Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 337

Wijziging van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden, de Penitentiaire
beginselenwet en de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen in verband met de verruiming
van de mogelijkheid onvrijwillige geneeskundige
behandeling te verrichten

Nr. 2

VOORSTEL VAN WET
Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:
Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het wenselijk is de
Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, de Penitentiaire
beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen te
wijzigen teneinde de mogelijkheid van het verrichten van onvrijwillige
geneeskundige behandeling te verruimen;
Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg
der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij
goedvinden en verstaan bij deze:

ARTIKEL I
De Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden wordt gewijzigd
als volgt:
A
Artikel 1 wordt gewijzigd als volgt:
1. De onderdelen t tot en met bb worden geletterd u tot en met cc.
2. Na onderdeel s wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
t. gevaar:
1. gevaar voor de verpleegde, die het veroorzaakt, hetgeen onder meer
bestaat uit:
a. het gevaar dat de verpleegde zich van het leven zal beroven of
zichzelf ernstig lichamelijk letsel zal toebrengen;
b. het gevaar dat de verpleegde maatschappelijk te gronde gaat;
c. het gevaar dat de verpleegde zichzelf in ernstige mate zal verwaarlozen;
d. het gevaar dat de verpleegde met hinderlijk gedrag agressie van
anderen zal oproepen.
2. gevaar voor een of meer anderen, hetgeen onder meer bestaat uit:

KST141797
0910tkkst32337-2
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

1

a. het gevaar dat verpleegde een ander van het leven zal beroven of
hem ernstig lichamelijk letsel zal toebrengen;
b. het gevaar voor de psychische gezondheid van een ander;
c. het gevaar dat de verpleegde een ander, die aan zijn zorg is toevertrouwd, zal verwaarlozen.
3. gevaar voor de algemene veiligheid van personen of goederen;
B
Artikel 16 wordt gewijzigd als volgt:
1. In het eerste lid wordt «zoveel mogelijk in overleg met hem»
gewijzigd in: na overleg met hem.
2. Onder vernummering van het tweede lid en derde lid tot derde en
vierde lid wordt een lid ingevoegd, luidende:
2. Het behandelingsplan, bedoeld in het eerste lid, is gericht op het
zodanig wegnemen van het gevaar dat de stoornis van de geestvermogens de verpleegde doet veroorzaken, dat de terbeschikkingstelling
kan worden beëindigd of voorwaardelijk kan worden beëindigd. Zo
mogelijk geschiedt dit door het bewerkstelligen van een verbetering van
de stoornis. Indien dit niet mogelijk is, geschiedt dit door het anderszins
wegnemen van het gevaar.
C
Na artikel 16 worden drie artikelen ingevoegd, luidende:
Artikel 16a
Behandeling van de verpleegde vindt slechts plaats:
a. voor zover deze is voorzien in het behandelingsplan
b. indien het overleg over het behandelingsplan als bedoeld in artikel
16, eerste of vierde lid, tot overeenstemming heeft geleid, en
c. indien de verpleegde of – indien van toepassing – de in artikel 16,
vierde lid, bedoelde persoon zich niet tegen behandeling verzet.
Artikel 16b
Indien niet voldaan wordt aan de voorwaarden van artikel 16a,
onderdelen b en c, kan als uiterste middel niettemin behandeling
plaatsvinden:
a. voor zover aannemelijk is dat zonder die behandeling het gevaar dat
de stoornis van de geestvermogens de verpleegde doet veroorzaken niet
binnen een redelijke termijn kan worden weggenomen, of
b. indien het hoofd van de inrichting daartoe een besluit heeft genomen
en dit naar het oordeel van een arts volstrekt noodzakelijk is om het
gevaar dat de stoornis van de geestvermogens de verpleegde binnen de
inrichting doet veroorzaken, af te wenden.
Artikel 16c
1. Behandeling overeenkomstig artikel 16b, onder a, vindt plaats na een
schriftelijke beslissing van het hoofd van de inrichting waarin wordt
vermeld voor welke termijn zij geldt.
2. Ten behoeve van de in het eerste lid genoemde beslissing dient te
worden overgelegd een verklaring van de behandelend psychiater
alsmede een verklaring van een psychiater die de verpleegde met het oog
daarop kort tevoren heeft onderzocht maar niet bij diens behandeling
betrokken was. Uit deze verklaringen dient te blijken dat de persoon op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

2

wie de verklaring betrekking heeft, is gestoord in zijn geestvermogens en
dat een geval als bedoeld in artikel 16b, onder a, zich voordoet. De
verklaringen moeten met redenen zijn omkleed en ondertekend.
3. De termijn als bedoeld in het eerste lid is zo kort mogelijk, maar niet
langer dan drie maanden, gerekend vanaf de dag waarop de beslissing tot
stand komt. Het hoofd van de inrichting doet onverwijld een afschrift van
de beslissing toekomen aan de verpleegde of de persoon als bedoeld in
artikel 16, vierde lid.
4. Indien na afloop van de termijn als bedoeld in het eerste lid,
voortzetting van de behandeling overeenkomstig artikel 16b, onder a,
nodig is, geschiedt dit slechts krachtens een schriftelijke beslissing van
het hoofd van de inrichting. Het bepaalde in de voorgaande volzin is
eveneens van toepassing indien binnen zes maanden na afloop van de
termijn als bedoeld in artikel 16b, onder a, opnieuw behandeling nodig is.
Het hoofd van de inrichting geeft in zijn beslissing aan waarom van een
behandeling alsnog het beoogde effect wordt verwacht. Op zodanige
beslissingen is het derde lid, tweede volzin, van toepassing.
5. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld
omtrent de toepassing van het eerste, tweede, derde en vierde lid
alsmede omtrent de toepassing van artikel 16b, onder b.
6. Deze in het vijfde lid bedoelde regels betreffen in ieder geval de
melding en de registratie van de behandeling alsmede de taak van de
behandelend arts. Tevens kunnen categorieën van behandelingsmiddelen
of -maatregelen worden aangewezen die niet mogen worden toegepast
bij een behandeling als bedoeld in artikel 16b. Bij algemene maatregel van
bestuur kunnen voorts ten aanzien van daarbij aangegeven categorieën
van behandelingsmiddelen of -maatregelen regels worden gegeven met
betrekking tot de wijze waarop tot toepassing daarvan moet worden
besloten.
D
Artikel 26 wordt gewijzigd als volgt:
1. In het eerste lid worden na de woorden «wordt verricht»ingevoegd
de woorden «niet zijnde een behandeling als bedoeld in artikel 16b, onder
a of b».
2. In het derde lid, de tweede volzin, vervalt: alsmede de taak van de
verantwoordelijke arts indien de geneeskundige handeling volstrekt
noodzakelijk is ter afwending van gevaar voortvloeiend uit de stoornis van
de geestvermogens van de verpleegde.
E
Artikel 56 wordt gewijzigd als volgt:
1. In het eerste lid wordt onderdeel e geletterd onderdeel f.
2. Na onderdeel d wordt een nieuw onderdeel ingevoegd, luidende:
e. de beslissing tot het verrichten van geneeskundige behandeling als
bedoeld in artikel 16b, onder a of b.

ARTIKEL II
De Penitentiaire beginselenwet wordt gewijzigd als volgt:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

3

A
Artikel 14 wordt gewijzigd als volgt:
1. In het tweede lid worden na de woorden «de lichamelijke of de
geestelijke gezondheidstoestand van de gedetineerden,»ingevoegd: de
geneeskundige behandeling van de geestelijke gezondheidstoestand als
bedoeld in artikel 46d, onder a.
2. Aan artikel 14 wordt een lid toegevoegd, luidende:
4. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld
omtrent de aanwezigheid van de benodigde voorzieningen in een
inrichting of afdeling voor de geneeskundige behandeling van de
geestelijke gezondheidstoestand als bedoeld in artikel 46d, onder a. In elk
geval worden nadere regels gesteld omtrent de beschikbaarheid van een
psychiater en een verpleegkundige ten dienste van deze inrichting of
afdeling.
B
Na artikel 46 worden een paragraaf en vijf artikelen ingevoegd,
luidende:
Paragraaf 1a Verblijf in een bijzondere afdeling in verband met de
geestelijke gezondheidstoestand
Artikel 46a
Voor de toepassing van deze paragraaf wordt onder gevaar verstaan:
Gevaar:
1. gevaar voor de gedetineerde, die het veroorzaakt, hetgeen onder
meer bestaat uit:
a. het gevaar dat de gedetineerde zich van het leven zal beroven of
zichzelf ernstig lichamelijk letsel zal toebrengen;
b. het gevaar dat de gedetineerde maatschappelijk te gronde gaat;
c. het gevaar dat de gedetineerde zichzelf in ernstige mate zal verwaarlozen;
d. het gevaar dat de gedetineerde met hinderlijk gedrag agressie van
anderen zal oproepen.
2. gevaar voor een of meer anderen, hetgeen onder meer bestaat uit:
a. het gevaar dat de gedetineerde een ander van het leven zal beroven
of hem ernstig lichamelijk letsel zal toebrengen;
b. het gevaar voor de psychische gezondheid van een ander;
c. het gevaar dat de gedetineerde een ander, die aan zijn zorg is
toevertrouwd, zal verwaarlozen;
3. gevaar voor de algemene veiligheid van personen of goederen.
Artikel 46b
1. De directeur draagt zorg dat in overleg met de gedetineerde die in
verband met zijn geestelijke gezondheidstoestand verblijft in een daartoe
op grond van artikel 14 aangewezen afdeling of inrichting een geneeskundig behandelingsplan wordt vastgesteld.
2. Het geneeskundig behandelingsplan is gericht op het zodanig
wegnemen van het gevaar dat de stoornis van de geestvermogens de
gedetineerde doet veroorzaken dat de gedetineerde niet langer in verband
met zijn geestelijke gezondheidstoestand in een daartoe krachtens artikel
14 aangewezen afdeling of inrichting behoeft te verblijven. Zo mogelijk
geschiedt dit door het bewerkstelligen van een verbetering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

4

stoornis. Indien dit niet mogelijk is, geschiedt dit door het anderszins
wegnemen van het gevaar.
3. Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld omtrent
de eisen waaraan een geneeskundig behandelingsplan tenminste moet
voldoen en de voorschriften die bij een wijziging daarvan in acht
genomen moeten worden.
4. Alvorens het geneeskundig behandelingsplan wordt vastgesteld,
wordt overleg gepleegd met
a. de curator indien de gedetineerde onder curatele is gesteld
b. de mentor, indien ten behoeve van de gedetineerde een mentorschap is ingesteld.
Artikel 46c
Geneeskundige behandeling van de geestelijke gezondheidstoestand
van de gedetineerde vindt slechts plaats:
a. voor zover deze is voorzien in het geneeskundig behandelingsplan
als bedoeld in artikel 46b, eerste lid
b. indien het overleg over het geneeskundig behandelingsplan, bedoeld
in artikel 46b, eerste lid of vierde lid, tot overeenstemming heeft geleid, en
c. indien de gedetineerde of de persoon als bedoeld in artikel 46b,
vierde lid, zich niet tegen de behandeling verzet.
Artikel 46d
Buiten de situaties als bedoeld in artikel 32 kan, indien niet voldaan
wordt aan de voorwaarden van artikel 46c, onderdelen b en c, niettemin
als uiterste middel geneeskundige behandeling plaatsvinden:
a. voor zover aannemelijk is dat zonder die geneeskundige behandeling
het gevaar dat de stoornis van de geestvermogens de gedetineerde doet
veroorzaken niet binnen een redelijke termijn kan worden weggenomen,
of
b. indien de directeur daartoe een besluit heeft genomen en dit naar het
oordeel van een arts volstrekt noodzakelijk is om het gevaar dat de
stoornis van de geestvermogens de gedetineerde binnen de inrichting
doet veroorzaken, af te wenden.
Artikel 46e
1. Geneeskundige behandeling overeenkomstig artikel 46d, onder a,
vindt plaats na een schriftelijke beslissing van de directeur waarin wordt
vermeld voor welke termijn zij geldt.
2. Ten behoeve van deze beslissing dient te worden overgelegd een
verklaring van de behandelend psychiater alsmede een verklaring van een
psychiater die de gedetineerde met het oog daarop kort tevoren heeft
onderzocht maar niet bij diens behandeling betrokken was. Uit deze
verklaringen dient te blijken dat de gedetineerde op wie de verklaring
betrekking heeft, is gestoord in zijn geestvermogens en dat een geval als
bedoeld in artikel 46d, onder a, zich voordoet. De verklaringen moeten
met redenen zijn omkleed en ondertekend.
3. De termijn als bedoeld in het eerste lid is zo kort mogelijk, maar niet
langer dan drie maanden, gerekend vanaf de dag waarop de beslissing tot
stand komt. De directeur doet onverwijld een afschrift van de beslissing
toekomen aan de gedetineerde of de persoon als bedoeld in artikel 46b,
vierde lid.
4. Indien na afloop van de termijn als bedoeld in het eerste lid,
voortzetting van de geneeskundige behandeling overeenkomstig artikel
46d, onder a, nodig is, geschiedt dit slechts krachtens een schriftelijke
beslissing van de directeur. Het bepaalde in de voorgaande volzin is
eveneens van toepassing indien binnen zes maanden na afloop van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

5

termijn als bedoeld in artikel 46d, onder a, opnieuw behandeling nodig is.
De gedetineerde of de persoon als bedoeld in artikel 46b, vierde lid,
ontvangt onverwijld een afschrift van deze beslissing. De directeur geeft
in zijn beslissing aan waarom van een behandeling alsnog het beoogde
effect wordt verwacht. Op zodanige beslissingen is het derde lid, tweede
volzin, van toepassing.
5. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld
omtrent de toepassing van het eerste, tweede, derde en vierde lid
alsmede omtrent de toepassing van artikel 46d onder b.
6. Deze in het vijfde lid bedoelde regels betreffen in ieder geval de
melding en de registratie van de behandeling alsmede de taak van de
behandelend arts. Tevens kunnen categorieën van behandelingsmiddelen
of -maatregelen worden aangewezen die niet mogen worden toegepast
bij een geneeskundige behandeling als bedoeld in artikel 46d. Bij
algemene maatregel van bestuur kunnen voorts ten aanzien van daarbij
aangegeven categorieën van behandelingsmiddelen of -maatregelen
regels worden gegeven met betrekking tot de wijze waarop tot toepassing
daarvan moet worden besloten.
C
Artikel 57 wordt gewijzigd als volgt:
1. In het eerste lid wordt onderdeel g tot en met j geletterd h tot en met
k.
2. Na onderdeel f wordt een nieuw onderdeel ingevoegd, luidende:
g. het verrichten van geneeskundige behandeling, als bedoeld in artikel
46d, onder a of b.

ARTIKEL III
De Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen wordt gewijzigd als volgt:
A
Artikel 8 wordt gewijzigd als volgt:
1. In het derde lid wordt na de woorden «of de uitvoering van het
perspectiefplan» ingevoegd: dan wel de verrichting van geneeskundige
behandeling als bedoeld in artikel 51d, onder a.
2. Er wordt een lid toegevoegd dat luidt:
7. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld
omtrent de aanwezigheid van de benodigde voorzieningen in een
inrichting of afdeling voor de verrichting van geneeskundige behandeling
als bedoeld in artikel 51d, onder a. In elk geval worden nadere regels
gesteld omtrent de beschikbaarheid van een psychiater en een verpleegkundige ten dienste van deze inrichting of afdeling.
B
Na artikel 51 worden een paragraaf en vijf artikelen ingevoegd,
luidende:
Paragraaf 1a Verblijf in een bijzondere zorgafdeling in verband met de
geestelijke gezondheidstoestand

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

6

Artikel 51a
Voor de toepassing van deze paragraaf wordt onder gevaar verstaan:
1. gevaar voor de jeugdige, die het veroorzaakt, hetgeen onder meer
bestaat uit:
a. het gevaar dat de jeugdige zich van het leven zal beroven of zichzelf
ernstig lichamelijk letsel zal toebrengen;
b. het gevaar dat de jeugdige maatschappelijk te gronde gaat;
c. het gevaar dat de jeugdige zichzelf in ernstige mate zal verwaarlozen;
d. het gevaar dat de jeugdige met hinderlijk gedrag agressie van
anderen zal oproepen.
2. gevaar voor een of meer anderen, hetgeen onder meer bestaat uit:
a. het gevaar dat de jeugdige een ander van het leven zal beroven of
hem ernstig lichamelijk letsel zal toebrengen;
b. het gevaar voor de psychische gezondheid van een ander;
c. het gevaar dat de jeugdige een ander, die aan zijn zorg is toevertrouwd, zal verwaarlozen;
3. gevaar voor de algemene veiligheid van personen of goederen.
Artikel 51b
1. De directeur draagt zorg dat binnen twee weken na plaatsing op een
afdeling voor intensieve zorg als bedoeld in artikel 22a of een afdeling
voor intensieve behandeling als bedoeld in artikel 22b, in overleg met de
jeugdige een geneeskundige behandelingsplan wordt vastgesteld.
2. Het geneeskundig behandelingsplan is gericht op het zodanig
wegnemen van het gevaar dat de stoornis van de geestvermogens de
jeugdige doet veroorzaken dat de jeugdige niet langer in verband met zijn
geestelijke gezondheidstoestand op een afdeling voor intensieve zorg of
intensieve behandeling behoeft te verblijven. Zo mogelijk geschiedt dit
door het bewerkstelligen van een verbetering van de stoornis. Indien dit
niet mogelijk is, geschiedt dit door het anderszins wegnemen van het
gevaar.
3. Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld omtrent
de eisen waaraan een geneeskundig behandelingsplan tenminste moet
voldoen en de voorschriften die bij een wijziging daarvan in acht
genomen moeten worden.
Artikel 51c
Behandeling van de jeugdige op een afdeling voor intensieve zorg als
bedoeld in artikel 22a of een afdeling voor intensieve behandeling als
bedoeld in artikel 22b vindt slechts plaats:
a. voor zover deze is voorzien in het geneeskundig behandelingsplan
bedoeld in artikel 51b, eerste lid
b. indien het overleg over het geneeskundig behandelingsplan, bedoeld
in artikel 51b, eerste lid, heeft geleid tot overeenstemming met de
jeugdige en, indien de jeugdige de leeftijd van zestien jaar nog niet heeft
bereikt, met zijn ouders of voogd, stiefouder of pleegouders dan wel de
stichting, en
c. indien de jeugdige of, indien de jeugdige de leeftijd van zestien jaar
nog niet heeft bereikt, zijn ouders of voogd, stiefouder of pleegouders dan
wel de stichting, zich niet tegen de geneeskundige behandeling verzetten.
Artikel 51d
Buiten de situaties bedoeld in artikel 37, kan, indien niet wordt voldaan
aan de voorwaarden van artikel 51c, onderdelen b en c, niettemin als
uiterste middel behandeling plaatsvinden:
a. voor zover aannemelijk is dat zonder die behandeling het gevaar dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

7

de stoornis van de geestvermogens de jeugdige doet veroorzaken niet
binnen een redelijke termijn kan worden weggenomen, of
b. voor zover dit volstrekt noodzakelijk is om het gevaar dat de stoornis
van de geestvermogens de jeugdige binnen de inrichting doet veroorzaken, af te wenden.
Artikel 51e
1. Behandeling overeenkomstig artikel 51d, onder a, vindt plaats na een
schriftelijke beslissing van de directeur waarin wordt vermeld voor welke
termijn zij geldt.
2. Ten behoeve van deze beslissing dient te worden overgelegd een
verklaring van de behandelend psychiater alsmede van een psychiater die
de jeugdige met het oog daarop kort tevoren heeft onderzocht maar niet
bij diens behandeling betrokken was. Uit de verklaringen dient te blijken
dat de jeugdige op wie de verklaring betrekking heeft, is gestoord in zijn
geestvermogens en dat een geval als bedoeld in artikel 51d, onder a, zich
voordoet. De verklaringen moeten met redenen zijn omkleed en ondertekend.
3. De termijn als bedoeld in het eerste lid is zo kort mogelijk, maar niet
langer dan drie maanden, gerekend vanaf de dag waarop de beslissing tot
stand komt. De directeur doet onverwijld een afschrift van de beslissing
toekomen aan de jeugdige en, indien de jeugdige de leeftijd van 16 jaar
nog niet heeft bereikt,tevens aan zijn ouders of voogd, stiefouder of
pleegouders dan wel de stichting.
4. Indien na afloop van de termijn als bedoeld in het eerste lid,
voortzetting van de behandeling overeenkomstig artikel 51d, onder a,
nodig is, geschiedt dit slechts krachtens een schriftelijke beslissing van de
directeur. Het bepaalde in de voorgaande volzin is eveneens van
toepassing indien binnen zes maanden na afloop van de termijn als
bedoeld in artikel 51d, onder a, opnieuw behandeling nodig is. De
directeur geeft in zijn beslissing aan waarom van een behandeling alsnog
het beoogde effect wordt verwacht. Op zodanige beslissingen is het derde
lid, tweede volzin, van toepassing.
5. Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld
omtrent de toepassing van het eerste, tweede, derde en vierde lid
alsmede omtrent de toepassing van artikel 51d, onder b.
6. Deze in het vijfde lid bedoelde regels betreffen in ieder geval de
melding en de registratie van de behandeling alsmede de taak van de
behandelend arts. Tevens kunnen categorieën van behandelingsmiddelen
of -maatregelen worden aangewezen die niet mogen worden toegepast
bij een behandeling overeenkomstig het eerste lid. Bij algemene
maatregel van bestuur kunnen voorts ten aanzien van daarbij aangegeven
categorieën van behandelingsmiddelen of -maatregelen regels worden
gegeven met betrekking tot de wijze waarop tot toepassing daarvan moet
worden besloten.
C
Artikel 65 wordt gewijzigd als volgt:
1. In het eerste lid wordt onderdeel j tot en met m geletterd k tot en met
n.
2. Na onderdeel i wordt een nieuw onderdeel ingevoegd, luidende:
j. het verrichten van geneeskundige behandeling als bedoeld in artikel
51d, onder a of b.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

8

ARTIKEL IV
De artikelen van deze wet treden in werking op een bij koninklijk besluit
te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende artikelen of onderdelen
daarvan verschillend kan worden vastgesteld.

Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en
dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren wie zulks
aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.
Gegeven

De Minister van Justitie,

De Staatssecretaris van Justitie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 337, nr. 2

9