Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 1161

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 november 2022
Werk vormt een belangrijke schakel in onze samenleving. Als een
werknemer door ziekte uitvalt, moeten werkgevers én werknemers er dan
ook samen alles aan doen om de werknemer terug naar werk te
begeleiden. Dit is zeker in onze huidige arbeidsmarkt met personeelstekorten van cruciaal belang. Werkgevers, met name kleine werkgevers,
ervaren de verplichtingen bij ziekte van hun werknemers als zwaar. Dit kan
er voor zorgen dat werknemers minder snel een vast contract aangeboden
krijgen. Daarom heeft mijn voorganger een pakket afgesproken dat als
alternatief diende voor de plannen uit het vorige Regeerakkoord op het
gebied van loondoorbetaling bij ziekte1. Het gaat om maatregelen die de
loondoorbetalingsverplichtingen makkelijker, duidelijker en goedkoper
maken.
Tijdens de vaststelling van de begrotingsstaten voor het jaar 2022
(Kamerstuk 35 925 XV) is toegezegd uw Kamer te informeren over de
monitoring van de ontwikkelingen rond de MKB verzuim-ontzorgverzekering. Hier ga ik in deze brief op in, waarbij ik tevens de stand van
zaken geef van andere maatregelen, die uit bovengenoemd pakket komen.
Ontwikkelingen MKB verzuim-ontzorg-verzekering 2022
De MKB verzuim-ontzorg-verzekering is sinds 1 januari 2020 op de markt.
Dit verzekeringsproduct biedt kleine werkgevers naast dekking van het
financiële risico bij ziekte van werknemers ook ondersteuning bij de
verplichtingen en taken rond loondoorbetaling bij ziekte en re-integratie.
Het Verbond van Verzekeraars geeft aan dat er per 2022 naar schatting
10.000 MKB verzuim-ontzorg-verzekeringen zijn afgesloten. Ongeveer 60%
hiervan zijn werkgevers met minder dan vijf werknemers. Ongeveer 25%
van alle nieuw afgesloten verzekeringsproducten is de MKB verzuimontzorg-verzekering.
1

kst-29544-1161
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 29 544, nr. 873.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 544, nr. 1161

1

Zowel het Verbond van Verzekeraars als werkgeversorganisaties VNO
NCW en MKB-Nederland krijgen positieve signalen over het verzekeringsproduct. Verzekeraars zien dit ook terug in de klanttevredenheidsscores.
Elementen uit de MKB-verzuim-ontzorg-verzekering worden tevens
onderdeel worden van al langer bestaande verzuimverzekeringsproducten. De uitbreiding van de bestaande verzuimverzekeringen is dan ook
een gunstig effect van de MKB-verzuim-ontzorg-verzekering.
Voor 2022 verwachten verzekeraars een verdere groei van het gebruik van
het product. MKB-Nederland heeft de campagne «Loondoorbetaling bij
ziekte, daar wil je niet ziek van zijn» verlengd en draagt zo bij aan het
vergroten van de bekendheid. Ik ben voornemens om in 2023 een
onderzoek te laten uitvoeren naar de verzekeringsgraad onder (kleine)
werkgevers. Dit onderzoek moet inzicht geven waar (kleine) werkgevers
zich tegen verzekeren en hoe zich dat verhoudt tot de MKB-verzuimontzorg-verzekering.
Communicatie
Onderdeel van het pakket aan maatregelen voor loondoorbetaling bij
ziekte, zoals mijn voorganger dat eind 2018 heeft aangekondigd, is de
inzet op duidelijke en zichtbare communicatie over loondoorbetaling bij
ziekte. Het doel is dat werkgevers, werknemers en andere betrokkenen
weten welke verantwoordelijkheden zij wel en niet hebben als een
werknemer uitvalt wegens ziekte. In 2019 is mijn departement een
communicatietraject gestart om werkgevers in staat te stellen zich goed
voor te bereiden op de verplichtingen bij ziekte en re-integratie van
werknemers2.
In 2020 is onderzoek gedaan waarin de hoofdvraag centraal stond: hoe
zorgen we dat alle betrokkenen op het moment dat een werknemer ziek
wordt, doen wat nodig is om ervoor te zorgen dat maximaal twee jaar
loondoorbetaling bij ziekte zo veel mogelijk leidt tot werkhervatting?3 In
het onderzoek staat het traject dat de werknemer en werkgever tijdens de
loondoorbetalingsperiode bij ziekte afleggen centraal. De ervaringen van
zieke werknemers en hun werkgevers zijn als uitgangspunt genomen om
in beeld te krijgen welke acties alle betrokkenen tijdens het ziekteproces
dienen uit te voeren voor een succesvolle re-integratie.
Op basis van deze ervaringen uit de praktijk hebben de onderzoekers de
cruciale momenten, de benodigde acties en behoeften van de verschillende betrokkenen in dit proces bepaald. Dan gaat het bijvoorbeeld bij
langdurig verzuim om sturen op geleidelijke voortgang en op de timing
van re-integratie tweede spoor. De uitkomsten zijn vervolgens vertaald
naar handvatten voor een communicatiestrategie, zodat alle betrokkenen
doen wat nodig is zodat maximaal twee jaar loondoorbetaling bij ziekte zo
veel mogelijk leidt tot werkhervatting.
Naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek is het communicatieaanbod over loondoorbetaling bij ziekte en Wet verbetering poortwachter op de verschillende websites4 verbeterd. Na afronding hiervan is
er met sociale partners en stakeholders die een rol spelen in het proces
van re-integratie in de eerste twee ziektejaren gesproken en bleek er geen
sprake van een (ervaren) tekort in het communicatieaanbod over de
2

Ziekte en re-integratie van personeel | Hoe werkt Nederland.
https://www.kennisplatformwerkeninkomen.nl/documenten/rapporten/2021/03/19/
communicatie-loondoorbetaling-bij-ziekte.
4
Ziekteverzuim en herstel naar werk | Rijksoverheid.nl, Re-integratie en Wet Verbetering
Poortwachter | Arboportaal en www.hoewerktnederland.nl.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 544, nr. 1161

2

loondoorbetaling bij ziekte. Daarom zie ik op dit moment geen noodzaak
tot vervolgacties vanuit SZW gericht op het communicatieaanbod en
beschouw ik dit traject als afgerond.
MKB-Nederland heeft met subsidie van SZW een meerjarige communicatiecampagne met bijbehorend platform met informatie, content en tools
opgezet: «Loondoorbetalingbijziekte.nl, daar word je beter van»5. De
campagne stimuleert werkgevers zich voor te bereiden op verzuim door
ziekte van werknemers. Ik vind het belangrijk dat werkgevers zich
realiseren welke keuzes zij daarin hebben.
De campagne van MKB-Nederland draagt daar aan bij en bereikt de
doelgroep op verschillende manieren. Zo heeft de website in 2021/2022
bijna 50.000 unieke bezoekers aangetrokken. De socialmediacampagne
heeft 9,3 miljoen weergaves in 2021 en 2022 gerealiseerd in de ondernemersdoelgroep via Twitter, Google, Facebook, Instagram, TikTok en Bing.
Recent heeft er via NPO1, BNR en gekoppelde podcasts een radiocampagne gelopen. Daarnaast zijn er video’s ontwikkeld met maatwerk voor
verschillende kanalen en in 2022 is de focus meer gelegd op start-ups,
familiebedrijven en ambachtsondernemingen.
Medisch advies bedrijfsarts leidend bij RIV-toets
Het wetsvoorstel, waarmee het medisch advies van de bedrijfsarts over de
belastbaarheid van de zieke werknemer leidend wordt bij de toets door
UWV op de re-integratie-inspanningen van de werkgever, is 1 oktober
2020 aan uw Kamer aangeboden6.
Daarna hebben een rondetafelgesprek en twee schriftelijke rondes
plaatsgevonden, voordat in februari 2021 het wetsvoorstel controversieel
werd verklaard na de val van het vorige kabinet. Ik heb uw Kamer
16 november jl. gevraagd de behandeling van het wetsvoorstel voort te
zetten7.
Ik sta, net als het vorige kabinet, achter het uitgangspunt dat een
werkgever uit moet kunnen gaan van het medisch advies van de
bedrijfsarts over de belastbaarheid van zijn werknemer, aangezien de
werkgever dit niet zelf kan vaststellen. Afschaffen van één van de
grondslagen van een loonsanctie heeft tot gevolg dat werknemers in die
situaties dan 1) mogelijk eerder, indien van toepassing, een WIA-uitkering
in plaats van loon zullen ontvangen, 2) de ontslagbescherming twee jaar
blijft in plaats van maximaal drie jaar en 3) het recht op re-integratie door
de werkgever eindigt na twee in plaats van maximaal drie jaar. Op termijn
leidt dit wetsvoorstel daarom tot een toename van de structurele
WIA-uitkeringslasten met € 60 miljoen per jaar. Het wetsvoorstel is op zijn
vroegst uitvoerbaar voor UWV per 1 juli 2023.
Verbetering kwaliteit poortwachtersproces
Als kwaliteitsimpuls gaf mijn voorganger aan ZonMw de opdracht tot het
programma Verbetering kwaliteit poortwachtersproces. Dit is een
meerjarig programma, waarbij subsidieaanvragen tot en met 2025
worden uitgezet8. Het doel van dit programma is een bijdrage te leveren
aan de verbetering van de kwaliteit van het poortwachtersproces en de
re-integratie van werknemers door het ontwikkelen van kennis en het
stimuleren van implementatie en borging van kennis. Het programma
kent twee lijnen.
5

Loondoorbetaling bij ziekte.nl | Daar word je beter van!.
Kamerstuk 35 589, nr. 2.
7
Kamerstuk 35 589, nr. 9.
8
Verbetering_kwaliteit_poortwachtersproces__.pdf (zonmw.nl).
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 544, nr. 1161

3

Programmalijn 1 is gericht op het verbeteren van de professionalisering in
het poortwachtersproces en bevat drie projecten. Eén project binnen deze
lijn is het ontwikkelen van multidisciplinaire richtlijnen voor verzekeringsen bedrijfsartsen en arbeidsdeskundigen. Een tweede project betreft de
doorontwikkeling en onderbouwing van het zogenaamde BAR-instrument
(Beschrijving Arbeidsbelastbaarheid en Re-integratiemogelijkheden), wat
is bedoeld om de communicatie tussen de professionals te bevorderen
gedurende het poortwachtersproces. En het derde project binnen deze lijn
richt zich op gezamenlijke opleidingen en multidisciplinaire casuïstiekvoering. Deze drie projecten zijn opgesplitst in twee fasen. Fase 1 duurt
een jaar en is afgerond op 1 februari 2023. Fase 2 wordt naar verwachting
aansluitend gehonoreerd en duurt drie jaar.
Programmalijn 2 is gericht op de verbetering van het re-integratieproces.
Hier draait het om de versterking van de eigen rol van de zieke
werknemer, de bevordering van vernieuwende re-integratieaanpakken en
facilitering van aanpassingen in arbeidsorganisaties. In 2021 zijn in deze
programmalijn elf projecten van start gegaan met een looptijd van
maximaal vier jaar.
Verder wordt naast deze twee programmalijnen aandacht besteed aan een
impuls die bestaande kennisnetwerken dient te versterken en te
verbreden. Hier zijn in september jl. twee subsidieoproepen voor
opengesteld. Eén subsidieoproep is gericht op het organiseren van een
structureel overkoepelend landelijk kennisnetwerk. Een tweede subsidieoproep betreft het organiseren van concrete, overkoepelende activiteiten
om kennisuitwisseling en netwerken op het terrein van re-integratie van
zieke werknemers verder te versterken en verbreden. De projecten zullen
maximaal twee jaar duren.
Meer grip op re-integratie
In het pakket aan maatregelen voor loondoorbetaling bij ziekte van eind
2018 is met werkgevers afgesproken dat de rol van de zieke werknemer
tijdens de loondoorbetalingsperiode wordt verstevigd. Hiertoe zouden de
werknemer en werkgever in het plan van aanpak, de bijstellingen daarvan
en de eerstejaarsevaluatie hun visie op het re-integratietraject moeten
geven.9 Vorig jaar april10 is uw Kamer geïnformeerd dat met sociale
partners besproken wordt welke alternatieve uitwerking er mogelijk is van
de maatregel voor meer regie op re-integratie. De maatregel heeft tot doel
het verstevigen van de rol van de werknemer en het bevorderen van het
gesprek over de re-integratie tussen werknemer en werkgever.
Sociale partners onderschrijven het beoogde doel van de maatregel.
Vanuit werknemerszijde wordt getwijfeld aan de effectiviteit van deze
maatregel. Ik ben in overleg met sociale partners over de concept
ministeriële regeling. Werknemers en werkgevers zullen hun visie over de
re-integratie geven bij het opstellen van het plan van aanpak, het bijstellen
daarvan en de eerstejaarsevaluatie. De visie is gericht op zowel de korte
als de langere termijn en kan, net als het plan van aanpak zelf, regelmatig
bijgesteld worden als daar aanleiding toe is. Op deze manier wordt het
gesprek over de re-integratie bevorderd, waardoor de betrokkenheid van
werkgever en werknemer wordt vergroot. De ministeriële regeling die
hiervoor nodig is, wordt binnenkort uitgezet voor internetconsultatie en
uitvoeringstoetsen.

9
10

Kamerstuk 29 544, nr. 873.
Kamerstuk 29 544, nr. 1046.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 544, nr. 1161

4

Verbetering re-integratie 2e spoor
Ook is uw Kamer toegezegd om experimenten ter verbetering van
re-integratie tweede spoor (bij een andere werkgever) te starten11. Daarbij
is het eerder inzetten van de no-riskpolis tijdens de periode van loondoorbetaling bij ziekte als voorbeeld genoemd. In juli 2021 meldde mijn
voorganger dat bezien wordt hoe dit experiment vorm kan krijgen12.
Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met sociale partners en UWV. Met het
experiment zou de hypothese onderzocht worden dat door het eerder
verstrekken van de no-riskpolis meer werkgevers bereid zijn om
werknemers in dienst te nemen die tijdens de periode van loondoorbetaling bij ziekte in het tweede spoor re-integreren.
Een vergelijkbaar experiment met het eerder inzetten van de no-riskpolis
bij Ziektewet-gerechtigden in 2017 bleek echter niet effectief te zijn; deze
doelgroep kwam met dit experiment niet vaker en ook niet duurzamer aan
het werk13. Daarnaast vergt een experiment met de doelgroep die tijdens
de periode van loondoorbetaling bij ziekte privaat begeleid wordt een
nieuw (veelal handmatig) proces bij UWV. Zo’n experiment doet een groot
beroep op de professionals bij UWV. Daar is de capaciteit beperkt, omdat
momenteel volop wordt ingezet op de maatregelen om de mismatch
tussen vraag en aanbod van de sociaal-medische beoordelingen te
verkleinen14. Wetende dat eerdere experimenten met dit instrument niet
altijd effectiviteit konden aantonen en gegeven het beslag op de
uitvoering, kies ik er voor om dit specifieke experiment niet te starten.
De toezegging aan uw Kamer om experimenten te starten resulteerde ook
in een opdracht aan ZonMw tot het programma Verbetering re-integratie
2e spoor, dat in 2027 wordt afgerond met een eindevaluatie15. Het doel is
het bevorderen van succesvolle re-integratie in het tweede spoor
(re-integratie bij een andere werkgever) met behulp van een innovatieve
aanpak voor werknemers en werkgevers. De totale opbrengst van het
programma wordt een nieuw en breed repertoire aan aanpakken
(waarvan de werkzaamheid aannemelijk is) dat brede bekendheid krijgt.
Begin 2023 starten zeven projecten, die een looptijd hebben van vier jaar.
Zo is het project «Re-integratie OP MAAT: wat werkt voor wie?» gericht op
het vroegtijdig starten met een tweede spoor traject bij werknemers uit de
bouw- en zorgsector en wordt binnen het project «Een lerend netwerk als
antwoord op de vraag naar verbetering re-integratie tweede spoor»
samengewerkt door bedrijven om werk-leerplekken beschikbaar te maken
voor werknemers in het tweede spoor. Eind 2024 zullen tussenrapportages van de zeven projecten opgeleverd worden.
Tot slot
De maatregelen uit het pakket van eind 2018 zijn nu of in gang gezet of
reeds afgerond. Daarom zal ik niet langer integraal over dit pakket aan uw
Kamer rapporteren, maar op geëigende momenten u wel blijven
informeren over de maatregelen die nog lopen (zoals bijvoorbeeld in een

11

Kamerstuk 29 544, nr. 873.
Kamerstuk 29 544, nr. 1066.
Kamerstuk 29 544, nr. 956.
14
Kamerstuk 26 448, nr. 685.
15
Programmatekst_verbetering_re-integratie_2e_spoor.pdf (zonmw.nl).
12
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 544, nr. 1161

5

Stand van de uitvoering of Begroting SZW). In het coalitieakkoord zijn
nieuwe plannen aangekondigd op het gebied van loondoorbetaling bij
ziekte. U wordt hierover per brief in januari nader geïnformeerd.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 544, nr. 1161

6