Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

10
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de ministers van Veiligheid en Justitie
en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het straffen en behandelen van
grafschennisplegers (ingezonden 8 augustus 2012).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
18 september 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2011–2012, nr. 3369
Vraag 1
Kunt u toelichten waarom er op vernieling van «enig goed» (artikel 350
Wetboek van Strafrecht) een hogere straf staat dan op het vernielen of
schenden van een graf?1
Antwoord 1
Artikel 149 van het Wetboek van Strafrecht stelt straf op het opzettelijk
schenden van een graf en op het opzettelijk en wederrechtelijk vernielen of
beschadigen van enig op een begraafplaats opgericht gedenkteken. Op het
opzettelijk en wederrechtelijk vernielen of beschadigen van een graf of
gedenkteken dat toebehoort aan een bekende eigenaar is artikel 350 van het
Wetboek van Strafrecht toepasselijk. De (lagere) straf die artikel 149 van het
Wetboek van Strafrecht bedreigt, ziet dan ook op uitsluitend de vernieling of
beschadiging van gedenktekenen op begraafplaatsen die geen bekende
eigenaar hebben of het schenden van een graf voor zover daarbij geen
sprake is van beschadiging of vernieling. De strafwetgever heeft geoordeeld
dat bedoelde gedragingen onder die omstandigheden in ernst beneden de
zwaarte van het misdrijf van artikel 350 van het Wetboek van Strafrecht
blijven en daarom artikel 149 van het Wetboek van Strafrecht van een lager
strafmaximum voorzien. Als gezegd is de vernieling van graven en grafstenen
die aan iemand toebehoren strafbaar als vernieling van «enig goed» op
grond van artikel 350 van het Wetboek van Strafrecht en wordt dat feit
derhalve bedreigd met een hogere straf dan die welke voor artikel 149 van
het Wetboek van Strafrecht geldt.
Als een vernieling openlijk en in vereniging is gepleegd is ook artikel 141 van
het Wetboek van Strafrecht toepasselijk, waarop eveneens een hogere
strafbedreiging staat.

1

ah-tk-20122013-10
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

artikel 149 Wetboek van Strafrecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 2
Waarom is ervoor gekozen om eenvoudige vernieling wel en grafschennis
niet toe te voegen aan de opsomming van artikel 67, eerste lid, sub b, van
het Wetboek van Strafvordering als gevolg waarvan iemand die een graf
schendt of vernielt niet in voorlopige hechtenis kan worden genomen?
Antwoord 2
In artikel 67, eerste lid, sub b, van het Wetboek van Strafvordering worden de
strafbare feiten opgesomd waarvan de wetgever het wenselijk heeft geacht
dat daarvoor een bevel tot voorlopige hechtens kan worden gegeven terwijl
op deze strafbare feiten een gevangenisstraf van minder dan vier jaar is
gesteld. Tot die strafbare feiten behoort ook het misdrijf van artikel 350 van
het Wetboek van Strafrecht. Waarom de wetgever aan bedoelde opsomming
van strafbare feiten niet ook artikel 149 van het Wetboek van Strafrecht heeft
toegevoegd, is niet bekend omdat dit nooit is overwogen. Zoals in het
antwoord op vraag 1 reeds is aangegeven, levert vernieling van een graf of
grafschennis evenwel meestal ook het misdrijf van artikel 350 van het
Wetboek van Strafrecht of van artikel 141 van het Wetboek van Strafrecht op,
zodat alsdan voorlopige hechtenis wel mogelijk is.
Vraag 3 en 4
Bent u bekend met het feit dat politieagenten hierdoor in de praktijk soms te
weinig tijd hebben om vast te stellen of de grafschennispleger reeds bekend
is bij geestelijke gezondheidszorg en/of andere hulpverleners, terwijl het vaak
gaat om mensen met psychische problemen? Bent u bekend met het feit dat
hierdoor personen die grafschennis gepleegd hebben en overduidelijk
(gedwongen) hulp nodig hebben soms weer vroegtijdig zonder behandeling
vrijgelaten moeten worden?
Welke maatregel zou genomen kunnen worden om dit probleem op te
lossen? Bent u bereid met voorstellen hiertoe te komen?
Antwoord 3 en 4
Zoals uit het antwoord op vraag 2 blijkt behoort voorlopige hechtenis meestal
wel tot de mogelijkheden. Daarnaast kan het openbaar ministerie of de
rechter in het kader van de strafoplegging de reclassering vragen een advies
uit te brengen. De reclassering zal daarbij aandacht besteden aan de vraag of
geestelijke gezondheidszorg als voorwaarde of onderdeel van de straf
aangewezen is. Een dergelijke voorwaarde kan bijvoorbeeld bij een strafbeschikking of voorwaardelijke gevangenisstraf worden opgelegd. Een
reclasseringsadvies kan worden aangevraagd in het kader van de bestraffing
van alle strafbare feiten (dus ook voor een bestraffing van het misdrijf van
artikel 149 van het Wetboek van Strafrecht).
Uit het vorenstaande blijkt dat indien behandeling noodzakelijk wordt geacht
daarvoor zorggedragen kan worden, ofwel als onderdeel of voorwaarde van
de op te leggen straf ofwel in het geval de verdachte in voorlopige hechtenis
is genomen, als voorwaarde bij de schorsing van de voorlopige hechtenis.
Volledigheidshalve wordt hier vermeld dat als aan de criteria van de Wet
bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen (Wet bopz) is voldaan,
gedwongen opname en hulp op grond van een inbewaringstelling door de
burgemeester of op grond van een rechterlijke machtiging ook tot de
mogelijkheden behoort. De Wet bopz wordt vervangen door het wetsvoorstel
Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (32 399) op grond waarvan ook
ambulante gedwongen zorg mogelijk wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2