Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1202
Vragen van het lid Bruins (ChristenUnie) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het bericht dat veel eindexamenkandidaten
onvoldoende kennis hebben over het leenstelsel en het aangaan van schulden
(ingezonden 11 december 2015).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 19 januari 2016).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Leenstelsel abracadabra voor toekomstig
studenten»1 en de enquête van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) en
het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS)?
Antwoord 1
Ik heb het bericht ter kennisgeving aangenomen.
Vraag 2
Deelt u de zorg over het gebrek aan kennis over lenen en het aangaan van
schulden bij eindexamenkandidaten, bijvoorbeeld over de start van het
leenstelsel, de voorwaarden van een lening, terugbetalingstermijnen en de
hoogte van eventuele schulden?
Antwoord 2
Ik deel de zorg niet. Eindexamenkandidaten zijn in deze fase van het jaar
vooral bezig met hun studiekeuze, en nog niet zo zeer met hun studiefinanciering. Onze voorlichtingscampagne concentreert zich daarom vooralsnog op
de studiekeuze. Met onder andere de brief aan alle eindexamenkandidaten en
de inzet van visuals op social media, willen we scholieren laten nadenken
over vragen als: welke studie ga ik doen, op welk niveau, en in welke stad?
Dat zijn de vragen waar eindexamenkandidaten eerst mee aan de slag gaan.
Pas daarna komt de studiefinanciering in beeld. Daarbij geldt dat scholieren
doorgaans wel goed op de hoogte zijn van de grote lijnen van het stelsel van
studiefinanciering, maar hele specifieke informatie – zoals exacte bedragen of
aflostermijnen- pas opzoeken als ze die informatie daadwerkelijk nodig
hebben.

1

ah-tk-20152016-1202
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://m.telegraaf.nl/binnenland/article/24857243/leenstelsel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Waarom is de huidige voorlichting richting eindexamenkandidaten onvoldoende, bijvoorbeeld door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)? Waarom
zijn studenten nu vooral aangewezen op informatievoorziening via ISO en
LAKS en niet via de overheid? Wat gaat u verbeteren in de voorlichting?
Hoe gaat u ervoor zorgen dat scholieren op tijd de juiste kennis hebben
voordat zij hun studiekeuze maken, ook voor de opleidingen met vervroegde
inschrijfdeadlines?
Antwoord 3 en 4
De voorlichting aan scholieren en studenten over de mogelijkheden in de
studiefinanciering heeft mijn continue aandacht. Samen met DUO, decanenorganisaties, LOB’ers en de onderwijsinstellingen (vo, mbo en ho), werk ik er
hard aan om alle scholieren en studenten te bereiken met goede informatie.
Daarin trek ik op met de scholieren- en studentenbonden, zoals ISO en LAKS.
Ik onderschrijf uw stelling dat studenten vooralvia de bonden aan hun
informatie komen echter niet. Ik nodig u uit om eens een kijkje te nemen op
duo.nl, startstuderen.nl en studiekeuze123.nl, of de brief te lezen die
eindexamenkandidaten in oktober hebben ontvangen. Dat geeft u een goed
beeld van wat ik het afgelopen jaar gedaan heb in de voorlichting aan
studenten, en wat er de komende tijd nog gepland staat.
Daaraan wil ik toevoegen dat de voorlichting aan studenten en scholieren
breder is dan de voorlichting over studiefinanciering alleen. Ze richt zich ook
op studieoriëntatie en studiekeuze. In de jaarlijkse cyclus die de voorlichtingscampagne doorloopt, ligt de nadruk in januari en februari vooral op het
maken van de studiekeuze, en in maart en april op het tijdig aanmelden en de
rechten en plichten die daarbij horen. De content op startstuderen.nl past zich
daarop aan, net als de advertenties op de radio, inclusief digitale zenders en
spotify. Vanaf mei tot en met augustus concentreert de campagne zich op de
financiële voorlichting en het aanvragen van de studiefinanciering; ook dat
gaat weer via radio, via facebook en andere social media, en ook daarin
speelt startstuderen.nl een centrale rol.
Vraag 5 en 6
Welke risico’s heeft het aangaan van een lening zonder kennis over de
voorwaarden en gevolgen van die lening? Op welke manier wilt u studenten
niet alleen feitelijke kennis meegeven, maar ook advies geven over het
voorkomen van hoge studieschulden, bijvoorbeeld met behulp van de tips
van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud)?
Bent u bereid om studenten te informeren dat «Geld lenen kost geld» ook
betrekking heeft op een lening van de overheid? Bent u bereid dit duidelijk te
communiceren in de voorlichting en op de website van DUO?
Antwoord 5 en 6
Met u ben ik van mening dat studenten goed op de hoogte moeten zijn van
hun rechten en plichten in de studiefinanciering voordat zij een lening
aangaan. En met u vind ik dat studenten dienen te beseffen wat de (financiële) gevolgen zijn van een studieschuld. Mede daarom hebben we dit jaar
een rekenhulp op startstuderen.nl gelanceerd, waarmee (aankomend)
studenten een studiebegroting kunnen maken. Met deze tool kunnen zij
berekenen hoeveel inkomen zij maandelijks nodig hebben om rond te komen,
welk bedrag ze daarvoor moeten lenen bij DUO, hoeveel schuld die maandelijkse lening uiteindelijk oplevert bij afstuderen, en welke aflosbedragen
daarbij horen.
Deze rekenhulp zal ook een rol spelen in de voorlichting rond het afbetalen,
waarin ik wil stimuleren dat studenten die de ruimte hebben om sneller af te
lossen, dat ook daadwerkelijk doen. Flexibel en vervroegd afbetalen zal
daartoe beter gefaciliteerd worden, zodat studenten snel en gemakkelijk de
maandelijkse aflossingsbedragen kunnen verhogen of verlagen en hun
terugbetalingspatroon flexibel kunnen aanpassen, naar gelang hun persoonlijke situatie of levensfase dat toelaat. De rekenhulp helpt daarbij inzichtelijk
te maken wat de kosten zijn van de mogelijke aflostermijnen. Op deze
manieren wil ik studenten bewust maken van de gevolgen van de financiële
beslissingen die zij nemen, zodat het lenen van geld bij DUO voorbehouden
blijft voor dat waarvoor de faciliteit bedoeld is, namelijk inkomensondersteuning tijdens de studie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

In de voorlichting aan studenten wordt verder samengewerkt met het Nibud.
Zo beheert Nibud het financieelstudieplan.nl dat studenten in staat stelt om
een gedetailleerd financieel studieplan bij te houden. Dat instrument bevat
ook veel handige tips van het Nibud en is in co-creatie met de studenten- en
scholierenorganisaties en met medewerking van OCW tot stand gekomen. Tot
slot is ook Wijzer in Geldzaken een goede partner, met veel handige
informatie en tips voor studenten op www.wijzeringeldzaken.nl/studeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3