Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 240 A

Jaarverslag en slotwet Infrastructuurfonds 2011

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET INFRASTRUCTUURFONDS 2011
Aangeboden 16 mei 2012

kst-33240-A-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

2

Gerealiseerde uitgaven naar beleidsterrein voor 2011 (in € mln.)

Overige uitgaven en ontvangsten
€ 406,4 mln.

Megaprojecten Verkeer en Vervoer
€ 72,3 mln.

Hoofdwatersystemen
€ 834,7 mln.

Megaprojecten niet-Verkeer
en Vervoer
€ 643,6 mln.
Hoofdvaarwegennet
€ 829 mln.

Regionale, lokale
infrastructuur
€ 338,6 mln.
Hoofdwegennet
€ 2,577,4 mln.

Spoorwegen
€ 2.670,4 mln.
Gerealiseerde ontvangsten naar beleidsterrein voor 2011 (in € mln.)

Spoorwegen
€ 144,8 mln.
Hoofdwegennet
€ 98,4 mln.
Hoofdwatersystemen
€ 39,8 mln.

Hoofdvaarwegennet
€29,5 mln.
Megaprojecten niet-Verkeer en Vervoer
€ 1,1 mln.
Megaprojecten Verkeer en Vervoer
€ 4,1 mln.
Overige uitgaven en ontvangsten
€ 475,3 mln.

Bijdragen andere begrotingen Rijk
€ 7.682,8 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

4

Inhoudsopgave
blz.
A.

ALGEMEEN

7

1.

Aanbieding en dechargeverlening

7

2.

Leeswijzer

11

B.

HET INFRASTRUCTUURVERSLAG

14

3.

Het Infrastructuurverslag 2011

14

4.

De productartikelen
11 Hoofdwatersystemen
12 Hoofdwegennet
13 Spoorwegen
14 Regionaal, lokale infrastructuur
15 Hoofdvaarwegennet
16 Megaprojecten niet-Verkeer en vervoer
17 Megaprojecten verkeer en vervoer
18 Overige uitgaven
19 Bijdragen t.l.v. andere begrotingen van het Rijk

18
18
45
56
78
92
100
108
113
119

5.

Bedrijfsvoeringsparagraaf 2011 Infrastructuurfonds

124

C.

DE JAARREKENING

125

6.1
6.2

Verantwoordingsstaat 2011 van het Infrastructuurfonds
Saldibalans

125
126

D.

BIJLAGEN

134

7.

Verschillenanalyse besteding spoorbudgetten ProRail

134

8.

Afkortingenlijst

139

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

6

DEEL A
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
Aan de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu het jaarverslag met betrekking tot de begroting van het Infrastructuurfonds (IF) over het jaar 2011 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Infrastructuur en Milieu decharge te verlenen over het in het jaar 2011
gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2011;
b. het voorstel van de slotwet over het jaar 2011 die met het onderhavige
jaarverslag samenhangt
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2011 met
betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks
schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2011
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2011, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2011
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

8

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

10

Leeswijzer

2. LEESWIJZER
Voor u ligt het Jaarverslag van het Infrastructuurfonds over het jaar 2011.
De verantwoordingen van IenM zijn ook digitaal beschikbaar op
www.rijksbegroting.nl.
Het jaarverslag van het Infrastructuurfonds bestaat uit de volgende
onderdelen:
1. Het Infrastructuurverslag
Het infrastructuurverslag betreft de tegenhanger van de Infrastructuuragenda uit de begroting 2011. In het verslag is een korte terugblik
opgenomen met betrekking tot de realisatie van de belangrijkste
uitvoeringsprioriteiten van IenM over het verslagjaar 2011.
2. De productartikelen
De producten van het infrastructuurfonds dragen bij aan het realiseren
van de doelstellingen van de begroting van IenM (Hoofdstuk XII). Evenals
in de begroting van het Infrastructuurfonds is in het jaarverslag van het
Infrastructuurfonds aan het begin van de artikelen aangegeven aan
welk(e) beleidsartikel(en) het betreffende IF artikel is gerelateerd.
Ingegaan wordt op de realisatie van programma’s en budgettaire
gevolgen van de uitvoering. Om de hoeveelheid informatie te beperken is
gekozen voor het hanteren van de hieronder aangegeven norm op
productartikel niveau. Aan de hand van deze norm is bepaald of een
verschil is toegelicht.
Naar aanleiding van de aanbeveling van de commissie Kuiken is de
normering waarbij geldt dat begrotingsbedragen boven de € 50 miljoen
met een afwijking van meer dan 5 mln ook worden toegelicht.

Norm bij te verklaren verschillen
Begrotingsbedrag

Verschil

< € 4,5 mln.
€ 4,5 – € 22,5 mln.
> € 22,5 mln.
> € 50 mln.

> 50%
> € 2,5 mln.
> 10%
> € 5 mln.

Dit houdt in dat die hoofdproducten, waarbij het verschil tussen het
begrotingsbedrag en de realisatie kleiner is dan de aangegeven norm niet
worden toegelicht. Een uitzondering hierop wordt gemaakt voor beleidsmatige relevante mutaties, deze worden ongeacht bovenstaande
normering wel toegelicht.
Verder worden in afwijking van bovenvermelde norm die artikelen,
waarop in de begroting 2011 geen of zeer geringe ontvangsten zijn
geraamd maar waar in 2011 wel relatief kleine bedragen op zijn gerealiseerd, niet apart toegelicht.
Bekostigingssystematiek Rijkswaterstaat
Op 8 juni 2010 (kamerstuk 30 873 nr. 3) heeft de voormalig Minister van
Verkeer en Waterstaat u het rapport «evaluatie baten-lastendienst
Rijkswaterstaat» aangeboden. Bij de aanbieding is u toegezegd de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

11

Leeswijzer

bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat, die gebaseerd was op een
generiek opslagpercentage op de externe kosten van een project, aan te
passen. Deze aanpassing werd noodzakelijk geacht om aan te sluiten bij
het huidige sturingsmodel, de transparantie van de geldstromen voor
interne en externe stakeholders te vergroten en om voldoende prikkels tot
het vergroten van de doelmatigheid in te bouwen.
De kern van de nieuwe bekostigingssystematiek is dat er een splitsing is
aangebracht tussen de externe kosten die samenhangen met aanleg en
onderhoud op de netwerken en de apparaatskosten van RWS. De relatie
tussen de externe kosten en de daarmee gemoeide apparaatskosten (en
daarmee de efficiency) is genormeerd. Hiermee krijgt RWS een
hoeveelheid capaciteit (fte) ter beschikking voor de uitvoering van het
productiepakket, die een goede weergave is van de productieopgave.
Bij Voorjaarsnota 2011 is als gevolg van de aanpassing van de bekostigingssystematiek van RWS op de Productartikelen 11, 12, 15, 16 en 18 de
nieuwe operationele doelstelling «Netwerkgebonden kosten» ingesteld.
Onder deze operationele doelstelling zijn de hoofdproducten «Apparaatskosten RWS» en «Overige netwerkgebonden kosten» opgenomen,
respectievelijk «Overige netwerkoverstijgende kosten» op artikel 18.
Tussen deze artikelen en artikel 14 zijn budgettair neutrale structurele
mutaties aangebracht als conversie naar het nieuwe bekostigingsmodel.
In mijn brieven aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten
Generaal (Kamerstukken II, 30 119 nrs. 4 en 5 van resp. 10 januari 2011 en
3 maart 2011) heb ik de Kamer hierover geïnformeerd.
De vastgestelde begroting 2011 is gebaseerd op de oude bekostigingssystematiek, waarbij de bij Voorjaarsnota 2011 nieuw ingestelde operationele
doelstelling «Netwerkgebonden kosten» nog niet was opgenomen. De
realisatiecijfers over het jaar 2011 zijn gebaseerd op de aangepaste
bekostigingssystematiek. Rijkswaterstaat heeft namelijk met ingang van
1 januari 2011 haar administratieve processen gebaseerd op de aangepaste bekostigingssystematiek.
Om bij de toelichting op de verschillen als gevolg van de realisatie 2011 te
voorkomen dat de oude en nieuwe bekostigingsystematiek met elkaar
interveniëren zijn er twee verschil kolommen opgenomen in het overzicht
«tabel budgettaire gevolgen van de uitvoering». De eerste verschil kolom
betreft de bij Voorjaarsnota doorgevoerde mutaties als gevolg van de
aanpassing van de bekostigingsystematiek. De verschillen in de tweede
kolom betreffen de feitelijk uitvoeringsverschillen in het jaar 2011.
Indicatoren
Voor wat betreft de indicatoren moet worden vermeld dat IenM bij het
verkrijgen van deze indicatoren voor een deel afhankelijk is van verzameling door externe partijen zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS). De praktijk is zodanig dat deze gegevens in een aantal gevallen
later beschikbaar komen. Dit leidt ertoe dat niet in alle gevallen de
gegevens over het verslagjaar ten tijde van het opstellen van het
jaarverslag beschikbaar waren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

12

Leeswijzer

Toezeggingen
Toezegging 23 juni 2011

Verwerking

De minister zal bij de volgende begrotingsnota meer
transparantie betrachten dan nu het geval was.

Vanaf Najaarsnota 2011 worden niet alleen realisatieprogramma’s op het IF
transparanter verantwoord, maar ook zijn projecttabellen met de planstudieprogramma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op projectniveau
zichtbaar zijn gemaakt en waarvan de belangrijkste mutaties van een
toelichting zijn voorzien. Bij het jaarverslag was dit al jaren van toepassing.
Alle productartikelen van het Infrastructuurfonds zijn vanaf dit jaarverslag
voorzien van een toelichtende tabel die inzichtelijk maakt welke mutaties
gedurende het jaar hebben plaatsgevonden. Zowel de mutaties binnen een
artikel (tussen de verschillende artikelonderdelen) als van en naar andere
artikelen. Bij alle mutaties is aangegeven of de mutatie een inter-temporele
kasschuif betreft of dat er sprake is van in- of extensiveringen of een
technische boeking. Bij inter-temporele kasschuiven is er, over de jaren heen
bezien, geen sprake dat er gelden aan het betreffende artikel worden
onttrokken, maar slechts sprake van een aanpassing van het kasritme. Bij
technische mutaties moet gedacht worden aan bijvoorbeeld toevoeging loonen prijscompensatie of bijvoorbeeld de overheveling van een project en de
bijbehorende begrotingsgelden van artikel a naar b.

3. De bedrijfsvoeringsparagraaf
Deze paragraaf gaat in op de belangrijkste bedrijfsvoeringsontwikkelingen
bij IenM.
4. De jaarrekening
De Jaarrekening bevat de volgende onderdelen:
– de verantwoordingstaat van het Infrastructuurfonds (een cijfermatige
staat waarbij inzicht wordt gegeven in de financiële afwijkingen tussen
de begroting en de realisatie op artikelniveau).
– de saldibalans van het Infrastructuurfonds met de daarbij behorende
toelichting.
5. Bijlage
Aan het jaarverslag van het Infrastructuurfonds zijn twee bijlagen
toegevoegd:
– De door de Algemene Rekenkamer gevraagde aansluiting tussen de
door AR en IenM berekende onderbesteding ProRail over de periode
2005–2010.
– Een afkortingenlijst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

13

Infrastructuurverslag

DEEL B HET INFRASTRUCTUURVERSLAG
3. INFRASTRUCTUURVERSLAG 2011
Het infrastructuurverslag beperkt zich tot het presenteren van de agenda
op projectniveau, met aandacht voor de gerealiseerde mijlpalen in het
lopende infrastructuurprogramma. Zo wordt inzichtelijk gemaakt, welke
projecten in 2011 zijn opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in
2011 is begonnen.
A. Mijlpalen en resultaten 2011
Beheer en onderhoud
In 2011 heeft IenM onder meer gewerkt aan de volgende maatregelen uit
de plannen van aanpak voor beheer en onderhoud:
Mijlpaal

Project

Hoofdwegen

Verhardingsonderhoud om vorstschades tot een minimum te beperken is
uitgevoerd. Ook is de opgetreden vorstschade van de winter 2010/2011
hersteld.
Groot variabel onderhoud A1 tussen Hengelo en de Duitse grens is afgerond
Aanpak levensduurproblematiek stalen bruggen: In 2011 zijn de Gideonbrug
(Groningen) en de Scharbergbrug (Elsloo) gerenoveerd.
Aanleg van ecoducten en andere ontsnipperingsmaatregelen rondom het
Hoofdwegennet i.s.m. Provincies en ProRail. Het gaat hierbij om onder meer
om de aanleg van 9 ecoducten in Drenthe, Gelderland en Overijssel en om
het treffen van kleinere maatregelen zoals natuurlijke oevers, duikers en
loopplanken. De Minister heeft het ecoduct Hoog Buurlo opengesteld.
Aantal kleinschalige verbeteringen voor het goederenvervoer realiseren (o.a.
aanpak onveilige verzorgingsplaatsen) zijn uitgevoerd
Impuls gegeven aan verkeersveiligheid voor de niet-autosnelwegen die in
beheer zijn bij het Rijk (o.a. aanbrengen bermverhardingen, ombouwen van
een kruispunt tot rotonde)

Hoofdwatersystemen

Opstellen leggers Waterwet (project loopt tot 2012): Diverse leggers zijn in
2011 opgeleverd.
Suppleties basiskustlijn, waarnaast de aanleg Zandmotor is gerealiseerd
Renovatie en uitbreiding gemaal Zenemuden (t.b.v. extra afvoer water vanuit
Overijssel naar IJsselmeer) is uitgevoerd

Hoofdvaarwegen

Onderhoud damwanden en vaarwegen Zeeland (project loopt tot 2016):
Bewegingswerk Sluis Terneuzen is in uitvoering en wordt eind 2012
opgeleverd. Damwanden Kanaal Gent Terneuzen zijn vrijwel aanbestedingsgereed. Renoveren Laagspanning Kreekraksluizen is evenals Netwerk
Hansweert Krammer in uitvoering.
Oevers Amsterdam-Rijnkanaal (damwanden en meerplaatsen) (project loopt
tot 2015): Dit project loopt volgens schema. Doel is om eind 2015 gereed te
zijn met de uitvoering.In 2011 is nader onderzoek gestart ten behoeve van
contractvoorbereiding. Deze wordt in 2012 afgerond. Planning is eind 2012
met de uitvoering te starten.
Renovatie Havenhoofden IJmuiden (Project loopt tot 2016): In 2011 zijn de
noodzakelijke werkzaamheden verricht om de havenhoofden op het huidige
onderhoudsniveau te houden. Daarnaast zijn onderzoeken uitgevoerd om
vast te stellen op welke wijze de renovatie moet worden uitgevoerd. Dit
onderzoek wordt naar verwachting in 2012 afgerond.
Onderhoud oevers en bodems Brabantse kanalen (Project loopt tot 2016): De
noordoever van de Zuid-Willemsvaart richting België is vervangen. Verder
zijn een aantal slechte oevertrajecten in het Wilhelminakanaal vervangen.
Onderhoud Oevers en bodems vaarwegen Zuid Holland (Project 2016): In
2011 in gestart met «Vervangen Goereese Bruggen», «Betonreparaties
Goereese Sluis en Volkeraksluizen» en «Herinrichting Berghaven.» Daarnaast
is vooronderzoek naar trapjeslijn Nieuwe Waterweg gestart. De meest
veelbelovend variant wordt verder onderzocht in 2012. In 2011 in ook gewerkt
aan de renovatie van de Verkeerscentrale Dordrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

14

Infrastructuurverslag

Mijlpaal

Project
Renovatie kunstwerken Limburg en IJsselmeergebied (project loopt tot 2016):
Renovatie Houtribsluizencomplex is volop in uitvoering.
Contractvoorbereiding voor diverse sluizen op de Maasroute is gestart.
Aanpassing bodembescherming, sluizen en bruggen en overige kunstwerken
i.v.m. hogere belasting Noord-Holland (Project loopt tot 2016): Eind 2011 is
een contract aanbesteed waarin het voorlopig herstel van de bodembescherming van de Noordersluis IJmuiden is opgenomen, Uitvoering vindt
plaats in 2012.
Het grootschalig herstel van de bodembescherming is n.a.v. de ontwikkelingen van het project Zeetoegang IJmond uitgesteld tot na 2016.
Onderhoud vaargeulen Nederrijn, IJssel, Twentekanalen/Meppelerdiep en
Zwarte Water (project loopt tot 2016): De uitvoering van het onderhoud aan
de vaargeulen is gestart. Oplevering gepland voor in 2012.
Renovatie sluizen en in- en aflaatwerken Twentekanalen Delden/Hengelo en
Spooldersluis (Project loopt tot 2013): In 2011 hebben grondige inspecties
plaatsgevonden ter voorbereiding van de realisatie.
Renovatie stalen boogbruggen Utrecht (Project loopt tot 2016, uitvoering is in
2011 gestart) (Project loopt tot 2016, uitvoering is in 2011 gestart)
In 2011 is de realisatiefase van start gegaan. Gestart is met werkzaamheden
(conservering en vijzelen) aan de Schalkwijkse brug en met werkzaamheden
(vormgeving) ten behoeve van de nieuwbouw van de de Schellingwouderbrug. De officiële starthandeling heeft op 12 september plaatsgevonden.»

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer en
onderhoud wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en
naar het MIRT Projectenboek 2012.
Aanleg en benutting
Hieronder volgen de mijlpalen die IenM in 2011 zijn behaald binnen de
sectoren van het Infrastructuurfonds.
Hoofdwatersystemen
Mijlpaal

Project

Oplevering

Diverse ICES Natte natuurprojecten, waaronder de inrichting van de
IJsselmonding
Diverse projecten uit het MIRT Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren waaronder de Herstel en inrichtingsprojecten Veerdam Gameren en
Herstel zoetwatergetijden natuur Oude Maas en de Waterbodemsaneringen
van het Slochtereiland en de Hollandsche IJssel

Start realisatie

Diverse projecten uit het MIRT verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren zoals de sanering van het kanaal door Walcheren en KRW vispassages.

Bij het Deltaplan grote rivieren zijn met de ingebruikname van de
keermuur in Harlingen in 2010 alle projecten voltooid. De financiële
afwikkeling loopt nog door in 2012.
In 2011 is volop uitvoering gegeven aan de projecten Zandmaas en
Grensmaas. Wel dreigde het project Grensmaas te vertragen door de niet
voorziene terugvallende markt voor zand en grind. Eind 2011 is een
nadere overeenkomst met het Consortium Grensmaas gesloten om de
voortgang van het project veilig te stellen.
Bij het programma Ruimte voor de Rivier is in 2011 voor 9 maatregelen
een projectbesluit genomen. Er zijn 12 maatregelen gegund en daarmee
in uitvoering.
Naast deze mijlpalen is in 2011 voortvarend gewerkt aan het HWBP-2 dat
door de Tweede Kamer ook als groot project is aangewezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

15

Infrastructuurverslag

Hoofdwegennet

1
2

Mijlpaal

Project

Start realisatie

A2 Den Bosch-Eindhoven1
A2 Maasbracht – Geleen1
A12 Waterberg-Velperbroek2
A15 Maasvlakte-Vaanplein
A29 knooppunt Vaanplein-aansluiting Barendrecht
A50 Ewijk-Valburg
N31 Leeuwarden (Haak om Leeuwarden)
A12 Lunetten – Veenendaal
(Utrecht-Bunnik-Driebergen-Maarsbergen-Veenendaal)
A27 Lunetten – Rijnsweerd
A28 Utrecht – Amersfoort

Spoedaanpak.
Crisis en herstelwet.

De in begroting geplande start van de realisatie bij de projecten A9
Alkmaar – Uitgeest, A12 Gouda – Woerden, A12 Zoetermeer – Zoetermeer
centrum, A4 Dinteloord- Bergen op Zoom en A2 Passage Maastricht heeft
eerder dan gepland reeds in 2010 plaatsgevonden.
De start van de projecten A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere en A4
Delft-Schiedam stond eind 2011 gepland. Van Schiphol-AmsterdamAlmere is het projectbesluit begin 2012 pas onherroepelijk geworden,
waarna begonnen is met de realisatiefase. Het projectbesluit van A4
Delft-Schiedam is in 2011 onherroepelijk geworden, waarna ook de
gunning nog in 2011 heeft plaatsgevonden. In de eerste helft van 2012
gaat bij dit project de eerste schop in de grond.
Bij het project A2 Meerenakkerweg zal in 2012 een begin worden gemaakt.
Dit is veroorzaakt door vertraging in de voorbereidingsfase.
Mijlpaal

Project

Gestart en opgeleverd

A9 Alkmaar – Uitgeest1
A2 Oudenrijn – Everdingen
A1 ’t Gooi1
Bij het programma Mobiliteitsaanpak (Actieprogramma Wegen eerste
tranche) zijn er 48 maatregelen opgeleverd ter verbetering van de
aansluitingen tussen het hoofdwegennet en de regionale wegen. Het betreft
onder andere het plaatsen van verschillende DRIP’s en camera’s en kleine
aanpassingen aan aansluitingen en in- en uitvoegers.
A9 Velsen-Raasdorp1
A9 Raasdorp-Badhoevedorp1
A1 ’t Gooi1
A1/A6 Diemen-Muiderberg-Almere Stad west Oostbaan1
A4 Badhoevedorp-Nieuwe Meer1
A10 Nieuwe Meer-Amstel1
A27 Everdingen-Lunetten1
A1 Watergraafsmeer-Diemen1
A28 Hattemerbroek-Lankhorst1
A12 Zoetermeer-Zoetermeer Centrum
A50 Valburg-Grijsoord
N57 Rondweg Middelburg-Veersedam
A9 Almaar-Uitgeest
A2 Oudenrijn – Everdingen
A2 Sint Joost – Urmond
A12 Utrecht – Bunnik
N9 Koedijk – De Stolpen

Oplevering

1

Spoedaanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

16

Infrastructuurverslag

Van de in de begroting genoemde projecten zijn A2 Leenderheide –
Valkenswaard, A12 Woerden – Oudenrijn en A58 Eindhoven – Oirschot
versneld reeds in 2010 opengesteld. De projecten A2 OudenrijnEverdingen, A12 Utrecht – Bunnik en A28 Utrecht – Amersfoort zijn eerder
dan gepland reeds in 2011 opengesteld voor verkeer.
Het project A2 Sint-Joost- Urmond maakt onderdeel uit van het Maatregelenpakket Limburg. Deze stond gepland voor 2010, maar is net over de
jaargrens in januari 2011 opengesteld.
De in de begroting aangekondigde openstelling van A29 Knooppunt
Vaanplein – aansluiting Barendrecht wordt meegenomen in de realisatiefase van het project Maasvlakte – Vaanplein. Bij het project A27
Lunetten – Rijnsweerd vindt de opleving plaats in 2012. De gemaakte
planning bleek bij gunning niet door de aannemer te realiseren.
Hoofdvaarwegennet
Mijlpaal

Project

start realisatie

Vaarweg Meppel – Ramspol (keersluis Zwartsluis)
Bouw Vierde Sluiskolk Ternaaijen

Het project Zuid-Willemsvaart (vervanging sluizen 4, 5 en 6) is versneld
opengesteld in 2010. Het project Walradar Noordzeekanaal zal in 2012
worden gerealiseerd.
Verder is eind 2011 een uitvoeringsbesluit genomen voor het project
Amsterdam-Rijnkanaal, verwijderen keersluis Zeeburg, waardoor het
project in uitvoering kan gaan. De aanbesteding voor het project
Wilhelminakanaal is gestart in 2011 en de realisatie daarvan wordt in 2012
verwacht.
Het realisatiebesluit voor de verhoging van de spoorbrug Zuidhorn
(vaarweg Lemmer-Delfzijl) naar 4-laagscontainervaart is eveneens
genomen. De provincie is verantwoordelijk voor de uitvoering.
Quick wins binnenhavens
In 2011 is er op het gebied van binnenhavens verder uitvoering gegeven
aan de eerder bestuurlijk toegekende quick win projecten. In 2011 zijn er 4
projecten (waarvan 1 afwijzend) beschikt voor een totaalbedrag van € 4,8
mln. Sinds 2009 zijn er nu in totaal 66 projecten beschikt voor een totaal
bedrag van € 86,9 mln. In totaal zijn 18 projecten inmiddels opgeleverd.
De uitvoering wordt voortgezet in de periode tot en met 2013.
Naast de uitvoering van de toegekende quick winprojecten is er ook een
3e tranche voor nieuwe voorstellen in voorbereiding. In het najaar 2011
zijn de procedure en criteria aangekondigd in de septembercirculaire van
het Gemeentefonds. Vervolgens zijn deze criteria gepubliceerd via de
website van het rijk en van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

17

Productartikel 11

4. DE PRODUCTARTIKELEN
Artikel 11. Hoofdwatersystemen
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Op dit artikel worden de producten op het gebied van hoofdwatersystemen verantwoord. Dit betreft de onderdelen watermanagement, beheer
en onderhoud, aanleg, verkenning en planstudie en netwerkgebonden
kosten. Het watersysteem omvat het geheel van oppervlaktewater,
waterbodems, oevers, etc.
Het artikel hoofdwatersystemen op het infrastructuurfonds is gerelateerd
aan het beleidsartikel 31 (integraal waterbeleid) op de IenM begroting
(XII). De doelstelling van dit beleidsartikel is het op orde krijgen en
houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk
aanvaardbare kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

18

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
11. Hoofdwatersystemen

Begroting

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS RWS
bij VJN*

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties

20111

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

2011

2011

551 248
550 928
71 754

853 645
682 900
87 112

1 197 989
986 690
91 231

719 027
805 124
87 132

552 419
834 733
14 803

759 716
1 017 145
83 838

– 207 297
– 182 412
– 69 035

53 856
53 856
– 69 622

– 261 153
– 236 268
587

71 754
259 135

87 112
278 375

91 231
327 038

87 132
278 610

14 803
143 410

83 838
249 082

– 69 035
– 105 672

– 69 622
– 117 814

587
12 142

173 666

215 653

209 779

168 899

108 463

130 542

– 22 079

– 67 300

45 221

76 871

50 716

105 068

95 000

27 045

77 213

– 50 168

– 50 511

343

8 598
215 321

12 006
305 510

12 191
559 371

14 711
425 097

7 902
406 055

41 327
666 208

– 33 425
– 260 153

–3
– 12 335

– 33 422
– 247 818

4

3 917
– 15 347

115 838

185 851

376 813

322 921

278 185

495 711

– 217 526

– 5 114

– 212 412

5

– 3 973

99 483

119 659

182 558

102 176

127 870

170 497

– 42 627

– 7 221

– 35 406

6

– 11 374

4 718

11 903

9 050

11 988

27 615

13 919

13 696

10 043

3 653

2 206

6 142

6 711

7 007

18 913

3 656

15 257

3 357

11 900

7

– 1 498

52

4 500

727

585

2 159

8 354

– 6 195

2 124

– 8 319

8

–1

2 460

1 261

1 612

4 396
2 297

6 543
4 420

1 909
4 098

4 634
322

4 562
0

72
322

0
– 806

2 297

4 420

4 098

322

0

322

– 806

238 430

0

238 430

243 584

– 5 154

– 199

189 151

0

189 151

193 524

– 4 373

– 199

49 279

0

49 279

50 060

– 781

0

354 755
196 173

391 432
291 468

441 129
545 561

1 310

2 283

376 323
427 491

401 838
430 612

2 283
331 478
685 667

70 360
– 255 055

2

– 50 079
– 13 934
0
0
3 917

3

0
0

– 1 499

Productartikel 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Verplichtingen
Uitgaven
11.01 Watermanagement
11.01.01 Basispakket
watermanagement
11.02 Beheer en Onderhoud
11.02.01 Basispakket
waterkeren
11.02.05 Basispakket integraal
waterbeheren
11.02.08 Groot var.onderh.waterbeheer
11.03 Aanleg
11.03.01 Real.programma
waterkeren
11.03.02 Real.programma
waterbeheren
11.05 Verkenning en
planstudie
11.05.01 Verkenn.progr.hoofdwatersystemen
11.05.02 Planstudieprogr.waterkeren
11.05.03 Planstudieprogr.waterbeheer
11.06 Staf Deltacommissaris
11.06.01 Staf Deltacommissaris
11.07 Netwerkgebonden
kosten HWS
11.07.01 Apparaatskosten
RWS
11.07.02 Overige netwerkgebonden kosten
Van totale uitgaven:
– Apparaatsuitgaven
– Bijdrage aan batenlastendienst
– Restant

Realisatie

19

11. Hoofdwatersystemen

11.09 Ontvangsten

Realisatie

Begroting

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS RWS
bij VJN*

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties

2011

2011

20111

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

5 287

3 391

28 184

60 067

39 762

114 300

– 74 538

– 74 538

9

– 75 755

*

Productartikel 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging RWS bij VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekostiging RWS. Voor een nadere toelichting op deze
mutaties verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011.
(resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3, 2010–2011, 30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antoorden dd 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Kamer is aangeboden.
2
De lagere verplichtingen hangen voor een belangrijk deel samen met de lagere verplichtingenrealisatie. Dit speelde met name bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma als gevolg van een
bijstelling van de uitvoeringsplanning door de waterschappen.
3
De hogere realisatie wordt verklaard door het meerjarig aansluiten van het budget voor Beheer en Onderhoud met de meerjarige onderhoudsplanning, zoals in de begroting 2012 is toegelicht.
4
De lagere uitgaven hebben betrekking op de projecten Renovatie Stuwen in de Lek en Masterplan Haringvliet. Door de afgebroken aanbesteding in 2008 van de stuwen in de Lek is vertraging
ontstaan. Voorafgaand aan de renovatie wordt een aantal noodzakelijke maatregelen opgepakt om uitval te voorkomen en de veiligheid te waarborgen. Bij Haringvliet is de overgang naar de
volgende fase vertraagd, waardoor de uitgaven in de tijd verschuiven.
5
De lagere realisatie hangt met name samen met het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma, waarbij de financiële voortgang samenhangt met de projectvoortgang en facturering van de
waterschappen. Het kasritme van dit programma is daardoor lastiger te beheersen en wijkt af van hetgeen in de begroting 2011 was opgenomen. De projectvoortgang is gemeld in de basisrapportage HWBP-2 die in het kader van de Groot Projectstatus is opgesteld.
6
De lagere realisatie hangt in belangrijke mate samen met het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren, waarbij onder meer de aanbesteding vertraagd is door de verwerking van de
KRW-taakstelling uit het regeerakkoord. Voor een nadere toelichting op de projecten wordt verwezen naar de toelichting bij 11.03.02.
7
De hogere realisatie wordt met name veroorzaakt door de uitvoering van de deelprogramma’s van het Deltaprogramma. Deze middelen zijn overgeheveld vanuit de reservering van het Deltaprogramma onder het planstudieprogramma Waterkeren (artikelonderdeel 11.05.02). Het restant wordt vooral verklaard door de nieuwe bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat.
8
Vanuit de reservering Deltaprogramma zijn middelen overgeheveld voor de uitvoering van de deelprogramma’s van het Deltaprogramma (zie toelichting6). Deze deelprogramma’s vallen
onder het verkenningenprogramma hoofdwatersystemen (artikelonderdeel 11.05.01).
9
De lagere ontvangsten worden veroorzaakt door het niet in 2011 ontvangen van de geplande ontvangsten van de waterschappen. De factuur kende een betalingstermijn, die doorloopt in 2012,
waardoor deze ontvangsten begin 2012 worden verwacht.

20

Productartikel 11

Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

21

Artikel 11
Hoofdwatersystemen

Categorie artikel 11.01

artikel 11.02

artikel 11.03

artikel 11.05

artikel 11.06

83 838

249 082

658 314

13 357

4 098

83 838

249 082

7 894
666 208

562
13 919

4 098

– 69 622

– 117 814

– 12 335

10 043

903

236

28 083

– 2 245

Ontwerpbegroting 2011
Desalderingen
FES (NvW)
Begroting 2011

nvt

Loon- en
prijsbijstelling

Saldo

1 008 689

– 114 300

894 389

8 456
1 017 145

– 114 300

8 456
902 845

1

0

243 584

53 856

53 856

2

0

3

25 838

25 838

4

– 2 175

– 2 175

5

– 254 255

– 254 255

6

7

– 236

903

– 903

Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
– 1 405

Intertemporeel
– 254 255
Intertemporeel

Mutaties
voorjaarsnota
2011
Stand eerste
suppletoire wet
2011
Aanpassing
kostenmodel
Rijkswaterstaat
Overboekingen
binnen artikel 11
Hoofdwatersystemen
Overboeking
van/naar art 16
Megaprojecten
niet VenV
Kasschuiven

artikel 11.09

Neutraal

– 770
Kasschuif WAK
via algemene
middelen
Saldo 2010

Uitgaven

11 542

208 738

4 346

1 801

– 69 622

– 106 272

– 29 636

12 380

1 565

14 216

142 810

636 572

26 299

5 663

226 427

– 6 486

219 941

242 179

50 594

– 7 389

43 205

242 179

1 067 739

– 121 689

946 050

– 6 484

– 6 484

Neutraal
– 6 484

8

0

9

Neutraal
– 30 216

36 318

6 102

– 6 102

300

2 536

2 836

2 836

10

30 055

– 27 045

– 450

2 560

2 560

11

5 143

5 253

13

16 045

16 045

12

Intensivering/Extensivering
Intertemporeel
Intensivering/Extensivering
187

2 180

3 269

Productartikel 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Aanpassing
bekostigingssystematiek
Rijkswaterstaat
Overboekingen
binnen artikel 11
Overboeking
van/naar andere
departementen
Taakstellingen

artikel 11.07

22

Artikel 11
Hoofdwatersystemen
Overboeking
van/naar andere
departementen
Taakstellingen

Categorie artikel 11.01

Intensivering/Extensivering
400
Intensivering/Extensivering

Mutaties
miljoenennota
2012

Mutaties slotwet
2011

artikel 11.05

artikel 11.06

– 3 600

artikel 11.07

Uitgaven

artikel 11.09

Saldo

– 111

– 3 311

– 3 311

13

– 224

– 224

– 224

14

587

2 180

1 682

17 062

– 437

– 3 550

17 524

– 6 102

11 422

14 803

144 990

638 254

43 361

5 226

238 629

1 085 263

– 127 791

957 472

1 387

– 1 387

0

0

15

583

583

583

16

– 237 179

12 274

– 224 905

17

Neutraal

Intensivering
Intertemporeel

Mutaties
najaarsnota 2011
Stand tweede
suppletoire wet
2011
Overboekingen
binnen artikel 11
Hoofdwatersystemen
Overboeking
van/naar andere
departementen
Saldo 2011

artikel 11.03

– 5 497

– 218 239

– 13 443

0

– 5 497

– 216 852

– 14 247

0

0

– 236 596

12 274

– 224 322

14 803

139 493

421 402

29 114

5 226

238 629

848 667

– 115 517

733 150

0

10

– 10

Neutraal
0

0

18

– 171

– 83

– 83

19

20

Intensivering/Extensivering
88
Intertemporeel

0

3 917

– 15 347

– 1 597

– 796

– 28

– 13 851

75 755

61 897

3 917

– 15 347

– 1 499

– 806

– 199

– 13 934

75 755

61 814

Productartikel 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Stand ontwerpbegroting 2012
Overboekingen
binnen artikel 11
Hoofdwatersystemen
Overboeking
van/naar andere
departementen
Saldo 2011

artikel 11.02

23

Artikel 11
Hoofdwatersystemen

Categorie artikel 11.01

artikel 11.02

artikel 11.03

artikel 11.05

artikel 11.06

artikel 11.07

Uitgaven

artikel 11.09

Saldo

Realisatie 2011

14 803

143 410

406 055

27 615

4 420

238 430

834 733

– 39 762

794 964

Productartikel 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

1
In het Regeerakkoord is aangegeven dat de belegde ruimte in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) van middelen op het gebied van Verkeer en Vervoer, Ruimtelijk Ordening,
Milieu en Duurzaamheid en Kennis/Innovatie wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijk de departementale begrotingen. De FES-begroting voor de jaren 2011 en volgende
is leeg geboekt. Dit betekent dat FES-financiering via de ontvangstenartikel IF/19.10 komt te vervallen en wordt omgezet in financiering uit de algemene middelen (IF19.09).
2
Als gevolg van een herstructurering van de bekostiging van RWS, is op de artikelen 11, 12, 15, 16 en 18 een nieuwe operationele doelstelling ingevoegd met de hoofdproducten ″Apparaatskosten RWS″ en ″Overige netwerkgebonden kosten″ respectievelijk ″Overige netwerkoverstijgende kosten″ op artikel 18. Tussen deze artikelen en artikel 11 worden budgettair neutrale structurele mutaties aangebracht als conversie naar het nieuwe bekostigingsmodel. In mijn brieven aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal (Kamerstukken II, 30 119 nrs. 4 en 5
van resp. 10 januari 2011 en 3 maart 2011) heb ik de Kamer hierover eerder geïnformeerd.
3
Voor € 0,903 mln betreft het desaldering (hogere uitgaven/hogere ontvangsten) voor bijdragen van derden aan de Zandmotor en het Verbeterprogramma Kwaliteit rijkswateren. Verder vindt
een overboeking plaats van 11.06 naar 11.05 in het kader van een SLA afspraak.
4
In het kader van het project Zandmotor zou vanaf eind 2010 een grote hoeveelheid zand worden aangebracht voor de Delflandse kust tussen de kustplaatsen Ter Heijde en Kijkduin. De aanbesteding heeft echter pas eind 2010 plaatsgevonden, waardoor de voor dit project in 2010 beschikbare gelden, via begrotingsartikel 19, naar het ministerie van Financiën zijn teruggeboekt. Deze
gelden zijn op artikel 11.03 weer opgevraagd (€ 28 mln). Vanuit 11.05 is € 2,2 mln overgeboekt naar EL&I voor voorfinanciering Deltaprogramma’s ZW-Delta en Waddengebied.
5
Dit betreft de verwerking van de taakstellingen, zoals afgesproken in het Regeerakkoord.
6
Op het budget ten behoeve van het Hoogwaterbeschermingsprogramma is een kasschuif aangebracht waardoor het mogelijk wordt het Bestuursakkoord Water te sluiten.
7
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2010 aan de begroting 2011. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2010 naar 2011.
8
Zie gestelde bij 1.
9
Het betreft voor € 6,1 mln hogere ontvangsten voor met name bijdragen van derden met betrekking tot project Zandmotor, Rivierverruiming , Dijkversterking en Herstel steenbekleding en het
Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma. Voor ca € 30 mln gaat het om een technische overboeking tussen de MIRT-fases planstudie en realisatie.
10
De overboekingen tussen artikel 11 en 16, binnen het waterdomein, betreft de overboeking van gelden verbeterprogramma waterkwaliteit m.b.t. de maatregelen Lent/Nederrijn naar Ruimte
voor de Rivier en € 0,3 mln. van Maaswerken naar het KRW project NVO-Limburg. Daarnaast wordt een deel van de taakstellingen omgevingsrecht en bovenrechtelijke inpassing, welke bij
Voorjaarsnota geparkeerd waren op artikel 11.05 ten laste gebracht van artikel 16.02 Ruimte voor de Rivier.
11
Om de financiering van het Bestuursakkoord Watermogelijk te maken zijn een aantal kasschuiven binnen artikel 11 doorgevoerd. Deze kasschuiven manifesteren zich op met name het planstudieprogramma waterkeren. Ook zijn de beschikbare budgetten voor het Tweede HWBP in lijn gebracht met de actuele uitvoeringsplanning van dit programma.
12
Dit betreft de toevoeging aan het Infrastructuurfonds van de loon- en prijsbijstelling 2011.
13
Dit betreft een overboeking vanuit HXII voor BES (11.01) en een overboeking naar EL&I voor verdrogingsgelden (11.03) en voor 1 fte voor Deltares (11.07).
14
Dit betreft een boeking naar aanleiding van de verwerking van de taakstelling op het apparaat RWS.
15
Dit betreft een overheveling uit planstudiegelden ten behoeve van beperkte tegenvallers binnen realisatieprogramma.
16
Dit betreft overboekingen van EL&I voor de Opdracht Deltares voor onderzoek Natuurherstel WST zonder ontpoldering en voor de verrekening van de uitgaven door het USVNSC in 2010.
17
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2011 naar 2012.
18
Dit betreft een overboeking tussen 11.05 en 11.06 met betrekking tot een bijdrage aan de staf Deltacommissie.
19
Deze mutaties hebben betrekking op de overboeking van ELI m.b.t. de Vlaams Nederlands Scheldecommissie.
20
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2011 naar 2012.

24

Productartikel 11

11.01 Watermanagement
De operationele doelstellingen voor het waterkwantiteitsbeheer van de
rijkswateren zijn:
• Het op orde brengen en houden van de samenhang tussen het
regionaal – en het hoofdwatersysteem in 2015. Hiermee wordt de
problematiek van zowel wateroverlast als watertekort bestreden.
• Het kunnen beschikken over voldoende water in de rijkswateren, zodat
tegemoet kan worden gekomen aan de behoeften die voortvloeien uit
de diverse gebruiksfuncties. Om dit te realiseren worden peilbesluiten
nageleefd, worden de waterakkoorden geactualiseerd en uiteraard
nageleefd. Het waterpeil wordt zoveel als mogelijk afgestemd op de
gebruiksfuncties.
Daarnaast wordt zorg gedragen voor een adequate informatievoorziening
over de reguliere waterkwantiteit en waterkwaliteit. Dit houdt zowel de
vergaring als de beschikbaarstelling van interne en externe informatievoorziening over het watersysteem in. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om
berichtgeving over hoog- en laagwater, naderende stormen, verontreinigingen en ijsvorming. Hiermee is binnen Rijkswaterstaat een calamiteitenorganisatie belast.
11.01.01 Basispakket watermanagement
Binnen het basispakket watermanagement zijn de volgende activiteiten
uitgevoerd:
• peilbeheer en bediening van objecten;
• monitoring en informatieverstrekking;
• crisisbeheersing en -preventie.
Meetbare gegevens
Basispakket

Watermanagement

Areaaleenheid

Omvang
1/1/2011

Omvang
31/12/11

Km2 water

65 250

90 278

1

1
De vergoting van de omvang van het areaal wordt nagenoeg volledig verklaard door de toevoeging per oktober 2010 van de Caribische Eilanden
Saba, Bonaire en St. Eustatius als gemeenten bij Nederland.

Bron: Rijkswaterstaat

Basispakket

Indicatoren

Watermanagement

RWS participeert minimaal tien keer per jaar in een multidisciplinaire
oefening, evalueert opgetreden grote calamiteiten en oefeningen en voert
afgesproken verbeteracties uit op het gebied van waterkwaliteit, -overlast
en- tekort.
RWS verstrekt informatie binnen afgesproken termijn en van voldoende
kwaliteit bij maatschappelijk vitale processen.

Streefwaarde
2011

Realisatie
2011

80%

95%

1

90%

94%

2

1
Er is strak gestuurd op een goede uitvoering van de calamiteitenoefening en van de verbeteracties (m.n. Landelijk draaiboek management
overstromingen, implementatie crisisinformatiesysteem (FLIWAS) bij alle waterbeheerders) waardoor de gerealiseerde score hoger is uitgevallen.
De hier gepresenteerde eindscore (95%) is berekend op basis van de scores op drie prestatiekenmerken (participatie, afhandeling en verbeteracties).
2
Met een score van 94% lag de indicator over de «informatievoorziening over maatschappelijk vitale processen» (met name ijsberichtgeving,
berichtgeving over hoogwater en stormvloed) boven de streefwaarde (90%).

Bron: Rijkswaterstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

25

Productartikel 11

11.02 Beheer en onderhoud
Het beheer en onderhoud is er op gericht om het hoofdwatersysteem
zodanig in conditie te houden dat de primaire functie van zowel het
waterkeren als waterbeheren vervuld kan worden. Uit de gerealiseerde
waarden van de verschillende prestatieindicatoren blijkt dat in 2011 de
conditie van het hoofdwatersysteem van voldoende kwaliteit was om de
primaire functie te vervullen.
11.02.01 Basispakket Beheer en Onderhoud waterkeren
Het basispakket Beheer en Onderhoud waterkeren bevat:
1. Kustlijnhandhaving(conform de basiskustlijn zandige kust niveau
1990);
2. Beheer en onderhoud rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen
(conform de Waterwet (voorheen de Wet op de Waterkering).
ad 1. Kustlijnhandhaving
Het Nederlandse kustsysteem kent een continu verlies aan zand dat
jaarlijks gecompenseerd moet worden. Om de basiskustlijn en het
kustfundament te kunnen handhaven op het afgesproken niveau dient
jaarlijks gemiddeld 12 mln. m3 te worden gesuppleerd. Hiertoe wordt
jaarlijks een suppletieprogramma vastgesteld. Inhoud en omvang van dit
programma kan jaarlijks variëren naargelang specifieke behoefte en
budgettaire mogelijkheden. Door de aannemers bij de aanbesteding van
de suppletieprogramma’s de vrijheid om de suppletiewerkzaamheden
over twee jaar te verspreiden, kunnen deze werkzaamheden goedkoper op
de markt worden gezet. Hierdoor kunnen echter wel afwijkingen ontstaan
ten opzichte van de jaarlijks geplande werkzaamheden.
Het suppletieprogramma 2011 ging uit van dat er 6,8 mln. m3 zand
gesuppleerd zou worden. Van dit suppletieprogramma is 3,3 mln. m3
gerealiseerd (de rest volgt in 2012). Daarnaast is in 2011 het laatste deel
van het suppletieprogramma 2010 gerealiseerd (7,4 mln. m3). Tot slot is in
2011 al een begin gemaakt met het suppletieprogramma 2012 (0,7 mln.
m3).
Totaal is in 2011 hiermee 11,4 mln. m3 zand gesuppleerd. Hiervan is 6,9
mln. m3 zand op het strand (begroting 2011: 4,1 mln. m3) en 4,5 mln. m3
zand onder water gesuppleerd (begroting 2011: 7,2 mln. m3).
ad 2. Beheer en onderhoud rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen
Rijkswaterkeringen
Rijkswaterstaat beheert en onderhoudt ongeveer 250 km primaire
waterkeringen. Primaire waterkeringen zijn waterkeringen die onder de
Waterwet vallen omdat ze bescherming bieden tegen het buitenwater. Het
gaat om enkele zeedijken op de Waddeneilanden, de Afsluitdijk, de
Houtribdijk, de dijk van Marken en dammen in Zeeland. Naast deze
primaire waterkeringen beheert en onderhoudt Rijkswaterstaat een aantal
niet-primaire waterkeringen.
Stormvloedkeringen
Ter beveiliging van ons land tegen de zee is een aantal stormvloedkeringen aangelegd, die bij hoogwater gesloten kunnen worden. Het Rijk
heeft vier stormvloedkeringen in beheer: de Stormvloedkering Oosterschelde, de Stormvloedkering Nieuwe Waterweg (de Maeslantkering), de
Hartelkering en de Stormvloedkering Hollandsche IJssel. Het onderhoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

26

Productartikel 11

aan de keringen betreft voornamelijk het conserveren van de schuiven,
het onderhoud aan werktuigbouwkundige en elektronische onderdelen,
het onderhoud aan het besturingssysteem en periodieke inspecties.
Faalkansgericht onderhoud is nodig om de stormvloedkeringen, in
combinatie met de achtergelegen keringen die dijkringgebieden
beschermen, te laten voldoen aan de wettelijke normen.
Meetbare gegevens
Basispakket

Beheer en onderhoud
waterkeren

Areaaleenheid

Begrote
Omvang

Dijken primaire waterkeringen in
km
Stormvloedkeringen
Niet primaire waterkeringen in km
Suppleren voor kustlijnzorg in
mln.m3
Totaal

Omvang
gerealiseerd

Totaalbudget
2011

Totaalbudget
2011 na
conversie
bekostiging*

Gerealiseerd
begrotingsbedrag
2011

(x € 1 000)

(x € 1 000)

(x € 1 000)

267
4
396

2491
4
8293

37 100
49 800
8 100

12 000
24 126
2 400

12 000
38 6002
2 400

11,3

11,4

35 542

24 716

55 4634

130 542

63 242

108 463

*
Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart
2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr.3 , 2010–2011, 30 119, nr.4 en nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antwoorden d.d. 27 april 2011,
Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
Het areaal aan dijken primaire waterkeringen is iets kleiner, dan waarin ten tijde van de opstelling van de begroting 2011 werd uitgegaan, doordat
er keringen in Zeeland zijn overgedragen aan de waterschappen.
2
De hogere realisatie wordt veroorzaakt door het meerjarig aansluiten van het budget voor Beheer en Onderhoud met de meerjarige onderhoudsplanning, zoals in de begroting 2012 is toegelicht.
3
De in de realisatie opgenomen 829 km voor niet-primaire keringen is gebaseerd op een herdefiniëring van deze niet-primaire waterkeringen. De
waarde van 396 km die in de begroting 2011 opgenomen was, had alleen betrekking op de lengte van de dijken langs de vaarwegen die tevens een
waterkerende functie hebben. In de in de tabel opgenomen waarde is het volledige areaal niet-primaire waterkeringen opgenomen.
4
Het gerealiseerde volume in 2011 betreft 7,4 mln. m3 uit het suppletieprogramma 2010, 3,3 mln. m3 uit het suppletieprogramma 2011 en 0,7 mln.
m3 uit het suppletieprogramma 2012. De hogere realisatie hangt met name samen met het grotere aandeel van de duurdere strandsuppleties dan
begroot.

Bron: Rijkswaterstaat

Basispakket

Indicatoren (Norm)

Beheer en Onderhoud
Waterkeren

Het jaarlijks suppleren van gemiddeld 12 miljoen m3 zand conform een
jaarlijks vastgesteld suppletieprogramma om de basiskustlijn te
handhaven.
De primaire rijkswaterkeringen (dijken, duinen, stormvloedkeringen,
etc) en andere werken die direct buitenwater keren, voldoen aan de
veiligheidsnormen uit de wet op de waterkering, of (indien de kering
niet aan de wet voldoet) het in technisch staat houden van de situatie
2006 à 62% (= 100% streefwaarde).

Streefwaarde
2011

Realisatie
2011

11 272 000
m3

11 437 000
m3

62%

52%

1

1
De indicator is gericht op het voldoen van de primaire rijkswaterkeringen aan de Waterwet (voorheen Wet op de Waterkering ) of, indien de kering
niet aan die wet voldoet, het technisch in staat houden van de situatie 2006. Uit de «tweede toetsing» (2006) is gebleken dat 62% van de primaire
waterkeringen in beheer bij het Rijk voldoet aan de normen uit de Waterwet. Het beheer en onderhoud programma is er op gericht dit percentage
vast te houden. In 2011 is van een deel van de in 2006 getoetste primaire rijkswaterkeringen de technische staat achteruit gegaan t.o.v. de situatie in
2006 (Houtribdijk, Westkanaaldijk Amsterdam-Rijnkanaal en sluiseilanden bij IJmuiden). Anderzijds zijn er verbeteringen bereikt door de uitvoering
van het Hoogwaterbeschermingsprogramma en herstel zeeweringen Zeeland.
In 2011 is de 3e (vijfjaarlijkse, wordt zesjaarlijkse) toetsing gerapporteerd. Het nieuwe percentage van de primaire waterkeringen dat volgens de
inzichten van 2011 voldoet aan de normen uit de Waterwet is door deze 3e toetsing bijgesteld van 62% naar 52%. Dit komt voor een klein deel door
achteruitgang van keringen maar grotendeels door enerzijds aangescherpte eisen en anderzijds doordat het deel van de keringen met «geen
oordeel» sterk is teruggedrongen. Veel van deze keringen blijken volgens de 3e toetsing niet te voldoen. Van de stormvloedkeringen voldoet alleen
de Hollandsche IJsselkering niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

27

Productartikel 11

Suppleren voor kustlijnzorg in 1000m3

2007

2008

2009

2010

Begroot
2011

Realisatie
2011

Strand
Onderwater

3 724
8 976

1 249
6 213

600
14 000

3 793
4 413

4 050
7 222

6 893
4 544

In onderstaand figuur is de gerealiseerde zandsuppletie over de periode
tussen 2001 en 2011 weergegeven.

Bron: Rijkswaterstaat, 2011

11.02.05 Basispakket Beheer en Onderhoud integraal Waterbeheren
Het basispakket Beheer en Onderhoud waterbeheren bevat alle activiteiten die noodzakelijk zijn om het hoofdwatersysteem op een kwaliteitsniveau te houden dat voldoet aan de vigerende regelgeving. Hierbij valt te
denken aan beheer en onderhoud van:
• Rijkswateren t.b.v. maatgevend hoogwater (MHW);
• Stuwende en spuiende kunstwerken;
• Rijkswateren ten behoeve van waterkwaliteit;
• Oevers en bodems;
• Vergunningverlening en handhaving.
De resultaten van het afgelopen jaar zijn bij de meetbare gegevens
beschreven.
In het Beheerplan Rijkswateren (BPRW) is aangegeven welke maatregelen
RWS ten behoeve van de Kaderrichtlijn Water uitvoert en op welke wijze
RWS de beheerplannen Natura 2000 samen met provincies en andere
betrokkenen vorm geeft. De implementatie van de Waterwet verloopt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

28

Productartikel 11

goed en leidt, vanwege het grotere aantal AMvB’s in de nieuwe Waterwet,
tot minder vergunningen en meer meldingen. De inspanningen
verschuiven hierdoor van minder vergunningverlening (voor wat betreft
eenvoudige zaken) naar controle van de meldingen. Voor complexe
situaties geldt nog steeds de vergunningplicht.
Meetbare gegevens
Basispakket

Beheer en onderhoud
waterbeheren

Areaaleenheid

Totaal aantal vergunningen
Spuiende en stuwende kunstwerken
Oevers en stortplaatsen

Omvang
begroot

1 100
99

Omvang
gerealiseerd

1 1181
1032

Totaal

Totaalbudget
2011

totaalbudget
2011 na
conversie
bekostiging*

Gerealiseerd
begrotingsbedrag
2011

(x
€ 1 000)

(x
€ 1 000)

(x
€ 1 000)

3 913
53 400
19 900

6 418
17 234
3 050

6 500
17 445
3 100

77 213

26 702

27 045

*
Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart
2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr.3 , 2010–2011, 30 119, nr.4 en nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antwoorden d.d. 27 april 2011,
Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
De hier weergegeven aantallen zijn het totaal aantal vergunningen, dat in 2011 is behandeld (1051 nieuwe vergunningen en 67 vergunningen
bezien).
2
Met ingang van de begroting 2009 worden individuele kolken in plaats van kunstwerken geteld bij dit areaalkengetal. Bij nadere analyse van de
spui van IJmuiden bleken meer kolken aanwezig dan geregistreerd.

Bron: Rijkswaterstaat

Basispakket

Indicator

Beheer en
Onderhoud
Waterbeheren

De spuiende kunstwerken en stuwen kunnen te allen tijde worden
geopend.
Het percentage van de door Rijkswaterstaat verleende vergunningen in
het kader van Wvo, Wbb, Wbr, OW, Wwh voldoet aan de wettelijke
termijnen.

Streefwaarde
2011

Realisatie
2011

100%

99,9%

80%

93%

1

1
De indicator «spuiende kunstwerken en stuwen kunnen te allen tijde worden geopend» scoort net geen 100% omdat in Zeeland twee kunstwerken
enkele dagen niet hebben gefunctioneerd. Dit is verholpen. Omdat het zich niet tijdens hoogwater heeft voorgedaan en het gewenste waterpeil
gehandhaafd kon blijven, heeft het geen kritieke situaties opgeleverd.

11.02.08 Groot variabel onderhoud Waterbeheren
Het betreft beheer en onderhoudsactiviteiten die per project groter zijn
dan € 30 mln. (vervangingen, mid-life onderhoud, etc.). Hieronder vallen
ook de projecten die voortvloeien uit het Plan van Aanpak achterstallig
onderhoud 2003, (bijlage bij begroting 2004). In het kader van dit plan is
een aantal projecten gedefinieerd.
In het kader van dit plan van aanpak achterstallig onderhoud zijn voor de
begroting 2011 de volgende projecten gedefinieerd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

29

Productartikel 11

Projecten

Doorlooptijd

Start
uitvoering
begroting

Start
uitvoering
realisatie

Stuwen Lek
Haringvliet

2010–2019
2004–2012

2010
2005

2010
2005

1

1
Na de afgebroken aanbesteding bij het project Stuwen Lek (biedingen hoger dan het beschikbare budget, zie Begroting IF 2010, pag. 33) is dit
project in 2009 doorgestart. De renovatie wordt nu in twee fases uitgevoerd. In 2010 is de uitvoering gestart. Hierbij is begonnen met een uitgebreide inspectie. In 2011 is gestart met de realisatie van de urgente maatregelen en tegelijkertijd start de voorbereiding van fase 2. Het project zal
doorlopen t/m 2019.

Bron: Rijkswaterstaat

11.03 Aanleg
Aanleg is er enerzijds op gericht de primaire waterkeringen op het niveau
te brengen dat nodig is om te voldoen aan de wettelijke normen.
Anderzijds is aanleg waterbeheren erop gericht waar nodig extra
functionaliteit te leveren die nodig is om de waterkwaliteit te verbeteren
en/of de waterkwantiteit te beheersen.
11.03.01 Realisatieprogramma Waterkeren
Op dit artikelonderdeel zijn het afgelopen jaar diverse projecten uitgevoerd. Deze projecten hebben betrekking op:
Realisatieprogramma waterkeren (IF 11.03.01)
uitgaven 2011 in EUR mln.
projectomschrijving

Uitgaven
Projecten nationaal
Deltaplan grote rivieren
Maatregelen i.r.t. rivierverruiming
Dijkversterking en Herstel
steenbekleding
Hoogwaterbeschermingsprogramma
Deltares Deltafaciliteit
IJsselsprong Zutphen
(smalle geul)
IJsseldelta Kampen
(hoogwatergeul)
Pilot Zandmotor

gereed

begroting

Realisatie

verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN*

verschil
a.g.v.
uitvoering

begroting

reaisatie

496

278

– 218

–5

– 213

0

4

4

4

2010

2011

1

13

5

–8

–1

–7

2015

2015

2

74

50

– 24

–3

– 22

2015

2015

290
9

100
8

– 190
–1

– 190
–1

2020
2013

2020
2013

0

0

0

0

2015

2015

0
39

0
62

0
23

0
23

2015
2012

2015
2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

4

5

30

Productartikel 11

uitgaven 2011 in EUR mln.
projectomschrijving

Overige onderzoeken en
kleine projecten

gereed

begroting

Realisatie

verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN*

verschil
a.g.v.
uitvoering

begroting

reaisatie

70

49

– 21

–1

– 20

2020

2020

6

*
Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart
2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr.3 , 2010–2011, 30 119, nr.4 en nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antwoorden d.d. 27 april 2011,
Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
Met de oplevering van de keermuur in Harlingen in 2010 zijn alle projecten opgeleverd. De financiële afwikkeling loopt echter nog door in 2012.
2
Met de aannemer zijn op basis van contract/uitvoeringsplanning afspraken gemaakt over een ander kasritme, waardoor betalingen zijn doorgeschoven naar latere jaren.
De lagere realisatie wordt enerzijds verklaard door een aanpassing van de planning van de aannemer en anderzijds door een aanbestedingsvoordeel.
4
het uitvoeringstempo van de projecten van de Waterschappen wijkt af van hetgeen in de begroting was opgenomen.
5
De aanleg van de zandmotor is voorspoediger verlopen dan verwacht en reeds in 2011 opgeleverd, wat de hogere realisatie verklaard. De
monitoring op deze pilot loopt door tot 2020.
6
De lagere uitgaven 2011 hebben met name betrekking op het project Delflandse kust. Deze zijn een gevolg van planningsaanpassingen van de
aannemer. Het project loopt op schema.

NB: In de in 2011 aangeboden suppletoire wetten Najaarsnota en Slotwet zijn projecttabellen met de realisatieprojecten opgenomen, waarin de
begrotingsmutaties op projectniveau tussen de verschillende suppletoire wetten zichtbaar zijn gemaakt. Hiervan zijn de belangrijkste mutaties
voorzien van een toelichting.

11.03.02 Realisatieprogramma Waterbeheren
Op dit artikelonderdeel is het afgelopen jaar gewerkt aan de in de
onderstaande tabel opgenomen projecten.
Realisatieprogramma Waterbeheren (IF 11.03.02)
uitgaven 2011 in EUR mln.
Projectomschrijving

Uitgaven
Projecten nationaal
Proef Grootschalige
Verwerking Baggerspecie
(GVB)
Stimuleringsregeling
verwerking baggerspecie
(SVB)
Subsidie baggeren
bebouwd gebied (SUBBIED)
Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren
Tijdelijke regeling
bestrijding regionale
wateroverlast
Projecten Landsdeel Oost
Integrale inrichting Veluwe
randmeer (IIVR)
Projecten Noordwest
Nederland
Natte natuurprojecten
IJsselmeergebied
Natuurlijker Markermeer/
IJmeer

gereed

begroting

Realisatie

verschil

Verschil
aanpassing
Bekostiging RWS
bij VJN*

Mutaties
a.g.v.
uitvoering

begroting

reaisatie

170

128

– 42

–7

– 35

0

0

0

0

2009

2010

0

0

0

0

2010

2010

6

7

1

1

2011

2011

66

43

– 23

– 18

divers

divers

7

6

–1

–1

2011

2011

17

23

6

7

2012

2012

2

0

1

1

1

2011

2012

3

11

3

–8

–8

2015

2015

4

–6

–1

–1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

1

31

Productartikel 11

uitgaven 2011 in EUR mln.
Projectomschrijving

Projecten Zuidwestelijke
delta
Natuurcompensatie
Perkpolder
Verruiming vaargeul
Westerschelde
Overig
Innovatie KRW/WB21
Synergie KRW/WB21
Kleine projecten
Afronding

begroting

Realisatie

verschil

9

5

3
32
18
0
1

gereed
Verschil
aanpassing
Bekostiging RWS
bij VJN*

Mutaties
a.g.v.
uitvoering

begroting

reaisatie

–4

–4

2014

2014

0

–3

–3

2011

2011

23
18
0
–1

–9
0
0
–2

–9
0
0
–2

2012
2015

2012
2015

5

7

*
Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart
2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3 , 2010–2011, 30 119, nr. 4 en nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antwoorden d.d. 27 april
2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
De lagere realisatie wordt enerzijds veroorzaakt door een vertraging van de aanbestedingen als gevolg van de KRW-taakstelling. De aanbesteding
is pas gestart nadat duidelijk was welke projecten doorgang konden vinden. Anderzijds is deze veroorzaakt door onduidelijkheid wie de aanleg van
zoetwaterkanalen zal uitvoeren. Besluitvorming hierover heeft nog niet plaatsgevonden. Hierdoor zullen de kosten pas in latere jaren worden
gemaakt.
2
De verdere uitvoering van dit project is ondergebracht (inclusief het resterende budget voor 2011 en 2012) bij het Natuur- en recreatieschap
Veluwerandmeren
3
In 2011 heeft een laatste betaling plaatsgevonden voor een van de onderliggende projecten.
4
Het uitvoeringstempo van de aannemer wijkt af van hetgeen in de begroting 2011 is opgenomen.
5
De lagere realisatie in 2011 is veroorzaakt door een aanpassing van de planning van de aannemer, waardoor een deel van de in 2011 geplande
betalingen reeds in 2010 is voldaan.
In de raming is rekening gehouden met een risicoreservering, ten behoeve van herstelwerkzaamheden na de verruiming. Tot op heden bleken nog
geen herstelwerkzaamheden noodzakelijk.
7
De lagere realisatie op de subsidieregeling Innovatie KRW wordt veroorzaakt, door vertraging in 2010.

NB: In de in 2011 aangeboden suppletoire wetten Najaarsnota en Slotwet zijn projecttabellen met de realisatieprojecten opgenomen, waarin de
begrotingsmutaties op projectniveau tussen de verschillende suppletoire wetten zichtbaar zijn gemaakt. Hiervan zijn de belangrijkste mutaties
voorzien van een toelichting.

11.05 Verkenning en planstudie
Verkenningen en planstudies zijn erop gericht om een probleem of een
initiatief met een maatschappelijke meerwaarde op het gebied van
Waterbeheer te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven
de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor
de uitvoering.
Op dit artikelonderdeel zijn in 2011 diverse projecten en programma’s
uitgevoerd. Deze projecten en programma’s hebben betrekking op
MIRT-onderzoeken, MIRT-verkenningen en planstudies.
MIRT-onderzoeken
Deelprogramma Veiligheid:
De brief van de Staatssecretaris over de uitkomsten van de Maatschappelijke Kosten Baten Analyse, de slachtofferrisico’s en de gebiedspilots en
het bijbehorende vervolgtraject is aan de Tweede Kamer verstuurd.
Deelprogramma Zoetwatervoorziening:
In het deelprogramma Zoetwater wordt verkend welke lange termijn
strategie moet worden ingezet ten behoeve van een duurzame zoetwatervoorziening die economisch doelmatig is. In 2011 is een knelpuntenanalyse opgeleverd. Deze analyse geeft inzicht in het verschil tussen vraag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

32

Productartikel 11

en aanbod van zoetwater in de huidige situatie en hoe deze zich
ontwikkelt als gevolg van klimaatverandering en sociaaleconomische
ontwikkelingen (2050 met een doorkijk naar 2100). De analyse is
gebaseerd op één landelijke en zeven regionale studies. De synthese van
de acht analyses geeft voor de eerste keer een breed gedragen kwantitatieve en kwalitatieve beschrijving van het hele watersysteem. De conclusie
is dat we met het huidig doel en de huidige strategie tegen grenzen
aanlopen. De knelpuntenanalyse vormt een goede basis voor het werken
aan oplossingen en strategieën.
Deelprogramma IJsselmeergebied:
De eerste fase van het Deltaprogramma IJsselmeergebied is medio 2011
afgerond. Belangrijke resultaten zijn onder meer de oplevering van de
eerste set (water)strategieën die de het speelveld inkaderen, de organisatie van de IJsselmeerdagen en IJsselmeerweek met een afrondende
Bestuurlijke Conferentie. De resultaten zijn ingebracht in het Deltaprogramma 2012. Vervolgens is gestart met de tweede fase, met het
uitbouwen van de set mogelijke strategieën voor het IJsselmeergebied,
samenwerking met andere deelprogramma’s en vormgeving van het
bestuurlijke en maatschappelijk proces om te komen tot een breed
gedragen eindadvies in 2014. Belangrijkste resultaten in de tweede fase
zijn de studie «Waarden en leidende principes» die de basis vormen voor
de mogelijke strategieën voor het toekomstig peilbeheer. Daarnaast is de
ontwikkeling, begeleiding en het faciliteren van het proces van strategieontwikkeling inclusief het inhoudelijk vormgeven van strategieën in de
tweede, derde en vierde fase van het Deltaprogramma (2011 – 2014)
vormgegeven en hebben «gebiedsateliers» plaatsgevonden, met als doel
om op lokaal niveau samenwerkingspartners inzicht te verschaffen in de
lokale gevolgen, kansen en oplossingen rondom de opgave van peilverandering in het IJsselmeergebied.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

33

Productartikel 11

Deelprogramma Rivieren:
Het werkprogramma, zoals door de stuurgroep is vastgesteld, is conform
plan uitgevoerd. Het accent lag op het regionaliseren van de deltascenario’s, het werken aan de probleemanalyse (de integrale gebiedsopgave) en
het ontwikkelen van de zoekrichtingen/mogelijke strategieën. Samen met
de ambtelijke begeleidingsgroepen en het programmabureau is gewerkt
aan deze langetermijn verkenning en de resultaten zijn aan de stuurgroepen Delta Rijn en Delta Maas voorgelegd. De belangrijkste resultaten
in 2011 zijn een intensieve samenwerking met regionale partners in het
rivierengebied voor de ontwikkeling van scenario’s voor de lange termijn,
de hoogwaterveiligheidsopgave, ruimtelijke ambities en integrale
gebiedsopgave en kennisuitwisseling en kennisvergaring.
Deelprogramma Rijnmond-Drechtsteden:
Bij het Deelprogramma Rijnmond-Drechtsteden zijn in 2011 de volgende
resultaten geboekt:
– aanbieding van de probleemanalyse aan de Tweede Kamer (via het
Deltaprogramma 2012);
– de Hoekpuntenanalyse, inclusief kosten-batenanalyse (KBA) en
inclusief onderzoek naar de ruimtelijke effecten van de hoekpunten;
– thematische toekomstverkenningen van haven, stedelijk en landelijk
gebied;
– een Quick Scan van ruimtelijke projecten en maatregelen, die direct
van invloed zijn op de wateropgave;
– regionale Deltascenario’s en een participatieplan.
Door interactie met betrokkenen, via participatiebijeenkomsten en de
internetsite, zijn de Deltascenario’s in brede kring besproken.
Vervolgens is de probleemanalyse besproken en zijn mogelijke strategieën (in samenwerking met Deltares) bedacht en in een conceptadvies
opgeschreven. Tenslotte is de samenwerking met de deelprogramma’s
Rivieren en Zuidwestelijke Delta vormgegeven, wat de samenhang
versterkt.
Deelprogramma Kust:
In maart 2011 is het Nationale Kader Kust door de staatssecretaris
ondertekend. Daarmee is een belangrijk deel van de opdracht van het
deelprogramma uitgevoerd. Vervolgens zijn de provincies aan hun
provinciale visies en het programmateam aan de Nationale Visie Kust
begonnen. Het merendeel van de provincies heeft een vergevorderd
concept opgeleverd en het programmateam werkt aan een concept versie
van de eerder genoemde Nationale Visie. Belangrijke momenten in waren
de brede bijeenkomsten en de versnellingsdagen met betrokkenen. In de
loop van het jaar zijn belangrijke onderzoeksresultaten opgeleverd zoals
de Zandsuppletie strategieën en de Toekomstbestendigheid van de
verharde zeeweringen. In het deltaprogramma 2012 is de knelpuntenanalyse aangescherpt, de kennisagenda geactualiseerd, zijn de deltascenario’s omgewerkt tot kustscenario’s en is besloten om grootschalige
kustuitbreiding niet langer tot onderdeel van de opdracht van het
deelprogramma Kust te beschouwen. Door het beschikbaar komen van
mogelijke strategieën wordt de samenwerking met deelprogramma’s
Wadden en Zuidwestelijke Delta en Nieuwbouw en herstructurering nog
relevanter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

34

Productartikel 11

Ontwikkelingschets 2010 Schelde estuarium:
In 2011 concentreerde de IenM-inzet zich op onderzoek en monitoring van
de effecten van de vaargeulverruiming van de Westerschelde, inclusief
bijbehorend onderhoudsbaggerwerk, op de natuur. Dit om zeker te stellen
dat de natuur geen schade ondervindt van deze werkzaamheden en de
vrijkomende baggerspecie zoveel mogelijk wordt benut om de natuur van
de Westerschelde te versterken (de zogenaamde plaatrandstortingen).
Innovatie Haaglanden:
Het innovatieprogramma is eind 2011 afgerond. Het eindsymposium en
de eindverslagen zijn geleverd. De financiële verantwoording wordt
voorjaar 2012 verwacht. De bereikte doelen zijn de realisatie van innovatieve waterberging op lokaal niveau, opgedane ervaring met diverse
samenwerkingsvormen met verschillende stakeholders en de ontwikkelde
concepten voor interactief waterbeheer.
Deltamodel:
Het Deltamodel 0.2 is eind 2011 opgeleverd voor eerste toepassing binnen
het Deltaprogramma.
11.05.01 Verkenningenprogramma Hoofdwatersystemen
Verkenningsprogramma Hoofdwatersystemen
Locatie

Projecten Noord-Nederland
Integrale verkenning Legger
Vlieland en Terschelling
Projecten NoordwestNederland
Toekomst Afsluitdijk
Projecten Zuidwestelijke Delta
Verkenning Grevelingen

Zandhonger Oosterschelde

Indicatie
modaliteit

Probleem

Referentiekader

Gereed

Begroting
2011

Realisatie
2011

Waterkeren
Veiligheid

Waterwet

2012

2012

Waterkeren

Veiligheid

Waterwet

2011

2011

1

Waterbeheren

Ecologische
waarden in
combinatie met
gebruiksfuncties
Veiligheid en
waterkwaliteit

Watervisie
Waterwet en Natura
2000

2011

2012

2

2013

2013

Waterkeren

1
In 2011 is met het definitief vaststellen van de structuurvisie Toekomst Afsluitdijk en het sluiten van de bestuursovereenkomst op 23 december
2011 de verkenningfase van de Afsluitdijk afgerond.
2
De voorkeursbeslissing is aangehouden en gekoppeld aan de besluitvorming in 2012 over de Uitvoeringsstrategie Grevelingen, VolkerakZoommeer en Zoetwater

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

35

Productartikel 11

11.05.02 Planstudieprogramma Waterkeren
Planstudieprogramma waterkeren
Gereed
Projectomschrijving

Begroting 2011

Realisatie 2011

Categorie 1
Projecten Nationaal
Overige steenzetting
Projecten Noordwest-Nederland
Extra spuicapaciteit Afsluitdijk

u 2012–2016

n.v.t.

1

pb/uo 2012

pb/uo 2013

2

1
Uit het planstudiebudget zijn middelen ingezet voor VNK-2 en de pilot Oesterdam. Het is de intentie om de overige steenzettingen mee te nemen
in de toetsronden van het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
2
Het project Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk (ESA) zal naar verwachting in de periode 2014–2017 worden uitgevoerd. Het projectbesluit/
uitvoeringsopdracht zal hierdoor verschuiven naar 2013.

Legenda:
u uitvoering
uo uitvoeringsopdracht
tb/pb tracébesluit/projectbesluit

11.05.03 Planstudieprogramma Waterbeheren
Planstudieprogramma waterbeheren
Gereed
Projectomschrijving

Begroting 2011

Realisatie 2011

Categorie 1
Projecten Zuidwestelijke Delta
Volkerak Zoommeer
Projecten Noordwest-Nederland
Ecologisch herstel Eem- en Gooimeer

pb/uo 2012

pb/uo 2012

pb/uo 2011

n.v.t.

1

1
Het project Ecologisch Herstel Eem- en Gooimeer maakt onderdeel uit van het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren en is als aparte
planstudie vervallen.

Legenda:
uo: uitvoeringsopdracht
tb/pb: tracébesluit/projectbesluit

11.06 Staf Deltacommissaris
Op dit artikelonderdeel worden de uitgaven van de staf deltacommissaris
verantwoord. Het is de taak van de deltacommissaris om, via de coördinerende bewindspersoon, het kabinet te adviseren over het Deltaprogramma en om te sturen op samenhang en integraliteit, voortgang en
draagvlak voor maatregelen en het Deltaprogramma als geheel.
11.07 Netwerkgebonden kosten
Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van Rijkswaterstaat en de overige netwerkgebonden kosten
weergegeven. Dit artikelonderdeel is als gevolg van de gewijzigde
bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat per voorjaarsnota 2011
ingesteld. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de
toelichting op de bekostigingsmutatie in de leeswijzer bij deze verantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

36

Productartikel 12

Artikel 12. Hoofdwegennet
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Op dit artikel worden de producten op het gebied van Rijkswegen
verantwoord. Dit betreft de onderdelen verkeersmanagement, Beheer en
Onderhoud, aanleg, verkenning en planstudie en netwerkgebonden
kosten.
Het artikel hoofdwegennet op het Infrastructuurfonds (IF) is gerelateerd
aan de beleidsartikelen 32, 34 en 36 op de IenM begroting (XII). De
doelstellingen van deze beleidsartikelen zijn:
– Artikel 32: Bereiken van een optimale veiligheid in of als gevolg van
mobiliteit;
– Artikel 34: Betrouwbare netwerken en voorspelbare reistijd;
– Artikel 36: Bewaken, waarborgen en verbeteren van kwaliteit
leefomgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

37

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
12. Hoofdwegennet

Begroting

Verschil

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties
2011**

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

2011

2011

2 343 084
2 467 308
66 215

3 959 152
3 058 410
59 233

1 879 765
2 908 606
56 527

5 072 103
3 269 934
57 150

2 274 880
2 577 371
50 137

3 739 149
3 086 172
50 529

– 1 464 269
– 508 801
– 392

– 280 280
– 280 280
– 1 027

– 1 183 989
– 228 521
635

52 145

53 924

56 527

57 150

50 137

50 529

– 392

– 1 027

635

14 070
1 090 900
859 239
231 661

5 309
1 230 533
977 849
246 621

0
827 211
657 227
102 253

0
1 209 404
1 031 823
80 592

0
322 966
178 572
72 016

0
1 023 854
835 014
61 357

0
– 700 888
– 656 442
10 659

0
– 503 560
– 485 366
0

0
– 197 328
– 171 076
10 659

6 063

67 731

96 989

72 378

127 483

– 55 105

– 18 194

– 36 911

898 165

1 385 754

1 652 932

1 709 262

1 340 525

1 775 886

– 435 361

– 133 764

– 301 597

761 343

1 307 071

1 610 236

1 699 800

1 340 525

1 661 397

– 320 872

– 127 106

– 193 766

5

32 608

136 822
138 564

78 683
290 684

42 696
261 065

9 462
225 341

0
374 846

114 489
190 564

– 114 489
184 282

– 6 658
– 22 502

– 107 831
206 784

6

0
23 780

273 464
0

92 206
174

110 871
5 336

68 777
4 371

42 027
10 758

45 339
2 927

– 3 312
7 831

– 59 815
0

56 503
7 831

273 464

92 032

105 535

64 406

31 269

42 412

– 11 143

– 59 815

48 672

446 870

0

446 870

440 388

6 482

1 504 124
963 184

1 622 386
1 436 024

387 073

0

387 073

381 348

5 725

59 797

0

59 797

59 040

757

3 356

2 971

5 099

0

5 099

1 170 895
1 734 355

1 510 612
1 756 351

767 552
1 804 720

1 200 889
1 885 283

– 433 337
– 80 563

1

– 528 248
38 746
0
0

2
3

4

0
– 6 345
32
– 99
– 6 278
32 608

7

8

9

– 11 296
– 10 406
– 890
–1

10

–1
0

Productartikel 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Verplichtingen
Uitgaven
12.01 Verkeersmanagement
12.01.01 Basispakket
verkeersmanagement
12.01.02 Servicepakket
verkeersmanagement
12.02 Beheer en onderhoud
12.02.01 Basispakket B&O
12.02.02 Servicepakket B&O
12.02.04 Groot variabel
onderhoud
12.03 Aanleg en planst.na
tracébesluit
12.03.01 Realisatieprogramma
12.03.02 Planstudie na
tracébesluit
12.04.01 GIV/PPS
12.05 Verk.en planst.voor
tracébesluit
12.05.01 Verkenningen
12.05.02 Planstudie voor
tracébesluit
12.06 Netwerkgebonden
kosten HWN
12.06.01 Apparaatskosten
RWS
12.06.02 Overige netwerkgebonden kosten
Van totale uitgaven:
– Apparaatsuitgaven
– Bijdrage aan batenlastendienst
– Restant

Realisatie

Verschil
aanpassing
bekostiging RWS
bij VJN*

38

12. Hoofdwegennet

12.09 Ontvangsten

Realisatie

Begroting

Verschil

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

55 987

141 399

123 019

217 125

98 380

159 772

– 61 392

Verschil
aanpassing
bekostiging RWS
bij VJN*

Verschil
a.g.v.
uitvoering

2011

2011
– 61 392

Slotwetmutaties
2011**

11

– 8 687

*

Productartikel 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging RWS bijVJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekostiging RWS. Voor ee nadere toelichting op deze
mutaties verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3 , 2010–2011,
30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antoorden dd 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6 .
**
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Kamer is aangeboden.
1
De lagere verplichtingenrealisatie van circa € 1 miljard wordt enerzijds verklaard door het pas in januari 2012 onherroepelijk worden van het tracebesluit op een van de deelprojecten van
A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere. Anderzijds wordt het verklaard door een verschuiving van de gunning van A4/A9 omlegging Badhoevedorp naar 2012 (onder meer omdat het bestuurlijk
overleg meer tijd vergde dan eerder voorzien) en door het niet geheel in 2011 vastleggen van het geraamde projectbudget A4 Delft-Schiedam.
Voor het overige gaat het om het saldo van kleinere bijstellingen, met name stalen kunstwerken en N62 Rijksbijdrage Goes.
2
De lagere realisatie wordt grotendeels verklaard doordat een bedrag van € 200 miljoen voor onderhoud wegen, dat was voorzien voor 2011, al in 2010 is voldaan. Deze lagere realisatie wordt
deels geneutraliseerd door het meerjarig aansluiten van het budget voor Beheer en Onderhoud met de meerjarige onderhoudsplanning, zoals in de begroting 2012 is toegelicht.
3
Het budget voor Mobiliteitsaanpakmaatregelen was in de begroting 2011 opgenomen onder art 12.03.01. Dit budget bevatte een aantal maatregelen, die betrekking hadden op Beheer en
Onderhoud. Bij Miljoenennota 2012 is het budget (ter grootte van circa € 10 miljoen) hiervoor omgezet naar art 12.02.02, waar de overige middelen voor beheer en onderhoud zijn opgenomen.
4
De lagere realisatie wordt in belangrijke mate veroorzaakt door een lager benodigd budget in 2011 voor de levensduurproblematiek van de stalen kunstwerken. Het budget in de begroting
voor 2011 was gebaseerd op een globale raming van het project. Inmiddels is er meer zicht in de daadwerkelijke planning en bijbehorende meerjarige kostenramingen, waarbij de duurdere
bruggen in latere jaren worden aangepakt. Het verschil tussen beide ramingen betreft dus een wijziging van het kasritme en bepaalt in de belangrijke mate de lagere realisatie.
5
De lagere realisatie heeft in belangrijke mate te maken met de overheveling van de projecten A12 Lunetten-Veenendaal en A15 Maasvlakte – Vaanplein naar Geïntegreerde contractvormen
(12.04 GIV/PPS). Voor een nadere toelichting op het realisatieprogramma wordt verwezen naar de toelichting bij artikel. 12.03.01.
6
Dit betreft hoofdzakelijk het overboeken van projecten (en budgetten) Rw 50 Ewijk-Valburg en N 31 Leeuwarden (De Haak) naar de realisatiefase (12.03.01).
7
De hogere realisatie wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de overeenkomst met de provincie Noord-Brabant om de jaarlijkse betaling te versnellen en in één bedrag van € 107 mln. te
betalen en het overhevelen van de projecten A12 Lunetten – Veenendaal en A15 Maasvlakte – Vaanplein van het realisatieprogramma naar Geïntegreerde contractvormen(12.04 GIV/PPS).
8
De hogere uitgaven worden verklaard doordat in 2011 de verkenningen voor Rotterdam Vooruit, Holland Rijnland, Haaglanden en ZOV Brabantstad zijn voortgezet. Daarnaast zijn in 2011
nieuwe verkenningen voor de Nieuwe Westelijke Oeververbinding, A1-zone, N35 Wierden-Nijverdal en diverse kleinere verkenningen gestart. Bij Miljoenennota 2012/Najaarsnota 2011 zijn
voorzieningen getroffen om het tekort op te heffen. Het betreft verkenningen waarin ook andere participanten ( o.a. Regio’s Provincies,en gemeenten) deelnemen. Zij leveren ook een van
tevoren afgesproken bijdrage in de kosten van de verkenningen.
9
In december 2010 is door de Tweede Kamer een amendement van het lid De Rouwe aangenomen dat € 21,6 mln. toewijst aan de N23 (Kamerstukken II, 2010–2011, 32500-XII nr. 13). Deze
bijdrage is voor een deel bestemd voor medefinanciering van een nieuwe oeververbinding bij de Roggebotsluis (Flevoland – Overijssel, € 10 mln.) en voor een ander deel voor de verbinding
Hoorn – Enkhuizen (Noord-Holland, € 11,6 mln.). De nu opgenomen lagere realistie wordt met name veroorzaakt door het feit dat het amendement het begrotingsgeld geheel aan 2011 heeft
toegekend, terwijl de programmering pas in een latere fase is voorzien.
10
De hogere realisatie wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door loon- en prijsbijstelling van dit budget.
Verder is, naast de verwerking van een technische kasschuif ten behoeve van de rijksbrede problematiek, een terugboeking vanuit Hoofdstuk XII van de niet benutte middelen voor het
programma Beter Benutten aangebracht omdat het programma trager op gang is gekomen dan verwacht. Het gaat om communicatie, taskforce mobiliteitsmanagement en proceskosten regio’s.
Omdat het programma volledig uit het Infrastructuurfonds is gefinancierd, worden de middelen teruggeboekt naar het oorspronkelijk budget zodat deze beschikbaar kunnen blijven voor de
uitvoering van deze beleidsprioriteit.
11
De lagere ontvangstenrealisatie wordt onder meer veroorzaakt door het in lijn brengen van het ontvangstritme bij project Schiphol-Amsterdam-Almere met de uitvoering van dit project en
nieuwe afspraken over het ontvangstritme bij het project A9 Badhoevedorp met de gemeente Haarlemmermeer.

39

Productartikel 12

In overeenstemming met het gestelde in de leeswijzer en conform mijn
eerdere toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie
te betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van
alle in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel.
Deze zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

40

Artikel 12
Categorie
Hoofdwegennet
Ontwerpbegroting 2011
Amendement
nr 13, lid de
Rouwe
Desalderingen
FES (NvW)
Begroting 2011

artikel
12.02

artikel
12.03

artikel
12.04

artikel
12.05

50 529

1 023 854

1 743 617

190 564

Intensiver.ing/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering

Neutraal

Uitgaven

artikel
12.09

Saldo

23 739

3 032 303

– 159 772

2 872 531

21 600

21 600

21 600

1

32 269
2 926 400

2

– 280 280

3

0

4

– 20 019

– 20 019

5

– 200 000

– 200 000

6

– 77 993

– 77 993

7

– 5 000

– 5 000

– 5 000

8

100 000
– 102 883

– 28 870

100 000
– 131 753

50 529

1 023 854

32 269
1 775 886

190 564

45 339

0

32 269
3 086 172

– 1 027

– 503 560

– 133 764

– 22 502

– 59 815

440 388

– 280 280

– 2 200

– 197 560

65 733

136 083

2 200

4 256

Neutraal

Intensivering/
Extensivering

– 20 019

Intertemporeel

– 200 000

Intensivering/
Extensivering

– 3 896

– 77 902

3 805

Intensivering/
Extensivering

Intertemporeel
Intertemporeel

41

Stand eerste
suppletoire wet
2011
Aanpassing
Bekostigingssestematiek RWS Neutraal
Overboekingen
binnen artikel
12
Hoofdwegennet Neutraal

artikel
12.06

– 159 772

– 4 256

10 366

– 24 914

– 21 512

100 000
– 66 823

– 1 027

– 699 290

– 434 140

25 524

84 426

442 588

– 581 919

– 33 126

– 615 045

49 502

324 564

1 341 746

216 088

129 765

442 588

2 504 253

– 192 898

2 311 355

3 242

0

6 543

3 242

368 697

– 44 188

– 338 508

– 1 423

– 8 879

8 879

9
10

3 242

3

0

11

Productartikel 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Aanpassing
Bekostigingssestematiek RWS
Overboekingen
binnen artikel
12 Hoofdwegennet
Overboeking
van/naar art 17
Megaprojecten
VenV
Versnelde
betaling in 2010
voor
Onderhoud
2011
DBFM A12
lunetternVeenendaal
Overboeking
van/naar andere
departementen
Kasschuif
algemene
middelen
Saldo 2010
Mutaties
voorjaarsnota
2011

artikel
12.01

Artikel 12
Categorie
Hoofdwegennet
Overboeking
van/naar art 14
Regionaal,
lokale infras
Kasschuiven
Loon- en
prijsbijstelling
Conversie
apparaat naar
Hfdst XII
Amendement
nr 13, lid de
Rouwe
Taakstellingen

artikel
12.02

artikel
12.03

artikel
12.04

artikel
12.05

artikel
12.06

Uitgaven

0

0
– 62 286

515
– 218 522

– 56 322
428 469

0

– 7 928

– 55 807
139 733

5 264

19 190

2 925

5 991

6 163

635

Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering

5 380

Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering

Stand
ontwerpbegroting
2012
Overboekingen
binnen artikel
12
Hoofdwegennet Neutraal
Overboeking
van/naar art 17
Megaprojecten Intensivering/
VenV
Extensivering
Overboeking
van/naar andere Intensivering/
departementen Extensivering
DBFM A15
Intensivering/
MaasvlakteExtensivering
Vaanplein
Saldo 2011
Intertemporeel

Saldo

– 55 807
211 183

12

40 168

40 168

12

– 107

– 107

– 107

14

– 21 600

– 21 600

– 21 600

15

– 457

– 457

16

– 9 000

– 3 620

– 3 620

17

– 6 018

– 6 018

– 6 018

18

1 328

– 548

– 548

19

– 457

Intensivering/
Extensivering

artikel
12.09

71 450

13

– 2 002

126

635

– 49 239

175 386

– 49 191

4 233

4 283

86 107

80 329

166 436

50 137

275 325

1 517 132

166 897

133 998

446 871

2 590 360

– 112 569

2 477 791

– 8 575

– 149 699

157 297

5 541

4 564

– 4 564

0

20

2 440

2 440

2 440

21

4 627

4 627

4 627

22

– 33 272
– 30 094

– 33 272
– 20 028

23

– 93 283

– 4 859
67 420

– 33 959
– 25 557

5 546
21 326

10 066

17

Productartikel 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Overboeking
naar Hfdst XII
art 39 BDU
Overboeking
naar Hfdst XII
art 34
Betrouwbare
netwerken
Overboeking
van/naar andere
departementen
Mutaties
miljoenennota
2012

Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel
Intensivering/
Extensivering

artikel
12.01

42

Artikel 12
Categorie
Hoofdwegennet
Mutaties
najaarsnota
2011

artikel
12.02

artikel
12.03

artikel
12.04

artikel
12.05

artikel
12.06

Uitgaven

artikel
12.09

Saldo

0

53 986

– 209 215

184 169

– 80 675

0

– 51 735

5 502

– 46 233

50 137

329 311

1 307 917

351 066

53 323

446 871

2 538 625

– 107 067

2 431 558

Neutraal

71

Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel
0

– 71

0

0

24

25

25
– 6 371

32 537

23 780

– 11 225

–1

25
38 720

8 687

25
47 407

– 6 346

32 608

23 780

– 11 296

–1

38 745

8 687

47 432

17

Productartikel 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Stand tweede
suppletoire wet
2011
Overboekingen
binnen artikel
12 Hoofdwegennet
Overboeking
van/naar andere
departementen
Saldo 2011
Mutaties
slotwet 2011

artikel
12.01

43

Artikel 12
Categorie
Hoofdwegennet

artikel
12.01

artikel
12.02

artikel
12.03

artikel
12.04

artikel
12.05

artikel
12.06

Uitgaven

artikel
12.09

Saldo

Realisatie 2011

50 137

322 965

1 340 525

374 846

42 027

446 870

2 577 370

– 98 380

2 478 990

1

Productartikel 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Deze mutatie is aangebracht naar aanleiding van het amendement van het lid de Rouwe (Kamerstukken II, 2010–2011, 32 500 A, nr. 13), waarmee binnen het wegenbudget gelden zijn vrijgemaakt om aan twee kralen uit de N23 een impuls te geven. Het gaat hierbij om de Roggebotsluis (€ 10 mln.) en de aansluiting A7 (€ 11,6 mln.).
2
In het Regeerakkoord is aangegeven dat de belegde ruimte in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) van middelen op het gebied van Verkeer en Vervoer, Ruimtelijk Ordening,
Milieu en Duurzaamheid en Kennis/Innovatie wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijk de departementale begrotingen. De FES-begroting voor de jaren 2011 en volgende
is leeg geboekt. Dit betekent dat FES-financiering via het ontvangstenartikel IF/19.10 is komen te vervallen en wordt omgezet in financiering uit de algemene middelen (IF19.09).
3
Als gevolg van een herstructurering van de bekostiging van RWS, is in deze suppletoire begroting voorgesteld op de artikelen 11, 12, 15, 16 en 18 een nieuwe operationele doelstelling in te
voegen met de hoofdproducten «Apparaatskosten RWS» en «Overige netwerkgebonden kosten» respectievelijk «Overige netwerkoverstijgende kosten» op artikel 18. Tussen deze artikelen en
artikel 14 zijn budgettair neutrale structurele mutaties aangebracht als conversie naar het nieuwe bekostigingsmodel. In mijn brieven aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal
(Kamerstukken II, 30 119 nrs. 4 en 5 van resp. 10 januari 2011 en 3 maart 2011) heb ik de Kamer hierover eerder geïnformeerd.
4
Deze mutaties betreffen overboekingen binnen het artikel voornamelijk als gevolg van de verwerking van mee- en tegenvallers.
5
Dit betreft een overboeking naar artikel 17 voorvloeiend uit het Regeerakkoord (A22 Niet invoeren kilometerheffing).
6
Dit betreft een terugboeking van een in 2010 verrichte versnelde betaling voor het basispakket Beheer en Onderhoud Hoofdwegennet.
7
Deze mutatie betreft een overboeking naar het ministerie van Financiën voor de inpassing van het DBFM-contract A2 Lunetten – Veenendaal (DBFM: Design Build Finance Maintain – ontwerp,
bouw, financiering en onderhoud).
8
Naar het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie is ten behoeve van het bedrijventerrein Westelijke Dordtse Oever en Nieuw Reijerwaard € 5 mln. overgeboekt.
9
Dit betreft de verwerking van een technische kasschuif ten behoeve van de rijksbrede problematiek.
10
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2010 aan de begroting 2011. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2010 naar 2011.
11
Naast de verwerking van bijdragen van derden op de verschillende aanlegprojecten, zijn de mutaties voornamelijk het gevolg van fasewisselingen op de projecten A1/6/9 Schiphol/
Amsterdam – Almere, A2 Passage Maastricht, A4 Delft – Schiedam, A50 Ewijk – Valburg, A12 Zoetermeer – Zoetermeer Centrum en de N31 Leeuwarden (De Haak).
12
Uit dit artikel heeft een overboeking naar artikel 14 plaats gevonden van hoofdzakelijk het RSP-budget voor de A7 ZRG, fase 2.
13
Door middel van deze kasschuif is zoveel mogelijk aangesloten bij de actuele inzichten in de programmering.
14
Dit betreft de overboeking van 1 fte naar de begroting van HXII.
15
Deze mutatie is het gevolg van een gewijzigde dekking van het amendement van het lid de Rouwe (Kamerstukken II, 2010–2011, 32 500 A, nr. 13) met betrekking tot de N23.
16
Dit betreft met name de taakstellingen zoals afgesproken in het Regeerakkoord.
17
Het gaat hier om de overboeking van de verschillende projecten, waarvan de betaalbaarstelling via de BDU zal verlopen. Het betreft de aansluiting A13/N209 Doenkadeviaduct, ruimtelijke
mobiliteitsaanpak Maastricht-Noord, N62 Sloe- en tractaatweg, A58 Reconstructie kruispunt, Quick-wins Haaglanden en kwaliteitsnetwerk goederenvervoer Zeeuws-Vlaanderen.
Daarnaast verloopt het project A12 pilot spitsmijden niet meer via de BDU. De BDU reservering wordt teruggeboekt naar het project Spitsmijden A12 corridor op artikel 12.
18
De overboeking naar artikel 34 in de begroting van HXII heeft betrekking op de financiering van de per 1 januari 2011 nieuw gevormde DGMO directie Beter Benutten.
19
Dit betreffen overboekingen met de begroting van HXII ten behoeve van de taakuitvoering van de Inspectie overbelading (IVW) alsmede indexeringsgelden over 2010.
20
Naast de verwerking van het saldo van mee- en tegenvallers, is het beschikbare budget op het project A15 Maasvlakte – Vaanplein omgezet naar het geïntegreerde contractartikel inclusief
een DBFM reeks.
21
Dit betreft een terugboeking uit artikel 17 van de niet benodigde gelden ten behoeve van het project Anders Betalen voor Mobiliteit.
22
Het programma Beter Benutten is trager op gang gekomen dan verwacht en omdat het programma op HXII volledig uit het Infrastructuurfonds is gefinancierd, worden de middelen teruggeboekt vanuit HXII naar het oorspronkelijk budget zodat deze beschikbaar kunnen blijven voor de uitvoering van deze beleidsprioriteit Beter Benutten.
23
Dit betreft een overboeking naar het ministerie van Financiën voor de inpassing van het DBFM-contract A15 Maasvlakte – Vaanplein.
24
Deze relatief kleine overboeking heeft betrekking op de fasewisseling van het project A12 Ede-Grijsoord.
25
Deze gelden zijn overgeboekt uit de begroting van HXII ten behoeve van het 25 jarig bestaan van de provincie Flevoland.

44

Productartikel 12

12.01 Verkeersmanagement
12.01.01 Basispakket Verkeersmanagement
Bij de uitvoering van verkeersmanagement wordt het rijkswegennet in
samenhang met het regionale wegennet beschouwd (gebiedsgericht
verkeersmanagement). In nauw overleg met de regionale overheden
worden maatregelpakketten ontwikkeld, die als het meest effectief worden
gezien.
Met de Mobiliteitsaanpak wordt een groot aantal pakketten benuttingsmaatregelen in de periode 2010–2012 gerealiseerd waarmee een direct
merkbare verbetering van de file top 50 wordt bereikt. De uitgaven voor
de mobiliteitsaanpak zijn grotendeels verantwoord op artikel 12.03.01.
Er is bijgedragen aan de Nationale Databank Wegverkeersgegevens
(NDW). Deze is in 2007 opgericht met als doel de benutting van bestaande
wegen te verbeteren. Tot 2012 wordt de databank constant uitgebreid met
nieuwe data en wordt de kwaliteit van de gegevens op het afgesproken
niveau gebracht.
Er is ingezet op dynamisch verkeersmanagement met als doel de
bestaande infrastructuur beter te benutten. In combinatie met het actief
reguleren van het verkeer heeft dit geleid tot verbeterde doorstroming van
het verkeer en heeft dit dus een positief effect op het aantal voertuigverliesuren.
Rijkswaterstaat heeft in 2012 een proef met dynamische snelheden, 130
km/h, gehouden op 8 trajecten van het hoofdwegennet. Voor deze proef is
een experimenteerbesluit genomen en is de bebording langs de weg
aangepast. De evaluatieresultaten van de proef zijn verwerkt in de
uiteindelijke plannen van de Minister om de snelheid te verhogen naar
130 km/h welke 28 november 2011 zijn gepresenteerd.
Meetbare gegevens
Specificatie bedieningsareaal

Eenheid

t/m 2010

Begroot
2011

Realisatie
2011

Verkeerssignalering

Km
Rijbaan
Aantal
km

2 587
6
192

2 613
6
322

2 633
6
306

Verkeerscentrales
Spits- en plusstroken

1

2

1
Vanaf de begroting IF 2012 is de specificatie van de Verkeerssignalering opgenomen in aantal kilometer rijbaan in plaats van kilometer weg (zie
Begroting IF 2012, (pagina 34). Met deze aanpassing wordt aangesloten bij de gehanteerde definitie bij de presentatie van de areaalomvang.
2
De lagere realisatie dan begroot is met name veroorzaakt, doordat wegen na openstelling van enkele realisatieprojecten permanent zijn uitgebreid en bestaande spitsstroken konden worden opgeheven.

Bron: Rijkswaterstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

45

Productartikel 12

Indicator

Eenheid

Streefwaarde
2011

Realisatie
2011

Op minimaal 95% van de bemeten wegvakken levert RWS betrouwbare reis- en routeinformatie

% van de
bemeten
rijbaanlengte
% van de
gevallen
% van de
gevallen

95%

96%

80%

80%1

80%

93%1

Op de drukste trajecten van het rijkswegennet bedraagt de aanrijtijd bij incidenten in de spits
ten hoogste 15 minuten.
Op de overige rijkswegen bedraagt de aanrijtijd bij incidenten in de spits ten hoogste 30
minuten.

1
Minder files op de minder drukke trajecten maakt het mogelijk hier de beoogde streefwaarde gemakkelijker te halen. Op de drukste trajecten
wordt het ieder jaar moeilijker om de afgesproken waarde te halen, onder andere als gevolg van meer verkeer en het «inleveren» van de vluchtstrook voor spitsstroken.

Bron: Rijkswaterstaat

Basispakket

Verkeersmanagement

Areaaleenheid

Omvang
begroot

Rijbanen met
verkeerssignalering
(km)

2 613

Omvang
gerealiseerd

2 6331

Totaalbudget
2011

budget na
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN*

Gerealiseerd
begrotingsbedrag 2011

(x € 1 000)

(x € 1 000)

(x € 1 000)

50 529

49 502

50 137

*

Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en
3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3, 2010–2011, 30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antwoorden dd 27 april
2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
Vanaf de begroting 2012 is specificatie van de Verkeerssignalering opgenomen in aantal kilometer rijbaan in plaats van kilometer weg (Zie
Begroting IF 2012, pagina 34.). Met deze aanpassing wordt aangesloten bij de gehanteerde definitie bij de presentatie van de areaalomvang.
Bron: Rijkswaterstaat

12.02 Beheer en Onderhoud
Met het budget voor beheer en onderhoud is het Rijkswegennet en de
onmiddellijke omgeving daarvan in 2011 in die staat gehouden die
noodzakelijk is voor het vervullen van de primaire functie, namelijk het
faciliteren van vlot, veilig en comfortabel vervoer van personen en
goederen onder de randvoorwaarde van een kwalitatief hoogwaardig
milieu.
12.02.01 Basispakket Beheer en Onderhoud
Een voorwaarde voor optimaal gebruik van het wegennet is beschikbaarheid, betrouwbaarheid en veiligheid van de infrastructuur van wegen,
bruggen, viaducten, tunnels, aquaducten, matrixborden, verkeerscentrales, verkeersvoorzieningen. Daarbij gelden de eisen ten aanzien van het
landschap en het milieu rond de rijkswegen als randvoorwaarden. Deze
kunnen het best worden gegarandeerd indien de infrastructuur preventief
beheerd en onderhouden wordt. Dit in tegenstelling tot correctief
onderhoud, waarbij de beheerder geconfronteerd wordt met functieverlies
en de gebruiker ongewild voor onaangename verrassingen wordt
geplaatst. Zowel het preventief als het correctief onderhoud vallen onder
het basispakket.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

46

Productartikel 12

De in 2011 gerealiseerde uitgaven voor het basispakket beheer en
onderhoud bestaan met name uit uitgaven voor onderhoud van verhardingen waaronder het herstel van vorstschade en het zoveel mogelijk
voorkomen daarvan, uitgaven voor onderhoud van kunstwerken, uitgaven
voor onderhoud aan Dynamisch Verkeersmanagementsystemen en klein
variabel en vast onderhoud zoals onderhoud aan bermen, geleiderail,
bewegwijzering, geluidsschermen en verlichting.
In 2011 is de streefwaarde voor verhardingen gerealiseerd. Hiervoor zijn
de vorstschades hersteld en is onderhoud aan Zeer Open Asfalt beton
(ZOAB) uitgevoerd. De streefwaarde voor de kunstwerken is niet gehaald
als gevolg van uitgesteld onderhoud. Deze waarde zal komende jaren
stijgen en weer op het niveau van de streefwaarde komen. Verder is in
2011 ook verder gewerkt aan het groot onderhoud aan stalen bruggen.
Het onderhoud en de vervanging van de betonnen wegfundering van de
A1 nabij de Duitse grens is begin 2011 afgerond. Als gevolg van een
calamiteit bij de Vlaketunnel bleek ter plekke een spoedrenovatie
noodzakelijk, die grotendeels in 2011 is uitgevoerd.
Meetbare gegevens
Specificatie areaal rijkswegen

Rijbaanlengte (in km)
Rijbaanlengte (in km)
Areaal asfalt (in km2)
Areaal asfalt (in km2)

Hoofdrijbanen
Verbindingswegen en open afritten
Hoofdrijbanen
Verbindingswegen en open afritten

Groen areaal (in km2)

t/m 2009

t/m 2010

Begroot 2011

Realisatie
2011

5 701

5 695

5 720

5 697

1

1 382
73

1 408
74

1 411
74

1 428
74

1

12
207

12
204

12
207

12
204

1

De ontwikkeling van het aantal kilometer rijbaan is het saldo van stijging als gevolg van de realisatie van nieuwe rijbanen enerzijds en daling als
gevolg van de overdracht van wegen (in 2011 de N34) anderzijds.

Bron: Rijkswaterstaat

Basispakket

Areaaleenheid

Beheer en
Onderhoud

Oppervlakte
wegdek in km2

Omvang
begroot

Omvang
gerealiseerd

Totaalbudget 2011
(x € 1 000)

Budget na
aanpassing
bekostiging RWS
bij VJN1

Gerealiseerd 2011
(x € 1 000)

86

863

835 014

349 647

178 572 (2)

1

De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging RWS bij VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekostiging RWS. Voor een nadere toelichting op deze mutaties verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni
2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3, 2010–2011, 30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en
antwoorden D 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
2
De lagere realisatie dan begroot wordt grotendeels verklaard doordat een bijdrage van € 200 mln. voor werkzaamheden in het kader van
onderhoud wegen die zijn uitgevoerd in 2011 al in 2010 is voldaan (zie tabel budgettaire gevolgen van uitvoering).
3
Naast de hier weergegeven km2 hoofdrijbanen, Verbindingswegen en op- en afritten heeft Rijkswaterstaat ook 2,5 km2 aan wegdek op verzorgingsplaatsen in beheer.
Bron: Rijkswaterstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

47

Productartikel 12

Indicator

Streefwaarde
2011

Realisatie
2011

95%
90%

98%
85%

De verharding van de rijkswegen voldoet aan alle onderhoudsnormen
De bruggen, viaducten en tunnels in de rijkswegen voldoen aan alle onderhoudsnormen

1

1

De voor 2011 afgesproken streefwaarde van 90% is niet geheel gerealiseerd (85%). Inspecties worden intensief ingezet om de toestand van de
kunstwerken actief te monitoren.

Bron: Rijkswaterstaat

12.02.02 Servicepakket Beheer en Onderhoud
servicepakket

Budget
2011 (x
€ 1000)

Gerealiseerd
begrotingsbedrag
2011 (x
€ 1000)

Meer veilig 1 en 2
Meer kwaliteit leefomgeving
Totaal

0
61 357
61 357

5 064
66 952
72 016

1
2

1

In 2011 is een start gemaakt met de uitvoering van veiligheidsmaatregelen (Meer Veilig 2) gericht op het terugdringen van het aantal slachtoffers
op de wegen in het beheer van het Rijk. Verder realisatie van het pakket is voorzien in met name 2012 en 2013, Het servicepakket Meer Veilig 1 is
nagenoeg afgerond. Alleen het project Goudse Schouw loopt door naar 2012/2013.
2
Het Servicepakket Meer kwaliteit leefomgeving bevat de uitvoering van maatregelen uit het MJPB en het MJPO. Het Meerjarenprogramma
Bodemsanering (MJPB) bestaat uit de verontreinigde locaties in beheer bij Rijkswaterstaat die niet in het kader van beheer en onderhoud of aanleg
(kunnen) worden aangepakt. In 2011 zijn werkzaamheden uitgevoerd om tot verdere afronding van het programma te komen. Het betreft bodemonderzoek en saneringsvoorbereiding, uitvoering van de saneringen en monitoring om het saneringsresultaat te controleren.
Het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) richt zich op het verbinden van twee of meer natuurgebieden door middel van ecoducten, dassentunnels, in-/uittreedplaatsen voor wild in rivieren en kanalen en dergelijke. Het servicepakket betreft het onderdeel dat door Rijkswaterstaat wordt
uitgevoerd (wegen). In 2011 zijn voor dat onderdeel van het programma de onderstaande knelpunten opgelost. Nadere informatie over het gehele
MJPO is opgenomen in artikel 36 in de verantwoording Hoofdstuk XII van IenM.
Bron: Rijkswaterstaat

In 2011 opgeloste knelpunten
nr.

Provincie

Locatie

Voorziening

Onderdeel

Ge
NB
Ov

Gelderland
Noord-Brabant
Overijssel

ecoduct
duikers, natuurlijke oevers
ecoduct

wegen
wegen
wegen, spoorwegen

Ze
Ze

Zeeland
Zeeland

Kabeljauw bij A50
De Baronie A58/A16
Nijverdal, N35en spoorweg
Zwolle-Twente
Prunje N59
Kreken Zeeuws Vlaanderen

duikers, loopplanken
kleine maatregelen

wegen
water

Bron: Rijkswaterstaat

In 2011 is het Ecoduct Hoog Buurlo, als onderdeel van het project «9
ecoducten», opengesteld. Dit knelpunt wordt in 2012 volledig afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

48

Productartikel 12

12.02.04 Groot variabel Onderhoud
GVO

Areaaleenheid

Totaalbudget 2011 (x
€ 1 000)

Budget na
aanpassing bekostiging RWS bij VJN*

Gerealiseerd
begrotingsbedrag
2011 (x € 1 000)

125 266

108 106

33 228

1

2 217
–
127 483

1 183

1 120
38 030
72 378

2

Kunstwerken
Sloop en nieuwbouw A1
Totaal
Renovatie Vlaketunnel
Totaal

109 289

1

Het voor 2011 begrote bedrag was gebaseerd op een globale planning met een enigszins gelijkmatige verdeling van de middelen voor het
Stalen-bruggen-dossier. De relatief duurdere renovaties (bijv. Galecopperbrug) zijn gepland voor latere jaren. De gerealiseerde uitgaven 2011
hebben onder meer betrekking op de verdere aanpak van de Gideonbrug bij Groningen en de Scharbergbrug bij Elsloo.
2
In 2011 was als gevolg van een calamiteit een spoedrenovatie van de Vlaketunnel noodzakelijk
Bron: Rijkswaterstaat

12.03 Aanleg, benutting en planstudie na tracébesluit
Door middel van voorbereiding en uitvoering van infrastructuurprojecten
wordt bereikt dat de noodzakelijke capaciteit beschikbaar is en komt om
de verwachte verkeersgroei te faciliteren en een betrouwbaar netwerk te
realiseren met voorspelbare reistijden. Daarbij wordt rekening gehouden
met de aspecten veiligheid en leefbaarheid.
12.03.01 Realisatieprogramma hoofdwegennet
Belangrijke aandacht ging in 2011 uit naar de Spoedaanpakprojecten. De
wet Versnelling Besluitvorming Wegprojecten (Kamerstukken II,
2008–2009, 31 721, nr. A) maakt het mogelijk 30 wegprojecten met spoed
op te pakken. Doelstelling was eind mei 2011 30 schoppen in de grond te
hebben en 10 projecten te hebben opgeleverd.
Eind mei 2011 was van 28 projecten de uitvoering gestart en was bij 16
projecten de weg opengesteld voor verkeer. De twee projecten die in mei
nog niet in uitvoering waren betroffen de A2 Den Bosch – Eindhoven en
A1 ’t Gooi. Het project A2 Den Bosch – Eindhoven is vertraagd door het
grote aantal reacties op het Ontwerp-Tracebesluit. Deze reacties hebben
geleid tot een Tracebesluit, waarna nog in 2011 gestart is met de
realisatie. Bij het project A1 ’t Gooi is vertraging ontstaan door een
tussenuitspraak van de Raad van State om een nadere onderbouwing van
cijfers aan te leveren. Het project is inmiddels onherroepelijk geworden.
Dit project is ondanks deze vertraging in 2011 nog opengesteld.
Opgeleverde projecten

Gestarte en opgeleverde projecten

Gestarte projecten

A9 Velsen – Raasdorp1
A9 Raasdorp – Badhoevedorp1

A9 Alkmaar – Uitgeest1
A2 Oudenrijn – Everdingen

A1/A6 Diemen-Muiderberg-Almere Stad
west oostbaan1
A4 Badhoevedorp – Nieuwe Meer1

A2 Den Bosch – Eindhoven1
A2 Maasbracht – Geleen1
A12 Waterberg- Velperbroek1
A15 Maasvlakte – Vaanplein

A1 ’t Gooi1

A29 Knooppunt Vaanplein – Aansluiting
Barendrecht
A50 Ewijk – Valburg
N31 Leeuwarden (Haak om Leeuwarden
A12 Lunetten – Veenendaal
A27 Lunetten – Rijnsweerd
A28 Utrecht Amersfoort

1

A10 Nieuwe meer – Amstel
A27 Everdingen – Lunetten1
A1 Watergraafsmeer – Diemen1
A28 Hattemerbroek – Lankhorst1
A12 Zoetermeer- Zoetermeer Centrum
A50 Valburg – Grijsoord
N57 Rondweg Middelburg – Veersedam
A2 Sint Joost – Urmond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

49

Productartikel 12

Opgeleverde projecten

Gestarte en opgeleverde projecten

Gestarte projecten

A12 Utrecht – Bunnik
N9 Koedijk – De Stolpen
1

Spoedaanpak projecten.

In 2011 zijn tevens verschillende ontwerp- en definitieve besluiten
vastgesteld. Het gaat hierbij om de Spoedaanpakprojecten en de reguliere
MIRT-projecten. Voor nadere informatie wordt verwezen naar artikel 34.01
van de verantwoording hoofdstuk XII van IenM.
Realisatieprogramma Hoofdwegennet (IF art. 12.03.01)
uitgaven 2011 in EUR mln.
Projectomschrijving

Gereed

begroting

Realisatie

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN1

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Begroting
2011

Realisatie
2011

484
28

262
34

– 222
6

– 22

– 200
6

2014
2012

2014
2012

2

17
0
10

0
56
9

– 17
56
–1

–1

– 16
56
–1

2011

2011

4

2011

2011

150
52
99

98
59
39

– 52
7
– 60

– 11
4
– 15

– 41
3
– 45

2012
2012
2012

2012
2012
2012

5

89
0
0
221

74
16
19
–0

– 15
16
19
– 221

– 14

2014

2012
2015
2015

8

– 23

–1
16
19
– 198

26

33

7

–1

8

2011

2011

77

80

3

–8

11

2013

2013

19
60
0

18
67
70

–1
7
70

–1
9
70

2008

–2

28

2

– 26

– 26

2010/2015

0
0

0
60
28

0
60
28

0
60
28

53
8

9
4

– 44
–4

–6
–1

– 38
–3

49
0
35

50
0
48

1
0
13

–4

4
0
13

0
21

17
17

17
–4

CATEGORIE 0
Projecten Nationaal
ZSM 1+ 2 (spoedwet wegverbreding)
Dynamisch verkeersmanagement
Projecten Noordwest-Nederland
A10 Amsterdam praktijkproef FES
Schiphol/Adam-Almere
N9 Koedijk-De Stolpen
Projecten Utrecht
A2 Holendrecht-Oudenrijn
RW2 Ouderijn-Everdingen
RW 28 Utr-Amersfoort
Projecten zuidvleugel
RW4 Burgerv-Leiden
RW4 Delft-Schiedam
A12 Z’meer=Z’meer centrum
A15 Maasvlakte Vaanplein
Projecten Zuidwestelijke delta
N57 Veersedam-Middelburg
Projecten Limburg
RW2 Maasbr-Geleen 1e fase
A73/74 Venlo-Maasbracht ism A74,
N68 en OTR
A74 Venlo
RW2 Pass Maastricht
A2/A67 Maatregelenpakket
Limburg
Projecten Oost-Nederland
A1 Apeldoorn-Deventer Oost
RW50 Ewijk-Valburg
RW4 Dint excl Halst
A2
Everdingen-Deil-Zaltbommel-Empel
N34 Omleiding om Ommen
N35 Zwolle-Almelo (traverse
Nijverdal)
RW50 viad Hanzeln
N50 Ramspol-Ens
Projecten Noord-Nederland
N31 Leeuwarden (De Haak)
A7 Rondweg Sneek

–3

17
–1

3

a

6
7

a
a
9

2015

10

2012
2016

p

2010/2015

11

a

12

2014
2012

a

2010/2011
2011

2011
2011

13

2013

2014
14

2013

2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

a

2014
2010

a

50

Productartikel 12

uitgaven 2011 in EUR mln.
Projectomschrijving

Overig
Kleine projecten / Afronding
projecten
programma aansluitingen
Quick Wins FES
Afronding
Realisatieuitgaven op IF 12.03.01
mbt planstusieprojecten
Totaal

Gereed

begroting

Realisatie

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN1

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Begroting
2011

49
35
20
–1

25
21
8
–1

– 24
– 14
– 12
0

– 16
–3
–2

–8
– 11
– 10
0

nvt

32
1 661

119
1 342

87
– 319

– 127

Realisatie
2011

15

2011

2011

87
– 192

1

De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging mutatie RWS bij VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking
bekostiging RWS. Voor een nadere toelichting op deze mutaties verwijs ik u naar de toelichting bij deze verantwoording en naar mijn brieven van
resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3 , 2010–2011, 30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst
van vragen en antoorden dd 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6 .
2
De lagere uitputting bij ZSM wordt onder meer verklaard door de conversie naar de bekostigingssystematiek en het overhevelen van het budget
van het project A12 Lunetten – Veenendaal (als onderdeel van ZSM) naar art 12.04.
3
De hogere uitputting is het gevolg van de meer benodigde voorbereidingstijd van dit project in 2010, waardoor werkzaamheden zijn doorgeschoven in 2011.
4
Het oorspronkelijke plan van dit project is bijgesteld, waarbij gekozen wordt voor minder systemen langs de weg en incar-informatie wordt
meegenomen. Voor deze planwijziging was akkoord nodig van de regionale partners, waardoor het project is vertraagd en er geen uitgaven zijn
gedaan in 2011.
a
Projecten met een a. gemarkeerd hebben in 2010 voor het eerst realisatieuitgaven gehad. Deze projecten komen niet voor in de begroting.
5
De lagere uitputting wordt met name veroorzaakt door de extra uitgaven in 2010 als gevolg van voorspoedige uitvoering van het deelproject
Maarssen-Holendrecht.
6
De hogere uitgaven zijn met name het gevolg van een vertraging in de aanbesteding in 2010, waardoor uitgaven zijn doorgeschoven naar 2011.
7
Door vertraging van het Wegaanpassingsbesluit en de daarmee samenhangende start van de realisatie van het MIRT-project, zijn eerder
geraamde betalingen doorgeschoven naar later jaren.
8
Door een versnelling op het Noordelijk deel van dit project en een hogere productie op het zuidelijke deel in 2010, waren de uitgaven in 2011
lager dan begroot.
9
Dit project is in 2011 overgeheveld naar het artikelonderdeel Geïntegreerde contractvormen (12.04)
10
Onder meer door het honoreren van een claim van de aannemer zijn meer uitgaven gedaan dan in 2010. In deze kosten was niet voorzien
binnen het taakstellend budget.
p
projecten met een p. gemarkeerd zijn projecten waarvoor voorbereidingskosten van planstudieprojecten gemaakt. Deze waren reeds op deze
wijze opgenomen in de begroting.
11
Betaling van de bijdrage aan de provincie Limburg, die de aansluiting Nuth zal uitvoeren, zal direct na een onherroepelijk Provinciaal Inrichtingsplan worden gedaan. Dit wordt verwacht in 2012.
12
Om hinder op dit gedeelte van de A1 te beperken zal dit project uitgevoerd worden in combinatie met A1 Beekbergen – Apeldoorn zuid, hierdoor
zal het in 2011 geplande budget (in de begroting stond een budet van 4K euro) later worden uitgegeven.
13
De lagere realisatie op dit project wordt onder meer veroorzaakt door een meevaller van € 10 miljoen op dit project en doordat een deel van de
betalingen die voor 2011 gepland stond al in 2010 is voldaan.
14
De hogere realisatie wordt enerzijds verklaard door de voortvarende uitvoering in 2011 en anderzijds is er sprake van een budgettaire tegenvaller als gevolg van een conflict tussen Rijkswaterstaat en de aannemer.
15
De realisatie van het programma aansluitingen wordt uitgevoerd door derden, waarbij IenM 50% bijdraagt in de kosten. Door vertraging in de
uitvoering zijn betalingen die in 2011 gepland stonden, doorgeschoven naar 2012.
NB: In de in 2011 aangeboden suppletoire begrotingen zijn projecttabellen met de realisatieprojecten opgenomen, waarin de begrotingsmutaties op
projectniveau tussen de verschillende suppletoire wetten zichtbaar zijn gemaakt. Hiervan zijn de belangrijkste mutaties voorzien van een toelichting

12.03.02 Planstudieprogramma na Tracébesluit
Voor een nadere toelichting op de projecten wordt verwezen naar de
planstudietabel onder 12.05.02.
12.04 Geïntegreerde contractvormen
Door middel van uitvoering van deze infraprojecten waarbij sprake is van
Publiek Private Samenwerking wordt bereikt dat de noodzakelijke
capaciteit beschikbaar is om, rekening houdend met de aspecten
veiligheid en leefomgeving, een betrouwbaar netwerk te realiseren met
voorspelbare reistijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

51

Productartikel 12

Realisatieprogramma geïntegreerde contractvormen (IF art. 12.04)
uitgaven 2011 in EUR
mln.
Projectomschrijving

CATEGORIE 0
Projecten Noordwest-Nederland
Aflossing tunnels
A10- 2e Coentunnel
Projecten Brabant
A59 Rosmalen-Geffen, PPS
Projecten Noord-Nederland
N31 Leeuwarden-Drachten (excl. B&O)
Projecten Utrecht
A12 Lunetten Veenendaal
Projecten Zuidvleugel
A15 Maasvlakte Vaan
afronding
Totaal categorie 0

begroting

Realisatie

Verschil

51
120

48
144

–3
24

14

122

5

Gereed

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN*

Begroting
2011

Realisatie
2011

–3
46

2012

2013

1

108

108

2005

2005

2

6

1

1

2007

0

20

20

20

3

0

35

35

3

1
191

0
375

–1
184

35
0
0
207

– 22

–1
– 23

Verschil
a.g.v.
uitvoering

*

Voor een nadere toelichting op deze mutaties verwijs ik u naar de toelichting bij deze verantwoording en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010,
10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3 , 2010–2011, 30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en
antoorden dd 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
De belangrijkste oorzaak van het verschil is gelegen in het feit dat betalingen die voor 2012 gepland stonden reeds in 2011 konden worden
voldaan.
2
De hogere realisatie wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de overeenkomst met de provincie Noord-Brabant om de jaarlijkse betaling te
versnellen en in één bedrag van € 107 miljoen te betalen
3
Projecten die in 2011 voor het eerst realisatieuitgaven hebben gehad. Deze projecten kwamen onder het realisatieprogramma voor in de
begroting.
In de in 2011 aangeboden suppletoire wetten Najaarsnota en Slotwet zijn projecttabellen met de realisatieprojecten opgenomen, waarin de begrotingsmutaties op projectniveau tussen de verschillende suppletoire wetten zichtbaar zijn gemaakt. Hiervan zijn de belangrijkste mutaties voorzien
van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

52

Productartikel 12

12.05 Verkenning en planstudie voor tracébesluit
12.05.01 Verkenningen
Locatie

Probleem

Referentiekader

Gereed
Begroting 2011

Realisatie 2011

Landsdeel Randstad
As Leiden-Katwijk (HollandRijnland)

Bereikbaarheid en ruimtelijke
opgaven

Notaoverleg MIRT
december 2007

2010

PM

1

Verkenning Haaglanden

Bereikbaarheid in samenhang met
ruimtelijke opgaven, openbaar
vervoer, fuctionerende toeleidende wegen en onderliggend
(stedelijk) hoofdwegennet

LMCA Hoofdwegen

2011

PM

2

Rotterdam Vooruit

Bereikbaarheid in relatie tot
ruimtelijke ordening, economie,
verkeer en vervoer,landschap en
natuur

LMCA Hoofdwegen

2010

PM

2

Bereikbaarheid

Startbeslissing
Bestuurlijk
OverlegMIRT
voorjaar 2010

Bereikbaarheid

Bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2006
en MIRT voorjaar
2009

2011

PM

2

N35 Verkenning Wierden-Nijverdal Bereikbaarheid

Bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2010

2011

PM

2

Projecten Brabant
A58 Sint-Annabosch-Galder

Landsdeel Oost-Nederland
A1-zone Gebiedsgerichte
verkenning (inclusief corridor
Apeldoorn-Deventer-Azelo)

1
2

1

Verkenning afgerond in 2011. in bestuurlijk overleg MIRT najaar 2011 afgesproken dat in 2012 nadere besluitvorming volgt.
MIRT-projectenboek 2012 vermeldt afronding verkenning in 2012.

12.05.02 Planstudie voor tracébesluit
Hoofdwegennet Planstudie IF 12.03.02 (na tracébesluit) en 12.05.02 (voor tracébesluit)
Gereed
Bedrag in € mln
Projectomschrijving

Categrie 1 (ná tracébesluit)
Projecten nationaal
Innovatieprogramma Geluid en Lucht, incl
maatregelen geluid

Budget
taakstellend

95

Toelichting

Begroting
2011

2011

2004–2010

Real. 2011

In 2011 heeft zowel de Tweede
als de Eerste Kamer ingestemd
met Swung-1 (TK 2009–2010, nr.
32 252 en TK 2010–2011, 32 625,
nr 2).
Naar verwachting zal de wet,
afhankelijk van in werking
treding van de AMvB Besluit
geluid milieubeheer, in de eerste
helft van 2012 in werking treden.
Uitgaven zijn derhalve op z’n
vroegst in 2012 te verwachten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

53

Productartikel 12

Gereed
Bedrag in € mln

Budget

Projectomschrijving

taakstellend

Projecten Limburg
A74 Venlo

132

Begroting
2011

2011

2011–2014

Projecten Noord-Nederland
N31 Leeuwarden (Haak Leeuwarden)

2011–2014

4 230
314

tb

2011–2020
2011–2012
2012–2015

Projecten Utrecht
A27/A1 Utrecht Noordknooppunt EemnesAansluiting Bunschoten

380

tb

2012–2015

Projecten Zuidvleugel
A4 Delft-Schiedam
N11 Leiden/Zoeterwoude-Alphen a/d Rijn

898

Projecten Zuidwestelijke delta
N61 Hoek-Schoondijke
Projecten Brabant
A4 Dinteloord-Bergen op Zoom exclusief
omlegging Halsteren

129

tb
tb

2011
2011–2012

tb

2012–2014

305

2011–2013

Projecten Limburg
A2. Passage Maastricht

554

2011–2016

Projecten Oost-Nederland
A12 Ede-Grijsoord

126

tb

2012–2014

A1 Beekbergen-Apeldoorn Zuid
N18 Varsseveld-Enschede

41
313

tb
tb

2012–2014
2012–2016

Projecten Noord-Nederland
N33 Assen-Zuidbroek

186

N31 Harlingen (traverse Harlingen)

140

Tracé/-projectbesluit na 2011
Projecten Noordwest-Nederland
A10 Zuidas (hoofdweggedeelte)

135

Projecten Utrecht
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
A2/A12/A27 Ring Utrecht

2012–2017

MIRT-projectenboek 2012: TB in
2012, start realisatie 2013,
oplevering 2017

2011–2012

MIRT-projectenboek 2012: TB in
2011; realisatie 2012
In november 2011 opengesteld
Uit een nadere verkeersanalyse
is gebleken dat het effect van de
bypass minder positief is dan
eerder gedacht. Het project is
daarom gestopt.

2011–2015
tb

A12 Zoetermeer-Zoetermeer centrum
A12 Bypass Nootdorp

Real. 2011

2010–2012

Projecten Oost-Nederland
A50 Ewijk-Valburg

CATEGORIE 1 (voor tracébesluit)
Tracé/-projectbesluit t/m 2011
Projecten Noordwest-Nederland
A1/A6/A9 Sciphol-Amsterdam-Almere
A9 Alkmaar-Uitgeest
A9 Omlegging Badhoevedorp

Toelichting

2012–2014

tb

2011

2011 –2015

MIRT-projectenboek 2012: TB in
2011, realisatie 2014,
openstelling 2015

2012 –
2015

MIRT-projectenboek 2012: TB in
2012, start realisatie 2013,
openstelling 2015

2012–2017

vanaf 2013

2016–2020
2016–2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

54

Productartikel 12

Gereed
Bedrag in € mln
Projectomschrijving

Budget
taakstellend

Toelichting

Begroting
2011

2011

Real. 2011

Projecten Zuidvleugel
A13/A16/A20 Rotterdam
Projecten Zuidwestelijke delta
RW62 Goes-Vlissingen

84

2011–2014

Projecten Brabant
RW27 Utrecht-Lunetten-Hooipolder
Projecten Oost-Nederland
A12/A15 Bereikbaarheid regio ArnhemNijmegen
N35 Zwolle-Wythmen

2013–2018

647
51

2013–2014

Projecten Noord-Nederland
A6/A7 Knooppunt Joure

70

2012–2014

A7 Zuidelijke Ringweg Groningen fase

624

Totaal categorie 1
Categorie 2
Projecten Limburg
RW2 Maasbracht-Geleen 2e fase
Totaal uitvoeringsprogramma
Overprogrammering
Begroting (IF 12.03.02/12.05.02)

MIRT-projectenboek 2012: TB in
2012, start realisatie 2012,
openstelling 2015

9 965

2016–2018
535
135

tn
tb / pb
wab
pr

trajectnota of projectnota
tracébesluit / projectbesluit
wegaanpassingsbesluit
procedures rond

12.06 Netwerkgebonden kosten
Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van Rijkswaterstaat en de overige netwerkgebonden kosten
weergegeven. Dit artikelonderdeel is als gevolg van de gewijzigde
bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat per Voorjaarsnota 2011
ingesteld. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de
toelichting op de bekostigingsmutatie in de leeswijzer bij deze verantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

55

Productartikel 13

Artikel 13. Spoorwegen
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Op dit artikel worden de producten op het gebied van Spoorwegen
verantwoord.
Het productartikel Spoorwegen is gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting 2011 van
IenM (XII) bij beleidsartikelen:
– artikel 32: Bereiken van een optimale veiligheid in of als gevolg van
mobiliteit;
– artikel 34: Betrouwbare netwerken en voorspelbare reistijd;
– artikel 35: Mainports en logistiek; en
– artikel 36: Bewaken, waarborgen en verbeteren van kwaliteit
leefomgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

56

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
13. Spoorwegen

Realisatie

Begroting

verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS ij VJN*

Verschil
a.g.v.
uitvoering

2011

2011

Slotwetmutaties 2011**

2008

2009

2010

2011

2011

2011

Verplichtingen
1 813 743
Uitgaven
2 026 541
13.02
Onderhoud en
vervanging
1 367 359
13.02.01
Regulier
onderhoud
616 531
13.02.02 Grote
onderhoudsprojecten
412 750
13.02.03
Rentelasten
119 336
13.02.04
Betuweroute
27 846
13.02.05 Kleine
infra en
overige
projecten
190 896
13.03 Aanleg
507 215
13.03.01
Real.progr.personenvervoer
470 440
13.03.02
Real.progr.goederenvervoer
36 775
13.04
Geintegreerde
contractvormen/PPS
145 896
13.05
Verkenningen
en planstudies
6 071
13.05.01
Planstudieprogr.
personenvervoer
5 469

1 765 610
1 835 464

771 360
2 077 325

2 538 710
2 645 273

2 017 923
2 670 403

2 563 527
2 453 026

– 545 604
217 377

– 545 604
217 377

1 174 475

1 410 334

1 689 994

1 797 911

1 459 863

338 048

338 048

332 986

818 987

894 536

989 946

620 373

369 573

369 573

201 467

488 178

383 168

490 667

398 608

468 124

– 69 516

– 69 516

16 489

121 733

124 150

70 210

146 956

46 570

100 386

100 386

– 68 382

20 624

39 068

77 565

59 262

37 589

21 673

21 673

1 451

210 954
512 914

44 961
516 059

157 016
794 285

203 139
719 050

287 207
801 262

– 84 068
– 82 212

– 84 068
– 82 212

479 183

490 627

772 352

701 011

778 353

– 77 342

– 77 342

2 247

33 731

25 432

21 933

18 039

22 909

– 4 870

– 4 870

–5

145 172

133 760

121 510

125 768

140 179

– 14 411

– 14 411

3

768

2 903

17 172

39 484

27 674

51 722

– 24 048

– 24 048

4

5 866

2 805

16 424

28 462

27 360

45 705

– 18 345

– 18 345

– 559 214
151 361

1

2

142 485

– 8 540
2 242

5 866

Productartikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

2007

57

13. Spoorwegen

Begroting

verschil

Verschil
a.g.v.
uitvoering

2011

2011

Slotwetmutaties 2011**

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

602

98

748

11 022

314

6 017

– 5 703

– 5 703

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2 090

1 740

2 651

2 408

1 721

500

1 221

79 185
1 945 265

1 833 724

2 074 674

2 642 865

2 668 682

2 452 526

0
216 156

30 666
0
30 666

24 869
0
24 869

184 255
0
184 255

15 848
0
5 848

144 781
0
144 781

29 000
0
29 000

115 781
0
115 781

115 781
0
115 781

101 061
0
101 061

5

Productartikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

13.05.02
Planstudieprogr.
goederenvervoer
13.05.03
Verkenningenprogramma
Van totale
uitgaven:
– Apparaatsuitgaven
– ApparaatskostenProRail
aanleg
– Restant
13.09
Ontvangsten
– HSA
– Overig

Realisatie

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS ij VJN*

58

13. Spoorwegen

2007
– Mandje
spoor

2008

2009

2010

10 000

Realisatie

Begroting

verschil

2011

2011

2011

0

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS ij VJN*

Verschil
a.g.v.
uitvoering

2011

2011

0

Slotwetmutaties 2011**

0

Productartikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

*
De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging mutatie VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekostiging RWS. Voor een nadere toelichting op deze
mutaties verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3 , 2010–2011,
30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antoorden dd 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
**
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Kamer is aangeboden.
1
Op onderhoud en vervanging is € 338 mln. meer uitgegeven dan begroot. De belangrijkste oorzaken zijn:
– Schuldreductie (€ 155 mln.): het ministerie van Financiën heeft de verkoopopbrengst van Strukton (NS) beschikbaar gesteld voor schuldreductie bij ProRail;
– Desaldering betalingen en ontvangsten (€ 111 mln.): onderdeel van de subsidievaststelling en -wijziging voor 2010 en 2011 betreft de administratieve verwerking van de door ProRail betaalde
boeterente aan het ministerie van Financiën in verband met de schuldreducties in 2010 en 2011 (€ 86 mln.). Deze verwerking is budgettair neutraal maar leidt in de verantwoording tot hogere
uitgaven (13.02) en hogere ontvangsten (13.09). Daarnaast is een deel van de verleende subsidie voor 2009 (€ 25 mln.) in 2011 door ProRail terugbetaald aan IenM welke is ingezet ter dekking
van de subsidie voor 2011;
– De toevoeging van loon- en prijscompensatie 2011 (€ 30 mln.);
– Een hogere subsidieaanvraag van ProRail voor 2011 dan begroot (€ 42 mln.). Dit wordt voor het grootste deel (€ 37,5 mln.) veroorzaakt doordat met amendement Slob (TK 32 500 A, nr. 65) in
het kasjaar 2011 de middelen voor reistijdverbetering zijn overgeheveld naar het aanlegprogramma, terwijl deze middelen in de planning voor onderhoud en vervanging pas in de jaren ná 2011
waren opgenomen.
2
Zie de toelichting bij de projectoverzichten.
3
De lagere realisatie wordt veroorzaakt door de lagere marktrente. In het IP-contract is gerekend met een voorcalculatorische rentestand, die jaarlijks wordt aangepast aan de vigerende rentestand.
4
De lagere realisatie op deze operationele doelstelling wordt voornamelijk veroorzaakt doordat:
– de start van de planuitwerkingsfase PHS heeft meer tijd in beslag heeft genomen dan verwacht;
– met betrekking tot de Zuidas de onderlinge verrekeningen en declaraties van deelnemende partijen meer tijd vergen dan voorzien;
– twee planstudies binnen OV SAAL zijn goedkoper uitgevallen dan oorspronkelijk geraamd. Bij 3 andere planstudies is sprake van vertraging onder andere vanwege de koppeling aan de
besluitvorming OV SAAL lange termijn en herdefiniëring vanwege «Kort Volgen»;
– de planstudie Driebergen – Zeist nog niet geheel is afgerond. Het indienen van de beschikkingsaanvraag, op basis waarvan een declaratie kan worden ingediend, verschuift hierdoor naar 2012.
Voorts is door wisselingen bij de stakeholders (onder meer gemeente) extra afstemming met betrekking tot heroverweging van het ontwerp nodig geweest. Hierdoor kan de beschikkingsaanvraag pas in 2012 worden ingediend en verschuiven de hiermee samenhangende geplande uitgaven voor de planstudie Bunnik.
5
De per saldo gerealiseerde hogere ontvangsten hebben enerzijds betrekking op een afrekening van de subsidie aan ProRail over de periode 2009/2010 en anderzijds op in de begroting voor
2011 geraamde ontvangsten van lagere overheden die pas in 2012 zullen worden ontvangen(zie ook toelichting onder punt 1.)

59

Productartikel 13

Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

60

Artikel 13 Spoorwegen
Categorie
Ontwerpbegroting 2011
Desalderingen FES (NvW)

Saldo 2010
Mutaties voorjaarsnota 2011

Overboeking naar Hfdst XII art
39 BDU
Overboeking naar Hfdst XII art
34 Betrouwbare netwerken
Overboeking naar Hfdst XII art
35 Mainports en logistiek
Kasschuiven
Mutaties miljoenennota 2012

61

Stand ontwerpbegroting 2012
Overboekingen binnen artikel 13
Spoorwegen
Overboekingen binnen artikel 13
Spoorwegen
Overboeking van/naar art 14
Regionaal, lokale infrastructuur
Overboeking van/naar andere
departementen
Schuldreductie ProRail (dividend
van NS inzake Strukton)
Saldo 2011

artikel 13.04

artikel 13.05

Uitgaven

artikel 13.09

Saldo

1 497 363

748 762

140 179

49 374

2 435 678

– 29 000

2 406 678

15 000
763 762

140 179

2 348
51 722

17 348
2 453 026

– 29 000

17 348
2 424 026

1

1 497 363

Neutraal
Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel

– 37 500

37 500

0

2

– 2 727
21 120
– 19 107

21 954
21 954

9 477
9 477

– 2 727
– 9 456
– 12 183

– 1 928
– 1 928

– 2 727
– 11 384
– 14 111

3

– 62 007
– 24 507

1 478 256

739 255

162 133

61 199

2 440 843

– 30 928

2 409 915

Technisch

– 3 293

105 715

– 102 422

0

0

0

5

Neutraal
Intensivering/
Extensivering

8 979

12 754

– 12 754

0

6

– 1 600

30

30

7

Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel

– 37 000

– 37 000

8

– 3 500

– 3 500

– 3 500

9

34

30 330

30 330

10

– 578

– 5 235

– 5 235

11

– 4 250

– 4 250

– 4 250

12

13

3 775
1 630

– 37 000

30 256

40

– 4 657

32 064
58 145

– 112 866
– 42 481

– 25 000
– 25 000

– 300
105 802
2 165

– 300
0
– 7 171

– 12 754

– 300
0
– 19 925

1 536 401

696 774

137 133

63 364

2 433 672

– 43 682

2 389 990

2 995

0

38

38

Technisch
Neutraal
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel

0

– 2 995

152 428
– 33 403

– 38

4

14

0

15

0

16

23

23

23

17

3 500

3 500

3 500

18

152 428
– 70 619

152 428
– 70 619

19

19 506

– 12 133

– 44 589

20

Productartikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Stand eerste suppletoire wet
2011
Overboekingen binnen artikel 13
Spoorwegen
Overboekingen binnen artikel 13
Spoorwegen
Overboeking van/naar art 14
Regionaal, lokale infrastructuur
Overboeking van/naar art 17
Megaprojecten verkeer en
vervoer
Overboeking van/naar art 18
Overige
Loon- en prijsbijstelling

artikel 13.03

Intensivering/
Extensivering

Begroting 2011
Overboekingen binnen artikel 13
Spoorwegen
Taakstellingen

artikel 13.02

Categorie

artikel 13.02

artikel 13.03

artikel 13.04

artikel 13.05

Uitgaven

artikel 13.09

Saldo

119 025

20 034

– 12 133

– 41 556

85 370

– 38

85 332

1 655 426

716 808

125 000

21 808

2 519 042

– 43 720

2 475 322

Technisch

86 217

1 964

– 1 964

86 217

– 86 217

0

21

Neutraal
Intertemporeel

24 753
31 515
142 485

768
768

7 830
5 866

24 753
40 391
151 361

– 24 753
9 909
– 101 061

0
50 300
50 300

22

278
2 242

Realisatie 2011

1 797 911

719 050

125 768

27 674

2 670 403

– 144 781

2 525 622

Desaldering uitgaven –
ontvangsten

– 110 970

– 2 990

0

0

– 113 960

113 960

0

Mutaties najaarsnota 2011
Stand tweede suppletoire wet
2011
Overboekingen binnen artikel 13
Spoorwegen
Overboekingen binnen artikel 13
Spoorwegen
Saldo 2011
Mutaties slotwet 2011

23

Productartikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1
62

Categorie
Per saldo betaald en ontvangen

artikel 13.02

artikel 13.03

artikel 13.04

artikel 13.05

Uitgaven

artikel 13.09

Saldo

1 686 941

716 060

125 768

27 674

2 556 443

– 30 821

2 525 622

1

Productartikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

In het Regeerakkoord is aangegeven dat de belegde ruimte in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) op het gebied van Verkeer en Vervoer, Ruimtelijk Ordening, Milieu en
Duurzaamheid en Kennis/Innovatie wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijk de departementale begrotingen. De FES-begroting voor de jaren 2011 en volgende jaren is
leeg geboekt. Dit betekent dat FES-financiering via het ontvangstenartikel IF19.10 is vervallen en is omgezet in financiering uit de algemene middelen (IF19.09).
2
Dit betreft het amendement van het lid Slob c.s. (Tweede Kamer, 2010–2011, 32 500 A, nr. 65) waarbij € 37,5 mln. is overgeboekt van het project «reistijdverbetering» (artikel 13.02) naar het
project «pilot ERTMS» (artikel 13.03).
3
Dit betreft met name de taakstellingen, zoals afgesproken in het Regeerakkoord.
4
Dit betreft de toevoeging van het saldo 2010 aan de begroting 2011.
5
In verband met de fase overgang van aanlegprojecten is € 102,4 mln. overgeboekt van artikel 13.05 (planstudie) naar 13.03 (realisatie). Daarnaast zijn de projecten «wachtsporen Meppel» en
«pilot ERTMS» overgebracht van 13.02 (onderhoud) naar 13.03 (aanleg realisatie).
6
De verwachte hogere ontvangsten spoor voor 2011 (€ 12,8 mln.) zijn voor € 9 mln. toegevoegd aan de budgettaire ruimte op artikel 13.05 (planstudie) en zijn voor € 3,8 mln. ingezet voor de
hogere uitgaven op beheer en onderhoud. Deze uitgaven hebben voor € 2,5 mln. betrekking op de uitgaven bedrijfsbrandweer Kijfhoek en voor ruim € 1 mln. op de uitgaven voor de
MER-evaluatie Betuweroute.
7
De overboekingen tussen artikel 13 en 14 hebben betrekking op de projecten Groningen-Leeuwarden en Erasmuslijn.
8
De overboeking naar artikel 17 heeft betrekking op de EMC-problematiek HSL-Zuid (voor verdere toelichting zie de verdiepingsbijlage bij de ontwerpbegroting 2012).
9
Dit betreft een overboeking van OV-SAAL (Openbaar Vervoer Schiphol – Amsterdam – Almere – Lelystad) ten behoeve van RRAAM (Rijk – Regioprogramma Amsterdam – Almere –
Markermeer).
10
Dit betreft de toevoeging aan het Infrastructuurfonds van de loon- en prijsbijstelling 2011.
11
Het gaat om de overboeking van verschillende projecten, waarvan de betaalbaarstelling via de BDU zal verlopen. Het betreft BDU projecten in het kader van het Actieplan groei op het spoor
en de lijn Hengelo-Bad Bentheim.
12
Dit betreft een overheveling naar de begroting van HXII (artikel 34 Betrouwbare netwerken) in verband met spoorse problematiek.
13
Dit betreft een overboeking naar artikel 35 in de begroting van HXII ten behoeve van het European Rail Traffic Management System (ERTMS)
14
Middels kasschuiven binnen artikel 13 zijn de beschikbare middelen weer in evenwicht gebracht met de benodigde middelen voor 2011. De verhoging voor beheer en onderhoud hangt
voornamelijk samen met het amendement Slob waarbij de middelen voor de pilot ERTMS in het kasjaar 2011 zijn overgeboekt, terwijl in de planning deze middelen in de jaren na 2011 waren
voorzien. De verlaging van artikel 13.04 hangt samen met de rentemeevallers beschikbaarheidsvergoeding HSL-Zuid. De verhoging en verlaging voor aanlegprojecten hangen voornamelijk
samen met de fase-overgang van projecten, zoals toegelicht onder punt 5.
15
Dit betreft een correctie op de overboeking zoals genoemd onder punt 5
16
Dit betreft een correctie op de hogere ontvangsten zoals genoemd onder punt 6.
17
Dit betreft een correctie op de overboeking zoals genoemd onder punt 7
18
Dit betreft een bijdrage uit hoofdstuk XII( voormalig VROM) in het geluidsprogramma.
19
Uit de opbrengst van de verkoop van Strukton is door het ministerie van Financiën een bedrag van € 154,6 mln. beschikbaar gesteld voor de aflossingen van de leningen van ProRail. Anderzijds is de rentevrijval door deze oplossing ad € 2,2 mln. ten gunste van de algemene middelen gebracht.
20
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012.
21
Dit betreft enerzijds een correctie op de overboeking zoals genoemd onder punt 5 (€ 2 mln.) en anderzijds de technische verwerking van de desaldering van betalingen en ontvangsten met
betrekking tot de boeterente op de schuldreducties in 2010 en 2011 (€ 86 miljoen).
22
In 2011 is € 24,8 mln. van ProRail ontvangen in verband met de vaststelling en afrekening van de subsidie voor beheer en onderhoud voor 2009. Deze middelen zijn weer ingezet ter dekking
van de subsidie voor 2011.
23
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012.

63

Productartikel 13

13.02 Onderhoud en vervanging.
Op grond van richtlijn nr. 91 /440/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschap van 29 juli 1991 wordt de taakorganisatie ProRail belast
met beheer en onderhoud van de landelijke railinfrastructuur.
De subsidie aan ProRail wordt jaarlijks vastgesteld met een beschikking
overeenkomstig het bepaalde in de Wet en Besluit Infrastructuurfonds. De
subsidie wordt door ProRail aangewend voor het in goede gebruikstoestand houden van de landelijke infrastructuur. Een deel van de kapitaallasten betreft de rentekosten en aflossingen van de leningen van ProRail
voor uitbreidingsinvesteringen.
Per 1 januari 2008 wordt ProRail aangestuurd op output. Dat betekent dat
de minister van IenM afspraken maakt met ProRail over de te realiseren
prestaties op basis van een resultaatsverplichting. Die prestaties worden
jaarlijks opgenomen in het beheerplan van ProRail. De minister van IenM
moet instemmen met onderdelen van het beheerplan, waaronder de
prestaties, en bespreekt het beheerplan met de Tweede Kamer. In 2011
zijn de volgende prestaties overeengekomen en gerealiseerd:

Kern Prestatie Indicator

Reizigerstevredenheid over reinheid
stations
Reizigerstevredenheid over sociale
veiligheid overdag
Reizigerstevredenheid over sociale
veiligheid ‘s avonds
Reizigerstevredenheid over reisinformatie bij ontregelingen
Beschikbaarheid
Niet beschikbaarheid: onderhoudstijd
Niet beschikbaarheid: storingstijd
Geleverde treinpaden aan alle
reizigersvervoerders
Deels gerealiseerde treinpaden aan
alle reizigersvervoerders
Capaciteitsverdeling
Toegankelijkheid: % maatregelen

Realisatie
2011

Grenswaarde

Realisatie
2010

58%

(min) 55%

58%

91%

(min) 90%

90%

60%

(min) 58%

58%

52%

(min) 56%

54%

99,39%
0,50%
0,11%

(min) 99,45%
(max) 0,34%
(max) 0,21%

99,55%
0,25%
0,20%

98,7%

(min) 98,0%

97,8%

66,7%

(min) 60,0%

59,4%

99,8%

99,6%

99,8%

83%

83%

74%

Toelichting:
In 2011 realiseerde ProRail op diverse vlakken een verbetering in de
operationele prestaties, resulterend in meer geleverde treinpaden en
minder storingen. Voor drie KPI’s heeft ProRail de overeengekomen
grenswaarden niet gerealiseerd: KPI Onderhoudstijd, KPI Beschikbaarheid
en KPI Reizigerstevredenheid over reisinformatie bij ontregelingen.
KPI Onderhoudstijd en KPI Beschikbaarheid
Prorail heeft in 2011 een aantal grote verbouwingsactiviteiten van de
spoorweginfrastructuur en stations (Sporen in Arnhem, NSP’s en SAAL)
uitgevoerd. Prorail houdt er in zijn planningen rekening mee dat er door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

64

Productartikel 13

onvoorziene omstandigheden werkzaamheden niet kunnen worden
uitgevoerd. In 2011 hebben zich echter nauwelijks onvoorziene omstandigheden voorgedaan. Hierdoor heeft Prorail meer werkzaamheden
uitgevoerd dan gepland. Doordat de grenswaarde voor de KPI Onderhoudstijd gebaseerd is op de planning van Prorail heeft ProRail deze
grenswaarde overschreden. Wanneer er werkzaamheden aan het spoor
worden uitgevoerd is dit spoor niet beschikbaar voor treinverkeer.
Hierdoor is ook de grenswaarde voor KPI Beschikbaarheid niet gehaald.
ProRail heeft dit vroegtijdig voorzien en aan IenM gemeld. IenM heeft
ProRail vervolgens aangegeven er belang aan te hechten dat de
verbouwings-werkzaamheden gewoon moesten blijven doorgaan. Met de
klantcampagne «Van A naar Beter spoor» en door goede samenwerking
met de vervoerders in het bieden van alternatief vervoer heeft ProRail de
overlast voor de reiziger tijdens deze werkzaamheden tot een minimum
kunnen beperken.
KPI Reizigerstevredenheid over reisinformatie bij ontregelingen
Ondanks de genomen maatregelen in de eerdere kwartalen van 2011 is de
grenswaarde voor reizigerstevredenheid over reisinformatie niet gehaald.
Met name de waardering op de grote stations, die zwaar wegen in de
meting en veelal in verbouwing zijn, zorgen voor deze onderschrijding.
Per 1 augustus is de verantwoordelijkheid voor reisinformatie in
functionele zin overgegaan naar NS. De formele overdracht geschiedt in
2012.
13.03 Realisatieprogramma personen- en goederenvervoer
Algemene toelichting
In 2011 is een groot aantal projecten, gericht op capaciteitsverbetering en
verbetering van de veiligheid in en rond het spoor, volop in uitvoering.
Onderstaande (deel)projecten zijn in 2011 opgeleverd:
– Sporen in Arnhem; aanleg vierde perron, verlengen en vernieuwen
van de perrons 1 tot en met 3, aanleg vrije kruising westzijde,
vernieuwen perronkappen inclusief de traverse, vereenvoudigen van
de sporen lay-out en het realiseren van diverse kunstwerken.
– NSP Arnhem perrontunnel en OV Terminal fase 1; realisatie van de
verlengde en verbrede perrontunnel in relatie tot reizigerscapaciteit.
– Regionet Zaanlijn; meer capaciteit op de lijn Zaandam – Alkmaar door
aanpassen van de beveiliging (seinverdichting) waardoor de opvolgtijd
van de treinen is verkleind.
– Regionet maatregelen Westpoort Aziëhavenweg; een directe aansluiting van goederen treinen van/uit Amsterdam CS met de Aziëhaven.
– Halte Sassenheim.
– Na NOV fase 1; het vervangen van gelijkvloerse kruisingen door
ongelijkvloerse kruising
– Reactivering Groningen – Veendam; de lijn is gereactiveerd en weer in
de dienstregeling opgenomen
– Rotterdam aanleg stamlijn Beerdam voor goederen in het Havengebied.
Verantwoording per artikelonderdeel / per project
De planning in de Rijksbegroting 2011 is gebaseerd op de financiële
meerjarenplanning van ProRail van december 2009.Gedurende de periode
tussen planning en uitvoering kan het voorkomen dat er, ondanks het feit
dat planningen getoetst worden en er risicoanalyses op projectniveau

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

65

Productartikel 13

worden uitgevoerd, verschillen ontstaan tussen gepland en gerealiseerd.
Financiële ramingen en bouwfaseringen kunnen gedurende de bouw door
diverse factoren wijzigen maar projecten krijgen ook te maken met meeen/of tegenvallers in aanbesteding en/of uitvoering.
Door middel van mutaties in Voorjaarsnota en Najaarsnota 2011 zijn de
ramingen voor 2011 bijgesteld op basis van actuele inzichten en middels
de Memorie van toelichting behorende bij deze nota’s aan de Kamer
toegelicht. Via deze verantwoordingsrapportage wordt teruggekeken naar
de ontwerpbegroting 2011 (gebaseerd op de financiële meerjarenplanning
van ProRail van december 2009) versus de uiteindelijke realisatie
(december 2011).
Het totale beeld is dat – over het hele aanlegprogramma bezien – de
uitvoering op koers ligt. Er is in 2011 € 747 mln. uitgegeven tegenover
€ 798 mln. aan geplande uitgaven. Hieronder worden substantiële
verschillen per project nader toegelicht:
Projectoverzichten
Realisatieprogramma Railwegen (Personenvervoer) (13.03.01)
Project
Beschrijving

uitgaven 2011in EUR miljoen
Begroting

Realisatie

Verschil

2

2

2
2

1
0

-1
-2

5

2

9

Gereed
Begroting
2011

Realisatie
2011

Projecten nationaal
BB21(ontw. Bev21, VPT+, 25KV, ontw +
implement. GSM-R)
Geluid (emplacementen en innov. ontwikkeling)
Geluidssanering spoorwegen
Kleine projecten
HSA claim
A’dam – Utrecht – Maastricht/Heerlen
Integrale spooruitbreiding AmsterdamUtrecht
Stations en stationsaanpassingen
Kleine stations
Overige projecten/lijndelen enz.
Afdekking risico’s spoorprogramma’s
AKI-plan en veiligheidsknelpunten
Intensivering Spoor in steden I
Intensivering Spoor in steden II
Nazorg gereedgekomen lijnen/halten
Project Hoogfrequent Spoor
Ontsnippering

1

divers
divers
divers

2

divers
divers

-3

3

2006/2007

5

-4

4

divers

20
10

11
0

-9
-10

5

7

-6
2
-6

7

13

1
2
7

divers
divers
divers
divers

9

divers

66

21

-45

10

2016

7

3
1

-4
1

11

2004/pm
2011
2009/15

34

16

-18

12

divers

6

8

Projecten Noordwest Nederland
Amsterdam-Almere-Lelystad
OV SAAL korte termijn
Stations en stationsaanpassingen
Amsterdam Centraal spoor 10/15
Amsterdam Centraal Cuypershal
Amsterdam Centraal fietsenstalling
Overige projecten/lijndelen
Regionet (incl. verkeersmaatreg. Schiphol)
Projecten Utrecht
Amsterdam-Utrecht-Maastricht/Heerlen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

66

Productartikel 13

Project

uitgaven 2011in EUR miljoen

Beschrijving

Vleuten-Geldermalsen 4/6 sporig (incl. RSS)
Stations en stationsaanpassingen
OV-terminal stationsgebied Utrecht
(VINEX/NSP
Overige projecten/lijndelen
Spoorwegovergang Soestdijkseweg Bilthoven

Gereed

Begroting

Realisatie

Verschil

Begroting
2011

79

109

30

13

2005 e.v.

40

35

-5

14

2015

17

6

-11

15

2013

28
2
48

27
0
56

-1
-2
8

16

2013
2013
2012

53

97

44

18

2014

10

1

-9

19

2014

1
3
80
15
8

0
0
96
22
0

-1
-3
16
7
-8

20

2006/08/11
2019
2013
2011/2013
nvt

168

166

-2

14
1

14
1

Realisatie
2011

Projecten Zuidvleugel
Den Haag Centraal (tbv NSP)
Den Haag Centraal terugbouwen sporen 11/12
Rotterdam Centraal (tbv NSP)
Overige projecten/lijndelen
Rijswijk-Schiedam incl.spoorcorridor Delft

17

Projecten Brabant
Stations en stationsaanpassingen
Breda Centraal (tbv NSP)
Projecten Oost Nederland
Utrecht-Arnhem-Zevenaar
Traject Oost (perronverbredingen)
Traject Oost uitv. Convenant DMB
Sporen in Arnhem
Arnhem Centraal (tbv NSP)
Spoorzone Ede
Overige projecten/lijndelen
Hanzelijn

21
22
23
24

2012

Projecten Noord Nederland
SporendriehoekNoord Nederland
Part. Spooruibr. Groningen-Leeuwarden
7 Totaal realisatieprogramma

778

25
26

?
?

701

1

BB21
De oplevering van het project BB21 is verschoven naar 2012 vanwege de extra activiteiten die nodig waren voor de indienststelling van ERTMS
Level 1 op de Havenspoorlijn, de extra benodigde activiteiten voor het oplossen van verbindingsproblemen op de Betuweroute en het feit dat er 4
(niet onder BB21 vallende) projecten weden opgestart die tegelijkertijd op de Betuweroute uitgevoerd moesten worden waarover tussen de
projecten afspraken gemaakt moesten worden.
2
Kleine Projecten
Eind 2010 is het project Baarn opgeleverd en zijn de resterende nazorgwerkzaamheden opgenomen en verantwoord via het project Nazorg
gereedgekomen lijnen en halten.
3
Integrale spooruitbreiding Amsterdam-Utrecht
De lagere realisatie in 2011 wordt veroorzaakt door het feit dat de financiële bijdragen van de gemeente Amsterdam eerder door ProRail zijn
ontvangen dan voorzien. Hierdoor heeft ProRail minder middelen bij IenM gedeclareerd. Daarnaast bleek een deel van het ingeplande onvoorzien in
2011 niet nodig.
4
Kleine stations
Als gevolg van het nog niet gereed zijn van de voorpleinactiviteiten is de indienststelling van de halte Sassenheim verschoven van april 2011 naar
december 2011. Hierdoor is ook een deel van de in 2011 geplande ProRail activiteiten met bijbehorende uitgavenstroom doorgeschoven naar 2012.
Tevens is er sprake van een gunstige kostenontwikkeling waardoor een deel van het budget ingeleverd kan worden. Het station is in december 2011
in gebruik genomen.
Bij het project Groningen Europapark is als gevolg van capaciteitsproblemen bij de aannemer de start van de bouw verschoven waardoor de
uitgaven niet in 2011 zijn gerealiseerd.
5
Aki-plan en veiligheidsknelpunten
Als gevolg van het niet meer toepassen van ADOB installaties (automatische dubbele overwegbeveiliging) is een aantal deelprojecten uit de scope
vervallen en is de hierbij behorende uitgavenstroom niet gerealiseerd. Deze installaties worden niet meer toegepast omdat overwegen hierdoor
langer gesloten zijn. Eind 2010 is een alternatief programma vastgesteld wat gericht is op permanente verbetering van de overwegveiligheid. De
voorbereiding hiervan heeft meer tijd in beslag genomen dan gepland. In 2012 zal worden gestart met de uitvoering van dit programma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

67

Productartikel 13

6

Intensivering Spoor in Steden
Bij het realiseren van uitgaven is IenM afhankelijk van hetgeen de betreffende gemeenten aan uitkeringen opvragen. Deze aanvragen zijn achtergebleven bij de oorspronkelijke verwachting.
7
Nazorg gereedgekomen lijnen/halten
De geraamde uitgaven op deze post hebben voornamelijk betrekking op afwikkeling van claims, grondjuridische zaken (onder andere grondverkoop
en onteigeningsprocedures) en geluidssanering van projecten die in dienst zijn gesteld en (financieel) zijn afgesloten. De duur van de afhandeling
van dit type werkzaamheden is als gevolg van afhankelijkheid van derden lastig te ramen.
8
PHS
In 2011 is de beschikking «voorinvestering Doorstroomstation Utrecht» verleend. Deze gelden waren geraamd op PHS IF 13.05.01 en zijn bij Slotwet
overgeboekt.Zie artikel 13.05 voor de overige onderdelen van PHS.
9
Ontsnippering
Het MJPO bestaat uit verschillende deelprojecten. Bij het deelproject «Zwaluwenberg» is sprake van een vertraging in de uitgavenstroom als gevolg
van het niet tijdig verkrijgen van een bouwvergunning binnen het bestaande bestemmingsplan. Bij het deelproject «Den Dolder» is sprake van een
gunstig aanbestedingsresultaat waardoor de uitgavenstroom in 2011 lager is uitgevallen dan eerder geraamd.
Binnen het deelproject «kleine faunavoorzieningen» was bij het opstellen van de raming nog sprake van veel onzekerheden omtrent planning en
definitieve scope. De planning is bijgesteld en de aanbesteding is verschoven naar eind 2011.
10
OV SAAL
De korte termijn maatregelen op de Zuidtak in Amsterdam zijn in 2011 in realisatie genomen. ProRail voert conditionerende werkzaamheden uit,
zoals het verleggen van kabels en leidingen. Voor het gedeelte in Amsterdam hebben Prorail en NS in het kader van robuust spoor en kort volgen
bezien welke wijzigingen in de projectopzet nodig zijn. Dat leidde tot een vertraging van de start van het project, wat leidde tot lagere uitgaven in
2011. ProRail beziet momenteel welke maatregelen nodig zijn om de opgelopen vertraging in te lopen. Zie artikel 13.05 voor de overige onderdelen
van OV SAAL.
11
Amsterdam CS Cuypershal
Het project bestaat uit de renovatie van de Cuypersgebouw en het verbeteren van de transfercapaciteit van de Midden- en Oosttunnel. Realisatie
van de renovatie van het Cuypersgebouw is afgestemd op de werkzaamheden aan de Noord-Zuidlijn (gemeentelijk project) en verplaatst naar
2012/2013. Het verbeteren van de transferkwaliteit van de Midden- en Oosttunnel wordt afgestemd op de realisatie van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, waarbij het verbeteren van de transferkwaliteit van de Middentunnel is verplaatst naar 2011/2013 en die van de Oosttunnel
naar 2013/2015. De uitgaven 2011 zijn hierdoor achtergebleven.
12
Regionet
Binnen het deelproject «Verkorte treinopvolging Zaanlijn» bleek eind 2010 sprake van een gunstig aanbestedingsresultaat met als gevolg minder
uitgaven in 2011.
Voor het deelproject «Hoofddorp, vorkaansluiting en keersporen» is in het kader van het zoeken naar mogelijke besparingen een tweetal varianten
uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in het comprimeren van werkzaamheden, welke nu volledig zijn gepland in 2012. Hierdoor zijn de uitgaven
verschoven van 2011 naar 2012. De indienststelling blijft op planning liggen.
Van het deelproject Beverwijk is zowel de bouwfasering als de hiermee samenhangende uitgavenstroom herzien als gevolg van discussie over de
scope (oplossing middels lange of korte tunnel) en de daarmee verband houdende planologische besluiten.
In de loop van 2011 is voor het deelproject «Amsterdam Westhavenweg aanleg goederenspoor» een besparing gevonden van ongeveer € 2 mln. in
het ontwerp. Daarnaast is op verzoek van de vervoerder besloten om binnen het programma eerst het deelproject Aziëhavenweg te realiseren met
als gevolg dat zowel de uitgavenstroom als de indienststellingsdatum verschuift van 2011 naar 2012.
In de loop van 2011 is voor het deelproject «Wormerveer» een besparing gevonden van ongeveer € 2 mln. en heeft de gemeente het wensenpakket
met betrekking tot voorplein gewijzigd waardoor het ontwerp aangepast moest worden. De indienststelling verschuift van 2011 naar 2012. De
reiziger zal hier qua bouw activiteiten niet meer hinder van hebben dan in de oorspronkelijke planning.
Het deelproject Station Halfweg/Zwanenburg heeft in twee etappes vertraging opgelopen. Allereerst is de beschikkingsaanvraag later ingediend dan
voorzien doordat NS later dan gepland een bedieningsgarantie heeft afgegeven. Daarnaast kreeg dit project te maken met een latere toekenning
van de TVB (Trein Vrije Perioden) door noodzakelijk aanvullend onderzoek naar niet gesprongen explosieven en een archeologische vondst. Tevens
was in 2011 sprake van een gunstig aanbestedingsresultaat. Genoemde oorzaken hebben geleid tot een lagere uitgavenstroom 2011.
Als gevolg van het vervallen van het project Almere Poort Inhaalspoor, deel van 2e fase herstelplan, is de scope van het deelproject Station Almere
Poort gewijzigd van een 4-sporig station naar een 2-sporig station. Hierdoor zijn ontwerpen aangepast, de werkzaamheden volledig geconcentreerd
in 2012 en daarmee ook de uitgavenstroom verschoven van 2011 naar 2012. De indienststelling in 2012 blijft gehandhaafd.
13
Vleuten-Geldermalsen 4/6 sp. incl. 1e fase Randstadspoor
De hogere realisatie in 2011 is het resultaat van een aantal onderdelen die versneld in uitvoering zijn gebracht. Naast deze versnelling zijn onderdelen ook duurder uitgevallen dan geraamd, zoals de nieuwe brug over de A27, trillingsmaatregelen, het onderstation Utrecht Zuid en grondverbetering van de bestaande baan. Deze effecten worden opgevangen binnen de totale begroting van het project.
14
OV Terminal stationsgebied Utrecht
De realisatie van dit project is in 2011 gestart. Gedurende de eerste helft van 2011 werden de consequenties van de vertraging in het voortraject
duidelijk. Dat heeft geleid tot een neerwaartse bijstelling van de uitgavenstroom 2011.
15
Spoorwegovergang Soestdijkseweg Bilthoven
Er is besloten om werkterreinen te huren in plaats van te kopen (goedkoper) en de verwerving van benodigde gronden is vertraagd als gevolg van
het nog niet definitief zijn van de projectgrenzen. Beide ontwikkelingen leiden hebben geleid tot een lagere uitgavenstroom in 2011.
16
Den Haag Centraal terugbouwen spoor 11 en 12
Het huidige ontwerp van dit stationsemplacement wordt heroverwogen omdat een efficiënter ontwerp mogelijk lijkt. Besluitvorming over de
gewenste scope zal in het tweede kwartaal van 2012 duidelijkheid moeten geven. Het treinverkeer wordt in deze jaren afgewikkeld op het huidige
emplacement, zodat er geen consequenties zijn voor de reizigers.
17
NSP Rotterdam
De hogere realisatie 2011 wordt voornamelijk veroorzaakt door invulling van de stelposten die in de raming waren opgenomen voor onder andere
installaties en afbouw. Deze posten waren bij de totstandkoming van de planning nog niet ingevuld. Daarnaast heeft, als gevolg van de herziene
bouwfasering, een aangepaste wijziging in de volgorde van verrekening van kosten plaatsgevonden tussen de financiers.
18
Spoorzone Delft
De uitgaven in 2011 zijn hoger dan voorspeld als gevolg van afrekeningen van meerwerk. Die in 2011 hebben plaatsgevonden. Die zijn met name
veroorzaakt door grondwater-problematiek waardoor tijdelijke bouwconstructies (stempels) en tunnelwanden extra moesten worden versterkt als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

68

Productartikel 13

gevolg van hoge tegendruk grondwater in de tunnel. Door conditioneringactiviteiten, genoemde grondwaterproblematiek en het opnemen in de
planning van de noodzakelijke testen is de indienststellingsdatum verschoven naar 2015 (1e tunnelbuis)/2017 (2e tunnelbuis).
19
NSP Breda
Besluitvorming over de financiering heeft meer tijd gevergd. Hierdoor is de aanbesteding vertraagd en is realisatie achtergebleven bij de raming.
Inmiddels is het project aanbesteed en is gestart met voorbereidende werkzaamheden. De daadwerkelijke start van de OVT wacht nog op het
onherroepelijk worden van de laatste vergunningen.
20
Traject Oost Perronverlengingen
Als gevolg van bestuurlijk overleg met de gemeente is het onderdeel «geluidsmaatregelen brug Westervoort» nog niet in uitvoering genomen en
zijn de hiermee samenhangende uitgaven niet in 2011 gerealiseerd.
21
Traject Oost DMB (Driebergen/Maarssen/Bunnik)
Dit project bestaat uit drie deelprojecten. Bij twee deelprojecten is sprake van ontwikkelingen die hebben geleid tot een lagere uitgavenstroom in
2011 dan voorspeld.
Maarsbergen; het ontwerp heeft na overleg met regio en afstemming met RWS (A 12) geleid tot een aanpassing van het bestemmingsplan.
Hierdoor schuift de (financiële) planning en zal de oplevering een jaar later plaatsvinden.
Bunnik; de diverse stakeholders hebben extra afstemming met betrekking tot heroverweging van het ontwerp nodig gehad waardoor de beschikkingsaanvraag voor de realisatiefase later wordt ingediend dan gepland en de bijbehorende uitgaven zijn verschoven.
22
Sporen in Arnhem
In de financiële meerjarenplanning die ProRail jaarlijks opstelt ten behoeve van de totstandkoming van de financiële projectplanning zoals
opgenomen in het Infrafonds neemt ProRail op programmaniveau een meerjarige forfaitaire aftrek op. Deze aftrek is bedoeld om op programmaniveau de financiële effecten van tegenvallers in de uitvoering te elimineren. De huidige voorgeschreven werkwijze van het Infrafonds staat een
aftrek op programmaniveau niet toe en deze aftrek wordt daarom aan één of meerdere projecten toebedeeld. Op het project Sporen in Arnhem is
een deel van de forfaitaire aftrek 2011 verwerkt. De raming voor aftrek bedroeg € 93 mln. en de uiteindelijke realisatie 2011 € 96 mln. Mede naar
aanleiding van de opmerkingen van de Rekenkamer in het kader van Cie Kuiken zal worden bezien hoe in de komende begrotingen met een
forfaitaire aftrek wordt omgegaan.
23
NSP Arnhem
In 2010 zijn de uitgaven met betrekking tot de ruw- en afbouw van de perrontunnel doorgeschoven naar 2011.
24
Spoorzone Ede
Het project Spoorzone Ede kent een gemengde financiering. In samenspraak met de gemeente Ede is, rekening houdend met de bijdragen van de
overige financiers, de bijdrage van IenM later in de tijd gepland.
25
Sporendriehoek Noord Nederland
De beschikbare middelen voor dit programma maakten in de begroting 2011 onderdeel uit van het totale PHS budget (IF 13.05) en zijn gelet op het
feit dat er realisatiebeschikkingen afgegeven moesten worden eind 2010 overgeboekt naar IF 13.03.01.
26
Partiële spooruitbreiding spoor Groningen-Leeuwarden
De beschikbare middelen voor dit programma waren in de begroting 2011 opgenomen bij IF 14 en zijn eind 2010 overgeboekt naar IF 13.03.01.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

69

Productartikel 13

Realisatieprogramma Railwegen (goederenvervoer) (13.03.02)
Project
Beschrijving

Projecten (inter)nationaal
Aslasten Cluster II
PAGE risicoreductie
Geluidspilot Goederenvervoer

uitgaven 2011 in EUR mln.

Gereed

Begroting

Realisatie

Verschil

Begroting
2011

3

4

1

1

Div/2010
Div/2009
Div/2009

16

12

–4

2

2015

1

–1

3

2

–2

4

–1

5

Realisatie
2011

Projecten Oost Nederland

Projecten Zuidvleugel
Electr. Maasvlakte West en passeerspoor
Botlek
Projecten Zuidwestelijke delta
Sloelijn/Geluidmaatregelen Zeeuwse lijn
Kleine projecten
Nazorg gereedgekomen lijnen/halten
Afrondind
Totaal realisatieprogramma *

1
1
23

1
1
18

2009/2011

1
5

1

Page risico reductie
Page bestaat uit een aantal deelprojecten met als doel dat de goederenemplacementen voldoen aan de regels op het gebied van externe veiligheid.
Bij het deelproject «blusvoorzieningen Hengelo, Roosendaal en Sas van Gent» is sprake van hogere kosten dan geraamd veroorzaakt door scope
wijzigingen. Bij het deelproject «emplacementen Delfzijl» is de ombouw als gevolg van langere procedures voor onder andere milieuvergunningen
vertraagd, waardoor er in 2011 minder is uitgegeven. Op het totale programma is per saldo sprake van hogere uitgaven dan geraamd.
2
Uitvoeringsprogramma Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNOV)
Als gevolg van aanpassingen in de scope van het projectdeel Nieuwstad Zutphen met betrekking tot onderdoorgangen en vormgeving in relatie tot
andere projecten in de gemeente Zutphen is de start van de realisatie met een half jaar verschoven. De geplande uitgaven zijn hierdoor verschoven
van 2011 naar 2012.
3
Elektrificatie emplacement Maasvlakte/passeerspoor Botlek
Het project is afgesloten en de resterende werkzaamheden zijn opgenomen en verantwoord via het project Nazorg gereedgekomen lijnen en halten.
4
Sloelijn/geluidmaatregelen Zeeuwse Lijn
Ten tijde van de begroting 2011 waren de projecten Sloelijn en geluidmaatregelen Zeeuwse Lijn nog als één gezamenlijk project opgenomen. Eind
2010 is het onderdeel Sloelijn afgesloten en zijn de resterende werkzaamheden opgenomen en verantwoord via het project Nazorg gereedgekomen
lijnen en halten. De uitgaven op het project Sloelijn/geluidmaatregelen Zeeuwse Lijn zijn hierdoor lager dan geprognosticeerd.
5
Kleine Projecten Het project Beerdam, onderdeel van de post Kleine Projecten, is inmiddels afgerond. De eerder ingeschatte extra benodigde
middelen voor dit project bleken uiteindelijk niet nodig te zijn waardoor de realisatie 2011 lager is uitgekomen dan gepland.

13.04. Geïntegreerde contractvormen PPS
Op dit onderdeel worden de uitgaven verantwoord met betrekking tot de
terugbetaling van kapitaallasten vanwege de voorfinanciering van de
aanleg van de bovenbouw van de HSL-Zuid en de onderhoudskosten van
de HSL-Zuid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

70

Productartikel 13

Realisatieprogramma Railwegen (Geintegreerde contractvormen spoor) (art 13.04)
Project

Beschrijving

uitgaven
2011 in EUR
mln.
Begroting

Realisatie

Verschil

Reeks infraprovider (IP) beschikbaarheidsvergoeding (13.04)
Reeks iInfraprovider IP onderhoud (13.02)
Totaal categorie 0

140

126

– 14

Totaal realisatieprogramma

140

126

– 14

Gereed

Begroting
2011

Realisatie
2011

1

1
De reguliere vergoeding in 2011 bedroeg € 141,3 mln., ruim € 1 mln. hoger dan in de ontwerpbegroting was opgenomen. Deze hogere uitgaven
hebben voornamelijk betrekking op nabetalingen op 2010.

De halfjaarlijkse renteafrekeningen in 2011 was € 15,5 miljoen lager als
gevolg van de lage rentestand, waarmee de realisatie per saldo op € 125,8
miljoen is uitgekomen. De renteafrekeningen tot en met 2010 waren per
saldo € 19,9 miljoen lager.
Beschikbaarheidsvergoeding HSL-Zuid

Begroting
2011

Sado 2010

Saldo naar
2012

Realisatie
2011

Beschikbaarheidsvergoeding
Renteafrekeningen

140 179

2 060
19 894

– 958
– 35 407

141 281
–15 513

totaal artikel 13.04

140 179

21 954

– 36 365

125 768

13.05 Verkenningen en planstudies
Op dit onderdeel zijn de uitgaven verantwoord van een aantal door
ProRail uitgevoerde verkenningen en planstudies alsmede van een aantal
spoorgerelateerde projecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

71

Productartikel 13

Projectoverzicht bij 13.05.01 Spoorwegen personenvervoer; planstudie
Gereed
Bedrag in € mln
Projectomschrijving

CATEGORIE 1
Projecten Nationaal
Programma Hoogfrequent Spoor
Projecten Noordwest Nederland
Amsterdam Zuidas: deel station tbv NSP
Amsterdam Zuidas-WTC 4sprig +
keersporen
OV Schiphol-Almere-Almere-Lelystad
Projecten Oost Nederland
Quick scan dec. Spoor Gelderland
Traject Oost
Diversen
Grensoverschrijdend spoorvervoer
Kleine projecten

Budget

Toelichting

Begroting

taakstellend

2011

2011

3 163

tb

Vanaf 2012

1

Vanaf 2013

2

Vanaf 2013

2

95
95
1 016
19
6

3

tb
pb

2010–2013

4
5

44
5

1

PHS
Begin 2011 zijn de planuitwerkingen van de diverse onderdelen van PHS gestart; over de voortgang van PHS en OV SAAL is de Tweede Kamer 11
maart en 10 oktober 2011 geïnformeerd. De ontwerp-notitie Reikwijdte en Detailniveau Rijswijk - Delft Zuid en de ontwerp-notitie Reikwijdte en
Detailniveau Goederenroutering Oost Nederland zijn in december 2011 gepubliceerd, waarmee de mer-procedure is gestart.
Uitgangspunt bij de programmering in de begroting 2011 was dat na de voorkeursbeslissing van juni 2010 direct met de planuitwerkingsfase kon
worden gestart. Na de voorkeursbeslissing heeft de Kamerbehandeling van PHS eind 2010 plaatsgevonden. Daarna is door ProRail in overleg met
IenM direct gestart met de planuitwerkingsfase van PHS.
Het plan van aanpak is vastgesteld op 1 maart 2011. Het bleek nodig meer tijd te nemen voor afspraken over onderwerpen als organisatie, communicatie, verantwoording en de aanpak van de diverse corridors gezien de samenhang daartussen. In het 3e kwartaal 2011 is de beschikking
afgegeven voor de eerste fase van de planuitwerking.
2
Amsterdam Zuidas
Besluitvorming over het voorkeursalternatief en de daarop aansluitende bestuurlijke overeenkomsten zijn gepland voor het voorjaar van 2012. Als
gevolg hiervan is er geen realisatie in 2011.
3
OV SAAL
OV SAAL kent drie onderdelen: maatregelen op korte termijn en op middellange termijn en een studie in het kader van het Rijks-RegioprogrammaAlmere-Amsterdam-Markermeer (RRAAM) naar een spoors alternatief via de Hollandsebrug. Over deze laatste activiteit wordt in het kader van
RRAAM gerapporteerd. In 2011 zijn de werkzaamheden voor OV SAAL korte termijn op de Zuidtak van Amsterdam gestart. Voor de korte termijn
maatregelen op de Flevolijn is eind 2011 een tracébesluit genomen. Voor de middellange termijn zijn twee kansrijke oplossingsrichtingen geïdentificeerd. Rijk en regio hebben gezamenlijk besloten de definitieve keuze tussen deze oplossingsrichtingen te koppelen aan besluitvorming de lange
termijn in het kader van RRAAM die voor eind 2012 is voorzien.
Voor de korte termijnmaatregelen zijn alle planstudies, op één na, afgerond en afgerekend. Dat leidde tot een bescheiden vrijval van middelen. De
studie naar de benodigde middellange termijnmaatregelen is in de eerste helft van 2011 binnen het beschikbare budget afgerond; het resterende
budget wordt ingezet voor het vervolg van de planstudie.
4
Decentraal Spoorvervoer
De lopende planstudies nemen meer tijd in beslag waardoor ook de indiening van de voor 2011 geplande beschikkingsaanvragen voor de realisatiefase zijn vertraagd naar 2012.
5
Traject Oost
De planstudie Driebergen-Zeist is uitgebreid waarvoor aanvullende middelen aan het projectbudget zijn toegevoegd. Een groot deel van de bijhorende mijlpalen is ook in 2011 opgeleverd waardoor de realisatie hoger is dan gepland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

72

Productartikel 13

Projectoverzicht bij 13.05.02 Spoorwegen goederenvervoer; planstudie
Gereed
Bedrag in € mln

Budget

Projectomschrijving

Begroting

taakstellend

2011

2011

37
156

uo

2015–2015
2011–2013

CATEGORIE 1
Project nationaal
Aslasten cluster III
Optimalisering Goederencorridor R’dam-Genua

1
2

1

Aslasten cluster III
Uit oogpunt van kostenbesparing is de planning gefaseerd en worden werkzaamheden uitgevoerd in combinatie met geplande overige werkzaamheden binnen de betreffende projecten. Als gevolg hiervan is de uitgavenstroom verschoven van 2011 naar 2012 en verder.
2
Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua
Projectonderdeel opheffen 1 500 Volt/ATB eilanden deel Zevenaar; de afstemming met betrekking tot het Programma van Eisen voor beveiliging
met Duitsland kost meer tijd dan gepland, waardoor de voor 2011 geplande beschikkingsaanvraag voor de realisatiefase pas in 2012 kan worden
ingediend.

13.09 Ontvangsten
Op artikel 13.09 zijn de ontvangsten spoorwegen verantwoord en de
afrekeningen met ProRail over voorgaande jaren, welke niet gesaldeerd
mogen worden met de uitgaven in het lopende jaar. Zie ook toelichting nr.
3 bij het samenvattend overzicht.

Ontvangsten spoorwegen
NS: concessievergoeding HRN
HSA: concessievergoeding HSL-Zuid1
Flevoland: bijdrage OV-SAAL
EU: subsidie OV Terminal Rotterdam
EU: subsidie Havenspoorlijn
ProRail: dwangsom
Totaal ontvangsten

20 000
0
6 000
2 400
2 120
300
30 821

Afrekeningen ProRail onderhoud en vervanging
Afrekeningen ProRail aanlegprojecten
Desaldering met uitgaven

110 970
2 990
113 960

Totaal artikel 13.09

144 781

1
Voor de eerste drie jaar van de concessie geldt voor HSA uitstel van betaling van de concessievergoeding.
Voor 2011 betreft de concessievergoeding € 105 mln. (bij 100% beschikbaarheid). Hiervan is
reeds 80% als voorschot in rekening gebracht bij HSA. Het restant wordt begin 2012 afgerekend.
Over de periode tot en met 2010 is € 103 mln. in rekening gebracht. Daarnaast wordt € 5 mln.
aan rentevergoeding in rekening gebracht, waarmee de totale vordering per eind 2011 € 192
mln. bedraagt (zie verantwoording saldibalans, onderdeel vorderingen).

Bestedingen ProRail (bedragen x € 1 mln.):
Aan het einde van dit hoofdstuk is het overzicht van de financiële stromen
met betrekking tot spoorinfrastructuur opgenomen. Hieruit blijkt (onder
andere) dat ProRail in het jaar 2011 in totaal € 2 607 mln. heeft ontvangen
(exclusief de compensatie van BTW). Van dit bedrag is € 2 527 mln.
besteed in 2011 en is € 80 miljoen nog te besteden c.q. te verrekenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

73

Productartikel 13

Samenvatting bestedingen ProRail:

Bestedingen ProRail
2011

2010

Uitbesteed werk nieuwbouwprojecten
Uitbesteed werk onderhoud en
vervanging Gemengde net
Uitbesteed werk onderhoud en
vervanging Betuweroute
Apparaatskosten
Rente en aflossing leningen
Bestedingen door ProRail

(1)

947

899

(2)

954

947

(3)
(4)
(5)

35
423
168
2 527

32
443
1 446
3 767

Nog te besteden c.q. te verrekenen

(6)

80

120

2 607
2 527
155
2 372

3 887
3 767
1 400
2 367

2011

2010

584
175
297
– 109
947

657
122
220
– 100
899

Ontvangen door ProRail

Totaal bestedingen ProRail
Schuldreductie
Bestedingen exclusief schuldreductie

Toelichtingen:
(1): Specificatie uitbesteed werk nieuwbouwprojecten:

Uitbesteed werk nieuwbouwprojecten

MIRT-projecten
Functiewijzigingsprojecten
Omgevingswerken en FENS (incl. onderhanden werk)
Doorbelaste apparaatskosten

De investeringen in nieuwbouwprojecten zijn met ca. 5% gestegen ten
opzichte van 2010. Deze stijging heeft nagenoeg volledig betrekking op de
omgevingswerken.
(2): Specificatie uitbesteed werk onderhoud en vervanging gemengde net:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

74

Productartikel 13

Uitbesteed werk onderhoud en vervanging
2011

2010

Grootschalig onderhoud
Kleinschalig onderhoud
Onderhoud transfer
Beheer en calamiteiten
Verkenning, planstudie en innovatie
Beheer en onderhoud

141
279
65
143
23
651

127
282
70
144
14
637

Bovenbouwvernieuwingen
Vervanging overige systemen
Doorbelaste apparaatskosten
Vervangingen

134
186
– 17
303

168
171
– 29
310

954

947

Het uitbesteed werk voor onderhoud en vervanging is nagenoeg gelijk
aan 2010.
(3): Dit betreft de aan Keyrail doorbetaalde subsidie.
(4): Specificatie apparaatskosten:

Apparaatskosten

Lonen, sociale lasten en overige personeelskosten
Inhuur personeel
Huisvestingskosten

2011

2010

286
78
59
423

273
111
59
443

De apparaatskosten zijn met ca. 4,5% afgenomen ten opzichte van 2010.
De belangrijkste oorzaak hiervan is de afname van inhuur personeel
(30%). De kosten voor eigen personeel zijn met ca. 5% toegenomen als
gevolg van een stijging van het aantal FTE’s (omzetting van inhuur naar
eigen personeel) en als gevolg van de CAO-verhoging in 2011.

Rente en aflossing leningen

Rentebaten en -lasten (incl. boeterente schuldreductie)
Aflossing leningen

2011

2010

19
149
168

127
1 319
1 446

(5): Specificatie rente en aflossing leningen:
In 2010 en 2011 hebben schuldreducties plaatsgevonden welke gefinancierd zijn met de door het ministerie van Financiën beschikbaar gestelde
Superdividend van NS (€ 1 400 mln. in 2010) en de verkoopopbrengst van
Strukton door NS (€ 155 mln. in 2011).
(6): Specificatie nog te besteden en nog te verrekenen bedragen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

75

Productartikel 13

Nog te besteden en te verrekenen

Voorzieningen
(omgevingswerken)
Werkkapitaal
(debiteuren, crediteuren, enz.)
Herkomst derden
Vooruitontvangen
subsidie IenM
Voorschotafrekeningen IenM
Nog te egaliseren
investeringsbijdragen
Nog te egaliseren
exploitatiebijdragen
Herkomst IenM

2011

2010

mut.

(a)

213

185

28

(b)

150
363

176
361

– 26
2

(c)

115

160

– 45

(d)

88

– 11

99

(e)

30

83

– 53

(f)

– 11
222

– 88
144

77
78

585

505

80

Liquide middelen
totaal

(a): Dit betreft voornamelijk ontvangen afkoopsommen van lagere
overheden voor toekomstig onderhoud.
(b): Dit betreft voornamelijk nog te betalen kosten.
(c): Dit betreft de zogenaamde overlopende subsidie: het gaat om de nog
uit te voeren (doorgeschoven) maatregelen waarvoor wel reeds de
subsidie is ontvangen:

Overlopende subsidie

Onderhoud en
vervanging
Grote programma’s
functiewijziging*
Overige geoormerkte
projecten**
Totaal maatregelen
Nog te verdelen
prijscompensatie
Totaal

2011

2010

Afname

29

41

– 12

– 29%

33

64

– 31

– 48%

42
104

50
155

–8
– 51

– 16%
– 33%

11
115

5
160

6
– 45

*
Kleine functiewijzigingen, Capaciteitsknelpunten herstelplan, Toegankelijkheid stations, Ruimte
voor de fiets.
**
Uitvoeringsprogramma geluid, Stoptonend Sein, Beschikbaarheid in zicht, Actieplan groei op
het spoor, Externe veiligheid, Hotspots, Reistijdverbetering, Tankplaten, Security.

(d): Dit betreft voorschot-afrekeningen tussen ProRail en IenM.
(e): Een deel van de ontvangen investeringsbijdragen heeft nog niet geleid
tot een investering in materiële vaste activa.
(f): Overschotten en tekorten op de uitgevoerde maatregelen (beheer en
onderhoud) worden toegevoegd en onttrokken aan de egalisatiereserve.
In 2011 is in totaal € 77 mln. toegevoegd aan de egalisatiereserve,
waardoor de negatieve stand per eind 2010 nagenoeg is weggewerkt. Van
de € 77 mln. is € 53 mln. via de vaststellingsbeschikking over 2010
gelopen en de resterende € 24 miljoen betreft het «resultaat» van ProRail
over 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

76

Productartikel 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

77

Productartikel 14

Artikel 14. Regionaal, lokale infrastructuur
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Op dit artikel worden de producten op het gebied van Regionale/lokale
infrastructuur verantwoord. Deze producten zijn gerelateerd aan de
beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de
begroting 2011 van IenM (XII) bij beleidsartikelen 32 het bereiken van
optimale veiligheid in of als gevolg van mobiliteit en 34 Betrouwbare
netwerken en voorspelbare reistijd/decentrale netwerken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

78

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
14. Regionaal/
lokale infra

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS

Verschil
a.g.v.

Realisatie

Begroting

Verschil

RWS bij
VJN*

uitvoering

Slotwetmutaties

2008

2009

2010

2011

2011

2011

2011

2011

2011**

Verplichtingen

297 339

122 439

193 203

98 661

164 588

159 787

4 801

– 191

4 992

– 372 024

Uitgaven

189 614

285 713

182 976

266 337

338 572

232 195

106 377

– 191

106 568

12 049

175 516

141 849

156 053

138 107

162 366

– 24 259

– 191

– 24 068

– 55

0

0

0

0

0

0

0

0

0

591

1 089

668

69

18 300

– 18 231

– 115

– 18 116

1

68

174 925

140 760

155 385

138 038

144 066

– 6 028

– 76

– 5 952

2

– 123

110 197

40 591

50 576

30 592

25 105

5 487

0

5 487

3

4 633

0

536

59 708

169 873

44 724

125 149

0

125 149

536

7 885

9 873

39 495

– 29 622

0

– 29 622

2

– 2 359

0

51 823

160 000

0

160 000

0

160 000

2

10 000

0

0

0

5 229

– 5 229

0

– 5 229

2

– 170

14.01 Grote
regionaal/
lokale
projecten
146 091
14.01.01
Verkenningen
14.01.02
Planstudieprogr.reg./lok
1 831
14.01.03
Real.progr.reg./lok.
144 260
14.02
Regionale
Mob. Fondsen
43 523
14.03 RSP –
ZZL: Pakket
Bereikbaarheid
0
14.03.01 RSP –
ZZL: RB
projecten
14.03.02 RSP –
ZZL: RB
mob.fondsen
14.03.03 RSP –
ZZL: REP
Van totale
uitgaven:
–
Apparaatsuitgaven
249

42

0

0

0

6

–6

782
144 795

505
285 166

668
182 308

781
265 556

0
338 572

780
231 409

– 780
107 163

– Bijdrage aan
baten-lastendienst

79

– Restant

7 471

Productartikel 14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

2007

14. Regionaal/
lokale infra

14.09
Ontvangsten

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS

Verschil
a.g.v.

Realisatie

Begroting

Verschil

RWS bij
VJN*

uitvoering

Slotwetmutaties

2011

2011

2011**

0

0

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

11

29 000

0

0

0

0

0

*

Productartikel 14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging mutatie VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekostiging RWS. Voor een nadere toelichting op deze
mutaties verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3 , 2010–2011,
30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antoorden dd 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6 .
**
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Kamer is aangeboden.
1
Het overschot kan grotendeels worden verklaard doordat de planstudieprojecten nog niet in de uitvoeringsfase zijn terechtgekomen. Zie ook de toelichting bij de projectoverzichten.
2
Zie de toelichting bij de projectoverzichten.
3
Overschrijding wordt veroorzaakt doordat betaling aan project Sluiskil naar voren is gehaald.

80

Productartikel 14

Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

81

Artikel 14 Regionaal, lokale
Infrastructuur
Ontwerpbegroting 2011
Desalderingen FES (NvW)

Categorie

Intensivering/
Extensivering

Begroting 2011
Aanpassing kostenmodel Rijkswaterstaat
Overboeking van/naar andere
departementen
Saldo 2010
Mutaties voorjaarsnota 2011

Stand tweede suppletoire wet 2011
Saldo 2011
Mutaties slotwet 2011

artikel 14.03

Uitgaven

artikel 14.09

Saldo

161 526

25 105

44 724

231 355

0

231 355

840
162 366

44 724

840
232 195

0

840
232 195

1

25 105

– 191

– 191

2

3

Neutraal
– 191
Technisch
Intertemporeel

62 077
61 886

765
765

– 23 191
4 012
– 19 179

– 23 191
66 854
43 472

0

– 23 191
66 854
43 472

224 252

25 870

25 545

275 667

0

275 667

– 27
60 307

89

– 62

0
60 307

0
60 307

5

– 4 500

– 4 500

– 4 500

7

– 1 630

– 30

– 30

8

211

211

211

9

– 15 356

– 15 356

– 15 356

10

– 4 593

– 4 593

– 4 593

11

12

4

Neutraal
Intertemporeel
Technisch

Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Overboeking naar Hfdst XII art 39 BDU Intensivering/
Extensivering
Overboeking naar Hfdst XII art 34
Intensivering/
Betrouwbare netwerken
Extensivering
Overboeking van/naar andere
Intensivering/
departementen
Extensivering
Mutaties miljoenennota 2012
Stand ontwerpbegroting 2012
Overboekingen binnen artikel 14
Regionaal, lokale infra
Overboeking van/naar art 13
Spoorwegen
Saldo 2011
Mutaties najaarsnota 2011

artikel 14.02

1 600

6

70
42 001

89

82
– 5 899

152
36 191

0

152
36 191

266 253

25 959

19 646

311 858

0

311 858

– 392

392

0

0

13

0

– 23
142 387
142 756

– 23
14 688
14 665

– 23
14 688
14 665

14

– 127 699
– 128 091
138 162
– 55
– 55

25 959
4 633
4 633

162 402
7 471
7 471

326 523
12 049
12 049

Technisch
Technisch
Intertemporeel

Intertemporeel

0
0
0

326 523
12 049
12 049

15

15

Productartikel 14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Stand eerste suppletoire wet 2011
Overboekingen binnen artikel 14
Regionaal, lokale infra
Kasscchuif beheer en instandouding
Overboeking van/naar art 12
Hoofdwegennet
Overboeking van/naar art 13
Spoorwegen
Loon- en prijsbijstelling

artikel 14.01

82

Artikel 14 Regionaal, lokale
Infrastructuur
Realisatie 2011

Categorie

artikel 14.01

artikel 14.02

artikel 14.03

Uitgaven

artikel 14.09

Saldo

138 107

30 592

169 873

338 572

0

338 572

Productartikel 14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

1
In het Regeerakkoord is aangegeven dat de belegde ruimte in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) van middelen op het gebied van Verkeer en Vervoer, Ruimtelijk Ordening,
Milieu en Duurzaamheid en Kennis/Innovatie wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijk de departementale begrotingen. De FES-begroting voor de jaren 2011 en volgende
is leeg geboekt. Dit betekent dat FES-financiering via de ontvangstenartikel IF/19.10 komt te vervallen en wordt omgezet in financiering uit de algemene middelen (IF19.09).
2
Als gevolg van een herstructurering van de bekostiging van RWS, is in deze suppletoire begroting voorgesteld op de artikelen 11, 12, 15, 16 en 18 een nieuwe operationele doelstelling in te
voegen met de hoofdproducten «Apparaatskosten RWS» en «Overige netwerkgebonden kosten» respectievelijk «Overige netwerkoverstijgende kosten» op artikel 18. Tussen deze artikelen en
artikel 14 worden budgettair neutrale structurele mutaties aangebracht als conversie naar het nieuwe bekostigingsmodel. In mijn brieven aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten
Generaal (Kamerstukken II, 30 119 nrs. 4 en 5 van resp. 10 januari 2011 en 3 maart 2011) heb ik de Kamer hierover eerder geïnformeerd.
3
Naar het provincie- en gemeentefonds is (via het ministerie van BZK) in het kader van het RSP-ZZL in totaal ca. € 23,2 mln. overgeboekt ten behoeve van de gemeente Assen en de provincies
Friesland, Groningen, Drenthe en Flevoland.
4
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2010 aan de begroting 2011. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2010 naar 2011.
5
Deze relatief kleine verschuivingen binnen het artikel betreffen voornamelijk een correctie op de prijsbijstelling over 2010 en 2011.
6
Het gaat hier enerzijds om de verwerking van IF-brede kasschuiven ten gunste van de kasproblematiek op Beheer en Instandhouding.
7
Deze technische mutatie betreft de overboeking van een deel van het RSP-budget met betrekking tot de A7 ZRG, fase 2 naar artikel 12 hoofdwegennet, waar dit project wordt verantwoord.
8
Dit betreft enerzijds een overboeking naar artikel 13 voor het RSP-project Groningen-Leeuwarden en anderzijds een overboeking uit artikel ten behoeve van het project startstation Erasmuslijn
in Den Haag.
9
Dit betreft de toevoeging aan het Infrastructuurfonds van de loon- en prijsbijstelling 2011.
10
Dit betreffen overboekingen naar de BDU ten behoeve van Fiets Filevrij, aanvulling forfaitaire index 2011 en een aanvulling uit de index 2010 voor het Kennisplatform Verkeer en Vervoer.
11
De mutatie bestaat uit de volgende overboekingen naar artikel 34 in de begroting van HXII ten behoeve van:
– de chipkaart;
– de Commissie Dubbel opstaptarief OV chipcard;
– het onderzoek naar de opbrengstneutraliteit OV chipcard;
– de Werkgroep Reizigers Omvang en Omvang Verkopen (WROOV);
– de Campagne Heel NL fietst.
12
Deze relatief kleine mutaties betreffen (een aanvulling op) prijscompensatie over 2010 ten behoeve van de projecten Eindhoven Helmond (voltooiing verkeersruit (T-str.)), N31 Traverse
Harlingen en Knooppunt Joure.
13
Dit betreft een herverdeling van in 2010 toegekende prijscompensatie.
14
Deze relatief kleine overboeking naar artikel 13 betreft een overboeking van RSP-gelden naar het RSP-project Groningen–Leeuwarden en betreft de indexering over 2011.
15
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2011 naar 2012.

83

Productartikel 14

Projectoverzichten
Projectoverzicht bij 14.01.02 Regionale lokale infrastructuur; planstudie

Bedrag in € mln

Projectomschrijving

Raming
kosten
min.

Budget

max. taakstellend

Gereed

Toelichting

2017

2017

Begroting

2011

2011

CATEGORIE 1 voor tracébesluit)
Projecten Zuidvleugel
Haaglanden/Den Haag R’damsebaan
(vh Trekvliettracé)
A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop
RijnGouwelijn West
Projecten Brabant
Eindhoven/Helmond, voltooiing
verkeersruit
Projecten Limburg
Maaskruisend verkeer
Categorie 2
Projecten nationaal
Projecten in voorbereiding

2013/2017
450

225
104
45

pb
2011/2015
2012/2015
ou

2015
2015

2015–2018
804

255

2018

1

2018

2

2014/2018
120

275

60

variabel

pb

2010 ev.

1
Eindhoven/Helmond, voltooiing verkeersruit
Dit onderzoek loopt nog. De verplichting zal niet voor 2015 worden aangegaan
2
Maaskruisend verkeer
Ten aanzien van Maaskruisend verkeer Maastricht zijn er nog geen afspraken gemaakt aan de hand waarvan de beschikking en uitkering kan plaatsvinden. Het budget voor Maaskruisend verkeer is opgenomen in het bereikbaarheidspakket Maastricht Noord waarvoor een convenant is gesloten;
bijdrage is aan de BDU toegevoegd als onderdeel van het ruimtelijk pakket Maastricht Noord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

84

Productartikel 14

Projectoverzicht bij 14.01.03 Regionale lokale infrastructuur;
realisatie
Realisatieprogramma regionale lokale infra Bedragen in € mln
Gereed
Beschrijving

Begroting

Categorie 0
Projecten Oost-Nederland
Nijmegen 2e stadsbrug

Realisatie

Verschil

16

16

0

Noord – Zuidlijn Noord WTC
N201
Projecten Zuidvleugel
Rijn-Gouwelijn Oost
Randstadrail (incl voorbereidingskosten)
Beneluxmetro

64
19

81
19

17
0

41
0

0
18

– 41
18

2

Scheveningen Boulevard

2

4

2

4

Begroting

Realisatie

2011

2011

2013

2013

2017
2012

2017
2013

2015
06/10/13

2015
2013

2013

2013

Projecten Noord-west Nederland

Overig
Experimenteerprojecten
Afronding
Totaal categorie 0

2

Totaal realisatieprogramma

144

1

3

–2

138

–6

1
Door de discussie over de gestrekte Boerenlandvarianten en het ontbreken van medewerking van Schiphol moesten enkele mijlpalen worden
aangepast en is de oplevering iets vertraagd
2
Door de gewijzigde plannen van het nieuwe college van PS zijn er geen uitgaven in 2011; de nieuwe plannen moeten worden uitgewerkt voordat
er een beschikking kan worden afgegeven.
3
Het laatste stukje van Randstadrail in Rotterdam, namelijk de Zoetermeer/Rotterdam-bus ZORO-bus), zal eind 2012 in gebruik worden genomen.
4
Scheveningen Boulevard is gedecentraliseerd en werd toegevoegd aan het Gemeentefonds.

14.03 Regiospecifiek pakket Zuiderzeelijn, Pakket Bereikbaarheid
Projectoverzicht bij 14.03 RSP Zuiderzeelijn
Projectoverzicht regiospecifiek pakket Zuiderzeelijn.
Bedragen in € mln
Beschrijving

Begroting

Realisatie

Verschil

Toelichting

Concrete bereikbaarheidsprojecten
Begroting IF 14.03.01
Regionaal mobiliteitsfonds
Begroting IF 14.03.02
Ruimtelijk economisch programma
Begroting IF 14.03.03

39
39
0
0
5
5

10
10
160
160
0
0

– 29
– 29
160
160
–5
–5

1

Totaal 14.03

45

170

– 126

2

1

Concrete bereikbaarheidsprojecten en 3 Ruimtelijk economisch programma
In het kader van het Regiospecifiek pakket Zuiderzeelijn (RSP-ZZL) is (via het ministerie van BZK) in totaal ca. € 23 mln overgeboekt naar het
province- en gemeentefonds voor de gemeente Assen en de provincies Friesland, Groningen, Drente en Flevoland.
Daarnaast is vanuit het RSP-budget begrotingsgeld overgeboekt naar IF-artikel 12 Hoofdwegenprogramma voor de A7 ZRG, fase 2 en het project
Buitenring parkstad Nuth en is compensatie geleverd voor het project A12 Parallelstructuur/Gouwe.
2
Regionaal mobiliteitsfonds
De regio heeft versneld ruim 150 miljoen gestort, waardoor cf. de afgesproken verhouding in het RSP-convenant. IenM 160 miljoen heeft bijgestort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

85

Productartikel 15

15 Hoofdvaarwegennet
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Op dit artikel worden de producten op het gebied van Rijksvaarwegen
verantwoord. Dit betreffen de onderdelen verkeersmanagement, beheer
en onderhoud, aanleg, verkenningen en planstudie en netwerkgebonden
kosten. De doelstellingen van het onderliggende beleid zijn terug te
vinden in de beleidsbegroting 2011 (XII) en vinden hun oorsprong in de
Nota Mobiliteit (Kamerstukken II, 2004–2005, 29 644, nr. 6).
Het productartikel Hoofdvaarwegennet is gerelateerd aan de volgende
beleidsartikelen:
Artikel 33: Veiligheid gericht op de beheersing van veiligheidsrisico’s;
Artikel 34: Robuust mobiliteitssysteem van sterke netwerken, sterke
modaliteiten, voorspelbare reistijden en goede bereikbaarheid;
Artikel 35: Mainports en logistiek; en
Artikel 36: Bewaken, waarborgen en verbeteren van de kwaliteit van de
leefomgeving, gegeven de toename van mobiliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

86

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
15. Hoofdvaarwegennet
Begroting

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN *

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties

2011** )

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

2011

2011

626 117
585 406
75 041

838 121
705 820
88 879

874 005
792 534
91 120

963 376
848 903
85 811

918 852
829 016
23 366

1 105 352
930 622
74 753

– 186 500
– 101 606
– 51 387

– 45 167
– 45 167
– 51 683

– 141 333
– 56 439
296

75 041

82 730

84 827

84 762

23 366

74 753

– 51 387

– 51 683

296

0

406 940

6 149
520 543

6 293
576 155

1 049
543 934

0
343 239

0
488 579

0
– 145 340

0
– 210 874

0
65 534

0
– 103 475

303 654

393 629

427 840

374 740

202 585

402 108

– 199 523

– 204 520

4 997

1

25 341

31 672

27 059

29 250

105 026

29 060

75 966

– 6 354

82 320

2

– 102 063

77 945

95 242

121 256

139 944

35 628

57 411

– 21 783

0

– 21 783

3

– 1 413

88 201

85 652

102 733

211 075

193 644

347 207

– 153 563

– 37 630

– 115 933

85 421

83 674

102 733

211 048

193 644

338 600

– 144 956

– 34 394

– 110 562

4

– 9 152

5

– 63

1

– 5 138
– 112 691
0

– 9 215

2 780

1 978

0

27

0

8 607

– 8 607

– 3 236

– 5 371

15 224
6 284

10 746
7 690

22 526
7 988

8 083
7 995

8 550
0

20 083
8 475

– 11 533
– 8 475

– 4 383
– 8 475

– 7 150
0

8 940

3 056

14 538

88

8 550

11 608

– 3 058

4 092

– 7 150

260 217
247 352

0
0

260 217
247 352

259 403
246 701

814
651

–2
–2

12 865

0

12 865

12 702

163

0

504 188
324 828

591 417
339 205

– 87 229
– 14 377

436 365
149 041

545 990
159 830

598 109
194 425

565 036
283 867

1
0
6

1

Productartikel 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Verplichtingen
Uitgaven
15.01 Verkeersmanagement
15.01.01 Basispakket verkeersmanagement
15.01.02 Servicepakket verkeersmanagement
15.02 Beheer en onderhoud
15.02.01 Basispakket B&O
hoofdvaarwegen
15.02.02 Servicepakket B&O
hoofdvaarwegen
15.02.04 Groot var.onderhoud
hoofdvaarwegen
15.03 Aanleg en planstudie na
tracébesluit
15.03.01 Realisatieprogr.
hoofdvaarwegen
15.03.02 Planstudieprogr. na
tracébesluit
15.05 Verk. en planstudies voor
tracébesluit
15.05.01 Verkenningen
15.05.02 Planstudieprogramma
voor tracébesluit
15.06 Netwerkgebonden kosten
HVWN
15.06.01 Apparaatskosten RWS
15.06.02 Overige netwerkgebonden kosten
Van totale uitgaven:
– Apparaatsuitgaven
– Bijdrage aan baten-lastendienst
– Restant

Realisatie

87

15. Hoofdvaarwegennet

15.09 Ontvangsten

Realisatie

Begroting

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN *

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties

2011

2011

2011** )

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

9 940

7 493

12 627

49 647

29 456

56 874

– 27 418

– 27 418

7

– 2 373

Productartikel 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

*
De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekosting RWS. Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de
leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3, 2010–2011, 30 119, nr. 4 en nr. 5 alsmede
de Lijst van vragen en antwoorden d.d. 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
**
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen
1
De lagere verplichtingenstand wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de projecten Zuid-Willemsvaart, waarbij veel van de geplande verplichtingen reeds in 2010 zijn aangegaan en het
Wilhelminakanaal, waarvan de realisatie in 2012 wordt gestart en de verplichtingen dus pas in 2012 worden aangegaan. Dit wordt deels gecompenseerd door de ondertekening van het
convenant voor de overdracht van de Fries-Groningse kanalen.
2
De hogere realisatie op servicepakket Beheer en Onderhoud hoofdvaarwegen wordt veroorzaakt door de betaling van de provincie Groningen in het kader van de overdracht van de FriesGroningse kanalen op basis van het met de provincies Groningen en Friesland gesloten convenant. De provincie Friesland heeft ervoor gekozen om de behandeling van het convenant in 2012 te
laten plaatsvinden, waardoor de in de Najaarsnota geplande betaling doorschuift naar 2012.
3
lege noot????
4
De lagere kasrealisatie wordt onder meer verklaard door versnelde betalingen in 2010 op de projecten Maasroute modernisering fase 2 en Zuid-Willemsvaart en het project Wilhelminakanaal
dat in 2012 in realisatie komt, waardoor de betalingen ook doorschuiven.
5
Het verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door een overboeking van de planstudiegelden voor het project Meppel Ramspol (keersluis Zwartsluis) naar de realisatiefase (fasewisseling).
6
De lagere ontvangstenrealisatie worden onder meer veroorzaakt op het project Zuid-Willemsvaart, waar op basis van de uitvoering 6 mln. reeds ontvangen is in 2010 en 12 mln. doorschuift
naar 2012, en de Schelderadarketen, waarvan de Belgische bijdrage in 2012 wordt ontvangen.
7
De voornaamste oorzaken van de (per saldo) lagere ontvangsten zijn het gevolg van het feit dat a) de aanleg ontvangsten nauwelijks zijn te voorzien, waardoor de in de begroting opgenomen
reeks dan ook geen werkelijke grondslag heeft, (b) tegenvallende resultaten bij het vermarkten van gebaggerd zand, (c) vertragingen in de start van project Walradar Noordzeekanaal en d) door
enerzijds minder ontvangsten op het VBS-tarief en anderzijds een versnelling van bijdragen door derden ten behoeve van de Maasroute, fase 2.

88

Productartikel 15

Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

89

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

Ontwerpbegroting 2011
Desalderingen FES (NvW)

Categorie

Taakstellingen

Neutraal

artikel
15.05

74 753

488 579

344 707

20 083

74 753

488 579

2 500
347 207

20 083

– 51 683

– 210 874

– 37 630

– 4 383

– 2 420

2 371

49

Neutraal
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel

Mutaties voorjaarsnota 2011
Stand eerste suppletoire wet 2011
Aanpassing bekostigingssystematiek
RWS
Overboekingen binnen artikel 15
Hoofdvaarwegennet
Kasschuiven

artikel
15.03

Loon- en prijsbijstelling

Intensivering/
Extensivering

Taakstellingen

Intensivering/
Extensivering

Overboeking van/naar andere
departementen

Intensivering/
Extensivering

Stand ontwerpbegroting 2012
Overboekingen binnen artikel 15
Hoofdvaarwegennet
Saldo 2011

90

Stand tweede suppletoire wet 2011
Overboekingen binnen artikel 15
Hoofdvaarwegennet
Saldo 2011

Neutraal
Intertemporeel

Saldo

928 122

– 56 874

871 248

2 500
930 622

– 56 874

2 500
873 748

1

0

259 403

– 45 167

– 45 167

2

0

0

3

– 1 111

– 1 111

4

– 1 110

– 1 110

5

6

– 51 683

15 493
– 198 912

64 679
28 310

6 476
2 142

259 403

86 648
39 260

– 17 963
– 17 963

68 685
21 297

23 070

289 667

375 517

22 225

259 403

969 882

– 74 837

895 045

3 242
0

3 242

– 19 000

22 172

211

– 16 338

– 191 774

– 13 985

3 352

5 073

97

– 2 510

3 242

2

873

– 873

0

7

– 222 097

27 334

– 194 763

8

3 618

12 436

12 436

9

– 291

– 291

– 291

5

10

296

340
– 28 404

– 164 529

– 13 677

817

340
– 205 497

26 461

340
– 179 036

23 366

261 263

210 988

8 548

260 220

764 385

– 48 376

716 009

0

241

– 2 630

– 2 389

2 389

0

11

185 451
185 451

– 8 370
– 8 129

2 630
0

0

179 711
177 322

14 158
16 547

193 869
193 869

12

0
23 366

446 714

202 859

8 548

260 220

941 707

– 31 829

909 878

– 103 475

157
– 9 372

– 157
159

–3

0
– 112 691

2 746

0
– 109 945

Neutraal
Intertemporeel

Mutaties najaarsnota 2011

artikel
15.09

– 1 110

296

Mutaties miljoenennota 2012

Uitgaven

– 1 111

Neutraal
Neutraal
Intertemporeel

artikel
15.06

13
12

Productartikel 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Saldo 2010

artikel
15.02

Intensivering/
Extensivering

Begroting 2011
Aanpassing bekostigingssystematiek
RWS
Overboekingen binnen artikel 15
Hoofdvaarwegennet
Overboeking van/naar andere
departementen

artikel
15.01

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

Mutaties slotwet 2011
Realisatie 2011

Categorie

artikel
15.01

artikel
15.02

artikel
15.03

artikel
15.05

artikel
15.06

Uitgaven

artikel
15.09

Saldo

0

– 103 475

– 9 215

2

–3

– 112 691

2 746

– 109 945

23 366

343 239

193 644

8 550

260 217

829 016

– 29 456

799 933

1

Productartikel 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

In het Regeerakkoord is aangegeven dat de belegde ruimte in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) van middelen op het gebied van Verkeer en Vervoer, Ruimtelijk Ordening,
Milieu en Duurzaamheid en Kennis/Innovatie wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijk de departementale begrotingen. De FES-begroting voor de jaren 2011 en volgende
wordt leeg geboekt. Dit betekent dat de FES-financiering via de ontvangstenartikel IF/19.10 komt te vervallen en wordt omgezet in financiering uit de algemene middelen (IF19.09).
2
Als gevolg van een herstructurering van de bekostiging van RWS, is in deze suppletoire begroting voorgesteld op de artikelen 11, 12, 15, 16 en 18 een nieuwe operationele doelstelling in te
voegen met de hoofdproducten «Apparaatskosten RWS» en «Overige netwerkgebonden kosten» respectievelijk «Overige netwerkoverstijgende kosten» op artikel 18. Tussen deze artikelen en
artikel 14 zijn budgettair neutrale structurele mutaties aangebracht als conversie naar het nieuwe bekostigingsmodel. In mijn brieven aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal
(Kamerstukken II, 30 119, nrs. 4 en 5 van resp. 10 januari 2011 en 3 maart 2011) heb ik de Kamer hierover eerder geïnformeerd.
3
Deze mutaties betreffen budgettair neutrale verschuivingen binnen het artikel als gevolg van zowel mee- als tegenvallers voornamelijk op de projecten groot variabel onderhoud Rotterdam –
Duitsland: baggeren en oevers, Kanaal Gent – Terneuzen, baggeren en oevers en sluizen en verruiming Twentekanalen.
4
Ter verwerking van de besluitvorming in het opdrachtgeversberaad Rijksrederij, zijn gelden overgeboekt naar het ministerie van Defensie ten behoeve van het budget van de kustwacht.
5
Dit betreft met name de taakstellingen zoals afgesproken in het Regeerakkoord.
6
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2010 aan de begroting 2011. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2010 naar 2011.
7
Uit de gelden ten behoeve van impuls groot variabel onderhoud heeft een overboeking plaatsgevonden naar de Maasroute, fase 2, realisatie. Verder is een overboeking aangebracht in
verband met een gewijzigde boeking van inhuur en is een desaldering verwerkt in verband met een bijdrage van de EU voor het project Zeetoegang IJmond.
8
Door deze kasschuiven binnen het onderdeel Beheer en Onderhoud aan te brengen zijn de onderhoudsbudgetten geëgaliseerd. Bij aanleg en planstudieprojecten hebben de onderstaande
projecten vertraging opgelopen waardoor het kasritme moest worden aangepast:
– Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 1; verbetering tot klasse Va;
– Maasroute fase 2, realisatie;
– Zuid-Willemsvaart; vervanging sluizen 4, 5 en 6;
– Wilhelminakanaal Tilburg;
– Verruiming vaarweg Eemshaven -Noordzee;
– Dynamische verkeersmanagement vaarwegen;
– Vaarweg Meppel-Ramspol (keersluis Zwartsluis);
– Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel;
– Verkeerssituatie splitsing Hollands Diep – Dordtse Kil;
– Verdieping vaarweg Harlingen-Kornwerderzand.
9
Dit betreft de toevoeging aan het Infrastructuurfonds van de loon- en prijsbijstelling 2011.
10
Vanuit de begroting van HXII zijn BES-budgetten overgeboekt naar het Infrastructuurfonds ten behoeve van het hoofdvaarwegennet.
11
De per saldo lagere ontvangst is naast relatief kleine mutaties op de projecten Maasroute mod. fase 1 (brugverh. Roosteren), Baggeren Boven- en Beneden Merwede voornamelijk zichtbaar
op het project verruiming Twentekanalen als gevolg van tegenvallende resultaten bij het vermarkten van gebaggerd zand. Deze tegenvaller kon worden gecompenseerd met het saldo van
meevallers op de artikelonderdelen 15.03 en 15.05 (o.a. de Zuid Willemsvaart (vervanging sluizen 4, 5 en 6) en Burgemeester Delenkanaal Oss).
12
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2011 naar 2012.
13
Dit betreft een overboeking ten behoeve van de indexering over 2011 voor het project Bouw 4e sluiskolk Ternaaien.

91

Productartikel 15

15.01 Verkeersmanagement
15.01.01 Basispakket verkeersmanagement
De activiteiten binnen het basispakket verkeersmanagement worden
uitgevoerd om een vlotter en veiliger scheepvaartverkeer op het hoofdvaarwegennet te realiseren.
Bij verkeersmanagement gaat het met name om de volgende activiteiten:
• verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering;
• monitoring en informatieverstrekking;
• vergunningverlening en handhaving;
• crisisbeheersing en preventie.
Meetbare gegevens
Areaaleenheid

Verkeersmanagement

Begeleide vaarweg in km
Bediende objecten in aantallen

Waarde
1/1/2011

Waarde
31/12/2011

608
216

594
212

1
2

1
Nadere analyse van het feitelijke dekkingsgebied van de verkeersposten in 2011 heeft geleid tot een bijstelling van dit kengetal over de begeleide
vaarweg.
2
De afname van het aantal bediende objecten is het netto resultaat van de gewijzigde beheersituatie van een aantal bediende objecten. Het betreft
onder meer de sloop van de brug over sluis 5 in de Zuid-Willemsvaart en het vastzetten van de Brug Besoyen en de eerste Muntsluisbrug.

Bron: Rijkswaterstaat

Basispakket

Indicator

Verkeersmanagement

De passeertijd betreft de
tijd die het kost voor
schepen om sluizen en
bruggen te passeren. Het
IVS (Informatie en
Volgsysteem voor de
Scheepvaart) registreert
deze tijd. De norm voor
de passeertijd betreft een
vastgesteld aantal
minuten per sluis of brug
dat moet worden
gerealiseerd.

% waarop de passeertijd
wordt gerealiseerd:

Norm

Streefwaarde 2011

Realisatie
2011

– Hoofdtransportas
– Hoofdvaarweg
– Overige vaarweg

99 %
90 %
85 %

80%
75%
70%

67%
79%
92%

1

1
De gerealiseerde passeertijden op de Hoofdtransportassen (HTA) voldoen in 2011 niet aan de streefwaarden (67% i.p.v. 80%). Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de lage score van de Volkeraksluizen bij Zuid-Holland en Sluizen Terneuzen bij Zeeland. Voor beide sluizen zijn verkenningen uitgevoerd. Voor de Volkeraksluizen wordt medio 2012 een voorkeursbesluit voor uitbreiding van de sluiscapaciteit verwacht. Voor de sluis
Terneuzen wordt naar verwachting begin 2012 een planstudiebesluit genomen. De passeertijden voor de hoofd- en overige vaarwegen scoren
overall gezien wel ruim voldoende.

Bron: Rijkswaterstaat

15.02 Beheer en Onderhoud
Beheer en onderhoud wordt uitgevoerd om het hoofdvaarwegennetwerk
in een staat te houden die noodzakelijk is voor het vervullen van de
primaire functie: het faciliteren van vlot, veilig, duurzaam en comfortabel
vervoer van goederen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

92

Productartikel 15

15.02.01 Basispakket Beheer en Onderhoud
Een voorwaarde voor het optimaal gebruiken van het vaarwegennet is de
betrouwbaarheid van de infrastructuur van de vaarwegen (diepgang en
breedte), kunstwerken en verkeersvoorzieningen. Deze kan alleen worden
gegarandeerd indien de infrastructuur preventief beheerd en onderhouden wordt.
Daarnaast vindt correctief onderhoud plaats, waarbij de beheerder
geconfronteerd kan worden met onverwacht functieverlies en de
gebruiker ongepland minder service kan worden geboden (stremmingen,
beperkingen). Zowel het preventief als het correctief onderhoud valt onder
het basispakket.
Rijkswaterstaat voert dit beheer en onderhoud uit op basis van het
Beheersplan Rijkswateren. De activiteiten richten zich zowel het
onderhoud qua diepte als breedte van de vaarweg om de scheepvaart
(beroeps- en recreatievaart) zo goed als mogelijk te faciliteren. Naast het
onderhoud van de bodems betreft dit ook de kunstwerken en de vaarwegmarkeringen.
Meetbare gegevens

Areaaleenheid

Beheer, onderhoud en ontwikkeling

Waarde
1/1/2011

Waarde
31/12/2011

7 609

7 609

Vaarweg (in
km)

Bron: Rijkswaterstaat

Basispakket

Indicator

% van de tijd dat
vaarbak op orde:

Beheer en
Onderhoud

De Vaarbak dient conform de norm
uit het vaarwegplan qua vaarwegdiepte en -breedte, op basis van
vaarwegmarkeringen, op orde te
zijn.

– Hoofdtransportas
– Hoofdvaarweg
– Overige vaarweg

Norm

Streefwaarde
2011

Realisatie 2011

95%
90%
80%

85%
70%
70%

96%
85%
84%

1
2
2

1
De hoge prestaties wat betreft de vaarbak bij de hoofdtransportassen zijn in 2011 gehandhaafd, Met 96% ligt de realisatie zelfs iets boven de
ambitieuze norm van 95%. Dit is het gevolg van uitvoering van het plan van aanpak Beheer & Onderhoud (impuls) welke voornamelijk op de prioritaire hoofdtransportassen is gericht.
2
De prestaties op hoofd- en overige vaarwegen zijn door de inzet van de middelen uit het Aanvullend Beleidsakkoord in voorgaande jaren hoger
dan de streefwaarden. In de periode tot en met 2016 zal door middel van het NOMO Achterstallig Onderhoud Vaarwegen programma verder aan
het wegwerken van de achterstanden op de hoofd- en overige vaarwegen worden gewerkt.

Bron: Rijkswaterstaat

15.02.02 Servicepakket Beheer en Onderhoud
Overdracht Brokx-Nat
In 2011 hebben geen overdrachten in dit kader plaatsgevonden. Uitgaven
betreffen langjarige verplichtingen voortvloeiend uit Brokx-Nat.
Fries-Groningse kanalen
De uitgaven hebben betrekking op de Rijksbijdrage aan de provincies
Groningen en Friesland voor het onderhoud van de Fries-Groningse
kanalen. In 2011 is er tussen het Rijk en de provincies overeenstemming
bereikt om het bestaande convenant aan te passen. De nieuwe afspraken
betreffen de overdracht van het beheer en eigendom van de hoofdvaarweg van de provincies naar het Rijk. De beheer-en onderhoudsbijdrage voor de zijkanalen worden door het Rijk afgekocht. Voor de
provincie Groningen is dat in 2011 gedaan. Voor provincie Friesland wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

93

Productartikel 15

dat, zodra de Provinciale Staten hebben ingestemd, gedaan in 2012. De
nieuwe beheerssituatie gaat in op 1-1-2013
15.02.04 Groot variabel onderhoud
Groot Variabel Onderhoud vaarwegen is opgebouwd uit twee onderdelen.
Het eerste onderdeel betreft het Plan van Aanpak Beheer en onderhoud
(Impuls). Dit betreft de projecten die zijn vastgelegd in het plan van
aanpak beheer en onderhoud. Met dit plan van aanpak is in 2003 door de
Tweede Kamer ingestemd. Het tweede onderdeel betreft het NOMO
Achterstallig Onderhoud Vaarwegen programma (NOMO AOV). De
uitvoering van dit programma betrof oorspronkelijk de periode 2011 tot en
met 2020. Voor dit programma is bij begroting 2009 een versnelling van
de oplevering naar 2016 afgesproken.
Plan van Aanpak Beheer en Onderhoud (Impuls)
Het plan van aanpak voor het inlopen van achterstallig onderhoud,
bestaat voor de Hoofdvaarwegen uit de volgende projecten:
Projecten

– Amsterdam Rijnkanaal baggeren en renoveren sluizen en oevers
– Amsterdam-Lemmer/IJsselmeer
– Baggeren IJssel
– Vervanging vaartuigen
– Kanaal Gent-Terneuzen, baggeren en oevers
– Maas: baggeren en kunstwerken
– Noordzeekanaal baggeren
– Rotterdam-België/ Zeeland: renovatie o.a. Volkeraksluizen en
baggeren
– Rotterdam-Duitsland: baggeren en oevers
– Wrakkenberging
– Natte bruggen

uitvoeringsperiode
begroting

Huidige Uitvoeringsperiode

2005–2010
2004–2012
2008–2010
2006–2009
2004–2011
2004–2010/2012
2004–2008

2005–2011
2004–2012
2008–2012
2006–2010
2004–2010/2012
2004–2010/2012
2004–2008

1

2005–2011
2005–2009
2009–2011
2004–2010/2016

2005–2012
2005–2009
2009–2011
2004–2011/2016

5

2
3

4

6
7

1

Dit project is in 2011 volledig afgerond.
De baggerwerkzaamheden aan het Zwolse Diep zijn al in 2010 afgerond. Het Groot Onderhoud aan de Houtribsluizen is gecombineerd met de
werkzaamheden die voor de periode na 2010 aan de Houtribsluizen waren gepland. Dit deel van het project zal naar verwachting in 2012 worden
opgeleverd.
3
Vanwege de extreem lage waterstanden en een week van mist in de maand november, heeft de aannemer zijn baggerwerkzaamheden in de IJssel
moeten stilleggen. De veiligheid op de vaarweg dreigde in gevaar te komen, vanwege de zeer beperkte breedte van de vaargeul. Hierdoor schuift de
oplevering net de jaargrens over en zal in het eerste kwartaal van 2012 gaan plaatsvinden.
4
Het baggerwerk is in 2009 opgeleverd. De civiele onderdelen zijn in 2010 opgeleverd. Het deelproject «Bewegingswerken West- en Middensluis»
zal naar verwachting pas in 2012 worden opgeleverd. Om dit project met zo min mogelijk hinder voor de scheepvaart uit te voeren, bleek een
langere uitvoeringsduur noodzakelijk.
5
De baggerwerkzaamheden zijn in 2009 opgeleverd. De gecombineerde renovatie van de Volkeraksluizen en de Haringvlietsluizen zal, naar
verwachting, begin 2011 worden afgerond. Diverse werkzaamheden aan de sluizen in Zeeland (o.a. Hansweert) moeten in combinatie met de
Modernisering Objectbediening Zeeland (MOBZ) worden uitgevoerd. De oplevering van het totale pakket aan maatregelen staat hierdoor nu voor
2012 gepland.
6
Het bergen van de Vinca Gorthon is in overleg met de aannemer gestaakt. Verwachting is dat bij begroting 2013 over de vervolgaanpak kan
worden gerapporteerd.
7
De meeste bruggen zijn inmiddels opgeleverd. De Sint-Servaasbrug is in 2011 opgeleverd. De gecombineerde aanbesteding voor de bruggen
over het Amsterdam-Rijnkanaal is in het najaar 2009 gestart. In overleg met gemeenten is een plan opgesteld om het gehele pakket aan bruggen
over het Amsterdam-Rijnkanaal gefaseerd aan te pakken. De uitvoering is in 2011 gestart, volledige oplevering zal in 2016 plaatsvinden.
2

Bron: Rijkswaterstaat

NOMO achterstallig onderhoud
Het NOMO Achterstallig Onderhoud Vaarwegen programma is
opgebouwd uit de volgende projecten:
NOMO: Groot Variabel Onderhoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

94

Productartikel 15

Projecten

Indicatief budget
(mln €)

Uitvoeringsperiode begroting

Huidige planning

66
178
60
304

2010–2016
2008–2016
2011–2014

2009–2016
2011–2016
2009–2015

Onderhoud damwanden en vaarwegen Zeeland
Oevers Amsterdam-Rijnkanaal (damwanden en meerplaatsen)
Renovatie Havenhoofden IJmuiden
Totaal

1
2
3

1
Enkele baggerwerkzaamheden (Westbuitenhaven, Krabbekreek) uit dit project zijn versneld opgepakt in het kader van de investeringsimpuls uit
het Aanvullend Beleidsakkoord.
2
Als gevolg van de beperkte uitvoeringscapaciteit van Rijkswaterstaat is de start van dit project vertraagd naar 2011. Oplevering is nog wel voor
uiterlijk 2016 gepland.
3
Reeds in 2009 is gestart met de uitvoering van diverse kleine renovatiemaatregelen aan de havenhoofden. Totale oplevering van de werkzaamheden t.b.v. het wegwerken van het achterstallig onderhoud is voor 2015 gepland.

Bron: Rijkswaterstaat

NOMO: Overig achterstallig onderhoud
Projecten

Indicatief budget
(mln €)

Uitvoeringsperiode begroting

Huidige planning

144
47
79
88
70

2007–2016
2009–2015
2007–2015
2007–2016
2008–2016

2007–2016
2009–2015
2007–2016
2007–2016
2008–2016

1

50

2011–2015

2011–2016

1

77

2009–2016

2009–2016

2

0
62
617

2009–2013
2011–2016

–
2011–2016

2

Achterstallig basisonderhoud diverse regio’s
Onderhoud oevers en bodems Brabantse kanalen
Onderhoud Oevers en bodems vaarwegen Zuid-Holland
Renovatie kunstwerken Limburg en IJsselmeergebied
Onderhoud Oevers en bodems Maasroute
Aanpassing bodembescherming, sluizen en bruggen en
overige kunstwerken i.v.m. hogere belasting Noord-Holland
Onderhoud vaargeulen NederRijn, IJssel,
Twentekanalen/Meppelerdiep en Zwarte Water
Renovatie sluizen en in- en aflaatwerken Twentekanalen
Delden/Hengelo en Spooldersluis
Renovatie stalen boogbruggen Utrecht
Totaal
1
2

De werkzaamheden in Noord- en Zuid-Holland lopen door tot in 2016 om de verkeershinder voor de scheepvaart te beperken.
Beide projecten in Oost-Nederland zijn samengevoegd tot één totaalproject «Onderhoud vaargeulen, oevers en sluizen Oost-Nederland».

Bron: Rijkswaterstaat

15.03 Aanleg en planstudie na tracébesluit
Onder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn voor de
aanleg- en planstudie activiteiten bij het hoofdvaarwegen netwerk nadat
het Tacébesluit genomen is.
15.03.01 Realisatieprogramma hoofdvaarwegen
Op dit hoofdproduct worden de uitgaven verantwoord die samenhangen
met de realisatie van de aanleg van hoofdvaarwegprojecten ten opzichte
van de begroting 2011.
3. Realisatieprogramma Vaarwegen realisatie (IF art. 15.03.01)
Uitgaven 2011 in EUR
mln.
Projectomschrijving

Stand
Begroting
2011

Realisatie

Verschil

Gereed

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN1

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Begroting
2011

Realisatie
2011

CATEGORIE 0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

95

Productartikel 15

Uitgaven 2011 in EUR
mln.
Projectomschrijving

Projecten nationaal
Dynamische verkeersmanagement vaarwegen
Quick Wins binnenhavens
Projecten NoordwestNederland
De Zaan (Wilhelminasluis)
Renovatie Noordzeesluizen
IJmuiden
Verbeteren vaargeul
IJsselmeer AmsterdamLemmer
Amsterdam-Rijnkanaal,
Zeeburg
Walradar Noordzeekanaal
Projecten Utrecht
Lekkanaal, verbreding
kanaalzijde en uitbreiding
ligplaatsen
Lekkkanaal, 3e kolk
Beatrixsluis
Projecten Zuidvleugel
Capaciteit Julianasluis
Gouda
Projecten Brabant
Burgemeester Delenkanaal
Oss
Tweede Sluis Lith
Wilhelmina kanaal
Zuid-Willemsvaart;
Omleggen en opwaarderen
(Maas-Veghel)
Zuid-Willemsvaart; renovatie
middendeel klasse II
Zuid-Willemsvaart,
vervanging sluizen 4,5 en 6
Projecten Limburg
Maasroute, modernisering
fase 2
Bouw 4e sluiskolk Ternaaien
Projecten Oost-Nederland
Twentekanalen verruiming
(fase 1)
Projecten Noord-Nederland
Vaarweg Lemmer-Delfzijl
fase 1; verbetering tot klasse
Va
Verruiming EemshavenNoordzee
Overig
Duurzame havens
Kleine projecten
Ligplaatsvoorziening
Walradarsystemen
Vaarweg Meppel-Ramspol
afronding

Gereed

Stand
Begroting
2011

Realisatie

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN1

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Begroting
2011

Realisatie
2011

38
20

7
20

– 31
0

–6

– 25
0

2013
2011/2013

2013
2011/2013

0

0

0

0

2014

2014

0

0

0

0

2007

2007

1

0

–1

–1

na 2011

na 2011

0
0

0
3

0
3

0
3

2012

2012

0

0

0

0

2013

2013

0

0

0

0

0

0

0

0

2013

2013

0
0
23

0
0
0

0
0
– 23

–1

0
0
– 22

2009
2002
2015

2009
2002
2016

48

31

– 17

–9

–8

2015

2015

0

0

0

0

2008

2008

25

1

– 24

– 24

5

2011

2011

133
0

108
9

– 25
9

– 11
9

6

na 2012

na 2012
2015

0

1

1

1

2010

2011

18

6

– 12

– 12

8

2013

2014

17

2

– 15

– 13

9

2012

2013

2
0
0

1
0
0

–1
0
0

2012
n.v.t.
2007

2011/2014

2013

divers
2012/2015

– 14

–3

1

a
2

3

4

7

–1
0
0

2007

10

10
0
4

3
0
2

–7
0
–2

–2
–0

–6
0
–2

a

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

96

Productartikel 15

Uitgaven 2011 in EUR
mln.
Projectomschrijving

Totaal categorie 0

Gereed

Stand
Begroting
2011

Realisatie

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN1

Verschil
a.g.v.
uitvoering

339

194

– 145

– 34

– 111

Begroting
2011

Realisatie
2011

1

De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekosting RWS.
Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart
2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3, 2010–2011, 30 119, nr. 4 en nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antwoorden d.d. 27 april 2011,
Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
1
Voor dit project (IDVV) bleek meer tijd nodig voor voorbereiding van de uitvoering. Hierdoor schuiven uitgaven door naar latere jaren.
a
Projecten met een a. gemarkeerd zijn in 2011 overgegaan naar de realisatiefase. Begrotingsbedrag en mijlpaal ontbraken daarom in de begroting.
2
Dit project zou in 2010 opgeleverd worden. Daarom stonden er geen uitgaven geraamd in 2011. In de begroting van 2012 staat reeds vermeld dat
de uitvoering vertraagd is en er in 2011 nog uitgaven hebben plaatsgevonden. De overige uitgaven zijn doorgeschoven naar 2012.
3
Door bestuurlijke afstemming is dit project in 2011 nog niet in de realisatiefase gekomen, waardoor deze budgetten zijn doorgeschoven naar
2012.
4
Bij dit project is een aantal uitgaven die voorzien waren in 2011 reeds in 2010 voldaan. Voorts is het betalingspatroon van de opdrachtnemer
gewijzigd ten opzichte van de raming in de begroting.
5
Als gevolg van een versnelling in het kader van het programma Waterslagkracht is dit project versneld opengesteld in het najaar van 2010. De
uitgaven in 2011 hebben betrekking op de financiële afwikkeling van het project.
6
Als gevolg van het versneld uitvoeren van werkzaamheden aan de sluizen van Born, Maasbracht en Heel zijn uitgaven die gepland stonden in
2011 reeds in 2010 gedaan.
7
In 2011 heeft de betaling plaatsgevonden van de Nederlandse bijdrage aan de bouw van de vierde sluiskolk in Ternaaien, waarvan de uitvoering
onder verantwoordelijkheid van België zal plaatsvinden.
8
De lagere uitgaven in 2011 worden veroorzaakt door een aanpassing van het kasritme aan de meest actuele uitvoeringsverwachtingen.
9
De Raad van State heeft in 2011 het tracébesluit vernietigd. In 2012 start naar verwachting de planstudie om te komen tot een nieuw (Ontwerp)Tracébesluit.
10
De aanleg van de Zeeverkeerscentrale is stopgezet, omdat de benodigde camerasystemen niet volgens de gestelde eisen konden worden
geleverd. Het meerjarige contract met de opdrachtnemer is voor beide partijen op acceptabele wijze beëindigd.
NB: In de in 2011 aangeboden suppletoire wetten Najaarsnota en Slotwet zijn projecttabellen met de realisatieprojecten opgenomen, waarin de
begrotingsmutaties op projectniveau tussen de verschillende suppletoire wetten zichtbaar zijn gemaakt. Hiervan zijn de belangrijkste mutaties
voorzien van een toelichting.

15.03.02/15.05.02 Planstudieprogramma hoofdvaarwegen
Zie 15.05.02
15.05 Verkenningen en planstudies vóór tracébesluit
15.05.01 Verkenningen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

97

Productartikel 15

Verkenningenprogramma hoofdvaarwegen (IF artikel 15.05.01)
Lokatie

Zuidwestelijke Delta
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Rijn-Scheldeverbinding
Grensoverschrijdende verkenning
maritieme toegankelijkheid
kanaalzone Gent-Terneuzen,
waaronder capaciteit binnenvaartsluis Terneuzen

Referentiekader

Gereed
Begroting 2011

Realisatie 2011

IenM

2010

2 010

1

IenM en Vlaanderen

2010

2011

2

Provincies Friesland en
Groningen

2010

2011

3

IenM

2010

2010

1

IenM

2010

2010

1

Nota Mobiliteit
3e Memorandum van
Overeenstemming
Vlaanderen en
Nederland

Noord-Nederland
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Lemmer-Delfzijl

Nota Mobiliteit

Noordwest-Nederland
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam-Rijnkanaal

Nota Mobiliteit

Zuidvleugel
Verbreding Maasgeul

Verantwoordelijk

Havenmeesterconvenant
2003

1

De verkenning is gereed.
Ten behoeve van besluitvorming met Vlaanderen zijn in 2010 en 2011 aanvullende onderzoeken gedaan. Het planstudie besluit wordt begin 2012
voorzien.
3
Door vertraging in oplevering bij de provincies is de verkenning in 2011 gereed gekomen.
2

15.05.02 Planstudieprogramma voor tracébesluit

Planstudieprogramma hoofdvaarwegen na tracébesluit (IF artikel 15.03.02) en voor
tracébesluit (IF artikel 15.05.02)
Gereed
Projectomschrijving

Begroting
2011

Realisatie
2011

uo
uo

2012
2011

1

pb/uo

2012

3

pn

2012

4

2011
2012

2

2013

6

CATEGORIE 1 (na tracébesluit/projectbesluit)
Maasroute, modernisering fase 2, verbreding Julianakanaal
Vaarweg Meppel-Ramspol (keersluis Zwartsluis)

2

CATEGORIE 1 (voor tracébesluit/projectbesluit)
Projecten Noord-Nederland
Verdieping vaarweg Harlingen-Kornwerderzand (Boontjes)
Projecten Oost-Nederland
Verruiming Twentekanalen (fase 2) en capaciteitsuitbreiding sluis Eefde
Projecten Noordwest-Nederland
Amsterdam-Rijnkanaal, verwijderen keersluis Zeeburg
Lichteren Buitenhaven IJmuiden
Projecten Utrecht
Lekkanaal/3e kolk Beatrixsluis

tb

5

Projecten Limburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

98

Productartikel 15

Gereed
Projectomschrijving

Begroting
2011

Realisatie
2011

uo

2011

Bouw 4e sluiskolk Ternaaien

2

1
De partiële uitvoeringsbeslissing Verruimen bocht Elsloo is genomen. De uitvoeringsbeslissing
Verkeersmanagement is vertraagd tot begin 2012.
2
De uitvoeringsbeslissing is genomen.
3
De provincie Friesland is verantwoordelijk voor de planstudie. De provincie Friesland heeft
aangegeven dat het projectbesluit meer tijd vergt dan voorzien.
4
In verband met een zorgvuldige voorbereiding wordt de Voorkeursbeslissing in 2012 voorzien.
5
Door wijziging van de bevoegd gezag rol tussen de provincie Noord-Holland en de gemeente
Velsen is er vertraging opgetreden in de projectnota. De geplande opleverdatum verandert niet.
6
Het tracébesluit is vertraagd door scopeverbreding en door inpassing in bredere gebiedsontwikkeling.

Legenda
pn projectnota
tb tracébesluit
pb projectbesluit
uo uitvoeringsopdracht (beschikking)

15.06 Netwerkgebonden kosten
Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van Rijkswaterstaat en de overige netwerkgebonden kosten
weergegeven. Dit artikelonderdeel is als gevolg van de gewijzigde
bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat per Voorjaarsnota 2011
ingesteld. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de
toelichting op de bekostigingsmutatie in de leeswijzer bij deze verantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

99

Productartikel 16

Artikel 16. Megaprojecten niet-Verkeer en vervoer
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

In dit jaarverslag is een onderscheid gemaakt tussen de Megaprojecten
Verkeer en Vervoer en niet-Verkeer en Vervoer. Onder het artikel Megaprojecten niet-Verkeer en Vervoer vallen:
•
•
•

Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR);
Ruimte voor de Rivier;
Maaswerken.

Het projectartikel is gerelateerd aan Beleidsartikel 35 Mainports en
logistiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

100

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
16. Megaprojecten niet-verkeer en
vervoer

Begroting

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN *

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

2011

2011

2011**

149 527
125 857

249 389
186 390

212 487
237 144

189 945
194 395

365 431
643 633

370 609
658 605

– 5 178
– 14 972

– 3 612
– 3 612

– 1 566
– 11 360

– 38 229
17 224

3 143
0

42 199
0

49 547
0

14 206
0

445 834
0

443 318
0

2 516
0

0
0

2 516
0

– 3 204
0

3 143
76 270
46 444

42 199
100 640
43 551

49 547
149 437
38 160

14 206
146 604
33 585

445 834
155 762
27 220

443 318
172 831
42 456

2 516
– 17 069
– 15 236

0
– 20 115
– 5 064

2 516
3 046
– 10 172

– 3 204
15 897
4 530

14 817
14 817

0
0

14 817
14 817

21 567
21 567

– 6 750
– 6 750

0

0

0

0

0

Van totale uitgaven:
– Apparaatsuitgaven
– Bijdrage aan baten-lastendienst
– Restant

24 430
101 427

69
20 932
165 389

282
26 786
210 076

97
22 909
171 389

68
14 817
628 748

185
23 044
635 376

– 117
– 8 227
– 6 628

16.09 Ontvangsten

13 478

26 202

330

2 607

1 064

20 186

– 19 122

– 19 122

1

2

1
1
0

3

1 064

*
Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011 (resp. Kamerstukken II, 2009–2010,
30 873, nr.3 , 2010–2011, 30 119, nr.4 en nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antwoorden d.d. 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
**
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Kamer is aangeboden.
1
De lagere realisatie wordt verklaard doordat het kasritme welke door de aannemer, op basis van de uitvoering van werkzaamheden, is aangegeven voor 2011 lager is dan oorspronkelijk in de
begroting was voorzien. De lagere realisatie betreft met name het deelproject zandmaas.
2
RWS heeft minder ingehuurd dan oorspronkelijk geraamd.
3
De lagere realisatie wordt verklaard door een lagere EU subsidiebijdrage.

Productartikel 16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Verplichtingen
Uitgaven
16.01 Project Mainportontwikkeling R’dam
16.01.01 Planstudie PMR
16.01.02 Realisatieprogramma
PMR
16.02 Ruimte voor de Rivier
16.03 Maaswerken
16.04 Netwerkgebonden kosten
megaproj. niet VenV
16.04.01 Apparaatskosten RWS
16.04.02 Overige netwerkgebonden kosten

Realisatie

101

Productartikel 16

Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

102

Artikel 16 Megaprojecten niet verkeer en
vervoer

Categorie

Ontwerpbegroting 2011
Begroting 2011
Aanpassing kostenmodel Rijkswaterstaat
Saldo 2010
Mutaties voorjaarsnota 2011

Taakstellingen

1

artikel 16.03

443 318

172 831

42 456

443 318

172 831

42 456

3 808
3 808

– 20 115
– 20 059
– 40 174

447 126

artikel 16.04

Uitgaven

artikel 16.09

Saldo

658 605

– 20 186

638 419

0

658 605

– 20 186

638 419

– 5 064
7 227
2 163

21 567
21 567

– 3 612
– 9 024
– 12 636

– 2 601
– 2 601

– 3 612
– 11 625
– 15 237

132 657

44 619

21 567

645 969

– 22 787

623 182

– 16 266

1 612

– 6 940

– 21 594

21 594

0

1

– 2 536
– 2 560

– 300

– 2 836
– 2 560

– 2 836
– 1 367

2

1 193

16 366

1 570

384

206

18 526

18 526

4

– 19 792

1 696

– 17
– 6 751

– 17
– 8 481

– 17
14 306

16

16 366
463 492
– 14 454
– 14 454

112 865
27 000
27 000

46 315
– 23 625
– 23 625

14 816

0

0

637 488
– 11 079
– 11 079

449 038
– 3 204
– 3 204

139 865
15 897
15 897

22 690
4 530
4 530

14 816
1
1

445 834

155 762

27 220

14 817

Neutraal
Intertemporeel

2
10

Neutraal
Intensivering/Extensivering
Intertemporeel
Intensivering/Extensivering

3

Intensivering/Extensivering

Mutaties miljoenennota 2012
Stand ontwerpbegroting 2012
Saldo 2011
Mutaties najaarsnota 2011

Intertemporeel

Stand tweede suppletoire wet 2011
Saldo 2011
Mutaties slotwet 2011

Intertemporeel

Realisatie 2011

artikel 16.02

22 787

17

0

637 488
– 11 079
– 11 079

626 409
17 224
17 224

0
– 1 064
– 1 064

626 409
16 160
16 160

17

643 633

– 1 064

642 569

De bijstelling van de ontvangstenraming betreft met name de EU-bijdrage ten gunste van het project Ruimte voor de Rivier. Conform de lagere ontvangstenraming wordt de uitgavenraming
van het project neerwaarts bijgesteld. Verder is een overboeking binnen het artikel aangebracht in verband met een gewijzigde boeking van inhuur.
2
De overboeking tussen de artikelen 16 en 11, binnen het waterdomein, betreft overboekingen van gelden van Maaswerken naar het KaderRichtlijn Water (KRW) project NVO-Limburg en voor
de verkenning Afsluitdijk uit de reservering Afsluitdijk.
3
Door middel van deze mutatie is het beschikbare budget voor 2011 in lijn gebracht met de actuele planning van de uitvoering van het project Ruimte voor de Rivier.
4
Dit betreft de toevoeging aan het Infrastructuurfonds van de loon- en prijsbijstelling.

Productartikel 16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Stand eerste suppletoire wet 2011
Overboekingen binnen artikel 16
Megaprojecten niet verkeer en vervoer
Overboeking van/naar art 11
Hoofdwatersystemen
Kasschuiven
Loon- en prijsbijstelling

artikel 16.01

103

Productartikel 16

16.01 Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR)
Realisatieprogramma
Uitgaven 2011 in € mln.
Projectomschrijving

Gereed

Begroting

Realisatie

Verschil

Begroting
2011

Realisatie
2011

Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Uitvoeringsorganisatie
Groene verbinding

1
8

1
8

0
0

pm
2011

pm
2011

Landaanwinning
Voorfinanciering FES natuurcompensatie
Landaanwinning
BTW Buitencontour
Onvoorzien

10
356
68
0

4
363
69
1

–6
7
1
1

pm
2013
2013
pm

pm
2013
2013
pm

Totaal categorie 0 realisatieprogramma

443

446

3

CATEGORIE 0

1
2
2
3

1

Verschil door vertraging op natuurcompensatie.
Verschil betreft prijsbijstelling 2011.
3
Realisatie betreft gemaakte proceskosten Albrandswaard.
2

16.02 Ruimte voor de rivier
Motivering

In 2005 heeft het kabinet deel 1 van de PKB Ruimte voor de Rivier
vastgesteld en samen met de milieueffectrapportage ter inzage gelegd. Na
de inspraakronde (deel 2) heeft het kabinet op 22 december 2005 in deel 3
een definitief standpunt ingenomen (PKB, Kamerstukken II, 2004–2006,
30 080, nrs. 1–6). In de zomer 2006 en december 2006 hebben de Tweede
Kamer en Eerste Kamer de PKB unaniem aanvaard.
Met de PKB (deel 4) wil het kabinet twee doelstellingen bereiken:
1. Het op het vereiste niveau brengen van de bescherming van het
rivierengebied tegen overstromingen. Dit houdt in dat de veiligheid
langs de Rijntakken en het benedenstroomse deel van de bedijkte
Maas (vanaf Hedikhuizen) uiterlijk in 2015 in overeenstemming moet
worden gebracht met de wettelijke vereiste norm.
2. Een bijdrage leveren aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit
van het rivierengebied. Daarmee wordt het rivierengebied economisch, ecologisch en landschappelijk versterkt.

Producten

De PKB deel 4 bevat een besluit over het uiterlijk eind 2015 uit te voeren
basispakket van 39 maatregelen én de plaats waar ze getroffen moeten
worden. In de PKB wordt bovendien een doorkijk gegeven naar de lange
termijnopgave voor waterveiligheid. Om flexibiliteit in te bouwen is
gekozen voor een programmatische aanpak. Conform de Regeling Grote
Projecten heeft de Tweede Kamer in 2011 2 voortgangsrapportrages
ontvangen: VGR17 en VGR18.
In 2011 zijn de projectbeslissingen genomen voor:
• Diverse in de PKB opgenomen dijkverbeteringen: Amer/Donge,
Steurgat/Land van Altena, Bergsche Maas/Land van Altena, Nederrijn/
Arnhemse en Velpsebroek.
• Kribverlagingen Waal Fort St. Andries en de Beneden Waal.
• De Honswijkerwaarden, Stuweiland Hagestein, Hagesteinse Uiterwaard en Heerenwaard (Ruimte voor de Lek).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

104

Productartikel 16

•
•

Uiterwaardvergraving Meinerswijk.
Dijkteruglegging Lent.

De stand van zaken per 31 december 2011 is:
• Voor 23 van de 39 maatregelen is een projectbeslissing genomen en is
de realisatie gestart
• 5 van de 39 maatregelen zijn geschrapt: voor het bereiken van de
waterveiligheidsdoelstelling bleken ze niet nodig
• Voor 73% van het realisatiebudget is de aanbesteding gestart
Met de overgang naar de uitvoeringsfase van de meeste maatregelen, is
het opdrachtgeversschap binnen het ministerie van I&M met ingang van
1 januari 2012 overgegaan van DGRW naar DGRWS.
Meetbare gegevens

Het vereiste veiligheidsniveau in het rivierengebied rond de Rijntakken
moet uiterlijk in 2015 in overeenstemming zijn gebracht met een
maatgevende hoogwater afvoer van 16 000 m3/s bij Lobith. Een aantal
projecten-maatregelen, zoals de hoogwatergeul Veessen-Wapenveld,
dijkteruglegging Lent en dijkverleggingen Cortenoever en Voorsterklei
zullen pas na 2015 gereed zijn omdat in deze gebieden relatief veel
mensen wonen die moeten wijken. Dat vergt een zorgvuldige aanpak en
kost tijd. Deze 3 projecten volgen snel na 2015.

Realisatieprogramma Ruimte voor de Rivier realisatie
Uitgaven 2011 in € mln.
Projectomschrijving

CATEGORIE 0
Ruimte voor de Rivier 16.02
Projecten Nationaal
Uitvoeringskosten
Planstudiekosten
Projectorganisatie en projectmanagement
EU en projectgebonden ontvangsten
Totaal categorie 0 (IF 16.02)

Gereed

Begroting

Realisatie

Verschil

Begroting
2011

Realisatie
2011

135
5
13
20
173

145
11
0
0
156

10
6
– 13
– 20
– 17

2015
2011
2015

2015
2011
2015

1
2
3
4

1
De overschrijding van het uitvoeringsbudget wordt veroorzaakt door een snellere realisatie van vastgoedaankopen bij de ontpoldering Noordwaard, doordat het mogelijk is gebleken om een groter deel dan verwacht minnelijk te verwerven. Daarnaast hebben de versnelde marktbenaderingen van Avelingen, Deventer en Zwolle geleid tot gunning aan de markt in 2011 in plaats van 2012. Bij gunning vindt tevens een betaling plaats,
waardoor een hogere realisatie heeft plaatsgevonden in 2011.
2
De overschrijding van het planstudiebudget wordt veroorzaakt door:
• Vertraging in het traject van gemeentelijke bestemmingsplannen. Deze duren bij de maatregelen langer doordat de in de planstudiefase betrokken
bestuurders uit de regionale en lokale colleges en raden na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010 en de verkiezingen voor de Provinciale
Staten in 2011 veelal plaats hebben gemaakt voor anderen.
• De in de Crisis- en Herstelwet geregelde versnelling in behandeling van beroepszaken bij de Raad van State blijkt niet te werken.
• Vaststelling van projectbeslissingen van een paar grote maatregelen (Noordwaard, Lent, Veessen-Wapenveld, Cortenoever-Voorsterklei, Vianen,
Zomerbedverlaging Beneden-IJssel) is ten opzichte van de planning (december 2008; VGR13) minstens een half jaar uitgelopen door bestuurlijke of
inhoudelijke complexiteit of door landelijke politieke heroverwegingen of anderszins.
3
De projectbudgetten zijn geschoond voor de agentschapsbijdragen in verband met de nieuwe bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat. Deze
bijdragen maken nu onderdeel uit van artikelonderdeel 16.04.01.
4
Het taakstellend budget is verlaagd met € 64 mln, waarvan € 20 mln in 2011, als gevolg van een bijstelling van de verwachte EU subsidiebijdrage.

16.03 Maaswerken
De hoogwaterbeschermingsmaatregelen, behoudens het traject van de
sluitstukkaden die uiterlijk in 2020 zijn gerealiseerd, dienen voor de
Zandmaas in 2015 en voor de Grensmaas in 2017 te zijn gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

105

Productartikel 16

Prestatieindicatoren

Zandmaas

Grensmaas

Hoogwaterbescherming
Natuurontwikkeling

70% in 2008/100% in 2015
570 ha (plus 60 ha compensatie)

100% in 2017
tenminste 1 000 ha

Delfstoffen

Tenminste 35 mln. ton

Zandmaas
Het project Zandmaas kent de volgende doelstellingen:
• Hoogwaterbescherming, op zodanige wijze dat de bevolking achter de
kaden van de Zandmaas (die aangelegd zijn in het kader van het
Deltaplan Grote Rivieren) een beschermingsniveau van 1:250 jaar in
2015 wordt geboden.
• Het in de periode tot 2015 realiseren van beperkte natuurontwikkeling
in de Zandmaas.
Grensmaas
Het project Grensmaas kent de volgende doelstellingen:
• Het door rivierverruiming verlagen van de hoogwaterstanden in de
Maas met als maatstaf dat uiterlijk in 2017 de gebieden, die door de op
basis van de Deltawet Grote Rivieren aangelegde kades zijn
beschermd, een beschermingsniveau van 1:250 hebben.
• Het tot ontwikkeling brengen van tenminste 1 000 ha natuur binnen het
Grensmaasgebied in de periode tot 2018. Dit gekoppeld aan het
ecologisch herstel van de rivier zoals vastgelegd in de intentieverklaring voor het Maasdal in Limburg van 26 november 1992.
• Het winnen van tenminste 35 mln. ton grind voor de nationale
behoefte.
In 2011 is volop uitvoering gegeven aan de projecten Zandmaas en
Grensmaas. Wel dreigde het project Grensmaas te vertragen door de niet
voorziene terugvallende markt voor zand en grind. Eind 2011 is een
nadere overeenkomst met het Consortium Grensmaas gesloten om de
voortgang van het project veilig te stellen.
De grondverwerving voor natuurdoeleinden is getemporiseerd hangende
een nog te nemen besluit inzake de herijking van de natuurrealisatie
binnen de Grensmaas en Zandmaas.
Om de volledige veiligheidsdoelstelling van 1:250 bescherming voor alle
dijkringen in Limburg te bieden, hetgeen met het taakstellende budget
voor de zogenaamde prioritaire sluitstukkaden nog niet volledig gebeurt,
is 10 november 2011 een bestuursovereenkomst waterveiligheid Maas
gesloten tussen de Staat, de provincie Limburg en de beide Limburgse
waterschappen.
uitgaven in 2011 in € mln.
projectomschrijving
categorie 0
Projecten (inter)nationaal
Zandmaas
Grensmaas
Begroting (IF 16.03
1

begroting

realisatie

Verschil

38
4
42

23
5
27

– 15
1
– 14

gereed
Begroting

1

Realisatie

2017
2022

De lagere realisatie wordt in verklaard doordat het kasritme van de aannemer afwijkt van hetgeen in de begroting 2011 is opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

106

Productartikel 16

16.04 Netwerkgebonden kosten Mega niet Vervoer en Verkeer
Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van Rijkswaterstaat en de overige netwerkgebonden kosten
weergegeven. Dit artikelonderdeel is als gevolg van de gewijzigde
bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat per Voorjaarsnota 2011
ingesteld. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de
toelichting op de bekostigingsmutatie in de leeswijzer bij deze verantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

107

Productartikel 17

Artikel 17. Megaprojecten verkeer en vervoer
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

In dit jaarverslag is een onderscheid gemaakt tussen Megaprojecten
Verkeer en Vervoer en niet-Verkeer en Vervoer.
Onder het artikel Megaprojecten Verkeer en Vervoer vallen:
• Westerscheldetunnel (RWS)
• Betuweroute
• Hogesnelheidslijn-zuid (RWS)
• Anders betalen voor Mobiliteit.
• Zuiderzeelijn
De doelstellingen van het onderliggende beleid zijn terug te vinden in de
begroting 2010 van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII). Het
projectartikel is gerelateerd aan de beleidsartikelen:
Artikel 32: Het bereiken van optimale veiligheid in of als gevolg van
mobiliteit;
Artikel 34: Robuust mobiliteitssysteem van sterke netwerken, sterke
modaliteiten, voorspelbare reistijden en goede bereikbaarheid;
Artikel 35: Mainports en logistiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

108

17. Megaprojecten verkeer en
vervoer

Realisatie

Begroting

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties

2011

2011

2011*

2008

2009

2010

2011

2011

2011

Verplichtingen

213 388

116 126

66 515

41 807

61 057

132 220

– 71 163

– 71 163

Uitgaven

341 871

275 348

121 519

119 502

72 348

0

72 348

72 348

17.01 Westerscheldetunnel
17.02 Betuweroute
17.03 Hoge snelheidslijn
17.03.01 Realisatie HSL-zuid
17.03.02 Realisatie HSL-zuid
spoorwegen
17.03.03 Realisatie HSL-zuid
hoofdwegen
17.04 Anders betalen voor
mobiliteit
17.05 Zuiderzeelijn

123
154 260
178 436
166 378

614
124 180
135 536
135 536

1 140
44 754
32 881
32 881

435
31 831
53 577
53 577

53
4 105
67 313
67 313

0
0
0
0

53
4 105
67 313
67 313

53
4 105
67 313
67 313

1 421

0

0

0

0

0

0

0

0

10 637

0

0

0

0

0

0

0

0

7 468
1 584

14 832
186

42 726
18

33 659
0

877
0

0
0

877
0

877
0

5

– 24
0

17 125
324 746
8 347

55 302
220 046
45 851

32 407
5 716
83 396
14 714

19 637
2 000
97 865
5 286

332
0
72 016
4 090

34 600
0
– 34 600
0

– 34 268
0
106 616
4 090

4 090

6

1 590

Van totale uitgaven:
– Apparaatsuitgaven
– Bijdrage aan baten-lastendienst
– Restant
17.09 Ontvangsten

1

– 107 874
1 351

2
3

4

– 5 094
– 3 644
10 113
10 113

*
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2010, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Tweede Kamer is aangeboden.
1
Voor Anders Betalen voor Mobiliteit (ABvM)was in de ontwerpbegroting 2011 132,2 mln aan verplichtingenbudget opgenomen. Door het stopzetten van de activiteiten voor ABvM zijn
hiervoor geen verplichtingen meer aangegaan en is het budget bij Miljoenennota 2012 afgeboekt. Bij Voorjaarsnota 2011 werden de voordelige verplichtingensaldi toegevoegd voor Westerscheldetunnel 5,2 mln, Betuweroute 71,6 mln en HSL 91,2 mln. Voor de Westerscheldetunnel en Betuweroute zijn 2011 geen verplichtingen aangegaan.
2
Door middel van het voordelig saldo uit 2010 is bij Voorjaarsnota ruim € 5,1 mln toegevoegd aan het jaar 2011 voor de schade afwikkeling van het dossier Westerscheldetunnel. Op deze
gelden is in 2011 slechts in beperkte mate een beroep gedaan.
3
Bij voorjaarsnota is het voordelig saldo uit 2010 toegevoegd, bij najaarsnota is deze deels verschoven naar de jaren 2013, 2014 en 2015. Belangrijkste activiteit is de gevelisolatie te Rozenburg
ter beperking geluidsoverlast Calandbrug. Daarnaast zijn er onder meer werkzaamheden verricht aan tunneltechnische installaties en t.b.v. het veiligstellen van de bovenleiding voor de
brandweer. Totaal beliepen deze activiteiten een bedrag van 4,1 ml. Dit is geheel gefinancierd uit het voordelig saldo uit 2010.
4
De gerealiseerde uitgaven bij de HSL hebben betrekking op doorgeschoven werkzaamheden. Dit betreft voornamelijk de afwikkeling van spoortechnische systemen en indienststelling van het
vervoerssysteem.
5
Per 1 januari 2011 is de projectorganisatie Anders Betalen voor Mobiliteit opgeheven. De gemaakt kosten betreffen betalingen van verplichtingen die in 2010 zijn aangegaan.
6
De ontvangsten betreffen een bijdrage van de EU voor de Betuweroute (2,3 mln), ontvangsten HSL voor het afstoten van restgronden (1,1 mln) en diverse ontvangsten HSL (0,8 mln).

Productartikel 17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

2007

109

Productartikel 17

Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

110

Artikel 17 Megaprojecten verkeer
en vervoer
Ontwerpbegroting 2011
Begroting 2011
Overboeking van/naar art 12
Hoofdwegennet
Overboeking van/naar andere
departementen
Saldo 2010

Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel

Mutaties voorjaarsnota 2011

Stand ontwerpbegroting 2012
Overboeking van/naar art 12
Hoofdwegennet
Saldo 2011

Mutaties slotwet 2011
Realisatie 2011
1

artikel
17.03

artikel
17.04

artikel
17.05

Uitgaven

artikel
17.09

saldo

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

20 019

20 019

20 019

1

11 000

11 000

2

3

0

11 000

0

5 147
5 147

19 749
19 749

42 346
53 346

– 16 678
3 341

0

50 564
81 583

0

50 564
81 583

5 147

19 749

53 346

3 341

0

81 583

0

81 583

2 500

– 2 500

0

4

5

Neutraal
2 500
Intensivering/
Extensivering
0

2 500

37 000
37 000

0

0

37 000
39 500

– 2 500

37 000
37 000

5 147

22 249

90 346

3 341

0

121 083

– 2 500

118 583

Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel

Mutaties najaarsnota 2011
Stand tweede suppletoire wet
2011
Saldo 2011

artikel
17.02

Intertemporeel

– 2 440

– 2 440

– 2 440

6

7

0

– 14 500
– 14 500

– 33 146
– 33 146

– 2 440

0

– 47 646
– 50 086

0

– 47 646
– 50 086

5 147

7 749

57 200

901

0

70 997

– 2 500

68 497

– 5 094
– 5 094

– 3 644
– 3 644

10 113
10 113

– 24
– 24

0

1 351
1 351

– 1 590
– 1 590

– 236
– 236

53

4 105

67 313

877

0

72 348

– 4 090

68 261

7

Dit betreft een overboeking uit artikel 12 voorvloeiend uit het Regeerakkoord (A22 Niet invoeren kilometerheffing).
Door het ministerie van Financiën zijn uit de aanvullende post via het bijdrage artikel 19 gelden aan de begroting toegevoegd ter compensatie van de BTW uitgaven (op de projecten HSL en
Betuweroute).
3
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2010 aan de begroting 2011. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2010 naar 2011.
4
Dit betreft een bijdrage van de EU voor de Betuweroute.
5
Dit betreft de overheveling vanuit artikel 13 Spoorwegen uit de risicoreservering HSL/BR voor EMC problematiek, conform de Voortgangsrapportage nr. 26.
6
Dit betreft een terugboeking naar artikel 12 van de niet benodigde gelden ten behoeve van het project Anders Betalen voor Mobiliteit.
7
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2011 naar 2012.
2

Productartikel 17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Stand eerste suppletoire wet
2011
Overboekingen binnen artikel 17
Megaprojecten VenV
Overboeking van/naar art 13
Spoorwegen
Mutaties miljoenennota 2012

artikel
17.01

111

Productartikel 17

17.02 Betuweroute

Uitgaven 2011 in € mln
Projectomschrijving

Begroting

Realisatie

Verschil

0
0
0
0
0
0
0
0

2
0
0
0
0
0
2
4

2
0
0
0
0
0
2
4

Betuweroute 1
– Regulier SVV middelen
– FES-middelen
– Privaat
– Financiering ProRail
– Bijdrage Gelderland
– Bijdrage VROM
– EU-ontvangsten
Totaal Categorie 0 (17.02)

17.03 Hogesnelheidslijn-zuid
Uitgaven 2011 in € mln
Projectomschrijving

Begroting

Realisatie

Verschil

Begroting
2011

Realisatie 2011

0
0
0
0
0
0
0

67
65

67
65

2008/2009

2008/2012

2

2

0

67

67

CATEGORIE 0
HSL Zuid (17.03.01) incl. FES/BOR
– Regulier SVV middelen
– FES regulier
– Privaat
– EU-ontvangsten
– Ontvangsten derden
– Risicoreservering
HSL Zuid spoorwegen (17.03.02)
HSL Zuid Hoofdwegen (17.03.03)
Totaal Categorie 0 (17.03)

De gerealiseerde uitgaven bij de HSL hebben betrekking op doorgeschoven werkzaamheden. Dit betreft voornamelijk de afwikkeling van spoortechnische systemen en indienststelling van het vervoerssysteem.

17.04 Anders betalen voor Mobiliteit
Per 1 januari 2011 is de projectorganisatie opgeheven. De gemaakt kosten
betreffen betalingen van verplichtingen die in 2010 zijn aangegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

112

Productartikel 18

Artikel 18. Overige uitgaven

Omschrijving van de samenhang
van het beleid

Dit artikel bevat een aantal uiteenlopende onderwerpen.
Met de aan Railinfrabeheer BV (18.05) verstrekte lening werden middelen
beschikbaar gesteld om de doelstellingen die betrekking hebben op het
onderhoud (functiehandhaving en -wijziging) van het spoor, zoals
beschreven in artikel 34 «Sterke netwerken en voorspelbare reistijden»
van de beleidsbegroting HXII, uit te voeren.
De doelstellingen van het Intermodaal Vervoer zijn opgenomen in artikel
35 Mainports en Logistiek van de beleidsbegroting HXII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

113

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
18. Overige uitgaven

*

Begroting

Verschil

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS bij
VJN *

Verschil
a.g.v.uitvoering

Slotwetmutaties

2011**

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

2011

2011

43 713
42 934

43 159
44 193

43 564
45 417

37 159
633 231

299 446
406 395

20 920
27 103

278 526
379 292

275 394
275 394

3 132
103 898

0
0

0
680

0
1 313

0
1 233

0
122

0
6 377

0
– 6 255

0
0

0
– 6 255

1 853
35 089

2 145
34 987
0

2 170
35 142
0

1 468
624 029
0

826
120 527
6

0
5 525
9 397

826
115 002
– 9 391

0
0
0

826
115 002
– 9 391

5 992

6 381

6 792

6 501

0

5 804

– 5 804

– 5 762

– 42

– 565

5 992

6 381
0

6 792
0

6 501
0

0
0

5 804
0

– 5 804
0

– 5 762
0

– 42
0

– 427
– 138

284 914
222 124

0
0

284 914
222 124

281 156
219 284

3 758
2 840

0
0

62 790

0

62 790

61 872

918

0

139
284 914
121 342
120 527

632
6 503
19 968
5 525

– 493
278 411
101 374
115 002

92
5 992
36 850
35 323
469 655

1 332
6 380
36 481
34 987
783 542

1 237
6 792
37 388
35 142
248 723

1 062
6 501
625 668
624 030
372 259

354 762

0

354 762

1

2

3
4
5

– 24 183
109 163
0
0
– 5 280
115 002
6

115 002

4

115 111

354 762

6

6

114

De mutaties in de kolom «Verschil aanpassing bekostiging RWS bij VJN» hebben betrekking op de bij VJN 2011 doorgevoerde herijking bekostiging RWS. Voor een nadere toelichting op deze
mutaties verwijs ik u naar de leeswijzer bij dit jaarverslag en naar mijn brieven van resp. 8 juni 2010, 10 januari 2011 en 3 maart 2011.
(resp. Kamerstukken II, 2009–2010, 30 873, nr. 3, 2010–2011, 30 119, nr. 4 nr. 5 alsmede de Lijst van vragen en antoorden dd 27 april 2011, Kamerstukken II, 2010–2011, 30 119, nr. 6.
**
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Kamer is aangeboden.
1
De lagere verplichtingen- en uitgavenrealisatie wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat er geen verplichtingen zijn vastgelegd voor RSC Maasvlakte als gevolg van discussie tussen private
exploitanten en het Havenbedrijf Rotterdam.
2
De subsidieregeling Spoorgoederenknooppunten, die door Agentschap NL in uitvoering zou worden genomen, is nog in voorbereiding.
3
In de begroting 2011 waren voor uitgaven ten gevolge van Gebiedsgewijze aanpak (Urgentieprogramma Randstad) en RRAAM (Randstadbesluir Regio Amsterdam-Almere-Markermeer) geen
budgetten geraamd. De uitgaven voor UPR en RRAAM zijn gefinancierd uit het voordelig saldo uit 2010.
4
De hogere uitgaven en ontvangsten worden veroorzaakt door de vervroegde aflossing van een lening. De lening liep oorspronkelijk af in 2012, maar is in 2011 afgelost. Deze aflossing is
gefinancierd met het extra dividend dat door de NS is uitgekeerd in verband met de verkoop van Strukton.
5
De saneringen zijn vertraagd naar latere jaren.
6
Het voordelig saldo over het jaar 2010 bedroeg ruim € 354,7 mln. Dit saldo wordt gevormd door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en inkomsten en wordt in 2011 geheel
toegevoegd aan de ontvangstenkant van artikel 18.10 (Saldo van de afgesloten rekeningen).

Productartikel 18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Verplichtingen
Uitgaven
18.01 Saldo van de afgesloten
rekeningen
18.03 Intermodaal vervoer
18.04 Gebiedsgerichte aanpak
(UPR)
18.05 Railinfrabeheer
18.06 Externe veiligheid
18.07 Mobiliteitsonafhankelijke
kennis en expert.
18.07.01 Natl.basisinfo.voorziening en ov.uitgaven
18.07.02 Subsidies algemeen
18.08 Netwerkoverstijgende
kosten
18.08.01 Apparaatskosten RWS
18.08.02 Overige netwerkoverstijgende kosten
Van totale uitgaven:
– Apparaatsuitgaven
– Baten-lastendiensten
– Restant
18.09 Ontvangsten
18.10 Saldo van de afgesloten
rekeningen

Realisatie

Productartikel 18

Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

115

Artikel 18
Overige
Ontwerpbegroting 2011
Begroting 2011
Aanpassing
kostenmodel
Rijkswaterstaat
Saldo 2010

artikel
18.04

artikel
18.05

artikel
18.06

artikel
18.07

artikel
18.08

Uitgaven

artikel
18.09

artikel
18.10

Saldo

0

6 377

0

5 525

9 397

5 804

0

27 103

– 5 525

0

21 578

0

6 377

0

5 525

9 397

5 804

0

27 103

– 5 525

0

21 578

– 5 762

281 156

275 394

275 394
– 341 351

Intertemporeel
2 250

0

6 413

2 250

0

12 790

2 250

3 985

523

0

3 985

– 5 239

5 525

13 382

565

13 171

234

– 354 756

281 156

288 565

234

– 354 756

– 65 957

281 156

315 668

– 5 291

– 354 756

– 44 379

125

– 125

125

0

1

3 500
– 17 612

2

Intensivering/
Extensivering

Stand
ontwerpbegroting
2012
Overboeking
Intensivering/
van/naar andere Extensivering
departementen
Saldo 2011
Intertemporeel
Mutaties
najaarsnota
2011

3 500
– 4 230

3 500
– 17 612

– 13 382

3
12

87

127

3 895

4 109

4 109

– 262

– 262

– 262

125

125

125

16

0

– 4 143

3 625

0

– 13 255

0

3 758

– 10 015

– 125

0

– 10 140

0

8 647

5 875

5 525

127

565

284 914

305 653

– 5 416

– 354 756

– 54 519

231
– 8 525

231
– 8 652

– 127

231
– 8 652

0

– 8 525

231

0

– 127

0

0

– 8 421

0

0

– 8 421

0

122

6 106

5 525

0

565

284 914

297 232

– 5 416

– 354 756

– 62 940

4

5
6

Productartikel 18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

6 413

3
10

Neutraal

Intertemporeel
Intensivering/
Extensivering
Intensivering/
Extensivering
Overboeking
Intensivering/
van/naar andere Extensivering
departementen
Mutaties
miljoenennota
2012

Stand tweede
suppletoire wet
2011

artikel
18.03

Neutraal

Mutaties
voorjaarsnota
2011
Stand eerste
suppletoire wet
2011
Overboekingen
binnen artikel
18 Overige
Overboeking
van/naar art 13
Spoorwegen
Kasschuiven
Loon- en
prijsbijstelling
Taakstellingen

artikel
18.01

116

Artikel 18
Overige
Overboekingen
binnen artikel
18 Overige
Overboeking
van/naar andere
departementen
Saldo 2011
Mutaties
slotwet 2011

artikel
18.01

artikel
18.03

artikel
18.04

artikel
18.05

artikel
18.06

artikel
18.07

artikel
18.08

Uitgaven

artikel
18.09

artikel
18.10

Saldo

Neutraal
– 115 002
115 002

0

7

48
– 6 002

8

–6
–6

– 5 954

115 002

Intensivering/
Extensivering
Intertemporeel
0

0

– 5 280

0

6

– 565

48
– 48

48
– 5 887

0

– 5 280

115 002

6

– 565

0

109 163

– 109
– 115 111

6

1

Deze mutaties hebben betrekking op bijdragen van derden in RU (Randstadmonitor).
Dit betreft een overboeking van OV-Saal (Openbaar Vervoer Schiphol – Amsterdam – Almere – Lelystad) ten behoeve van RRAAM (Rijk – Regioprogramma Amsterdam – Almere –
Markermeer).
3
Met deze kasschuif is zoveel mogelijk aangesloten bij de actuele inzichten in de programmering.
4
Dit betreft een overboeking uit HXII voor de kosten van een communicatieadviseur.
5
Dit betreffen overboekingen tussen de begrotingen van het ministeries van IenM en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor bijdragen aan het RRAAM woningbehoefte onderzoek en
de Archtectuur Biennale 2012 te Almere.
6
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2011 aan de begroting 2012. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2011 naar 2012.
7
Dit betreft de vervroegde aflossing van een lening en rentebetaling. De lening liep oorspronkelijk af in 2012, maar is reeds in 2011 afgelost.
Deze aflossing is gefinancierd uit het extra dividend dat door NS aan het ministerie van Financiën is uitgekeerd in verband met de verkoop van Strukton.
8
Dit betreft de bijdrage aan de Opdracht onderzoek naar stedelijk water, dat wordt uitgevoerd door Deltares.
2

Productartikel 18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1
117

Productartikel 18

18.03 Intermodaal vervoer
Realisatieprogramma Intermodaal vervoer (art 18.03)
Project

Beschrijving

uitgaven
2011 in EUR
mln.

Gereed

Begroting

Realisatie

Verschil

Begroting
2011

Realisatie
2011

Regionale terminals

2

0

–2

divers

divers

Totaal categorie 0
Ruimte voor planstudies

2
4

0
0

–2
–4

Totaal realisatieprogramma

6

0

–6

Het budget wordt doorgeschoven naar latere jaren.
18.08 Netwerkgebonden kosten
Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van Rijkswaterstaat en de overige netwerkgebonden kosten
weergegeven. Dit artikelonderdeel is als gevolg van de gewijzigde
bekostigingssystematiek van Rijkswaterstaat per voorjaarsnota 2011
ingesteld. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de
toelichting op de bekostigingsmutatie in de leeswijzer bij deze verantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

118

Productartikel 19

Artikel 19. Bijdragen t.l.v. andere begrotingen van het Rijk
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Op dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord, die ten laste
van de begroting van Infrastructuur en Milieu komen. Het productartikel is
gerelateerd aan artikel 39 Bijdragen aan het Infrastructuurfonds.
Daarnaast wordt op dit artikel de bijdrage ten laste van het Fonds
Economische Structuurversterking (FES) verantwoord. Door de opheffing
van het FES met ingang van 2011, zijn deze inkomsten komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

119

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1 000)
19. Bijdragen andere begrotingen
Rijk

Realisatie

Begroting

Verschil

Verschil
a.g.v.
uitvoering

Slotwetmutaties

Slotwetmutaties
2011

2011**

2007

2008

2009

2010

2011

2011

2011

2011

6 485 308

6 226 227

7 077 473

7 790 588

7 682 832

8 019 211

– 336 379

– 336 379

1

64

5 041 955
1 443 353

4 747 940
1 478 287

6 290 754
786 719

6 430 684
1 359 904

7 682 832
0

8 019 211
0

– 336 379
0

– 336 379
0

1

64
0

**
Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor toelichtingen op de verschillen in de kolom Slotwetmutaties 2011, verwezen naar de slotwet IF welke gelijktijdig met het
jaarverslag aan de Kamer is aangeboden.
1
Het verschil tussen de raming en de realisatie is het gevolg van een groot aantal mutaties die in het verslagjaar op de in de oorspronkelijke begroting opgenomen raming zijn aangebracht.

Productartikel 19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Ontvangsten
19.09 Ten laste van begroting
IenM
19.10 Ten laste van het FES

Verschil
aanpassing
bekostiging
RWS RWS
bij VJN

120

Productartikel 19

De belangrijkste mutaties hebben betrekking op:
– Overboekingen met het ministerie van Financiën (inpassing van het
DBFM-contract A2 Lunetten-Veenendaal en de A15 Maasvlakte –
Vaanplein, de verwerking van een kasschuif op het Hoogwaterbeschermingsprogramma ten behoeve van het Bestuursakkoord Water, de
verwerking van een technische kasschuif ten behoeve van de
rijksbrede problematiek, een terugboeking van een in 2010 verrichte
versnelde betaling voor het basispakket Beheer en Onderhoud
Hoofdwegennet, een vergoeding voor de BTW op de projecten
HSL-Zuid en Betuweroute, gelden ten behoeve van de projecten
Zandmotor en Quick Wins Binnenhavens, rentevrijval in verband met
de verkoop van de NS-dochter Strukton en als laatste een overboeking
uit de opbrengst van de verkoop van Strukton);
– Een subsidietaakstelling;
– In 2010 was er een tekort op FES gerelateerde projecten. Het tekort is
door het FES in 2010 aan de begroting van het Infrastructuurfonds
toegevoegd. In 2011 vindt er een terugboeking plaats naar het
ministerie van Financiën.
– Overboekingen naar de ministeries van Defensie, Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ten behoeve van onder andere de kustwacht, het bedrijventerrein
Westelijke Dordtse Oever en Nieuw Reijerwaard en de ZW-Delta en
Waddengebied en het gemeente- en provinciefonds;
– Overboekingen tussen het Infrastructuurfonds en de BDU;
– Loon- en prijsbijstelling over 2011.
Overeenkomstig het gestelde in de leeswijzer en conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer met betrekking tot meer transparantie te
betrachten, is hieronder een gespecificeerd overzicht opgenomen van alle
in het verslagjaar aangebrachte mutaties op dit begrotingsartikel. Deze
zijn voorzien van een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

121

Artikel 19 Bijdrage andere begrotingen Rijk
Ontwerpbegroting 2011
Amendement nr 13, lid de Rouwe
Overboekingen binnen artikel 19 Bijdrage andere begrotingen Rijk (nvw)
Desalderingen FES (nvw)
Taakstellingen
Begroting 2011
Taakstellingen
Saldo 2010
DBFM A12 lunettern-Veenendaal
Versnelde betaling in 2010 voor Onderhoud 2011
Kasschuif WAK via algemene middelen
Kasschuif algemene middelen
Overboeking van/naar andere departementen
Mutaties voorjaarsnota 2011

Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering

Intensivering/Extensivering
Intertemporeel
Intensivering/Extensivering
Intertemporeel
Intertemporeel
Intertemporeel
Intensivering/Extensivering

Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering

Stand ontwerpbegroting 2012
Strukton (incl. rentevrijval)
DBFM A15 Maasvlakte-Vaanplein
Overboeking van/naar andere departementen
Mutaties najaarsnota 2011

Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering
Intensivering/Extensivering

Stand tweede suppletoire wet 2011
Overboeking van/naar andere departementen
Saldo 2011
Mutaties slotwet 2011

Intensivering/Extensivering
Intertemporeel

artikel 19.10

Saldo

– 6 376 891
– 21 600
– 1 559 307
– 81 413
20 000
– 8 019 211

– 1 559 307

0

– 7 936 198
– 21 600
0
– 81 413
20 000
– 8 019 211

0

6 012
90 069
77 993
200 000
254 255
– 100 000
– 7 536
520 793

6 012
90 069
77 993
200 000
254 255
– 100 000
– 7 536
520 793

1 559 307

– 7 498 418
– 114 462
1 253
21 600
24 211
14 353
300
2 027
– 9 754
4 219
– 56 253

0

– 7 554 671
– 152 428
33 272
– 8 941
– 128 097

0

– 7 682 768
10
– 74
– 64

0

0

0

0

– 7 498 418
– 114 462
1 253
21 600
24 211
14 353
300
2 027
– 9 754
4 219
– 56 253
– 7 554 671
– 152 428
33 272
– 8 941
– 128 097
– 7 682 768
10
– 74
– 64

1
1
1
2

3
4
5
6
6
9
7

12
8
15
9
10
11
12
13
14

15
23
16

17
17

Productartikel 19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

Stand eerste suppletoire wet 2011
Loon- en prijsbijstelling
Taakstellingen
Amendement nr 13, lid de Rouwe
Overboeking naar Hfdst XII art 39 BDU
Overboeking naar Hfdst XII art 34 Betrouwbare netwerken
Overboeking naar Hfdst XII art 35 Mainports en logistiek
Overboeking naar Hfdst XII art 32 Optimale veiligheid
Div.overboekingen met HXII
Overboeking van/naar andere departementen
Mutaties miljoenennota 2012

artikel 19.09

122

Artikel 19 Bijdrage andere begrotingen Rijk

artikel 19.09

artikel 19.10

Saldo

Realisatie 2011

– 7 682 832

0

– 7 682 832

1

Via de nota van wijziging (Kamerstukken II, 2010–2011, 32 500 A, nr. 4) zijn de begrotingsaanpassingen voor 2011 voorvloeiend uit het Regeerakkoord in de begroting doorgevoerd.
Een en ander heeft betrekking op:
– Temporisering en versobering kaderrichtlijn water. In de periode tot 2027 wordt ca. € 7 mld. uitgegeven aan de Kader Richtlijn Water (KRW), waarvan ruim 3/4 wordt gedragen door regionale
overheden. Door versobering en temporisering van de uitvoering van de rijksdoelstellingen wordt de bijdrage van het Rijk aan de KRW structureel met € 50 mln. verlaagd.
– FES. In het Regeerakkoord is aangegeven dat de belegde ruimte in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) van middelen op het gebied van Verkeer en Vervoer, Ruimtelijke
Ordening, Milieu en Duurzaamheid en Kennis/Innovatie wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijk de departementale begrotingen. De FES-begroting voor de jaren 2011 en
volgende is leeg geboekt. Dit betekent dat FES-financiering via het ontvangstenartikel IF/19.10 komt te vervallen en wordt omgezet in financiering uit de algemene middelen (IF19.09).
3
Dit betreft de taakstellingen zoals afgesproken in het Regeerakkoord.
4
Dit betreft de toevoeging van het voordelig saldo 2010 aan de begroting voor 2011. Dit is een inter-temporele verschuiving van 2010 naar 2011.
5
Deze mutatie betreft een overboeking naar het ministerie van Financiën voor de inpassing van het DBFM-contract A2 Lunetten-Veenendaal.
6
Dit betreft de verwerking van een kasschuif op het Hoogwaterbeschermingsprogramma ten behoeve van het Bestuursakkoord Water.
7
Deze mutatie bestaat uit een saldering van overboekingen tussen de begrotingen van de ministeries van Financiën, Defensie, Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ten behoeve de projecten Zandmotor, Quick Wins Binnenhavens, BTW op de projecten HSL-Zuid en Betuweroute, de kustwacht, het bedrijventerrein Westelijke Dordtse Oever en Nieuw Reijerwaard en de ZW-Delta en Waddengebied en het gemeente- en provinciefonds.
8
Dit betreft de toedeling van de taakstellingen op apparaat zoals afgesproken in het Regeerakkoord.
9
– Aanvulling forfaitaire index 2011;
– Reconstructie kruispunt A58;
– Bijdrage aan de provincie Zeeland voor N62 Sloe- en Tractaatweg;
– 100 mln. mobiliteitsprojecten: financiering uit IF12 in plaats van BDU;
– Uitvoering en financiering reconstructie aansluiting A13-N209 (Doenkade);
– Actieplan groei op het spoor: stationslokaties BDU en subsidie treinaanbod;
– Bijdrage project Hengelo-Bad Bentheim;
– Werkgroep Reizigers Omvang en Omvang Verkopen (WROOV);
– Campagne Heel Nederland fietst.
10
Deze saldomutatie betreft onderstaande aan het Infrastructuurfonds gerelateerde overboekingen met artikel 34:
– Fiets filevrij;
– Werkgroep Reizigers Omvang en Omvang Verkopen (WROOV);
– Werkbudget projectdirectie Beter Benutten;
– Dekking structureel tekort op het Hoofdrailnet;
– OV Chipkaart;
– Onderzoek naar opbrengstneutraliteit van de OV chipkaart.
11
Dit betreft een overboeking naar artikel 35 in de begroting van HXII ten behoeve van het European Rail Traffic Management System (ERTMS)
12
Deze mutatie heeft betrekking op een overboeking uit het Infrastructuurfonds naar artikel 32 in de begroting van HXII voor de taakuitvoering van de Inspectie in verband met overbelading.
13
Dit betreft een toevoeging aan het Infrastructuurfonds van hoofdzakelijk prijscompensatie en gelden bestemd voor HWS en HVWN activiteiten op de zogenoemde BES eilanden (Bonaire, Sint
Eustatius en Saba) in de Caribische zee.
14
Dit betreft overboekingen naar de ministeries van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties respectievelijk voor de overheveling van verdrogingsgelden, fte’s als gevolg van de overdracht van het NLR en concrete projecten.
15
Uit de opbrengst van de verkoop van Strukton is door het ministerie van Financiën een bedrag van € 154,6 mln. beschikbaar gesteld voor de aflossingen van de leningen van ProRail.
16
Dit betreffen overboekingen naar de begroting van hoofdstuk XII en de ministeries van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor onder
andere Beter Benutten, onderzoek natuurherstel Westerscheldetunnel zonder ontpoldering, geluidsprogramma en een bijdrage ten behoeve van de Archtectuur Biennale 2012 in Almere.
17
Dit betreft een saldering van enkele relatief kleine overboeking tussen de begrotingen van ELI (inzake de Vlaams Nederlands Scheldecommissie) en IenM (bijdrage onderzoek naar stedelijk
water, 25 jarig bestaan provincie Flevoland, bijdrage van RWS in de IGRAC-subsidie)
2

Productartikel 19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1
123

Bedrijfsvoeringsparagraaf

5. BEDRIJFSVOERINGPARAGRAAF 2011 INFRASTRUCTUURFONDS
Rechtmatigheid
Sisa
Vastgesteld is dat niet in voldoende mate gesteund kan worden op de
accountantscontrole van de SiSa-bijlage van de gemeenten en provincies
over het jaar 2010. Het niet kunnen steunen op deze derdengegevens
dient aangemerkt te worden als een tekortkoming in de werking van het
onderdeel accountantscontrole in het M&O-beleid.
Dit heeft voor IenM tot gevolg dat een deel van de uitgaven voor
mobiliteitsfondsen als onzeker worden aangemerkt. Dit leidt tot een
onzekerheid van bijna 18 miljoen euro, ruim 7% van de uitgaven op artikel
14.
Hierdoor wordt de artikeltolerantie op artikel 14 overschreden.
Controlebevindingen DAD
Uit de controlebevindingen van de Departementale Auditdienst (DAD) is
naar voren gekomen dat bij de financiële verantwoording van het
Infrastructuurfonds over 2011 geen sprake is van overschrijding van de
rapportagegrenzen (1% voor onjuistheden en 3% voor onzekerheden), met
uitzondering van bovenstaande overschrijding van de artikeltolerantie op
artikel 14.
Totstandkoming beleidsinformatie
In de departementale begroting en verantwoording wordt beleidsinformatie opgenomen over doelen, prestaties en middelen. De beschikbaarheid van de beleidsinformatie neemt toe, maar de bruikbaarheid en
betrouwbaarheid van deze informatie is een punt van aandacht. De
integratie in het jaarverslag van de onderdelen van voorheen VROM en
voorheen VenW heeft te maken gehad met enkele aanloopproblemen,
waardoor nog niet alle informatie beschikbaar was voor de controle van
de DAD. Voor beleidsinformatie afkomstig van derden, die een deel van
het beleid in opdracht van het ministerie uitvoeren, geldt sowieso dat
deze doorgaans na controle van de departementale Auditdienst, voor de
jaarverantwoording beschikbaar komt.
Het proces van de totstandkoming en de waarborgen daarin voor de
betrouwbaarheid alsmede de beschikbaarheid van de informatie zal
verder worden verbeterd door het stellen van heldere richtlijnen. In het
licht van «Verantwoord Begroten» zal de Structurele Aanschrijving daarop
worden aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

124

DEEL C. DE JAARREKENING
6.1 Verantwoordingsstaat 2011 van het Infrastructuurfonds

Bedragen in EUR 1 000

Art. Omschrijving

(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

1

Verschil realisatie en

Realisatie

oorspronkelijk vastgestelde begroting
Verplichtingen

11
12
13
14
15
16
17
18
19

1

Hoofdwatersystemen
Hoofdwegennet
Spoorwegen
Regionaal, lokale infrastructuur
Hoofdvaarwegennet
Megaprojecten niet-Verkeer en
Vervoer
Megaprojecten Verkeer en Vervoer
Overige uitgaven en ontvangsten
Bijdragen andere begrotingen Rijk

8 404 868

8 404 868

759 716
3 739 149
2 563 527
159 787
1 105 352

1 017 145
3 086 172
2 453 026
232 195
930 622

114 300
159 772
29 000
0
56 874

370 609
132 220
20 920

658 605
0
27 103

20 186
0
5 525
8 019 211

De gerealiseerde bedragen zijn steeds naar boven afgerond (EUR 1 000)

Verplichtingen

Uitgaven Ontvangsten

8 372 471

8 475 654

552 419
2 274 880
2 017 923
164 588
918 852

834 733
2 577 371
2 670 403
338 572
829 016

39 762
98 380
144 781
0
29 456

365 431
61 057
299 446

643 633
72 348
406 395

1 064
4 090
475 289
7 682 832

Verplichtingen

Uitgaven Ontvangsten

203 269

132 081

– 50 079
– 528 248
– 559 214
– 372 024
– 5 138

– 13 934
38 746
151 361
12 049
– 112 691

– 75 755
– 8 687
101 061
0
– 2 373

– 38 229
– 107 874
– 24 183

17 224
1 351
109 163

1 064
1 590
115 117
64

De jaarrekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

TOTAAL

Uitgaven Ontvangsten

125

De jaarrekening

6.2 Saldibalans per 31 december 2011 van het van Infrastructuurfonds en de bij die saldibalans behorende toelichting.
Activa:

Bedrag
€

8 372 467 105,22

€

271 774 532,37

Deelnemingen

€

Voorschotten

Passiva

Bedrag

Begrotingsontvangsten

€

8 475 655 090,68

Tegenrek. extra-comptabele vorderingen

€

271 774 532,37

1 714 476 254,00

Tegenrek. deelnemingen

€

1 714 476 254,00

€

2 061 107 195,87

Tegenrek. voorschotten

€

2 061 107 195,87

Tegenrek. openstaande
verplichtingen

€

14 596 672 559,87

Openstaande verplichtingen

€

14 596 672 559,87

Tegenrek. garantieverplichtingen

€

435 369 449,70

Openstaande garantieverplichtingen

€

435 369 449,70

Sluitrekening IenM

€

103 187 985,46

Totaal-activa

€

27 555 055 082,49

Totaal-passiva

€

27 555 055 082,49

Begrotingsuitgaven
Extra-comptabele vorderingen

6.2.1 Inleiding
Samenstelling

Als een minister meer dan één begroting beheert, in dit geval Infrastructuur en Milieu (voorheen Verkeer en Waterstaat) (XII), het Infrastructuurfonds en het Waddenfonds, wordt per begroting een saldibalans
opgesteld. Daarom zijn er drie overzichten opgesteld. Hierbij is gebruik
gemaakt van de in de begrotingsadministratie van het SAP vastgelegde
gegevensstructuur, waarin voor iedere begroting afzonderlijk een
hoofdstuknummer is opgenomen.
Voor de begroting van Hoofdstuk XII en het Infrastructuurfonds wordt
geen gescheiden administraties gevoerd waardoor posten die niet zonder
meer toewijsbaar zijn aan een bepaalde begroting, zijn opgenomen in de
saldibalans van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII).
Daarmee is de saldibalans volgens het gestelde in de RDB samengesteld.
Uitzondering daarop zijn de openstaande garantieverplichtingen. Hoewel
deze een onderdeel vormen van de openstaande verplichtingen zijn deze
omwille van de inzichtelijkheid afzonderlijk gepresenteerd.
6.2.2 Activa
6.2.2.1 Begrotingsuitgaven € 8 372 467 105,22

Grondslag

De begrotingsuitgaven van het Infrastructuurfonds sluiten aan op de
Rekening.
Ze zijn artikelsgewijs verdeeld in kolom 2 (realisatie) van de Rekening van
het fonds welke Rekening als verantwoordingsstaat bij de financiële
verantwoording behoort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

126

De jaarrekening

6.2.2.2 Extra-comptabele vorderingen € 271.774.532,37
De cijfers

Tabel 1 geeft een nadere detaillering in aantallen en openstaande
bedragen per 31 december 2011 verdeelt naar ouderdom. Daarnaast is
een meerjarig perspectief gegeven door de jaren 2009 en 2010 te
vermelden.

Tabel 1: Extra-comptabele vorderingen (bedragen x € 1 000)
Openstaand

posten ≤ 1 jaar
posten > 1 jaar
Totaal

Toelichting

2011

2010

2009

aantal

bedrag

aantal

bedrag

aantal

bedrag

60
35
95

172 687
99 088
271 775

60
20
80

126 716
7 838
134 554

25
15
40

40 727
4 578
45 305

De extra-comptabele vorderingen zijn grotendeels direct opeisbaar. Daar
waar sprake is van dubieuze vorderingen of op termijn opeisbare
vorderingen, is dat expliciet vermeld.
Artikel 12 Hoofdwegennet
Vorderingen zijn ingesteld op de provincie Overijssel van ruim € 6 mln.
betreffende het Combiplan Nijverdal en op de gemeente Utrecht van ruim
€ 12 mln. met betrekking tot de A2.
Artikel 13 Spoorwegen
In december 2008 hebben de Staat, HSA en NS Reizigers met een
Memorandum van Overeenstemming de aanvangsdatum van het vervoer
op de HSL-Zuid vastgesteld op 1 juli 2009. Tegelijkertijd is voor de eerste
vier jaar een uitstel van betaling van een deel van de concessievergoeding
afgesproken. Op 31 december 2011 bedraagt de vordering van de Staat op
HSA € 192 mln.
Het ministerie van IenM heeft in 2010 een geüpdate business case van
HSA ontvangen. Daaruit bleek dat de eerder afgesproken overeenkomst
tussen de Staat en HSA achteraf onrealistisch was en moest worden
opengebroken. Dit om een faillissement van HSA en daarmee een voor de
Staat zeer ongunstige financiële situatie te voorkomen. In november 2011
is een onderhandelakkoord bereikt tussen NS en het ministerie van IenM;
de Tweede Kamer is hierover op 18 november 2011 geïnformeerd.
Onderdeel van het akkoord is een éénmalige verlaging van de concessievergoeding in de periode juli 2009 tot en met 2014 met € 205,6 mln.
vanwege externe omstandigheden (EMC en ERTMS).
Het onderhandelakkoord was op 31 december 2011 nog niet definitief: er
liep nog een marktconformiteitstoets en er gold nog een aantal voorbehouden, zoals goedkeuring van de Raad van Commissarissen van NS en
van de Tweede Kamer. Daarom is de financiële impact van het onderhandelakkoord nog niet in de stand van de administratie van IenM per
31 december 2011 verwerkt.
Een vordering op de Nederlandse Spoorwegen N.V. heeft betrekking op
de afspraken die voortvloeien uit de vervoersconcessie voor het Hoofdrailnet 2005–2015. Voor 2012 bedraagt het bedrag € 20 mln. en zal in 2012
worden ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

127

De jaarrekening

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Voor de omlegging van het kanaal Zuid-Willemsvaart is zowel op de
provincie Noord-Brabant als op de gemeente ‘s-Hertogenbosch een
vordering ingesteld van ruim € 11 mln..
6.2.2.3 Deelnemingen € 1.714.476.254,00
Grondslag

De verworven aandelen door de Staat der Nederlanden in privaatrechtelijke ondernemingen en nationale instellingen zijn, conform de RDB, tegen
de oorspronkelijke aankoopprijs extra-comptabel vastgelegd.

De cijfers

Tabel 2 geeft de deelnemingen weer per privaatrechtelijke onderneming
of nationale instelling.

Tabel 2: Deelnemingen (x € 1 000)
Naam

Toelichting

Bedrag

Railinfratrust B.V.

1 714 476

Totaal

1 714 476

In 2011 nam het aandelenbezit in Railinfratrust B.V. toe door de aankoop
van één aandeel met een nominale waarde van € 450. Hierop is door het
ministerie van Financiën € 154,6 mln. aan agio gestort hetgeen door
Railinfratrust B.V. is aangewend ter aflossing van uitstaande leningen.
Door de vervroegde aflossing van de lening ad. € 114 mln., waarvan de
oorspronkelijk vervaldatum conform het convenant uiterlijk 1 augustus
2012 zal plaatsvinden, vertonen de balansposten Leningen u/g en
Leningen o/g ultimo 2011 geen saldi meer. De vervroegde aflossingen van
de leningen door Railinfratrust B.V. heeft ook geleid tot een mutatie ad.
€ 35 mln. bij de garantieverplichtingen.
6.2.2.4 Voorschotten € 2.061.107.195,87

Grondslag

De voorschotten betreffen betalingen waarvan nog niet is vastgesteld dat
aan alle relevante voorwaarden is voldaan en gaat met name om
subsidies en bijdragen.

De cijfers

Tabel 3 geeft een nadere detaillering in aantallen en openstaande
bedragen per 31 december 2011 verdeelt naar ouderdom. Daarnaast is
een meerjarig perspectief gegeven door de jaren 2009 en 2010 te
vermelden.

Tabel 3: Voorschotten (bedragen x € 1 000)
Openstaand

posten ≤ 1 jaar
posten > 1 jaar
Totaal

2011

2010

2009

aantal

bedrag

aantal

bedrag

aantal

bedrag

385
340
725

1 005 466
1 055 641
2 061 107

250
270
520

922 044
1 066 428
1 988 472

235
255
490

905 238
1 614 581
2 519 819

Tabel 4 verstrekt informatie over de in 2011 afgerekende voorschotten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

128

De jaarrekening

Tabel 4: Afgerekende voorschotten (x € 1 000)
Stand per 1 januari 2011
In 2011 vastgelegde voorschotten
In 2011 afgerekende voorschotten
Openstaand per 31 december 2011

Toelichting

1 988 472
3 583 650
5 572 122
– 3 511 015
2 061 107

Artikel 11 Hoofdwatersystemen
Onder de hoofdproducten Waterkeren en -beheren zijn diverse projecten
opgenomen zoals rivierverruimingsmaatregelen, het hoogwaterbeschermingsprogramma en het project Zwakke Schakels Kust.
In die kaders zijn voorschotten verstrekt met een gezamenlijk bedrag van
ruim € 108 mln. aan onder andere het Hoogheemraadschap van
Schieland en Krimpenerwaard (circa € 35 mln) voor het project Nederlek
en Bergambacht-Schoonhoven, het waterschap Zeeuwse Eilanden (circa
€ 18 mln.) voor diverse projecten, het Hoogheemraadschap Hollands
Noorderkwartier (circa € 7 mln.) voor het project Markermeerdijk, het
Wetterskip Fryslân (circa 5 mln.) voor het project Terschelling en het
Waterschap Rivierenland (ruim € 5 mln.) voor de verbetering van de
Waalkade Nijmegen. Voor het project Zwakke Schakels Kust is een aantal
subsidies verstrekt zoals aan het Hoogheemraadschap Delfland (ruim € 17
mln.) voor het project Delflandse kust en het waterschap ZeeuwsVlaanderen (circa € 16 mln.) voor zwakke schakel West-ZeeuwsVlaanderen.
Ook noemenswaardig zijn de verstrekte voorschotten aan Deltares van
ruim € 29 mln. Hiervan heeft € 17 mln. betrekking op het project
Deltafaciliteit om de nieuwe kennisvragen te kunnen beantwoorden op het
gebied van veiligheid tegen overstroming, waterbeheer en het blijvend
duurzaam kunnen bewonen van onze Nederlandse delta. Voor diverse
kleinere projecten is aan Deltares een voorschot van circa € 12 mln.
verstrekt. Aan de stichting Groenfonds is in het kader van natuurcompensatie Westerschelde/Veerse Meer en Perkpolder ruim € 22 mln. en aan de
provincie Zuid-Holland circa € 10 mln. voor het project Haringvliet De Kier
verstrekt.
Aan het Agentschap NL zijn voorschotten verstrekt van circa € 37 mln.
voor de uitvoering van de regeling Innovatieketen Water 2009–2013 en
voor het realisatieprogramma waterbeheren met als doel de waterproblematiek aan te pakken. De afwikkeling wordt in 2012 verwacht.
Artikel 12 Hoofdwegennet
Op het gebied van de droge infrastructuur zijn voorschotten verstrekt aan
Prorail (circa € 13 mln.) voor de spoortraverse Nijverdal en aan de
stichting Utrecht Bereikbaar in het kader van mobiliteitsmanagement
rondom de A2 (ruim € 6 mln.). Voor de aansluiting Hoofdwegennet/
Onderliggend wegennet zijn aan gemeente Dordrecht voor het project
A16 Mijlweg en de provincie Zuid-Holland voor het project N57-N218
respectievelijk € 6 mln. en € 9 mln. verstrekt.
Artikel 13 Spoorwegen
Bij ProRail en een aantal gemeenten zijn diverse projecten, zoals
opgenomen in het MIT/SNIP-projectenboek, gefinancierd. In dit kader is
voor een gezamenlijk bedrag van circa € 887 mln. aan voorschotten
verstrekt, zoals voor het traject Hanzelijn (ruim € 165 mln.), Nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

129

De jaarrekening

Sleutelprojecten circa € 119 mln. voor onder andere Rotterdam (circa € 56
mln.), Utrecht (ruim € 35 mln.) en Den Haag (circa € 27 mln.), het project
Sporen Arnhem (ruim € 117 mln.), het traject Vleuten-Geldermalsen (ruim
€ 106 mln.), de spoorzone Delft (ruim € 96 mln.), de randweg Zaanstad
(ruim € 35 mln.), het AKI-plan (circa € 35 mln.), fiets- en voetgangerstunnel te Tilburg (circa € 28 mln.), project SAAL (verbetering treinvervoer
tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad) (circa € 21 mln.), het
project Parkstad in Rotterdam (circa € 20 mln.), de randweg Den-BoschVught (circa € 15 mln.), uitvoering NaNOV-maatregelen (ruim € 12 mln.,
project realisatie Zwolle Rijtijdenverhoging ruim € 8 mln., Project Elst
centraal (ruim € 8 mln.), MJPO realisatie 1e cluster circa € 6 mln., het
spoorproject Augustapolder (circa € 6 mln.), en het Masterplan spoorzone
Deurne (ruim € 5 mln.).
Aan Prorail zijn voorschotten verstrekt met een gezamenlijk bedrag van
ruim € 64 mln. voor onder andere een monitoringssysteem verkeersleiding en voor planstudies ten behoeve projecten voor de personen- en
goedereninfrastructuur. De verwachting is dat de voorschotten in 2012
worden afgerekend.
Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
In het kader van onder andere het Bereikbaarheids Offensief Randstad
(BOR) is een pakket van maatregelen getroffen welke zijn gericht op de
verbetering van de bereikbaarheid in het algemeen en de randstad in het
bijzonder. Daartoe zijn aan kaderwetgebieden vanaf 2000 subsidies
verstrekt voor een gezamenlijk bedrag van ruim € 402 mln., zoals aan het
Stadsgewest Haaglanden (circa € 112 mln.), diverse provincies (circa
€ 108 mln.), het Bestuur regio Utrecht (circa € 72 mln.), de Stadsregio
Rotterdam (ruim € 48 mln.), de Stadsregio Amsterdam voorheen
Regionaal Orgaan Amsterdam (ruim € 34 mln.), de regio Twente (circa
€ 12 mln.), de regio Eindhoven (ruim € 8 mln.) en het samenwerkingsverband KAN (ruim € 7 mln.). Deze subsidies worden aan verkeer- en
vervoerprojecten besteed en moeten voldoen aan de door de regionale
partijen vastgestelde criteria die worden gebruikt bij de prioriteitenstelling. Afwikkeling wordt uiterlijk in 2012 verwacht.
Voor het uitvoeren van decentrale projecten voor regiospecifieke
oplossingen ter verbetering van de bereikbaarheid is aan het samenwerkingsverband Noord Nederland gelden verstrekt van circa € 212 mln..
Afrekening zal in 2012 plaatsvinden.
Ten behoeve van railinfrastructuur zijn aan Prorail voorschotten verstrekt
van circa € 10 mln. voor het het aanlegproject Groningen – Veendam
waarvan de afwikkeling in 2012 wordt verwacht.
In het kader van de verbetering van regionale en lokale infrastructuur zijn
diverse bijdragen verstrekt, zoals aan de gemeente Nijmegen ruim € 107
mln. voor het project De Waalsprong (afwikkeling naar verwachting in
2015) en aan de gemeente Tilburg (€ 5 mln.) voor het project Noord-westtangent.
Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Aan lagere overheden zijn voorschotten verstrekt van ruim € 46 mln. voor
verbetering van de bereikbaarheid binnenhavens ten behoeve van de
binnenvaart waarvan de afwikkeling in 2012/2013 zal plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

130

De jaarrekening

De provincie Noord Holland heeft een voorschot ontvangen van ruim € 10
mln. voor het project «Vaart in de Zaan» inzake de verbreding van de
Wilhelminasluis, de Wilhelminabrug, de Beatrixbrug en de Zaanbrug voor
het beter bevaarbaar maken van de Zaan. Afwikkeling wordt verwacht in
2013.
In het kader van de stimuleringsregeling Voordelta is aan de provincie
Zeeland een voorschot verstrekt van circa € 11 mln. ter stimulering en
versterking van de sector recreatie en toerisme en zal in 2014 worden
afgewikkeld.
Aan de stichting Groenfonds zijn voorschotten verstrekt in het kader van
natuurcompensatie Westerschelde/Veerse Meer en Perkpolder (ruim € 7
mln.). Voor het project «Den Bosch spoorkruising Zuid-Willemsvaart» zijn
aan Prorail voorschotten verstrekt van circa € 7 mln.
Artikel 16 Mega projecten niet-Infrastructuur en Milieu
Voorschotten zijn verstrekt voor de aankoop van gronden in het kader van
het programma Ruimte voor de Rivier ruim € 13 mln. De afwikkeling
wordt in 2015 verwacht.
Artikel 17 Mega projecten Infrastructuur en Milieu
De NS heeft een voorschot van ruim € 5 mln. ontvangen ten behoeve van
de ombouw van het VIRM-1 park (verlengd interregiomaterieel) zodat
deze geschikt is voor het HSL netwerk.
6.2.2.5 Tegenrekeningen € 15 032 042 009,57
Grondslag

Voor de extra-comptabele rekeningen aan de passiva-zijde worden uit het
oogpunt van het evenwichtsverband verscheidene tegenrekeningen
gebruikt, zoals de tegenrekeningen openstaande verplichtingen en
openstaande garantieverplichtingen. Deze tegenrekeningen hoeven geen
nadere toelichting.
6.2.2.6 Sluitrekening IenM (XII) € 103 187 985,46

Grondslag

Deze rekening dient als sluitrekening met de saldibalans, behorend tot de
begroting van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII), omdat
géén gescheiden administratie wordt gevoerd voor deze begroting.
6.2.3 Passiva
6.2.3.1 Begrotingsontvangsten € 8 475 655 090,68

Grondslag

De begrotingsontvangsten van het Infrastructuurfonds sluiten aan op de
Rekening. Deze zijn artikelsgewijs verdeeld in kolom 2 (realisatie) van de
Rekening van het fonds welke Rekening als verantwoordingsstaat bij de
financiële verantwoording behoort.
6.2.3.2 Openstaande verplichtingen € 14.596.672.559,87

Grondslag

Het saldo openstaande verplichtingen per 31 december 2011 is
opgebouwd uit de in het dienstjaar 2011 aangegane verplichtingen en de
in voorgaande jaren aangegane en nu nog lopende verplichtingen, welke
niet tot een kaseffect in het dienstjaar 2011 hebben geleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

131

De jaarrekening

De cijfers

Tabel 5 geeft de samenstelling van de openstaande betalingsverplichtingen weer.

Tabel 5: Openstaande verplichtingen (x € 1 000)
Stand per 1 januari 2011
Aangegaan in 2011
Tot betaling gekomen in 2011
Openstaand per 31 december 2011

16 314 548
6 654 592
22 969 140
– 8 372 467
14 596 673

In de Rijksbegrotingsvoorschriften wordt ingegaan op de zogenoemde
«Niet uit de saldibalans blijkende bestuurlijke verplichtingen» (NUBBBV),
bijvoorbeeld in geval van door het Rijk gesloten bestuursovereenkomsten
of – convenanten met decentrale overheden. Dergelijke bestuurlijke
verplichtingen kunnen niet altijd als juridische verplichtingen worden
aangemerkt en maken daardoor geen deel uit van de openstaande
verplichtingen, zoals opgenomen in de saldibalans.
Dit is ook bij IenM het geval. Met name in het kader van infrastructurele
werken op het terrein van regionale en lokale infrastructuur, maar ook op
het terrein van het waterbeheer, het hoofdwegen- en spoorwegennet
worden bestuurlijke afspraken gemaakt. Deze afspraken staan in het MIRT
Projectenboek, welke jaarlijks als bijlage bij de begroting Infrastructuurfonds wordt uitgebracht.
In het kader van de NUBBBV zijn de bestuurlijke afspraken geïnventariseerd voor zover al niet deel uitmakend van de juridische verplichtingen,
zoals opgenomen in de financiële administratie. Deze bestuurlijke
afspraken zijn zeer divers in aard en omvang. Soms zijn bestuurlijke
afspraken enkel samenwerkingsafspraken, soms in meer of mindere mate
concrete afspraken over te realiseren projecten of beleidsdoelstellingen,
waarvoor het financieel belang nog niet is gekwantificeerd, ofwel sprake
is van een raming, dan wel een maximum of van een zeker bedrag. Gezien
de bestuurlijke toezeggingen in financiële termen in hardheid verschillen
zijn deze niet optelbaar. Hierdoor is geen totaalbedrag aan bestuurlijke
toezeggingen te geven. Indien sprake is van een zekere hardheid – en
bovendien juridisch gebonden – worden deze toezeggingen als
aangegane verplichting in de financiële administratie opgenomen.
6.2.3.3 Openstaande garantieverplichtingen € 435.369.449,70
Grondslag

In situaties waarbij geen bijdrage wordt verleend voor ondersteuning van
op zichzelf wel wenselijk geachte activiteiten, verleent het ministerie
garanties aan instellingen of particulieren. Met deze staatsgarantie achter
zich, zijn deze in staat leningen af te sluiten en kunnen bepaalde zaken
worden gefinancierd.

Toelichting

Ten opzichte van de saldibalans 2010 heeft één wijziging plaatsgevonden.
Prorail heeft het ontvangen agio (zie Deelnemingen) aangewend om
leningen vervroegd af te lossen. Door de aflossing van € 35 mln. is het
saldo van de garantstelling die IenM verstrekte overeenkomstig verlaagd.

De cijfers

Tabel 6 geeft de samenstelling van het uiteindelijke risico weer, op grond
van de uitstaande garantieverplichtingen per 31 december 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

132

De jaarrekening

Tabel 6: Garantieverplichtingen (x € 1 000)
Jaar

Looptijd

Organisatie

Aard
garantstelling

Bedrag

1997
1997
1997
1997
2001
2005
2009

2027
2027
2027
2012
n.n.b.
2020
2017

Prorail
Prorail
Prorail
Prorail
Prorail
Prorail
Prorail

Lening
Lening
Lening
Lening
RC krediet
Lening
Lening

6 807
9 075
56 722
31 765
90 000
75 000
166 000

Openstaand per 31 december 2011

435 369

Tabel 7 geeft de mutaties in het verantwoordingsjaar weer.

Tabel 7: Mutaties Garantieverplichtingen (x € 1 000)
Stand per 1 januari 2011
Nieuw verstrekt in 2011
Afname van het risico in 2011
Openstaand per 31 december 2011

470 369
470 369
– 35 000
435 369

6.2.3.4 Tegenrekeningen € 4 047 357 982,24
Grondslag

Voor extra-comptabele rekeningen aan de activa-zijde worden uit het
oogpunt van het evenwichtsverband verscheidene tegenrekeningen
gebruikt, zoals de tegenrekeningen extra-comptabele vorderingen,
deelnemingen en voorschotten. Deze tegenrekeningen hoeven geen
nadere toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

133

Bijlagen

DEEL D. BIJLAGEN
7.1 BIJLAGE 1
Verschillenanalyse met betrekking tot door de Algemene Rekenkamer en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu gebruikte
grondslagen voor de vaststelling van de besteding spoorbudgetten ProRail
Met deze éénmalige bijlage wordt invulling gegeven aan de aanbeveling
van de Algemene Rekenkamer aan de minister van Infrastructuur en
Milieu, opgenomen in de brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer
d.d. 13 december 2011, kenmerk 110 009 686 R.
1. Algemeen:
Uitgangspunt zijn de eerder uitgewisselde bedragen die door de AR en
IenM als de onderbesteding spoor voor de periode 2005–2010 zijn
genoemd, respectievelijk € 1 438 en 364 mln. Deze twee verschillende
bedragen zijn vastgesteld aan de hand van twee verschillende methodieken.
Methodiek A:
Middels deze methodiek wordt het beschikbare bedrag jaar t, stand
ontwerpbegroting jaar t, afgezet tegen de realisatie van jaar t. Vervolgens
zijn de verschillen voor de jaren 2005 tot en met 2010 gesommeerd.
Methodiek B:
Bij deze methodiek wordt het beschikbare bedrag jaar t, stand miljoenennota jaar t+1 voor jaar t, afgezet tegen de realisatie van jaar t en
worden de verschillen voor de jaren 2005 tot en met 2010 gesommeerd.
De AR heeft in haar berekeningen methode A toegepast, IenM heeft
methode B gebruikt.
In deze notitie wordt ingegaan op het verschil tussen de methodieken en
de daaruit volgende bedragen. De verschillen zijn gecategoriseerd naar
twee categorieën, correctie en interpretatieverschillen. Onderstaand een
overzicht van de afzonderlijke posten die het verschil tussen de twee
methodieken verklaren. Daarbij is aangegeven aan welke methodiek de
betreffende post is gerelateerd. Vervolgens is per post een toelichting
opgenomen.
In paragraaf 3 is de wijze waarop dubbeltellingen, een van de correctieposten, tot stand komen uit een gezet.
3. Overzicht verschillenanalyse aansluiting methodiek A en B:
Methodiek
A of B

OnderbeOnderbesteding
steding
vergrotend verkleinend

Gecommuniceerd verschil Methode A (AR)

1 438

categorie 1 correcties
niet meegerekende dubbeltellingen kasschuiven
niet gecorrigeerde dubbeltelling saldimutaties
niet geelimineerde risicoreservering 2005
niet geelimineerd Thalys
dubbel geelimineerde mandje spoor
niet gecorrigeerde BTW 2005
Tussentotaal correcties
categorie 2 interpretatieverschillen
kasschuiven vanuit 2005–2009 naar 2011 e.v.

Totaal

A
A
A
A/B
B
B

352
208
239
64
225
14
78

B

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

1 024

– 946

509

134

Bijlagen

Methodiek
A of B

inhouding overschot 2008
saldi voorgaand jaar met doorwerking vzv niet dubbel
niet toegevoegde loon- en prijsbijstelling
niet meegenomen saldo in- en extensivering
Tussentotaal interpretatieverschillen
Totalen
afrondingsverschil
Gecommuniceerd verschil Methode B (IenM)

B
B
A
A

OnderbeOnderbesteding
steding
vergrotend verkleinend

Totaal

270
160
117
372
649
727

779
1 803

– 130
– 1 076
2
364

2.1 Toelichting correcties:
Niet meegerekende dubbeltellingkasschuiven € 352 mln.
Niet gecorrigeerde dubbeltelling saldimutaties € 208 mln.
Zie paragraaf 3 voor een nadere uitleg. De essentie van deze correctiepost
is dat als ontwerpbegrotingen afgezet worden tegenover de realisatie er
bij verschillende mutaties een dubbeltelling ontstaat bij het bepalen van
onderbesteding. Het gaat hier om voorjaarsnota en miljoenennotamutaties met een doorwerking naar latere jaren. De doorwerking van deze
posten vormen een onderdeel van de volgende ontwerpbegrotingen. De
voorjaarsnota- cq miljoenennotamutatie betrekkinghebbende op het
uitvoeringsjaar vormt geen onderdeel van een ontwerpbegroting. Dit
betekent dat als gelden vanuit een uitvoeringsjaar naar latere jaren
worden verschoven de afboeking in het uitvoeringsjaar als onbesteed
wordt aangemerkt. (ontwerpbegroting (excl. VJN/MJN) versus realisatie).
De ophoging in latere jaren wordt eveneens als onderbesteding aangemerkt (ontwerpbegroting (incl VJN/MJN) versus realisatie).
De conclusie is dat het, middels methode A, vastgestelde bedrag
onderbesteding een dubbeltelling kent van € 560 mln. Deze € 560 mln. is
voor een bedrag van € 352 mln. gerelateerd aan kasschuiven en voor een
bedrag van € 208 mln. aan saldi-mutaties.
Niet geëlimineerde risicoreservering 2005 € 239 mln.
De database ten aanzien van de begroting 2005 is niet op projectniveau
ingericht. Hierdoor is het lastig om de posten die niet met ProRail te
maken hebben in dit jaar te elimineren. Vastgesteld is dat met het
elimineren van de risicoreservering spoor, het bedrag ad € 239 mln. dat in
de ontwerpbegroting 2005 hiervoor was opgenomen, niet is afgezonderd.
Gevolg is dat in de benadering via methode A het bedrag aan risicoreservering 2005 onterecht is aangemerkt als onderbesteding.
Niet geëlimineerde Thalys € 64 mln.
Bij het hanteren van zowel methode A als methode B is bij de bepaling
van de realisatie ProRail de betalingen in het kader van de Thalys buiten
beschouwing gelaten. Abusievelijk is deze eliminatie niet doorgevoerd ten
aanzien van de beschikbare bedragen. Het effect van de eliminatie tussen
methode A en B bedraagt € 64 mln.
Dubbel geëlimineerde mandje spoor € 225 mln.
Het mandje spoor is als een te elimineren post zowel bij methode A als bij
methode B verwerkt. Thans blijkt dat de gelden mandje spoor geen
onderdeel uitmaken van de stand miljoenennota. De eliminatie van € 225

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

135

Bijlagen

mln. bij methode B is derhalve onterecht. Het bedrag onbestede gelden ad
€ 364 mln. dient derhalve met € 225 mln. te worden verhoogd.
Niet gecorrigeerde BTW 2005 € 14 mln.
In de vaststelling van de bijdragen stand miljoenennota is voor het jaar
2005 een post BTW ad € 14 mln. opgenomen. Echter deze post is eerst bij
najaarsnota 2005 geformaliseerd. Dit betekent dat het bedrag onbestede
gelden conform methode B met € 14 mln. naar beneden moet worden
bijgesteld.
2.2 Toelichting interpretatieverschillen:
Kasschuiven vanuit 2005–2009 niet dubbel –/– € 509 mln.
Via kasschuiven (mutaties die in de periode t/m 2020 budgettair neutraal
zijn) zijn gelden vanuit 2005–2009 naar latere jaren doorgeschoven. Als de
realisatiecijfers afgezet worden tegen de ontwerpbegrotingen leidt een
deel van de kasschuiven tot dubbeltellingen. (Zie paragraaf 3). Het
onbestede bedrag ontwerpbegroting versus realisaties is hier voor
gecorrigeerd. Echter middels methodiek B zijn kasschuiven geen
onttrekkingen van spoorgelden. Immers de gelden blijven beschikbaar
voor spoor. Deze stelling betekent dat er tussen methodiek A en B nog een
verschil van € 509 mln. bestaat, betreffende kasschuiven vanuit
2005–2009 naar latere jaren, voor zover deze niet als dubbelteling zijn
meegenomen.
Inhouding overschot 2008 –/– € 270 mln.
Bij ProRail is in de periode tot en met 2007 een forse overloop aan
middelen («vooruit ontvangen subsidie») ontstaan doordat de bijdrage
van IenM hoger was dan de feitelijke productie. Voor 2008 is wel de
volledig aangevraagde subsidie verleend, maar is € 270 mln. aan betaling
opgeschort, waardoor ProRail dat deel van de productie feitelijk heeft
«voorgefinancierd». Het opschorten van de betaling is verwerkt bij
najaarsnota 2008, waardoor de realisatie 2008 ook € 270 mln. lager is
uitgevallen, lager dan de feitelijke productie bij ProRail in 2008. In de
vergelijking tussen beschikbaar en realisatie lijkt er een onbesteed bedrag
van € 270 mln. te zijn ontstaan. De € 270 mln. is als betaling aan ProRail
doorgeschoven naar 2009 en 2010 en ook zo verwerkt in de standen
miljoenennota en realisatie. Vanuit de werkwijze methode B is de
gedachte dat in 2008 de productie conform planning is verlopen en er
slechts een wijziging van financiering heeft plaatsgevonden. Derhalve
wordt het bedrag onbesteed conform methode B in tegenstelling tot
methode A aangepast.
Saldi voorgaand jaar met doorwerking niet dubbel € 160 mln.
Deze post betreft de boeking van het voor- of nadelig saldo in het
uitvoeringsjaar (slotwet) waarvan de doorwerking opgenomen is in de
voorjaarsnota/miljoenennota van het volgende jaar. Het betreft hier geen
dubbeltelling daar de betreffende mutatie in zijn geheel buiten de stand
ontwerpbegroting is gebleven cq zich geheel binnen de ontwerpbegrotingen manifesteert.
Deze mutaties zijn budgettair neutraal binnen de periode t/m 2020. De
mutatiewaarde van deze mutaties, welke niet in de stand ontwerpbegroting zijn meegenomen, bedraagt € 192 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

136

Bijlagen

Loon- en prijsbijstellingen € 117 mln.
Het bedrag ad € 117 mln. betreft toevoegingen aan het spoor budget voor
loon- en prijsbijstellingen voor zover deze niet in de ontwerpbegroting zijn
opgenomen. Binnen de methode B zijn de loon- en prijsbijstelling
meegenomen in de bepaling van het beschikbare bedrag. Immers de
realisatiecijfers zijn ook geïndexeerd. Conform methode A wordt de
toevoeging loon- en prijsbijstelling voor het uitvoeringsjaar buiten
beschouwing gelaten, daar deze geen onderdeel uitmaakt van de stand
ontwerpbegroting.
Intensiveringen/extensiveringen € 372 mln.
Dit betreft alle begrotingsmutaties welke niet budgettair neutraal zijn en
voor zover zij niet zijn meegenomen in een stand ontwerpbegroting en
geen dubbeltelling veroorzaken. Deze mutaties betreffen onder andere
overboekingen vanuit planstudieprogramma naar het realisatieprogramma, ZZL, toevoeging prijscompensatie, inpassen HSA.
3. Tot stand komen dubbeltellingen:
Methode A heeft als uitgangspunt de ontwerpbegroting (OW) van de
afzonderlijke jaren versus de realisatie van dat jaar. Het verschil tussen
deze twee bedragen is voor de afzonderlijke jaren gesommeerd. In deze
benadering zit een dubbeltelling.
Werking dubbeltelling:
Onderstaand ter verklaring van de dubbeltelling een opzet 2005/2007 met
fictieve (overzichtelijke) bedragen.

Stand Ontwerpbegroting 2005
VoorJaarsnota 2005
Miljoenennota 2006
Stand Ontwerpbegroting 2006
Najaarswet/Slotwet 2005
Realisatie 2005
Voorjaarsnota 2006
Stand Ontwerpbegroting 2007
Najaarsnota/Slotwet 2006
Realisatie 2006
Voorjaarsnota 2007
Realisatie 2007

2005

2006

2007

100
– 10
– 20
70
– 25
45

100
10
20
130

115

130
– 15

115

115

25
140

15
155

De feitelijke onderbesteding in de periode 2005–2007 is nihil. Immers
beschikbaar was stand ontwerpbegroting 2005 € 315 mln.
(100+100+115)en de realisatie bedraagt € 315 mln. (45+115+155)
Toepassen van methodiek A zou aan de hand van bovenstaand overzicht
leiden tot het volgende beeld voor de jaren 2005 en 2006.
2005
Stand Ontwerpbegroting 2005
Stand Ontwerpbegroting 2006
Stand Ontwerpbegroting 2007
Realisatie 2005
Realisatie 2006
Realisatie 2007
Verschil (onderbesteding)

2006

2007

100
130
45

55

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

115

140
155

15

– 15

137

Bijlagen

Totaal overschot € 55 mln. (55+15–15)
De dubbeltelling bestaat er uit dat de kasschuiven (voorjaarsnota 2005,
miljoenennota 2006 en voorjaarsnota 2006) die in de verhoging van de
ontwerpbegroting 2006 voor het begrotingsjaar 2006 en in de ontwerpbegroting 2007 voor het uitvoeringsjaar 2007 zijn vastgesteld, meegenomen
worden in de bepaling van de overschotten 2006 en 2007. Echter deze
overschotten zijn tevens als overschot aangemerkt in 2005. Dit is het
gevolg van het niet in ogenschouw nemen van de voorjaarsnota 2005,
miljoenennota 2006 en de najaarsnota/slotwet 2005. De € 55 mln.
onderbesteding in 2005 wordt derhalve nogmaals in 2006 voor een
bedrag van € 30 mln. en in 2007 voor € 25 mln. als onderbesteding
aangemerkt.
Verder nuancering dubbeltelling:
De dubbeltelling betreft in eerste instantie het bedrag van de VJN-mutatie
in het uitvoeringsjaar (mutatiebegrotingsjaar). Dit geldt voor de betreffende mutaties over de gehele periode die de mutatie betreft. Echter het
onderzoek is beperkt tot de periode 2005–2010. Dit betekent dat de aan te
merken dubbeltelling nooit groter kan zijn dan de som van de in de
ontwerpbegrotingen opgenomen jaarbedragen in de periode 2005–2010.
In feite dient het effect dubbeltelling te worden gemaximaliseerd.
Werking«nuancering dubbeltelling:

Kasschuif VJN2005

Totaal

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Latere
jaren

0

– 750

+100

+100

+100

+100

+100

+250

Conform werking dubbeltelling is, in het bovenstaand voorbeeld, de
dubbeltelling € 750 mln. Echter in de jaren 2006 t/m 2010 wordt een
bedrag van € 500 mln. toegevoegd, die onderdeel uitmaakt van de
opvolgende ontwerpbegrotingen. Deze € 500 mln. is in de periode
2005–2010 de feitelijke dubbeltelling. Derhalve is voor alle betreffende
begrotingsmutaties het maximale effect van de dubbeltelling voor de
periode 2005–2010 vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

138

Afkortingenlijst

7.2 BIJLAGE 2 AFKORTINGENLIJST
A.
ABvM
ADOB
AKI
AMvB
AOV
ATB

=
=
=
=
=
=

Anders Betalen voor Mobiliteit
Automatische dubbele overwegbeveiliging
Automatische knipperlichtinstallatie
Algemene Maatregel van Bestuur
Achterstallig Onderhoud Vaarwegen
Automatische treinbeïnvloeding

B.
BB21
BDU
Bev21
B& O
BPRW
BTW
BZK

=
=
=
=
=
=
=

Beveiliging en besturing voor de 21e eeuw
Brede Doeluitkering
Beveiligingssysteem, onderdeel van BB21
Beheer en Onderhoud
Beheerplan voor de Rijkswateren
Belasting Toegevoegde Waarde
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

C.
CBS

=

Centraal Buraeu voor de Statistiek

D.
DAD
dB
DBFM
DGMo
DMB
DRIP

=
=
=
=
=
=

Departementale Audit Dienst
Decibel
Design-Build-Finance-Maintenance
Directoraat Generaal Mobiliteit
Driebergen, Maarssen, Bunnik
Dynamische Route Informatie Panelen

=
=
=
=
=
=

Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie
Europese Unie
Elektromagnetische Compatibiliteit
European Rail Traffic Management System
Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk
Europese Unie

E.
EL&I
EU
EMC
ERMTS
ESA
EU
F.
FES
FLIWAS

=
=

Fonds Economische Structuurversterking
Landelijk draaiboek management overstromingen,
implementatie
crisisinformatiesysteem

G.
GSM-R
GVB

=
=

Global System for Mobile communication – Rail
Groot Schallige Verwerking Baggerspecie

H.
HSA
HSL
HTA
HVWN
HWN
HWS

=
=
=
=
=
=

High Speed Alliance
Hogesnelheidslijn
Hoofdtransportas
Hoofdvaarwegennet
Hoofdwegennet
Hoofdwatersystemen

I.
IenM
IF
IIVR

=
=
=

Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Infrastructuurfonds
Integrale Inrichting Veluwe Randmeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

139

Afkortingenlijst

IP
IVS
IVW

=
=
=

Infraprovider
Informatie en Volgsysteem voor de Scheepvaart
Inspectie Verkeer en Waterstaat

K.
KKBA
KRW

=
=

Kosten-batenanalyse
(Europese) Kaderrichtlijn Water

L.
LMCA

=

Landelijke Markt- en Capaciteitsanalyse

M.
MER
MIRT
MHW
MJPB
MJPO
MOBZ

=
=
=
=
=
=

Milieu Effect Rapportage
Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport
Maatgevend hoog water
Meerjarenprogramma Bodemsanering
Meerjarenprogramma Ontsnippering
Modernisering Object Bediening Zeeland

N.
NaNov
NDW
NoMo
NS
NSP

=
=
=
=
=

Goederenroute Elst-Deventer-Twente
Nationale Databank Wegverkeersgegevens
Nota Mobiliteit
Nederlandse Spoorwegen
Nieuwe Sleutel Projecten

O.
OV-SAAL
OVT
OW

=
=
=

Openbaar Vervoer Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad
OV-terminal
Ontgrondingenwet

P.
PAGE
PB
PHS
PKB
PMR
PN
PPS
PSC
PVE

=
=
=
=
=
=
=
=
=

Plan van Aanpak Goederen Emplacementen
Project Besluit
Programma Hoogfrequent Spoor
Planologische Kernbeslissing
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Project Nota
Publiek-private samenwerking
Publieke sector comparator
Programma van Eisen

R.
RDW
REP
RRAAM
RSP
RWS

=
=
=
=
=

Rijksdienst voor het Wegverkeer
Ruimtelijk economisch programma
Project Rijk-Regio-Almere-Amsterdam-Markermeer
Regiospecifiek Pakket
Rijkswaterstaat

S.
SLA
SNIP
SUBBIED
SVB
SVV

=
=
=
=
=

Service Level Agreement
Spelregelkader Natte Infrastructuur Projecten
Subsidie Baggeren Bebouwd Gebied
Stimuleringsregeling Verwerking Baggerspecie
Structuurschema Verkeer en Vervoer

T.
TB
TK
MJPO

=
=
=

Trace Besluit
Tweede Kamer
Meerjarenprogramma Ontsnippering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

140

Afkortingenlijst

TVB

=

Trein Vrije oerioden

U.
UO
UPR

=
=

Uitvoeringsopdracht
Urgentieprogramma Randstad

=
=
=
=

Vierde nota ruimtelijke ordening extra
Veiligheid Nederland in kaart
Vervoer per trein
Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer

W.
Wbb
Wbr
WST
WTC
Wvo
Wwh

=
=
=
=
=
=

Wet bodembescherming
Wet beheer rijkwaterstaatwerken
Westerschelde Tunnel
World Trade Centre
Wet verontreiniging oppervlakte wateren
Wet op de waterhuishouding

Z.
ZOAB
ZSM
ZZL

=
=
=

Zeer Open Asfalt Beton
Zichtbaar, Slim en Meetbaar
Zuiderzeelijn

V.
VINEX
VNK
VPT
VROM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 A, nr. 1

141