Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

28 684

Naar een veiliger samenleving

28 741

Jeugdcriminaliteit

Nr. 462

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 maart 2016
Hierbij bied ik u de publicaties «Veiligheidsmonitor 2015» (hierna: VM) en
de «Monitor Jeugdcriminaliteit over de periode 1997–2015» (hierna: MJC)
aan1.
Veiligheidsmonitor 2015
De VM is een grootschalig jaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek,
uitgevoerd in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
en het Ministerie van Veiligheid en Justitie, waarin onder meer de ervaren
leefbaarheid en overlast in de woonbuurt, veiligheidsbeleving, slachtofferschap van veel voorkomende criminaliteit en cybercrime en het oordeel
van de burger over het optreden van de politie worden onderzocht.
Stabiel beeld over 2015
De uitkomsten in het jaar 2015 zijn ten opzichte van 2014 (Kamerstuk
28 684, nr. 435) grotendeels gelijk. Het slachtofferschap van criminaliteit in
het algemeen en van vermogens- en vandalismedelicten in het bijzonder
is gedaald, terwijl het slachtofferschap van geweldsdelicten en cybercrime2 nagenoeg op hetzelfde niveau is gebleven.3 De algemene
onveiligheidsgevoelens en die in de eigen buurt zijn afgelopen jaar niet
veranderd. De door burgers ervaren ernstige sociale overlast4 is gelijk
gebleven. De tevredenheid van burgers over het functioneren van de
politie in de buurt en in het algemeen zijn in 2015 ook op hetzelfde niveau
gebleven.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Vormen van cybercrime: identiteitsfraude, koop- en verkoopfraude, hacken en cyberpesten.
3
In deze brief wordt alleen bij statistisch relevante verschillen tussen jaren gesproken van een
stijging of daling. Is het verschil statistisch niet relevant dan wordt er gesproken van gelijk
blijven.
4
Ernstige last van: dronken mensen op straat, drugsgebruik- of handel, overlast door buurtbewoners, lastig gevallen worden op straat, rondhangende jongeren.
2

kst-28684-462
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 462

1

Positief beeld over deze kabinetsperiode
De periode 2012–2015 laat een overwegend positief beeld zien:
• Het totale slachtofferschap van veel voorkomende criminaliteit is met
11% gedaald. Deze daling is terug te zien bij het slachtofferschap van
zowel geweldsdelicten (–15%), vermogensdelicten (–8%) als vandalismedelicten (–16%);
• Het slachtofferschap van cybercrime daalde met 8%;
• Het aantal burgers dat ernstige sociale overlast ervaart is met 10%
gedaald. In het bijzonder overlast door hangjongeren en lastig
gevallen worden op straat zijn gedaald. De overige vormen van sociale
overlast (drugsoverlast, overlast van omwonenden, overlast van
dronken mensen op straat) zijn gelijk gebleven. Ook bij andere vormen
van overlast is een positieve ontwikkeling te zien: het aantal mensen
dat ernstige fysieke verloedering ervaart5 daalde met 7% en het aantal
dat ernstige verkeersoverlast ervaart daalde met 10%6;
• Het aantal mensen dat zich in het algemeen wel eens onveilig voelt is
met 3% gedaald. Het aantal mensen dat zich in de eigen buurt wel
eens onveilig voelt is per saldo gelijk gebleven;
• Het aantal burgers dat tevreden is over het totale functioneren van de
politie in de eigen buurt en over het functioneren in het algemeen is
iets gestegen.
Monitor Jeugdcriminaliteit
De Monitor Jeugdcriminaliteit (MJC) is een onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) met de meest
recente cijfers over de ontwikkeling van de jeugdcriminaliteit. Het WODC
werkt hierbij samen met het CBS. Deze editie geeft de ontwikkelingen in
de jeugdcriminaliteit in de periode 1997–2015 weer, waarbij de nadruk ligt
op ontwikkelingen in de laatste vijf jaren, 2010–2015. Bij het opstellen van
de monitor is gebruik gemaakt van meerdere van elkaar onafhankelijke
bronnen: zelfrapportage van jongeren over hun betrokkenheid bij
jeugdcriminaliteit, de politieregistratie van verdachten van een misdrijf en
de registratie van strafrechtelijke daders waarbij het Openbaar Ministerie
(OM) of de rechter (ZM) een jongere schuldig heeft bevonden.
Voor het eerst is in het zelfrapportage onderzoek ook uitgebreid onderzoek
gedaan naar de mate waarin jongeren zeggen online delicten te hebben
gepleegd. Deze delicten kunnen worden onderscheiden in cyberdelicten
(met ICT als doelwit) zoals inloggen op een computer of website zonder
toestemming en gedigitaliseerde delicten (met ICT als middel) zoals
online bedreiging.
Beeld in de periode 2010–2015
De MJC geeft in hoofdlijnen de volgende ontwikkelingen aan:
• De jeugdcriminaliteit in Nederland daalt nog altijd en daarmee ook het
aantal zaken dat instroomt bij- en wordt afgedaan door OM en ZM;
• De daling in de jeugdcriminaliteit op basis van zelfrapportage is
minder sterk dan blijkt uit de politie- en justitiestatistieken. Mogelijk is
er een verschil in daling naar ernst en frequentie van delictgedrag. Dit
wordt momenteel nader onderzocht;
• De geregistreerde criminaliteit daalt onder jeugdigen harder dan onder
volwassenen;
• De jeugdcriminaliteit daalt bij bijna alle onderscheiden subgroepen
(naar demografische en sociaal economische kenmerken, type
misdrijf);
5
6

Rommel op straat, vernield straatmeubilair, bekladde muren of gebouwen, hondenpoep.
Te hard rijden, parkeerproblemen, agressief verkeersgedrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 462

2

•

Uit het zelfrapportage onderzoek onder jongeren blijkt dat de betrokkenheid bij online delicten aanzienlijk is. Minderjarigen zeggen relatief
vaker dan jongvolwassenen betrokken te zijn bij gedigitaliseerde
delicten (respectievelijk 22% en 14%) en jongvolwassenen zeggen
vaker dan minderjarigen betrokken te zijn bij cyberdelicten (respectievelijk 22% en 17%).

Doorontwikkeling monitoring jeugdcriminaliteit
In de MJC zijn de ontwikkelingen die zich voordoen in de jeugdcriminaliteit op basis van verschillende bronnen onderzocht. Het WODC en het
CBS geven aan dat met deze bronnen op dit moment de meest complete
informatie kan worden geboden van de ontwikkeling van de jeugdcriminaliteit in Nederland. De komende jaren zal het beeld over de jeugdcriminaliteit nog verder worden aangevuld door gebruik te maken van nieuwe,
innovatieve onderzoekstechnieken waardoor bijvoorbeeld nieuwe
fenomenen als online criminaliteit nog beter in beeld kunnen worden
gebracht. En door gebruik te maken van de kennis van experts op dit
terrein, om de ontwikkelingen nog beter te kunnen duiden. Zo wordt
voortdurend gewerkt aan het verbeteren van het inzicht in de ontwikkelingen in de jeugdcriminaliteit.
Tot slot
De VM laat over 2015 een relatief stabiel beeld zien. Over de gehele
kabinetsperiode is er echter een duidelijk positief beeld van minder
slachtofferschap van zowel veel voorkomende criminaliteit als cybercrime,
minder ervaren overlast, licht dalende algemene onveiligheidsgevoelens
en een gestegen tevredenheid over de politie. Daarnaast laat de MJC zien
dat ook de jeugdcriminaliteit zich in positieve zin ontwikkelt: er is sprake
van een daling van de jeugdcriminaliteit over de periode van 2010–2015.
Deze trends uit de VM en de MJC zijn ook in lijn met de dalende ontwikkeling die de door de politie geregistreerde criminaliteit al jarenlang laat
zien. Uitgaande van de voorlopige politiecijfers 2015 laat 2012–2015 (deze
kabinetsperiode) een daling van 15,5 procent zien. In het voorjaar worden
de definitieve, meer gedetailleerde geregistreerde misdaadcijfers
gepubliceerd en aan u toegestuurd.
De gezamenlijke inspanningen van mijn departement, gemeenten, de
Nationale Politie, het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Kinderbescherming, het bedrijfsleven en diverse andere veiligheidspartners
hebben mede een bijdrage geleverd aan het veiliger maken van
Nederland. Uiteraard blijf ik mij de komende periode inzetten om
Nederland samen met alle betrokkenen nog veiliger te maken en zal ik uw
Kamer hierover regelmatig rapporteren.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 462

3