Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 202

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 december 2017
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Buitenlandse
Zaken Ontwikkelingssamenwerking van 11 december 2017.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

kst-21501-04-202
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 202

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD BUITENLANDSE ZAKEN –
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING VAN 11 DECEMBER 2017
Afrika post AU-EU Top
De ministers van Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking van de EU lidstaten zullen tijdens de Raad
Buitenlandse Zaken in een gezamenlijke sessie terugblikken op de AU-EU
Top, die plaatsvond op 29 en 30 november jl. in Abidjan, Ivoorkust. Zij
zullen onder meer spreken over de opvolging van gemaakte afspraken,
zoals vervat in de slotverklaring.
Aan de top namen 55 Afrikaanse landen en 28 EU-lidstaten deel, de
meeste op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders, alsmede
vertegenwoordigers van de AU, EU, regionale en sub-regionale organisaties. Het hoofdthema van de top was: Investing in Youth for Accelerated
Inclusive Growth and Sustainable Development.
De Minister-President, de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking vertegenwoordigden Nederland op de top. De Nederlandse inbreng was gericht op drie
punten: 1) migratie, met specifieke aandacht voor terugkeer; 2) investeringen gericht op het creëren van banen voor jongeren, met name in de
landbouwsector; en 3) samenwerking op het gebied van vrede en
veiligheid, het tegengaan van terrorisme, gewelddadig extremisme en
georganiseerde misdaad.
Tijdens de top is uitgebreid gesproken over het stimuleren van private
investeringen in Afrika om de economische groei te bevorderen. Dit moet
leiden tot betere perspectieven en meer banen voor met name jongeren,
waarbij Nederland de nadruk legt op de landbouwsector. Met deze
investeringen wordt bijgedragen aan de aanpak van grondoorzaken van
migratie. Nederland vestigde specifiek de aandacht op vrouwen en
meisjes in de regio en vroeg aandacht voor investeringen in (toegankelijkheid van) seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.
Het kabinet vindt het belangrijk dat tijdens de Top op het hoogste politieke
niveau is gesproken over migratie. Het thema raakt zowel het Afrikaanse
als het Europese continent. Nederland heeft krachtig ingezet op het
tegengaan van irreguliere migratie, zoals de aanpak van smokkelnetwerken, het versterken van grensbewaking, terugkeer en het beschermen
van de vaak kwetsbare migranten. Op de Top was er ook aandacht voor de
positieve kanten van legale migratie, zoals minder menselijk leed, betere
controle over migratiestromen, studiemogelijkheden, remittances en het
versterken van de Europese arbeidsmarkt. Op de top is herbevestigd dat
Afrikaanse landen hun internationale verplichtingen dienen na te komen
op het terrein van terugname van hun landgenoten die niet rechtmatig
verblijven in andere landen. Op het terrein van opvang in de regio is
afgesproken dat er meer investeringen zullen plaatsvinden in gebieden
die reeds grote aantallen migranten en vluchtelingen huisvesten. Van deze
investeringen dienen ook de gastgemeenschappen te profiteren.
Naar aanleiding van de schrijnende gevallen van slavernij in Libië die
recentelijk in de media zijn gekomen namen de staatshoofden en
regeringsleiders een gezamenlijke verklaring aan waarin zij onder andere
onderstreepten dat de strijd tegen mensensmokkelaars moet worden
geïntensiveerd.
Op het gebied van vrede en veiligheid is gesproken over meer intensieve
samenwerking om terrorisme, gewelddadig extremisme en georgani-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 202

2

seerde misdaad tegen te gaan. De inzet was politiek commitment op het
hoogste niveau en betere samenwerking op dit terrein, tussen AU, EU en
VN. De AU heeft aangegeven meer verantwoordelijkheid te willen nemen.
Nederland is in 2018 lid van de VN Veiligheidsraad en heeft de Top
aangegrepen om het bijzondere belang van samenwerking met Afrikaanse
partners te onderstrepen.
Het kabinet maakt tevens van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te
informeren dat de Minister-President voorafgaand aan de top een bezoek
bracht aan Mali. Hij heeft daar gesproken met de Malinese president Keïta
en een bezoek gebracht aan de Nederlandse troepen die zijn ingezet in de
VN-missie MINUSMA. De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bezocht daags voor de top Ghana. Zij sprak met
vertegenwoordigers van dit partnerland voor ontwikkelingssamenwerking
en bracht een bezoek aan enkele door Nederland gefinancierde
programma’s. Na afloop van de top bracht de Minister-President samen
met de Franse president Macron een bezoek aan Ghana voor politieke
consultaties en bevordering van handel. De Minister van Buitenlandse
Zaken heeft en marge van de top de Nederlandse ambassade in Abidjan
geopend.
Aid for Trade
De Raad zal spreken over de op 13 november jl. verschenen Mededeling
van de Commissie «Welvaart via handel en investeringen; Actualisering
van de gezamenlijke EU-strategie inzake hulp voor handel van 2007»1. Met
de Mededeling brengt de Commissie haar inzet op hulp en handel in lijn
met de ontwikkelingen van de afgelopen jaren, waaronder de aanname
van de EU Consensus on Development2 en het Parijs Akkoord.
Het kabinet verwelkomt deze actualisering en de inzet van de Commissie
om de EU als belangrijke speler op hulp en handel nog beter te positioneren. Duurzame en inclusieve internationale handel en investeringen
dragen bij aan economische groei en ondersteunen daarmee armoedebestrijding. Sinds de strategie van 2007 zijn de EU en haar lidstaten
gezamenlijk gegroeid tot de grootste verschaffer van Hulp voor Handel.
Hulp voor Handel beslaat terreinen als handelsbeleid, wet- en regelgeving, (economische) infrastructuur en opbouw van capaciteit om te
exporteren. Om nog meer impact te kunnen bewerkstelligen is het van
belang dat het beleid aangepast wordt aan de realiteit van vandaag de
dag.
In de Mededeling worden enkele belangrijke aanpassingen van het
huidige beleid aangekondigd. Nederland verwelkomt de nadruk op het
creëren van werkgelegenheid in de Mededeling. Daarnaast onderschrijft
Nederland het benoemen van de samenhang tussen handel en investeringen als belangrijk onderdeel van de Hulp voor Handel agenda. De
Commissie stelt zich te willen focussen op de minst ontwikkelde landen
en fragiele staten. Dit sluit aan bij het Nederlands beleid. Daarnaast
verwelkomt Nederland het benoemen van de implementatie van
EU-handelsakkoorden als belangrijke bijdrage aan de Hulp voor Handel
agenda. Het verlenen van (technische) assistentie aan derde landen
waarmee handelsakkoorden worden afgesloten is van essentieel belang
om deze akkoorden optimaal te kunnen benutten. Nederland zal daarnaast
in de Raad extra aandacht vragen voor specifieke groepen zoals het
midden- en kleinbedrijf, vrouwen en jeugd. Nederland erkent daarnaast
1
2

COM(2017) 667.
De nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling: Onze wereld, onze waardigheid, onze
toekomst (Publicatieblad van de Europese Unie, 2017/ 2010/01).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 202

3

dat hulp en handel een belangrijke bijdrage kan leveren aan het
tegengaan van de grondoorzaken van armoede en migratie, en zal hier in
de Raad ook aandacht voor vragen.
Uw Kamer zal nog nader geïnformeerd worden over de inzet van het
Kabinet ten aanzien van de implementatie van de Mededeling door
middel van een BNC-fiche.
Europese Ontwikkelingsbank
Via de geannoteerde agenda over de Eurogroep en de Ecofinraad van 4 en
5 december a.s.3 is uw Kamer geïnformeerd over het idee van de
mogelijke oprichting van een Europese Ontwikkelingsbank. Zowel tijdens
de aankomende Ecofinraad als de Raad Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking zal de president van de Europese Investeringsbank
(EIB) hierover een presentatie geven. Momenteel gaat jaarlijks ca. 10%,
ofwel EUR 6 tot 7 miljard van de projectfinanciering die de EIB doet, naar
landen buiten de EU. Deze activiteiten zijn nu enigszins versnipperd
binnen de EIB. Het idee is om deze financieringsactiviteiten van de EIB
buiten de EU samen te brengen in een aparte entiteit binnen de EIB-groep.
Voor Nederland zijn efficiëntie, effectiviteit en samenspel van internationale instellingen zeer belangrijk. Een eventueel uitgewerkt voorstel zal
Nederland te zijner tijd onder andere hierop beoordelen.

3

Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofinraad van 4 en 5 december (Kamerstuk 21 501-07,
nr. 1473).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 202

4