Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 623

Actuele situatie in Noord-Afrika en het
Midden-Oosten

Nr. 72

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 oktober 2012
Hierbij bied ik u op verzoek van Uw Kamer mede namens de minister van
Defensie de brief aan over actuele ontwikkelingen aangaande Syrië en
Turkije ten behoeve van het AO Syrië 10 oktober aanstaande. Voor de
bredere beleidsinzet van de regering aangaande Syrië verwijs ik volledigheidshalve naar de brief over de huidige situatie en Nederlandse inzet in
Syrië dd. 5 september jl. (referte 32 623-70) en de geannoteerde agenda
voor de Raad Buitenlandse Zaken 15 oktober aanstaande (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1185).
Op 3 oktober jl. werd het Turkse grensdorp Akcakale voor de tweede maal
in een week getroffen door Syrische beschietingen. Hierbij vielen 5 doden,
waaronder 3 kinderen, en een aantal gewonden. In de daaropvolgende
dagen kwamen Syrische mortiergranaten verschillende malen aan de
Turkse zijde van de grens terecht, in Akcakale en onbebouwd gebied nabij
Guvecci. Daarbij vielen geen slachtoffers.
Na het incident met een Turkse straaljager in juni heeft Turkije zich op
basis van nationale bevoegdheid het recht voorbehouden om met gepaste
middelen te reageren op Syrisch geweld. Op basis hiervan heeft Turkije op
de grensincidenten gereageerd met artilleriebeschietingen van doelen op
Syrisch grondgebied. Het Turkse parlement heeft bovendien direct na het
incident ingestemd met een motie die Turkse militaire operaties in derde
landen mogelijk maakt. Van Turkse zijde wordt beklemtoond dat deze
motie niet moet worden gezien als een oorlogsverklaring aan Syrië. De
Turkse premier Erdogan verklaarde: «We hebben geen belang bij een
oorlog, maar we zijn er ook niet ver van verwijderd».
De NAVO-bondgenoten spraken op 3 oktober jl. in Brussel op grond van
artikel 4 van het Verdrag van Washington op verzoek van Turkije over de
ontwikkelingen aan de Turks-Syrische grens. Artikel 4 houdt in dat de
NAVO-bondgenoten elkaar zullen consulteren wanneer, naar de mening

kst-32623-72
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 623, nr. 72

1

van een of meerdere van hen, de territoriale integriteit, de politieke
onafhankelijkheid of de veiligheid wordt bedreigd. Bondgenoten
veroordeelden de beschietingen van 3 oktober in stellige bewoordingen,
noemden het een grove schending van internationaal recht en onderstreepten unaniem hun solidariteit met bondgenoot Turkije. Het gevaar
voor de veiligheid van één van de bondgenoten werd onderkend. Het
bondgenootschap is waakzaam en volgt de situatie nauwlettend. De 28
lidstaten, waaronder Nederland, legden hiertoe bijgevoegde gezamenlijke
verklaring af, waarin een direct einde aan de gewelddadigheden van Syrië
jegens Turkije wordt geëist.1)
Turkije heeft in een brief aan de Secretaris-Generaal van de Verenigde
Naties aandacht gevraagd voor de beschietingen. Turkije noemde de
Syrische actie een daad van agressie, riep op tot stopzetting daarvan en
vroeg de VNVR de benodigde actie te ondernemen. Op 4 oktober jl. heeft
de VN Veiligheidsraad de beschietingen door Syrië unaniem veroordeeld.
De Veiligheidsraad onderstreepte in de verklaring de grote impact die de
crisis in Syrië heeft op de veiligheid van zijn buurlanden en op de
regionale vrede en stabiliteit 1). Syrië werd opgeroepen de soevereiniteit
en territoriale integriteit van zijn buren te respecteren. De leden van de
Veiligheidsraad riepen in algemene zin op tot terughoudendheid.
Ook de regering maakt zich grote zorgen over de gewelddadigheden en
schendingen van internationaal recht door Syrië aan de Turks-Syrische
grens en zij acht terughoudendheid van groot belang. Nederland staat
samen met de bondgenoten achter Turkije.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 623, nr. 72

2

1) Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 623, nr. 72

3