Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

58
Vragen van de leden Sjoerdsma (D66) en Omtzigt (CDA) aan de Minister van
Buitenlandse Zaken over de repatriëringsmissie MH17 en de stand van zaken
omtrent vliegramp MH17 (ingezonden 3 september 2014).
Antwoord van Minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) en Minister
Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 22 september 2014)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Joint investigation into Flight MH17»
dat het landelijk parket op 29 augustus op zijn site plaatste?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Kunt u de overeenkomst tussen Oekraïne, België, Australië en Nederland
openbaar maken en aan de Kamer doen toekomen?
Waarom is deze overeenkomst niet vermeld in de lijst van verdragen, MOU’s
etcetera, die Nederland in het kader van MH17 heeft afgesloten?2
Hoe verloopt op dit moment de samenwerking met Maleisië in het strafrechtelijke onderzoek? Waarom doet Maleisië niet mee met de overeenkomst?
Antwoord 2, 3 en 4
Oekraïne, België, Australië en Nederland hebben praktische en operationele
afspraken gemaakt over de samenwerking in hun strafrechtelijke onderzoeken. De aard van dergelijke informatie leent zich niet voor openbaarmaking.
Bij de gemaakte afspraken heeft ook Maleisië zich aangesloten. Het bekendmaken van het bestaan van de afspraken kon alleen plaatsvinden in
afstemming met de betrokken landen. De bekendmaking heeft plaatsgevonden met het persbericht dat op 29 augustus uitgegeven is door het openbaar
ministerie.
Vraag 5
Kunt u de verdragen, MOU’s, etcetera die in het antwoord op vraag 5k
worden vermeld, aan de Kamer sturen, indien noodzakelijk vertrouwelijk?

1
2

ah-tk-20142015-58
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.om.nl/actueel/nieuwsberichten/@163033/joint-investigation
Antwoord op vraag 5k van de Lijst van vragen en antwoorden inzake MH17 (2014Z14586)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 5
De tekst van het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en Oekraïne
inzake de internationale missie tot bescherming van het onderzoek is reeds
uitgereikt tijdens de technische briefing op 28 juli jl. Het is op 29 juli jl. ter
kennis gebracht van de Kamer overeenkomstig het bepaalde in artikel 13,
eerste lid, van de rijkswet Goedkeuring en Bekendmaking Verdragen.
(Kamerstuk 33 997, nr. 4). Het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en Australië inzake de aanwezigheid van Australisch overheidspersoneel in
Nederland ten behoeve van de reactie op het neerhalen van vlucht MH17 van
Malaysia Airlines is op 4 augustus jl. ter kennis gebracht van de Kamer
(Kamerstuk 33 997, nr. 8.
Het MoU in de vorm van een briefwisseling tussen Nederland en Australië
houdende «Arrangements concerning the Australian contribution to the
International Mission for Protection of Investigation in Ukraine» kan niet aan
de Kamer worden gestuurd. Australië heeft aangegeven zeer te hechten aan
de vertrouwelijkheid van dit document.
Wat betreft de overeenkomst tussen Oekraïne en Nederland inzake het
onderzoek naar de toedracht, verwijs ik u naar het antwoord op vraag 6.
Vraag 6
Kunt u de afspraak in antwoord 5k nader toelichten? Wie heeft er bezwaren
en van welke aard zijn die?
Antwoord 6
Het National Bureau of Air Accident and Incidents Investigation with Civil
Aircraft (NBAAII, de onderzoeksautoriteit van de Oekraïne), heeft de uit ICAO
annex 13 voortvloeiende gehoudenheid tot onderzoek gedelegeerd aan de
Onderzoeksraad voor Veiligheid. Dit is in overeenstemming met art. 5.1 annex
13 van ICAO. Deze delegatie is neergelegd in een overeenkomst tussen de
NBAAII en de Onderzoeksraad. Zonder toestemming van de NBAAII kan deze
overeenkomst niet openbaar worden gemaakt.
Vraag 7
Heeft u kennisgenomen van het interview dat de vicepremier Andreï
Pourguine van de zelf uitgeroepen en niet-erkende volksrepubliek Donetsk
gegeven heeft met het Russische staatspersbureau Ria Novesti «MH17: les
insurgés invitent les experts malaisiens sur le lieu du crash»?3
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Heeft Nederland (of één van de andere relevante landen) gevraagd om de
brokstukken van MH17 te mogen bergen, of klopt het statement van Andreï
Pourguine dat er geen interesse in de brokstukken is?
Antwoord 8
Vanaf vrijdag 18 juli 2014 zijn experts van het Landelijk Team Forensisch
Onderzoek (LTFO) en leden van de Koninklijke Marechaussee (KMar)
afgereisd naar Oekraïne. Het terugbrengen van de stoffelijke overschotten en
persoonlijke eigendommen naar Nederland is van meet af aan hoofddoel
geweest van de missie.
Gezien de veiligheidssituatie in Oekraïne op dat moment, de afspraken die
door de OVSE met de separatisten zijn gemaakt en de genoemde doelstelling
van de missie, waren de leden van het team in eerste instantie vooral gericht
op het zoeken naar de stoffelijke overschotten en de persoonlijke bezittingen.
Alles wat bijdraagt aan de waarheidsvinding wordt in het strafrechtelijk
onderzoek of in het onderzoek naar de toedracht meegenomen. Dit geldt ook
voor de brokstukken. Zowel de OvV als het OM zijn in het belang van de
beide onderzoeken geïnteresseerd in een aantal specifieke wrakstukken. In
een volgende missie naar het rampgebied zal worden gekeken of het
mogelijk is om die wrakstukken te bergen.

3

http://fr.ria.ru/world/20140830/202297085.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 9
Klopt het dat de separatisten 20 vierkante kilometer terrein uitgekamd
hebben, zoals de heer Pourguine beweerd heeft? Zo ja, heeft u hen dan
gevraagd om de kaarten van het uitgekamde terrein te overhandigen?
Antwoord 9
De bewering is bekend, zoals ook door de korpschef in de technische briefing
van 11 augustus jl. aan de hand van kaartmateriaal is toegelicht. Dit kan
echter niet worden geverifieerd omdat de toegang tot het gebied vanwege
het gewapende conflict problematisch is geweest en nog steeds is.
Aan de lokale hulpdienst zijn door tussenkomst van de OVSE de relevante
kaarten gevraagd. Op 31 augustus heeft de politie van de leiding van de State
Emergency Services (SES) kaartmateriaal van het zoekgebied verkregen. In
deze kaarten is het doorzochte gebied aangeduid, maar is geen aanduiding
van aangetroffen lichamen, persoonlijke bezittingen of wrakstukken gemarkeerd. Uit de kaarten lijkt het zoekgebied ruimer te zijn geweest dan 20
vierkante kilometer.
Vraag 10
Wanneer heeft u de Oekraïense overheid om de kaarten gevraagd van het
uitgekamde gebied?
Antwoord 10
Tussen 21 juli en 20 augustus is een aantal keer verzocht om de kaarten. Het
verzoek was uitgezet bij de Oekraïense regering en door tussenkomst van de
OVSE bij de SES en andere lokale autoriteiten. Uiteindelijk is dit verzoek
volledigheidshalve ook formeel en schriftelijk ingediend bij de autoriteiten in
Kiev.
Vraag 11
Klopt het dat Maleisië het aanbod heeft om de brokstukken te krijgen en
zullen die ingebracht worden in het onderzoek van de Onderzoeksraad voor
de Veiligheid (OvV) en de strafrechtelijke onderzoeken?
Antwoord 11
In algemene zin geldt dat alle informatie die kan bijdragen aan waarheidsvinding, ook wordt benut in het strafrechtelijk onderzoek en het onderzoek naar
de toedracht. Zoals gebruikelijk kunnen wij echter over lopende strafrechtelijke onderzoeken geen mededelingen doen.
Voor het onderzoek van de Onderzoeksraad verwijzen wij naar het voorlopige
rapport dat op 9 september jl is gepubliceerd. Het kabinet zal niet reageren
met een beleidsreactie op het rapport van eerste bevindingen met de eerste
onderzoeksresultaten van de ramp met de MH17 van de Onderzoeksraad voor
de Veiligheid (zoals gevraagd in uw verzoek van 9 september, (Kamerstuk
33 997, nr. 16/2014D30624). Op diverse punten is nog nader en verdiepend
onderzoek aangekondigd.
Vraag 12
Wanneer, op welke wijze, en bij wie heeft u tussen 20 juli 2014 (toen de
Oekraïense regering bekend maakte dat er een lokale zoekactie in het
rampgebied werd uitgevoerd met 800 vrijwilligers) en 5 augustus (toen u
gedetailleerde informatie over de zoekactie ontving), proberen te achterhalen
wat de reikwijdte was van deze zoekactie?
Antwoord 12
In de eerste dagen na de ramp was niet helder onder wiens gezag de eerste
zoekactiviteiten werden verricht, alsook hoe omvangrijk en hoe gestructureerd deze waren. Wel stond vast dat de rampplek in handen was van de
separatisten. Zie het antwoord op de vragen 14, 15, 16 en 17. De prioriteit in
het contact met de separatisten lag bij het verkrijgen van toegang tot de
rampplek met hulp van de OVSE.
Vraag 13
Waarom heeft u niet direct op 20 juli om meer informatie gevraagd bij de
Oekraïense autoriteiten, zeker gezien de volgende uitspraak van de Oekraïense vicepremier Volodimir Grojsman op 20 juli 2014 over de zoekactie- in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

aanwezigheid van een Nederlandse vertegenwoordiger –: «In terms of search
and rescue: 200 people from the Ministry of Emergency are now working on
that. According to our preliminary estimations 800 volunteers are involved in
such operations»?
Antwoord 13
De uitspraak van vicepremier Groisman is ook eerder op dezelfde dag (20 juli)
door hem gedaan bij een overleg waar ook Nederlandse vertegenwoordigers
bij aanwezig waren. Daarbij werd duidelijk dat Oekraïense autoriteiten niet
meer informatie daarover hadden, dat de Oekraïense autoriteiten geen direct
gezag over deze hulpdiensten konden uitoefenen en dat niet duidelijk was
wat deze personen wel en niet konden doen, gegeven het feit dat het gebied
onder controle van separatisten stond en niet onder die van de Oekraïense
autoriteiten.
Vraag 14, 15, 16 en 17
Waarom heeft de Minister-President tijdens de briefing aan de Kamer op
21 juli niets gezegd over de officiële lokale zoekactie, ondersteund door
vrijwilligers?
Waarom heeft u geen informatie verschaft over de 200 personen die
ambtshalve in het zoekgebied actief waren namens het Ministerie van
Noodgevallen?
Deelt u de mening dat vicepremier Grojsman tijdens zijn persconferentie van
20 juli 2014 duidelijk aangeeft dat de zoekactie plaatsvond onder leiding van
de Oekraïense autoriteiten? Zo neen, waarom niet?
Waarom spreekt u in uw brief van 24 juli 2014 slechts over «inspanningen
van lokale bewoners en hulpdiensten», gezien de specifieke informatie die
vicepremier Grojsman op 20 juli gaf en gezien de informatie die u naar eigen
zeggen kreeg op 20 juli?
Antwoord 14, 15, 16 en 17
De zoekactie zou hebben plaatsgevonden onder de leiding van de lokale
hulpdienst uit Donetsk. Deze lokale hulpdienst valt weliswaar formeel onder
Kiev, maar opereert de facto in het gebied dat in handen is van de separatisten. Ook vicepremier Groisman maakte in zijn bekendstelling duidelijk dat het
gebied in handen van de gewapende separatisten was. Daarom kon niet
worden vastgesteld of de zoekactie ook daadwerkelijk onder leiding van de
centrale Oekraïense autoriteiten plaatsvond. Om dezelfde reden kon niet
geverifieerd worden dat er 200 personen ambtshalve in het gebied aanwezig
waren.
Vraag 18
Hoeveel stoffelijke overschotten hebben zoekacties onder leiding van de
Oekraïense autoriteiten en die onder Nederlandse leiding respectievelijk
opgeleverd?
Antwoord 18
Er hebben inmiddels 211 identificaties plaatsgevonden (stand van zaken
12 september). Zolang het identificatieproces nog niet is afgerond, kunnen
geen uitspraken worden gedaan over het aantal stoffelijke overschotten.
Vraag 19
Op welke wijze heeft u uw waardering uitgesproken in de richting van de
Oekraïense autoriteiten voor de zoekactie die zij georganiseerd hebben?
Antwoord 19
De Minister-President heeft tijdens zijn persconferentie (6 augustus) dank
uitgesproken voor het werk van de lokale Oekraïense hulpverleners en
bevolking. Minister Timmermans heeft bij zijn bezoeken blijk gegeven van de
waardering van Nederland voor de inspanningen door Oekraïense autoriteiten op alle niveaus. De Nederlandse Head of Mission de heer P.J. Aalbersberg
heeft op een persconferentie (3 augustus) in Kharkiv voor de lokale media
blijk gegeven van grote waardering voor de professionaliteit van de lokale
hulpdiensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4