1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

22 660

Conferentie van commissies voor Europese
aangelegenheden uit de parlementen van de
lidstaten van de EU en van een delegatie uit het
Europees Parlement

AU/ Nr. 69

VERSLAG
Vastgesteld 30 maart 2018
Van zondag 26 tot en met dinsdag 28 november 2017 vond te Tallinn,
Estland, de LVIII plenaire Conferentie van commissies voor Europese
aangelegenheden uit de nationale parlementen van de lidstaten van de
Europese Unie en van een delegatie uit het Europees Parlement, hierna
aangeduid als COSAC, plaats. Naast de genoemde delegaties namen ook
delegaties van de nationale parlementen van de kandidaat-lidstaten van
de Europese Unie deel als waarnemer, evenals delegaties van de Raad
van de Europese Unie en van de Europese Commissie en van het
Andorrese, Monegaskische, Noorse, Zwitserse en Oekraïense Parlement.
De Nederlandse delegatie naar deze conferentie werd geleid door de
voorzitters van de commissies voor Europese Zaken van respectievelijk de
Eerste en Tweede Kamer, Van Apeldoorn (SP) en Azmani (VVD). De
delegatie bestond verder uit Eerste Kamerlid Strik (GroenLinks, Eerste
Kamer) en Tweede Kamerleden Omtzigt (CDA), Leijten (SP) en Van Rooijen
(50-PLUS). De ambtelijke begeleiding bestond uit Van den Driessche
(Eerste Kamer), Buisman en Middelkoop (Tweede Kamer).
De delegatie brengt als volgt verslag uit1:
En marge van de conferentie
Op 26 november 2017 ontving de delegatie een technische briefing van
Karen van Stegeren, Nederlands Ambassadeur te Estland. Naast een
toelichting op de politieke, economische en historische ontwikkelingen is
eveneens gesproken over de actuele politieke situatie in Estland en de
vorderingen van het Estse Voorzitterschap in de tweede helft van 2017.

1

kst-22660-69
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

De notulen van de Trojka-bijeenkomst en van de plenaire COSAC-conferentie zijn
raadpleegbaar op de officiële website van COSAC: http://www.cosac.eu/58-estonia-2017/lviiicosac-26-28-november-2017-tallinn/.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

1

LVIII Plenaire COSAC, 27–28 november 2017
Opening en procedurele zaken
De plenaire COSAC-conferentie werd geopend door de Estse Parlementsvoorzitter, Eiki Nestor. In zijn introductie ging de Parlementsvoorzitter in
op de huidige uitdagingen voor de Europese Unie. Hij sprak daarbij over
de botsing tussen de gesloten wereld uit het verleden en de open wereld
van de toekomst en over de wijze waarop men de huidige uitdagingen kan
aangaan.
De vergadering werd vervolgens voorgezeten door de voorzitter van de
Estse commissie voor Europese Zaken, Thomas Vitsut. Aan de orde
kwamen de volgende kwesties:
De Voorzitters-Trojka van COSAC had op 26 november 2017 de heer
Kenneth Curmi, ambtenaar van de Maltese Kamra tad-Deputati, genomineerd als nieuw Permanent lid van het COSAC-secretariaat.
Het Voorzitterschap heeft verschillende brieven ontvangen en in behandeling genomen, waaronder een brief van Commissievoorzitter Juncker
van 14 november 2017 met een uitnodiging aan COSAC om drie vertegenwoordigers uit nationale parlementen aan te duiden die plaats zullen
nemen in de Task Force on Subsidiarity, Proportionality and «Doing Less
More Efficiently». Het voorstel van de Voorzitters-Trojka in reactie op de
uitnodiging zou vervolgens tijdens de bijeenkomst van de commissievoorzitters later op de dag nader worden besproken.
Christiana Fryda, permanent lid van het COSAC secretariaat, presenteerde
tot slot het 28e halfjaarlijks rapport. Het rapport bestaat uit drie hoofdstukken: de toekomst van de Europese Unie, best practices van nationale
parlementen ter ondersteuning van het dichter bij de burger brengen van
de EU en de implementatie van de strategie voor een Digitale Eengemaakte Markt uit 2015.
Sessie I: De toekomst van de Europese Unie
In de eerste sessie stond de discussie over de toekomst van de Europese
Unie centraal. Onder voorzitterschap van de President van Estland, Kersti
Kaljulaid, die in haar welkomstwoord het belang van subsidiariteit in de
Europese Unie benadrukte, gaven hoofdonderhandelaar namens de
Europese Commissie in de onderhandelingen met het Verenigd
Koninkrijk, Michel Barnier, en Danuta Hübner, voorzitter van de Constitutionele Commissie (AFCO) van het Europees Parlement, hun visie op de
ontwikkeling van de Unie.
Hoofdonderhandelaar Michel Barnier ging in op de stand van zaken van
de onderhandelingen over de uittreding van het Verenigd Koninkrijk. Hij
benadrukte de wens om tot een ordentelijke uittreding en stabiele relatie
te komen. Hierbij zijn volgens hem drie elementen belangrijk. Ten eerste
gelden de criteria om door te stappen naar fase 2 van de onderhandelingen, namelijk een akkoord over de financiën, de positie van EU-burgers
in het Verenigd Koninkrijk en vice versa en de grens tussen Ierland en
Noord-Ierland. We moeten daarbij voor zekerheid zorgen, benadrukte
Barnier. Ten tweede is een belangrijk element de integriteit van de interne
markt. De interne markt en haar vier vrijheden zijn het cement dat de
Europese Unie bij elkaar houdt. Deze waarden zijn ondeelbaar. Ten derde
is er de toekomstige relatie met het Verenigd Koninkrijk. Voor het eerst in
de Europese geschiedenis is er sprake van divergentie in plaats van
convergentie. We willen vermijden dat er geconcurreerd gaat worden op
regels. Daar moeten we het over eens worden. Het akkoord over de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

2

toekomstige relatie zal een zogenaamd mixed agreement zijn wat
geratificeerd moet worden door alle nationale parlementen in de
Europese Unie.
Danuta Hübner vervolgde met een introductie op de flexibiliteit van de
Europese Unie en het aanpassingsvermogen van de Unie. Zij haalde
daarbij de Permanent Gestructureerde Samenwerking op defensiegebied
(PESCO) aan. Hübner benadrukte ook het belang van transparantie over
de procedures en besluiten van de Europese Unie. Communicatie, naar
burgers toe, maar ook tussen (decentrale) overheden in Europa kan beter.
We zijn, als Europese Unie, verenigd in de onderhandeling met Brexit,
volgens Hübner, en dat moet ook zo blijven. Speciale aandacht schonk
Danuta Hübner aan het cohesiebeleid. Er is een robuust cohesiebeleid
nodig; hervorming is daarbij nodig maar het initiële doel van het
cohesiebeleid, namelijk een nivellerend effect in de Europese Unie, is en
blijft een prioriteit, volgens Hübner. Tenslotte ging zij nog in op de
Europese verkiezingen in mei 2019, waarbij zij de verkiezingen een
testcase vindt of de Unie op de goede weg zit met de hervormingen.
Eerste Kamerlid Bastiaan van Apeldoorn wees erop dat het een van de
grootste post-Brexit uitdagingen is om de vervreemding van de burger
tegenover de EU aan te pakken door het adresseren van het democratische deficit en het versterken van de democratische verantwoordelijkheid in de EU. In dat kader is het noodzakelijk om op Europees niveau
het gebrek aan transparantie in de besluitvormingsprocessen aan te
pakken, aangezien de Europese instellingen, waaronder de Raad, de
Europese Transparantieverordening niet volledig toepassen. Hij riep
vervolgens op om het initiatief van de Nederlandse delegatie te steunen.
Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt vroeg hoofdonderhandelaar Barnier
naar de mogelijke consequenties van een chaotische Brexit. Verder vroeg
hij aan Danuta Hübner of werkelijk alle opties op tafel liggen met
betrekking tot de uittreding van het Verenigd Koninkrijk, dus ook het
eventuele intrekken van het artikel 50 proces. In haar reactie gaf Hübner
aan dat zij een ordentelijk Brexit wenst. Over het eventueel intrekken van
het artikel 50 proces zei zij dat die mogelijkheid bestaat, maar dat er dan
unanimiteit benodigd is bij alle 27 overgebleven lidstaten van de
Europese Unie.
Sessie II: De Europese Unie dichter bij de burger brengen – wat
zijn best practices van nationale parlementen?
Monika Haukanomm, lid van de Estse commissie voor Europese Zaken,
opende deze sessie als moderator. Sprekers waren,Katrin Auel, universitair hoofddocent aan het Vienna Institute for Advanced Studies, Kristian
Vigenin, voorzitter van de commissie Europese Zaken en toezicht op
Europese Fondsen van het Bulgaarse parlement en het Tweede Kamerlid
Omtzigt.
Mevrouw Auel prees de mate waarin nationale parlementen transparant
zijn over hun werkzaamheden. Ze moedigde parlementen aan om meer
informatie beschikbaar te stellen die gericht is op het algemene publiek, in
het bijzonder door gebruik van sociale media. Mevrouw Auel presenteerde onderzoek waaruit bleek dat plenaire debatten veelvuldiger in het
nieuws komen dan commissievergaderingen. Echter, gemiddeld wordt 5%
van de plenaire vergadertijd gewijd aan Europese onderwerpen. Om de
parlementaire behandeling van EU-onderwerpen zichtbaarder te maken,
deed mevrouw Auel de suggestie meer ruimte in te bouwen in de plenaire
agenda voor Europese onderwerpen.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

3

De heer Omtzigt presenteerde het position paper over transparantie van
de commissies Europese Zaken van de Eerste en Tweede Kamer. Hij
lichtte toe dat een gebrek aan transparantie in de EU de democratie
mankeert. Meer toegang tot documenten is niet alleen goed voor het
publiek, maar stelt ook parlementen beter in staat hun rol als volksvertegenwoordiger uit te oefenen. De heer Omtzigt presenteerde vier
voorstellen om gezamenlijk aan de Raad, de Europese Raad, de
Eurogroep en de Europese Commissie voor te leggen namens COSAC
delegaties. Hij stelde voor om de reactie van deze instellingen te
bespreken op de volgende COSAC.
De heer Vigenin onderstreepte het belang van effectieve parlementaire
betrokkenheid bij Europese besluitvorming. Hij riep onder meer op de
communautaire methode te herbevestigen, te werken aan een duidelijke
verdeling van competenties en aan loyale samenwerking. Hij verwelkomde de instelling van de taakgroep subsidiariteit en proportionaliteit.
De heer Vigenin vond ook dat een gele kaart serieuzer moet worden
genomen door de Europese Commissie. Over publiekscommunicatie zei
de heer Vigenin dat parlementen laagdrempelige informatie geschikt voor
het brede publiek moeten ontwikkelen en daarbij burgers ook in staat
moeten stellen hun mening te geven.
Twintig parlementariërs intervenieerden in het daaropvolgende debat.
Eerste Kamerlid Tineke Strik gaf in haar inbreng aan dat toegang tot
informatie cruciaal is voor een effectievere en meer democratische
Europese Unie. Zij bracht de Hofuitspraak Access Info Europe in herinnering, die stelt dat openbare toegang tot documenten die deel uitmaken
van het wetgevingsproces onmisbaar is in een democratie. Vervolgens
riep zij de delegaties op om gezamenlijk druk uit te oefenen om Raadsdocumenten openbaar te maken, zoals wordt vereist door Europese
wetgeving en door de beginselen van de rechtsstaat en van democratie.
De Unie dichter bij de burger brengen vereist meerdere stappen, maar
toegang tot informatie is een randvoorwaarde, aldus het lid Strik.
Eerste Kamerlid Bastiaan van Apeldoorn onderstreepte in zijn bijdrage
dat transparantie onontbeerlijk is voor de toekomst van de EU. Hij wees
erop dat de Eurogroep een informeel forum is zonder reglement van orde.
Deze groep neemt cruciale besluiten die de toekomst van alle EU-burgers
raken en toch opereert zij ondoorzichtig. Hierdoor is de totstandkoming
van de besluitvorming nauwelijks controleerbaar. De panelleden vroeg hij
te reflecteren over concrete maatregelen die kunnen worden genomen om
democratische controle in de Eurozone te versterken.
Een aantal delegaties spraken daarbij al hun steun uit voor het Nederlandse initiatief over transparantie. De door de heer Omtzigt voorgestelde brief werd door 24 andere COSAC-delegaties ondertekend en is op
een later moment aan de instellingen aangeboden.
Sessie III: Digitale Eengemaakte markt – de huidige ontwikkelingen van e-diensten
De sessie over de digitale eengemaakte markt werd ingeleid door Siim
Sikkut, plaatsvervangend Secretaris-Generaal voor communicatie en
overheidsinformatiesystemen van het Estse Ministerie voor Economische
zaken en voor Communicatie, door Gunther Krichbaum, voormalig
voorzitter van de commissie voor Europese Zaken van de Duitse
Bundestag, en door Jean Bizet, voorzitter van de commissie voor
Europese Zaken van de Franse Senaat. De sessie werd gemodereerd door
Kalle Palling, lid van de Estse commissie voor Europese Zaken.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

4

De heer Sikut lichtte toe hoe Esten in hun dagelijkse leven gebruikt maken
van e-diensten in de overheidssector. Hij gaf daarbij drie voorbeelden van
digitale middelen in e-overheidsdiensten: 1. digitale handtekeningen
2. digitale diensten die bureaucratie verminderen, zoals het indienen van
belastingen en het aanvragen van medicijnen en 3. andere systemen zoals
voor stemmen. Slechts een beperkt aantal diensten, die hoge risico’s met
zich kunnen meebrengen, kunnen niet digitaal, zoals trouwen en het aanen verkopen van onroerend goed. Een aantal uitdagingen werden
genoemd, zoals de behoefte aan sterk leiderschap om grote digitale
transformaties door te voeren in de administratie, wet- en regelgeving
moeten bij de tijd zijn en veiligheid en privacy moeten zijn gewaarborgd.
De heer Sikut verwees tot slot naar de in oktober 2017 aangenomen
Verklaring over e-Overheid op de Digitale Top in Tallinn en de implementatie ervan in de EU in de komende 5 jaar.
De heer Krichbaum begon zijn inleiding met een vergelijking tussen
Estland en Duitsland. De grote verschillen die nog leven tussen de landen
op digitaal gebied weet hij aan de omvang van Duitsland en de terughoudendheid van Duitsers om data vrij beschikbaar te maken voor de
overheid. De bescherming van persoonsgegevens was dan ook van groot
belang voor Duitse burgers. De heer Krichbaum sprak verder nog over
digitalisering en het rendement op investering enerzijds en beurskapitalisatie anderzijds, een markt waarin de Europese bedrijven volgens de heer
Krichbaum nog ondervertegenwoordigd zijn.
Ook de heer Bizet prees het succes van Estland in zijn vergelijking met de
stand van zaken in de aangebonden e-diensten in Frankrijk. Wat hem
betreft moet de EU een leidende rol spelen in de digitale economie om
groei en banen te creëren en daarbij een strategie bedenken voor de
uitdagingen van digitale transformatie. Ook moet worden nagedacht over
effectieve belasting op inkomsten uit digitale activiteiten, over auteursrechten en faire vergoedingen voor auteurs en over de toegang tot
goederen. Tot slot vroeg de heer Bizet nog aandacht voor computerveiligheid, een onderwerp dat nog te weinig op de beleidsagenda van de
lidstaten staat.
In het debat dat erop volgde gingen de delegaties voornamelijk in op de
zorgen over de veiligheid van het gebruik van elektronische diensten. Ook
werd het belang van onderwijs en training voor het voetlicht gebracht,
onder andere met het oog op banencreatie in de sector. De Luxemburgse
delegatie vermeldde het bestaan van een Estse Data-Ambassade in
Luxemburg die binnen de bestaande juridische kader tot stand was
gekomen.
Tweede Kamerlid Martin van Rooijen verwees in zijn bijdrage naar de
voortrekkersrol die Estland heeft op het gebied van innovatie en ICT. Hij
legde in dat kader drie vragen voor aan het panel: Welke best practices
kunnen nog worden gedeeld over het aanvragen van diensten via
e-diensten en e-overheid? Wat kunnen we leren van de ervaringen tot nu
toe in Estland en Duitsland? Welke belemmeringen moeten parlementen
zien te vermijden? Tot slot vroeg het lid Van Rooijen hoe in een digitale
eengemaakte markt belastingen zullen worden geheven en of in dat kader
de basis voor «belasting toegevoegde waarde» moet worden herzien.
In reactie op de vragen van de heer van Rooijen antwoordde de heer
Sikut dat de Estse ervaring leerde dat digitale innovatie pas gebeurt door
eraan te beginnen en dat niet voor elk probleem op voorhand een
oplossing is te bedenken. De heer Bizet erkende dat een nieuw wetgevend
kader noodzakelijk is om digitalisering te faciliteren en dat open staan
voor de opkomst van start-up-bedrijven van belang is.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

5

Sessie IV: Stand van zaken bij het opbouwen van een effectieve
en duurzame Veiligheids-Unie
De slotdag van de LVIII plenaire COSAC begon met een introductie van
Eurocommissaris voor de Veiligheidsunie, Julian King.
In zijn bijdrage legde hij de nadruk op de samenwerking met de lidstaten
van de Europese Unie. Veiligheidsbeleid is een nationale competentie
maar op Europees niveau loont het om samen te werken, bijvoorbeeld op
het gebied van terrorismebestrijding, cyberveiligheid en online interventie
van Rusland. Er is noodzaak tot het uitwisselen van ervaringen. King
kondigde tijdens zijn speech nieuwe interoperabiliteitsvoorstellen aan die
binnen een paar weken gepubliceerd zullen worden.
Naar aanleiding van de introductie van Eurocommissaris King vroeg
Tweede Kamerlid Renske Leijten of de uitwisseling van informatie op
Europees niveau niet het principe van subsidiariteit schond. Ook vroeg zij
door over de oproep om meer informatie uit te wisselen en hoe dit vorm
te geven zonder dat dit dan een Europese competentie zou worden.
Tweede Kamerlid Omtzigt vroeg Eurocommissaris King naar de
zogenaamde returnees, bijvoorbeeld teruggekeerde Syriëgangers, die vrij
rondlopen in Europa en niet in Europese landen in de gevangenis zitten.
Dit terwijl er volgens het lid Omtzigt wel genocide is gepleegd door
Islamitische Staat.
Eurocommissaris Julian King reageerde op de vraag van het lid Leijten
dat de lidstaten verantwoordelijk zijn maar dat de Europese Unie wel
degelijk volgens hem een rol heeft te spelen. De Europese Unie moet
zorgen voor een goede uitwisseling van informatie maar Eurocommissaris King benadrukte de expliciete rol van de lidstaten op dit gebied.
Sessie V: De externe dimensie van migratie – het voorkomen en
bestrijden van irreguliere migratie
De sessie over de externe dimensie van migratie werd ingeleid door
Simon Mordue, plaatsvervangend Directeur-Generaal voor Migratie van
de DG voor Migratie en Binnenlandse Zaken van de Europese Commissie,
door Edward Zammit Lewis, voorzitter van de Maltese commissie voor
Buitenlandse en Europese Zaken, en door Anne-Mari Virolainen, voorzitter
van de Grand Committee van het Finse Parlement. De sessie werd
gemodereerd door Jaak Madison, vice-voorzitter van de Estse commissie
voor Europese Zaken.
De heer Mordue gaf een overzicht van de stand van zaken in de migratiestromen, die merkelijk waren gedaald, mede dankzij de EU-Turkije deal, de
inspanningen van de lidstaten en een uitgebreide strategie. Hij prees
daarnaast de totstandkoming van het Europees Grens- en kustwachtagentschap, de verbetering van het Schengen Informatie Systeem (SIS)
en de resultaten van de EU-Afrika Top.
Op Europees niveau worden nu maatregelen genomen om de migratiestromen beter te reguleren en wordt ingezet op het creëren van legale
migratiewegen om te vermijden dat mensen in handen vallen van
mensensmokkelaars. De heer Mordue bracht in herinnering dat 1 op 3
personen effectief worden teruggestuurd naar het land van oorsprong,
maar dat betere afstemming tussen de asielprocedure en de procedure
voor terugkeer nog van belang is. De afronding van het Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel zag hij als een noodzakelijkheid in het

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

6

Europese migratiebeleid, waarvan hij hoopte dat dit in de nabije toekomst
zou worden bereikt.
Hij ronde af door een aantal doelstellingen voor de EU te noemen,
waaronder gereguleerde migratiestromen, de bestrijding van smokkelaars
en de samenwerking met Afrikaanse landen.
De heer Zammit Lewis vervolgde door te zeggen dat migratie van alle
tijden blijft en dat hiermee slim moet worden omgegaan, onder andere
via terugkeer- en overnameovereenkomsten en via de versterking van
legale migratiewegen. Wel moeten de lidstaten meer doen aan de
uitvoering van het hervestigingsbeleid. De heer Zammit Lewis gaf ook aan
dat de oorzaken van migratie moeten worden aangepakt door bijvoorbeeld het aanbieden van beurzen en het voorkomen van een braindrain.
Mevrouw Virolainen benadrukte dat, naast alles wat al is gedaan, er
vooral nog een alomvattende Europese aanpak ontbrak om het beleid
effectief te maken. Zij waarschuwde ervoor dat Europa als waardengemeenschap niet opzij mag worden gezet. Zij sloot zich vervolgens ook aan
bij de eerder genoemde noodzaak van legale migratiewegen en de aanpak
van de oorzaken van migratie. Mevrouw Virolainen benadrukte verder het
verband tussen het handelsbeleid en migratiebeleid van de EU en de
noodzaak om in dit kader ook klimaatverandering hoog op de agenda te
zetten.
Tot slot vroeg zij aandacht voor het feit dat financiële middelen nodig zijn
voor de aanpak van de oorzaken van migratie en dat diverse financiële
bronnen op elkaar zouden kunnen worden afgestemd.
De inleidingen werden gevolgd door een levendig debat met de
delegaties. De delegaties spraken vooral over migratie vanuit Afrika en het
Midden-Oosten en brachten ook de zorg om jonge migranten en
jeugdwerkeloosheid als bron van migratie in het debat. Vele delegaties
uitten hun solidariteit met de lidstaten die zijn onevenredig zijn getroffen
door de migratiestromen.
In verschillende bijdragen van delegaties werd het belang van het
terugkeerbeleid en het respect voor mensenrechten herhaald. Ook wezen
de aanwezige leden op het belang van Frontex en van de opgezette
hotspots. Een deel van de bijdragen ging in op het verschil tussen
economische migranten en vluchtelingen die door de EU in bescherming
zouden moeten worden genomen.
Eerste Kamerlid Tineke Strik, tevens rapporteur voor de Parlementaire
Assemblee van de Raad van Europa over de mensenrechtenaspecten in
migratieafspraken, benadrukte dat er nog veel vragen en zorgen leven
over mensenrechten, met name ten aanzien van migranten en vluchtelingen die zijn gestrand in of terug worden gestuurd naar transitlanden.
De EU werkt in veel gevallen samen met deze landen, ook al hebben zij
vaak geen degelijk asielstelsel of bieden zij geen effectieve bescherming
van mensenrechten. Zij verwees daarbij naar Libië als extreem voorbeeld
waar migranten zware mensenrechtenschendingen riskeren. Mevrouw
Strik vroeg hoe de Europese Unie fundamentele rechten in ogenschouw
houdt in haar externe dimensie van het migratiebeleid.
De heer Mordue benadrukte in zijn reactie dat de EU geen fondsen ter
beschikking stelt aan de Libische overheid die enig verband houden met
de mensenrechtenschendingen in Libië, maar ter plaatse ondersteuning
biedt aan organisaties zoals UNHCR, IOM en Unicef. Hij antwoordde
eveneens dat de EU weldegelijk toeziet op het respecteren van mensenrechten en wees hierbij op het feit dat de EU onder andere mensenrechtentraining aanbiedt aan Libische kustwachten.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

7

In zijn bijdrage in het debat wees Tweede Kamerlid Malik Azmani erop
dat de grootste uitdaging in het migratiebeleid bij de interne dimensie ligt.
Alles draait namelijk om solidariteit tussen de lidstaten. Hij vroeg de heer
Mordue zijn visie op het bereiken van meer solidariteit, mede gelet op het
feit dat de Voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, erop aanstuurt
om in mei 2018 hierover consensus te bereiken. In de externe dimensie is
het terugkeerbeleid cruciaal, aldus Azmani. Al sinds 2015 wordt er
gezocht naar een oplossing voor de terugkeer van migranten die de EU
niet als vluchtelingen erkent, naar landen van oorsprong die weigeren om
hun onderdanen terug te nemen. De heer Azmani vroeg de heer Mordue
of hij kon toelichten waarom dit punt zo moeilijk is om op te lossen.
De heer Mordue erkende dat er meer samenwerking tussen de lidstaten
nodig is om het terugkeerbeleid effectiever te maken. Hij wees erop dat er
wel vooruitgang is geboekt in een aantal terugkeerovereenkomsten, zoals
met landen als Bangladesh en Guinea.
Ten aanzien van het gebrek aan solidariteit tussen lidstaten in de interne
dimensie van het migratiebeleid erkende de heer Mordue dat er politieke
en culturele gevoeligheden leven in sommige lidstaten. Hij benadrukte
echter dat de samenwerking in de EU is gebaseerd op solidariteit en
respect voor de rechtsstaat en dat deze beginselen leidend zouden
moeten zijn.
COSAC-Bijeenkomst van de commissievoorzitters
Op maandagmiddag vond tevens de bijeenkomst van de commissievoorzitters plaats ter bespreking van de conceptteksten voor de conclusies en
contributies van de LVIII plenaire COSAC.
Voorafgaand aan het debat over de conceptcontributies en -conclusies is
de aanstelling van de heer Kenneth Curmi, werkzaam bij het Maltese
Parlement, als Permanent lid van het COSAC-secretariaat bevestigd. De
heer Curmi volgt mevrouw Christiana Fryda op.
Verschillende amendementen van de delegaties zijn besproken. Een
amendement van de Nederlandse delegatie over transparantie (paragraaf
2.8.) en amendementen van de Eerste Kamerleden in de delegatie, die de
formulering van de paragrafen 1.5 en 5.4 van de contributies aanpaste,
zijn overgenomen in de uiteindelijke tekst van de contributies.
Het debat concentreerde zich verder grotendeels op de reactie op de
uitnodiging van Commissievoorzitter Juncker van 14 november 2017 voor
3 vertegenwoordigers van nationale parlementen om plaats te nemen in
de Task Force on Subsidiarity, Proportionality and «Doing Less More
Efficiently». Er volgde discussie over het aantal en de wijze waarop de
vertegenwoordigers uiteindelijk 41 kamers/ parlementen zouden
vertegenwoordigen in de Task Force en over de tijdsperiode waarin de
Task Force haar werk zou afronden. Het komende Bulgaarse Voorzitterschap van COSAC bood aan werkgroepen te zullen faciliteren waarin
delegaties plaats kunnen nemen om het proces aan te sturen en te
monitoren.
Uiteindelijk is een compromistekst (paragraaf 4.5) van het Voorzitterschap
aangenomen.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

8

Aanname van de contributies en conclusies van de LVIII COSAC
De ontwerpcontributies en -conclusies, zoals voorgesteld door de
vergadering van de COSAC-commissievoorzitters2, werden zonder
discussie door de plenaire vergadering aangenomen.
Namens de delegatie,
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken van de Eerste
Kamer,
Van Apeldoorn
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken van de
Tweede Kamer,
Azmani

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 22 660, nr. 69

9