1

Versie 8 september, 2050 woorden

2
3

Leden van de Staten-Generaal,

4
5

Nederlanders zijn steeds in staat de bakens te verzetten als omstandigheden daarom

6

vragen. Tijdens de crisis van de afgelopen jaren hebben we die kracht opnieuw gezien. En

7

met resultaat. De economie is weer aan het groeien. Dankzij de inzet en het

8

doorzettingsvermogen van ondernemers, werknemers en veel anderen in de samenleving

9

staat Nederland er in sociaal-economisch opzicht relatief goed voor. Het herstel wordt niet

10

alleen gedragen door de export, maar ook door factoren als een groeiende consumptie,

11

aantrekkende bedrijfsinvesteringen en een krachtig herstel in belangrijke sectoren als de

12

bouw en de woningmarkt. Voor het eerst in lange tijd komen de groeiprognoses weer boven

13

de twee procent en ontwikkelen de overheidsfinanciën zich in de goede richting.

14
15

Bij al deze redenen om de toekomst positief en met vertrouwen tegemoet te zien, is er geen

16

aanleiding om achterover te leunen. De werkloosheid is nog te hoog. Het aantal banen

17

neemt weliswaar toe, maar te veel mensen kunnen nog geen werk vinden.

18
19

Met de voorgenomen veranderingen in het belastingstelsel wil de regering een impuls geven

20

aan banengroei en de koopkracht van mensen. De loonkosten voor werknemers die het

21

minimumloon of net iets meer verdienen, worden verlaagd. Daarmee wordt het financieel

22

aantrekkelijker om bijvoorbeeld schoonmakers, onderwijsassistenten en caissières in dienst

23

te nemen of te houden. Een lagere inkomstenbelasting stimuleert de consumptie en

24

daarmee de werkgelegenheid. Hierdoor, en door de beschikbare loonruimte in de private en

25

publieke sector, wordt koopkrachtverbetering mogelijk voor alle werkenden. Voor

26

gepensioneerden en mensen met een uitkering blijft de koopkracht op peil.

27
28

Het is belangrijk dat iedereen het herstel gaat voelen, zodat mensen weer met groeiend

29

optimisme naar de toekomst durven kijken. Nederland is van oudsher een land met een

30

evenwichtige inkomensverdeling en een grote, sterke middenklasse. Generaties groeiden op

31

in de overtuiging dat zij zichzelf konden verbeteren door te ondernemen, te studeren, te

32

werken en maatschappelijk actief te zijn. Nu de economie aantrekt en er voorzichtig ruimte

33

ontstaat voor herstel van koopkracht en werkgelegenheid, kan het vertrouwen terugkeren dat

34

ook toekomstige generaties het beter krijgen.

35
36

De regering draagt daaraan bij door de kwaliteit en toegankelijkheid van voorzieningen zeker

37

te stellen. In Nederland moeten mensen kunnen rekenen op goede zorg, hoogwaardig en
1

38

toegankelijk onderwijs, adequate sociale voorzieningen en een solide pensioenstelsel.

39

Samen met een goed functionerende woningmarkt en arbeidsmarkt stelt dit mensen in staat

40

vorm te geven aan hun toekomst. De noodzakelijke hervormingen van de laatste jaren zijn

41

hierop gericht. Ze zijn met breed politiek draagvlak tot stand gekomen en komen tegemoet

42

aan de behoefte aan keuzevrijheid, zelfstandigheid en maatwerk.

43
44

Veel maatregelen zijn net ingegaan. De grote opgave is nu om ze goed en zorgvuldig uit te

45

voeren, met aandacht voor onbedoelde en ongewenste gevolgen, zeker voor de meest

46

kwetsbaren. De regering werkt daar de komende jaren intensief aan. Waar mensen in de

47

knel komen, zijn aanpassingen nodig, zoals bij het persoonsgebonden budget.

48
49

Iedereen wil gezond en zelfstandig oud worden. Als dat op enig moment niet meer kan,

50

willen mensen kunnen rekenen op goede ondersteuning en zorg, voor een waardige oude

51

dag. Er komt structureel 210 miljoen euro beschikbaar om de zorg in de verpleeghuizen te

52

verbeteren en ruimte te maken voor meer persoonlijke aandacht.

53
54

Dit najaar presenteert de regering een werkprogramma waarin zij de plannen voor het

55

toekomstige pensioenstelsel verder uitwerkt. Het is belangrijk dat alle werkenden de

56

mogelijkheid hebben een goed pensioen op te bouwen. Het stelsel kan transparanter,

57

eenvoudiger en persoonlijker worden, met een juiste balans tussen keuzevrijheid en

58

risicodeling.

59
60

Jonge ouders krijgen in een veeleisende periode van hun leven meer ruimte om werk en

61

gezin te combineren. De kinderopvangtoeslag gaat omhoog. Er komen extra plekken voor

62

peuteropvang die betaalbaar zijn voor alle ouders. Het bevallingsverlof voor vaders wordt

63

verlengd.

64
65

Een belangrijk resultaat van het hervormingsbeleid is dat het hoger onderwijs er ongeveer

66

4000 docenten bij krijgt en nog enkele honderden onderzoekers met een onderwijstaak. Voor

67

studenten betekent het fors meer persoonlijke aandacht, intensievere begeleiding en een

68

betere entree op de arbeidsmarkt. Deze investering in onderwijskwaliteit wordt betaald uit

69

geld dat vrijkomt door de invoering van het studievoorschot voor studenten.

70
71

In november 2015 presenteert de regering de Nationale Wetenschapsagenda, die wordt

72

opgesteld in nauwe samenwerking met topwetenschappers en vooraanstaande

73

ondernemers. Het doel is om de sterke punten van de Nederlandse wetenschap uit te

74

bouwen en keuzes te maken die zorgen voor een herkenbaarder profiel van instellingen. Dit
2

75

geeft niet alleen een impuls aan de internationale positie van onze universiteiten, maar ook

76

aan de innovatie- en concurrentiekracht van onze industrie en andere kennisintensieve

77

sectoren.

78
79

Al deze maatregelen, hervormingen en investeringen dragen bij aan verder economisch

80

herstel en aan het behoud van de hoge kwaliteit van de Nederlandse samenleving. Die

81

kwaliteit heeft ook een immateriële kant. Mensen maken zich zorgen over onderwerpen als

82

de verruwing in de samenleving en de onderlinge omgangsvormen. In Nederland gaan

83

tolerantie en veel ruimte voor het individu traditioneel samen met een sterk ontwikkelde

84

solidariteit en onderlinge betrokkenheid. Die gedeelde waarden vertegenwoordigen een

85

groot maatschappelijk kapitaal. Ze zorgen ervoor dat alle inwoners van het Koninkrijk zich in

86

vrijheid kunnen ontplooien, zich beschermd weten en zich thuis kunnen voelen. Deze

87

gekoesterde manier van leven staat ook centraal tijdens de gezamenlijke viering van 200

88

jaar Koninkrijk. Samen met de Caribische delen van het Koninkrijk blijft Nederland werken

89

aan een goede toekomst.

90
91

De overheid heeft een voorbeeldfunctie bij het uitdragen van gedeelde waarden. De

92

integriteit van het openbaar bestuur mag niet ter discussie staan. De overheid stelt regels en

93

handhaaft die om de openbare orde en veiligheid te bewaken. Waar onder- en bovenwereld

94

vermengd raken, wordt dit aangepakt. Daarvoor komt extra geld beschikbaar.

95
96

Waarden zijn echter niet alleen een zaak van de overheid, maar ook van alle inwoners van

97

ons land. Wie het eigen belang of de eigen overtuigingen boven alles stelt, beperkt de ruimte

98

voor een ander en zet collectieve waarden en verworvenheden onder druk. Juist de normale

99

en respectvolle omgang met elkaar vraagt om alertheid en een actieve houding van ieder

100

van ons, zoals dat past in de lange Nederlandse traditie van verantwoordelijk burgerschap.

101

Dit geldt zeker wanneer agenten, wegwerkers, ambulanceverpleegkundigen en anderen die

102

met hart en ziel werken voor de publieke zaak, te maken krijgen met verbaal of fysiek

103

geweld.

104
105

De dreiging van radicalisering en terroristische aanslagen in Europa zet de samenleving

106

onder druk. Hierdoor komt niet alleen de veiligheid van mensen in het geding, het is ook een

107

voedingsbodem voor onderling wantrouwen en een gevaar voor de sociale cohesie in ons

108

land. We moeten voorkomen dat conflicten in het buitenland een polariserend effect hebben

109

in onze samenleving. Het is cruciaal dat we ons tegen deze dreiging wapenen. Het kabinet

110

reserveert daarom structureel extra geld om de operationele taak van de veiligheidsdiensten,

111

het verzamelen en analyseren van informatie, en het preventiebeleid te versterken.
3

112
113

De dreiging van een terroristische aanslag is geen geïsoleerd probleem, maar een direct

114

gevolg van de opkomst van jihadistische stromingen in Syrië, Irak en andere landen in het

115

Midden-Oosten en Noord-Afrika. Daarnaast is de instabiliteit in de ring rond Europa in het

116

afgelopen jaar verder toegenomen door de Russische annexatie van de Krim en het conflict

117

in Oost-Oekraïne. Ook andere brandhaarden bedreigen de internationale rechtsorde,

118

bijvoorbeeld in Mali, Jemen en Afghanistan. Al deze ontwikkelingen raken direct en indirect

119

aan onze veiligheid en vrijheid.

120
121

Het meest prangend is de situatie van de grote aantallen mensen die in vaak onveilige en

122

overvolle boten en op andere manieren naar Europa gaan om hier asiel te vragen. De

123

schrijnende beelden van mensen op drift die dagelijks tot ons komen vanuit onder meer Kos

124

en Calais, leggen een scala aan problemen en persoonlijk leed bloot, waarvoor geen

125

gemakkelijke en snelle oplossingen bestaan. Deze problemen zijn ontstaan door militaire

126

conflicten, politieke instabiliteit, schendingen van mensenrechten, armoede en gebrek aan

127

kansen en toekomst.

128
129

De vluchtelingenstroom groeit en duldt geen afwachtende houding. De huidige situatie

130

creëert spanningen in Europa. Dit vraagt om scherpe keuzes voor beperking van de instroom

131

en een betere verdeling over de lidstaten. Er is een integrale aanpak nodig die rekening

132

houdt met alle relevante factoren. Het gaat dan onder meer om internationale

133

conflictbeheersing, opvang in de regio, het tegengaan van mensensmokkel, een strenge

134

maar rechtvaardige asielprocedure in elk land, een effectief terugkeerbeleid en perspectief

135

op integratie voor mensen die niet kunnen terugkeren naar het land van herkomst. Alleen zo

136

kan recht worden gedaan aan het humanitaire aspect en aan het maatschappelijk draagvlak

137

in Nederland en andere Europese landen.

138
139

De regering kiest in het buitenlands beleid met overtuiging voor internationale samenwerking

140

en een geïntegreerde aanpak, onder andere in EU-, NAVO- en VN-verband. Militaire en

141

juridische acties moeten samengaan met samenlevingsopbouw, versterking van de

142

rechtsstaat, diplomatie in de regio, noodhulp en handelsbevordering.

143
144

Voor de NAVO geldt dat de lidstaten ervoor willen zorgen dat het bondgenootschap sneller in

145

staat is op dreigingen vanuit iedere windrichting te reageren. Daarvoor zijn aanpassingen

146

nodig; in de politieke besluitvorming en in militair opzicht. De regering stelt vanaf 2016

147

structureel extra geld beschikbaar voor de krijgsmacht, van 220 miljoen euro volgend jaar tot

148

345 miljoen in latere jaren. Dit geld wordt onder meer besteed aan verdere verbetering van
4

149

de operationele inzetbaarheid. Daarnaast komt er structureel extra geld beschikbaar voor de

150

Nederlandse deelname aan militaire missies. De manier waarop Nederlandse militairen zich

151

inzetten voor vrede en veiligheid, maakt indruk en wekt bewondering.

152
153

Veiligheid en migratie zijn twee internationale hoofdthema’s die ook het Nederlandse EU-

154

voorzitterschap in de eerste helft van 2016 zullen tekenen. Als voorzitter wil Nederland een

155

pragmatische bruggenbouwer zijn. Alleen samen zijn we in staat onze collectieve veiligheid

156

te garanderen, onze gedeelde waarden te beschermen en het welzijn en de welvaart van de

157

inwoners van Europa het best te dienen. Voor ons land zijn economische groei en zoveel

158

mogelijk nieuwe en volwaardige banen belangrijke aandachtspunten. Daarvoor is een

159

innovatief Europa nodig met een goed functionerende interne markt en open handelsrelaties

160

met de rest van de wereld. Andere onderwerpen die tijdens het voorzitterschap aandacht

161

zullen vragen, zijn de positie van Griekenland en het Britse referendum over het

162

lidmaatschap van de EU. Het uitgangspunt van de regering blijft een Europa dat beter

163

functioneert en zich richt op hoofdzaken.

164
165

Een belangrijk podium waarop de EU zich als eenheid moet presenteren, is de VN-

166

klimaattop in Parijs in december 2015. Samen met de andere EU-lidstaten is de Nederlandse

167

inzet gericht op een aanzienlijke vermindering van de uitstoot van schadelijke stoffen ten

168

opzichte van het niveau van 1990. Nederlandse multinationals hebben nu al een

169

internationale voorbeeldfunctie op het terrein van duurzame bedrijfsvoering, kennis en

170

kunde. De regering stelt bedrijven in staat fiscaal aantrekkelijker te investeren in

171

milieuvriendelijke technieken.

172
173

Tegengaan van klimaatverandering en verduurzaming van de economie zijn grote,

174

overkoepelende thema’s. De gevolgen voor toekomstige generaties zijn heel direct en

175

concreet. Dat geldt zeker voor ons land, dat voor een groot deel onder de zeespiegel ligt.

176

Waterveiligheid heeft daarom hoge prioriteit. Op veel locaties wordt de komende jaren

177

gewerkt aan versterking van dijken en duingebieden. Dat gebeurt vaak op de meest

178

innovatieve manieren. Zo worden bij de vernieuwing van de Afsluitdijk veiligheid,

179

natuurontwikkeling en energieopwekking gecombineerd. Projecten als deze verstevigen de

180

goede internationale reputatie en positie van onze watersector en leveren een bijdrage aan

181

onze toekomstige energievoorziening.

182
183

Eerder dit jaar is besloten minder gas te winnen in Groningen vanwege de aardbevingen. De

184

Nationaal Coördinator Groningen stelt samen met de inwoners van het gebied een plan op

185

voor de versterking van woningen. De verminderde beschikbaarheid van gas maakt de
5

186

afspraken uit het Energieakkoord over de ontwikkeling van nieuwe vormen van energie extra

187

belangrijk. In december 2015 brengt het kabinet een rapport uit met een strategische visie op

188

de energievoorziening in Nederland.

189
190

Leden van de Staten-Generaal,

191
192

Nederland is een stabiel en aantrekkelijk land om in te leven. Ervoor zorgen dat dit zo blijft,

193

vraagt om ieders inzet en om blijvend investeren in de samenleving. In een instabiele

194

internationale omgeving en een samenleving in verandering dienen zich continu nieuwe

195

vraagstukken aan. De komende periode staat voor de regering in het teken van bijdragen

196

aan internationale stabiliteit en werken aan verder economisch herstel, aan groei van de

197

werkgelegenheid en aan een goede uitvoering van de ingezette hervormingen. Zo blijft

198

Nederland een land dat iedereen kansen en vertrouwen in de toekomst biedt. Daaraan werkt

199

de regering samen met u. U mag zich gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid

200

toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.

6