Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2986

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 september 2022
Op 26 augustus jl.1 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de bestuurlijke en
politieke afspraken die perspectief moeten bieden voor structurele
verbetering van de doorstroom in de migratieketen. Met deze brief
informeer ik u over de voortgang. Allereerst ga ik met deze brief in op de
voorlopige oplossing voor deze situatie. In deze brief wordt verder
ingegaan op het instellen van de nationale aanpak overlast. Uit recente
berichtgeving blijkt dat de meeste gemeenten met een grote opvanglocatie geen of weinig overlast ervaren van asielzoekers. Tegelijkertijd zien
we dat een in omvang beperkte groep asielzoekers voor overlast zorgt
waardoor het draagvlak voor opvang onder gemeenten en bewoners
wordt ondermijnd. Daarom blijft een gerichte aanpak noodzakelijk en
wordt ingezet op versterking van de bestaande maatregelen. Daarnaast
zet deze brief de overgang naar een specifieke crisisstructuur uiteen.
Locatie Marnewaard
De situatie op en om het aanmeldcentrum in Ter Apel is al lange tijd zeer
schrijnend. Een essentieel onderdeel van de bestuurlijke afspraken tussen
VNG, IPO, VR en het Rijk is het oplossen van deze situatie in Ter Apel. Met
dank aan het Ministerie van Defensie, de gemeente Hogeland, het COA en
diverse andere partijen is sinds 10 september jl. enige verlichting
gerealiseerd in de vorm van de locatie Marnewaard. De locatie is bedoeld
om de asielzoekers voor een korte periode op te vangen totdat zij terecht
kunnen in Ter Apel voor de registratie, waarna zij zullen worden ondergebracht in opvanglocaties elders in het land. Het Ministerie van Defensie
heeft de locatie waarop de tijdelijke opvanglocatie is gerealiseerd in De
Marnewaard beschikbaar gesteld en heeft ook geholpen met de opbouw.
Daar ben ik de medewerkers van Defensie erkentelijk voor. Met deze
locatie is een belangrijk puzzelstuk gelegd in het streven om de opvang-

1

kst-19637-2986
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 19 637, nr. 2983

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2986

1

crisis het hoofd te bieden. De inzet is dat er nu geen personen meer de
nacht moeten doorbrengen rondom het aanmeldcentrum in Ter Apel.
Deze locatie betreft een tijdelijke voorziening waarbij wordt uitgegaan van
een duur van zes maanden. Op 10 september jl. is de locatie in gebruik
genomen.
Het proces ziet er met opening van locatie de Marnewaard als volgt uit. De
asielzoeker meldt zich in Ter Apel en ontvangt na de voorinschrijving door
de IND een volgnummer en een zogenaamde loopbrief. Eerste asielaanvragers (en vooralsnog nareizigers) worden per bus naar de Marnewaard
vervoerd. Na aankomst in de Marnewaard wordt voor de eerste asielaanvragers een afspraak gepland voor het I&R-proces in Ter Apel. Op de dag
van het I&R proces worden zij teruggebracht naar locatie Ter Apel. Voor
nareizigers wordt vanuit de Marnewaard snel andere opvang gezocht.
Voor de handhaving in de omgeving heeft de veiligheidsregio Groningen
bijstand gekregen van de KMar ten behoeve van de gemeenten Het
Hogeland, Westerwolde en Midden-Groningen.
Na het I&R-proces wordt de asielzoeker doorgeplaatst naar andere
opvang (anders dan Ter Apel of Marnewaard). Het blijft dan ook cruciaal
dat asielzoekers na het I&R-proces kunnen doorstromen naar opvanglocaties en dat de afgesproken crisisnoodopvang bij gemeenten tot stand
komt. Daarnaast biedt het Ministerie van Defensie waar dit nodig en
mogelijk is de komende tijd ook voor de nieuwe additionele grootschalige
locaties ondersteuning aan het COA in de opbouw en logistiek.
Nationale aanpak overlast
Samen met organisaties in de migratieketen, gemeenten, politie en het
OM wordt continu ingezet op versterking van de integrale aanpak van
overlastgevende en criminele asielzoekers. Daarvoor is de afgelopen jaren
een breed palet aan maatregelen ontwikkeld om overlast aan te pakken. Ik
zoek voortdurend naar mogelijkheden om deze aanpak nog gerichter
vorm te geven. In dat verband heb ik met mijn brief van 26 augustus jl. uw
Kamer reeds geïnformeerd over de formatie van een projectteam dat zich
in het bijzonder zal richten op de strafrechtelijke aanpak van de grootste
overlastgevers.
Inmiddels is voor dit projectteam een Coördinator Nationale Aanpak
Overlast aangesteld. Hij heeft de positie om ervoor te zorgen dat crimineel
gedrag en overlast van zowel geregistreerde als ongeregistreerde
vreemdelingen middels dossieropbouw en een strafrechtelijke, repressieve aanpak nog effectiever wordt aangepakt. Hij kan met kracht
overlastproblematiek aanpakken met commitment van de strafrechtketen
en de migratieketen.
De meerwaarde van dit project is de versterking van de huidige, voornamelijk vreemdelingrechtelijk georiënteerde, aanpak door meer de
verbinding te zoeken met politie en OM. De Coördinator Nationale Aanpak
Overlast zal hiertoe nauw samenwerken met de ketenmariniers, die reeds
binnen de vreemdelingenketen actief zijn om de verbinding tussen
regionale en landelijke partners op het gebied van overlast te versterken.
Door in te zetten op intensivering van de integrale aanpak wordt er voor
gezorgd dat de overlastgevers uit de groep worden gehaald en aangepakt,
en maximaal voorkomen dat zij uit beeld verdwijnen. Een plan van aanpak
wordt momenteel verder uitgewerkt.
Voor onder andere deze versterkte inzet is € 15 miljoen vrijgemaakt. In
aanvulling hierop is € 15 miljoen extra ter beschikking gesteld voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2986

2

Procesbeschikbaarheidslocaties (PBL) voor asielzoekers met een
kansarme asielaanvraag, zoals asielzoekers uit veilige landen van
herkomst. Dit is een vorm van bijzondere opvang waarbij een sober
regime geldt en de asielzoeker beschikbaar moet zijn op locatie, met als
doel een snelle afhandeling van de asielaanvraag en terugkeer naar het
land van herkomst. Daarnaast is ook € 15 miljoen extra vrijgemaakt voor
de versterkte inzet van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) bij
terugkeer van overlastgevers, waar ik uw Kamer bij brief van 26 augustus
jl. over heb geïnformeerd. De inzet van deze middelen wordt momenteel
verder uitgewerkt.
Overgang naar specifieke crisisstructuur
De afgelopen weken heeft het Rijk, in samenwerking met medeoverheden
en andere betrokken partijen, gewerkt aan een plan van aanpak over de
opvolging van de bestuurlijke en politieke afspraken. Dit betekent concreet
dat het plan ingaat op de uitwerking en implementatie van de afspraken.
Er is voor gekozen om zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande
overlegstructuren, meer in het bijzonder de Landelijke Regietafel (LRT) en
de Ministeriële Commissie Migratie en Samenleving (MCMS). Aanvullend
wordt een tijdelijk directeurenoverleg Doorstroom Migratieketen (DDM)
ingesteld. Dit gremium doet dienst als centraal monitorings- en coördinatiepunt van de verdere uitwerking van de bestuurlijke en politieke
afspraken en wordt daarbij ondersteund door een bestaand team van
professionals van het Rijk en medeoverheden. Hiermee zal de coördinatie
op 23 september overgaan van een nationale crisisstructuur naar een
specifieke crisisstructuur. De voorzitter van het Veiligheidsberaad en de
voorzitter van de VNG zijn ook bij de MCMS aanwezig. De crisisstructuur
wordt hiermee geborgd in bovenstaande gremia en organisaties die reeds
bezig zijn met de implementatie van de afspraken zoals het voorbereiden
van de overdracht van de CNO-locaties aan het COA en het inregelen van
de adequate zorg op CNO-locaties.
Tot slot hecht het kabinet eraan te benadrukken dat sprake is van
werkzaamheden onder grote (tijds)druk en moeilijke, steeds veranderende
omstandigheden. In deze omstandigheden doen alle betrokkenen er alles
aan om een zo goed mogelijke asielopvang te organiseren.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2986

3