Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2009

Nr. 6

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 oktober 2008
Tijdens de eerste termijn van het Algemeen Overleg inzake artikel 1F
Vluchtelingenverdrag en internationale misdrijven op 10 september 2008
hebben wij u nadere cijfermatige informatie toegezegd over de opsporing
en vervolging van 1F-ers van 1998 tot heden. Het betreft in eerste instantie
de cijfers over de periode vanaf het jaar 1998 tot december 2006.1 Daarnaast is ons gevraagd naar cijfers met betrekking tot (gedwongen) vertrek
van Afghaanse vreemdelingen uit Nederland.
Cijfers opsporing en vervolging 1F-ers

Inleiding
Over het aantal 1F-dossiers dat in de periode 1998–2006 door het openbaar ministerie en met KLPD in behandeling is genomen, is in 2006 gerapporteerd in de «Evaluatie Plan van Aanpak opsporing en vervolging
oorlogsmisdrijven,» uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut in
opdracht van het WODC.2 Naar aanleiding van het evaluatierapport en het
Algemeen Overleg van 22 juni 20063 is uw Kamer op 11 december 2006
een brief gestuurd waarin cijfers voor de periode 2005 en 2006 zijn opgenomen.
In de huidige brief wordt stilgestaan bij de cijfers met betrekking tot de
verwerking door het openbaar ministerie en het KLPD van 1F-dossiers
over de jaren 2007 en 2008. Daarbij worden verbanden gelegd met de
cijfers uit voorgaande jaren. Voor de volledigheid worden tot slot de
eerder gerapporteerde cijfers over 1998–2006 vermeld.

Terminologie: opleggen en afvoeren

TK, 2005–2006, 30 300 VI, nr. 119.
2
Brief dd 22–02–2006 – TK, 2005–2006,
30 300 VI, nr. 119.
3
Brief dd 11-12-2006 – TK, 2006–2007,
30 800 VI, nr. 31.

Om het verband tussen het nieuwe en het oude cijfermateriaal goed te
kunnen leggen moet allereerst worden onderstreept dat sinds het
verschijnen van het evaluatierapport van het Verwey-Jonker Instituut het
begrip «opleggen» van 1F-dossiers een genuanceerdere betekenis heeft
gekregen. In de evaluatie van het Verwey-Jonker Instituut (en in navolging

KST122906
0809tkkst31700VI-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 6

1

1

daarvan in diverse kamerstukken) wordt het begrip opleggen gebruikt
zowel voor dossiers waarin een permanente belemmering voor vervolging aanwezig is (bijv. geen rechtsmacht) als voor dossiers waarin een
(mogelijk) tijdelijke belemmering aanwezig is (bijv. beperkte informatie).
Voor meer duidelijkheid over het toekomstperspectief van deze dossiers
wordt vanaf heden een onderscheid gemaakt tussen dossiers die in
beginsel tot nadere actie leiden (die worden opgelegd) en dossiers waarvoor dat niet het geval is (die worden afgevoerd).
Het opleggen van dossiers betekent dat deze tot nadere actie zullen leiden
bij openbaar ministerie en politie. Die nadere actie kan bestaan uit een
uitgesteld oriënterend vooronderzoek of uit herbeoordeling op een later
tijdstip.
Het openbaar ministerie en het KLPD/Dienst Nationale Recherche streven
ernaar alle opgelegde 1F-dossiers – als zij niet na enige tijd tot een uitgesteld oriënterend vooronderzoek hebben geleid – opnieuw te beoordelen
om te bezien of er na enig tijdsverloop mogelijkheden zijn voor onderzoek
die zich eerder niet voordeden. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om een
veranderde veiligheidssituatie in een land of om het beschikbaar komen
van nieuwe informatie. Er wordt geen vaste tijdslimiet gesteld voor
herbeoordeling, omdat het hier gaat om de vraag of en in hoeverre een
situatie is veranderd. Daarnaast betreft het strafbare feiten die niet
verjaren, waardoor zaken niet op volgorde van datum hoeven te worden
beoordeeld.
Dossiers die zien op een land met een wezenlijk veranderde situatie zullen
eerder herbeoordeeld worden dan dossiers die zien op een land waar
geen relevante veranderingen hebben plaatsgevonden. Wel wordt in het
oog gehouden dat alle dossiers na enige tijd opnieuw moeten worden
beoordeeld, ook dossiers waarvan niet op het eerste gezicht kan worden
verwacht dat die herbeoordeling tot een nieuwe uitkomst leidt.

Cijfermateriaal periode 2007–2008
– Instroom en verwerking 1F-dossiers
Over het jaar 2007 is uw Kamer bij brief van 18 april 2008 uw Kamer
geïnformeerd over het aantal in dat jaar in behandeling genomen zaken
met betrekking tot de opsporing en vervolging van internationale misdrijven.1 Het betrof zowel 1F-dossiers als niet-1F-dossiers. U treft hieronder
aanvullende informatie met betrekking tot de instroom en verwerking van
1F-dossiers over de jaren 2007–2008 (tot 1 sept.). Het gaat hierbij alleen
om de nieuwe dossiers in de genoemde periode.
Voor 2007 zijn de cijfers als volgt:
Totaal aantal 1F-dossiers binnengekomen bij het openbaar ministerie in 2007
Waarvan
Aantal 1F-dossiers opgelegd
Aantal 1F-dossiers afgevoerd
Aantal 1F-dossiers in behandeling genomen voor oriënterend vooronderzoek
Aantal dossiers nog niet beoordeeld

38
24
2
12
0

Voor 2008 zijn de cijfers (tot 1 september 2008) als volgt:

1

Totaal aantal 1F-dossiers binnengekomen bij het Openbaar Ministerie in 2008
Waarvan
Aantal 1F-dossiers opgelegd
Aantal 1F-dossiers afgevoerd
Aantal 1F-dossiers in behandeling genomen voor oriënterend vooronderzoek
Aantal dossiers nog niet beoordeeld

23
11
2
2
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 6

2

TK, 2007–2008, 31 200 VI, nr. 132.

– Doorlopende behandeling 1F-dossiers
Zoals al eerder aangegeven is de aanpak van Internationale Misdrijven
complex en arbeidsintensief. Zaken spelen dan ook veelal over een
langere periode dan het jaar waarin zij zijn ingestroomd. Een dossier dat
in 2006 is opgelegd, kan bijvoorbeeld in 2008 in opsporingsonderzoek zijn.
Onderstaand overzicht laat zien hoeveel 1F-dossiers in 2007 en 2008 in
verschillende stadia in behandeling waren.
Voor de volledigheid dient daarbij te worden aangetekend dat de aanpak
van internationale misdrijven niet alleen 1F-ers behelst. Ook andere
personen die zich schuldig maken aan internationale misdrijven behoren
nadrukkelijk tot de doelgroep. In de brief van 18 april jl. is uw Kamer geïnformeerd over het totaal aantal zaken met betrekking tot internationale
misdrijven dat in 2007 bij het openbaar ministerie en het KLPD in behandeling was.
In het jaar 2007:
1F-zaken onder de rechter (eerste instantie, hoger beroep, cassatie)
1F-zaken in opsporingsonderzoek – nog niet onder de rechter
1F-zaken waarin een oriënterend vooronderzoek werd uitgevoerd

5
0
14

In het jaar 2008 (tot 1 september 2008):
1F-zaken onder de rechter (eerste instantie, hoger beroep, cassatie)
1F-zaken in opsporingsonderzoek – nog niet onder de rechter
1F-zaken waarin een oriënterend vooronderzoek werd/wordt uitgevoerd

5
1
17

In verband met het noodzakelijkerwijs vertrouwelijke karakter van deze
onderzoeken kan geen nadere informatie worden gegeven over de
subjecten of de aard van de (lopende) opsporingsonderzoeken en oriënterende vooronderzoeken.
– Toelichting cijfermateriaal 2007–2008: afgevoerde dossiers
In 2007–2008 zijn 4 1F-dossiers afgevoerd. Zoals hierboven toegelicht
heeft afvoeren, in tegenstelling tot opleggen, in beginsel een definitief
karakter. Dit betekent dat een permanent beletsel is geconstateerd voor
een succesvol opsporingsonderzoek. In deze 4 zaken was dat beletsel het
ontbreken van rechtsmacht (1 dossier) en dat betrokkenen (elders) waren
veroordeeld voor het misdrijf dat aanleiding was voor de 1F-beslissing
(3 dossiers).
Aantal 1F-dossiers afgevoerd
Waarvan
Geen rechtsmacht
Betrokkene al (elders) veroordeeld voor het misdrijf dat de reden was voor de 1F
beslissing1

4
1
3

1

Het betreft personen die voor hun asielaanvraag elders in Europa voor mensensmokkel zijn
veroordeeld.

Verband met cijfers 1998–2006
– Opgelegde dossiers
In het jaar 2008 zijn er ongeveer 150 dossiersgescreend om te zien of
herbeoordeling geïndiceerd was. Uit deze groep van 150 zullen naar
verwachting ongeveer 40 1F-dossiers opnieuw worden herbeoordeeld.
Deze dossiers komen voort uit een totaal van ongeveer 500 1F dossiers
die sinds 1998 opgelegd zijn. Het betreft de sinds 1998 van de IND

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 6

3

ontvangen 1F-dossiers minus het aantal dossiers dat na een strafzaak is
afgedaan (4, waarvan 2 in 2008) en minus het aantal afgevoerde dossiers.
Het aantal afgevoerde dossiers is niet precies aan te geven, gezien het feit
dat, zoals hierboven vermeld, tot en met 2006 de categorie opgelegde
dossiers ook de afgevoerde dossiers omvatte. Bij benadering betreft het
sinds 1998 in totaal enkele tientallen afgevoerde dossiers. Van de groep
van ongeveer 500 opgelegde dossiers staan er bij de IND ongeveer 200
geregistreerd als zijnde vreemdelingen die onder begeleiding Nederland
hebben verlaten. Deze groep wordt niet herbeoordeeld.
– Niet beoordeelde dossiers
In de brief aan uw Kamer van 11 december 2006 is sprake van 3 onbeoordeelde, in dat jaar ingestroomde dossiers. Hieronder wordt u nader geïnformeerd over de afhandeling van de in 2006 ontvangen 1F-dossiers. Wij
hechten eraan u te melden dat thans geen sprake meer is van dossiers die
nog nooit zijn beoordeeld, behoudens de 8 die in 2008 nieuw zijn ontvangen.1

Cijfermateriaal periode 1998–2006
Onderstaande informatie is afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut dat
in 2005 zijn rapport uitbracht. Zoals in het rapport wordt uitgelegd, zijn in
de periode 1998–2003 door de IND 694 dossiers naar het openbaar
ministerie doorgestuurd ter beoordeling. Per oktober 2003, was er een
achterstand van 525 dossiers die nog moesten worden beoordeeld
moesten. Per april 2005 waren er van de in totaal 694 dossiers, 434 beoordeeld en lagen er nog 260 ter beoordeling. De achterstand is in dat jaar
met 265 dossiers ingelopen.2
Stand van zaken verwerking 1F-dossiers periode 1998–2003 per april 20051
Totaal aantal dossiers

694
1998–
2003

Beoordeeld en opgelegd voor 1-10-2003
– waarvan om reden van onvoldoende opsporings- en/of vervolgingsindicaties dan wel opportuniteit
– waarvan om reden van geen rechtsmacht

169

Beoordeeld en opgelegd na 1-10-2003
– waarvan om reden van onvoldoende opsporings- en/of vervolgingsindicaties dan wel opportuniteit
– waarvan om reden van geen rechtsmacht

223

Naar DNR
– waarvan naar projectvoorbereiding
– waarvan thans in eigen strafrechtelijk onderzoek
– waarvan relevant binnen Afghanen-onderzoek

31

April
2005

156
13

215
8

4
2
25

Afgerond na strafzaak
Evt. relevant voor overleg ICC/ICTY/ICTR

2

Opnieuw ingeboekt in 2004/20051

7

Totaal aantal beoordeelde dossiers

434

Totaal nog te beoordelen
waarvan ter herbeoordeling
waarvan nieuw te beoordelen

260
154
106

1

Zie tabel verwerwerking en instroom 2008,
hierboven.
Zie verder blz. 49–55 van het Verwey-Jonker
rapport.

2

1

Bron: Verwij-Jonker rapport, blz. 53. Zie verder ook bijlage 3 op blz. 136 van het rapport voor
een totaal overzicht.
Vallen onder de cijfers van 2004.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 6

4

In 2004 heeft de IND 75 1F-dossiers naar het openbaar ministerie
gestuurd en deze zijn alle beoordeeld. Hiervan zijn 68 dossiers opgelegd
vanwege onvoldoende opsporingsindicaties, om redenen van opportuniteit of onbrekende rechtsmacht.
Stand van zaken verwerking 1F-dossiers 2004 en 2005 per april 20051
2004

2005

Totaal aantal dossiers

75

10

Beoordeeld en opgelegd
– waarvan om reden van onvoldoende opsporings- en/of
vervolgingsindicaties dan wel opportuniteit
– waarvan om reden van geen rechtsmacht

68

8

Naar DNR
– waarvan naar projectvoorbereiding
– waarvan thans in eigen strafrechtelijk onderzoek
– waarvan relevant binnen Afghanen-onderzoek

2

Afgerond na strafzaak

–

–

Evt. relevant voor overleg ICT/ICTR/ICC
Binnengekomen in 2004 maar reeds eerder (voor oktober
2003) ingeboekt en opgelegd

4

1

1

–

Totaal aantal beoordeelde dossiers

75

10

Totaal nog te beoordelen

–

–

1

60
8

7
1
1

–
–
2

1
–
–

Bron: Verwij-Jonker rapport, blz. 55.

Daarnaast is uw Kamer in eerdergenoemde brief van 11 december 2006
geïnformeerd over cijfermateriaal met betrekking tot de jaren 2005 en
2006.1 In het jaar 2005 heeft de IND 24 1F-dossiers doorgestuurd naar het
openbaar ministerie; deze zijn alle beoordeeld. Hiervan zijn 20 dossiers na
screening opgelegd; 15 dossiers wegens onvoldoende opsporings- en/of
vervolgingsindicaties dan wel om redenen van opportuniteit en 2 dossiers
vanwege onbrekende rechtsmacht. Drie dossiers waren reeds eerder (in
de periode 1998–2003) binnengekomen en opgelegd.
Dat houdt in dat 4 dossiers «in behandeling» waren:
1F-dossier ligt ter (definitieve) beoordeling/accordering bij OvJ

1

1F dossier naar Projectvoorbereiding

1

1F-er aangemerkt als verdachte

2

In het jaar 2006 heeft de IND in de periode januari tot 11 december 2006
14 1F-dossiers doorgestuurd naar het openbaar ministerie.11 daarvan
waren op dat moment beoordeeld. Dat was de stand van zaken op
11 december 2006. Inmiddels kan over het jaar 2006 worden gemeld dat
alle 14 dossiers werden beoordeeld. Van deze 14 dossiers 10 werden
opgelegd in verband met onvoldoende opsporingsindicaties dan wel
opportuniteitsoverwegingen, 1 in verband met het ontbreken van rechtsmacht, 2 zijn doorgezonden naar het KLPD voor projectvoorbereiding en
in 1 dossier werd het subject aangemerkt als verdachte. Alle dossiers zijn
inmiddels beoordeeld.

1

TK, 2006–07, 30 800 VI, nr. 31.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 6

5

Totaal 1F-dossiers doorgestuurd naar het openbaar ministerie

14

Waarvan
Opgelegd in verband met onvoldoende opsporingsindicaties dan wel
opportuniteitsoverwegingen

10

Opgelegd vanwege ontbreken van rechtsmacht

1

Doorgezonden naar de Nationale Recherche voor projectvoorbereiding

2

Subject aangemerkt als verdachte

1

Cijfers (gedwongen) vertrek van Afghanen uit Nederland
Tijdens het overleg op 10 september is gesproken over indicatieve
aantallen in verband met (gedwongen) vertrek van Afghaanse vreemdelingen uit Nederland. Naar aanleiding van de gestelde vraag naar concrete
cijfers heeft onderzoek op dossierniveau het volgende uitgewezen.
In antwoord op de vraag van mevrouw Azough hoeveel 1F-ers de afgelopen jaren gedwongen zijn uitgezet naar Afghanistan, kunnen wij melden
dat het voor de periode van 1 januari 2007 tot 1 oktober 2008 om twee
Afghaanse 1F-ers gaat. Voorts zijn in diezelfde periode, voor zover de
DT&V bekend, twee Afghaanse 1F-ers met behulp van IOM teruggekeerd
naar Afghanistan.
De heer Van de Camp heeft verzocht om na te gaan wat de cijfers zijn van
uitzetting naar Afghanistan. In de periode van 1 januari 2007 tot 1 oktober
2008 betreft dit bijna tien Afghaanse vreemdelingen, inclusief de twee
eerdergenoemde 1F-ers.
In totaal zijn in de periode van 1 januari 2007 tot 1 oktober 2008 ruim 40
Afghanen gedwongen vertrokken uit Nederland. Het gaat daarbij om
eerdergenoemde bijna tien Afghanen (inclusief twee 1F-ers) die zijn
uitgezet naar Kabul, alsmede ruim 30 Afghanen die op grond van een
Dublinclaim aan een andere lidstaat zijn overgedragen.
Voorts zijn blijkens openbare terugkeercijfers van IOM in 2007 en 2008
circa 45 Afghanen met behulp van IOM teruggekeerd naar Afghanistan;
daaronder bevinden zich ook voornoemde twee 1F-ers die bij DT&V
bekend zijn.
Conclusie
Zoals is aangegeven in de brief aan uw Kamer van 9 september jl., vereist
het selectieproces van 1F-dossiers voor verder strafrechtelijk onderzoek
relatief veel inspanning. Dit komt dan ook terug in bovenstaand overzicht.
Hetzelfde geldt het groeiende proces van professionalisering. Met het in
bovenstaande brief van 9 september jl. aangekondigde versterkingsprogramma willen wij dit professionaliseringsproces verder bevorderen
door op de aangegeven vier uitgangspunten te investeren. Door te investeren in de aanpak en werkwijze van de hele keten, het borgen van kwaliteit en expertise, het verhogen van de capaciteit en het verbeteren van het
juridische instrumentarium verwachten wij het aantal zaken dat in Nederland en elders voor de rechter wordt gebracht te verhogen.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin
De staatssecretaris van Justitie,
N. Albayrak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 6

6