Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

25 424

Geestelijke gezondheidszorg

Nr. 461

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 mei 2019
Uw Kamer heeft tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 21 februari
2019 (Handelingen II 2018/19, nr. 57, item 11) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en mij een schriftelijke reactie
gevraagd op een aantal vragen over personen met verward gedrag. In
deze brief, ga ik, mede namens de Staatssecretaris van VWS, in op het
bericht dat het aantal meldingen over verwarde personen in de afgelopen
acht jaren is verdubbeld tot 90.000 in 2018 en dat de bezuinigingen in de
zorg ook als reden hiervoor worden genoemd1.
Aanleiding
In 2018 was er opnieuw een stijging van het aantal bij de politie geregistreerde overlastincidenten waarbij personen met verward gedrag waren
betrokken. In 2017 registreerde de politie nog 83.602 incidenten. In 2018
liep dit aantal op naar 90.605, een stijging van acht procent.
Alvorens hier nader op in te gaan, is een kanttekening op zijn plaats. In
antwoorden op Kamervragen heb ik uw Kamer bericht dat niet elke
registratie een uniek persoon betreft en er ook verschillen in registratiediscipline zijn. Daarnaast staat in deze antwoorden vermeld dat er geen
oorzakelijk verband is vast te stellen tussen de stijging in het aantal
meldingen van incidenten en de bezuinigingen in de zorg2.
Dit zogezegd, begrijpen de Staatssecretaris van VWS en ik echter de
zorgen die bij politie, betrokken partijen en de samenleving bestaan en
nemen de cijfers serieus. Ondanks de vele stappen die reeds door het
Schakelteam en door diverse gemeenten en hun partners zijn gezet, valt
er nog steeds veel te verbeteren in de zorg voor en ondersteuning aan
deze groep. Naast de zorg en hulp is ook intermenselijk contact, getoonde
persoonlijke aandacht en maatwerk belangrijk voor een persoon met
1
2

kst-25424-461
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

NRC Next, 21 februari 2019
Aanhangsel Handelingen 2018/2019, 2220, nr. 1931

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 424, nr. 461

1

verward gedrag. Dit is nodig om de mensen in kwestie en hun directe
omgeving te helpen en om situaties van overlast en in beperkte gevallen
zelfs veiligheidsrisico’s te voorkomen.
Hoe verder: regionale samenwerking, vroegsignalering en persoonsgerichte aanpak
In de brief van 19 december 2018 (Kamerstuk 25 424, nr. 445) over het
vervolg van het Schakelteam is door de ministeries van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS), Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK),
Justitie en Veiligheid (JenV) en de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) aangegeven dat we bijzondere aandacht geven aan een
persoonsgerichte aanpak van deze kwetsbare groep.
De oplossing ligt allereerst in de samenwerking op lokaal en regioniveau,
gericht op een persoonsgerichte aanpak, vroegtijdig signaleren en de
mensen uit deze kwetsbare groep op de juiste manier helpen. We vinden
het van belang dat de bestaande of nieuwe regionale samenwerkingsverbanden een eigen bestuurlijk «boegbeeld» kiezen die in de eigen regio de
coördinatie bestuurlijk voor zijn of haar rekening neemt. Met de landelijke
portefeuillehouders (burgemeester Spies van Alphen aan den Rijn en
wethouder De Langen van Rotterdam) stimuleren we dat lokaal en
regionaal een zo goed mogelijk vangnet ontstaat, zodat mensen niet
langer tussen wal en schip raken, maar daadwerkelijk tijdig worden
opgevangen. Zij kunnen de partijen in de regio hierop aanspreken en ze
kunnen bij het Rijk aangeven wat partijen in de regio nodig hebben voor
deze persoonsgerichte aanpak.
Het is belangrijk om vroegtijdig samen met betrokken partners stappen te
zetten op het vlak van een multidisciplinaire aanpak en informatiedeling.
Het is essentieel om in de wijk een goede samenwerking, afstemming en
overdracht te organiseren tussen de zorgprofessionals en waar nodig ook
met de politie.
Meldingen over personen met verward gedrag moeten op de juiste plaats
en bij de juiste personen terechtkomen. Het onvolledig of niet tijdig delen
van informatie staat een effectieve aanpak van de problemen en het
monitoren in de weg, zeker wanneer sprake is van complexe casuïstiek.
Deze aanpak moet voortvarend en met de benodigde urgentie verder
worden uitgewerkt. Het past immers niet in onze samenleving dat deze
kwetsbare mensen de boot (blijven) missen. In onze antwoorden op
vragen van de leden De Lange en Laan-Geselschap (beiden VVD) over het
bericht «Incidenten verwarde mensen heftiger»(ingezonden 22 februari
2019) zijn we ook op informatiedeling en monitoring ingegaan3.
Op 12 april heb ik met de Staatssecretaris van VWS, de Minister van BZK,
de VNG en de portefeuillehouders gesproken over de invulling van de
regionale ondersteuning voor een persoonsgerichte aanpak voor
kwetsbare mensen. Uitkomst van dit overleg is dat partijen gezamenlijk
een vervolg geven aan het zicht krijgen op de groep personen met
ernstige problematiek, waarbij sprake is van een hoog veiligheidsrisico en
het realiseren van een persoonsgerichte aanpak voor deze groep. Ten
aanzien van deze groep zal in nauw overleg met bovenvermelde partijen
met voorrang worden gewerkt aan een aanpak die zich richt op optimalisatie van tijdige, adequate infodeling en monitoring, met inachtneming
van aspecten van privacy en vertrouwelijkheid van betrokkenen.
De problematiek van deze groep kwetsbare personen is onder meer het
vertrekpunt geweest bij de City Deal Eenvoudig maatwerk bij gestapelde
problemen. De aanpak van deze City Deal richt zich op een preventieve
3

Aanhangsel Handelingen 2018/2019, 2220, nr. 1931

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 424, nr. 461

2

uitvoering en het voorkomen van een stapeling van problemen. Dit is
echter slechts een van de mogelijkheden om preventief problemen te
voorkomen en gaat uit van persoonsgericht maatwerk. Dit vergt meer en
bredere inzet van alle betrokkenen.
Voor de zomer berichten wij u nader over de persoonsgerichte aanpak.
Het 24/7 landelijk telefoonnummer voor niet acute meldingen
Bezorgde burgers zouden volgens het Schakelteam in de regio een
laagdrempelig, goed bekend 24–7 landelijk telefoonnummer moeten
kunnen bellen om hulp te krijgen bij niet-acute zorgvragen. De vorming
van de lokale en regionale meldpunten wordt gestimuleerd door het
actieprogramma lokale initiatieven mensen met verward gedrag van
ZonMw. Daarnaast verkennen we thans, samen met het Ministerie van
BZK en de VNG, de mogelijkheden van een landelijk meldnummer dat kan
doorgeleiden naar deze lokale en regionale meldpunten.
Na de voorjaarsbesluitvorming zal de Staatssecretaris van VWS u verder
informeren over de laatste stand van zaken van het landelijk meldnummer
niet-acuut en de regionale punten. Voor acute gevallen kan reeds 24/7 de
crisisdienst van de GGZ gebeld worden.
Passend vervoer van personen met verward gedrag
Als er een melding komt over een incident van een persoon met verward
gedrag is het van belang dat er goed passend vervoer beschikbaar is als
de persoon niet ter plekke kan worden geholpen. Betrokken partijen zijn
het er over eens dat personen met verward gedrag die geen strafbaar feit
hebben gepleegd of van wie dat niet wordt vermoed niet in een
politieauto horen te worden vervoerd en niet in een politiecel zouden
moeten verblijven. Dit kan als onnodig stigmatiserend en traumatisch
worden ervaren. Op dit moment worden er pilots uitgevoerd en zijn er
convenanten met regio’s gesloten voor het realiseren van passend
vervoer voor personen met verward gedrag. Daarbij wordt, samen met
alle betrokken partners, hard gewerkt om ervoor te zorgen dat er geen gat
valt als de politie het vervoer van personen met verward gedrag die
(vermoedelijk) geen strafbare feiten hebben gepleegd verder afbouwt en
alleen nog tijdelijk als incidenteel vangnet optreedt. Om deze positieve
ontwikkelingen vast te houden heeft JenV besloten de opdracht van de
brigadier vervoer te verlengen tot 1 januari 2020. VWS en JenV zijn in
gesprek met het veld om te bezien hoe het vervoer van personen met
verward gedrag er in de structurele situatie zou kunnen uitzien. Vanuit een
oogpunt van zorg voor personen met verward gedrag is het zeer gewenst
dat dit vervoer structureel goed wordt verzorgd. Uw Kamer heeft tijdens
het algemeen overleg politie op 17 april jl. (Kamerstuk 29 628, nr. 876)
hiervoor ook aandacht gevraagd. Mijn collega van VWS zal u voor de
zomer informeren over de inspanningen met betrekking tot vervoer van
personen met verward gedrag.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 424, nr. 461

3