Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

25 868

Milieu en scheepvaart

Nr. 24

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 2 december 2019
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat over de brief van 23 oktober 2019 over de ontwerpwijziging
Scheepsafvalstoffenbesluit lozen sanitair afvalwater zeeschepen
(Kamerstuk 25 868, nr. 23).
De vragen en opmerkingen zijn op 14 november 2019 aan de Minister van
Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 28 november 2019
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Schuurkamp

kst-25868-24
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 868, nr. 24

1

Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van het Scheepsafvalstoffenbesluit. Deze leden hebben
nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
wijziging van het Scheepsafvalstoffenbesluit. Deze leden hebben nog
enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel en hebben hier enkele opmerkingen bij.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de ontwerpwijziging en hebben hier geen verdere vragen/opmerking over.
CDA
De leden van de CDA-fractie vernemen graag hoe zeeschepen in het
verleden handelden met betrekking tot het lozen van huishoudelijk
afvalwater, aangezien er voor die schepen geen vrijstelling was
opgenomen van het verbod (art. 6.2, eerste lid Waterwet) om stoffen in
een oppervlaktewaterlichaam te brengen.
De leden van de CDA-fractie vernemen graag of over dit besluit
vooroverleg met de maritieme sector is geweest nu afgezien wordt van
internetconsultatie.
De leden van de CDA-fractie zien in het Meerjarenprogramma 2020–2024
«Schoon schip» van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) dat
men zich de komende jaren ten doel heeft gesteld om te bevorderen dat
de afgifte van scheepsafval toeneemt, de uitstoot van verontreinigende
gassen zal verminderen en dat handhaving op deze aspecten daarom als
speerpunten in het handhavingsbeleid voor de zeevaart zijn genoemd.
Graag vernemen deze leden of de wijziging van dit besluit daarbij een rol
speelt, en zo ja welke.
D66
De leden van de D66-fractie vragen hoe deze wettelijke lozingsmogelijkheid zich tot andere landen met Noordzee- en Waddenhavens
verhoudt. Zijn er Europese landen die geen lozingen toestaan in hun
havens en zeegebied(en), zoals beschreven in het wijzigingsbesluit? Hoe
verhoudt deze lozingsmogelijkheid zich tot de ambities van de Minister
om de kwaliteit van het water in Nederland te verbeteren?
Zijn er ook alternatieven om te voorkomen dat schepen hun sanitair
afvalwater lozen in de havens en Nederlandse wateren?
GroenLinks
De leden van de GroenLinks-fractie begrijpen uit de stukken dat met het
besluit Scheepsafvalstoffen het milieu beter wordt beschermd dan het
kabinet beoogt. Het is de bedoeling dat zeeschepen met minder dan 50
passagiers wél legaal hun ongezuiverd afvalwater mogen lozen. Deze
leden kunnen zich niet vinden in het doel van deze wijziging. Immers, het
voorkomen van vervuiling, zeker waar dit makkelijk mogelijk is, moeten
we altijd doen. Hoe minder vervuiling hoe beter. De Minister geeft bij het
besluit ook geen inhoudelijke overweging, anders dan dat het wel de
bedoeling was om een uitzondering te maken, maar dat deze abusievelijk
niet was gemaakt.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat het voorstel in artikel
1.1.3. stelt dat je de vervuiling niet mag zien of ruiken. Deze leden zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 868, nr. 24

2

benieuwd hoe en door wie dit zal worden gehandhaafd en wat dan het
handelingsperspectief is voor schepen als deze vanwege dit besluit niet
met vuilwatertanks worden uitgerust. En is zien en ruiken niet het kleinere
euvel? Gaat het niet om de ecologische kwaliteit van het water?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister aan de Kamer
duidelijk wil maken hoeveel vervuiling kan worden voorkomen door deze
uitzondering niet te maken. Deze leden zien graag dat er helemaal geen
afvalwater meer wordt geloosd op het water en gaan er ook vanuit dat dat
het einddoel is waar naartoe gewerkt moet worden. Helemaal niet
vervuilen moet het nieuwe normaal worden. Dus moeten de regels
telkens aanscherpt worden waar dat mogelijk is. Te beginnen bij de grote
bronnen en de makkelijke oplossingen en vervolgens naar kleinere
bronnen en moeilijkere oplossingen. Met een nieuw besluit meer
vervuiling mogelijk maken, waar dat niet nodig is, strookt daar niet mee.
Reactie van de bewindspersoon
Ik heb op 14 november vragen en opmerkingen ontvangen van de
Kamerfracties van het CDA, D66 en GroenLinks over de ontwerpwijziging
van het Scheepsafvalstoffenbesluit aangaande het lozen van sanitair
afvalwater door zeeschepen. Graag ga ik achtereenvolgend op deze
vragen en opmerkingen in.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe zeeschepen in het verleden
handelden met betrekking tot het lozen van huishoudelijk afvalwater.
Tot op heden kunnen zeeschepen die voldoende opslagcapaciteit aan
boord hebben het huishoudelijk afvalwater aan boord houden tot zij het
op zee legaal kunnen lozen. Die mogelijkheid blijft ook bestaan nadat de
voorliggende wijziging in werking is getreden. Indien er onvoldoende
opslagcapaciteit aan boord is kan het ook worden afgegeven aan een
havenontvangstvoorziening.
De leden van de CDA-fractie vragen of er vooroverleg is geweest met de
maritieme sector?
Er heeft inderdaad overleg plaats gevonden met de KVNR en de havenbedrijven over dit besluit. De havenbedrijven van Rotterdam en Amsterdam
hebben in dit verband aangegeven met regelmaat vragen te ontvangen
van schepen met een zuiveringsinstallatie aan boord over de (juridische)
mogelijkheden om in de haven het behandelde afvalwater te mogen
lozen.
Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie hoe de wijziging van het
besluit een rol speelt in het Meerjarenprogramma 2020–2024 «Schoon
schip» van de ILT.
Uitgangspunt van dit Meerjarenprogramma is het verminderen van
emissies naar het oppervlaktewater en de lucht. Het toezicht op de
zuivering van huishoudelijk afvalwater past hier inhoudelijk binnen, maar
was niet de aanleiding voor de onderhavige wijziging. Die kwam voort uit
de noodzaak om het Verdrag inzake de verzameling, afgifte en inname van
afval in de Rijn- en binnenvaart (Scheepsafvalstoffenverdrag) correct te
implementeren en zoals hiervoor aangegeven ook naar aanleiding van
verzoeken van schepen. De ILT heeft een uitvoerbaarheidstoets uitgevoerd
op de onderhavige wijziging van het Scheepsafvalstoffenbesluit en de
conclusie was dat deze wijziging uitvoerbaar, handhaafbaar en niet
fraudegevoelig is. Er worden nu afspraken gemaakt over de uitwerking
van het toezicht hierop. Dit gebeurt binnen het programma Schoon Schip.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 868, nr. 24

3

De leden van de D66-fractie vragen hoe deze wettelijke lozingsmogelijkheid zich verhoudt tot andere landen met Noordzee- en Waddenhavens.
In onze buurlanden bestaan voor zeeschepen al mogelijkheden om
sanitair afvalwater in de zeehavens te lozen. Nederland sluit bij Vlaanderen aan door voor te schrijven dat alleen boordzuiveringsinstallaties
gebruikt mogen worden die zijn goedgekeurd op basis van de meest
recente normen van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO).
Duitsland lijkt ook lozingen van schepen toe te staan die hun afvalwater
hebben behandeld met oudere zuiveringsinstallaties die nog mogen
voldoen aan lagere effluentnormen. Daarnaast geldt dat er in Antwerpen
een onderscheid is gemaakt tussen voor en achter de sluis. Aan de
Schelde-kant van de sluis (waar het water steeds wordt ververst) mag het
effluent geloosd worden, aan de (ingesloten) landkant niet. Het belangrijkste verschil ten opzichte van onze buurlanden is dat ik aanvullende
voorschriften in een ministeriële regeling zal opnemen voor schepen die
geschikt zijn voor meer dan 50 personen.
De leden van de D66-fractie vragen voorts hoe deze lozingsmogelijkheid
zich verhoudt tot mijn ambities om de waterkwaliteit te verbeteren.
De lozingsmogelijkheid is gebonden aan het gebruik van een boordzuiveringsinstallatie, die aan de meeste recente normen van de International
Maritime Organisation (IMO) dient te voldoen. Ik ga hier extra handhavingscapaciteit op inzetten, wat de naleving, ook ten opzichte van de
huidige situatie, zal verbeteren. Hierdoor verwacht ik niet dat dit besluit
nadelig zal uitpakken voor de waterkwaliteit.
Op de vraag naar een alternatief voor het lozen in de havens en Nederlandse wateren, verwijs ik naar mijn reactie op de eerste vraag van de
leden van de CDA-fractie.
De leden van de GroenLinks-fractie missen een inhoudelijke overweging
voor het wijzigingsvoorstel, geven aan dat zij graag zien dat er helemaal
geen afvalwater wordt geloosd en vragen hoeveel vervuiling kan worden
voorkomen door deze lozingsmogelijkheid niet door te voeren.
De directe aanleiding voor het wijzigingsvoorstel is gelegen in de
noodzaak om het Scheepsafvalstoffenverdrag correct te implementeren.
Deze wijziging vloeit rechtstreeks voort uit een verdragsverplichting en
moet op grond daarvan in de regelgeving worden opgenomen. Van de
invoering kan daarom niet worden afgezien. Dit neemt niet weg dat ik wel
waterkwaliteitsoverwegingen heb meegewogen in de uitwerking van deze
internationale verplichting. Zo mogen alleen boordzuiveringsinstallaties
gebruikt worden die zijn goedgekeurd op basis van de meest recente
normen van de IMO. Omdat schepen die geschikt zijn voor meer dan 50
personen doorgaans veel sanitair afvalwater produceren zullen voor deze
categorie schepen zwaardere voorschriften in een ministeriële regeling
worden opgenomen. Ik ga daarnaast extra handhavingscapaciteit inzetten
om toe te zien op de lozingsvoorwaarden. Hierdoor zal de naleving, naar
verwachting, ook ten opzichte van de huidige situatie verbeteren. Met
deze vormgeving geef ik op een verantwoorde wijze invulling aan de
internationale verplichting en verwacht ik niet dat deze maatregel nadelig
uitpakt voor de waterkwaliteit.
Tenslotte vragen de leden van de GroenLinks-fractie hoe gehandhaafd kan
worden dat het oppervlaktewater niet zichtbaar of ruikbaar wordt
verontreinigd als gevolg van lozingen van bedrijfsafvalwater uit keukens,
eetruimten, wasruimten en bijkeukens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 868, nr. 24

4

Het is nu al een wettelijke eis dat lozingen niet zichtbaar of ruikbaar zijn.
Indien bij een inspectie van een schip een spoor wordt gezien of geroken,
wordt hiertegen opgetreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 868, nr. 24

5