 7 Besluit bodemkwaliteit). Daarnaast zou het toevoegen van de
zinsneden leiden tot het uitsluiten van materialen buiten Nederland. Dit is niet
toegestaan op basis van EU-wetgeving.

2
3

Kamerstuk 30 015, nr. 81
https://wetten.overheid.nl/BWBR0022929/2021-01-01#Opschrift

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 6
Waarom is de uitleg van het voormalige Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) hierover in de door Zembla
opgevraagde Wob-stukken «buiten scope» verklaard op grond van «eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer», terwijl de begeleidende mail duidelijk
aangeeft dat het om een inhoudelijke mail van het Ministerie van VROM
gaat?4
Antwoord 6
Bij Wob-verzoeken waarbij meerdere organisatieonderdelen van mijn
ministerie zijn betrokken, wordt een werkverdeling ten behoeve van de
afhandeling gemaakt, om volledigheid en consistentie te bevorderen en
dubbel beoordelen van documenten zoveel mogelijk te voorkomen. Het
document waaraan u refereert betreft een e-mailwisseling tussen een
medewerker van SenterNovem (tegenwoordig Bodem+ en onderdeel van
Rijkswaterstaat) met een derde en is later doorgestuurd naar het toenmalige
Ministerie van VROM. In deze e-mailwisseling waren ambtenaren van, thans,
Rijkswaterstaat betrokken. De bestuurskern heeft deze e-mailwisseling in
verband met de werkverdeling bij de afhandeling van dit Wob-verzoek als
«buiten scope» beoordeeld. Dat is ook toegelicht in het besluit met de
documenten die bij de bestuurskern van IenW aanwezig zijn.5 Een gedeelte
van deze mailwisseling is reeds openbaar gemaakt met het Wob-besluit van
Rijkswaterstaat.6 Helaas is echter niet gesignaleerd dat een ander deel van dit
document niet is beoordeeld, ondanks dat de verschillende dienstonderdelen
de lijsten van te betrekken documenten naast elkaar hebben gelegd en
documenten waarover twijfel bestond, afzonderlijk hebben verdeeld.
De bij het desbetreffende besluit van de bestuurskern opgenomen beoordeling als «buiten scope» had derhalve geen betrekking op het ontbreken van
een inhoudelijk verband met het Wob-verzoek, maar met de gemaakte
werkverdeling. De toepassing van de uitzonderingsgrond «eerbiediging van
de persoonlijke levenssfeer» zag op de gelakte namen in het bij gelegenheid
van dat besluit beoordeelde deel van het document.
Het gedeelte van het document dat «buiten scope» is verklaard en niet in het
Wob-besluit van Rijkswaterstaat betrokken is, zal zo snel mogelijk inhoudelijk
worden beoordeeld en bij de eerst mogelijke gelegenheid, dat is naar
verwachting de beslissing op bezwaar tegen het besluit van de bestuurskern
van IenW, zoveel mogelijk openbaar worden gemaakt.
Vraag 7
Hoe verklaart u dat de zin «gezien de herkomst lijkt de kwalificatie niet
vormgegeven bouwstof de juiste» is weggelakt bij een beroep op de Wet
openbaarheid van bestuur (Wob), artikel 10.2 G?7
Antwoord 7
Uit de formulering van de betreffende passage kan worden opgemaakt dat
een beleidsmedewerker een mening heeft geuit in een situatie waarin ter
discussie is gesteld of granuliet geduid zou moeten worden als een niet
vormgegeven bouwstof of als grond.
Openbaarmaking van deze informatie kon voor betrokkenen invloed hebben
op de mogelijkheid tot het ontwikkelen van een adequate bedrijfsstrategie
zonder dat eventuele concurrenten inzicht hadden in het verloop van de
ontwikkeling, vraag naar en mogelijke toepassingen van het product
granuliet. Vanwege de vrees voor onevenredige benadeling van betrokkenen
en mogelijk onevenredige bevoordeling van concurrenten, leveranciers en
afnemers, zijn delen van deze discussie geweigerd met toepassing van de
uitzonderingsgrond genoemd in artikel 10, tweede lid, onder g, Wob.
4

WOB-stukken Zembla: 4.1 «emailcorrespondentie rondom wijzigingsblad BRL» (https://
www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/wob-verzoeken/2021/02/11/besluitwob-verzoek-over-bbk-meldingen-over-granuliet/
Totaal+documenten+deels+openbaar+Wob+2020-14+granuliet+DB2.pdf)
5
Besluit van 11 februari 2021, te vinden op Besluit Wob-verzoek over Bbk-meldingen over
granuliet | Wob-verzoek | Rijksoverheid.nl
6
Besluit van 30 april 2020, te vinden op Besluit RWS Wob-verzoek granuliet | Wob-verzoek |
Rijksoverheid.nl, WVL B&O 3.3, documenten 3, 4, en 5
7
https://twitter.com/Roelof_Bosma/status/1377525273286078467?s=20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 8
Deelt u de mening dat er te veel is weggelakt op basis van artikel 10.2 E, 10.2
G, en artikel 11.1 van de Wob? Zo ja, hoe gaat u dit oplossen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 8
Bij de beoordeling van documenten die worden betrokken bij een Wobverzoek is het altijd van belang een afweging te maken tussen het algemeen
belang van openbaarheid van informatie en noodzaak tot bescherming van
andere belangen. De Wet openbaarheid van bestuur (hierna: Wob) geeft in de
artikelen 10 en 11 een opsomming van te beschermen belangen. Indien na
afweging van een of meerdere van deze belangen tegen het algemene belang
van openbaarheid van informatie blijkt dat openbaarmaking inbreuk maakt op
een van deze belangen, kan op grond van die artikelen gerechtvaardigd
worden afgezien van openbaarmaking. In de gevallen genoemd in artikel 10,
eerste lid, moet zelfs worden afgezien van openbaarmaking. In het besluit
waarmee de documenten waaraan u refereert gedeeltelijk openbaar zijn
gemaakt, heb ik toegelicht waarom de bescherming van bepaalde belangen
aan openbaarmaking in de weg staat. Op dit moment wordt op mijn
ministerie het bezwaarschrift behandeld dat is ingediend door verzoeker naar
aanleiding van het besluit. Hierbij zal de toepassing van de uitzonderingsgronden van de Wob opnieuw worden overwogen.
Vraag 9
Kunt u uitleggen hoe het ministerie hier de Wob overtreden heeft door een
beroep te doen op artikel 10.2 G, welke vervalt onder artikel 10.6, waarbij
gelet op het granulietdossier dit toch duidelijk om milieu-informatie gaat?
Antwoord 9
In het besluit licht ik toe waarom in voorkomend geval aanleiding bestaat om
af te zien van openbaarmaking bijvoorbeeld met het oog op het voorkomen
van onevenredige bevoor- of benadeling bij openbaarmaking van het
document. In deze documenten wordt ook van gedachten gewisseld over het
onderwerp granuliet en worden (voorlopige) persoonlijke conclusies
getrokken. Er bestaat in deze documenten geen direct verband met de
toepassing van granuliet in het milieu. De opvattingen in deze documenten
zijn daarom niet aan te merken als milieu-informatie in de zin van artikel
19.1a van de Wet milieubeheer.
Vraag 10
Kunt u uitleggen waarom het ministerie stukken weglakt die eerder al door
Rijkswaterstaat zijn vrijgegeven, zoals te lezen is in het artikel van Zembla? Zo
nee, waarom niet? Kunt u hierbij ook reflecteren op de interpretatieruimte en
verschillen tussen Rijkswaterstaat en het ministerie die geboden wordt bij het
beroep op de in vraag 6 benoemde artikelen? Zo nee, waarom kunt u dit niet
uitleggen?
Antwoord 10
Binnen mijn ministerie werken veel mensen – van verschillende dienstonderdelen – met elkaar samen bij de voorbereiding van Wob-besluiten. Hiermee
wordt zoveel als mogelijk openbaarmaking van dubbele documenten en
interpretatieverschillen voorkomen. Tussen de verschillende dienstonderdelen
wordt ook regelmatig overlegd over de interpretatie van de Wob, ook bij de
beoordeling van individuele documenten en wordt kennis gedeeld over de
ontwikkelingen op het gebied van openbaarheid en transparantie. Desalniettemin kan het voorkomen dat bij een samenwerking met veel collega’s van
verschillende dienstonderdelen en veel te betrekken documenten een
document door meerdere collega’s net anders wordt beoordeeld én wordt
betrokken in verschillende besluiten. Met de in het antwoord op vraag 6
genoemde samenwerking wordt echter getracht dit zoveel mogelijk te
voorkomen. Het blijft echter mensenwerk.
Vraag 11
Hoe past dit weglakken binnen de beloftes van transparantie die gedaan zijn
door het Kabinet-Rutte III naar aanleiding van het weglakken van dossiers
tijdens de toeslagenaffaire?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Antwoord 11
Ook ik hecht grote waarde aan transparantie en het kunnen bieden van
inzicht in de totstandkoming van besluiten binnen mijn ministerie. Dat laat
echter onverlet dat in voorkomende gevallen de bescherming van andere
belangen in de weg kan staan aan openbaarmaking, zoals ik ook beschreven
heb in mijn antwoord op vraag 8. In sommige gevallen moet op grond van
de Wob worden afgezien van openbaarmaking. In andere gevallen is er meer
ruimte om het belang van openbaarmaking af te wegen tegen andere
belangen. In die gevallen zoek ik zoveel mogelijk die ruimte voor openbaarmaking.
Vraag 12
Kunt u met het oog op de granulietkwestie reflecteren op de uitspraken in het
rapport «Om de leefomgeving» van de commissie Van Aartsen, waarin over
onder andere granuliet gesteld wordt dat bewust of onbewust schade wordt
berokkend aan de omgeving, en de rol die het bevoegd gezag daarbij speelt
niet onbesproken kan blijven?8
Antwoord 12
Het rapport gebruikt de casus om de complexiteit en de werking van het
stelsel te duiden. Ik deel de conclusie van de rapporten Kuijken en Van
Aartsen dat het stelsel aanpassing behoeft. Daarom heb ik een «taskforce
bodemstelsel» ingericht en laat ik een inhoudelijke reactie op het rapport Van
Aartsen voorbereiden ter besluitvorming door het nieuwe kabinet.
Vraag 13
Wat is de stand van zaken bij de uitvoering van de motie Moorlag over lessen
trekken en die gebruiken om extra waarborgen in te bouwen?9
Antwoord 13
Hiervoor zal een onafhankelijk onderzoek worden uitgevoerd onder leiding
van een onafhankelijk persoon met voldoende statuur (deskundig en
gezaghebbend). Over de uitkomst hiervan hoop ik de Kamer voor het einde
van dit jaar te kunnen informeren.
Vraag 14
Wilt u deze vragen één voor één beantwoorden?
Antwoord 14
Ja.

8

Commissie Van Aartsen, rapport Om de leefomgeving: Omgevingsdiensten als gangmaker
voor het bestuur, pagina 12
9
Kamerstuk 30 015, nr. 87

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5