Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 842

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2020
Naar aanleiding van een variant van het COVID-19 virus in het Verenigd
Koninkrijk die zich sneller lijkt te verspreiden dan de tot heden bekende
varianten van het virus, is het Outbreak Management Team (OMT) op
21 december jl. in een extra bijeenkomst bijeen geweest. Met deze brief
informeer ik uw Kamer mede namens de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat en de Minister van Justitie en Veiligheid hier nader over
alsmede over de verdere maatregelen die het kabinet naar aanleiding
hiervan neemt.
92e OMT-advies
Het 92e OMT-advies en het 93e advies zijn tezamen meegestuurd (zie
hiervoor bijlage 92e en 93e OMT-advies)1
Het 92e OMT-advies behelst de volgende onderwerpen:
1. Verloop van de epidemie
2. Stand van zaken testbeleid
3. Bron-en contactonderzoek
4. Vaccinatie en bestrijdingsmaatregelen
Ad1) Verloop van de epidemie
Alle indicatoren geven aan dat het aantal COVID-19-ziektegevallen verder
is toegenomen. Ten opzichte van de week ervoor is het aantal meldingen
in de afgelopen week toegenomen (40% op basis van data van 10 december-17 december). De toename van het aantal COVID-19-meldingen wordt
in alle regio’s gezien en betreft alle leeftijdsgroepen. Ondanks de toename
van het aantal testen, neemt het percentage positief geteste personen niet
af, hetgeen een indicatie is voor een verdere reële stijging van het aantal
positief geteste personen en voor verdere verspreiding van het virus. De
1

kst-25295-842
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 842

1

instroom in de ziekenhuizen neemt toe, zowel op verpleegafdelingen als
op de IC. Evenzo, het aantal nieuwe verpleeghuislocaties en het aantal
bewoners van verpleeghuizen dat gemeld wordt met COVID-19 nemen
toe. De meest recente schatting van het reproductiegetal (R), zoals
berekend op basis van de meldingen van COVID-19-positieve gevallen, is
voor 3 december 1,25 (1,22–1,27) en dat is ongeveer gelijk aan het
reproductiegetal dat vorige week werd gemeld.
Op grond van modellering zullen de 14-december-maatregelen naar
verwachting volstaan om deze stijging in het aantal opnames per dag om
te buigen in een daling. De prognoses met betrekking tot de datum
waarop deze daling manifest wordt, zijn wel zeer onzeker, door een
stapeling van onzekerheden omtrent de snelheid van de stijging nu, het
effect van de kerstvakantie, de opvolging die mensen geven aan de
maatregelen, en een mogelijk seizoenseffect, en daarmee de gerealiseerde effectiviteit. Het OMT merkt op dat de bestrijding van de pandemie
en het volhouden van de aanvullende maatregelen een kwestie van een
lange adem wordt, aangezien de timing en het effect van de opbouw van
immuniteit in de populatie vooralsnog onzeker is.
Voor de onderwerpen 2, 3 en 4 van het 92e OMT-advies verwijs ik u naar
de bijlage. Het kabinet beraadt zich nog op een reactie mede op basis van
een nadere technische toelichting van het OMT.
BAO-advies
Het BAO dat maandag 21 december jl. heeft plaatsgevonden, heeft
kennisgenomen van het epidemiologisch beeld. Ten aanzien van de inzet
van antigentesten deelt het BAO het advies van het OMT dat in verband
met een lagere sensitiviteit van de antigentesten een onderscheid moet
worden gemaakt tussen mensen met en zonder klachten. Het BAO
verzoekt het OMT de tabel met de verschillende doelgroepen nog nader te
bezien ten behoeve van duidelijke communicatie en verzoekt om een
nadere technische toelichting. Ten aanzien van prioritering van het
bron-en contactonderzoek, onderschrijft het BAO het advies van het OMT.
Tot slot, heeft het BAO begrip voor de mening van het OMT dat het nog te
vroeg is om te adviseren over aanpassing van maatregelen voor de
gehele bevolking.
93e OMT-advies
In zijn advies gaat het OMT in op de stand van zaken van de mutatie van
het virus in het Verenigd Koninkrijk (VK) en andere landen, de mogelijke
gevolgen van de mutatie, de verspreiding van de variant van het virus en
de te nemen maatregelen. Hierop wordt hieronder nader ingegaan.
Actuele beeld
In de afgelopen weken heeft het VK te maken gehad met een snelle
toename van COVID-19-gevallen in Zuidoost-Engeland. Uit analyse van de
epidemiologische gegevens en analyse van virale genoomsequentiegegevens bleek dat een belangrijk deel van de gevallen veroorzaakt door een
nieuwe variant. Deze heeft meerdere veranderingen aan het zogenaamde
spike-eiwit.
Gevolgen
Hoewel bekend is dat het SARS-CoV-2-virus voortdurend verandert door
mutatie, en altijd tot nieuwe varianten kan leiden, lijkt uit de analyse in het
VK dat deze variant besmettelijker is, met een geschatte verhoogde
overdraagbaarheid tot 70%. Er zijn op dit moment geen aanwijzingen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 842

2

een verhoogde ernst van de infectie, of voor een verminderde effectiviteit
van de vaccins. Ook zijn er geen aanwijzingen voor een verminderde
gevoeligheid van de in Nederland gebruikte testen (zowel antigeentesten
als PCR) om besmettingen met deze variant aan te tonen.
Verspreiding
In Zuid-Afrika komt een stam op die enkele eigenschappen gemeen heeft
met de VK stam. De nieuwe variant komt in het VK vooral voor in het
Zuidoosten, maar is daar ook elders aangetroffen, enkele gevallen met de
nieuwe variant zijn tot op heden gemeld door Denemarken, en volgens
berichten in de media, in België. In de tot nu toe binnen de kiemsurveillance gesequencede monsters (virus waarvan de totale samenstelling is
bepaald) in Nederland, is tweemaal de zogenaamde VK-variant
opgedoken. De desbetreffende GGD voert hier nader onderzoek uit en
brengt de mogelijke contacten in kaart. Om een beter beeld te krijgen van
het voorkomen van deze variant (en toekomstige varianten) in Nederland,
is het belangrijk zo snel mogelijk de huidige kiemsurveillance te intensiveren om een breder beeld te krijgen. Het OMT adviseert om op korte
termijn met betrokken partijen tot procesafspraken te komen voor de
uitbreiding van de huidige opzet en uitrol van een nationaal moleculair
platform voor kiemsurveillance. Enkele OMT-leden nemen deze taak op
zich.
Advies over eventuele nadere inreisbeperkingen
Het OMT bekrachtigt de reisadviezen die het RIVM afgelopen weekend
betreffende personen die komen uit het VK, heeft geadviseerd. Het OMT
adviseert dat alle personen komende uit het VK of uit een ander land
buiten de Europese Unie waarvan bekend is dat zij voortgaande transmissie van deze of een soortgelijke virusvariant hebben (zoals
Zuid-Afrika), los van hun nationaliteit, die een recente negatieve PCR-test
kunnen overleggen bij aankomst (afgenomen ten hoogste 72 uur voor
aankomst), wel in Nederland kunnen worden toegelaten. Voor hen geldt
dan wel een dwingend quarantaineadvies gedurende 10 dagen na
aankomst.
Het OMT herhaalt het eerder gegeven advies dat alle reizigers van buiten
het EU-gebied die in Nederland aankomen, een bewijs moeten
voorleggen van een negatieve PCR-test, afgenomen ten hoogste 72 uur
voor aankomst in Nederland. Dit advies is belangrijk ter beperking van de
influx van mogelijk nieuwe varianten uit landen waar de moleculaire
surveillance (d.m.v. sequencing) minder goed is ingericht en waar
mogelijk nieuwe varianten ongemerkt circuleren.
BAO advies
Het BAO onderschrijft het advies van het OMT en steunt dat inreizen
verboden is totdat testen van reizigers goed ingeregeld kan worden, ook
het quarantaineadvies vergt voorbereiding.
Internationale inzet
Tijdens de spoedbijeenkomst van de Health Security Comité (HSC) van de
Europese Commissie van maandag 21 december, heeft het VK een
toelichting gegeven van de stand van zaken. Zij hebben toegelicht dat
deze nieuwe variant vanaf september in het VK voorkomt. In de eerste
periode in een heel klein deel van de besmettingen. Vanaf half november
groeit het aandeel en in december groeit het aandeel zeer sterk, tot bijna
75% van het totale aantal besmettingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 842

3

Deze stijging, die samenvalt met een sterke stijging van het aantal
besmettingen in het gebied waar de variant voorkomt, gecombineerd met
de in de sequencing gevonden veranderingen, hebben het VK doen
besluiten aanvullende maatregelen te nemen.
Het voorkomen van de nieuwe variant is gemeld in de database van
samenwerkende laboratoria en in het EWRS (early warning en response
systeem) het daarvoor bestemde Europese Systeem.
In het Europese overleg, in de HSC en het overleg inzake Green Lanes,
hebben de lidstaten hun maatregelen onderling gedeeld. Daarbij zijn
maatregelen t.a.v. reizen, de uitbreiding van sequencing en eventuele
aanscherping van maatregelen in de lidstaten zelf aan de orde gekomen.
In al deze overleggen is het voornemen uitgesproken tot gecoördineerde
transportmaatregelen te komen, met in eerste instantie een verbod op
reizen, dat opgeheven kan worden als testen en quarantaine ingeregeld
zijn. Het kabinet houdt de ontwikkelingen van het COVID-19 virus in het
buitenland nauwlettend in de gaten. Het kabinet blijft in samenwerking
met andere EU-lidstaten kijken naar de mogelijkheden om import van het
virus naar de EU vanuit het VK en Zuid-Afrika te beperken. Daarbij
benadrukt het kabinet het belang van coördinatie op Europees niveau. Het
kabinet verwelkomt daarom dat het Duits EU-voorzitterschap 21 december
jl. het EU crisisresponsmechanisme-overleg (IPCR) bijeen heeft geroepen
over coördinatie van de respons op de nieuwe variant van het COVID-19
virus. Vandaag heeft tevens een COREPER plaats gevonden waarin nader
overlegd is over de coördinatie van maatregelen op Europees niveau.
Reisbeperkingen
De Britse regering heeft op 19 december jl. een verzwaring van het
maatregelenpakket ten behoeve van de bestrijding van COVID-19
aangekondigd voor de regio’s Londen, het zuidoosten en het oosten van
het Verenigd Koninkrijk (VK). Deze maatregelen heeft het VK aangekondigd naar aanleiding van een variant van het COVID-19 virus die zich
sneller lijkt te verspreiden dan de tot heden bekende varianten van het
virus.
Op advies van het RIVM heeft het kabinet op 19 december jl. aangekondigd om – in aanvulling op de bestaande maatregelen met betrekking
tot buitenlandse reizen – een vliegverbod in te stellen voor het VK tot en
met in ieder geval 1 januari 2021. In navolging op dit besluit hebben ook
diverse andere Europese landen een vliegverbod of andere (inreis)maatregelen getroffen.
Op 20 december jl. heeft het kabinet vervolgens tevens een aanmeerverbod ingesteld voor schepen uit het VK die passagiers vervoeren.
Hiermee zijn de beide wegen waarlangs reizigers vanuit het VK direct naar
Nederland kunnen reizen onmogelijk gemaakt. In dezelfde periode zijn
door België en Frankrijk ook (inreis)maatregelen genomen, waardoor
reizigers (inclusief vrachtwagenchauffeurs) ook per auto, trein en bus het
VK niet konden verlaten.
Per 21 december 21.00 uur geldt ook voor Zuid-Afrika een vliegverbod.
Ook hier is een variant van het COVID-19 virus aangetroffen dat zich
sneller lijkt te verspreiden. Dit virus heeft enkele eigenschappen gemeen
met de stam uit het Verenigd Koninkrijk, al zijn de stammen niet identiek.
Dit vliegverbod is ingesteld tot en met uiterlijk 1 januari 2021.
Een vliegverbod is een zwaar middel om in te zetten, maar het kabinet
achtte het – mede op advies van het RIVM en OMT – in dit geval noodza-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 842

4

kelijk om mogelijke verspreiding van de nieuwe variant van het COVID-19
virus zoveel mogelijk te beperken. Het kabinet heeft in Europese
afstemming besproken hoe en wanneer de vliegverboden op een veilige
manier weer kunnen worden opgeheven. Ook de Europese Commissie
roept in haar recent gepubliceerde aanbeveling op deze verboden op te
heffen.2 Het hierboven genoemde 93e advies van het OMT is betrokken bij
besluitvorming over de maatregelen.
Het kabinet heeft besloten om op 23 december om 00.01 uur (NL tijd) het
vliegverbod voor VK en Zuid-Afrika en het aanmeerverbod voor schepen
uit het VK die passagiers vervoeren, te beëindigen en te vervangen door
een combinatie van een verplicht negatieve PCR-testuitslag voorafgaand
aan de reis voor alle reizigers, inclusief Nederlanders die uit die landen
naar Nederland reizen en 10 dagen quarantaine na aankomst in
Nederland.
Vanaf 15 december 2020 gold al dat derdelanders die zijn uitgezonderd
van het EU-inreisverbod en van buiten Schengen/EU naar Nederland
reizen verplicht een negatieve PCR-testuitslag en verklaring moeten tonen.
Indien zij geen negatieve testuitslag en verklaring hebben, kan hen de
toegang tot Nederland geweigerd worden. De toegangsweigering bij het
ontbreken van een negatieve testuitslag in Nederland geldt, na het
aflopen van de Brexit overgangsperiode, vanaf 1 januari ook voor
onderdanen van het VK.
Via een aanwijzing worden luchtvaartmaatschappijen die vanuit
Zuid-Afrika of het VK naar Nederland vliegen, verplicht om alle passagiers
vóór het boarden te controleren op de aanwezigheid van een negatieve
PCR-testuitslag (PCR test afgenomen maximaal 72 uur voor aankomst in
Nederland). Wanneer een reiziger geen negatieve testuitslag heeft, of
wanneer de testuitslag niet voldoet (bijvoorbeeld wanneer hij te oud is),
mag diegene niet vliegen. Ditzelfde wordt ook ingeregeld voor de
veerboten die vanuit het VK naar Nederland varen. In alle gevallen dient
de testuitslag te voldoen aan de volgende aspecten: de persoonsgegevens; de PCR-test; de uitslag is «negatief»; de datum en tijd waarop de
test is afgenomen (max 72 uur oud bij verwachte aankomsttijd); een logo
of kenmerk van een instituut of arts; in het Nederlands, Engels, Frans,
Duits of Spaans.
Deze verplichting geldt ook voor de reizigers in bussen die op veerboten
de overtocht maken vanuit het VK naar Nederland. De uitzonderingen op
deze verplichting worden op rijksoverheid.nl gepubliceerd.
Voor treinreizigers vanuit het VK, alsmede voor personen die via de
Kanaaltunnel naar het vasteland van Europa reizen, heeft Frankrijk
besloten om vanaf morgen een negatieve testverklaring verplicht te
stellen.
De rederijen en luchtvaartmaatschappijen reiken tijdens de reis de
reizigers een brief uit, waarin op dringende wijze wordt aangegeven aan
welke maatregelen zij zich moeten houden en waarom dit noodzakelijk is.
In de brief wordt o.a. opgenomen dat de reizigers bij aankomst in
Nederland direct 10 dagen in quarantaine moeten.
Bij aankomst in Nederland zullen teams va n de betreffende veiligheidsregio op de luchthaven en havens in hun regio een steekproefsgewijze
screening uitvoeren op de reizigers uit het VK en Zuid-Afrika. Hierbij wordt

2

22 december 2020. on a coordinated approach to travel and transport in response to the
SARS-COV-2 variant observed in the United Kingdom.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 842

5

een controle uitgevoerd op het in bezit zijn van negatieve
PCR-testuitslagen bij inkomende passagiers.
Het is niet uit te sluiten dat er in andere landen een vergelijkbaar virus
zoals in het VK en Zuid-Afrika aangetroffen zal worden. Het kabinet is
daarom van plan het kunnen tonen van de negatieve PCR-testuitslag
voorafgaand aan de reis voor alle vliegpassagiers uit alle gebieden waar
een hoog COVID-risico geldt, zo spoedig mogelijk in te regelen. Dit geldt
ook voor Nederlanders die uit deze gebieden naar Nederland reizen.
Steekproefsgewijs wordt dan ook voor deze vluchten een screening
uitgevoerd. Hiertoe wordt, als de ingangsdatum vast staat, een aanwijzing
verstrekt aan de voorzitters van de veiligheidsregio’s. Vervolgens kunnen
de voorzitters de luchtvaartmaatschappijen informeren.
Aanvullend op de maatregelen voor schepen en vliegtuigen, wordt binnen
de EU gekeken welke maatregelen getroffen kunnen worden gericht op
bus, trein en autoverkeer. Het kabinet onderzoekt of er op grond van de
Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 een negatieve testverklaring op
adequate wijze verlangd kan worden van reizigers die via een internationale bus of trein Nederland inreizen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 842

6