Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 626

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 december 2016
Graag informeer ik u, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu, over de Transportraad die op 1 december jl. plaatsvond in
Brussel.
Tijdens deze Transportraad heeft de Raad een algemene oriëntatie
aangenomen inzake het voorstel over de herziene veiligheidsregels voor
de burgerluchtvaart en een gewijzigd mandaat voor het Europees
Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart. Daarnaast is er een
algemene oriëntatie bereikt over het verbeteren van de veiligheid van
passagiersschepen en de vereenvoudiging van de regels voor inspecties
op ro-ro-veerboten en hogesnelheidspassagiersvaartuigen. Tot slot
stonden er elf diversenpunten op de agenda, waaronder het door
Nederland ingebrachte punt dat ingaat op de follow-up van de Declaration
of Amsterdam over connected and automated driving.
Namens de Europese Commissie waren Eurocommissaris Bulc (Transport)
en Eurocommissaris King (Veiligheidsunie) aanwezig.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

kst-21501-33-626
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-33, nr. 626

1

Luchtvaartveiligheid
De Raad heeft een algemene oriëntatie aangenomen over de herziening
van de verordening over luchtvaartveiligheid en een herziening van het
mandaat van het Europees Agentschapvoor luchtvaartveiligheid (EASA).
De herziening richt zich op een meer risico- en prestatiegerichte
benadering met betrekking tot luchtvaartveiligheid. Het leidt tot een
efficiënter en robuuster regelgevend kader voor veiligheid in de luchtvaart
als doel. Nieuw in deze herziening is de aandacht voor drones in het
Europese luchtruim. Door deze herziening kan het concurrentievermogen
van de Europese luchtvaartsector worden versterkt terwijl de veiligheid
wordt gewaarborgd.
Over het algemeen stonden de lidstaten positief tegenover de herziening
en konden zij akkoord gaan met de voorliggende compromistekst. Een
groot aantal lidstaten vond het van toegevoegde waarde dat drones,
vooral met betrekking tot gebruik in stedelijk gebied, nu ook worden
meegenomen in de herziening. Een klein aantal lidstaten gaf aan het
jammer te vinden dat de mogelijkheid om gebruik te maken van en route
heffingen als gedeeltelijke financiering voor EASA, is weggelaten uit de
compromistekst van de herziening. Daarnaast was een kleine groep
lidstaten van mening dat de uitzondering voor lichte sportvliegtuigen,
waarop de verordeningen niet van toepassing is, moet worden verhoogd
naar 600 kg. Op dit moment is volgens deze groep op basis van de
bestaande regels geen technologische ontwikkeling binnen deze sector
mogelijk.
Nederland heeft haar steun uitgesproken voor de voorgestelde herziening.
Voorts heeft Nederland benadrukt dat het belangrijk is dat EASA een
centralere rol krijgt bij het verzamelen en delen van veiligheidsgerelateerde informatie, zoals vliegen over conflictzones. Op dit moment is
daarnaast het noodtoezichtsmechanisme weggelaten uit de compromistekst. Op verzoek van de Kamer heeft Nederland de voorkeur uitgesproken
voor een noodmechanisme dat EASA in staat moet stellen taken van
lidstaten die hun verplichtingen niet kunnen nakomen, over te nemen. In
de volgende fase van de onderhandelingen zal Nederland hierop
terugkomen.
De Commissie was het eens met Nederland dat het noodtoezichtsmechanisme mee moet worden genomen in de onderhandelingen met het
Europees Parlement. De Commissie gaf aan het ook jammer te vinden dat
de en route heffingen als manier om inkomsten te genereren voor EASA
niet zijn opgenomen in de voorliggende compromistekst en dit punt mee
te willen nemen in de onderhandelingen met het Europees Parlement.
Pakket veiligheid van passagiersschepen
De Raad heeft twee algemene oriëntaties bereikt over de richtlijnvoorstellen inzake 1. veiligheidsvoorschriften en normen voor passagiersschepen en 2. inzake inspecties voor de veilige operatie van roll-on-roll-off
schepen (ro-ro-veerboten) en hoge snelheidspassagiersschepen. Verder
nam de Raad nota van het voortgangsrapport van het voorzitterschap
over het voorstel inzake registratie van de opvarenden en meldingsformaliteiten voor schepen.
Het voorzitterschap benadrukte het belang van het pakket veiligheid van
schepen vanuit het oogpunt van het reduceren van regeldruk en het
versterken van de veiligheid. De Commissie toonde zich verheugd dat de
algemene oriëntaties werden aangenomen maar hield een algemeen
voorbehoud op beide voorstellen. Zo is de Commissie niet tevreden met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-33, nr. 626

2

de mogelijkheid voor lidstaten om gedurende een periode van 14 jaar
aluminiumschepen van de richtlijn te kunnen uitzonderen. Voorts riep de
Commissie op tot snellere voortgang van het derde voorstel in het pakket
inzake registratie van de opvarenden en meldingsformaliteiten voor
schepen.
Lidstaten spraken breed steun uit voor de algemene oriëntaties over de
twee richtlijnvoorstellen aangaande passagiersschepen en inspecties van
ro-ro-veerboten. Nederland markeerde het belang van het uitsluiten van
de bruine vloot (zeilschepen) en schepen die industrieel personeel
vervoeren (bijv. naar windmolenparken in aanleg) van de reikwijdte van
de richtlijn passagiersschepen en toonde zich tevreden met het compromisvoorstel. Twee lidstaten gaven aan de zeilschepen bij voorkeur mee te
hebben genomen onder de reikwijdte van de richtlijn en hierover een
schriftelijke verklaring te zullen afleggen. De Commissie pareerde deze
kritiek door erop te wijzen dat zeilschepen nu al zijn uitgezonderd van het
toepassingsbereik en dat dit in het voorliggende voorstel alleen wordt
verduidelijkt. De Commissie merkte tevens op dat zeilschepen juist om
veiligheidsredenen hulpmotoren aan boord hebben.
Ten aanzien van het voorstel inzake registratie van de opvarenden en
meldingsformaliteiten voor schepen waren de meningen tussen lidstaten
verdeeld ten aanzien van het gebruik van het Maritime Single Window
(MSW) voor de melding van gegevens van opvarenden ten behoeve van
reddingsoperaties in geval van een calamiteit. Een aantal lidstaten sprak
steun uit voor dit voorstel van de Commissie, waar enkele andere
lidstaten erop wezen dat het huidige voorstel leidt tot dubbele meldingen
en onnodige lasten.
Diversen
Terugkoppeling ICAO Assemblee en ontwikkelingen IMO
De Commissie meldde dat er tijdens de 39e Algemene Vergadering van de
burgerluchtvaartorganisatie van de Verenigde Naties (ICAO) een akkoord
is bereikt over een mondiaal systeem om de CO2-emissie van de
luchtvaart te beperken vanaf 2021; het Carbon Offset and Reduction
Scheme for International Aviation (CORSIA). De Commissie is tevreden
met het behaalde resultaat en benadrukte dat dit mede het gevolg was
van goede onderlinge Europese samenwerking. Een aantal lidstaten
waaronder Nederland stond stil bij de vervolgstappen die nu in
EU-verband moeten worden genomen met betrekking tot de implementatie van het mondiale systeem en met betrekking tot de wijze waarop
wordt omgegaan met de internationale luchtvaart onder het EU ETS.
Juridische zekerheid voor de maatschappijen is belangrijk nu de huidige
«stop the clock» regeling bijna verlopen is. De Commissie gaf aan begin
2017 met een voorstel te komen dat inspeelt op de afspraken gemaakt
tijdens de 39e Algemene Vergadering van ICAO.
Daarnaast gaf de Commissie een terugkoppeling over de 70e vergadering
van het comité voor bescherming van het mariene milieu (Marine
Environment Protection Committee) van de International Maritieme
Organisatie (IMO). Hierin is vooruitgang geboekt op het gebied van
emissie-eisen voor CO2 voor internationale scheepvaart. Zo is er een
verplicht systeem voor dataverzameling op het gebied van brandstofverbruik van schepen goedgekeurd als ook een strategie over de in de
toekomst te nemen maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen terug
te dringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-33, nr. 626

3

Luchtvaartovereenkomst Cyprus
Cyprus, die dit agendapunt had aangevraagd, vroeg aandacht voor de
onderhandelingen tussen de Europese Commissie en Turkije over
luchtvaartrechten. Cyprus maakte zich zorgen over de wijze waarop de
onderhandelingen door Commissie worden gevoerd daar waar het gaat
over de soevereiniteit en veiligheid van luchttransport in het oostelijk
Middellandse Zeegebied. De Commissie verzekerde Cyprus dit onderwerp
zeer serieus te nemen.
Aankomende initiatieven op het terrein van het wegvervoer:
uitdagingen in het goederenvervoer
Dit diversenpunt is op verzoek van Frankrijk en Duitsland op de agenda
geplaatst. Beide lidstaten vroegen aandacht voor de sociale werkomstandigheden in deze sector. Er is een goed werkende interne markt nodig
maar met respect voor sociale waarden. Minimum loon en duidelijke
regels voor cabotage zijn hierbij aandachtspunten. Voorts hekelden deze
lidstaten de georganiseerde en frauduleuze manipulatie van tachografen
om zo maximale werktijden te omzeilen. Diverse lidstaten steunden het
pleidooi van Frankrijk en Duitsland voor sterke handhaving van de regels
met strengere sancties. Tot slot pleitte Frankrijk voor de instelling van een
agentschap op het terrein van het wegvervoer, zoals die voor andere
vervoersmodaliteiten al wel bestaat, om beter toe te kunnen zien op
naleving van de regels.
Een groep van tien lidstaten reikten een schriftelijke verklaring uit met de
boodschap dat verdere liberalisering van de interne markt voor transport
van belang is en dat het wegvervoer terecht niet onder de detacheringsrichtlijn valt. Om fraude tegen te gaan moet de nadruk van EU-actie vooral
liggen op de handhaving van bestaande regels, aldus deze lidstaten. Een
aantal lidstaten nam een meer middenpositie in en benadrukte dat sociale
dumping moet worden tegengegaan, zonder het concurrentievermogen
van de sector aan te tasten. Nederland wacht de Commissievoorstellen op
het gebied van wegvervoer af.
De Commissie gaf aan in het tweede kwartaal van 2017 met voorstellen te
zullen komen die ingaan op aspecten als de interne markt, de sociale
dimensie, wegbeprijzing (inclusief de bijdrage hiervan aan emissiearme
mobiliteit) en de digitalisering in het transport.
Typegoedkeuring: implicatie van de «emissieonregelmatigheden»
Dit agendapunt is op verzoek van Duitsland geagendeerd. Duitsland vroeg
wederom aandacht voor het belang om de definitie van «defeat devices»
aan te passen in de Euro 5/6 verordening. Duitsland hield al eerder
hetzelfde pleidooi in de transportraad, de milieuraad en de Raad voor
Concurrentievermogen van afgelopen juni.
Commissaris Bulc gaf, namens Commissaris Bienkowska, een toelichting
op de voortgang van de onderhandelingen over typegoedkeuring van
motorvoertuigen. De Commissie noemde de voortgang van de onderhandelingen over het voorstel inzake typegoedkeuring voor motorvoertuigen
op technisch niveau tot nu toe onvoldoende en riep Ministers op zich in te
zetten voor een tijdig akkoord. De Commissie benadrukte dat het niet
nodig en wenselijk is om artikel 5.2 van de Euro 5/6 verordening aan te
passen om het begrip «defeat device» te verduidelijken. De definitie is
volgens de Commissie helder en er wordt momenteel gewerkt aan
richtsnoeren met voorbeelden om het begrip verder te verduidelijken,
waarbij eveneens rekening kan worden gehouden met nieuwe ontwikke-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-33, nr. 626

4

lingen en innovaties. Een tweetal lidstaten sprak steun uit voor het
pleidooi van Duitsland, waar Nederland zich schaarde achter het
standpunt van de Commissie dat aanpassing van de Euro 5/6 verordening
niet nodig en wenselijk is en slechts leidt tot vertraging van het proces.
Nederland maakte zich daarnaast hard voor een sterker systeem voor
typegoedkeuring en markttoezicht, met gelijke toepassing van regelgeving, harmonisatie en aanscherping van het controlemechanisme. Een
tweetal andere lidstaten pleitte voor meer tijd voor de sector om zich te
kunnen aanpassen aan de nieuwe regels.
Transportbeveiliging
De Commissie gaf een update over de ontwikkelingen op het gebied van
beveiliging in de transport sector. Naast Eurocommissaris Transport
Violeta Bulc was ook Eurocommissaris Veiligheidsunie Julian King
aanwezig. De Commissie is van mening dat beveiliging van de transportsectoren moet worden bezien vanuit een op risico gebaseerde
benadering. De beveiliging van de verschillende modaliteiten moet
worden verhoogd, terwijl het comfort tijdens de reis en een goede
doorstroming van goederen worden gewaarborgd. De Commissie
benadrukte dat de verantwoordelijkheid voor beveiliging in principe bij de
lidstaten ligt, maar dat er ook op het vlak van vervoer een gecoördineerde
respons moet komen op de algemene dreiging.
Verschillende lidstaten benadrukten dat er maatregelen moeten worden
getroffen met betrekking tot de verhoogde terreurdreiging binnen de
transportsector. Voorbeelden hiervan zijn de reeds bestaande maatregelen
in de luchtvaart en richtsnoeren voor de beveiliging van luchthavens. Ook
wordt nagedacht over personalisering van internationale treinkaartjes.
Daarnaast werd er door een aantal lidstaten belang gehecht aan een
integrale aanpak, waarbij de beveiliging van alle modaliteiten wordt
opgepakt.
Verkeersveiligheid
De Commissie riep lidstaten op meer te doen om het aantal verkeersongelukken drastisch terug te brengen. De voortgang op het terrein van
verkeersveiligheid stagneert, met in 2016 nog altijd 26.000 verkeersdoden
en 135.000 zwaargewonden. De Commissie riep daarbij op de mogelijkheden binnen de richtlijn grensoverschrijdende handhaving beter te
benutten, onder meer door beter gebruik van het elektronisch informatiesysteem voor data-uitwisseling over voertuigregistratie en systematischer
onderzoek naar verkeersovertredingen die zijn gepleegd door
niet-ingezetenen. In november 2016 waren slechts 23 van de 28 lidstaten
verbonden met het elektronisch systeem en lang niet alle verkeersovertredingen door niet-ingezetenen worden onderzocht, aldus de Commissie.
Nederland heeft overigens aan alle verplichtingen van de richtlijn voldaan.
Follow-up Verklaring van Amsterdam
Dit agendapunt is op verzoek van Nederland op de transportraad
geagendeerd. Nederland herinnerde aan de afspraken in de Verklaring van
Amsterdam over zelfrijdende voertuigen, aangenomen tijdens de
informele transportraad onder Nederlands voorzitterschap, april 2016.
Nederland nodigde lidstaten en de Commissie uit voor een eerste
bijeenkomst van de «high level structural dialogue connected and
automated driving», in februari 2017. Nederland benadrukte daarbij het
belang van zowel het aspect van connected als het aspect van automated
in de ontwikkeling van zelfrijdende voertuigen. Tijdens de high level
bijenkomst wil Nederland de Commissie uitnodigen te rapporteren over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-33, nr. 626

5

de voortgang richting een gemeenschappelijke strategie, bespreken hoe
grootschalige grensoverschrijdende testen mogelijk gemaakt kunnen
worden en tot slot komen tot een gemeenschappelijke interpretatie van de
VN-Verdragen van Wenen en Genève, zodat deze de ontwikkeling van
zelfrijdende voertuigen niet in de weg staan. Diverse lidstaten spraken
steun uit voor verdere stappen op EU-niveau op het terrein van zelfrijdende voertuigen, in navolging van de Verklaring van Amsterdam.
De Commissie kondigde aan een eerste mijlpaal te hebben behaald met
de presentatie van de Europese strategie voor C-ITS (Cooperative and
Intelligent Transport Systems) op 30 november 2016, een dag voor de
Transportraad. Het doel van de strategie is om convergentie van investeringen en regelgevende kaders binnen de EU te faciliteren, om zo de
ontwikkeling van volwassen C-ITS diensten te stimuleren, onder andere
door middel van een wetgevend kader op EU-niveau.
Vrouwen in transport
De Commissie meldde dat het belangrijk is dat er een meer gebalanceerde
verdeling komt tussen mannen en vrouwen die werken in de transportsector. Dit heeft voordelen voor de diversiteit en is belangrijk voor
innovatie, duurzaamheid en economisch herstel. Dit moet zowel op
Europees niveau worden bereikt, als op nationaal en bedrijfsniveau. De
Commissie heeft een EU-brede consultatie gehouden over dit onderwerp
en een evenement georganiseerd om zo te strijden tegen de stereotypen
die bestaan over (vrouwen in) de transportsector. Daarnaast zijn er
bewustwordingscampagnes en is er een platform opgericht om geweld
binnen deze sector tegen te gaan.
Galileo
De Commissie heeft bij de update over het Europese civiel satellietnavigatiesysteem Galileo aangegeven dat er op 17 november 4 satellieten met
een Ariane raket succesvol zijn gelanceerd. Volgens de Commissie vindt
er een verschuiving plaats van de testfase van het systeem naar de
operationele fase. In deze operationele fase worden drie initiële services
voor Galileo (open dienst, publiek gereguleerde dienst en informatie voor
zoek- en reddingsdiensten) gestart. Deze zorgen voor betere betrouwbaarheid en nauwkeurigheid in GPS-gerelateerde informatie. Een paar
lidstaten feliciteerden de Commissie met de succesvolle lancering van de
Ariane raket en gaven aan het belang van een goed informatiesysteem
voor verschillende doeleinden te delen.
Europese Strategie voor emissiearm transport
De Commissie heeft in de Transportraad de Europese strategie voor het
reduceren van broeikasgassen in de Europese transport- en mobiliteitssector toegelicht. De strategie bestaat uit drie kernthema’s. Ten eerste het
gebruik van digitale technologieën en smart pricing om emissiearme
vervoerswijzen aantrekkelijker te maken. Het tweede kernthema is het
stimuleren van emissiearme alternatieve energie zoals biobrandstoffen en
elektrisch rijden. Ten derde zet de Commissie in op de overgang naar het
gebruiken van emissievrije voertuigen.
Werkprogramma Maltees voorzitterschap
Het inkomend Maltees voorzitterschap presenteerde het programma voor
het komend halfjaar. Malta gaf aan het werk van het eerdere Nederlands
en het Slowaaks voorzitterschap op het terrein van de maritieme sector
voort te zullen zetten en zich in te zetten voor een akkoord met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-33, nr. 626

6

Europees Parlement op het gehele pakket. Ook de luchtvaartsector krijgt
prioriteit, met inzet op een akkoord met het Europees Parlement over de
EASA-verordening, start van onderhandelingen over het aankomend
voorstel inzake de bescherming tegen subsidies en oneerlijke praktijken
en onderhandelingen over mandaten voor nieuwe luchtvaartovereenkomsten met derde landen. Met betrekking tot landtransport gaf Malta
aan te willen werken aan twee aankomende Commissievoorstellen inzake:
1. training voor professionele chauffeurs en 2. passagiersrechten op het
spoor. Tot slot zal Malta een aantal stakeholder en ministeriële conferenties organiseren over verkeersveiligheid en maritiem transport in
Malta. De informele transportraad zal plaatsvinden op 28 en 29 maart en
staat in het teken van duurzaam en concurrerend maritiem vervoer en
verkeersveiligheid op de weg. Er is mogelijk een transportraad op
24 februari en in ieder geval op 8 juni 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-33, nr. 626

7