Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 762

Wijziging van de Wet opslag duurzame energie
(in verband met de vaststelling van tarieven
voor 2018)

Nr. 14

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 december 2017
Door toezending van het stenografisch verslag van de plenaire vergadering van uw Kamer op 28 november 2017 verzocht u mij, evenals de
Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) in te gaan op de positie
van huurders in relatie tot de energietransitie (Handelingen II 2016/17, nr.
27, Regeling van Werkzaamheden). Daarbij is aangegeven dat veel
huurders hun energierekening de komende jaren zien stijgen zonder dat
zij zelf iets kunnen ondernemen omdat zij afhankelijk zijn van hun
verhuurder. Mede namens de Minister van EZK kom ik met deze brief aan
dit verzoek tegemoet. Hiervoor schets ik de gevolgen van de energiebelasting en de opslag duurzame energie, de daaraan te relateren
koopkrachteffecten en ga ik in op de stand van zaken inzake de energietransitie in de huursector. Vervolgens ga ik in op een aantal nieuwe
maatregelen van dit kabinet.
De energiebelasting en de opslag duurzame energie (ODE), en de
daaraan te relateren koopkrachteffecten
Op basis van de Nationale energieverkenning 2017 heeft de Minister van
Economische Zaken en Klimaat bezien welke gevolgen optreden door
maatregelen uit het Regeerakkoord. Inclusief de maatregelen in het
Regeerakkoord stijgt de gemiddelde energierekening voor huishoudens in
2021 met circa € 175 ten opzichte van 2017.
Sinds 2013 is de ODE van kracht die voorziet in dekking voor de kasuitgaven die samenhangen met de stimulering van hernieuwbare energieproductie (in het bijzonder de SDE+ inclusief de uitrol van windenergie op
zee). Deze uitgaven lopen sinds 2013 op van € 100 miljoen in 2013 naar
€ 1.074 miljoen in 2018 en ruim € 2.600 miljoen in 2021. Tijdens het
plenaire debat met uw Kamer op 30 november 2017 (Handelingen II
2016/17, nr. 29, Opslag duurzame energie) over het wetsvoorstel ter
wijziging van de tarieven in de ODE voor 2018 (Kamerstuk 34 762) heeft

kst-34762-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 14

1

het lid van der Lee van de fractie van GroenLinks verzocht om een
aanvullend beeld van deze gemiddelde energierekening indien 40% van
de lasten bij huishoudens neerslaan en 60% bij bedrijven in plaats van de
50:50-verdeling zoals het kabinet in het wetsvoorstel opslag duurzame
energie voorstelt. De Minister van Economische Zaken en Klimaat komt in
een aparte brief op dit verzoek terug.
In het Regeerakkoord is voorts een verschuiving van de belastingheffing
op elektriciteit naar aardgas opgenomen, en een verlaging van de
belastingvermindering per elektriciteitsaansluiting. De budgettaire
opbrengst die hiermee samenhangt, wordt benut voor verlaging van de
belastingtarieven in de inkomstenbelasting. Uit de doorrekening van het
Regeerakkoord blijkt dat voor alle inkomensgroepen de koopkracht per
saldo toeneemt. In dit resulterende koopkrachtbeeld zijn zowel de
oplopende ODE als de maatregelen in de sfeer van de energiebelasting
opgenomen. De energiebelasting en de ODE zijn heffingen die het
energieverbruik van afnemers belasten, ongeacht het inkomen van de
betrokken huishoudens. Ten aanzien van het aardgas- en elektriciteitsverbruik naar inkomensgroep is sprake van een heterogeen beeld dat onder
andere afhankelijk is van de woonsituatie en de gezinssamenstelling.
Maar ook de leeftijd van eventueel aanwezige kinderen in het gezin speelt
een rol. Ook zijn woningtype, de grootte van de woning en het bouwjaar
van invloed op het energieverbruik. Dit heterogene beeld doet zich binnen
en tussen alle inkomensgroepen voor en leidt ertoe dat geen eenduidige
uitspraken gedaan kunnen worden over het specifieke energieverbruik bij
een bepaald inkomensniveau.
Het Belastingplan 2018 bevat tevens een tijdelijke verhoging van de
energiebelasting met € 200 miljoen voor de jaren 2018 en 2019, ter
dekking van uitgaven ter bevordering van energiebesparing in gereguleerde huurwoningen, vormgegeven in de stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP). Daarmee wordt uitvoering gegeven aan
afspraken in het Energieakkoord. Deze verhoging van de energiebelasting
wordt in 2020 teruggedraaid. Deze tijdelijke verhoging is onderdeel van
een pakket aan maatregelen uit het Energieakkoord dat leidt tot een netto
lastenverlichting, aangezien er als gevolg van het Energieakkoord vanaf
2017 lagere uitgaven voor de SDE+ nodig zijn dan in het Regeerakkoord
Rutte II was afgesproken. In 2018 bedraagt deze lastenverlichting € 550
mln. Na tijdelijke verhoging van de energiebelasting in 2018 resulteert in
2018 een netto verlichting van de lasten met € 350 miljoen.
De stand van zaken inzake de energietransitie in de huursector
Inzake de energietransitie in de huursector is tijdens uw plenaire
vergadering van uw Kamer op 28 november 2017 onder meer gesteld dat
vooral mensen met een kleine portemonnee worden getroffen. Aanleiding
hiervoor was wellicht het NOS-bericht met kop «Armste Nederlanders
draaien op voor het klimaatbeleid». Dat artikel bevat een inschatting dat
circa 1 miljoen huurders in slecht geïsoleerde woningen wonen. In dit
artikel wordt echter niet aangegeven wanneer sprake is van een slecht
geïsoleerde woning.
Indien ervan wordt uitgegaan dat het bij slecht geïsoleerde woningen gaat
om woningen met het slechtste energielabel, namelijk energielabel G, dan
zou het gaan om totaal circa 101.000 huurwoningen waarvan er circa
72.000 zijn bewoond door lagere inkomens.
Een aantal van 1 miljoen arme huurders in slecht geïsoleerde huurwoningen komt in beeld op het moment dat naast de woningen met
energielabel G ook die met energielabel D, E, en F worden beschouwd als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 14

2

slecht geïsoleerd. Het totaal van lagere inkomens in de huurwoningen met
die energielabels bedraagt namelijk circa 1.021.000.
Inzake de energietransitie in de huursector hebben voorgaande kabinetten
reeds een lijn ingezet die door dit kabinet zal worden bestendigd.
Ik noem als belangrijke instrumenten:
– Het convenant energiebesparing huursector 2012 waarin Woonbond,
corporaties en particuliere verhuurders (vertegenwoordigd door Aedes
en Vastgoed Belang) afspraken hebben gemaakt over verduurzaming:
C Een doelstelling gericht op gemiddeld energielabel B voor
corporaties en gemiddeld 80% energielabel C voor particuliere
verhuurders in 2020;
C Een inspanningsverplichting gericht op lagere woonlasten door
energiebesparende maatregelen;
C Deze doelen zijn overgenomen in het Energieakkoord 2020.
– De Stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP). Hiervoor
is een budget van € 400 miljoen beschikbaar gesteld. Het gaat hierbij
om 200 miljoen in 2018 en in 2019. Tot nu toe is er voor ruim € 250
miljoen aan subsidies verleend waarmee bijna 70.000 woningen
worden verbeterd (stand per 1 december 2017).
– De Woningwet waarmee woningcorporaties worden aangesproken op
verduurzaming:
C de verduurzaming van het eigen bezit valt binnen het werkdomein
van corporaties.
C via het overleg met huurdersorganisaties en gemeenten, en de
vertaling daarvan in prestatieafspraken.
Mijn ambtsvoorganger heeft u met zijn brief van 14 juli 2017 (Kamerstuk
29 453, nr. 450) naar aanleiding van de achterblijvende resultaten in de
huursector geïnformeerd over de effecten van een wettelijke verplichting.
In deze brief is aangegeven dat Aedes in het bestuurlijk overleg op 6 juli
2017 de wens heeft uitgesproken om tot sectorafspraken te komen om
uiterlijk in 2021 de 5 PetaJoule extra energiebesparing te realiseren.
Aedes is thans bezig maatregelen te formuleren. Daarnaast heeft Aedes in
de Woonagenda de ambitie uitgesproken om via een inhaalslag op
gemiddeld label B op sectorniveau in 2021 te komen en in 2050 een
CO2-neutraal woningbezit te hebben, in lijn met de langetermijndoelstelling uit het Parijsakkoord. Concreet stelt Aedes voor dat iedere
woningcorporatie in 2018 een plan vaststelt hoe die doelen bereikt zullen
worden.
Nieuwe maatregelen
Voor de korte termijn wacht ik de concrete plannen van Aedes en de
beoordeling daarvan door de borgingscommissie van het Energieakkoord
af om te zien of er nog vervolgstappen nodig zijn. De eerdergenoemde
brief van 14 juli 2017 van mijn ambtsvoorganger betekent dat Aedes de
kans heeft gekregen om zelf met een pakket van maatregelen te komen
om de afgesproken energiebesparing te kunnen realiseren als alternatief
voor een wettelijke labelverplichting op de korte termijn. De planning
daarbij is dat de borgingscommissie van het Energieakkoord naar
verwachting nog dit jaar met een voortgangsrapportage zal komen.
Vervolgens zal in het nieuwe jaar het kabinet een reactie geven op die
voortgangsrapportage. Dan zal er duidelijkheid op dit punt zijn.
Dit kabinet blijft overigens niet stilzitten. Ik realiseer me dat er voor de
komende jaren een forse versnelling in de verduurzaming van de
gebouwde omgeving nodig is om een CO2-reductie van 49% te bereiken
in 2030. De opgave is groot. In het regeerakkoord is opgenomen dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 14

3

bestaande woningvoorraad indicatief voor 2 Megaton CO2 aan de lat staat
om aan dit doel bij te dragen.
Voor het eind van de kabinetsperiode willen we 30.000 tot 50.000
bestaande woningen per jaar gasvrij kunnen maken of in ieder geval
zodanig energie-efficiënt te maken dat ze op korte termijn gasloos
gemaakt kunnen worden. Hiermee wordt een eerste stap gezet op weg
naar een verduurzaming van 200.000 huizen per jaar, een tempo dat nodig
is om in de 30 jaar tot 2050 de hele voorraad van 6 miljoen woningen te
verduurzamen. Voor de gebouwde omgeving vergt dit een stevige aanpak
van een groot aantal partijen en behoeft dit tegelijk draagvlak bij huurders
en eigenaren van woningen.
Ik zal daarom – samen met de Minister van Economische Zaken en
Klimaat – met de medeoverheden werken aan een interbestuurlijk
programma en met de relevante stakeholders aan een Nationaal Klimaaten Energieakkoord waar de verduurzamingsopgave in de gebouwde
omgeving een belangrijke pijler wordt.
In aanvulling hierop werk ik voor de huursector in overleg met Aedes,
Vastgoed Belang, IVBN en de Woonbond een maatregelenpakket uit
gericht op 2030. Onderdeel hiervan is de vormgeving van de vermindering van de verhuurdersheffing voor investeringen in energiebesparing
waartoe dit kabinet heeft besloten. Het voornemen is om in het voorjaar
een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer te sturen inzake deze vermindering van de verhuurdersheffing voor verduurzaming.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 14

4

Bijlage
Energielabels in de huurwoningvoorraad
Aangezien maar 42 procent van de totale woningvoorraad (3,2 miljoen
woningen) in 2016 een definitief energielabel heeft, is op basis van de
labelgegevens van RVO en de woningvoorraadgegevens van CBS een
extrapolatie gemaakt van die labelverdeling naar de totale voorraad.
Vervolgens is dit afgebakend tot huurwoningen. In onderstaande tabel zijn
de aantallen huurwoningen per labelcategorie cumulatief opgebouwd.
Ten tweede is weergegeven hoe groot het aantal woningen is dat wordt
bewoond door huurders met een inkomen < 33.000 euro.1
Geëxtrapoleerd definitief energielabel van huurwoningen naar
type verhuurder, 2017
Alle huurwoningen

Corporaties
Overige verhuurders
Totaal

met label G

met label G-F

met label G-E

met label G-D

45.000
56.000
101.000

158.000
132.000
290.000

405.000
242.000
647.000

923.000
418.000
1.341.000

Aantal huurwoningen bewoond door lage inkomen (<33.000 euro)

Corporaties
Overige verhuurders
Totaal

met label G

met label G-F

met label G-E

met label G-D

32.000
40.000
72.000

119.000
98.000
217.000

309.000
183.000
491.000

704.000
317.000
1.021.000

De tabellen bouwen met de kolommen ernaast cumulatief op door telkens
een labelcategorie toe te voegen. Zo geeft de tweede kolom met gegevens
deze gegevens weer voor «G en F-huurwoningen». De laatste kolom
sommeert alle huurwoningen met labels G tot en met D. Daaruit blijkt dat
aantal «G tot en met D-huurwoningen» van corporaties circa 923.000
bedraagt, waarvan er circa 704.000 door de laagste inkomens (<33.000
euro) bewoond.

1

Bij de schatting is uitgegaan van de stand per 2017 (totaal 7.686.178 woningen, waarvan 93.430
het eigendom onbekend is, die zijn derhalve niet meegenomen). Deze randtotalen zijn leidend
geweest in de bepaling van de absolute aantallen per cel. De toegepaste rekenfactor voor lage
inkomens-bewoning is op basis van het WOON2015 uitgerekend. De tabel is afgerond op
duizendtallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 762, nr. 14

5