UWV Jaarverslag 2019
-4

Inhoudsopgave

Voorwoord

2

Infographic

4

Kerncijfers

5

Dilemma’s

11

1. Dienstverlening gericht op werk
1.1. Dienstverlening om WW’ers en werkgevers bij elkaar te brengen
1.2. Dienstverlening om mensen met een arbeidsbeperking en werkgevers bij elkaar te brengen
1.3. Dienstverlening voor banenafspraak
1.4. Werkgevers beter bedienen in de arbeidsmarktregio’s
1.5. Leren en ontwikkelen
1.6. Arbeidsjuridische dienstverlening
1.7. Kwaliteit dienstverlening

14
14
17
23
23
25
25
26

2. Inkomensdienstverlening
2.1. Inkomenszekerheid bieden
2.2. Sociaal-medische beoordelingen
2.3. Handhaving
2.4. Contact met de klant
2.5. Klanttevredenheid
2.6. Loonaangifteketen en polisadministratie

29
29
32
36
43
46
47

3.

52

Nieuw beleid

4. Toekomstbestendige organisatie
4.1. Strategisch personeelsbeleid
4.2. Vernieuwen en vereenvoudigen ICT-landschap
4.3. Informatiebeveiliging en privacy
4.4. Kennisontwikkeling

57
57
61
64
67

5. Financiën en bedrijfsvoering
5.1. Doelmatigheid
5.2. Rechtmatigheid
5.3. Betrouwbaarheid niet-financiële informatie
5.4. Risicobeheersing

71
71
74
76
76

6. Governance
6.1. Raad van bestuur
6.2. Advies- en controleorganen UWV
6.3. Maatschappelijk verantwoord ondernemen
6.4. Onze omgeving

79
79
80
81
82

7. Jaarrekening
7.1. Balans per 31 december 2019
7.2. Staat van baten en lasten over 2019
7.3. Kasstroomoverzicht over 2019
7.4. Algemene toelichting
7.5. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
7.6. Toelichting op de balans
7.7. Toelichting op de staat van baten en lasten

86
86
87
88
89
91
94
102

8. Overige gegevens
8.1. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
8.2. Regeling omtrent verwerking saldo baten en lasten
8.3. Vorming en vrijval fondsen en reserveringen
8.4. Statutaire zeggenschap raad van bestuur

114
114
117
118
118

Lijst van afkortingen

119

1
UWV jaarverslag 2019

Voorwoord
2019 was een moeilijk jaar waarin we ook veel bereikt hebben.
We hebben de meeste afspraken gerealiseerd …
In 2019 hebben we meer mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie persoonlijke dienstverlening kunnen bieden
tijdens hun zoektocht naar werk. Ook hebben we circa 1,2 miljoen mensen correct en tijdig van inkomen voorzien.
Tegelijkertijd stonden we voor een aantal grote opgaven, zoals het werven en opleiden van veel nieuwe medewerkers
en het uitvoeren van de extra maatregelen om WW‑fraude aan te pakken. Ook complexe nieuwe wet- en regelgeving
betekende veel werk. Desondanks zijn we erin geslaagd om verreweg de meeste afspraken met het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) te realiseren – al zijn sommige resultaten wel iets minder goed dan in 2018.
Door onvoldoende verzekeringsartsencapaciteit slaagden we er niet in om alle sociaal‑medische beoordelingen uit te
voeren.
… en belangrijke mijlpalen behaald …
Samen met de Belastingdienst waren we op tijd klaar voor de ingrijpende wijzigingen in de premieberekening voor de
WW die vanaf 2020 gelden. Het was de grootste verbouwing ooit van de loonaangifteketen. Het moest bovendien in een
zeer kort tijdbestek gebeuren, omdat lange tijd onzeker bleef wat er precies ging veranderen. Het nieuwe werkproces
voor onze Ziektewet‑arbodienstverlening zorgt, na jarenlange voorbereidingen, sinds 2019 voor een effectieve en
efficiënte werkwijze die voldoet aan de wettelijke privacy‑eisen. Sinds half 2019 verzorgt UWV alle tolkvoorzieningen, of
mensen die nu nodig hebben voor werk, onderwijs of het maatschappelijk verkeer. Ze kunnen nu voor alles terecht bij
één centraal loket van UWV. Verder hebben we alle WW‑systemen per 1 januari 2020 aangesloten op één uniforme
betaalomgeving, nadat we dat al eerder hadden gerealiseerd voor alle arbeidsongeschiktheidswetten. Dit maakt ons
ICT‑landschap veel eenvoudiger.

We willen onze dienstverlening verbeteren maar lopen op tegen dilemma’s …
Uitvoeringsorganisaties als UWV zijn, zoals de koning opmerkte in de Troonrede, het gezicht van de overheid. Daar
komen burgers de overheid tegen en ze verwachten dat ze er goed geholpen worden. Het traject Werk aan uitvoering,
waarover minister Koolmees de Tweede Kamer in februari 2020 informeerde, plaatst de problemen waar
uitvoeringsorganisaties tegenaan lopen in een breder perspectief. De onderzoekers benadrukken dat er een balans zou
moeten zijn tussen wat de politiek belooft aan de samenleving en wat de uitvoeringsorganisaties kunnen waarmaken.
Een grondige analyse van de overheidsdienstverlening aan burgers bevestigt dat de dienstverlening vooral onder druk
staat door verouderde ICT, personeelstekorten en een voortdurende stroom van complexe wetten, regels en beleid. Dat
herkennen we. Bij de inzet van de beschikbare middelen moeten we elke keer opnieuw keuzes maken in de balans
tussen dienstverlening, controle en handhaving. Want UWV is naast uitvoerder ook poortwachter van de sociale
zekerheid die erop moet letten dat alleen mensen die er recht op hebben een uitkering krijgen. We hebben de afgelopen
jaren vooral gewerkt aan de stabiliteit en continuïteit van onze ICT‑systemen. Als we onze klanten beter willen helpen,
dan zijn verbeteringen in de ICT een voorwaarde. Er is tegelijkertijd een grens aan het aantal verbeteringen en
vernieuwingen dat we jaarlijks kunnen doorvoeren. Want we moeten ook nieuwe en complexe wet- en regelgeving
implementeren, en investeren om cruciale oudere systemen in bedrijf te houden of te moderniseren. Verder kost het
ons moeite om alle werkzaamheden uit te voeren. Als Top Employer zijn we er, ondanks de krappe arbeidsmarkt,
gelukkig in geslaagd veel nieuwe medewerkers te werven. Ze zijn echter niet altijd direct en volledig inzetbaar omdat er
opleiding nodig is. Om een betere balans te kunnen vinden, werken we samen met het ministerie aan een
systematische aanpak van risicomanagement. We brengen mogelijke risico’s in kaart, bespreken deze in een zo vroeg
mogelijk stadium met het ministerie en denken samen na over mogelijke oplossingen. Onze raad van bestuur is in 2019
uitgebreid met een vierde lid dat speciale aandacht heeft voor deze aandachtsgebieden.
… en de impact van het coronavirus …
Inmiddels is duidelijk dat het COVID‑19‑virus grote gevolgen heeft voor de Nederlandse samenleving. De maatregelen
die zijn genomen om de verspreiding van het virus af te remmen hebben grote impact op de economie en onze
dienstverlening. Wat de uiteindelijke gevolgen voor de werkgelegenheid zullen zijn, is op dit moment nog niet in te
schatten. Om noodlijdende bedrijven financieel tegemoet te komen en de werkgelegenheid fors te ondersteunen heeft
het kabinet in maart de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) ingesteld, ter vervanging van
de regeling Werktijdverkorting. UWV gaat deze nieuwe regeling vanaf april 2020 uitvoeren. UWV‑medewerkers uit
diverse organisatieonderdelen leveren een bewonderenswaardige inspanning om de essentiële dienstverlening aan
burgers zo veel mogelijk ongestoord door te laten gaan en om de NOW‑regeling snel en verantwoord in te voeren.

… maar het belang van de klant blijft vooropstaan
Ook in deze voor iedereen moeilijke tijden willen we de best mogelijke dienstverlening blijven bieden. Onze
medewerkers bepalen mede het gezicht van de overheid, of ze nu direct in contact met de klant staan of niet. Om hen

2
UWV jaarverslag 2019

nog beter te equiperen voor alle uitdagingen waarvoor ze staan, faciliteren we hun zo goed mogelijk en blijven we
investeren in hun vakmanschap. We willen op deze plek uitdrukkelijk onze grote waardering voor hun inzet uitspreken.
Ondanks de moeilijke omstandigheden blijven ze bergen werk verzetten.
Raad van bestuur
Fred Paling, voorzitter
Nathalie van Berkel
Janet Helder
Guus van Weelden

3
UWV jaarverslag 2019

Infographic

4
UWV jaarverslag 2019

Kerncijfers
Prestatie‑indicatoren
UWV maakt ieder jaar met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) afspraken over de gewenste
prestaties. We willen aan deze normen voldoen en waar mogelijk beter presteren. Onderstaande tabel biedt een
overzicht van de scores op de afgesproken prestatie‑indicatoren in de verslagperiode.
Tabel: Prestatie‑indicatoren
Resultaatgebied

Norm 2019

2019

2018

betalingen Wwz binnen 10 kalenderdagen na
ontvangst inkomstenformulier

90%

98%

98%

eerste betaling Ziektewet binnen 4 weken na ingang
recht

85%

90%

92%

eerste betaling WIA binnen 4 weken na ingang recht

85%

90%

91%

eerste betaling Wajong binnen 4 weken na einde
beslistermijn

85%

88%

90%

WIA: omvang voorraad uit te voeren vraaggestuurde
en professionele herbeoordelingen

7.500

31.700,

29.700

Ziektewet: omvang voorraad uit te voeren
eerstejaars Ziektewet‑beoordelingen

15.000

14.600

13.800

Wajong: omvang voorraad uit te voeren
vraaggestuurde en professionele herbeoordelingen

1.000

800

700

Participatiewet: tijdigheid Beoordeling
arbeidsvermogen

80%

89%

92%

Participatiewet: tijdigheid beoordeling Beschut werk
gemeentelijke dienstverlening

80%

82%

87%

WIA/WGA: percentage klanten waarmee UWV
minimaal 1 contact per jaar heeft

90%

92%

93%

WIA/WGA: gemiddeld aantal gesprekken / contacten
met WGA‑klanten per jaar

1,8

2,3

1,9

Gemiddelde verzuimduur in het eerste Ziektewet‑jaar
in dagen

65 dagen

48 dagen

48 dagen

Percentage uitstroom uit Ziektewet in tweede
Ziektewet‑jaar

20,0%

22,0%

21,2%

Aantal geplaatste Wajongers

8.000

8.600

9.000

Percentage tijdigheid werkoriëntatiegesprekken met
klantgroep WW’ers 0-50% binnen 4 weken

80%

87%

84%

Klanttevredenheid uitkeringsgerechtigden

7,0

7,1

7,1

Klanttevredenheid werkgevers

6,3

6,5

6,6

Efficiency en
Realisatie uitvoeringskosten binnen budget
doelmatigheid uitvoering

≤100%

100%

100%

Realisatie re‑integratiekosten binnen budget

≤100%

85%

95%

UWV is ISO‑gecertificeerd

ja

ja

ja

UWV heeft een goedkeurende accountantsverklaring

ja

ja

ja

Efficiency
gegevensverwerking

Percentage gegevensleveringen uit polisadministratie
conform overeenkomst

95,0%

99,7%

99,6%

Rechtmatigheid

Percentage rechtmatigheid

99,o%

99,1%

98,9%

Uitkeren

(Her)beoordelen

Bemiddeling en
bevorderen
re‑integratie/uitstroom

Klantgerichtheid

Prestatie‑indicatoren

Tijdigheid:

5
UWV jaarverslag 2019

Toelichting
Voor een nadere toelichting op de cijfers over
 de voorraad uit te voeren (her)beoordelingen - zie paragraaf 2.2;
 het aantal contactmomenten met WIA/WGA’ers - zie paragraaf 1.2;
 het aantal plaatsingen van Wajongers - zie paragraaf 1.2;
 de klanttevredenheid van uitkeringsgerechtigden en werkgevers - zie paragraaf 2.5;
 de rechtmatigheid van de uitkeringsverstrekking - zie paragraaf 5.2;
 de realisatie van uitvoeringskosten binnen budget - zie paragraaf 5.1;
 de realisatie van re‑integratiekosten binnen budget - zie paragraaf 1.2.

6
UWV jaarverslag 2019

Kerncijfers
Onderstaande tabel biedt een overzicht van onze belangrijkste overige resultaten in de verslagperiode.
Tabel: Kerncijfers
Resultaatgebied
Uitkeren

Kerncijfers
Aantal uitkeringsgerechtigden (einde periode)

1,2 miljoen

1,2 miljoen

330.000

335.500

Aantal nieuwe arbeidsongeschiktheidsuitkeringen

52.200

49.400

Aantal toekenningen Ziektewet

298.000

282.600

Aantal nieuwe uitkeringen Wazo

162.000

142.600

Aantal continueringsbeslissingen

13,9 miljoen

12,9 miljoen

18,0 miljoen

19,1 miljoen

€ 25,3 miljoen

€ 25,8 miljoen

Gemiddeld benadelingsbedrag i.v.m. overtreding
inlichtingenplicht

€ 2.826

€ 3.125

Aantal boetes i.v.m. overtreding inlichtingenplicht

4.800

4.900

Aantal waarschuwingen i.v.m. overtreding
inlichtingenplicht

6.600

5.700

Aantal opgelegde maatregelen wegens overtreding
inspanningsplicht (medewerkingverplichtingen)

38.700

47.200

Aantal waarschuwingen wegens overtreding
inspanningsplicht (medewerkingverplichtingen)

62.400

69.200

Aantal sociaal‑medische beoordelingen

161.000

156.600

Aantal sociaal‑medische herbeoordelingen

37.400

35.000

Aantal beoordeelde re‑integratieverslagen

32.200

30.600

Aantal aan werk geholpen mensen met een
arbeidsbeperking

13.100

13.300

Aantal werkzoekenden dat een passend werkaanbod
heeft ontvangen

5.200

5.200

Aantal afgehandelde ontslagaanvragen

15.600

14.600

Aantal afgehandelde aanvragen
tewerkstellingsvergunningen

9.700

7.900

Benadelingsbedrag i.v.m. overtreding inlichtingenplicht

Bemiddeling en bevorderen
re‑integratiestroom

Aantal afgehandelde aanvragen IND‑advies
Aantal beschikbare cv’s op werk.nl (einde periode)
Klantgerichtheid

3.700
393.300

4.171.600

3.632.000

Aantal telefonische contacten (beantwoord)

4,0 miljoen

3,9 miljoen

Aantal afgehandelde klachten

7.800

7.300

Aantal afgehandelde bezwaarzaken

67.400

64.300

Aantal afgehandelde (hoger) beroepszaken

10.600

11.500

67

74

Aantal verzonden brieven (incl. van vestigingen, excl.
mails van communicatie)

12,6 miljoen

12,9 miljoen

Aantal werkgeversaccounts (fiscale nummers) (einde
periode)

168.600

170.500

Aantal bezoeken aan werkgeversportaal

1,3 miljoen

1,3 miljoen

Aantal bezoeken aan uwv.nl

46,1 miljoen

47,9 miljoen

Aantal bezoeken aan werk.nl

23,8 miljoen

27,2 miljoen

99,2%

99,5%

Totaal van de uitvoeringskosten

€ 1.858 miljoen

€ 1.726 miljoen

Totaal van de uitkeringslasten

€ 19,9 miljard

€ 19,9 miljard

16.000

15.300

Aantal in de polisadministratie geregistreerde
inkomstenverhoudingen

20,6 miljoen

20,4 miljoen

Aantal Suwinet‑raadplegingen

41,4 miljoen

39,1 miljoen

Percentage tijdig afgehandelde klachten

Aantal fte's
Efficiency
gegevensverwerking

5.500
342.600

Aantal geplaatste vacatures op werk.nl

Aantal afgeronde mediations

Efficiency en doelmatigheid
uitvoering

2018

Aantal nieuwe WW‑uitkeringen

Aantal betalingen

(Her) beoordelen

2019

7
UWV jaarverslag 2019

Toelichting op een aantal kerncijfers
 We hebben minder overtredingen geconstateerd van de inspanningsplicht voor uitkeringsgerechtigden om zich
voldoende in te spannen om werk te vinden. In lijn daarmee hebben we ook minder maatregelen en
waarschuwingen opgelegd dan het jaar ervoor (circa 9% van het totaalaantal lopende uitkeringen). Dit is mogelijk te
danken aan de extra informatie die we geven over de inspanningsverplichtingen, bijvoorbeeld tijdens de gesprekken
met WW‑gerechtigden met een verhoogd risico op langdurige werkloosheid en tijdens de algemene
introductiebijeenkomsten voor WW‑gerechtigden op onze vestigingen.
 Het aantal sociaal‑medische beoordelingen en herbeoordelingen is gestegen. Zie hiervoor paragraaf 2.2 onder het
kopje Stand van zaken verzekeringsartsencapaciteit.
 De stijging van het aantal afgehandelde aanvragen voor een tewerkstellingsvergunning en voor een advies aan de
Immigratie‑ en Naturalisatiedienst (IND) over een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (GVVA) is een
gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt. Werkgevers schakelen vaker werkstudenten in om korte periodes regulier
werk te verrichten (zoals in de horeca) en zetten vaker vreemdelingen in op kortdurende projecten. Ook heeft het
ministerie van SZW het quotum om gekwalificeerde Aziatische koks tijdelijk in Nederland te laten werken in 2019
fors uitgebreid. Per 1 oktober 2019 is een nieuwe structurele regeling in werking getreden, zonder quotum.
 De ontwikkeling van het aantal beschikbare cv’s op werk.nl en het aantal geplaatste vacatures op werk.nl hangt
samen met de huidige krapte op de arbeidsmarkt.
 Het aantal telefonische contacten is licht gestegen ten opzichte van vorig jaar. Er kwamen vooral veel vragen binnen
na de introductie van de digitale vragenlijst in het Ziektewet‑arbodienstverleningsproces (zie paragraaf 2.1, onder
het kopje Herinrichting Ziektewet‑arbodienstverlening) en over de in 2019 geïntroduceerde uitbreiding van het
betaald geboorteverlof voor partners. De verkeerde berekening van de vakantietoeslagen (zie ook paragraaf 2.1,
onder het kopje Fouten bij uitbetaling vakantietoeslag) zorgde eind mei voor veel extra telefoontjes.
 Het dalend bezoek aan onze websites uwv.nl en werk.nl hangt samen met de daling van het aantal lopende
WW‑uitkeringen: minder mensen bezoeken de sites om de maandelijkse inkomstenopgave te doen of om
sollicitatieactiviteiten door te geven. Voor werk.nl geldt bovendien dat sinds de release van eind mei 2019 de
vindbaarheid van de site via Google verslechterd is doordat vrijwel alle URL’s op het open gedeelte van de site zijn
aangepast. We nemen diverse maatregelen om de vindbaarheid te verbeteren.
 Voor een verklaring voor het toegenomen aantal afgehandelde klachten: zie paragraaf 2.5, onder het kopje
Afhandeling klachten en bezwaren.
 Het aantal mediations is gedaald. In 2020 willen we mediation weer vaker inzetten. We gaan daarom meer
bekendheid geven aan deze methode, waarbij UWV en de klant hun geschil gezamenlijk proberen op te lossen met
behulp van een neutrale conflictbemiddelaar,
 In verband met de overstap op eHerkenning (zie paragraaf 2.4 onder het kopje Verbeteren dienstverlening aan
werkgevers) worden de werkgeversaccounts sinds november 2019 gefaseerd afgesloten.
 Voor de toename van de uitvoeringskosten, zie paragraaf 5.1 Doelmatigheid.
 Het aantal nieuwe Wazo‑uitkeringen is hoger dan in 2018 doordat circa 17.600 eenmalige uitkeringen zijn verstrekt
in verband met de Compensatieregeling ZEZ (regeling Zelfstandige en Zwanger).

8
UWV jaarverslag 2019

Uitkeringsvolumes
Het verzorgen van uitkeringen aan werkloze, zieke of arbeidsongeschikte werknemers is een van de kerntaken van
UWV. In 2019 ontvingen circa 1,2 miljoen mensen gedurende kortere of langere tijd een uitkering van ons.
Tabel: Belangrijkste volumeontwikkelingen uitkeringsverstrekking

WW

WIA

WAO

Wajong

Ziektewet

2019

2018

%
+/-

Nieuwe uitkeringen

329.968

335.518

-2%

Beëindigde uitkeringen

369.264

402.723

-8%

Lopende uitkeringen

223.453

262.749

-15%

Nieuwe uitkeringen

45.810

43.416

6%

Beëindigde uitkeringen

19.938

18.790

6%

Lopende uitkeringen

327.952

302.513

8%

Nieuwe uitkeringen

578

723

-20%

Beëindigde uitkeringen

17.597

20.143

-13%

Lopende uitkeringen

236.515

253.562

-7%

Nieuwe uitkeringen

5.794

5.202

11%

Beëindigde uitkeringen

6.797

6.535

4%

Lopende uitkeringen

244.183

245.097

0%

Nieuwe uitkeringen

297.972

282.610

5%

Beëindigde uitkeringen

335.069

321.649

4%

Lopende uitkeringen

98.368

94.682

4%

WW
Eind december waren er 223.500 lopende WW‑uitkeringen. Achter dit cijfer gaat een grote dynamiek schuil. Het
merendeel van de mensen blijft kort in de WW. 58% van de beëindigde uitkeringen had een duur van minder dan zes
maanden. De instroom in de WW nam de afgelopen jaren flink af, mede dankzij de gunstige arbeidsmarkt. Aan die
daling lijkt inmiddels een einde gekomen. Het aantal nieuwe uitkeringen daalde in 2019 wel met 1,7% in vergelijking
met een jaar geleden, maar de afname is een stuk lager dan voorheen. We verwachten dat de instroom in 2020 weer
toe zal nemen, omdat de economie minder hard groeit. Het aantal lopende WW‑uitkeringen daalt nog steeds, omdat er
meer uitkeringen worden beëindigd dan dat er nieuwe uitkeringen worden toegekend.

WIA en WAO
Het aantal lopende WIA‑uitkeringen is verder gestegen, de instroom is veel hoger dan de uitstroom. Andersom neemt
het aantal lopende uitkeringen voor de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO), de voorloper van de WIA,
in bijna hetzelfde tempo af. Eind december 2019 was het aantal WAO‑uitkeringen 17.000 (6,7%) lager dan eind
december 2018. We zien de laatste jaren dat de instroom van 60‑plussers in de WIA toeneemt. Deze ontwikkeling zal
de komende jaren doorzetten. Dit is het gevolg van de verhoging van de pensioenleeftijd. Er stromen nog relatief weinig
mensen uit de WIA. Doordat de WIA naar verhouding nog niet zo lang bestaat, bereiken relatief weinig mensen in de
WIA nu al de pensioengerechtigde leeftijd. De komende twee decennia zal de uitstroom gestaag toenemen. Overigens
werkt 13,7% van de mensen naast de WIA‑uitkering in een dienstverband. Datzelfde geldt voor 17,0% van de mensen
met een WAO‑uitkering. Pas na 2040 zal het aantal lopende uitkeringen vermoedelijk stabiliseren.

Wajong
De Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong 2015, ingegaan op 1 januari 2015) is alleen nog
toegankelijk voor jonggehandicapten die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben. Het aantal Wajong 2015‑uitkeringen
is in 2019 met 3.300 gestegen (36%). Daartegenover staat een iets grotere daling (met 4.200) van het aantal
uitkeringen op grond van de oude Wajong en de Wajong 2010. Hierdoor blijft het totale aantal Wajong‑uitkeringen licht
dalen.

Ziektewet
Er zijn in 2019 meer Ziektewet‑uitkeringen toegekend dan in 2018. Dit heeft te maken met de groei van de economie.
Die zorgt voor meer werkgelegenheid en meer tijdelijke contracten. Gevolg is een stijging van het aantal ziekmeldingen
van bijvoorbeeld flexkrachten. Daarnaast is er een sterke toename (19%) van het aantal toekenningen van uitkeringen
aan werknemers met een no‑riskpolis. Dat komt vooral door de toenemende bekendheid van de polis bij werkgevers en
werknemers, met name bij mensen die zijn opgenomen in het doelgroepregister voor de banenafspraak.

9
UWV jaarverslag 2019

Dilemma’s

UWV is een belangrijke uitvoerder in het sociale domein. We beheren de inkomensgegevens van 13,5 miljoen mensen
en wisselen die gegevens uit met andere instanties. We beoordelen jaarlijks miljoenen keren of mensen (nog steeds)
recht op een uitkering hebben. Circa 1,2 miljoen mensen en hun gezinnen zijn (tijdelijk) voor hun inkomen van ons
afhankelijk. En we ondersteunen zo veel mogelijk mensen bij hun zoektocht naar werk, vooral mensen met een
kwetsbare arbeidsmarktpositie. Tegelijkertijd staan we voor de uitdaging om ons voortdurend voor te bereiden op
nieuwe wet‑ en regelgeving, rekening te houden met strenge privacyregels, onze ICT op orde te houden en onze
dienstverlening verder te verbeteren. Die enorme opgave gaat gepaard met concrete dilemma’s en knelpunten.

10
UWV jaarverslag 2019

Dilemma’s
Kwantiteit versus kwaliteit
Het ministerie van SZW stelt sinds 2018 extra budget beschikbaar waarmee we steeds meer, maar nog niet alle,
mensen met een WW‑, WIA‑ of Wajong‑uitkering meer persoonlijke dienstverlening kunnen bieden bij het vinden van
werk. Afspraak is dat UWV duidelijk zichtbaar maakt dat het extra geld daadwerkelijk leidt tot meer uren
dienstverlening aan de klant. Nadat we eind 2018 moesten constateren dat we het afgesproken aantal uren nog niet
haalden, hebben we in 2019 extra gestuurd op het aantal uren dat wordt besteed aan de persoonlijke dienstverlening.
Hierdoor hebben we in 2019 alle met het ministerie afgesproken doelstellingen behaald. In 2019 moesten we
tegelijkertijd constateren dat we door de nadruk op kwantiteit niet altijd voldoende oog hadden voor de kwaliteit van
(de registratie van) de persoonlijke dienstverlening. Op alle grote dossiers werken we inmiddels hard om de kwaliteit te
verbeteren en de organisatie wendbaarder te maken. De effecten ervan zullen echter pas op middellange termijn
zichtbaar zijn.

Dienstverlener versus poortwachter
Ons socialezekerheidsstelsel garandeert dat mensen die zelf niet in hun inkomen kunnen voorzien, onder wettelijke
voorwaarden, een uitkering krijgen. Naast uitvoerder is UWV ook poortwachter van de sociale zekerheid. Elke keer
opnieuw maken we keuzes in de balans tussen dienstverlening, controle, handhaving en geld, en steeds stellen we
daarbij de prioriteiten. Dat doen we naar eer en geweten, maar soms blijken gemaakte keuzes achteraf, na een aantal
jaren, minder goed uit te pakken. Samen met het ministerie hebben we vastgesteld dat er een nieuwe balans nodig is,
met gerichte focus op controle en handhaving, zonder daarin door te schieten. Want het overgrote deel van de
uitkeringsgerechtigden is te goeder trouw. Een nieuw afwegingskader moet ons gaan helpen om gezamenlijk een
verantwoord nieuw evenwicht te vinden en de beschikbare capaciteit op de gewenste manier in te zetten.

Nieuwe personele capaciteit versus opleidingsnoodzaak
Het werkpakket van UWV neemt nog steeds toe. We hebben daarom veel nieuwe medewerkers met vaak ook nieuwe
kennis en competenties nodig. Denk bijvoorbeeld aan verzekeringsartsen, ICT’ers, uitkeringsdeskundigen, adviseurs
werk, handhavingsdeskundigen en klantcontactmedewerkers. Tegelijkertijd verliezen we kennis en ervaring omdat
medewerkers met pensioen gaan of naar een andere werkgever vertrekken. Gezien de krappe arbeidsmarkt staan we
voor een niet eenvoudige opgave, zeker omdat we ook de ambitie hebben om bij het aantrekken van nieuw personeel
nadrukkelijk rekening te houden met diversiteit. Toch zijn we erin geslaagd om in 2019 veel nieuwe medewerkers te
werven. Deze zijn echter meestal niet direct volledig inzetbaar en moeten eerst intensief worden opgeleid. Dit dilemma
is in het bijzonder zichtbaar in onze sociaal‑medische dienstverlening. We beschikken op het oog over voldoende
artsencapaciteit (941 fte’s), maar dat zijn niet allemaal geregistreerde verzekeringsartsen. Daarbij komt dat artsen die
bezig zijn met de specialisatie tot verzekeringsarts worden begeleid door geregistreerde verzekeringsartsen die
daardoor op hun beurt niet volledig inzetbaar zijn voor het uitvoeren van beoordelingen. Onder andere hierdoor is nu
onvoldoende capaciteit beschikbaar (764 fte’s) om alle gevraagde beoordelingen tijdig uit te voeren. Het werken met
taakdelegatie en contraseign levert wel extra verzekeringsgeneeskundige capaciteit op, maar niet voldoende. (Bij
contraseign voert een basisarts een beoordeling uit, een geregistreerde verzekeringsarts controleert en bevestigt het
dossier met zijn handtekening.) Bovendien zal het aantal sociaal‑medische beoordelingen de komende jaren alleen
maar toenemen door een stijgend gebruik van de WIA, en we verwachten een complexere problematiek bij mensen die
een beroep op de WIA doen. Ook is de instroom in de Ziektewet hoger - door de terugkeer van een aantal grote
uitzendbureaus naar het publieke stelsel. Daarnaast komt er mogelijk een arbeidsongeschiktheidsregeling voor alle
zzp’ers. We blijven met het ministerie en de Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde (NVVG) in gesprek
over mogelijke aanpassingen in onze manier van beoordelen, zodat we de noodzakelijke claimbeoordelingen ook in de
toekomst effectief en efficiënt kunnen blijven uitvoeren.

Continue verbeteringen versus beperkte ruimte
We streven ernaar om onze dienstverlening voor de klant continu te verbeteren. Daarvoor zijn verbeteringen in de ICT
nodig. Met ICT ondersteunen we onze medewerkers in hun dagelijks werk om onze klanten beter te helpen, maken we
slimmer gebruik van de kennis die we al over klanten hebben, en versterken we het gebruiksgemak en de functionaliteit
van onze portalen en de UWV‑app. Er is echter een grens aan het aantal verbeteringen en vernieuwingen dat we
jaarlijks kunnen doorvoeren. Want we moeten ook nieuwe wet‑ en regelgeving implementeren en investeren om de
cruciale oudere systemen in bedrijf te houden of te moderniseren. Het zoeken naar die balans is een jaarlijks
terugkerend dilemma. Met het ministerie van SZW zijn we in gesprek over oplossingen om meer wijzigingen te kunnen
doorvoeren.

11
UWV jaarverslag 2019

Gebruik en uitwisseling van gegevens versus privacy
UWV beheert allerlei soorten gegevens, zoals de inkomstenverhoudingen van miljoenen Nederlanders in de
polisadministratie. Aan de ene kant bieden het gebruik van deze gegevens en de uitwisseling ervan met andere
organisaties, zoals gemeenten, kansen om bijvoorbeeld mensen aan het werk te helpen of om gerichte handhaving in
te zetten. Maar aan de andere kant is de privacy van onze klanten een groot goed. En privacywetgeving, zoals de
Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), beperkt juist het gebruik en de uitwisseling van deze gegevens.
Daarom moeten we steeds een evenwicht vinden tussen het beoogde doel van de gegevensuitwisseling aan de ene
kant en het recht op privacy aan de andere kant.

Maatwerk versus strakke regelgeving
De taken die UWV uitvoert zijn vastgelegd in de wet. In deze wetten staat helder beschreven wat wel en wat niet tot
ons takenpakket behoort. Bij de uitvoering van onze taken streven we naar uniformiteit en gelijke behandeling: elke
klant wordt op dezelfde manier behandeld en daarbij volgen we dezelfde stappen. Dit maakt de uitvoering van UWV
voorspelbaar en overzichtelijk. Tegelijkertijd vragen politiek en maatschappij steeds meer om maatwerk. Deze roep is
begrijpelijk, want geen situatie is exact dezelfde. Soms is flexibiliteit in de uitvoering van wetten wenselijk en leidt
strakke regelgeving, waarin geen ruimte is voor maatwerk, juist tot problemen voor burgers en werkgevers.
Toenemend maatwerk leidt echter ook tot toenemende complexiteit in de uitvoering: in de systemen van UWV,
bijvoorbeeld. Het maakt de uitvoering ook minder voorspelbaar en overzichtelijk.

Rechtmatigheid versus continuïteit
UWV werkt met publieke middelen. We vinden het uitermate belangrijk dat die middelen rechtmatig worden besteed.
Daarnaast is UWV als overheidsorganisatie gebonden aan de Aanbestedingswet 2012. Soms levert een te strikte keuze
voor rechtmatigheid echter forse risico’s op, in financieel opzicht of voor de continuïteit van onze dienstverlening. In dat
geval besluiten we om geen nieuwe aanbesteding te starten, of daar langer de tijd voor te nemen om zo een
zorgvuldige overgang naar een nieuwe leverancier te borgen.

Openheid versus kans op negatieve aandacht
We monitoren voortdurend de voortgang en de kwaliteit van onze processen en leggen deze vast in tal van rapportages.
We vinden het belangrijk dat bij UWV een klimaat van vertrouwen en openheid heerst, waarin medewerkers en
bedrijfsonderdelen, ook in hun rapportages, open en eerlijk zijn over alles wat er wel en alles wat er minder of niet goed
gaat. Dat is onmisbaar voor de kwaliteit van die rapportages, omdat we dan beter en gerichter kunnen sturen. Aan de
andere kant wil UWV een transparante organisatie zijn: we zijn ons terdege bewust van onze maatschappelijke positie
en verantwoordelijkheid. Wat we doen ligt onder een vergrootglas en soms ontstaat er negatieve publiciteit waarin ook
interne informatie een rol speelt. Dat is onwenselijk als die informatie prematuur of onvolledig is, of als de juiste context
ontbreekt.

Wettelijke opdracht versus reputatie
De consequenties van nieuwe wetten en regels zijn niet altijd even begrijpelijk of prettig voor burgers en werkgevers.
Dat geldt ook voor andere regels die aan UWV worden opgelegd, zoals de verordening van de Autoriteit
Persoonsgegevens dat het werkgeversportaal van UWV vanaf 1 maart 2020 uitsluitend nog toegankelijk mag zijn via
meerfactorauthenticatie, in de praktijk eHerkenning. Werkgevers hebben er moeite mee dat ze daardoor verplicht zijn
om software aan te schaffen bij commerciële aanbieders. We proberen nieuwe regels en plichten altijd zo goed mogelijk
aan burgers en werkgevers uit te leggen maar kunnen als uitvoerder van ingewikkeld beleid niet voorkomen dat de
impact ervan de reputatie van UWV soms negatief beïnvloedt.

12
UWV jaarverslag 2019

Dienstverlening gericht op werk

We geloven dat mensen op hun best zijn als ze met werk kunnen deelnemen aan de samenleving. De maatschappij
functioneert het best als zo veel mogelijk mensen er, naar vermogen, met werk aan deelnemen. Het is onze missie om
daarin het verschil te maken: samen met onze partners bevorderen we werk. Dankzij de krappe arbeidsmarkt vinden
veel WW’ers relatief snel weer werk. Maar het is niet voor iedereen eenvoudig op eigen kracht werk te vinden. Dat geldt
bijvoorbeeld voor mensen met een arbeidsbeperking, lager opgeleiden en oudere werkzoekenden. Wie dat nodig heeft,
ondersteunen we met persoonlijke, gerichte dienstverlening. Tegelijkertijd hebben steeds meer werkgevers moeite om
geschikt personeel te vinden. We wijzen hen actief op de mogelijkheid om hun vacatures te vervullen met mensen met
een afstand tot de arbeidsmarkt. Een deel van deze werkzoekenden heeft alleen om‑ of bijscholing nodig, voor andere is
bijvoorbeeld aanpassing van de werkplek nodig of ondersteuning door een jobcoach. Met een inclusieve arbeidsanalyse
kunnen we werkgevers ook helpen om werkzaamheden in hun bedrijf anders te organiseren, zodat er duurzaam werk
ontstaat voor mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie.

13
UWV jaarverslag 2019

1. Dienstverlening gericht op werk

We zijn erin geslaagd meer WW’ers persoonlijke dienstverlening op maat te bieden. Het aantal uren dat daaraan per
adviseur werk besteed is, steeg van 1.032 uur in januari tot 1.121 uur in december 2019. We hebben wel
geconstateerd dat de kwaliteit van een aantal processen beter kan. Hiervoor hebben we verbetermaatregelen in
gang gezet. Om ons voor te bereiden op de verwachte toename van het aantal WW’ers in 2020 hebben we in 2019
onze capaciteit opgeschaald met 450 fte’s.
We hebben ook meer persoonlijke dienstverlening op maat kunnen bieden aan mensen met een
arbeidsongeschiktheidsuitkering. Mensen met een WIA/WGA‑uitkering willen we gedurende vijf jaar
re‑integratiedienstverlening bieden. We voerden in 2019 gemiddeld 2,3 gesprek per klant (in 2018: 1,9) met mensen
die sinds 2017 de WIA/WGA instroomden. Met Wajongers met arbeidsvermogen die niet werken of voor wie geen
re‑integratietraject is ingekocht, bespreken we hun actuele situatie en hoe wij hen desgewenst kunnen ondersteunen
richting betaald werk. We voerden gemiddeld 1,96 gesprek per Wajonger (2018: 1,6). Ook de kwaliteit van de WIA‑
en Wajong‑dienstverlening is nog voor verbetering vatbaar.
In 2019 beëindigden we de WW‑uitkering van 171.000 mensen vanwege werkhervatting (in 2018: 191.500). Verder
waren er eind 2019 57.800 mensen aan het werk met een aanvulling vanuit de WW (eind 2018: 72.800). Deze
daling is in lijn met die van het aantal WW‑uitkeringen. Daarnaast vonden in 2019 in totaal 13.100 mensen met een
arbeidsbeperking een baan. Dat is iets minder dan in 2018 (13.300). Het effect van onze activerende dienstverlening
is duidelijk zichtbaar; het aantal WIA/WGA’ers dat werk vond steeg met 20%. Bovendien gingen circa 7.200 mensen
met een WIA/WGA‑uitkering gedeeltelijk aan het werk.

We willen onze klanten graag meer persoonlijke, gerichte dienstverlening bieden. We weten uit onderzoek dat zo’n
aanpak toegevoegde waarde biedt. Ook uit de enquête van de Inspectie SZW onder mensen met een WW‑, WIA‑ of
Wajong‑uitkering blijkt dat uitkeringsgerechtigden persoonlijke begeleiding en face‑to‑facecontacten erg waarderen en
belangrijk vinden om in beweging te komen en werk te vinden. We hebben van het ministerie van SZW extra budget
(vanaf 2019 € 70 miljoen per jaar) gekregen voor meer persoonlijke dienstverlening. Vanuit eigen middelen dragen we
daarbovenop de komende jaren € 50 miljoen per jaar bij. Voor de Wajong kunnen we met de beschikbare middelen de
huidige dienstverlening continueren. De dienstverlening voor de WW kunnen we met de extra middelen uitbreiden. Voor
de WIA/WGA kunnen we nu meer mensen de basale dienstverlening bieden, maar nog niet iedereen. In 2019 hebben
we alle met het ministerie van SZW overeengekomen prestatieafspraken over de re‑integratiedienstverlening gehaald.
Daarnaast zijn we erin geslaagd meer WIA/WGA‑ en Wajong‑klanten naar werk te laten uitstromen dan beoogd. Verder
hebben we stappen gezet in het sluitend aanbieden van de WW‑dienstverlening in het eerste jaar van werkloosheid. Het
percentage klanten met wie we na meer dan zes maanden werkloosheid nog geen contact hebben gehad is fors
gedaald.
Onze op werk gerichte dienstverlening kent drie pijlers: werken aan werk, kennispartner zijn op de arbeidsmarkt en
fungeren als partner in het voorkomen van (langdurige) werkloosheid. In 2019 hebben we ons, behalve op het behalen
van de afspraken met het ministerie van SZW, gericht op de stabiliteit van onze dienstverlening. Daarnaast hebben we
ingezet op een goed functionerende infrastructuur in de arbeidsmarktregio’s voor matchen en bemiddelen en een leven
lang ontwikkelen. Ook hebben we bijgedragen aan regionale actieplannen in het kader van Perspectief op Werk. We
hebben in 2019 met sociale partners intensieve gesprekken gevoerd over het gezamenlijk vormgeven van een ‘huis van
de arbeidsmarkt’, een brede publieke arbeidsvoorziening in een modern jasje. Een plek waar iedereen die hulp nodig
heeft kan aankloppen –werkzoekenden met en zonder afstand tot de arbeidsmarkt, werkgevers die op zoek zijn naar
personeel, en ook scholieren die worstelen met een opleidings- of beroepskeuze. Dit huis van de arbeidsmarkt sluit aan
op de gedachte van publiek‑private samenwerking gericht op een leven lang leren en ontwikkelen. Doel is dat burgers
tot aan de pensioengerechtigde leeftijd duurzaam inzetbaar zijn op een dynamische arbeidsmarkt. Een eerste opdracht
in deze context is de uitvoering van de Stimulering arbeidsmarktpositie (STAP) ‑regeling door UWV. Op grond van deze
regeling kan de gehele Nederlandse beroepsbevolking naar verwachting vanaf 2022 budget aanvragen voor scholing.

1.1. Dienstverlening om WW’ers en werkgevers bij elkaar te brengen
Ons doel is dat zo veel mogelijk WW’ers weer aan het werk gaan. Niet iedereen kan dat op eigen kracht. Met het extra
geld van het ministerie van SZW kunnen we een flink deel van de WW’ers die dat nodig hebben meer ondersteuning op
maat bieden. Het gaat daarbij niet alleen om mensen met een zwakke of matige arbeidsmarktpositie. Waar nodig
bieden we deze ondersteuning ook aan mensen die aanvankelijk een goede arbeidsmarktpositie lijken te hebben maar
er na zes maanden nog niet in zijn geslaagd zelfstandig werk te vinden. Sinds 2019 kunnen we ook extra ondersteuning
bieden aan WW‑uitkeringsgerechtigden met een arbeidsbeperking van wie bij de WIA‑beoordeling of de eerstejaars
Ziektewet‑beoordeling is vastgesteld dat ze minimaal 65% van het maatmaninkomen kunnen verdienen en daarom
geen recht (meer) op een WIA‑ of Ziektewet‑uitkering hebben. We willen onze klanten, gedurende de gehele

14
UWV jaarverslag 2019

WW‑periode, op maat en op het juiste moment de dienstverlening bieden die ze nodig hebben. Het hele jaar door
organiseren wij ontmoetingen tussen werkgevers en werkzoekenden om vacatures te vervullen en kandidaten aan werk
te helpen. In 2019 hebben we landelijk ruim 600 van deze bijeenkomsten georganiseerd. We organiseren voor
werkzoekenden en werkgevers ook inspiratiedagen. Deze trekken traditiegetrouw hoge bezoekersaantallen en kennen
een hoge waardering. De ruim 1.750 aanwezige werkzoekenden gaven ons gemiddeld een 8,3 en de 750 aanwezige
werkgevers waardeerden de dagen met een 8,2.

Contacturen in persoonlijke dienstverlening WW
Om vorm te geven aan de persoonlijke dienstverlening was de afspraak met het ministerie voor 2019 dat we vanaf
halverwege het jaar per klant op jaarbasis gemiddeld 5,0 tot 5,5 uur WW‑dienstverlening zouden leveren. Deze
streefcijfers waren berekend op basis van de voor 2019 begrote instroom in onze op werk gerichte dienstverlening van
254.200 werkzoekenden, en een bij dat cijfer passende personele formatie. Als we de balans opmaken per eind
december, dan komen we op basis van de begrote instroom in 2019 uit op gemiddeld 5,3 uur dienstverlening per klant.
De werkelijke instroom in 2019 was echter hoger dan geraamd en bedroeg 291.900. Op basis van dit instroomcijfer
komt het aantal uren dienstverlening per klant in 2019 uit op 5,0. Hiermee realiseren we de afspraak voor 2019. Over
de kwaliteit van de registratie rapporteren we in paragraaf 1.7 Kwaliteit dienstverlening.
We verleggen in 2020 de focus van het aantal uren persoonlijke dienstverlening per klant naar het aantal uren dat een
adviseur werk op jaarbasis besteedt aan persoonlijke dienstverlening. Vanwege de dynamiek in de WW blijkt het
namelijk in de praktijk erg lastig om onze personele bezetting tijdig te laten meebewegen. We hebben dit gedeeld met
het ministerie van SZW. In 2019 is dit aantal uren per medewerker toegenomen van 1.032 uur in januari naar
1.121 uur in december. Dit is gelukt door per district actief te sturen op een sluitende dienstverlening, waarbij we alle
klanten goed in beeld hebben zodat we hen passende dienstverlening kunnen bieden.

Dienstverlening op maat voor WW
De eerste stap in onze WW-dienstverlening is steeds dat we de positie van de klant op de arbeidsmarkt bepalen met
behulp van de Werkverkenner. Dit is een op wetenschappelijke basis ontwikkelde online vragenlijst die inzicht geeft in
de kans op werkhervatting binnen een jaar en de factoren die daarop van invloed zijn. Klanten die dat nodig hebben,
nodigen we vervolgens uit voor een eerste gesprek, het werkoriëntatiegesprek. Onze adviseurs hebben in 2019
127.600 werkoriëntatiegesprekken met WW’ers gevoerd. Hiermee hebben we het voor 2019 verwachte aantal van
100.000 werkorïëntatiegesprekken ruimschoots overtroffen. Veel (41%) van deze gesprekken voeren we met WW’ers
die volgens de Werkverkenner maximaal 50% kans hebben om binnen een jaar volledig op eigen kracht een baan te
vinden. Deze mensen willen we graag vroegtijdig spreken zodat we hun passende dienstverlening kunnen aanbieden.
We nodigen ook WW’ers uit die volgens de resultaten van de Werkverkenner meer kans hebben, maar bij wie we toch,
op basis van aanvullende informatie waarover we beschikken, een risico van langdurige werkloosheid zien.
Niet‑digivaardige klanten nodigen we standaard uit voor een gesprek. We maken in de werkoriëntatiegesprekken
afspraken over de (sollicitatie)activiteiten die de klant zal ondernemen en controleren via de persoonlijke Werkmap of
hij die afspraken nakomt. Niet-digivaardige klanten leveren hun sollicitatieformulieren in op de vestiging of per post.
Wanneer de adviseur werk twijfelt over de sollicitatieactiviteiten van de klant, kan hij om bewijsstukken vragen zoals
bevestigingsmails van werkgevers. Tijdens de gesprekken met de werkzoekende bespreken we diens
sollicitatieactiviteiten. Als de aanpak van de werkzoekende te weinig kans van slagen heeft, sturen we het
sollicitatiegedrag bij. Om de kansen van de werkzoekende te vergroten gaan we dan ook na of er mogelijkheden zijn
om over te stappen naar een ander beroep, eventueel met behulp van scholing.
Iedere WW’er ontvangt na het werkoriëntatiegesprek een werkplan. Daarin staan de afspraken die de adviseur werk
met de klant heeft gemaakt over diens inspanningen om weer aan het werk te komen. We monitoren de klant
gedurende de hele WW-periode en bieden aanvullende dienstverlening als wij inschatten dat dit nodig is. Afspraken
daarover nemen we ook op in het werkplan. Aan bepaalde groepen werkzoekenden die moeilijk zelf werk vinden, doen
we een passend werkaanbod met intensieve dienstverlening. Dit geldt voor WW-gerechtigden die twaalf maanden of
langer werkloos zijn en WW-gerechtigden die inmiddels zes maanden werkloos zijn en op grond van hun
arbeidsmarktpositie het risico lopen langdurig werkloos te blijven. Bij deze intensieve aanpak bieden we de
werkzoekende twee vacatures aan bij werkgevers die bereid zijn om langdurig werklozen aan te nemen, regelen we de
sollicitatiegesprekken en vragen we achteraf aan de werkzoekende en de werkgever hoe het gesprek is verlopen.
In 2019 deden we zo’n passend werkaanbod aan ruim 5.200 werkzoekenden. Uiteindelijk werden ruim 2.500 van hen
aangenomen op de uitgezochte vacature.
Er zijn ook WW’ers die we niet uitnodigen voor een werkoriëntatiegesprek omdat ze kansrijk lijken om zelf aan de slag
te komen. Wanneer ze na zes maanden nog steeds werkloos zijn, voeren we een monitorgesprek. We bespreken dan
met de klant de voortgang van diens sollicitatieactiviteiten en aan welke aanvullende dienstverlening hij behoefte heeft.
We voerden in 2019 21.400 monitorgesprekken. Dat zijn er minder dan in 2018 (27.100). Dat komt doordat er minder
WW’ers zijn, hun uitkering gemiddeld korter duurt en we de WW’er vaak al eerder spreken. De activiteiten van de
WW’ers die we dienstverlening bieden, volgen we via de digitale Werkmap. We nodigen hen waar nodig uit voor een
coachingsgesprek. Tijdens zo’n gesprek bieden we de klant verdere ondersteuning en reiken we handvatten aan
waarmee deze actief en gemotiveerd naar werk kan zoeken. We hebben in 2019 226.200 van dergelijke
coachingsgesprekken gevoerd. Dit aantal is veel hoger dan in 2018 (128.000) omdat we uitdrukkelijk hebben gestuurd
op het voeren van deze gesprekken en doordat deze gesprekken steeds vaker telefonisch gevoerd worden (ruim 47% in
2019).

15
UWV jaarverslag 2019

Voor mensen die in de WW terecht zijn gekomen omdat ze bij de claimbeoordeling minder dan 35% arbeidsongeschikt
zijn bevonden en daardoor niet in aanmerking komen voor een WIA/WGA- of Ziektewet-uitkering, kunnen we
sinds 2019 ook re‑integratietrajecten inkopen (zie ook paragraaf 1.2 onder het kopje Inzet re-integratiediensten).
Effectiviteitsmeting WW
We zijn eind 2017 gestart met het meten van de netto-effectiviteit van persoonlijke dienstverlening aan WW’ers. We
onderzoeken daarvoor de effecten op de uitstroom naar werk en de arbeidsmarktpositie van werkzoekenden op langere
termijn. De eerste (kwalitatieve) onderzoeksresultaten zijn begin 2020 beschikbaar gekomen.

Uitstroom naar werk vanuit een WW-uitkering
In 2019 heeft UWV van 171.700 mensen de WW-uitkering beëindigd wegens werkhervatting (in 2018: 192.500). Deze
daling is in lijn met die van het aantal WW-uitkeringen. Het aantal van 171.700 is inclusief 37.300 mensen die na
werkhervatting geen inkomstenformulier meer hebben ingevuld (2018: 32.600) en 11.500 mensen die na
werkhervatting afzien van hun resterende, vaak kleine, WW-uitkering (2018: 12.900). Daarnaast waren er eind
december 2019 57.800 mensen aan het werk met een aanvulling vanuit de WW (eind 2018: 72.800).

Scholingsbudget WW
De Regeling tijdelijk scholingsbudget UWV is op 1 juli 2018 van start gegaan en loopt tot en met 2020. In totaal is
hiervoor € 30 miljoen inclusief uitvoeringskosten beschikbaar gesteld, waarvan € 10,1 miljoen voor 2019. Met dit extra
budget kan UWV werklozen met een hoge kans op langdurige werkloosheid (vaak 45-plussers) een bij voorkeur
kortdurend scholingstraject van maximaal één jaar laten volgen. Het initiatief ligt bij de adviseur werk, in nauwe
samenwerking met het werkgeversservicepunt. Klanten kunnen ook zelf aangeven dat zij scholing willen volgen en
gebruik willen maken van het scholingsbudget. Het Scholingsbudget WW wordt ingezet voor scholing richting een
werkaanbod (baanintentie of baangarantie) en scholing richting moeilijk vervulbare vacatures (krapteberoepen), ook als
daar niet direct een baanintentie of baangarantie aan vastzit. In 2019 zijn er 4.135 scholingen aangevraagd voor een
bedrag van € 8,7 miljoen.
Een aanvraag voor het scholingsbudget moet altijd onderbouwd worden. Begin 2019 bleek bij de medewerkers die het
scholingsbudget verstrekken onduidelijkheid te bestaan over de voorwaarden waaronder een bedrag van meer dan
€ 2.500 besteed kan worden. In het geval dat de scholing rechtstreeks tot een plaatsing bij een werkgever leidt
(baanintentie/baangarantie), kan gemotiveerd worden afgeweken van het maximale bedrag. Een hoger bedrag kan
bijvoorbeeld worden gemotiveerd aan de hand van de grote afstand tot de arbeidsmarkt van de werkzoekende en/of de
omvang en minimale duur van de baanintentie of garantie die door de werkgever wordt toegezegd. De duur van de
scholing is sinds 4 juli 2019 verruimd naar maximaal drie jaar.
Daarnaast hebben we een aantal maatregelen genomen. Zo zijn de werkinstructies aangepast, het management
monitort de toepassing en eind juli is een kwaliteitsborgingsysteem in gebruik genomen. We monitoren de effecten van
de beheersmaatregelen en voeren aanvullende controles uit. Daaruit blijkt dat de genomen verbetermaatregelen nog
onvoldoende effect hebben gehad. Begin 2020 hebben we een nieuw format beschikbaar gesteld voor het opstellen van
het werkplan. Dit format dwingt nog meer af dat alle benodigde informatie wordt opgenomen in het dossier. Aan het
einde van het eerste kwartaal van 2020 zullen we een kwalitatief onderzoek doen naar het effect van deze maatregelen.
Uit de maandelijkse rapportages blijkt dat 62% van de scholingen is ingezet voor WW’ers van 45 jaar en ouder. De
meeste opleidingen zijn gericht op beroepen in transport en logistiek (30%), in techniek en bouw (13%) en in ICTberoepen (11%). Sinds de start van de regeling gaat het om 1.287 scholingen met baanintenties, 1.176 scholingen met
baangaranties en 2.388 scholingen richting krapteberoepen.

Opschaling fte’s
In 2019 zijn er 2% minder nieuwe WW-uitkeringen verstrekt dan in 2018. De verwachting is dat het aantal nieuwe WWuitkeringen vanaf 2020 weer zal toenemen. Om de toenemende instroom te kunnen opvangen, is een evenredig
grotere beschikbare capaciteit aan adviseurs werk en bedrijfsbureaumedewerkers nodig. We hebben daarom in het
tweede tertaal van 2019 besloten op te schalen met circa 450 fte’s en daarbij 100 nieuwe medewerkers te werven uit
onze werkzoekendenbestanden. Met het ministerie is afgesproken dat de feitelijke WW-toename leidend is voor het
tempo van de opschaling. Eind 2019 was de beoogde opschaling met 450 fte’s volledig gerealiseerd, hiervan waren er
91 afkomstig uit onze eigen bestanden met werkzoekenden. Omdat de WW-toename begin 2020 minder groot is dan
eerder werd aangenomen, is dit aantal ruim. Hiermee kunnen we wel anticiperen op de verwachte uitstroom van
oudere medewerkers in 2020.

16
UWV jaarverslag 2019

1.2. Dienstverlening om mensen met een arbeidsbeperking en
werkgevers bij elkaar te brengen
Voor mensen met een arbeidsbeperking is het vaak niet eenvoudig om weer aan het werk te gaan. We ondersteunen
hen daarbij met persoonlijke dienstverlening. In 2019 hebben we alle met het ministerie van SZW overeengekomen
prestatieafspraken over de re‑integratiedienstverlening gehaald.

Contacturen in persoonlijke dienstverlening WIA en Wajong
Voor de WIA voldoen we aan de afspraak dat we met minimaal 90% van alle klanten die sinds 2017 zijn ingestroomd
per jaar minimaal 1 gesprek voeren en gemiddeld 1,8 keer contact hebben. We hebben met het ministerie van SZW
afgesproken dat we minimaal één keer per jaar contact hebben met minimaal 90% van alle Wajongers met
arbeidsvermogen die niet werken of voor wie een re-integratietraject is ingekocht. In 2019 hadden we minimaal één
keer contact met 94% van de Wajongers die in aanmerking komen voor onze dienstverlening. Over de kwaliteit van de
registratie rapporteren we in paragraaf 1.7 Kwaliteit dienstverlening.

Dienstverlening op maat voor WIA/WGA
We bieden mensen met een WIA-/WGA-uitkering, waar nodig en mogelijk, persoonlijke dienstverlening. Deze
dienstverlening is niet alleen bedoeld voor mensen met een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering, maar ook
voor mensen die om arbeidskundige redenen een volledige WGA-uitkering hebben (80–100%). We willen hen activeren
om hun zelfredzaamheid te bevorderen en optimaal gebruik te maken van hun mogelijkheden. Doordat we minimaal
één keer per jaar contact met de klant hebben, houden we zicht op diens situatie en borgen we de rechtmatigheid van
de uitkering. De dienstverlening bestaat, naast coachingscontacten, primair uit ingekochte re-integratietrajecten zoals
de diensten Werkfit maken en Naar werk. Voor mensen met arbeidsvermogen voor wie de stap naar de dienst Werkfit
maken nog te groot is, kunnen we sinds 1 mei 2019 ook modulaire diensten inkopen. We benutten de extra middelen
voor persoonlijke dienstverlening om WIA/WGA’ers die dat nodig hebben gedurende maximaal vijf jaar te activeren en
te ondersteunen richting werk. Als de klant erom vraagt bieden wij ook na die vijf jaar de nodige
re-integratiedienstverlening. Verder gebruiken we de extra middelen voor een effectevaluatie van onze WIA/WGAdienstverlening (zie hieronder, onder tussenkopje Effectevaluatie).
We starten de dienstverlening met een oriëntatiegesprek. Hierin bespreken we met de WIA/WGA-gerechtigde hoe hij
zijn mogelijkheden het beste kan benutten en wat er nodig is om (nieuw) werk te vinden. In 2019 voerden we
14.313 van deze oriëntatiegesprekken. De gemaakte afspraken leggen we vast in een werkplan. Wanneer voldoende
duidelijk is wat de klant kan en wil, stellen we een klantprofiel op. Daarin vermelden we onder andere het aantal uren
dat de werkzoekende kan werken, wat diens competenties en affiniteiten zijn, in welke sector hij zou willen werken en
welke taken en werkomgeving bij hem passen. Na het gesprek blijven we de klant stimuleren en monitoren we de
voortgang die hij maakt via coachings- en monitorgesprekken.
We richten ons in eerste instantie op de mensen die sinds 2017 in onze nieuwe re-integratiedienstverlening zijn
ingestroomd omdat ze het einde van de wachttijd voor de WIA hadden bereikt. In 2019 hebben we met 25.317 van de
29.652 klanten uit deze doelgroep in totaal 59.132 gesprekken gevoerd. Dat is gemiddeld 2,3 gesprek per klant. We
hebben voor de meesten van hen een werkplan opgesteld en een zo volledig mogelijk klantprofiel. Soms konden we
geen volledig klantprofiel opstellen, omdat nog niet was vastgesteld wat de klant kan en wil. Na ieder vervolgcontact
hebben we waar nodig het werkplan en klantprofiel geactualiseerd. Ook mensen die van 2011 tot en met 2016 de WGA
zijn ingestroomd maar nog geen re-integratiedienstverlening ontvingen vanwege andere prioriteiten in de
dienstverlening in het verleden, bieden we maximaal vijf jaar basale re-integratiedienstverlening.
Effectevaluatie
Om te onderzoeken welke interventies doelmatig en doeltreffend zijn om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen
en de kans op werk voor WGA-gerechtigden te vergroten, zijn we op 1 oktober 2019 gestart met een effectmeting.
Daarvoor is de WGA-populatie voor een periode van één jaar in drie groepen onderverdeeld: een groep ontvangt geen
dienstverlening, een groep ontvangt basale dienstverlening en een groep ontvangt intensieve dienstverlening. Mensen
die tot de groep behoren die geen dienstverlening ontvangt, kunnen UWV wel zelf benaderen voor dienstverlening. De
WGA-effectevaluatie, die is gestart in oktober 2019 en doorloopt tot 2024, maakt deel uit van het kennisprogramma
Weten wat werkt, dat we samen met het ministerie uitvoeren. De resultaten zullen we gebruiken bij de
doorontwikkeling van onze WIA/WGA-dienstverlening. De eerste tussenresultaten worden opgemaakt in 2021.

Dienstverlening op maat voor Wajong
We willen zo veel mogelijk Wajongers met arbeidsvermogen aan werk helpen en aan het werk houden. In 2018 zijn we
gestart met het nieuwe dienstverleningsmodel Wajong. Centraal hierin staat dat we alle Wajongers met
arbeidsvermogen actueel in beeld hebben. Dat doen we onder andere door gesprekken met hen te voeren. Wajongers
die al een tijdelijk of vast dienstverband hebben bij een reguliere werkgever bieden we ondersteuning om ervoor te
zorgen dat ze aan het werk blijven.

17
UWV jaarverslag 2019

Op verzoek van het ministerie van SZW zijn we in 2019 gestart met een verkenning van de dienstverleningsbehoefte
van Wajongers die regulier werkzaam zijn en een vast dienstverband hebben. Ook Wajongers die als zelfstandige
werkzaam zijn vragen we of ze behoefte hebben aan onze dienstverlening. Het verzoek van het ministerie is mede
gebaseerd op onderzoeken naar het bevorderen van een duurzame deelname van Wajongers aan de arbeidsmarkt. In
overleg met het ministerie hebben we op vier vestigingen de manier van benaderen van deze doelgroep zorgvuldig
beproefd. Aansluitend hebben we in de tweede helft van 2019 in alle regio’s een beperkt aantal Wajongers uit de
doelgroep benaderd en de resultaten daarvan vastgelegd. Eind 2019 hadden we met ruim 2.500 werkende Wajongers
gesprekken gevoerd. Ongeveer 600 van hen hadden toen aangegeven behoefte te hebben aan ondersteuning. Dat kan
inzet van jobcoaching zijn, maar ook ondersteuning bij bemiddeling naar een andere functie. De overigen waren over
het algemeen positief over het feit dat ze door UWV zijn benaderd, maar gaven aan, in ieder geval voor dit moment,
tevreden te zijn met de huidige werkplek. De meerwaarde van het contact is dat zij UWV (weer) scherper op het
netvlies hebben als organisatie die ze kunnen benaderen met vragen over werk en wat daarmee samenhangt. In het
voorjaar van 2020 bespreken we met het ministerie de resultaten en het vervolg.
Voor Wajongers met een tijdelijk dienstverband is onze dienstverlening gericht op, zo mogelijk, het verlengen van het
dienstverband. Mede dankzij onze inspanningen zijn in 2019 voor deze doelgroep 9.828 contracten verlengd. Indien
contractverlenging niet mogelijk is, is de insteek om vroegtijdig (voordat de Wajonger werkloos wordt) te starten met
de bemiddeling naar een nieuwe werkkring. Wajongers met een vast dienstverband benaderen we in principe eerst
telefonisch. Tijdens het gesprek leggen we uit wat de bedoeling van het contact is, brengen we de situatie van de
Wajonger in kaart en bekijken we of en aan welke ondersteuning hij behoefte heeft. Bij behoefte aan ondersteuning op
de werkplek kan dat bijvoorbeeld de inzet van jobcoaching zijn.
We hebben inmiddels minimaal één gesprek gevoerd met 49.635 van de 52.830 (94%) Wajongers met
arbeidsvermogen die niet werken of voor wie geen re-integratietraject is ingekocht. De overige 3.195 zijn voornamelijk
Wajongers die eerder hebben afgezien van dienstverlening. In het afgelopen jaar hebben we 94% (5.864 van 6.244)
van alle Wajongers die eerder hadden afgezien van dienstverlening opnieuw benaderd met een dienstverleningsaanbod.
Het overgrote deel (96%) van deze groep heeft te kennen gegeven dat ze geen gebruik van dit aanbod willen maken.
Gemiddeld hebben we in de afgelopen twaalf maanden 1,96 gesprek per Wajonger gevoerd. Tijdens de gesprekken
nemen we hun actuele situatie door en bespreken we hoe wij hen desgewenst kunnen ondersteunen richting betaald
werk en ook wat hun verplichtingen zijn.
Bij onze contacten met Wajongers monitoren we ook de rechtmatigheid van hun uitkering. Wanneer we vermoeden dat
de gezondheidssituatie van de Wajonger is veranderd, of als er onduidelijkheid is over diens re-integratiemogelijkheden,
bespreken de arbeidsdeskundige en de verzekeringsarts dit samen. Dit kan leiden tot een herbeoordeling. In 2019
leidde deze werkwijze tot 712 beschikkingen op aanvragen voor een herbeoordeling. De herbeoordeling leidde in
515 gevallen tot aanpassing van de uitkering, 7 uitkeringen werden beëindigd en 190 uitkeringen bleven ongewijzigd.
We verstrekten 33.500 voorzieningen aan Wajongers met arbeidsvermogen. Het ging vooral om ondersteuning door
jobcoaches. Ook verstrekten we voorzieningen aan mensen die naar het oordeel van UWV niet over arbeidsvermogen
beschikken maar die wel een beroep op UWV doen voor een voorziening om te kunnen gaan werken. Het gaat dan
bijvoorbeeld om mensen die maar een beperkt aantal uren en/of dagen in de maand kunnen werken.

Uitstroom naar werk vanuit een arbeidsongeschiktheidsuitkering
Wij vinden het belangrijk dat mensen hun mogelijkheden optimaal benutten. De WIA/WGA-dienstverlening is erop
gericht om mensen met een arbeidsbeperking die hun eigen werk niet meer kunnen uitoefenen maar wel beschikken
over arbeidsvermogen, naar betaalde arbeid te begeleiden. Dankzij de extra middelen die we nu hebben kunnen we ook
een grotere bijdrage leveren aan het activeren van mensen met een WIA/WGA-uitkering. Het resultaat van de
activering is zichtbaar: het aantal mensen met een WIA-uitkering dat dit jaar werk vond, was 20% hoger dan in 2018.
Het aantal Wajongers dat werk heeft gevonden, is iets lager dan in 2018 maar nog steeds hoger dan het met het
ministerie van SZW afgesproken aantal. Wajongers die nog geen werk hebben behoren steeds vaker tot de groep met
de grootste afstand tot de arbeidsmarkt. Het aantal mensen met een Ziektewet-uitkering en een WAO-/of WAZuitkering dat in 2019 een baan vond, daalde iets. In totaal vonden in 2019 13.100 mensen met een arbeidsbeperking
een baan. Dat is iets minder dan in 2018 (13.300).

18
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Uitstroom naar werk van mensen met een arbeidsbeperking*
*2019

*2018

13.100

13.300

Mensen met recht op Wajong-uitkering

8.600

9.000

Mensen met recht op overige arbeidsongeschiktheidsuitkeringen

4.500

4.300

Aantal aan werk geholpen mensen met een arbeidsbeperking

Mensen met recht op WAO-/WAZ-uitkering
Mensen met recht op WIA-uitkering
Mensen met recht op Ziektewet-uitkering
*

300

400

3.500

2.900

700

1.000

De aantallen worden op verschillende manieren berekend. Bij de Wajong tellen we alleen de mensen die een arbeidsovereenkomst van
minimaal zes maanden voor minimaal twaalf uur per week hebben aanvaard. Bij de WIA, WAO en WAZ tellen we de mensen van wie de
re-integratiedienstverlening is beëindigd omdat ze voor hun resterende verdiencapaciteit werk hebben aanvaard. Voor de Ziektewet tellen we
uitsluitend de mensen die na een re-integratietraject aan het werk zijn gegaan.

In 2019 hebben ook nog circa 7.200 mensen met een WIA/WGA-uitkering gedeeltelijk het werk hervat.

Inzet re-integratiediensten
UWV koopt voor klanten met een Ziektewet- of arbeidsongeschiktheidsuitkering re‑integratiedienstverlening in bij
re-integratiebedrijven. Het gaat om re-integratiediensten in twee stappen van elk zes tot negen maanden: eerst de
dienst Werkfit maken en daarna de dienst Naar werk. Doordat Ziektewet-uitkeringen vaak al beëindigd zijn op het
moment dat het Werkfit maken-traject is voltooid, kopen we in de praktijk steeds minder Naar werk-trajecten in. Na de
aanpassingen in oktober 2017 van het Inkoopkader 2016–2020 Re-integratiediensten is gebleken dat er toch nog
dienstverlening ontbreekt. Het betreft re-integratiediensten voor mensen met arbeidsvermogen voor wie de stap naar
de dienst Werkfit maken nog te groot is. Met ingang van 1 mei 2019 is voor deze klantgroep een landelijke pilot gestart
met modulaire re-integratiediensten. Deze vier diensten kunnen op elk moment onafhankelijk van elkaar worden
ingezet totdat de werkzoekende toe is aan het Werkfit maken-traject. We monitoren of de introductie van modulaire reintegratiediensten leidt tot meer inkoop van Werkfit maken waardoor de verhouding tussen Werkfit maken en Naar
werk nog verder zal opschuiven.
In 2019 zijn 29.148 re-integratiediensten ingekocht. Het voor 2019 beschikbare budget was € 95,0 miljoen (inclusief
budget voor de regeling Individuele plaatsing en steun). De totale uitgaven voor 2019 waren € 85,9 miljoen
(voor 2018: € 85,4 miljoen). Het meeste geld is uitgegeven aan re-integratie-dienstverlening voor Wajongers (33%) en
voor WIA/WGA’ers (34%).
Tabel: Ingekochte re-integratietrajecten* (incl. IPS-trajecten)
2019
WAO

2018

408

440

Ziektewet

8.231

8.777

oWajong/Wajong 2010

9.212

10.202

WIA

9.990

9.155

WW (WIA/Ziektewet < 35%)

1.232

n.v.t.

75

n.v.t.

29.148

28.574

IPS(gemeenten)
Totaal

* Naast de in de tabel genoemde 29.148 re-integratietrajecten die we vanuit het budget van € 95 miljoen hebben ingekocht, hebben we
1.097 Ziektewet-arbo interventies ingekocht.

Ook scholingen vallen onder re-integratiediensten. Voor mensen met een arbeidsongeschiktheids- of Ziektewetuitkering hebben we in 2019 3.295 scholingen ingekocht. Er werden 3.996 scholingen afgesloten, waarvan 2.981 met
en 1.015 zonder diploma. Eind 2019 liepen er nog 2.701 scholingen. Voor scholingen WW: zie paragraaf 1.1 onder het
kopje Scholingsbudget WW.
We kunnen sinds 2019 ook re-integratietrajecten inkopen voor mensen die in de WW terecht zijn gekomen omdat ze bij
de claimbeoordeling minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn bevonden en daardoor niet in aanmerking komen voor een
WIA/WGA- of Ziektewet-uitkering. Tot en met december 2019 zijn 1.232 diensten voor deze doelgroep ingekocht;
waarvan 913 keer een Werkfittraject, 233 keer een Naar werk-traject, 56 keer een modulair traject en 30 keer scholing.
We besteden bijzondere aandacht aan de arbeidsparticipatie van psychisch kwetsbare mensen. Hiervoor hebben we een
convenant afgesloten met Cedris, Divosa, Federatie Opvang, GGZ Nederland, Stichting Mensen met Mogelijkheden,
MIND, RIBW Alliantie en Stichting Samen Sterk zonder Stigma. In november 2019 heeft ook werkgeversvereniging
AWVN zich bij dit convenant aangesloten. Per 1 januari 2017 is de onderzoeksubsidieregeling IPS (Individuele plaatsing
en steun) EPA (ernstige psychische aandoeningen) in werking getreden, met een looptijd van vijf jaar. In totaal is er
€ 20 miljoen aan subsidie beschikbaar. Bij de start van de onderzoekregeling IPS EPA werd uitgegaan van 500 IPS-

19
UWV jaarverslag 2019

trajecten per jaar met een bijbehorend budget van € 4,0 miljoen, op basis van een trajectprijs van € 8.000. In 2019
hebben we 611 trajecten toegekend, voor een bedrag van € 4,9 miljoen.
Het ministerie van SZW heeft € 1,3 miljoen subsidie beschikbaar gesteld waarmee we van mei tot en met
november 2019 ook IPS-trajecten konden inkopen voor personen met Common Mental Disorders (CMD). De subsidie
per IPS-traject bedroeg € 8.000. Voor mensen die onder de Participatiewet vallen betaalde UWV de helft, gemeenten
moesten de overige € 4.000 bijdragen, Er was budget voor in totaal 200 trajecten, waarvan 125 voor UWV-klanten
(€ 1,0 miljoen) en 75 voor gemeentelijke klanten (€ 0,3 miljoen). De aanmelding verliep via ggz-instellingen. Er zijn in
totaal 94 trajecten voor UWV-klanten toegekend en 75 trajecten voor gemeenteklanten. 28 gemeentelijke aanvragen
werden afgewezen wegens het bereiken van het subsidieplafond. De kosten voor de UWV-klanten bedroegen
€ 1,05 miljoen (inclusief € 0,3 miljoen, de helft van de kosten voor gemeentelijke klanten) en voor de gemeentelijke
klanten € 0,3 miljoen.
Met het plaatsingspercentage arbeidsgehandicapten meten we hoeveel in een bepaald kalenderjaar gestarte
re-integratietrajecten hebben geleid tot een plaatsing in een betaalde baan na afronding van dat re-integratietraject.
Onder het oude inkoopkader nam een re-integratietraject meerdere jaren in beslag en waren de effecten pas op langere
termijn zichtbaar. Sinds juli 2016 kopen we zoals eerder vermeld voor werkfitte arbeidsongeschikten de diensten Naar
werk in, deze hebben een doorlooptijd van maximaal zes tot negen maanden. Doordat er niet voor alle werkfitte
arbeidsongeschikten werkplekken beschikbaar zijn, leiden echter niet alle Naar werk-trajecten tot een plaatsing. De
figuur toont ook dat het plaatsingspercentage de laatste jaren is gestegen. Van de in 2018 gestarte trajecten heeft 47%
tot een plaatsing geleid. Het plaatsingspercentage van de in 2019 gestarte diensten zal verder stijgen, omdat diensten
Naar werk in 2020 nog tot een plaatsing kunnen leiden.
Grafiek: Plaatsingspercentage mensen met een arbeidsbeperking
50,0%
45,8%

47,1%

45,0%
39,5%

Plaatsingspercentage

40,0%
35,0%

35,1%

34,7%
29,0%

30,0%

27,1%

26,0%

25,0%
20,0%
15,0%

13,0%

10,0%
5,0%
0,0%
2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Inzet voorzieningen
Mensen met een beperking hebben soms hulp of een hulpmiddel nodig om hun werk goed te kunnen doen, om
onderwijs te kunnen volgen of goed te functioneren in hun dagelijks leven. Bij de hulpmiddelen kan het gaan om
intermediaire voorzieningen (vooral doventolken), meeneembare voorzieningen (zoals een brailleleesregel) en
vervoersvoorzieningen (zoals de aanpassing van een auto). UWV verzorgt werk- en onderwijsvoorzieningen, en sinds
1 juli 2019 kunnen burgers ook bij ons terecht voor tolkvoorzieningen voor privésituaties (leefvoorzieningen). De
uitvoering van voorzieningen is geconcentreerd op een aantal kantoren op basis van specialisatie: drie kantoren
verzorgen de werk- en onderwijsvoorzieningen en vier andere doen jobcoaching en loondispensatie. Dit heeft voordelen
voor zowel de klant als UWV. We kunnen de klant beter en eenduidiger informeren over onze beslissing om al dan niet
een voorziening te verstrekken en we bouwen kennis over een specifieke doelgroep op waardoor we beter maatwerk
kunnen bieden. De ervaring die we in 2018 hebben opgedaan met het uitvoeren van de tolkvoorziening op één kantoor
gebruiken we nu om de specialisatie op de kantoren verder vorm te geven.
Werkvoorzieningen
Mensen met structureel functionele beperkingen kunnen bij UWV voorzieningen aanvragen die hen in staat stellen
(weer) te gaan werken of onderwijs te volgen. In 2019 hebben we 44.900 werkvoorzieningen ingezet voor mensen met
een arbeidsongeschiktheidsuitkering, waarvan de meeste voor Wajongers (33.500). De uitgaven voor deze

20
UWV jaarverslag 2019

voorzieningen bedroegen € 72,0 miljoen en blijven daarmee ruim binnen het voor dit jaar beschikbare budget van
€ 85,0 miljoen. De uitgaven daalden met bijna 5% ten opzichte van 2018 (€ 75,6 miljoen). Dat komt vooral doordat we
minder interne en externe jobcoaching en loondispensatie hebben toegekend.
Tabel: Aantal ingezette werkvoorzieningen
2019

2018

Intermediaire voorzieningen

4.525

3.755

Externe jobcoach

18.623

20.427

Interne jobcoach

2.531

2.962

Loondispensatie

10.904

12.116

Meeneembare voorzieningen

4.792

5.215

29

33

Vervoersvoorzieningen

3.320

3.217

Overige voorzieningen

147

178

44.871

47.903

Starterskrediet

Totaal

Per 1 juli 2019 zijn de normbedragen voor voorzieningen herijkt. Daardoor hebben klanten die gebruikmaken van een
(rolstoel)taxi als vervoersvoorziening in een aantal gevallen sinds die datum niet het volledige bedrag vergoed gekregen
waar zij recht op hebben. We hebben uitgezocht welke klanten recht hadden op een nabetaling. Een deel van de
nabetalingen is in 2019 gedaan en een deel vindt nog plaats in 2020.
Technologische ontwikkelingen bieden nieuwe mogelijkheden voor werk- en onderwijsvoorzieningen (zie ook
paragraaf 4.4, onder het kopje Weten wat werkt). UWV wil graag nieuwe technologieën inzetten, maar de huidige
wettelijke kaders lijken soms te beperkend voor maatwerkoplossingen. Zo kan UWV nu geen voorzieningen verstrekken
aan de werkgever. Verder geldt de regel dat de voorziening altijd de goedkoopste adequate oplossing voor de persoon in
kwestie dient te zijn. Een eventuele technologische innovatie kan daardoor alleen als voorziening worden verstrekt als
er geen goedkopere alternatieven zijn. In de pilot Generieke werkgeversvoorziening die per 1 maart 2020 start gaan we
onderzoeken of en hoe voorzieningen die gebruikmaken van nieuwe technologieën toch kunnen worden vergoed.
In 2019 hebben we samen met het ministerie van SZW voorwaarden ontwikkeld waaronder UWV kan experimenteren
binnen het wettelijk kader. UWV kan aan de werkgever subsidie verlenen voor aanpassingen aan zijn bedrijf,
bedrijfsmiddelen of het werkproces om personen met een structureel functionele beperking in dienst te nemen. De
voorziening moet dan wel gedurende minimaal drie jaar door een of meerdere personen worden gebruikt. Doordat de
kosten van de voorziening hierdoor over meerdere personen en/of een langere periode worden uitgesmeerd, wordt het
mogelijk de inzet van nieuwe technologieën eerder dan nu het geval is aan te merken als goedkoopste adequate
oplossing. Daarnaast hebben we frequent overleg met de ministeries van OCW en SZW, en voor de tolkvoorziening ook
met het ministerie van VWS, over de vrijheid van UWV om innovatieve middelen als voorziening in te zetten.
Onderwijsvoorzieningen
In 2019 hebben we 5.135 onderwijsvoorzieningen toegekend. Dat zijn er minder dan in 2018 (6.276). Deze daling komt
doordat we in 2019 minder communicatiehulpmiddelen en computers hebben toegekend. Dat is mogelijk het gevolg
van een aantal begin 2018 doorgevoerde beleidswijzigingen. Uitgangspunt daarvan is dat het voor bepaalde
onderwijstypen gebruikelijk is dat mensen zelf over een computer beschikken. UWV verstrekt alleen nog computers aan
leerlingen in het (speciaal) basisonderwijs, inclusief jonge kinderen in groep 1 en groep 2, en leerlingen in de eerste vier
klassen van het voorgezet onderwijs die hiervoor een indicatie hebben ontvangen. Verder vervangt UWV alleen nog
eenmalig de computer van leerlingen die al over een computer van UWV beschikken. Daarnaast worden accessoires en
de installatie van communicatiehulpmiddelen en computers niet meer geregistreerd als aparte producten.
Onderwijsvoorzieningen worden gefinancierd met een bijdrage van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (OCW) aan het Arbeidsongeschiktheidsfonds jonggehandicapten (Afj). Inclusief uitvoeringskosten hebben
we in 2019 € 26,4 miljoen aan onderwijsvoorzieningen uitgegeven. De grootste kostenstijging doet zich voor bij
intermediaire onderwijsvoorzieningen. Dat komt door een toename van zowel het aantal klanten dat gebruikmaakt van
de tolkvoorziening (met 7%) als het gemiddeld aantal uren dat ze deze gebruiken (met 2%). Daarnaast wordt het
uurtarief van de tolken tweemaal per jaar geïndexeerd.

21
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Uitgaven onderwijsvoorzieningen
Bedragen x € 1 miljoen

2019

2018

Intermediaire voorzieningen

13,1

11,7

Meeneembare voorzieningen

3,8

4,0

Vervoersvoorzieningen

8,1

7,7

Totaal voor de klant

25,0

23,4

Uitvoeringskosten

1,4

1,4

Totaal

26,4

24,8

Leefvoorzieningen
De tolkvoorziening is een intermediaire voorziening. Sinds 1 juli 2019 voert UWV in opdracht van het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ook de tolkvoorzieningen in het leefdomein uit (voor deelname aan het
maatschappelijk verkeer). Hierdoor verstrekt UWV nu alle tolkvoorzieningen voor werk, onderwijs en leefdomein.
Mensen met een auditieve beperking kunnen sinds 1 juli dus terecht bij één centraal loket bij UWV voor het aanvragen
van alle tolkuren. De bemiddeling en tolkfacturatie zijn uitbesteed aan een externe partij, Tolkcontact. De overgang naar
de nieuwe wijze van uitvoeren en het nieuwe systeem is zonder problemen verlopen. Het komend jaar blijven we de
kwaliteit van de dienstverlening toetsen. We voeren controles uit in het proces van aanvraag tot en met betaling, en
monitoren de facturatie en de uitnutting van het budget. Op een aantal aspecten zijn controles niet mogelijk of moeilijk
uitvoerbaar (zoals de vergoeding voor geannuleerde tolkopdrachten) en wordt vertrouwd op de goedkeuring door de
tolkgebruiker. Daarnaast ontbreekt op onderdelen van de regelgeving voor leefvoorzieningen een nadere uitwerking
door UWV. Dit alles leidt tot onzekerheid met betrekking tot de rechtmatige uitvoering van de tolkvoorzieningen.
Hierover zal nadere afstemming met de betrokken departementen plaatsvinden.
Per 1 juli 2019 zijn 7.081 lopende toekenningen voor de Tolkvoorziening in het leefdomein aan UWV overgedragen.
Sinds diezelfde datum heeft UWV in 2019 132 toekenningen aan nieuwe klanten verstrekt. De uitgaven voor deze
nieuwe toekenningen bedragen € 35.970. Verder hebben 636 personen met een lopende voorziening een
maatwerkaanvraag ingediend omdat zij meer tolkuren nodig hadden. Al deze aanvragen zijn toegekend en de uitgaven
hiervoor bedragen circa € 1,4 miljoen. Aan 103 organisaties is een voorziening toegekend waarvoor € 0,6 miljoen is
uitgegeven.
Intermediaire voorzieningen in het leefdomein worden gefinancierd met een bijdrage van het ministerie van VWS aan
het Arbeidsongeschiktheidsfonds jonggehandicapten. Inclusief uitvoeringskosten hebben we in 2019 € 6,8 miljoen aan
intermediaire voorzieningen uitgegeven. Voor de uitgaven voor de klant is een budget van € 6,0 miljoen toegekend. We
hebben € 5,4 miljoen uitgegeven, dit is 90% van het toegekende budget.
Tabel: Uitgaven voorzieningen leefdomein
Bedragen x € 1 miljoen

2019

2018

Intermediaire voorzieningen

5.4

0,0

Totaal voor de klant

5,4

0,0

Structurele uitvoeringskosten

0,7

0,0

Incidentele kosten

0,7

0,0

Uitvoeringskosten

1,4

0,0

Totaal

6,8

0,0

Aandacht voor inkoop re-integratietrajecten en inzet voorzieningen
In 2019 is uit meerdere onderzoeken naar voren gekomen dat de inkoop van re‑integratietrajecten en voorzieningen
beter moet en kan. In 2020 nemen we daarom meerdere maatregelen om deze dienstverlening te verbeteren. We
scherpen onder andere onze opdrachtgeversrol binnen het inkoopkader AG aan en ontwikkelen een nieuw inkoopkader
voor scholing. De hiervoor ingestelde regiegroep zal in maart 2020 het regieplan opleveren.

22
UWV jaarverslag 2019

1.3. Dienstverlening voor banenafspraak
In 2013 hebben kabinet en sociale partners afgesproken om in de periode van 2014 tot 2026 in totaal 125.000 extra
banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Het ministerie van SZW informeert de Tweede Kamer
jaarlijks aan het einde van het parlementaire jaar over de voortgang. UWV levert hiervoor de cijfers. UWV verzorgt ieder
kwartaal een regionale trendrapportage over de voortgang van de banenafspraak per arbeidsmarktregio. Uit de
trendrapportage over het derde kwartaal van 2019, die in januari 2020 verscheen, blijkt dat er tot en met eind
september 2019 landelijk in totaal 58.544 extra banen waren gecreëerd (het streefcijfer voor eind 2019 was
55.000 extra banen). Er komen grofweg drie groepen arbeidsbeperkten in aanmerking voor deze extra banen: mensen
die onder de Participatiewet vallen, mensen met een Wsw-indicatie en Wajongers met arbeidsvermogen. Er stonden
eind september 2019 227.072 mensen ingeschreven in het doelgroepregister voor de banenafspraak.

Gedeelde verantwoordelijkheid
Gemeenten en UWV hebben een gedeelde verantwoordelijkheid om de arbeidsmarkt transparanter te maken. UWV
registreert werkzoekenden in het klantvolgsysteem Sonar. Ook gemeenten kunnen dit doen en het systeem gebruiken
voor het vinden van geschikte kandidaten voor een vacature. In Sonar kunnen ook klantprofielen worden opgesteld van
geregistreerde kandidaten. Deze profielen bevatten gegevens over onder andere opleiding, vaardigheden,
competenties, affiniteiten, beroepssectoren en taaksoorten. Het opstellen van het klantprofiel gebeurt samen met de
klant en is een onderdeel van de reguliere dienstverlening van UWV. Ook gemeenten kunnen klantprofielen opstellen
voor hun doelgroep. Veel gemeenten gebruiken voor het vastleggen van gegevens van kandidaten echter een ander
(klantvolg)systeem. Sinds augustus 2017 kunnen gemeenten de profielgegevens uit hun eigen systemen inlezen in
Sonar. UWV stelt de klantprofielen geanonimiseerd beschikbaar via de Kandidatenverkenner banenafspraak, een online
databank op werk.nl. Werkgevers en intermediairs kunnen hiermee zoeken naar profielen van kandidaten die vallen
onder de banenafspraak en contact met hen opnemen via het werkgeversservicepunt.
Alle arbeidsmarktregio’s zijn in meer of mindere mate bezig met het transparant maken van hun klantenbestand, al dan
niet via het aanmaken van klantprofielen in Sonar. Eind december stonden er 95.104 kandidaten met een ingevuld
klantprofiel in Sonar, 9.586 van gemeenten en 85.518 met een UWV-indicatie.

Transparantie van werkzoekendenprofielen
Met de Kandidatenverkenner maken we de profielen transparant van kandidaten die onder de banenafspraak vallen.
Werkgevers kunnen via dit instrument op werk.nl zoeken naar geanonimiseerde profielen en contact met kandidaten
opnemen via het werkgeversservicepunt. In 2019 heeft dit geleid tot 204 bemiddelingen. Om de effectiviteit van het
instrument te vergroten hebben we in 2019 diverse verbeteracties ingezet op het terrein van datakwaliteit en de
communicatie met werkgevers.

1.4. Werkgevers beter bedienen in de arbeidsmarktregio’s
We bieden werkgevers, zoveel mogelijk in samenwerking met gemeenten, dienstverlening via de
werkgeversservicepunten in 35 arbeidsmarktregio’s en via een landelijk werkgeversservicepunt. In 2019 hebben de
werkgeversservicepunten in totaal 88.536 vacatures in behandeling genomen. Voor 37% (32.669) van deze vacatures
is een geschikte kandidaat gevonden die vervolgens ook is aangenomen. We onderzoeken hoe we dit percentage de
komende jaren kunnen verbeteren. De vervulde vacatures zijn redelijk gelijk verdeeld over werkzoekenden bij UWV
(WW, WAO, WIA en Wajong) en bij gemeenten (Wet werk en bijstand (Wwb), Participatiewet en nietuitkeringsgerechtigden). Het wordt steeds moeilijker om aan de vraag van werkgevers te voldoen. Dat komt door een
combinatie van krapte op de arbeidsmarkt, afroming van geschikt aanbod door andere, commerciële partijen en de
kwalitatieve mismatch op de arbeidsmarkt. De waardering van werkgevers voor de dienstverlening via de
werkgeversservicepunten meten we met de Net Promotor Score (NPS). De score is stabiel hoog: ze geven ons een 8,1.

Samenwerking in de arbeidsmarktregio’s
We besteden extra aandacht aan werkgevers die bereid zijn om werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt
een kans te bieden. In 2019 zijn we volop betrokken geweest bij de totstandkoming van de actieplannen voor de
arbeidsmarktregio’s in het kader van Perspectief op Werk, een initiatief van UWV, werkgevers, gemeenten, het
onderwijsveld en de ministeries van SZW en OCW. Om onze bijdrage aan de samenwerking in de arbeidsmarktregio’s
en aan de actieplannen te coördineren heeft het ministerie van SZW ons aanvullend budget ter beschikking gesteld.
Eind 2019 zijn we begonnen om hiermee in de regio’s Perspectief op Werk-coördinatoren te werven en in te zetten: dat
is in 16 van de 35 regio’s al gelukt. In 2020 verwachten wij deze benoemingen af te ronden.
UWV verzorgt actuele informatie en advies over (ontwikkelingen op) de landelijke, regionale en sectorale arbeidsmarkt.
We brengen voor elke arbeidsmarktregio in kaart hoe banen en vacatures zich ontwikkelen en welke kansen en
knelpunten er zijn voor werkzoekenden en werkgevers. We kijken daarbij naar de huidige stand van zaken en naar de
ontwikkelingen op korte en langere termijn. Om structureel actuele regionale arbeidsmarktinformatie beschikbaar te

23
UWV jaarverslag 2019

kunnen stellen aan gemeenten en andere samenwerkingspartners in de arbeidsmarktregio’s zijn we in opdracht van het
ministerie van SZW in 2019 gestart met de ontwikkeling van een online dashboard. Dit dashboard komt in 2020
beschikbaar. Vanuit de Programmaraad (een samenwerkingsverband van Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG), Divosa, Cedris en UWV) zijn we in 2019 betrokken geweest bij het opzetten van een campagne die de
herkenbaarheid en vindbaarheid van de regionale werkgeversservicepunten moet vergroten.
We ontvangen steeds vaker verzoeken om deel te nemen aan regionale initiatieven om klanten aan het werk te helpen.
Het kan daarbij gaan om dienstverlening aan werkgevers, gegevensuitwisseling of arbeidsmarktinformatie. Om op
eenduidige wijze te kunnen toetsen of deelname zinvol of qua capaciteit haalbaar is, hebben we in 2019 een
afwegingskader vastgesteld.
In het kader van het in 2018 gestarte programma Werkinzicht zijn we in 2019 samen met het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS) en de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) begonnen om voor
Nederland en Vlaanderen een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen voor skills (vaardigheden) van werkzoekenden.
Deze gemeenschappelijke taal, CompetentNL, zorgt voor meer transparantie in het aanbod op de arbeidsmarkt, voor
zowel publieke als private partners. In de zomer van 2020 verwachten we een eerste versie gereed te hebben die
beoordeeld en verrijkt kan worden door publieke en marktpartijen.

Inclusieve arbeidsanalyse
Bij werkgevers die daarvoor openstaan lichten we de werkprocessen door op kansen voor werkzoekenden met een
afstand tot de arbeidsmarkt. Doel daarvan is om binnen bedrijven ruimte te scheppen voor duurzaam werk voor
mensen uit deze doelgroep, zonder hierbij het bedrijfsbelang van de werkgever uit het oog te verliezen. Dit zogeheten
bedrijfsadvies inclusieve arbeidsorganisatie is een kwalitatief hoogwaardige en daarmee arbeidsintensieve dienst die we
kosteloos aanbieden via de 35 regionale werkgeversservicepunten en via het landelijk werkgeversservicepunt. Dit
advies is gebaseerd op de methodiek Inclusief herontwerp van werk 2.0, ontwikkeld door het Centrum Inclusieve
Arbeidsorganisatie (CIAO) van Maastricht University, dat in samenwerking met UWV is opgericht. In 2019 hebben we
het bedrijfsadvies inclusieve arbeidsorganisatie onder andere met succes ingezet in de sector zorg, in samenwerking
met brancheorganisaties Actiz en VGN en regionale werkgeversorganisaties. In deze sector staat ‘anders werken’ hoog
op de agenda om voor een brede groep werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt geschikt werk te
organiseren, en de werkdruk van de huidige zorgmedewerkers te verlichten. We begeleiden het hele proces vanaf het
intakegesprek tot aan het moment dat kandidaten daadwerkelijk worden geplaatst. In 2019 verzorgden we in totaal
71 inclusieve arbeidsanalyses waarvan 10 in de zorg.

Van-werk-naar-werkdienstverlening
In 2019 hebben we van het ministerie van SZW toestemming gekregen om op projectbasis ervaring op te doen met
preventieve dienstverlening om te voorkomen dat mensen in de WW terechtkomen. Wanneer er bij een grote
werkgever veel banen verloren dreigen te gaan, bieden we de betrokken werknemers op verzoek van de werkgever
van-werk-naar-werkdienstverlening. We werken daarbij samen met partners in de regio zoals vakbonden en
uitzendbureaus. Bij deze trajecten halen we de dienstverlening naar voren die we anders vanaf de eerste WW-dag
aanbieden. We informeren de werknemers over de vacatures op de regionale arbeidsmarkt en adviseren hun hoe ze het
solliciteren kunnen aanpakken. We wijzen hen op mogelijkheden waar zij zelf misschien niet direct aan denken:
kansrijke overstapberoepen. We geven uitleg over onze online dienstverlening en stimuleren hen om gebruik te maken
van onze online trainingen en webinars. Werknemers die daarbij gebaat zijn bieden we extra ondersteuning,
bijvoorbeeld de workshop Succesvol naar werk of coachingsgesprekken. Verder organiseren wij ontmoetingen met
werkgevers die juist op zoek zijn naar personeel en graag met de werknemers van het failliete collega-bedrijf in contact
komen vanwege hun ervaring, kennis en competenties. In oktober 2019 zijn we gestart met het bieden van van-werknaar-werkdienstverlening aan werknemers van de Hemwegcentrale in Amsterdam die in december officieel gesloten is.
We zijn ook met deze dienstverlening gestart voor werknemers uit de flexibele schil van VDL/Nedcar die in het laatste
kwartaal van 2019 hun baan hebben verloren.

Grensoverschrijdende bemiddeling
Met het ministerie van SZW hebben we afgesproken dat we met ingang van 2019 de grensoverschrijdende
arbeidsbemiddeling een structureel onderdeel van de dienstverlening gaan maken. Hiervoor hebben we in de
zes districten die grenzen aan Duitsland en België twaalf adviseurs werk aangesteld die zich exclusief gaan bezighouden
met grensoverschrijdende bemiddelingsactiviteiten voor werkzoekenden. Zij werken intensief samen met de
29 adviseurs werkgeversdienstverlening die zich al langer in EURES-verband bezighouden met het bij elkaar brengen
van vraag en aanbod over de grens en met het adviseren van werkzoekenden en werkgevers die van de mogelijkheden
van een andere arbeidsmarkt binnen de EER (de Europese Unie, plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) gebruik
willen maken. EURES, voluit European Employment Services, is het netwerk van Europese arbeidsvoorzieningsdiensten.
In 2019 heeft dit geleid tot 3.100 maatwerkadviezen aan werkgevers en werkzoekenden, waarvan er 1.100 voor
rekening komen van de twaalf nieuwe adviseurs voor grensoverschrijdende bemiddeling. In totaal zijn
1.600 werkzoekenden geattendeerd op vacatures van werkgevers in andere landen en er zijn 225 plaatsingen
gerealiseerd, waarvan driekwart bij een in Nederland gevestigde werkgever.

24
UWV jaarverslag 2019

1.5. Leren en ontwikkelen
Het kabinet vindt het belangrijk dat werknemers zich hun leven lang blijven ontwikkelen, zodat ze tot aan de
pensioengerechtigde leeftijd met succes kunnen deelnemen op de arbeidsmarkt. Hiervoor heeft het ministerie van SZW
het meerjarig actiegericht programma Leven Lang Ontwikkelen opgezet. Behalve de Stimulering arbeidsmarktpositie
(STAP)-regeling (zie ook de introtekst van dit hoofdstuk) die naar verwachting in 2022 van kracht wordt, maken ook de
zogeheten Leerwerkloketten Plus daar deel van uit. Een Leerwerkloket is een regionaal samenwerkingsverband van
UWV, onderwijsinstellingen en gemeenten dat onafhankelijk scholings- en loopbaanadvies geeft aan werkzoekenden,
werknemers, scholieren en werkgevers. UWV heeft twee rollen in de Leerwerkloketten: regionaal maken we deel uit van
het bestuur, en landelijk faciliteren en coördineren we alle Leerwerkloketten. Op 6 juni 2019 zijn de in september 2018
door de ministeries van SZW en OCW bij de Tweede Kamer aangekondigde pilots Leerwerkloketten Plus van start
gegaan. Deze moeten de ondersteuningsstructuur voor leren en werken versterken. De loketten Fryslân, Twente en
Rijnmond krijgen drie jaar lang extra middelen om hun dienstverlening te versterken en te verbreden. Ze gaan
bijvoorbeeld meer capaciteit inzetten op loopbaanadvies, het tot stand brengen van leerwerktrajecten (inclusief financial
engineering) en inzicht geven in competenties. Elke regio heeft zijn eigen focus: het opdoen van ervaringen met het
stimuleren van een leven lang ontwikkelen voor werknemers in Friesland, samenwerking met een regionaal
scholingsfonds in Twente en samenwerking in een grootstedelijke regio tussen publieke en private partners in Rijnmond.
In december 2019 hebben we bij verschillende Leerwerkloketten geïnventariseerd aan welke nieuwe
arbeidsmarktinformatieproducten er behoefte is om de persoonlijke en digitale dienstverlening van de Leerwerkloketten
te versterken. Op basis hiervan ontwikkelt het landelijk team Leren en werken nieuwe relevante landelijke producten.
Daarnaast vernieuwen we de website van de Leerwerkloketten en verkennen we het inzetten van webinars en podcasts
om de (digitale) dienstverlening van de Leerwerkloketten toegankelijker te maken. Tot slot werken we aan het
verstevigen van de samenwerking en kennisdeling met landelijke en regionale partners, om te komen tot een landelijk
dekkend netwerk voor loopbaan- en scholingsadvies. In 2019 hebben we een samenwerkingsovereenkomst afgesloten
met de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) om samen Leven Lang Ontwikkelen beter te
faciliteren. Verder zijn we een pilot praktijkleren in het mbo gestart, samen met SBB, Divosa en MBO Raad. Met het
ministerie van SZW hebben we afgesproken dat we de voortgang van de Leerwerkloketten Plus gaan monitoren.

1.6. Arbeidsjuridische dienstverlening
UWV verzorgt ook arbeidsjuridische dienstverlening. We beoordelen ontslagaanvragen en aanvragen voor
werkvergunningen, en geven adviezen aan de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in verband met de verstrekking
van een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid. UWV heeft hierbij een onafhankelijke, toetsende rol.
Daarnaast verstrekken we arbeidsrechtelijke informatie aan werkgevers, werknemers en werkzoekenden via uwv.nl, via
de telefoon en ook tijdens congressen die in het najaar van 2019 zijn gehouden. De zes regionale
werkgeverscongressen over arbeid en ontslag trokken circa 2.300 deelnemers. Op deze congressen hebben we
werkgevers bijgepraat over actuele ontwikkelingen rond de ontslagprocedure bij UWV en de rechter en hebben we
nadere uitleg gegeven over de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab). Eind november vond het arbeidsrechtelijke congres
LabourLawLands plaats, over de invoering van de Wab en de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra). Veel
vooraanstaande experts uit wetenschap, advocatuur, rechterlijke macht en uitvoeringsorganisaties kwamen er aan het
woord. Vanuit UWV verzorgden we verschillende workshops over onder meer actuele ontwikkelingen in de UWVontslagprocedure, de ontslagprocedure voor langdurig zieke ambtenaren, en het afspiegelingsbeginsel bij de
ontslagvolgorde.

Ontslagaanvragen
Werkgevers kunnen in twee situaties een ontslagaanvraag bij UWV indienen: bij ontslag om bedrijfseconomische
redenen en bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. Ontslagaanvragen om persoonlijke redenen lopen via
de kantonrechter. We hebben in 2019 15.600 ontslagaanvragen afgehandeld, daarvan kenden we er 3.500 toe en
wezen we er 500 af. Tijdens de behandeling werden 9.500 aanvragen door de werkgever ingetrokken en 2.100 konden
we niet in behandeling nemen wegens te weinig informatie. We handelden 87% van de ontslagvergunningen tijdig af.
Van een groot deel van de zaken waarbij dat niet lukte, kwam dat door factoren die het ministerie van SZW
gelegitimeerd acht. Het gaat dan bijvoorbeeld om verleend uitstel op verzoek van de werkgever of werknemer,
samenloop met andere zaken en noodzakelijke extra derde behandelrondes. Als we hiermee rekening houden, komt de
tijdigheid uit op 99%.
Tot en met 31 december 2019 kregen werknemers die minimaal twee jaar bij een werkgever in dienst zijn geweest
(met een vast of tijdelijk contract) bij ontslag een transitievergoeding. Tot 1 januari 2020 mochten kleine bedrijven een
lagere transitievergoeding betalen, mits ze aan de voorwaarden van de Overbruggingsregeling transitievergoeding
voldeden. In 2019 deden 199 werkgevers een beroep op deze regeling voor 474 werknemers. Dat is een toename van
76% ten opzichte van 2018 (113 werkgevers voor 251 werknemers).

25
UWV jaarverslag 2019

Tewerkstellingsvergunningen en -adviezen
Werkgevers die personeel van buiten de Europese Economische Ruimte (EER) korter dan drie maanden in Nederland
willen laten werken, moeten daarvoor een tewerkstellingsvergunning bij UWV aanvragen. Dit geldt ook wanneer ze
vreemdelingen willen aannemen die hier studeren of om andere redenen dan arbeid al in Nederland wonen. We
behandelden in 2019 9.700 aanvragen voor een tewerkstellingsvergunning en verleenden er 8.700. Dat deden we voor
98% binnen vijf weken.
Werkgevers die voor drie maanden of langer personeel willen aannemen uit landen van buiten de EER, kunnen een
gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (GVVA) aanvragen bij de IND. De IND vraagt UWV advies over het
arbeidsmarktdeel. UWV toetst de adviezen voor de IND en de aanvragen voor tewerkstellingsvergunningen op dezelfde
wijze. We handelden in 2019 5.500 verzoeken om advies af, voor 84% deden we dat binnen vijf weken. In
4.500 gevallen gaven we een positief advies. Vanwege de gunstige economie zijn in 2019 meer
tewerkstellingsvergunningen en adviezen GVVA ingediend dan in 2018. De ICT-systemen van UWV en de IND zijn sinds
oktober 2018 aan elkaar gekoppeld. Gegevens worden nu digitaal uitgewisseld en de afhandeling van GVVA-zaken
verloopt sneller en efficiënter.

1.7. Kwaliteit dienstverlening
We zijn een lerende organisatie die streeft naar professionaliteit in de dienstverlening en continue kwaliteitsverbetering.
Om die verbetering te bewerkstelligen investeren we in de ontwikkeling, het vakmanschap en het leiderschap van onze
medewerkers. We werken aan een slagvaardige en wendbare organisatie waardoor we gericht kunnen sturen op de
realisatie van onze doelen en de invulling van onze maatschappelijke opdracht. In 2019 hebben we intensief gewerkt
aan kwaliteitsverbetering nadat we hadden geconstateerd dat de effectiviteit van maatregelen, producten en processen
in de op werk gerichte dienstverlening nog te vaak niet goed aangetoond kon worden. Dit heeft deels te maken met het
vastleggen van de onderbouwing van gemaakte keuzes. We hebben regionale bedrijfsbureaus ingericht die de
uitvoerende collega’s structureel ondersteunen bij de planning en werkvoorbereiding. De bedrijfsbureaus gaan zich
verder bezighouden met sturing en monitoring, rapporteren en signalering en duiding bij afwijkingen. Sinds
oktober 2019 zijn in alle regio’s bedrijfsbureaus operationeel. Op alle grote dossiers lopen inmiddels trajecten en programma’s om de kwaliteit te verbeteren en de organisatie wendbaarder te maken. Gezien de omvang van de
organisatie en de veelheid van uitvoeringsmaatregelen zullen de effecten van de maatregelen pas de komende jaren
zichtbaar zijn.

Kwaliteit dienstverlening WW
We monitoren de kwaliteit van onze WW-dienstverlening. Tevredenheidscijfers laten zien dat de ervaren ondersteuning
door UWV bij het vinden van werk nog achterblijft bij de verwachtingen van klanten. WW-uitkeringsgerechtigden zijn
wel tevreden over de deskundigheid en de wijze van communiceren van de adviseurs werk: die waarderen ze met een
7,9. Aan de hand van diverse kwaliteitsonderzoeken naar onder andere klantcasuïstiek, scholingsbudget WW en
telefonische coachingsgesprekken hebben we geconstateerd dat we kunnen verbeteren op de volgende punten:
 Scholingsbudget WW: in januari 2020 zijn de verbetermaatregelen die in juli 2019 doorgevoerd zijn, verder
aangescherpt. Alle maatregelen zijn erop gericht om de kwaliteit van de onderbouwing van de inzet van scholing te
verbeteren (voor meer informatie zie ook paragraaf 1.1 onder het kopje Scholingsbudget WW).
 Kwaliteit dienstverlening: in 2019 is gestuurd op de afgesproken prestatie-indicatoren. Bij een analyse bleek dat de
inhoud van de gesprekken tekortschiet. In 2020 zullen we daarom nog meer sturen op kwaliteit en vakmanschap.
Daarbij zal aandacht nodig zijn voor de balans tussen gerichte sturing op kwaliteit en ruimte voor het vakmanschap
van onze medewerkers.
 Onderbouwing en opvolging van de ingezette interventies: we zetten onder andere in op verbetering van het
werkplan. Het format is inmiddels verbeterd: het nieuwe werkplan is compacter en beter leesbaar. Werkzoekenden
die het nieuwe werkplan hebben getest, geven aan dat ze het duidelijker vinden en dat ze de gemaakte afspraken er
beter in herkennen.
 Kwaliteit van de registratie: hiervoor wordt in het eerste kwartaal van 2020 een verbeterplan opgesteld.
We zetten in op de versteviging van het vakmanschap van onze adviseurs. We organiseren minimaal een keer per
kwartaal casuïstiekbesprekingen, waarbij adviseurs reflecteren op hun eigen werk en leren van elkaars werkwijze.
Verder treffen we maatregelen om de kwaliteit van de onderbouwing van het werkplan te verbeteren.

Kwaliteit dienstverlening WIA en Wajong
Ook Wajong- en WIA/WGA-klanten zijn tevreden over onze op werk gerichte dienstverlening. Wajongers geven ons
gemiddeld een 6,7 (2018: 6,5), WIA/WGA-klanten waarderen de dienstverlening met een 7,2 (2018: 7,1). Beide scores
zijn boven de norm (6,5 voor beide groepen). De juiste en volledige registratie van wat er besproken wordt tijdens de
contactmomenten in de WIA- en Wajong-dienstverlening is nog voor verbetering vatbaar en blijft daarmee een
belangrijk punt van aandacht. Ook de kwaliteit van de klantprofielen van Wajongers is voor verbetering vatbaar en nog
niet alle Wajongers met arbeidsvermogen zijn ook daadwerkelijk in onze op werk gerichte dienstverlening opgenomen.
We werken er hard aan om met periodieke bestandsvergelijkingen te voorkomen dat Wajongers onterecht geen
dienstverlening ontvangen. We doen daarom sinds 2019 jaarlijks landelijk kwaliteitsonderzoek naar de mate waarin

26
UWV jaarverslag 2019

onze op werk gerichte WIA- en Wajongdienstverlening sluitend en juist is, naar het vakmanschap van onze
medewerkers en naar de manier waarop ze rapporteren en registreren.
Verbeterpunten zijn onder andere dat onze adviseurs werk sterker regie moeten voeren en dat ze bij het vaststellen van
de benodigde dienstverlening meer rekening moeten houden met arbeidskansen. Ook moeten ze meer uitgaan van
mogelijkheden voor klanten dan van belemmeringen. Daarnaast is er meer aandacht nodig voor het actualiseren van de
gegevens van de klant en het aanbrengen van een duidelijk zichtbare chronologie in het dossier. Voor 2020 hebben we
een plan van aanpak opgesteld om de kwaliteit van het klantbeeld en van het werkplan te verbeteren. Daarnaast zetten
we in op het toepassen van het kader methodische aanpak re-integratie. Dit is een procesmatige manier van denken
over de mogelijkheden van een klant. Het kader helpt de professional om hoofd- en bijzaken te onderscheiden en om
gestructureerd en doelgericht te werken. Ook draagt het kader bij aan een betere benutting van het
re‑integratiebudget, doordat het een correcte onderbouwing bevordert en daarmee een snellere en effectievere inzet
van re‑integratiemiddelen.

27
UWV jaarverslag 2019

Inkomensdienstverlening

Wanneer mensen werk verliezen of door ziekte en/of een beperking (tijdelijk) niet kunnen werken en een beroep doen
op de sociale zekerheid, beoordelen we of ze terecht een beroep op de werknemersverzekering doen. Vervolgens
betalen we toegekende uitkeringen snel en correct. WW’ers en arbeidsbeperkten met arbeidsvermogen bieden we zo de
ruimte om zich voor te bereiden op en te werken aan werkhervatting. Voor mensen met een arbeidsongeschiktheids- of
Ziektewet‑uitkering stellen we het recht op een uitkering vast via een sociaal-medische beoordeling. Door beperkte
productief inzetbare verzekeringsartsencapaciteit kunnen we helaas minder (her)beoordelingen uitvoeren dan er nodig
zijn. We werken continu aan verbetering van onze dienstverlening, op allerlei terreinen. Van uitkeringsgerechtigden
verwachten we wel dat ze zich aan de bijbehorende plichten houden. Wanneer mensen de regels toch overtreden, dan
treden we op. Daarbij kijken we steeds naar de balans tussen controle en dienstverlening.

28
UWV jaarverslag 2019

2. Inkomensdienstverlening
2.1. Inkomenszekerheid bieden
In 2019 ontvingen circa 1,2 miljoen mensen gedurende kortere of langere tijd een uitkering van UWV. We keerden
een bedrag van in totaal € 19,9 miljard uit. Een van onze kerntaken is dat we de juiste uitkering op tijd betalen.
In 2019 hebben we de daarover met het ministerie gemaakte afspraken ruim gehaald. Lukt het niet op tijd, dan
geven we de klant op diens verzoek een voorschot. Hiermee voorkomen we dat mensen in financiële problemen
raken. Voorschotten worden vooral betaald voor WIA-uitkeringen; in 2019 ging het om 9,7% van de nieuwe WIAuitkeringen (2018: 5,2%). Dat komt doordat we onvoldoende verzekeringsartsen kunnen inzetten om alle WIAclaimbeoordelingen op tijd te verrichten. Bij alle uitkeringsaanvragen en ook tijdens de uitkeringsduur controleren we
of de aanvrager aan de voorwaarden voldoet.
In 2020 verwachten we meer werk vanwege meer nieuwe WW en Ziektewet-uitkeringen. We hebben het aantal
uitkeringsdeskundigen en verzuimbegeleiders uitgebreid met in totaal 293 fte’s.

UWV vervult een poortwachtersrol voor de sociale zekerheid. We letten erop dat alleen mensen die er recht op hebben
een uitkering krijgen. Die uitkeringen betalen we vervolgens snel en correct.

Poortwachtersrol
Bij alle uitkeringsaanvragen en ook tijdens de uitkeringsduur controleren we of de aanvrager aan de voorwaarden
voldoet. We handelden 407.100 WW-aanvragen af. Daarvan wezen we er 77.100 (19%) af, bijvoorbeeld omdat de
aanvrager te weinig weken in loondienst had gewerkt, of niet direct beschikbaar was voor werk. 8.200 mensen kregen
(tijdelijk) geen WW-uitkering omdat ze een maatregel kregen opgelegd, vrijwel altijd omdat ze verwijtbaar werkloos
waren. We handelden 60.500 WIA-aanvragen af, iets meer dan in 2018 (59.400), waarvan we er 19.500 (32%) (2018:
19.300) hebben afgewezen. Meestal ging het om mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt werden bevonden of
wel geschikt bleken voor het eigen werk. Daarnaast handelden we 8.900 aanvragen af voor een Wajong 2015-uitkering,
iets meer dan in 2018 (8.500). Hiervan werden er 5.400 (60%) afgewezen, omdat de aanvrager niet duurzaam volledig
arbeidsongeschikt werd bevonden (in 2018 ook 5.400, toen 64%). Verder namen we 121.000 beslissingen op
uitkeringsaanvragen vanuit het buitenland.
In 2019 ontvingen circa 1,2 miljoen mensen gedurende kortere of langere tijd een uitkering van ons. We keerden
in 2019 een bedrag van in totaal € 19,9 miljard uit.
Een van onze kerntaken is dat we de juiste uitkering op tijd betalen. Over het tijdstip van de eerste betaling bij de start
van een uitkering maken we ieder jaar afspraken met het ministerie van SZW. In 2019 hebben we de met het ministerie
afgesproken normen ruim gehaald. Lukt het niet op tijd, dan geven we de klant op diens verzoek een voorschot.
Hiermee voorkomen we dat klanten in financiële problemen raken. Voorschotten worden vooral betaald voor WIAuitkeringen; in 2019 ging het om 9,7% van de nieuwe WIA-uitkeringen (2018: 5,2%). Dat komt doordat we
onvoldoende verzekeringsartsen kunnen inzetten om alle WIA-claimbeoordelingen op tijd te verrichten.
In 2020 verwachten we meer werk vanwege meer nieuwe WW-uitkeringen. Door de terugkeer van een aantal grote
eigenrisicodragende uitzendbureaus naar het publieke bestel in verband met de invoering van de Wet arbeidsmarkt in
balans krijgen we ook meer Ziektewet-uitkeringen te verwerken. We hebben het aantal uitkeringsdeskundigen voor de
WW opgeschaald met 192 fte’s, tot in totaal 1.320 fte’s per eind december 2019. De capaciteit voor de Ziektewet is
uitgebreid met 101 fte’s, tot in totaal bijna 348 fte’s uitkeringsdeskundigen en 236 fte’s verzuimbegeleiders per eind
december.
Tabel: Tijdige eerste betaling
Norm 2019

2019

2018

Betalingen WW binnen 10 kalenderdagen na ontvangst inkomstenformulier

90%

98%

98%

Eerste betaling Ziektewet binnen 4 weken na ingang recht

85%

90%

92%

Eerste betaling WIA binnen 4 weken na ingang recht

85%

90%

91%

Eerste betaling Wajong binnen 4 weken na einde beslistermijn

85%

88%

90%

29
UWV jaarverslag 2019

Eén uniforme betaalomgeving
In december 2019 hebben we een mijlpaal bereikt: na de arbeidsongeschiktheidswetten (per 2018) zijn nu ook alle
werkloosheidswetten aangesloten op één uniforme betaalomgeving (1UBO). We kunnen nu alle uitkeringen berekenen
en betalen via één gemeenschappelijke betaalstraat. Dat is een belangrijke vereenvoudiging van ons ICT-landschap. De
overgang van de oude uitkeringssystemen naar de nieuwe betaalomgeving is soepel verlopen: alle WW-uitkeringen zijn
in december tijdig uitbetaald. Een verstoring in de uitbetaling aan beslagleggers is verholpen, in maart 2020 doen we
een structurele aanpassing die herhaling voorkomt. De levering van statistische informatie over WW-uitkeringen is
uitgebreid getest en lijkt zonder problemen te kunnen worden voortgezet.

Herinrichting Ziektewet-arbodienstverlening
Een andere grote mijlpaal was de ingebruikneming per 1 januari 2019 van een nieuw werkproces voor de uitvoering
van onze Ziektewet-arborol. UWV vervult die rol voor mensen voor wie de Ziektewet als vangnet dient omdat ze geen
werkgever hebben die voor hun verzuimbegeleiding en re-integratie verantwoordelijk is. Het gaat onder meer om zieke
werklozen, zieke uitzendkrachten en flexwerkers, en werknemers die ziek zijn aan het einde van hun (tijdelijke) contract
of dienstverband (eindedienstverbanders). UWV begeleidt deze mensen op sociaal-medisch gebied, zoals de werkgever
en de arbodienst dat doen voor de werknemers van reguliere werkgevers. Nadat we tussen november 2016 en
juni 2017 in pilots verschillende werkwijzen hadden beproefd, hebben we de afgelopen jaren zorgvuldige
voorbereidingen getroffen voor de invoering van het nieuwe werkproces. Onze medezeggenschap en cliëntenraden
waren daar nauw bij betrokken. De resulterende robuuste en toekomstbestendige werkwijze is effectief en efficiënt én
voldoet aan de eisen van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP). We vragen klanten direct na hun ziekmelding een digitale intake-vragenlijst in te vullen. Voor klanten die niet of
minder digivaardig zijn, blijven alternatieve kanalen beschikbaar. Op basis van een geautomatiseerde triage (selectie en
prioritering) wordt het vervolgtraject vastgesteld. Wanneer de verwachting is dat het verzuim kort zal duren, dan neemt
een medewerker verzuimbegeleiding het monitoren en/of coachend activeren van de klant voor zijn rekening. Deze
medewerker werkt altijd volgens de geldende protocollen en onder verantwoordelijkheid van de verzekeringsarts. In
geval van twijfel wordt de verzekeringsarts altijd ingeschakeld. De doorlooptijd in de afhandeling liep aanvankelijk op en
dit had weer effect op de tijdigheid van de betaling van de Ziektewet-uitkeringen. De laatste maanden van het jaar is de
tijdigheid van de betalingen weer gestegen tot cumulatief 90%.
We hebben het nieuwe werkproces geëvalueerd en de volgende maatregelen getroffen om het proces te versnellen:
 Snellere ontvangst vragenlijst: een administratief medewerker belt de klant drie dagen na de ziekmelding met het
verzoek om de vragenlijst retour te sturen.
 Terugdringen aantal eerstelijnsplausibiliteitsspreekuren: we blijven inzetten op het terugdringen van het aantal
plausibiliteitsconsulten, waarbij we vaststellen of de ziekmelding aannemelijk is en de klant rechtmatig beroep op de
Ziektewet doet.
• We ontwikkelen een instrument om de claim ‘arbeidsongeschiktheid als gevolg van zwangerschap en bevalling
(met en zonder werkgever)’ te beoordelen. Hiermee willen we spreekuren efficiënter inzetten en waar mogelijk
voorkomen. Ook heeft de eerstelijnsarts dan minder tijd nodig voor de rapportage.
• We gaan de adviseurs verzekeringsarts coachen in hun sleutelrol bij het reduceren van de
plausibiliteitsspreekuren en het vergroten van het rendement van deze spreekuren.
 Optimaliseren leer- en verbetersysteem: we verbeteren de werking van de bestaande leercirkels verder. Aan deze
leercirkels nemen alle betrokken bedrijfsonderdelen deel, op alle niveaus en in alle disciplines.
We zien dat het aantal uitgevoerde probleemanalyses en plannen van aanpak in 2019 lager ligt dan in voorgaande jaren
met het oude proces. We voeren nog analyses uit naar oorzaak en effect daarvan.

Faillissementsuitkeringen
Als een bedrijf failliet gaat, zorgt UWV ervoor dat de werknemers achterstallige loonbetalingen ontvangen en hun salaris
nog enige tijd krijgen doorbetaald in de vorm van een faillissementsuitkering. UWV organiseert, in overleg met de
curator, zo snel mogelijk een voorlichtingsbijeenkomst over de gevolgen van het faillissement voor de werknemers. We
beantwoorden dan belangrijke vragen zoals ‘Wanneer eindigt het dienstverband?’ en ‘Worden loon, vakantiegeld en niet
opgenomen vakantiedagen nog betaald?’ Daarnaast vullen we samen met de werknemers hun aanvraag voor een
faillissementsuitkering in en nemen die direct daarna in behandeling.
In 2019 waren ruim 40% meer werknemers betrokken bij een faillissement dan in 2018. Het faillissement van een of
meer grote bedrijven kan leiden tot een grote druk op UWV om de uitkeringsaanvragen tijdig te verwerken. Dat vraagt
om veel flexibiliteit van de zes regionale teams die faillissementen afhandelen. Zo was ons kantoor in Utrecht in 2019
nog bezig met de laatste definitieve beslissingen voor de werknemers van de failliete IJsselmeerziekenhuizen, toen kort
na elkaar de grote kledingwinkelketen CoolCat en retailer Vidrea failliet gingen. Om de faillissementsuitkeringen zo snel
mogelijk aan de werknemers te kunnen betalen, moesten extra uitzendkrachten ingeschakeld en opgeleid worden. Uit
onderzoek blijkt dat klanten met een faillissementsuitkering de dienstverlening van UWV waarderen. Dat geldt in het
bijzonder voor de persoonlijke aandacht die ze krijgen tijdens de voorlichtingsbijeenkomsten en de individuele
gesprekken met de UWV-medewerkers, en voor de hulp bij het invullen van het aanvraagformulier voor de uitkering.

30
UWV jaarverslag 2019

Ondersteuning aan mensen met schulden
Schulden kunnen het perspectief op werk en deelname aan de maatschappij in de weg staan. De wettelijke taak voor
de uitvoering van schuldhulpverlening ligt in Nederland bij de gemeente. UWV richt zich op preventie. We geven
voorlichting en proberen zo veel mogelijk te voorkomen dat uitkeringsgerechtigden problematische schulden krijgen.
We verlenen bijvoorbeeld een voorschot of verwijzen de klant door naar een budgetcoach. Klantadviseurs van ons
Klantencontactcentrum kunnen daarvoor al jaren de hulp inroepen van een team gespecialiseerde klantadviseurs in
Goes. In een pilot hebben we van najaar 2018 tot en met voorjaar 2019 in Groot-Amsterdam en Zuid-Limburg een
werkwijze beproefd waarbij de bestaande dienstverlening is uitgebreid. Elke UWV-medewerker die in een contact met
een (ex-)uitkeringsgerechtigde constateert dat er behoefte is aan hulp vanwege financiële problemen, kan het speciale
team inschakelen. De klantadviseur gaat na wat binnen UWV mogelijk is en kan de klant – wanneer die daarmee
schriftelijk instemt – eventueel direct ‘warm’ overdragen aan een gemeentelijke instelling voor schuldhulpverlening. De
klant hoeft dan verder zelf geen actie te ondernemen.
Het evaluatierapport van de pilot laat zien dat bijna alle klanten bij wie financiële problemen of schulden zijn
gesignaleerd, ook daadwerkelijk zijn geholpen door UWV en/of een gemeente. UWV geeft bijvoorbeeld gericht advies of
hulp, zoals bij het aanvragen van een uitkering voor de Toeslagenwet en het invullen van de inkomstenopgave voor de
WW, of zorgt voor aanpassing van een termijnbedrag. Ongeveer een op de vijf gesignaleerde klanten is aan de
gemeente overgedragen voor schuldhulpverlening, de meesten van hen krijgen ook snel hulp van de gemeente. We
maken een plan voor een gefaseerde uitrol van de pilotwerkwijze over heel UWV. Leer- en verbeterpunten uit de
evaluatie nemen we mee, zoals verankering van de werkwijze in het reguliere kennis- en takenpakket van
medewerkers. Ook investeren we in gesprekstechnieken en beeldvorming over financiële problematiek en schulden.
Voor verdere uitrol van de pilotwerkwijze is een wettelijke grondslag voor gegevensuitwisseling tussen UWV en
gemeenten van belang.

Uitkeringen aan gedetineerden
Begin juni 2019 was er in de media aandacht voor gedetineerden die ten onrechte een uitkering ontvangen.
Uitkeringsgerechtigden die in detentie worden genomen, zijn verplicht dit te melden aan UWV. Om niet volledig
afhankelijk te zijn van uitkeringsgerechtigden, ontvangt UWV dagelijks van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
gegevens over nieuwe gedetineerden. We vergelijken deze signalen met de gegevens in onze uitkeringssystemen om te
bepalen of we de uitkering moeten stopzetten. Dit is bijvoorbeeld niet aan de orde als de detentie maar een paar dagen
duurt (in geval van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen). We hebben op basis van intern onderzoek vastgesteld dat het
matchingsproces van de Ziektewet en de Werkloosheidswet een periode niet sluitend was. We hebben naar aanleiding
hiervan maatregelen genomen en nader onderzoek ingesteld.
We hebben allereerst de Gemeenschappelijke Verwijsindex (GVI, het vergelijkingsbestand waarmee detentiemeldingen
met lopende uitkeringen van UWV worden vergeleken) geactualiseerd en geschoond van fouten. Daarna is vastgesteld
welke uitkeringen ten onrechte zijn verstrekt. Daarvoor hebben we de van DJI ontvangen detentiesignalen uit de
periode 2014–2019 vergeleken met de destijds lopende uitkeringen, en aanvullende informatie opgevraagd bij DJI.
Omdat er een risico bestaat dat mensen worden gemist die nog in het aanvraagproces van een uitkering zitten bij de
vergelijking met het GVI, is het mogelijk dat de samenloop van detentie met een uitkering niet ontdekt wordt. Daarom
vergelijken we sinds oktober 2019 detentiemeldingen van DJI herhaaldelijk ook met het bestand met lopende
uitkeringen. Verder hebben we logging en monitoring ingericht zodat we het gehele proces van afhandeling van
detentiemeldingen kunnen controleren. Hiermee is het proces binnen UWV op dit ogenblik aanzienlijk verbeterd. We zijn
een vooronderzoek gestart om te komen tot een robuust proces. We bereiden op dit moment samen met DJI/Justitiële
Informatiedienst (Justid) de terugvordering voor van uitkeringen die de afgelopen jaren ten onterechte aan
gedetineerden in Nederland zijn verstrekt. Deze handmatige herstelactie start begin maart en is naar verwachting
in mei 2020 afgerond.
Door technische problemen zijn de bestanden van de maanden april, mei en juni over de verwerking van signalen over
in het buitenland gedetineerden niet tijdig verwerkt. Hierdoor hebben 23 in het buitenland gedetineerden gedurende
een paar maanden ten onrechte een uitkering ontvangen. We hebben deze uitkeringen beëindigd en vorderen ze terug
volgens het reguliere terugvorderingsbeleid. De maandelijkse gegevenslevering is inmiddels hervat. Via het Centraal
Justitieel Incassobureau (CJIB) ontvangen we gegevens om de uitkering van voortvluchtigen te kunnen intrekken.
Tussen oktober 2018 tot en met augustus 2019 ontbraken daarbij de gegevens van voortvluchtigen van wie de
taakstraf is omgezet in vervangende hechtenis. 94 van deze voortvluchtigen blijken een uitkering van UWV te hebben
ontvangen tijdens de periode van voortvluchtigheid. We kijken nog naar de mogelijkheden om de onterecht verstrekte
uitkeringen terug te vorderen. De lopende uitkeringen van de personen die nog steeds voortvluchtig zijn, worden
ingetrokken. Dit gebeurt via het reguliere proces met het versturen van een waarschuwingsbrief door het CJIB.

Fouten bij uitbetaling vakantietoeslag
Bij de berekening en uitbetaling van de vakantietoeslag voor de arbeidsongeschiktheidswetten in 2019 is een aantal
fouten gemaakt. De toeslag, die op 23 mei zou worden uitbetaald, was in veel gevallen te laag vastgesteld. Deze fout
kwam half mei aan het licht door reacties van klanten op de uitkeringsspecificatie die online al beschikbaar was gesteld.
We hebben de 96.800 betrokken klanten een excuusbrief gestuurd en het te weinig ontvangen vakantiegeld op 28 mei
uitbetaald. We hebben in september 2019 een structurele oplossing doorgevoerd die voorkomt dat deze fout nogmaals
optreedt. Bij de tweede betaling van eind mei is het bedrag in circa 310 gevallen niet naar de juiste bankrekening

31
UWV jaarverslag 2019

overgemaakt. Nadat deze fout ontdekt was, hebben we de bedragen handmatig aan de betrokken klanten
overgemaakt. Nabetalingen die we aan werkgevers verschuldigd waren, hebben we in oktober gedaan. De partijen die
ten onrechte geld hadden ontvangen hebben we verzocht het bedrag terug te storten. De niet terugbetaalde bedragen
hebben we in september teruggevorderd.
In een aantal gevallen is ook een fout gemaakt in de berekening van de hoogte van de beslagvrije voet en de bepaling
welk deel van de vakantietoeslag moet worden uitbetaald aan de beslaglegger. We onderzoeken voor 3.100 dossiers of
er moet worden terugbetaald aan de beslaglegger of aan de klant. Hierover moet aan het eind van het eerste kwartaal
van 2020 duidelijkheid zijn.

Regreszaken
We verhalen uitkeringsschade en re-integratiekosten die ontstaan zijn door toedoen van derden. Bijvoorbeeld wanneer
iemand arbeidsongeschikt is geworden door een ongeval. We proberen de schade, veelal de gehele of gedeeltelijke
arbeidsongeschiktheidsuitkering, dan bij de verzekeringsmaatschappij van de veroorzaker van het ongeluk vergoed te
krijgen. Sinds 2016 is het aantal regreszaken meer dan verdubbeld tot ongeveer 2.000 meldingen per maand. We
investeren in het vakmanschap van de medewerkers die regreszaken uitvoeren; er is in 2019 voor hen een opleiding op
maat ontwikkeld. In 2019 hebben we ruim € 70 miljoen verhaald, ongeveer evenveel als in 2018 en wederom
beduidend meer dan in de jaren voor 2016 (in 2015 was de regresopbrengst ruim € 47 miljoen).

2.2. Sociaal-medische beoordelingen
We hebben in 2019 161.000 sociaal‑medische beoordelingen uitgevoerd, 2,8% meer dan in 2018.
We konden eind 2019 op het oog over voldoende artsen (941 fte’s) beschikken, maar in de praktijk waren 764 fte’s
beschikbaar om alle gevraagde beoordelingen tijdig uit te voeren. Dat komt doordat het niet allemaal geregistreerde
verzekeringsartsen zijn en doordat artsen die bezig zijn met de specialisatie tot verzekeringsarts worden begeleid
door geregistreerde verzekeringsartsen die daardoor op hun beurt niet volledig inzetbaar zijn voor het uitvoeren van
beoordelingen. Het werken met taakdelegatie en contraseign levert wel extra verzekeringsgeneeskundige capaciteit
op, maar niet voldoende. Bovendien zal het aantal sociaal-medische beoordelingen de komende jaren alleen maar
toenemen door een stijgend gebruik van de WIA-en we verwachten dat er bij mensen die een beroep op de WIA
doen sprake zal zijn van een complexere problematiek. Ook is sinds begin 2020 de instroom in de Ziektewet hoger –
door de terugkeer van een aantal grote uitzendbureaus naar het publieke stelsel. Tot slot komt er mogelijk een
arbeidsongeschiktheidsregeling voor alle zzp’ers. We blijven met het ministerie in gesprek over mogelijke
aanpassingen in onze manier van beoordelen, zodat we de noodzakelijke claimbeoordelingen ook in de toekomst
effectief en efficiënt kunnen blijven uitvoeren.

Uitgangspunt van het socialezekerheidsstelsel in Nederland is dat mensen met arbeidsvermogen zo veel mogelijk
werken naast hun uitkering, op een arbeidsmarkt die toegankelijker moet worden voor mensen met een
arbeidsbeperking. Mensen moeten daarnaast tot op steeds hogere leeftijd doorwerken.

Toename sociaal-medische beoordelingen niet meer op te vangen
Steeds meer Nederlanders maken daardoor gebruik van regelingen waarvoor een sociaal-medische beoordeling nodig
is. Het gebruik van de WIA, die eind 2005 is ingevoerd als opvolger van de WAO, neemt toe: de komende decennia
stijgt het aantal WIA-gerechtigden naar verwachting netto met 10.000 tot 25.000 per jaar. Ook het aantal sociaalmedische beoordelingen neemt daardoor toe. Die groei is binnen de huidige kaders niet meer op te vangen. Door de al
eerder genoemde terugkeer van een aantal grote eigenrisicodragende uitzendbureaus naar het publieke bestel krijgen
we vanaf 2020 ook meer plausibiliteitsspreekuren voor de Ziektewet en meer eerstejaars Ziektewet-beoordelingen te
verwerken. Daarnaast komt er mogelijk een arbeidsongeschiktheidsregeling voor alle zzp’ers. Hierdoor is het nodig dat
we maatregelen nemen, om te voorkomen dat burgers in de toekomst langer moeten wachten op hun beoordeling. De
maatregelen zorgen ook voor een hogere rechtmatigheid van uitkeringen. Onder het kopje Maatregelen om de totale
instroom van beoordelingen te verwerken gaan we hier nader op in.

Aantal uitgevoerde beoordelingen
We hebben in 2019 161.000 sociaal-medische beoordelingen uitgevoerd, 2,8% meer dan in 2018. Dit was mogelijk
dankzij de werving van vooral basisartsen en de toename van het aantal verzekeringsartsen en artsen in het vierde jaar
van hun opleiding tot verzekeringsarts dat werkt met taakdelegatie. Het aantal uitgevoerde beoordelingen stijgt echter
niet evenredig met de groeiende brutocapaciteit. Ervaren verzekeringsartsen investeren tijd in de opleiding en
begeleiding van de nieuw geworven basisartsen, waardoor ze zelf minder beoordelingen kunnen uitvoeren. Voor de
langere termijn zijn deze opleidingsinspanningen echter essentieel: we verwachten dat de komende jaren veel ervaren
artsen uitstromen, onder andere vanwege pensionering. We houden er dus rekening mee dat de voorraden sociaalmedische beoordelingen op de korte termijn oplopen, maar kunnen dan op de lange termijn beschikken over een

32
UWV jaarverslag 2019

toekomstbestendig bestand van verzekeringsgeneeskundige capaciteit. Op die manier kunnen we blijven voldoen aan
onze wettelijke en maatschappelijke opdracht.
De focus binnen onze organisatie heeft in 2019 gelegen op het verhogen van het aantal beoordelingen. De absolute
randvoorwaarde hierbij is dat er geen concessies worden gedaan aan professionele kwaliteit. Als gevolg van een aantal
incidenten op dat vlak (zie hieronder onder het kopje Herstelacties) is de focus op professionele kwaliteit verhoogd. Dit
mag echter niet ten koste gaan van het innoverend vermogen van onze organisatie. Wanneer we alternatieve
werkwijzen uitproberen, zorgen we daarom voor extra begeleiding om te waarborgen dat gehandeld wordt binnen
wettelijke en professionele kaders. Daarnaast investeren we in data-analyses om te monitoren dat de vereiste
processtappen worden geregistreerd. Inhoudelijk blijven wij steunen op ons interne kwaliteitssysteem, waarbij we
maandelijks in ieder district dertig dossiers toetsen. Dossiers die niet compleet zijn worden ter aanvulling teruggelegd in
de uitvoering. Op deze maandelijkse toetsing vindt vervolgens een onafhankelijke landelijke review plaats.
We voeren herbeoordelingen uit op verzoek van de uitkeringsgerechtigde zelf, of van diens werkgever of verzekeraar.
Ook als we vermoeden dat de sociaal-medische situatie van de klant is gewijzigd, of wanneer het onduidelijk is of er
sprake is van duurzame arbeidsongeschiktheid, kan de verzekeringsarts een herbeoordeling inplannen. Het resultaat
van een herbeoordeling kan zijn dat iemand een hogere of een lagere uitkering krijgt, of zijn uitkering verliest. De
herbeoordeling is daarmee een belangrijk instrument om te toetsen of iemand nog de juiste uitkering ontvangt en of de
uitkering rechtmatig is. Daarnaast levert de herbeoordeling informatie op over eventuele wijzigingen in de
restverdiencapaciteit en daarmee de activeringsmogelijkheden van de klant. Met die informatie en de persoonlijke, op
werk gerichte dienstverlening (zie paragraaf 1.2 Dienstverlening om mensen met een arbeidsbeperking en werkgevers
bij elkaar te brengen) die we de klant daarna verlenen bieden we deze verder perspectief. Het gerealiseerde aantal
beoordelingen is minder dan het begrote aantal van 168.500. Daardoor zijn voorraden en achterstanden opgelopen tot
boven het niveau van eind 2018. Naast de verhoogde opleidingsinspanningen is nog een aantal factoren van invloed op
de productiviteit. Allereerst hebben we te maken met een groter aantal WIA-aanvragen. De behandeling van WIAaanvragen is arbeidsintensiever en vereist meer kennis dan die van eerstejaars Ziektewet- en Participatiewetbeoordelingen. Dit komt mede doordat er bij de aanvragers steeds vaker sprake is van complexe multiproblematiek.
Daarnaast hebben we sinds het tweede tertaal van 2019 veel capaciteit ingezet op herstelacties van door het
Ondersteuningsteam Noord niet volgens de richtlijnen uitgevoerde herbeoordelingen (zie ook hieronder onder het kopje
Herstelacties). Dit team is per 1 november 2019 ontbonden, de medewerkers worden weer regulier ingezet.
Herstelacties
Naar aanleiding van interne bevindingen en berichtgeving in de media hebben wij in 2019 een herstelactie uitgevoerd
op herbeoordelingen die waren verricht door een speciaal daarvoor opgericht team, het Ondersteuningsteam Noord. Dit
team heeft in 2018 bij een herstelactie circa 3.000 mensen met een volledige WIA-uitkering herbeoordeeld. In een
groot aantal gevallen was de uitkomst van die herbeoordeling dat de klant duurzaam volledig arbeidsongeschikt was en
dus recht had op een IVA-uitkering. Bij deze herbeoordelingen bleek het team gebruik te hebben gemaakt van een
eigen interpretatie van taakdelegatie op een wijze die niet voldoet aan de binnen UWV geldende voorschriften en
protocollen. UWV heeft de betreffende dossiers opnieuw bekeken en geconstateerd dat 1.991 herbeoordelingen
opnieuw moesten worden uitgevoerd. Eind 2019 had 98% van de betrokken klanten een nieuwe beschikking
ontvangen. De overige beoordelingen zullen we voltooien zodra we daarvoor de laatste benodigde medische informatie
hebben ontvangen. Op grond van de nieuwe beoordeling behoudt 70% de IVA-uitkering, 5% krijgt nu een volledige
WGA-uitkering om medische redenen, 8% een volledige WGA-uitkering om arbeidskundige redenen en 6% een
gedeeltelijke WGA-uitkering. 11% is minder dan 35% arbeidsongeschikt bevonden en heeft daarom geen recht op een
WIA-uitkering. We hebben besloten deze laatste groep te compenseren: zij krijgen een vergoeding ter hoogte van de
IVA-uitkering voor een periode van vier maanden die ingaat na de wettelijke uitlooptermijn van twee maanden.
Eventuele inkomsten uit arbeid worden met deze uitkering verrekend. Daarnaast kunnen deze mensen vanaf het
moment van hun beschikking vijf jaar lang gebruikmaken van de persoonlijke dienstverlening van UWV, inclusief de
mogelijke inkoop van een re-integratietraject. Begin februari 2020 waren er 365 bezwaren tegen deze beslissingen
ingediend. Op 92 daarvan was een beslissing genomen, 29% van deze bezwaren bleek gegrond.
Hierna hebben we nog eens circa vierhonderd herbeoordelingen opnieuw tegen het licht gehouden. Ook hierbij had
Ondersteuningsteam Noord een IVA-uitkering toegekend. Via intern kwaliteitsonderzoek hebben we vastgesteld dat bij
211 van deze dossiers de plausibiliteit van de uitkomst van de herbeoordeling niet is vast te stellen en dat daarom een
nieuwe herbeoordeling nodig is. We hebben de betrokken uitkeringsgerechtigden hierover persoonlijk geïnformeerd.
Ook voor deze groep geldt dat degenen die bij de nieuwe herbeoordeling minder dan 35% arbeidsongeschikt worden
bevonden recht hebben op financiële compensatie en persoonlijke dienstverlening. De bezwaarprocedure tegen de
uitkomsten van de herstelacties loopt nog. Daardoor is er nog geen betrouwbare informatie beschikbaar over het aantal
bezwaren en de uitkomsten daarvan.
Tabel: Overzicht aantallen gerealiseerde sociaal-medische beoordelingen
Begroting 2019

Realisatie 2019

Verschil

Claimbeoordelingen

83.600

82.735

-865

Eerstejaars Ziektewet-beoordelingen

40.000

40.845

845

Herbeoordelingen

44.900

37.424

-7.476

168.500

161.004

-7.496

Totaal

33
UWV jaarverslag 2019

Effecten op de voorraad
De voorraad herbeoordelingen is in 2019 met 2.500 toegenomen tot 34.010.
Grafiek: Ontwikkeling van de voorraad herbeoordelingen 2017-2019
40.000

35.000
31.528

30.338

33.487

34.010

aug. 2019

eind 2019

32.704

28.531

30.000

25.000
21.679
20.000

18.196
16.033

15.000

14.994

10.000

5.000

0
eind 2016

april 2017

aug. 2017

eind 2017

april 2018

aug. 2018

eind 2018

april 2019

Na 44 weken ziekte voeren we een eerstejaars Ziektewet-beoordeling (EZWB) uit. Als we bij de beoordeling vaststellen
dat de vangnetter meer dan 65% van zijn maatmanloon kan verdienen in passende arbeid, dan vervalt het recht op de
Ziektewet-uitkering. Het maatmanloon is het loon dat iemand verdiend zou hebben als hij niet ziek zou zijn geworden.
De voorraad eerstejaars Ziektewet-beoordelingen per eind 2019 bedroeg 14.600 en blijft daarmee onder de
streefwaarde van 15.000.
Tabel: Voorraadontwikkeling
Eind 2018

Eind 2019

Verschil

Voorraad claimbeoordelingen

14.304

18.652

4.348

Achterstand voorraad claimbeoordelingen

1.436

4.320

2.884

Voorraad eerstejaars Ziektewet-beoordelingen

13.834

14.589

755

Achterstand voorraad eerstejaars Ziektewet-beoordelingen

3.883

4.455

572

Voorraad herbeoordelingen

31.528

34.010

2.482

Achterstand voorraad herbeoordelingen

18.699

18.820

121

Totaal voorraad

59.666

67.251

7.585

Totaal achterstand voorraad

24.018

27.595

3.577

De toename van de voorraad herbeoordelingen is in 2019 verder afgevlakt ten opzichte van de afgelopen jaren: de
groei van de voorraad was 35% minder groot dan in 2018 en de groei van de achterstand was 51% minder groot. We
hebben aan de meeste afspraken met het ministerie van SZW op het gebied van sociaal-medische beoordelingen
voldaan, maar de beoogde trendbreuk voor de voorraad herbeoordelingen is onvoldoende gerealiseerd. Verdere
maatregelen om onze verzekeringsgeneeskundige capaciteit op te schalen blijven dus noodzakelijk. Terwijl we daarin
investeren moet de dienstverlening op orde zijn en blijven. Om deze reden zijn we met het ministerie van SZW in
gesprek over onder meer een andere manier van omgaan met herbeoordelingen. De instroom van herbeoordelingen op
verzoek van uitkeringsgerechtigden zelf is afgenomen, doordat we klanten bellen om te vragen of de herbeoordeling
nog steeds nodig is. Dit scheelt ongeveer 150 herbeoordelingen per maand; dat heeft ook een positief effect op de
achterstanden bij de herbeoordelingen. Hierdoor kunnen we meer verzekeringsgeneeskundige capaciteit inzetten op
claimbeoordelingen.

34
UWV jaarverslag 2019

Maatregelen om de totale instroom van beoordelingen te verwerken
Om een duurzame trendbreuk te realiseren in de balans tussen de benodigde en de beschikbare artsencapaciteit, is het
van belang dat we elke beoordeling tijdig en kwalitatief goed verwerken. Om de beschikbare artsencapaciteit op peil te
houden is het ook nodig de uitstroom van artsen op te vangen. Daarom treffen we diverse maatregelen. We blijven
allereerst nieuwe artsen werven en investeren in hun opleiding (zie ook verderop onder het kopje Stand van zaken
verzekeringsartsencapaciteit). Verder geven we waar mogelijk gevolg aan de aanbevelingen voor effectieve en
innovatieve inzet van de artsencapaciteit die we half 2018 bij een expertgroep hebben ingewonnen. Deze expertgroep
bestaat uit vertegenwoordigers uit de vak- en beroepsgroep van verzekeringsartsen en bedrijfsartsen (de Nederlandse
Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde (NVVG), de vakvereniging van verzekeringsartsen bij UWV Novag en de
Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)), de wetenschap (Amsterdam UMC) en UWV.
Innovaties
Daarnaast blijven we investeren in innovaties om professioneel te blijven werken: we voeren op gecontroleerde wijze
experimenten uit om met behoud van kwaliteit het aantal beoordelingen van teams te verhogen. Kern hierbij is meer
vertrouwen in het vakmanschap van onze professionals: we geven hun meer ruimte om binnen de wettelijke kaders de
juiste afwegingen te maken bij het beoordelen van elke klant die aan het team is toebedeeld. Een voorbeeld hiervan is
de screeningsmethode die we steeds vaker gebruiken bij de eerstejaars Ziektewet-beoordelingen. Daarmee maken we
een inschatting van de uitstroomkans uit de Ziektewet. Een multidisciplinair team met een verzekeringsarts, een
arbeidsdeskundige en een re-integratiebegeleider, screent het dossier van de klant en een door de klant ingevulde
vragenlijst. Wanneer daaruit blijkt dat er een kleine kans op uitstroom bestaat en dat er dus grote kans is dat de
betrokken uitkeringsgerechtigde recht op een Ziektewet-uitkering behoudt, dan nemen we een beslissing zonder
reguliere beoordeling. In de eerste maanden van 2019 is dit proces geëvalueerd. Op basis daarvan is een interne
handreiking vastgesteld om deze screeningswijze structureel toe te passen. Eerste onderzoek wijst uit dat toepassing
van de screeningsmethode een positief effect lijkt te hebben. In 2020 kijken we naar de structurele effecten.
Werken met taakdelegatie
In 2019 zijn er meer artsen die met taakdelegatie werken dan in 2018. De minister heeft UWV verzocht om werken met
taakdelegatie zo snel en zo breed mogelijk verdergaand in te voeren. Om dit mogelijk te maken willen we taakdelegatie
uitbreiden met de inzet van een medisch secretaresse in de Ziektewet-arbodienstverlening en een sociaal-medisch
verpleegkundige bij claimbeoordelingen. We hebben beide werkwijzen beproefd in pilots en daarna een adviesaanvraag
ingediend bij de medezeggenschap. De komende maanden beziet het ministerie van SZW of een wettelijke basis kan
worden gecreëerd voor deze werkwijze. Parallel daaraan gaan we met de betrokken medewerkers in gesprek over de
andere randvoorwaarden voor verdergaande taakondersteuning en taakdelegatie en de beste wijze van professionele
afstemming.

Stand van zaken verzekeringsartsencapaciteit
De werving van basisartsen, met de intentie deze op te leiden tot verzekeringsarts, verloopt goed. We zijn gegroeid van
een netto-artsencapaciteit van 731 fte’s per eind 2018 naar 764 fte’s eind 2019. Investeren in het opleiden van nieuwe
artsen blijft noodzakelijk voor een toekomstbestendig bestand van geregistreerde verzekeringsartsen, waarmee we
professionele dienstverlening kunnen blijven bieden. We werken toe naar een situatie waarin de beschikbare capaciteit
verzekeringsartsen bestaat uit geregistreerde verzekeringsartsen die zo veel mogelijk werken met taakdelegatie,
aangevuld met artsen in opleiding tot specialist (AIOS) en artsen niet in opleiding tot specialist (ANIOS). Uit deze laatste
groep kunnen we vervolgens AIOS’en werven. In 2019 zijn 149 artsen geworven (doelstelling was 162). In dezelfde
periode zijn echter ook 108 artsen uitgestroomd. Dit betrof vooral ANIOS’en die tijdelijk voor UWV kiezen. Verder zetten
we in op de begeleiding van coassistenten. In totaal lopen jaarlijks gemiddeld 250 studenten geneeskunde hun
coschappen bij UWV. Vorig jaar is het aantal plekken, op verzoek van de opleiding geneeskunde, uitgebreid met vijftig
plekken.
Boeien en binden
We willen al onze artsen boeien en daardoor aan ons binden. We investeren bijvoorbeeld in hun opleiding, ontwikkeling
en leerklimaat, bieden uitdagend werk, faciliteren taakdelegatie, investeren in innovatie, stimuleren teamgericht werken
en schenken hun bovenal aandacht. We hebben onderzocht of en in welke mate de beloning een rol speelt bij
aantrekken en behouden van verzekeringsartsen bij UWV. Uit dit onderzoek komt naar voren dat de beloning van
verzekeringsartsen in dienst van UWV in de praktijk lager is dan die van verzekeringsartsen in de private sector en
andere disciplines met een vergelijkbare functiezwaarte. We hebben dat verschil inmiddels gedeeltelijk overbrugd met
een arbeidsmarkttoeslag.

35
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Verzekeringsartsencapaciteit
Gemiddeld
aantal fte's
2019

Gemiddeld Aantal fte's per Aantal fte's per
aantal
eind 2019
eind 2018
personen 2019

Aantal geregistreerde verzekeringsartsen zonder
taakdelegatie

215

261

217

223

Aantal geregistreerde verzekeringsartsen met
taakdelegatie

198

226

210

188

Aantal AIOS'en

142

157

150

139

Aantal ANIOS'en

153

161

150

139

Aantal verzekeringsartsen extern en ingehuurd

88

118

82

93

796

923

809

782

Subtotaal
Opleidingsinvestering
Begeleiding A(N)IOS'en en neventaken

-51

-54

-44

Opleiding AIOS'en

-64

-66

-65

Opleiding ANIOS'en

-65

-57

-64

-180

-177

-173

Taakdelegatie

133

132

123

Subtotaal

133

132

123

Subtotaal
Extra capaciteit

De verhouding tussen het aantal niet-geregistreerde artsen en het aantal (interne) geregistreerde artsen is ten opzichte
van 2018 gestegen van 0,64 fte niet-geregistreerde arts op 1 fte geregistreerde arts naar 0,71 fte op 1 fte per eind
december 2019. Onze ervaren artsen moeten dus relatief steeds meer A(N)IOS’en begeleiden – en dat heeft gevolgen
voor het aantal beoordelingen dat ze kunnen verrichten. Het gemiddelde ervaringsniveau daalt door het vertrek van
ervaren artsen en de hoge instroom van jongere artsen, en dat heeft weer impact op het aantal beoordelingen per arts.
Deze trend zal de komende jaren doorzetten omdat een groot deel van onze ervaren artsen zal uitstromen, onder
andere vanwege pensionering.

2.3. Handhaving
De fraudealertheid van onze medewerkers is zichtbaar gegroeid. Het aantal interne meldingen, meestal over
mogelijke fraude bij de WW en de Ziektewet, is fors toegenomen. Dit is mede het gevolg van de invoering van een
nieuw intern meldingsformulier, workshops fraudealertheid en mogelijk ook de media‑aandacht voor UWV en
handhaving. In 2019 zijn de werkvoorraden opgelopen. We beschikken over onvoldoende capaciteit om alle
onderzoekswaardige meldingen tijdig af te handelen. We wegen samen met het ministerie van SZW af welke
signalen we in 2020 met voorrang zullen afhandelen. Intussen zijn we hard bezig met het werven en opleiden van
nieuwe medewerkers.
Met een risicogerichte handhavingsaanpak willen we een goede balans vinden tussen dienstverlening en handhaving
en de beschikbare capaciteit slimmer en effectiever inzetten. We hebben de misbruikrisico’s bij de WW laten
inventariseren; in het eerste halfjaar van 2020 inventariseren we ook de misbruikrisico’s voor de Ziektewet en de
WIA.
In 2019 was het totaal geconstateerde benadelingsbedrag als gevolg van overtredingen van de inlichtingenplicht
€ 25,3 miljoen. Dat is iets minder dan in 2018 (€ 25,8 miljoen). Het boetebedrag in 2019 is nagenoeg gelijk
(€ 4,3 miljoen) aan dat van 2018 (€ 4,4 miljoen). We hebben in 2019 minder overtredingen van de inspanningsplicht
geconstateerd en ook minder maatregelen en waarschuwingen opgelegd. We zien hier een positief effect van de
extra voorlichting die we geven over de inspanningsverplichtingen.
Verder hebben we ons in overleg met het ministerie van SZW vooral gericht op de extra maatregelen tegen
WW‑fraude. Door deze prioritering konden we minder tijd aan andere fraudethema’s besteden. Dit heeft geleid tot
minder voortgang op een aantal thema’s. In 2019 hebben we voor fraudethema’s in totaal € 24,9 miljoen (2018:
€ 24,7 miljoen) bespaard doordat uitkeringen zijn stopgezet of niet zijn toegekend.

36
UWV jaarverslag 2019

Mensen ondersteunen bij hun zoektocht naar werk en mensen die (nog) geen werk hebben van inkomen voorzien zijn
kerntaken van UWV. Maar we hebben ook een poortwachtersrol voor de sociale zekerheid: we beoordelen of
verzekerden terecht een beroep doen op een werknemersverzekering. We zijn daarom continu op zoek naar de
optimale balans tussen dienstverlening aan welwillende burgers, een efficiënte uitvoering en handhaving wanneer
mensen misbruik maken van sociale voorzieningen.
Fraude mag niet lonen. Misbruik van uitkeringsgelden is onacceptabel en ondermijnt het draagvlak van ons
socialezekerheidsstelsel dat is bedoeld om burgers te ondersteunen die in een kwetsbare positie verkeren. Van
uitkeringsgerechtigden verwachten we dat ze zich aan de bijbehorende regels en plichten houden. We zien erop toe dat
uitkeringsgelden rechtmatig en niet langer dan noodzakelijk worden verstrekt. We doen dat door te handhaven op de
naleving van regels en plichten, maar ook door preventieve maatregelen te treffen. De wet- en regelgeving waaraan
UWV uitvoering geeft, is immers complex. Door data te combineren met kennis vanuit de gedragswetenschappen
proberen we zo effectief mogelijk te handhaven. Op basis van data-analyse zijn we steeds beter in staat om
risicogericht te controleren en te handhaven, zowel preventief als repressief. UWV is zich bewust van de actuele
maatschappelijke discussie over risicomodellen en profilering, mede naar aanleiding van de recente rechtspraak over
het risico-indicatiesysteem SyRi (Systeem Risico Indicatie). We toetsen daarom nadrukkelijk of de risicomodellen die we
hanteren voldoen aan de privacyregelgeving en bouwen maatregelen in om vooringenomenheid te voorkomen. We
doen ook doorlopend onderzoek naar nieuwe fraudefenomenen en de ontwikkeling hiervan. Om te borgen dat we altijd
zorgvuldig handelen en transparantie bieden ontwikkelen we een UWV-breed toetsingskader. Onze uitgangspunten
sluiten aan bij de handhavingskoers van het ministerie van SZW.

Preventieve handhaving
Verreweg de meeste uitkeringsgerechtigden handelen te goeder trouw. Om te voorkomen dat ze onbedoeld de regels
overtreden, leggen we de rechten en plichten zo helder mogelijk uit en richten we de processen zo in dat het voor
klanten zo makkelijk mogelijk is om zich eraan te houden. Hierbij maken we gebruik van inzichten uit
gedragswetenschappelijk onderzoek. Zo hebben we in 2019 bijvoorbeeld een experiment gehouden onder WWuitkeringsgerechtigden van wie we op basis van een voorspelmodel verwachten dat ze meer dan gemiddeld geneigd zijn
om niet op tijd aan de inspanningsplicht te voldoen. Deze klanten stuurden we via verschillende kanalen een
herinnering om voldoende te solliciteren. Dit experiment liep tot eind december 2019; de resultaten zijn naar
verwachting in het eerste kwartaal van 2020 bekend.
Het komt regelmatig voor dat mensen zonder tegenbericht niet op een afspraak verschijnen. Wanneer ze volledig
onbereikbaar zijn, kan dat een indicatie zijn dat ze UWV bewust ontlopen. In een grootschalig experiment beproeven we
sinds eind september 2019 of we dit zogeheten no-showgedrag kunnen beperken door de klant persoonlijker te
benaderen en beter te informeren over het doel van het gesprek. In een aantal regio’s nodigen we de WWuitkeringsgerechtigde niet met een brief uit voor een werkoriëntatiegesprek, maar bellen we hem om samen een
afspraak te maken. Hij ontvangt vervolgens een schriftelijke bevestiging én informatie over de dienstverlening die UWV
kan bieden. Op deze manier voorkomen we mogelijke angst of weerstand tegen het gesprek, houden we beter rekening
met de planning van de uitkeringsgerechtigde en creëren we commitment. Hierdoor is het veel waarschijnlijker dat de
klant op de afspraak verschijnt. We verwachten de eerste resultaten van dit onderzoek in mei 2020. We hebben ook
enkele interventies ontworpen om no-showgedrag te voorkomen bij mensen die voor een eerstejaars Ziektewetbeoordeling worden opgeroepen. Verder hebben we onderzocht welke gedragstechnieken effectief zijn om te
bevorderen dat uitkeringsgerechtigden hun vakantieplannen (tijdig) melden. Op basis hiervan hebben we een effectieve
herinnering ontwikkeld die we in 2020 bij de zomervakantie zullen inzetten.
In 2019 zijn we gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden van aansprekende communicatie die minder
weerstand opwekt en het voor klanten makkelijker maakt om zich aan de regels te houden. We hebben de brief
waarmee we de klant inlichten over ons voornemen om een boete op te leggen aangepast en laten beoordelen door een
klantenpanel. De resultaten waren aanleiding om het boeteproces aan te passen en onderdelen van de nieuwe brief te
gaan gebruiken. De handleiding nalevingscommunicatie is vernieuwd.

Datagedreven handhaven
We willen proactief en gericht handhaven. Daarvoor is het nodig dat we inzicht hebben in (gedrags)kenmerken die
duiden op een hogere kans dat regels worden overtreden. We delen, koppelen en analyseren (geanonimiseerde) data
om de risico’s in kaart te brengen. Wanneer we mogelijk relevante combinaties van kenmerken bespeuren, ontwikkelen
we risicomodellen waarmee we aanvragen of dossiers selecteren die in aanmerking komen voor nader onderzoek. We
zetten data-analyse ook in om kennis te vergaren over fraudefenomenen waartegen we, samen met ketenpartners en
het ministerie, in actie kunnen komen. We hebben onderzoek gedaan naar een ICT-platform waarop we risicomodellen
kunnen gebruiken in de primaire klantprocessen. Met behulp van zo’n platform kunnen we risicomodellen structureel en
duurzaam inzetten. Het vooronderzoek wees uit dat hiervoor een specialistisch platform gebouwd moet worden.
Begin 2019 is besloten te beginnen met optimalisatie van de huidige tooling, en die daarna in fases door te ontwikkelen
naar een specialistisch platform.
We hebben in 2019 geïnvesteerd in verdere verbetering van het risicomanagement en het kort cyclisch onderzoeken
van fraudefenomenen. Er zijn in 2019 vier onderzoeks- en analyseteams gestart die in samenwerking met de betrokken

37
UWV jaarverslag 2019

divisies zo veel mogelijk risico’s inventariseren en monitoren. Uit de tot nu toe afgeronde onderzoeken kwamen geen
grote directe risico’s naar voren. Er zijn dan ook geen vervolgacties ingezet.
De lijst met mogelijke frauderisico’s blijft onveranderd groot. Deze risico’s zijn geprioriteerd met behulp van ons huidige
afwegingskader. We zijn in februari gestart met een succesvolle wervingscampagne voor inspecteurs en
themaonderzoekers. In mei 2019 zijn 51 nieuwe medewerkers aangenomen die we na hun opleiding als fraudeonderzoeker kunnen inzetten vanaf de zomer van 2020.

Effectief handhaven
Met een risicogerichte handhavingsaanpak willen we een goede balans vinden tussen dienstverlening en handhaving en
de beschikbare capaciteit slimmer en effectiever inzetten. Mensen die zich aan de regels houden, ondervinden zo min
mogelijk hinder van aangescherpte controles. Mensen die bewust misbruik maken, worden op effectieve wijze
opgespoord. We hebben de misbruikrisico’s bij de WW laten inventariseren door een extern onderzoeksbureau. In het
eerste halfjaar van 2020 inventariseren we ook de misbruikrisico’s voor de Ziektewet en de WIA. Dit onderzoek heeft
bevestigd dat we de grootste en belangrijkste risico’s die voortvloeien uit wetgeving in beeld hebben. Verder heeft het
onderzoeksbureau, in samenwerking met UWV en het ministerie van SZW, gewerkt aan een verdere professionalisering
en verbetering van ons huidige afwegingskader. Het nieuwe afwegingskader, waarover we nog met het ministerie in
gesprek zijn, moet leiden tot een gezamenlijk gewogen en gedragen prioritering van de frauderisico’s en de
maatschappelijke impact ervan, zodat er weloverwogen keuzes mogelijk zijn over de inzet van menskracht en middelen
om fraude te voorkomen en het accepteren van restrisico's in brede zin. Omdat het werkaanbod toeneemt en de
capaciteit beperkt is zullen we ook voor 2020 scherpe keuzes moeten maken. Dit doen we in overleg met het ministerie.
Intussen zijn we hard bezig met het aantrekken en opleiden van nieuwe medewerkers.
Meldpunt UWV
UWV doet mee aan de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) van het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK). Aanleiding is de recente WW-fraude door arbeidsmigranten. LAA onderzoekt adresgegevens
waarover uitvoerders beschikken op mogelijke fraude. UWV en LAA werken samen aan de ontwikkeling van
risicosignalen voor gemeenten door gebruik te maken van UWV-gegevens. In september 2019 is een proef gestart met
drie gemeenten om een signaal te ontwikkelen waarmee gemeenten bij twijfel aan de juistheid over een inschrijving in
de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) een adresonderzoek kunnen starten. UWV levert hiervoor gegevens aan LAA dat
deze na analyse in gevallen van twijfel naar de deelnemende gemeenten doorstuurt voor adresonderzoek. De proef
levert voor zowel de gemeenten als voor UWV waardevolle aanknopingspunten op in de aanpak van ongewenste
adresgerelateerde fenomenen zoals overbewoning, oneigenlijke bewoning, illegale onderverhuur en ook fraude. Beide
partijen krijgen dankzij de samenwerking risicoadressen in beeld. Voor gemeenten is het signaal niet alleen interessant
als fraudesignaal maar ook als kwaliteitssignaal. Als bijvangst is namelijk uit de proef gebleken dat er op de onderzochte
adressen veel personen zijn aangetroffen die niet in de Basisregistratie personen (BRP) stonden ingeschreven of van wie
is vastgesteld dat ze weliswaar ingeschreven staan maar er feitelijk niet wonen. Alles bij elkaar bevordert dit de kwaliteit
van de BRP. Op basis van de succesvolle proef starten LAA en UWV in mei 2020 een pilot met meerdere gemeenten –
we mikken op tien in totaal. Het uiteindelijke doel is een landelijke uitrol binnen de aan LAA deelnemende gemeenten,
zodat onrechtmatigheden rond adressen zoveel mogelijk aan het licht komen.
Daarnaast kunnen medewerkers uit de uitvoering adressen waar ze vraagtekens bij hebben, melden bij het centrale
loket dat UWV daarvoor heeft ingericht. Bij gerede twijfel over de juistheid van een adres doet UWV rechtstreeks
melding bij de desbetreffende gemeente. Er zijn in 2019 44 meldingen bij het centrale loket gedaan, waarvan er 22 bij
gemeenten zijn gemeld.
Overtredingen inlichtingenplicht
Uitkeringsgerechtigden hebben een inlichtingenplicht om relevante wijzigingen tijdig en volledig aan ons door te geven.
Het kan bijvoorbeeld gaan om andere inkomsten, vrijwilligerswerk, vakantie, verhuizing, huwelijk, echtscheiding of
ziekte. We controleren met bestandsvergelijkingen, telefonische controles en huisbezoeken of ze zich hieraan houden.
Zo niet, dan moeten ze het te veel ontvangen bedrag terugbetalen. Daarbovenop kan een boete of waarschuwing
worden opgelegd. Ook kunnen we in bepaalde gevallen aangifte doen bij het Openbaar Ministerie voor een
strafrechtelijke afdoening. In 2019 was het totaal geconstateerde benadelingsbedrag als gevolg van overtredingen van
de inlichtingenplicht € 25,3 miljoen. Dat is iets minder dan in 2018 (€ 25,8 miljoen). Het boetebedrag in 2019 is
nagenoeg gelijk (€ 4,3 miljoen) aan dat van 2018 (€ 4,4 miljoen).
De fraudealertheid van onze medewerkers is zichtbaar gegroeid. Het aantal interne meldingen, meestal over mogelijke
fraude bij de WW en de Ziektewet, is fors toegenomen. De toename is mede het gevolg van de invoering van een nieuw
intern meldingsformulier, de workshops fraudealertheid die binnen UWV gehouden zijn en mogelijk ook de mediaaandacht voor UWV en handhaving. In 2019 zijn de werkvoorraden opgelopen. We beschikken over onvoldoende
capaciteit om alle onderzoekswaardige meldingen tijdig af te handelen. We wegen samen met het ministerie van SZW
af welke signalen we in 2020 met voorrang zullen afhandelen.

38
UWV jaarverslag 2019

Tabel: In behandeling genomen fraudesignalen

Interne meldingen
Externe meldingen
Overige signalen

2019

2018

19.701
8.992
9.475

13.932
8.989
8.877

Dankzij de grotere inzet op handhaving hebben we in 2019 10% meer overtredingen van de inlichtingenplicht
geconstateerd dan in 2018.
Tabel: Overtredingen inlichtingenplicht
2019
Aantal
Aantal geconstateerde overtredingen

2018
%

14.400

Aantal

%

13.100

Opgelegde boetes

4.800

33%

4.900

37%

Opgelegde waarschuwingen

6.600

46%

5.700

44%

Geen boete of waarschuwing opgelegd

3.000

23%

2.500

19%

0*

0%

0

0%

Processen-verbaal voor Openbaar Ministerie
* Dit is een afgerond aantal, het exacte aantal is 42 (2018: 30).

Er zijn meer waarschuwingen gegeven. Dit gebeurde vooral bij de Ziektewet, bijvoorbeeld omdat werkgevers weliswaar
te laat een hersteldmelding deden maar dit wel zelf binnenzestig dagen hebben gemeld. Daarnaast waren er meer
zaken met een kleine schade (tot € 150), waarvoor geen boete maar een waarschuwing wordt opgelegd.
Uitspraken Centrale Raad van Beroep
Op 7 maart 2019 heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) drie uitspraken gedaan over drie herzieningsverzoeken van
aangescherpte boetes. De CRvB heeft hierbij richtlijnen gegeven voor de behandeling van verzoeken om herziening van
boetes die zijn opgelegd onder het regime van de Wet handhaving en aanscherping sanctiebeleid SZW-wetgeving en
het Boetebesluit socialezekerheidswetten. Het gaat hierbij om boetes die zijn opgelegd in de periode van 1 januari 2013
tot en met 12 oktober 2014. De minister van SZW heeft gekozen voor herziening van boetes op verzoek, waarbij UWV
de betrokken uitkeringsgerechtigden zal informeren over de mogelijkheid om een herzieningsverzoek in te dienen. In
juli 2019 heeft UWV een uitvoeringstoets op deze werkwijze uitgebracht, waarna de voorbereidende werkzaamheden
zijn gestart. In december is begonnen met het instrueren van de medewerkers die de herzieningsactie gaan uitvoeren
en zijn de eerste 40 klanten aangeschreven. We schatten in dat ongeveer 6.500 klanten een herzieningsverzoek kunnen
indienen. We zullen ongeveer een jaar nodig hebben om hen aan te schrijven.
Overtredingen inspanningsplicht
Uitkeringsgerechtigden met arbeidsvermogen zijn verplicht zich voldoende in te spannen om werk te vinden. WW’ers
moeten verantwoording afleggen over hun sollicitatieactiviteiten. Wie zich aantoonbaar onvoldoende inspant, kan
worden gekort op zijn uitkering. We hebben in 2019 minder overtredingen van de inspanningsplicht geconstateerd en
ook minder maatregelen en waarschuwingen opgelegd. We zien hier een positief effect van de extra voorlichting die we
geven over de inspanningsverplichtingen.
Sinds 1 september 2019 is het mogelijk om de WW-uitkering van een werkzoekende te schorsen als er een gegronde
reden bestaat om te twijfelen aan zijn beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt. Daar is sprake van als de ontvanger van
de WW-uitkering vier weken lang geen enkel contact heeft gehad met UWV en ook niet reageert als een UWVmedewerker telefonisch én schriftelijk contact zoekt. Dit is in 2019 in totaal 887 keer voorgekomen. Omdat schorsen
voor de werkzoekende verstrekkende gevolgen heeft, meten we sinds half oktober de kwaliteit van de uitvoering van
deze nieuwe werkwijze. UWV heeft de wens om sneller een uitkering te kunnen schorsen dan nu wettelijk is toegestaan,
wanneer klanten herhaaldelijk niet meewerken aan controles. We zijn in overleg met het ministerie van SZW om tot een
structurele oplossing hiervoor te komen.

39
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Overtredingen inspanningsplicht
2019
Aantal

2018
%

Aantal

Aantal geconstateerde overtredingen

102.400

Opgelegde maatregelen

38.700

Waarvan maatregelen WW

34.000

42.600

WW-klanten die te laat hun WW-uitkering aanvroegen

8.600

17.000

WW-klanten die verwijtbaar werkloos waren

8.300

6.800

WW-klanten die onvoldoende hun best deden om
passende arbeid te verkrijgen

7.200

7.200

Niet melden feiten en omstandigheden aan UWV

3.700

3.100

Overtredingen van de controlevoorschriften

4.000

5.900

Overige

2.200

2.600

Waarvan maatregelen overige wetten
Opgelegde waarschuwingen
Geen maatregel of waarschuwing opgelegd

%

118.900
38%

4.700

47.200

40%

4.600

62.400

61%

69.200

58%

1.300

1%

2.500

2%

We hebben minder overtredingen van de inspanningsplicht geconstateerd en in lijn daarmee minder maatregelen en
waarschuwingen opgelegd dan het jaar ervoor.

Fraudethema’s
We doen onderzoek naar meer georganiseerde vormen van fraude. Dit type onderzoek heeft, naast het opsporen van
individuele regelovertreding, vooral als doel inzicht te verkrijgen in de omvang en impact van (mogelijke)
fraudefenomenen, zodat we daarover adviezen kunnen geven aan de verschillende UWV-onderdelen, de ketenpartners
en het ministerie. Sinds eind 2018 hebben we ons grotendeels gericht op maatregelen tegen WW-fraude. Door deze
prioritering konden we minder tijd aan andere fraudethema’s besteden. Dit heeft geleid tot minder voortgang op een
aantal thema’s. In 2019 hebben we voor fraudethema’s in totaal € 9,4 miljoen (2018: € 8 miljoen) teruggevorderd,
€ 0,9 miljoen (2018: ook € 0,9 miljoen) aan boetes opgelegd en € 24,9 miljoen (2018: € 24,7 miljoen) bespaard
doordat uitkeringen zijn stopgezet of niet zijn toegekend. We hebben onder andere themaonderzoeken uitgevoerd naar:
 een gefingeerd dienstverband: een schijnconstructie waarbij personen in de personeels‑ en loonadministratie worden
opgenomen, terwijl er feitelijk geen sprake is van een dienstverband of het verrichten van arbeid;
 gezondheidsfraude: iemand vertoont, zonder dat te melden bij UWV, activiteiten die niet passen bij zijn door ons
vastgestelde belastbaarheid of wendt gezondheidsproblemen voor;
 mogelijk misbruik van WW-uitkeringen wegens betalingsonmacht;
 niet-gemelde inkomsten als zorgverlener, betaald uit een persoonsgebonden budget;
 niet-gemelde inkomsten uit hennepteelt, criminele activiteiten en de erotische sector.
WW-fraude door arbeidsmigranten
We besteden sinds 2009 aandacht aan fraude met WW-uitkeringen door arbeidsmigranten. Vanwege een stijgend
aantal uitkeringen voor arbeidsmigranten zijn de onderzoeken en handhavingsacties gericht op arbeidsmigranten uit
Midden- en Oost-Europa sinds 2014 geïntensiveerd. Er waren signalen over steeds geraffineerdere fraude, waarbij
malafide tussenpersonen betrokken waren. Hiernaar zijn verschillende onderzoeken gestart die aanleiding gaven tot
strafrechtelijk onderzoek. Deze onderzoeken hebben ons steeds meer inzicht verschaft in de werking en in het
veranderende karakter van WW-fraude door arbeidsmigranten. Recent promotieonderzoek van een kennisadviseur van
UWV schetst een genuanceerd beeld van het gebruik van de WW door Oost-Europese arbeidsmigranten. Ze werken
vaak met tijdelijke contracten in sectoren met een grote kans op werkloosheid en lopen daardoor een vier keer zo grote
kans om hun baan te verliezen als Nederlandse werknemers. Ze doen daardoor vaker een beroep op de WW, maar
minder dan op basis van dat baanverlies verwacht zou worden. Hun WW-uitkering blijkt minder vaak te worden
beëindigd wegens regelovertreding dan die van Nederlandse WW-gerechtigden. Mogelijk wordt controle op naleving wel
bemoeilijkt doordat malafide tussenpersonen maskeren dat Poolse uitkeringsgerechtigden in het herkomstland
verblijven terwijl ze in principe beschikbaar moeten zijn voor de Nederlandse arbeidsmarkt.
Na berichtgeving over fraude door Poolse arbeidsmigranten in de media hebben we eind 2018 met de minister extra
maatregelen afgesproken om WW-fraude door arbeidsmigranten tegen te gaan. In 2019 zijn veel van deze maatregelen
nader uitgewerkt en in gang gezet. We hebben diverse onderzoeken verricht en er zijn concrete fraudezaken aan het
licht gebracht.
Hieronder gaan we in op de belangrijkste maatregelen.

40
UWV jaarverslag 2019

 Het proces rond de papieren WW-aanvraag hebben we aangescherpt. Papieren aanvraagformulieren moeten worden
aangevraagd op een UWV-vestiging. De aanvrager moet zich daarbij altijd legitimeren en UWV registreert –
uiteraard conform de wettelijke voorschriften – diens persoonsgegevens. Als de uitkering wordt toegekend, wordt de
uitkeringsgerechtigde binnen vier weken opgeroepen voor een werkoriëntatiegesprek. We zien erop toe dat hij
daadwerkelijk verschijnt; het bezoek vormt een extra controle op verblijf in Nederland. Indien iemand zonder
geldige reden niet komt opdagen, leggen we een maatregel op. In de pilot met uitzendbureaus die van januari tot
en met april 2019 liep (zie ook hieronder), bleek dat verzoeken tot extra informatie over de beëindiging van de
dienstbetrekking vooral bij papieren aanvragen meer informatie opleveren en tot meer afwijzingen leiden. Daarom is
besloten tijdelijk alle papieren aanvragen (naar verwachting 12.000 op jaarbasis) extra te controleren op de reden
voor werkloosheid. Dit doen we sinds september.
 We verrichten aangescherpte controles om te achterhalen of iemand verwijtbaar werkloos is, ongeoorloofd in het
buitenland verblijft of onvoldoende doet om weer aan het werk te komen. Op basis van data-analyse en expertise
van medewerkers zijn hiervoor modellen ontwikkeld die we sinds april 2019 gebruiken bij het vaststellen van het
recht op en de continuering van WW-uitkeringen. We ontwikkelen deze modellen de komende maanden door, zodat
we aanvragen waarbij sprake is van vermoedelijke fraude straks nog beter kunnen selecteren en onze capaciteit
gericht kunnen inzetten op uitkeringsgerechtigden bij wie een grotere kans op fraude bestaat. Bij de ontwikkeling
van het risicomodel voor verwijtbare werkloosheid is gedurende een week afkomst uit een MOE-land als risicoindicator gebruikt. (MOE-landen zijn lidstaten van de Europese Unie die voorheen tot het Oostblok hoorden.) De
minister heeft UWV opdracht gegeven om nationaliteit bij handhaving niet meer te gebruiken, tenzij er een
expliciete reden voor is.
 Op verzoek van het ministerie is onderzocht hoe controle op verwijtbare werkloosheid het meest efficiënt en effectief
kan worden verricht. Hiervoor is de huidige werkwijze, waarbij we bij twijfel extra informatie opvragen, vergeleken
met twee scenario’s: selectieve controle op WW-aanvragen aan de hand van risicomodellen en controle van álle
WW-aanvragen (100%-variant). De tweede variant is uitgewerkt in twee subscenario’s: uitvraag via de werknemer
versus uitvraag via de werkgever. Het onderzoek wees uit dat alle alternatieve scenario’s tot een hoger percentage
van afwijzing van de WW-aanvraag wegens verwijtbare werkloosheid leiden dan de huidige werkwijze. Verder bleek
dat in alle scenario’s de besparingen hoger zijn dan de extra uitvoeringskosten. Het effect op de doorlooptijd van de
beoordeling van de uitkering en daarmee op het moment dat de uitkeringsgerechtigden hun uitkering krijgen,
neemt ook fors toe in de 100%-variant. UWV kiest er daarom voor de ingezette koers van risicogericht controleren
voort te zetten en heeft de minister verzocht die keuze te ondersteunen. Bij het verstrekken van een uitkering geldt
voortaan het adres in de BRP als uitgangspunt. UWV verzoekt WW’ers met een woonadres in het buitenland zich in
te schrijven als ingezetene met een binnenlands woonadres. Dit moet ervoor zorgen dat er tijdens de duur van de
uitkering altijd zicht is op de daadwerkelijke verblijfplaats van de uitkeringsgerechtigde. We hebben in totaal
ongeveer 2.100 uitkeringsgerechtigden aangeschreven. Het ministerie van SZW bekijkt momenteel of inschrijving
als ingezetene een voorwaarde voor de WW kan worden. Daarnaast zorgt UWV ervoor dat correspondentieadressen
worden verwijderd uit de systemen van UWV. Een correspondentieadres is alleen nog mogelijk wanneer de klant een
gemachtigde heeft aangewezen.
 We onderzoeken ook situaties waarin meer dan drie uitkeringen op één adres worden verstrekt. We controleren dan
of de betrokken personen terecht een beroep doen op de WW en of ze daadwerkelijk op dat adres verblijven. In vier
tranches zijn in totaal 104 adressen met 920 uitkeringsgerechtigden onderzocht. De vierde tranche wordt
momenteel afgerond. Uit de onderzoeksresultaten van de eerste drie tranches blijkt dat 30% fraude heeft gepleegd.
In 75% van de gevallen ging het om verblijf buiten Nederland, in 12% om het niet doorgeven van een
vakantiemelding en in 4% om het verstrekken van onjuiste informatie bij sollicitatieactiviteiten. In totaal is hiermee
een fraudebedrag van ruim € 1,4 miljoen gemoeid.
 Om tussenpersonen - of breder, begeleiders van uitkeringsgerechtigden -- beter in beeld te krijgen, registreren we
iedereen die in verband met de WW meekomt naar een kantoor. In oktober 2019 is de registratie geëvalueerd.
Conclusie is dat de registratie waardevol is omdat het daardoor gemakkelijker is om samenwerking op te zoeken
met bonafide tussenpersonen. Daarnaast helpt de registratie ons om inzicht te krijgen in het fenomeen van
begeleiders en krijgen we meer risicoadressen in beeld. Veel mensen gebruiken namelijk het adres van de
begeleider als postadres. We bekijken of en hoe de registratie structureel voortgezet kan worden.
 Nadat in mei 2019 een eerste bijeenkomst is gehouden met ongeveer vijftien tussenpersonen, zijn in oktober 2019
en februari 2020 nog twee bijeenkomsten georganiseerd. We hebben de tussenpersonen geïnformeerd over wet- en
regelgeving en besproken of bonafide samenwerking kan worden gecertificeerd. Het is nu tijd om de balans op te
maken en te bezien of en hoe we hiermee verder gaan.
 UWV werkt sinds 2019 intensiever samen met partners in het sociaal domein zoals de Landelijke Stuurgroep
Interventieteams (LSI) en de Inspectie SZW. UWV heeft aansluiting gezocht bij het programma Landelijke Aanpak
Adreskwaliteit (LAA), waarin gemeenten, uitvoeringsorganisaties en departementen samenwerken aan het verhogen
van de kwaliteit van adresgegevens in de BRP.
 In samenwerking met een extern bureau hebben UWV en het ministerie van SZW onderzoek verricht naar de
misbruikrisico’s in de WW. Verder is een afwegingskader ontwikkeld om beter en gezamenlijk te kunnen vaststellen
welke risico’s voorrang verdienen bij fraudebestrijding. Het onderzoek heeft geleid tot een gestructureerde
methodiek om risico’s vast te stellen. De geïnventariseerde risico’s hebben geen verrassingen opgeleverd. De
grootste geïdentificeerde risico’s in de WW worden aangepakt, of er worden maatregelen genomen om de impact
ervan te beperken, of worden naar aanleiding van de fraude met arbeidsmigranten aangepakt. Andere risico’s, met
een naar schatting lager potentieel benadelingsbedrag, zijn al dan niet op basis van een bewuste keuze onvoldoende
geborgd in de interne beheersing. Het ministerie en UWV bezien nu hoe het gestructureerd identificeren en
rangschikken van risico’s kan worden geborgd in de organisatie. Op 5 maart 2020 wordt de Tweede Kamer in een
vertrouwelijke technische briefing geïnformeerd over de werkwijze. Inmiddels zijn we ook onderzoek gestart naar
misbruikrisico’s in de Ziektewet en de WIA.

41
UWV jaarverslag 2019

In 2019 hebben we een eerste signaleringsbrief naar de minister gestuurd over de signalen en fenomenen die we in de
verschillende fraudeonderzoeken hebben geconstateerd en over de acties die we naar aanleiding daarvan hebben
ondernomen. In 2020 zullen we opnieuw een signaleringsbrief sturen. De voorbereidingen hiervoor zijn gestart.

Handhaving internationaal
Bepaalde vormen van fraude en regelovertreding reiken over de landsgrenzen heen. De controlemogelijkheden en
bevoegdheden voor Nederlandse uitvoeringsorganisaties zijn in het buitenland beperkt. Hetzelfde geldt voor
buitenlandse uitvoeringsorganisaties in Nederland. Afgelopen jaar zijn hierover gesprekken gevoerd in de Administrative
Commission for the Coordination of Social Security Systems van de Europese Unie. UWV en het ministerie van SZW
bekijken de mogelijkheden om de controlebehoefte op de rechtmatigheid van de uitkeringen in te passen in (bilaterale)
verdragen en verordeningen. Het Internationaal Bureau Fraude-informatie (IBF) en het Interventieteam Buitenland
(ITB) dragen gezamenlijk bij aan de bestrijding van grensoverschrijdende fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik van
sociale zekerheid. Over 2019 heeft het IBF 2.182 verzoeken tot onderzoek ontvangen, onder meer naar (verzwegen)
vermogen, inkomsten, ondersteunen bij invorderen en informatieverzoeken. In 2019 zijn 211 vermogensonderzoeken
afgerond en is er voor ruim € 3 miljoen aan vermogen getraceerd. Het ITB heeft in 2019 349 veldonderzoeken
uitgevoerd naar het niet melden van inkomsten uit werk of pensioen en het niet melden van vrijwilligerswerk. In het
totaal zijn er 76 regelovertredingen afgehandeld.
Het IBF wisselt ook informatie uit met buitenlandse socialezekerheidsinstanties. UWV organiseert jaarlijks de Network
Group European Benefit Fraud. Deze groep bestaat uit vertegenwoordigers van socialezekerheidsinstellingen uit
zeventien Europese landen en relevante externe ketenpartners. Zij komen jaarlijks samen om kennis en informatie te
delen over best practices op het gebied van socialezekerheidsfraude en over beleidsuitvoering. Dit jaar werd de
bijeenkomst samen met het Noorse socialezekerheidsorgaan NAV Control in Oslo georganiseerd. Er waren in totaal
51 deelnemers uit 10 verschillende landen. Ze spraken onder meer over de toepassing van data-analyse, risicomodellen
en algoritmes voor de preventie, detectie en bestrijding van socialezekerheidsfraude. Ethische en technische dilemma’s
in relatie tot de AVG/General Data Protection Regulation (GDPR) kwamen daarbij ook aan de orde. Het ITB heeft met
een aantal landen verkennende afspraken gemaakt om gezamenlijk uitkeringsgerechtigden te bezoeken in het kader
van pro-rata-uitkeringen.
Verder werkt het IBF actief samen met gemeenten en verzorgt het op aanvraag workshops of
voorlichtingsbijeenkomsten voor gemeenteraadscommissies. Om gemeenten in staat te stellen onderzoek naar
(verzwegen) vermogen en inkomen in het buitenland zo efficiënt mogelijk aan te pakken, heeft het
samenwerkingsverband Onderzoek Vermogen Buitenland (OVB) de handreiking ‘Onderzoek naar verzwegen inkomen
en vermogen in het buitenland’ in 2019 herijkt. In dit samenwerkingsverband participeren naast UWV ook SVB, VNG,
Divosa, de Beroepsvereniging voor Klantmanagers van gemeenten (BVK) en het ministerie van SZW. Om het IBF op de
kaart te zetten heeft het OVB in 2019 negen regionale voorlichtingsbijeenkomsten voor gemeenten verzorgd, drie
workshops specifiek voor klantmanagers van gemeenten en drie workshops tijdens het landelijk VNG-congres ‘Toezicht
en Handhaving’. In totaal werden in 2019 met de voorlichtingsbijeenkomsten vanuit het OVB 101 individuele
gemeenten bereikt.

Samenwerkingsverbanden
Een van de speerpunten van de handhavingskoers van het ministerie van SZW is het versterken en verbinden van de
handhavingsketen, om te komen tot een integrale aanpak van georganiseerde criminaliteit en voorkoming en
terugdringing van belasting- en premiefraude, toeslagenfraude, uitkeringsfraude, overtredingen van arbeidswetgeving
en daarmee samenhangende misstanden.
Samenwerking in het kader van LIEC/RIEC
In 2018 is UWV toegetreden tot het samenwerkingsconvenant van de Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC)
en het Landelijk Informatie en Expertise Centrum (LIEC). Dit samenwerkingsverband heeft als doel om te komen tot
een integrale aanpak van georganiseerde criminaliteit.
LSI-interventieactiviteiten
Bij de activiteiten van de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI) opereren we samen met onder andere de
Inspectie SZW en de Belastingdienst in interventieteams. Doel is onder meer om misstanden, uitbuiting en
uitkeringsfraude gezamenlijk aan te pakken. De afspraken over de samenwerking zijn in een convenant vastgelegd.
LSI-project WW-fraude door arbeidsmigranten en malafide tussenpersonen
In LSI-verband pakken we ook de WW-fraude door arbeidsmigranten en malafide tussenpersonen aan. Dit project is
gestart in mei 2019 en loopt door tot in februari 2020. Doelstellingen van dit project zijn onder meer verbetering van de
structurele samenwerking met ketenpartners, verbetering van de reguliere processen, optreden tegen malafide
tussenpersonen, optreden tegen WW-fraude door arbeidsmigranten, het versterken van lopende onderzoeken door
UWV of andere organisaties, correcties aanbrengen in verband met overtreding van sociale en fiscale wetgeving en het
signaleren van mogelijke (uitkerings)fraude bij andere partners zoals de SVB.

42
UWV jaarverslag 2019

In september 2019 is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar zes malafide tussenpersonen. Er zijn meerdere
aanhoudingen op diverse plekken in het land verricht. Het betrof malafide tussenpersonen die optreden voor
uitkeringsgerechtigden met een WW-uitkering. Na het toekennen van de uitkering vertrokken de uitkeringsgerechtigden
naar het buitenland en konden zij niet aan hun verplichtingen voldoen.
Lokale interventieactiviteiten
Naast de landelijk georganiseerde interventieactiviteiten die veelal via de LSI georganiseerd worden, nam UWV ook
in 2019 deel aan meerdere lokale interventieactiviteiten. Deze richtten zich voornamelijk op malafide bedrijvigheid in de
horeca, de detailhandel en de garagebranche.

2.4. Contact met de klant
Voor relatief eenvoudige administratieve taken en vragen bieden we selfservice via het digitale kanaal. Het overgrote
deel van onze klanten maakt hier gebruik van. In 2019 kregen uwv.nl en werk.nl respectievelijk 46,1 miljoen en
23,8 miljoen bezoeken. Uit onderzoek blijkt dat ruim 80% van de respondenten de taak waarvoor ze naar de website
kwamen heeft kunnen voltooien. Van deze bezoekers geeft ruim 86% aan geholpen te zijn met de informatie op
uwv.nl. Ook werkgevers maken steeds vaker gebruik van onze digitale dienstverlening. In 2019 werd het
werkgeversportaal 1,3 miljoen keer bezocht.
Voor complexere taken en vragen kunnen uitkeringsgerechtigden contact met ons opnemen via Mijn Berichten op
Mijn UWV op uwv.nl, de Werkmap op werk.nl en per telefoon. Ook kunnen ze langskomen op een van onze
vestigingen. De tijdige afhandeling van zowel telefonische contacten als digitale berichten stond in 2019 onder druk.
De bereikbaarheid en de wachttijden van onze Klantencontactcentra hadden niet het gewenste en afgesproken
niveau. Voornaamste oorzaak van de langere wachttijden is het vertrek van veel ervaren medewerkers van onze
Klantencontactcentra. We hebben diverse maatregelen genomen om de capaciteit weer op het gewenste niveau te
brengen. Door de groei van het aantal klantadviseurs steeg het servicelevel bij de afhandeling van contacten met
uitkeringsgerechtigden en werkgevers in de loop van 2019. De klanttevredenheid over de telefonische en digitale
berichtafhandeling lag in 2019 op het afgesproken niveau, met een zichtbare toename in de tweede helft van 2019.

In onze op werk gerichte dienstverlening willen we iedereen die daar recht op heeft zo veel mogelijk dienstverlening op
maat bieden, op basis van een persoonlijk gesprek. Ook bij onze sociaal-medische beoordelingen vormen persoonlijke
gesprekken een belangrijke component. Verreweg de meeste van de overige klantcontacten vinden digitaal plaats. We
streven naar een moderne en tegelijk zo persoonlijk, waardevol en klantgericht mogelijke dienstverlening die relatief
weinig tijd en geld vergt. Hierin zijn ook controles ingebouwd om misbruik van uitkeringsgelden te voorkomen. We
werken voortdurend aan verdere verbetering van onze dienstverlening. Daarbij maken we dankbaar gebruik van de
feedback van onze klanten.

Veel digitaal maar niet alles
Voor relatief eenvoudige administratieve taken en vragen bieden we selfservice via het digitale kanaal. Het overgrote
deel van onze klanten maakt hier gebruik van. Voor onze dienstverlening hebben we twee hoofdportalen: uwv.nl en
werk.nl. Klanten kunnen via deze portalen 7 dagen per week, 24 uur per dag, online informatie vinden en veilig zaken
met ons doen, en soms doet men dat massaal tegelijkertijd. Sinds 15 mei 2019 is de beveiliging van de portalen verder
versterkt. Inloggen gebeurt via DigiD met meerfactorauthenticatie waarbij een extra code via sms, gesproken sms of
via de DigiD-app wordt gestuurd en gecontroleerd. Op deze manier controleren we op twee manieren dat het de juiste
persoon is die op het account inlogt. Mensen die hulp willen om hun zaken met UWV digitaal te regelen, kunnen sinds
5 december 2019 een ander machtigen om dat via Mijn UWV te doen. De voordelen van onze digitale dienstverlening
zijn daardoor ook beschikbaar voor personen die dit niet zelf kunnen of willen doen.
Voor complexere taken en vragen kunnen uitkeringsgerechtigden contact met ons opnemen via Mijn Berichten op
Mijn UWV op uwv.nl, de Werkmap op werk.nl en per telefoon. Ook kunnen ze langskomen op een van onze vestigingen.
Klanten die minder goed uit de voeten kunnen met het digitale kanaal of gewoon wat extra ondersteuning nodig
hebben, kunnen ons altijd bellen of langskomen. De nadruk komt steeds meer te liggen op persoonlijke, servicegerichte
dienstverlening in plaats van op een vooral zo efficiënt mogelijke afhandeling. Onze klantadviseurs kiezen bij vragen om
hulp en ondersteuning steeds het best passende kanaal om antwoord te geven. Daarbij weten we via welk kanaal de
klant eerder contact heeft gezocht met UWV. De klantadviseur vraagt ook regelmatig of de klant nog andere vragen
heeft en verwijst dan vaak naar content op de portalen uwv.nl en werk.nl, zodat de klant een volgende keer
gemakkelijker zelf de antwoorden kan vinden. We werken voortdurend aan verdere verbetering van onze
informatievoorziening. Zo hebben we in 2019 in totaal 1.795 brieven en 1.252 webpagina’s gewijzigd.
In 2019 kregen uwv.nl en werk.nl respectievelijk 46,1 miljoen en 23,8 miljoen bezoeken. Dat gebeurt steeds vaker via
een mobiel apparaat: uwv.nl werd in 53% van de gevallen via een mobiel apparaat bezocht waarvan 46% via een
smartphone en 7% via een tablet. Bij werk.nl gebeurde dat in 38% van de gevallen, waarvan 31% via een smartphone
en 7% via een tablet. We verwerkten in deze periode iedere eerste dag van de maand via Mijn UWV gemiddeld ruim

43
UWV jaarverslag 2019

125.000 inkomstenopgaven. Dat is meer dan de helft van de gemiddeld 235.000 inkomstenopgaven die maandelijks in
totaal verwerkt worden. Ook hier zien we een groei in het gebruik van mobiele apparaten; 32% van de
inkomstenopgaven werd vanaf een mobiele telefoon gedaan en 8% vanaf een tablet. Sinds 1 juli 2019 is het mogelijk
een Wazo-ZEZ-uitkering digitaal aan te vragen. Uit onderzoek blijkt dat ruim 80% van de respondenten de taak
waarvoor ze naar de website kwamen heeft kunnen voltooien. Van deze bezoekers geeft ruim 86% aan geholpen te zijn
met de informatie op uwv.nl. Vanwege de privacywetgeving en met het oog op informatiebeveiliging zijn we gestopt
met het beantwoorden van individuele vragen van klanten op social media. We leiden hen door naar de juiste,
beveiligde plek om de vraag te stellen.
We ondersteunen onze klanten verder met online trainingen en webinars op werk.nl. Per maand zenden we zo’n
twintig webinars uit, waarvan een deel elke twee weken opnieuw, zoals ‘De kracht van 50-plus’ en ‘Een sollicitatiebrief in
vijf stappen’. Ook zenden we iedere maand een of twee thema-webinars uit. Veel bekeken werd het webinar ‘Succesvol
op Instagram met uw eigen bedrijf’ dat door ongeveer 1.000 mensen live werd gevolgd. Ook populair was het webinar
Weg met die BELemmeringen over sollicitatiestrategieën, waarin kandidaten werkgevers bellen voor informatie over een
baan. In juli is de training Competenties: waar bent u goed in? online gezet. Deze training wordt heel goed beoordeeld:
uit onderzoek blijkt dat 92% van de gebruikers de training zou aanraden aan andere werkzoekenden.

Verbeteren dienstverlening aan werkgevers
Ook werkgevers maken steeds vaker gebruik van onze digitale dienstverlening. In 2019 werd het werkgeversportaal
1,3 miljoen keer bezocht. Werkgevers raadpleegden vooral vaker digitaal hun correspondentie met UWV en maakten
meer gebruik van de digitale ziek- en betermelder. Via Digipoort en het werkgeversportaal deden werkgevers
904.800 verzuim- en hersteldmeldingen.
Sinds 1 november 2019 moeten werkgevers via eHerkenning inloggen op het werkgeversportaal van UWV. eHerkenning
is een soort DigiD voor bedrijven en intermediairs die zaken willen doen met overheidsinstanties. Het regelt de digitale
herkenning (authenticatie) én controleert de digitale bevoegdheid (machtiging) van iemand die op een webdienst inlogt.
Met eHerkenning brengen we de beveiliging van het portaal naar een hoger niveau en voldoen we aan de eis van de
Autoriteit Persoonsgegevens om te werken met meerfactorauthenticatie. Ook geven we zo invulling aan de Wet digitale
overheid. Doel van deze wet is te regelen dat Nederlandse burgers en bedrijven veilig en betrouwbaar kunnen inloggen
bij de (semi)overheid. Gedurende het jaar bleek dat nog maar weinig werkgevers inloggen via eHerkenning. Om zo veel
mogelijk te voorkomen dat werkgevers vanaf 1 maart tijdelijk meldingen op papier zouden moeten doen, zijn we
gestart met het gefaseerd dichtzetten van eerst de accounts van bedrijven die al een keer hadden ingelogd via
eHerkenning. Vervolgens hebben we dat gedaan met accounts waarop al meer dan twee jaar geen activiteit is geweest
en daarna met de accounts van achtereenvolgens kleine werkgevers, middelgrote werkgevers, intermediairs,
eenmanszaken en grote werkgevers. Sinds mei 2019 wijzen we werkgevers per mail, via onze nieuwsbrieven en diverse
media op het aanschaffen van eHerkenning. Verder verschijnt er, elke keer dat een werkgever inlogt, een berichtje over
de noodzaak om een eHerkenningsmiddel op niveau 3 aan te vragen. Ook hebben we de samenwerking gezocht met
andere overheidsorganisaties zoals de Belastingdienst om werkgevers te wijzen op de noodzaak om eHerkenning aan te
schaffen. Werkgevers krijgen een week voordat de oude methode wordt dichtgezet een laatste bericht. Uiterlijk
1 maart 2020 is eHerkenning het enige middel om in te loggen. Eind 2019 was 24% van de werkgevers aangesloten op
eHerkenning, ruim 31.500 unieke werkgevers logden op deze manier in.
Vanuit het programma Werkgeversdienstverlening voeren we een serie concrete verbeteringen uit om de
dienstverlening aan werkgevers te versterken. Met het servicegerichte gesprek versterken we onze telefonische
dienstverlening aan werkgevers. In dit gesprek beantwoordt de klantadviseur de gestelde vraag niet alleen, maar gaat
hij ook op zoek naar de vraag achter de vraag. Alle klantadviseurs hebben hun opleiding voltooid en werken nu volgens
deze nieuwe werkwijze. Om het vakmanschap van onze klantadviseur verder te vergroten hebben we de Klantencontact
University opgericht. In 2019 zijn er acht sessies geweest waarin diverse kennisthema’s centraal stonden, van
basiskennis over de sociale zekerheid tot de werking van het eigenrisicodragerschap. Medewerkers leren er dingen die
ze de volgende dag direct in hun werk kunnen gebruiken. De waardering van de medewerkers is hoog en er zijn al
meerdere verbeteringen in processen uit voortgevloeid. Inmiddels is ook een ontwikkeltraject gestart waarin het
vakmanschap van de coaches van Klantencontact centraal staat.
Grotere werkgevers hebben contact met zowel accountmanagers werkgeversdienstverlening als landelijk adviseurs
werk. Om te bereiken dat deze beter voorbereid het gesprek met de werkgever kunnen aangaan en van elkaar weten
wat er met de werkgever is besproken, werken ze nu met een gezamenlijke activiteitenagenda. In 2019 organiseerden
we vier, zeer goed ontvangen, werkgeverscongressen waarop we ruim 2.100 werkgevers onder andere informeerden
over nieuwe wet- en regelgeving. Op een centrale informatiemarkt konden werkgevers vragen stellen aan UWVmedewerkers. De werkgevers waardeerden de congressen met een 7,6.

Servicelevel onder druk, klanttevredenheid op niveau
De tijdige afhandeling van zowel telefonische contacten als digitale berichten stond in 2019 onder druk. De
bereikbaarheid en de wachttijden van onze Klantencontactcentra hadden niet het gewenste en afgesproken niveau.
Voornaamste oorzaak van de langere wachttijden is het vertrek van veel ervaren medewerkers van onze
Klantencontactcentra. Door de gunstige arbeidsmarkt is het moeilijk om medewerkers te behouden en om nieuwe
medewerkers aan te trekken. Om de capaciteit weer op het gewenste niveau te brengen zijn diverse maatregelen

44
UWV jaarverslag 2019

genomen. Zo zijn met ingang van 1 april 2019 de lopende contracten met de uitzendpartijen beëindigd. Als tussenstap
voor de inmiddels lopende Europese aanbesteding zijn nieuwe afspraken gemaakt met (deels nieuwe) uitzendpartijen.
De Europese aanbesteding wordt in het voorjaar van 2020 afgerond. De nieuwe afspraken hebben geresulteerd in een
aanzienlijk hogere instroom van nieuwe uitzendkrachten sinds mei. Eind december 2019 hadden we ruim 300 nieuwe
klantadviseurs aangenomen, maar in dezelfde periode zijn er ook circa 190 vertrokken, vooral ervaren krachten. Sinds
september bieden we goed functionerende uitzendkrachten, naast verbetering van arbeidsvoorwaarden, eerder een
vast dienstverband aan bij UWV. Verder zijn we met enige regelmaat ook ’s avonds en in de weekenden open om
digitale berichten af te handelen.
Door de groei van het aantal klantadviseurs steeg het servicelevel in de laatste maanden van 2019. Het kost wel tijd om
de vele nieuwe klantadviseurs ervaring te laten opdoen. We verwachten dat de positieve trend, na de traditioneel
drukke maanden januari en februari, in 2020 doorzet. De klanttevredenheid over de telefonische en digitale
berichtafhandeling lag in 2019 op het afgesproken niveau, met een zichtbare toename in de tweede helft van 2019. De
servicelevels bij de afhandeling van contacten met werkgevers via telefoon, berichten en chat zijn sinds de zomer op
orde. Zij kunnen sinds oktober, net als particuliere klanten, op uwv.nl chatten met UWV. Klanten die niet direct kunnen
vinden wat ze zoeken, bieden we na dertig seconden een chatscherm aan met de vraag of we kunnen helpen. Sinds
1 december kunnen klanten ook zelf een chat starten met UWV. De tijdigheid (ruim 80%) en klantwaardering (89%)
van deze chatkanalen scoren heel hoog.
UWV is sinds de start telefonisch bereikbaar via 0900-nummers. Naar aanleiding van reacties van klanten en in
samenwerking met de Cliëntenraad zijn we per eind november 2018 overgestapt op de goedkopere 088-nummers. Die
worden inmiddels door 97,5% van de klanten gebruikt. Na de invoering van de Wet vereenvoudiging Wajong zullen er
geen formulieren meer in omloop zijn met de 0900-nummers. We zullen deze nummers dan definitief afsluiten

Betrekken van klanten
Om onze dienstverlening zo veel mogelijk op de behoeftes en wensen van onze klanten af te stemmen en zo de
klanttevredenheid te verbeteren, luisteren we goed naar hen. We betrekken hen bij de zogeheten klantreizen, waarmee
we de route in kaart brengen die klanten binnen UWV afleggen. We zien dan waar zich knelpunten voordoen in
klantprocessen en in de samenwerking tussen bedrijfsonderdelen. Op basis van de resultaten nemen we maatregelen.
Tussen februari en december 2019 zijn zes klantreizen in kaart gebracht.
 Ik kan gecontroleerd worden: hierbij hebben we vier weken lang met circa 130 WW-uitkeringsgerechtigden en circa
150 WIA-uitkeringsgerechtigden van gedachten gewisseld over hoe zij de controle door UWV ervaren. Dit heeft
onder andere geleid tot de aanpassing van teksten op uwv.nl en het optimaliseren van brieven.
 Ik ben ontevreden: deze klantreis heeft geleid tot twaalf initiatieven zoals verbetering van het klachtenformulier en
de zoekfunctie op uwv.nl.
 Ik heb ondersteuning nodig bij het werken: we hebben de reis in kaart gebracht van mensen die ondersteuning
nodig hebben bij het werken. Daarnaast is klantonderzoek verricht en zijn gesprekken met klanten gevoerd om hun
ervaringen, wensen en behoeften in kaart te brengen. Dit heeft geleid tot twaalf verbeteringen die we de komende
maanden uitwerken en doorvoeren.
 Ik ontvang een vordering: de reis van uitkeringsgerechtigden die een harde of zachte vordering hebben ontvangen
van UWV is inzichtelijk gemaakt. Klanten hebben een vragenlijst ingevuld en deelgenomen aan een co-creatiesessie
waarin klanten en medewerkers gezamenlijk hebben gesproken over het oplossen van de pijnpunten. Op basis
hiervan is een video ontwikkeld en wordt een bericht ontworpen dat uitkeringsgerechtigden ontvangen wanneer alle
vorderingen zijn betaald. Klanten hebben namelijk in de klantreis aangegeven dat zij niet weten of en wanneer zij
alle vorderingen hebben betaald omdat UWV hier niet actief over communiceert.
 We krijgen een kind: deze klantreis is vanuit het perspectief van zowel de werknemer als de werkgever opgetekend.
De reis richt zich op de regelingen die voor de beide ouders van toepassing zijn, de Wazo en de Wet invoering extra
geboorteverlof (WIEG). Uniek aan deze klantreis is dat de WIEG in 2020 in werking treedt en dat de klantreis dus
input gaf voor nog te ontwikkelen processen binnen UWV.
 Ik ontvang een Wajong uitkering en wil werken/ studeren’: in een online community en een co-creatiesessie hebben
Wajong klanten meegedacht over de huidige klantreis en de impact die de nieuwe Wet vereenvoudiging Wajong (zie
hoofdstuk 3) heeft op de klant. Deze klantreis levert onder meer input voor het programma Vereenvoudiging
Wajong. De verbeteringen worden meegenomen in de tweede fase van dit programma.
We betrekken uitkeringsgerechtigden en werkgevers op diverse manieren bij kwalitatieve en kwantitatieve
maatwerkonderzoeken. Ze kunnen bijvoorbeeld via de vier online klantpanels van UWV structureel hun mening geven.
In 2019 hebben ze onder andere meegedacht over de toepassingen die ze zien voor UWV als het gaat om voicebots.
Een voicebot is een spraakassistent die dankzij kunstmatige intelligentie een ‘echt’ gesprek kan voeren, anders dan een
chatbot die alleen via een vaste vragenstructuur werkt. Verder is de bekendheid van de online trainingen van UWV
besproken en hebben werkgevers aangegeven in hoeverre zij bekend zijn met de inzet van voorzieningen die UWV
vergoedt. Daarnaast testen we via de panels regelmatig brieven van UWV. Zo is een nieuwe brief voor de WIA direct
aangepast naar aanleiding van feedback van panelleden. Ook evalueerden panelleden de webinars van UWV. Daaruit
kwam naar voren dat klanten via de Werkmap uitgenodigd wilden worden. We hebben dit getest, en het aantal
aanmeldingen voor de webinars steeg direct. Daarnaast bespraken we in online discussies met panelleden onder andere
of klanten zich gecontroleerd voelen door UWV. Ze gaven aan dat controle belangrijk is en dat ze het prettig vinden dat
UWV zaken checkt en misbruik wil voorkomen. De manier waarop UWV dat doet ervaren ze echter vaak als
onpersoonlijk en onprettig van toon.

45
UWV jaarverslag 2019

2.5. Klanttevredenheid
De gemiddelde klanttevredenheid van uitkeringsgerechtigden blijft met 7,1 gelijk aan die in 2018. Uit de metingen
blijkt verder dat onze klanten in het algemeen zeer tevreden zijn over hoe UWV-medewerkers, van de klantadviseur
van onze Klantencontactcentra tot de adviseur werk, met hen omgaan. De gemiddelde algehele tevredenheid van
werkgevers is met 0,1 procentpunt licht gedaald naar 6,5.
We handelden in 2019 7.785 klachten af. Deze hebben betrekking op 0,3% van alle uitkeringsbeslissingen (2018:
ook 0,3%). Het lukte om 99,2% van de klachten (doelstelling is 95%) binnen de wettelijke termijn van zes weken, of
– indien verdaagd – binnen tien weken af te handelen. Er worden veel klachten vroegtijdig opgelost doordat we kort
na het indienen van de klacht contact opnemen met de klant om in goed overleg tot een acceptabele oplossing te
komen.
In 2019 werden 68.800 bezwaren ingediend, 6% meer dan in 2018 (65.000). Deze stijging heeft te maken met de
toename van het aantal bezwaargevoelige sociaal-medische beoordelingen, zoals eerstejaars Ziektewetbeoordelingen en herbeoordelingen. Relatief veel bezwaarzaken (41,6%) worden ingediend door of namens
werkgevers. Het percentage gegronde bezwaren is in 2019 met 24,7% gelijk gebleven aan dat in 2018.

De gemiddelde klanttevredenheid van uitkeringsgerechtigden blijft met 7,1 gelijk aan die in 2018. We zien wel
bewegingen bij specifieke doelgroepen. De tevredenheid over de Ziektewet-arbodienstverlening is met 0,2 procentpunt
gedaald naar 6,8. We vermoeden dat dit te maken heeft met de ingrijpende herinrichting van dit proces. De betrokken
medewerkers waren ten tijde van de meting nog aan het inleren en het proces bevatte nog onvolkomenheden (zie ook
paragraaf 2.1, onder het kopje Herinrichting Ziektewet-arbodienstverlening). De tevredenheid over de Wajongdienstverlening is daarentegen gestegen van 6,6 naar 6,9. De klanttevredenheid van WW-klanten is gelijk gebleven
(7,1), die van WIA-klanten is licht gestegen (van 7,2 naar 7,3). Uit de metingen blijkt verder dat onze klanten in het
algemeen zeer tevreden zijn over hoe UWV-medewerkers, van de klantadviseur van onze Klantencontactcentra tot de
adviseur werk, met hen omgaan. Daarbij gaat het om zaken als begrip en meedenken.
De gemiddelde algehele tevredenheid van werkgevers is met 0,1 procentpunt licht gedaald naar 6,5. Vooral bij het
deskundigenoordeel, de informatie over de WIA en bij ontslagaanvragen is er ruimte voor verbetering. De tevredenheid
van werkgevers over werk.nl is gelijk gebleven (6,0). Ze zijn minder tevreden over de bruikbaarheid van werk.nl bij het
selecteren van geschikte kandidaten en de kwaliteit en actualiteit van de profielen van werkzoekenden. Met name de
kwaliteit van het aanbod aan kandidaten is echter, vanwege de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, door UWV moeilijk
te beïnvloeden. Doordat we het ICT-platform van werk.nl hebben vernieuwd, kunnen we sneller en beter inspelen op de
wensen van werkgevers (en werkzoekenden).
Tabel: Klanttevredenheid
Norm 2019

Gemiddelde
score 2019

Gemiddelde
score 2018

Klanttevredenheid uitkeringsgerechtigden

7,0

7,1

7,1

Klanttevredenheid werkgevers

6,3

6,5

6,6

Klanttevredenheid werkzoekenden, 0 tot 3 maanden werkloos

n.v.t.

7,1

7,1

Klanttevredenheid werkzoekenden, 4 tot 12 maanden werkloos

n.v.t.

7,3

7,2

Klanttevredenheid werkgevers over online vacaturebemiddeling
en -vervulling

n.v.t.

6,0

6,0

Afhandeling klachten en bezwaren
Wie ontevreden is over de handelwijze van UWV, kan een klacht indienen. Onder een klacht verstaan we iedere uiting
van ongenoegen over een gedraging, handeling of nalatigheid van (een medewerker van) UWV. In 2019 ontvingen we
7.751 klachten, 4,5% meer dan in 2018 (7.415). Voornaamste oorzaak voor deze toename zijn klachten over
achterstanden in de afhandeling van herbeoordelingen en WIA-aanvragen en -herlevingen en circa 150 klachten in
verband met een datalek op werk.nl waardoor een groot aantal cv’s onrechtmatig is gedownload (zie ook paragraaf 4.3,
onder het subkopje Datalekken). De klachten gingen in het algemeen vooral over de manier waarop klanten door
UWV-medewerkers werden bejegend en over de dienstverlening.
We handelden in 2019 7.785 klachten af, een klein gedeelte daarvan was ingediend in 2018. Het lukte om 99,2% van
de klachten (doelstelling is 95%) binnen de wettelijke termijn van zes weken, of – indien verdaagd – binnen tien weken
af te handelen. Er worden veel klachten vroegtijdig opgelost doordat we kort na het indienen van de klacht contact
opnemen met de klant om in goed overleg tot een acceptabele oplossing te komen.

46
UWV jaarverslag 2019

Het aantal klachten over uitkeringsbeslissingen afgezet tegen het totale aantal uitkeringsbeslissingen geeft de
klachtintensiteit weer. In 2019 was de klachtintensiteit, net als in 2018, 0,3%.
We spannen ons in om zo snel mogelijk het vertrouwen van iemand die een klacht indient terug te winnen en tot een
oplossing van het probleem te komen. Wanneer we het probleem niet kunnen oplossen, leggen we dit uit. We sturen
persoonlijke brieven en als we iets fout hebben gedaan, maken we excuses en zetten het waar mogelijk recht. Een deel
van de mensen die een klacht hebben ingediend, nodigen we uit voor een gesprek. De klachten helpen ons om onze
dienstverlening te verbeteren. We analyseren klachten en bespreken die met de desbetreffende bedrijfsonderdelen om
onze dienstverlening te verbeteren. Van de klachtindieners was 67% in 2019 (zeer) tevreden over de afhandeling van
hun klacht (2018: 66,9%). 12,5% van hen was zeer ontevreden (2018: 12,5%), 20,5% was ontevreden of neutraal
(2018: 20,6%).
Wanneer iemand het niet eens is met een formele beslissing van UWV, dan kan hij een bezwaar indienen. In 2019
werden 68.800 bezwaren ingediend. Dit is 6% meer dan in 2018 (65.000). Zowel het aantal wetstechnische bezwaren
als het aantal medische bezwaren was hoger dan in 2018. Bij de wetstechnische bezwaren kwam dat deels door circa
duizend bezwaarzaken in relatie tot scholingsvouchers in het eerste halfjaar van 2019 en een toename van het aantal
bezwaren over de WW-/Toeslagenwet in de laatste maanden van het jaar. De toename van het aantal medische
bezwaren komt doordat er meer bezwaargevoelige sociaal-medische beoordelingen zijn verricht, zoals eerstejaars
Ziektewetbeoordelingen en herbeoordelingen. Het percentage gegronde bezwaren is in 2019 met 24,7% gelijk gebleven
aan dat in 2018. 27,8% van de bezwaarzaken is ingetrokken, wat iets meer is dan in 2018 (27,4%). Relatief veel
bezwaarzaken worden ingediend door of namens werkgevers, namelijk 41,6%.
We zetten het aantal ingediende bezwaren over uitkeringsbeslissingen af tegen het aantal voor bezwaar vatbare
beslissingen. De uitkomst daarvan geeft de bezwaarintensiteit weer. Over 2019 was de bezwaarintensiteit 2,2%
(over 2018 was dat 2,1%). Deze stijging heeft te maken met de genoemde toename van het aantal bezwaargevoelige
sociaal-medische beoordelingen.
Tabel: Afhandeling bezwaren
2019

2018

Ontvangen bezwaren

68.800

65.000

WW

14.700

14.000

Arbeidsongeschiktheidswetten

34.200

31.700

Ziektewet

19.900

19.300

Afgehandelde bezwaren

67.400

64.300

WW

14.700

14.300

Arbeidsongeschiktheidswetten

32.700

31.600

Ziektewet

20.000

18.400

We streven ernaar de beslissingen op bezwaren zo begrijpelijk en klantgericht mogelijk te formuleren. In 2019 hebben
alle medewerkers die zich met bezwaarzaken bezighouden hiervoor een training gevolgd. We hebben ook onderzocht
hoe we de bezwaarindiener eerder kunnen laten weten waar hij aan toe is. In 2020 gaan we hiermee experimenteren.

2.6. Loonaangifteketen en polisadministratie
UWV ontvangt van de Belastingdienst maandelijks de dienstverband- en loongegevens op werknemersniveau. UWV
is verantwoordelijk voor het beheer van deze nominatieve gegevens in de polisadministratie en voor het leveren van
deze gegevens aan publieke en privaatrechtelijke afnemers, binnen de geldende wetgeving. De polisadministratie
bevat de gegevens van alle verzekerde Nederlanders die inkomen uit arbeid en/of uitkeringen ontvangen:
werknemers, uitkerings- en pensioengerechtigden. Eind december 2019 ging het om 20,6 miljoen
inkomstenverhoudingen van 13,5 miljoen mensen. We gebruiken de gegevens om maandelijks ruim 1 miljoen
uitkeringen te berekenen voor de WW en arbeidsongeschiktheidswetten. We verstrekken de gegevens voor
hergebruik aan ongeveer 1.000 afnemers, zoals gemeenten, pensioenfondsen, SVB, het Landelijk Bureau Inning
Onderhoudsbijdragen (LBIO), de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), en gerechtsdeurwaarders. Dankzij de
gegevensleveringen kunnen processen eenvoudiger, sneller en goedkoper gemaakt worden, waardoor de
administratieve lasten verminderen voor de ketenpartners, diverse andere organisaties én voor elke burger die met
deze instanties en organisaties in aanraking komt. De Belastingdienst en UWV hebben afspraken over de
verantwoordelijkheden voor het verwerken en doorleveren van deze gegevens vastgelegd.
UWV en Belastingdienst zorgen er elk jaar voor dat wijzigingen als gevolg van nieuwe of gewijzigde wet- en
regelgeving tijdig en gecontroleerd worden doorgevoerd in berichten (zoals het loonaangifteformulier), systemen en
processen in de loonaangifteketen. In 2019 liep het proces veel vertraging op doordat er lange tijd onduidelijkheid
was over de vele wijzigingen als gevolg van de nieuwe Wet arbeidsmarkt in balans die nog in de maak was. Een

47
UWV jaarverslag 2019

gezamenlijke taskforce heeft ervoor gezorgd dat alle wijzigingen uiteindelijk tijdig zijn doorgevoerd. Het nieuwe
loonaangifteformulier voor 2020 bevat meer wijzigingen dan in de voorgaande vijf jaren tezamen.

De loonaangifteketen is een samenwerkingsverband van de Belastingdienst, UWV en het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS). Voor in de keten staan werkgevers en uitkeringsinstanties. Zij zijn verantwoordelijk voor het tijdig
doen van een juiste en volledige aangifte bij de Belastingdienst over de door hen uitbetaalde lonen en uitkeringen (de
loonaangifte). Dit doen zij elke maand of elke vier weken met behulp van software die door softwarebouwers ontwikkeld
is op basis van door de Belastingdienst en UWV vastgestelde specificaties. In de Wet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen (SUWI) zijn de verschillende verantwoordelijkheden van Belastingdienst, UWV en CBS vastgelegd. De
Belastingdienst is verantwoordelijk voor onder meer de heffing van loonbelasting en premies werknemersverzekeringen,
voor het inwinnen van de daaraan gerelateerde gegevens op werkgevers- en werknemersniveau, voor het toezicht op
de volledigheid, juistheid en kwaliteit van de aangeleverde collectieve gegevens en - samen met UWV en CBS - voor de
kwaliteit van de nominatieve gegevens over elke individuele werknemer. UWV is verantwoordelijk voor het beheer van
de nominatieve gegevens in de polisadministratie en voor het leveren van deze gegevens aan publieke en
privaatrechtelijke afnemers, binnen de geldende wetgeving. De Belastingdienst en UWV hebben afspraken over de
verantwoordelijkheden voor het verwerken en doorleveren van deze gegevens vastgelegd in een overeenkomst.
De Belastingdienst stuurt de dienstverband- en loongegevens op werknemersniveau door naar UWV, die deze gegevens
vervolgens opneemt in de polisadministratie. De polisadministratie bevat daardoor de gegevens van alle verzekerde
Nederlanders die inkomen uit arbeid en/of uitkeringen ontvangen: werknemers, uitkerings- en pensioengerechtigden.
Eind december 2019 ging het om 20,6 miljoen inkomstenverhoudingen van 13,5 miljoen mensen. Deze gegevens zijn
voor veel uitvoerende instanties van belang, omdat ze nodig zijn voor bijvoorbeeld het berekenen van toeslagen en
pensioenpremies, het voorkomen van fraude, of het subsidiëren van bepaalde typen arbeid. UWV gebruikt de
loonaangiftegegevens om maandelijks ruim 1 miljoen uitkeringen te berekenen voor de WW en
arbeidsongeschiktheidswetten. UWV verstrekt deze gegevens voor hergebruik aan ongeveer 1.000 afnemers, zoals
gemeenten, pensioenfondsen, SVB, het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO), de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO) en gerechtsdeurwaarders. Het CBS ontvangt loonaangiftegegevens en gebruikt deze uitsluitend voor
statistische doeleinden. Dankzij de gegevensleveringen kunnen processen eenvoudiger, sneller en goedkoper gemaakt
worden, waardoor de administratieve lasten verminderen voor de ketenpartners, diverse andere organisaties én voor
elke burger die met deze instanties en organisaties in aanraking komt.
De ketenpartners onderkennen het maatschappelijk belang van de kwaliteit van de gegevens binnen de
loonaangifteketen en werken daarom continu aan de borging en verbetering van de gegevenskwaliteit. Enerzijds
preventief door voorlichting aan en samenwerking met inhoudingsplichtigen, salarisprofessionals en
softwareontwikkelaars. Anderzijds met (geprogrammeerde) controles, gezamenlijke analyses en toezicht. De
Belastingdienst voert bijvoorbeeld controles uit bij inhoudingsplichtigen op de loonadministratie en analyseert en
monitort de kwaliteit van de ontvangen loonaangiftegegevens. Bovendien worden kwaliteitssignalen van burgers en
afnemers verwerkt. Op basis van de resultaten van deze controles en analyses worden verbeteringen aangebracht in de
loonaangiftesoftware en de (geprogrammeerde) controles om de kwaliteit van de gegevens in de loonaangifte en
daarmee de polisadministratie te verbeteren.
Naast de gegevens in de polisadministratie beschikt UWV over grote hoeveelheden data uit andere bronsystemen van
UWV. UWV is dankzij al deze data ook in staat steeds meer kennisproducten te produceren. Het gaat dan om producten
die bijdragen aan het te ontwikkelen beleid, die inzicht geven in ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en die verder
bijdragen aan een effectievere uitvoering van (overheids)taken.
Voor een objectieve beoordeling van het functioneren van de loonaangifteketen is een gezamenlijk normenkader
ontwikkeld. Dit normenkader omvat zeven items die alle betrekking hebben op de logistieke gegevensverwerking
binnen de Belastingdienst en UWV. Om de werking van de loonaangifteketen te kunnen borgen is het niet alleen nodig
dat de logistieke gegevensverwerking in de keten op orde is. Ook het succesvol implementeren van wet- en regelgeving
en het verwerken van (de consequenties van) proces- en systeemontwikkelingen zijn hierbij van belang. De
loonaangifteketen heeft in 2019 voor het overgrote deel voldaan aan de eisen van het normenkader. Alleen norm 7 is
niet gehaald als gevolg van een rijksbreed printincident in september, waardoor de verzending van
terugkoppelrapporten over augustus is vertraagd.

48
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Werking van de loonaangifteketen
Norm
2019

2019

2018

1

Jaarlijks oproepen van inhoudingsplichtigen, die opgenomen zijn in de
werkgeversadministratie van de Belastingdienst, om aangifte te doen

≥98%

99,7%

100%

2

Gegevens van inhoudingsplichtigen in de werkgeversadministratie bij de
Belastingdienst worden overgezet naar de werkgeversadministratie bij UWV

≥95%

99,4%

99,3%

Via loonaangifteberichten aan de loonaangifteketen aangeboden gegevens
3 verliezen geen informatiewaarde tijdens verwerking in de keten en worden
inhoudelijk ongewijzigd opgeslagen in het polisdomein en de heffingsadministratie

≥95%

100,0%

99,2%

Alle ontvangen loonaangifteberichten, uitgezonderd alle afgekeurde en in
4 behandeling genomen uitval, worden opgeslagen in het polisdomein en zijn tijdig
beschikbaar voor afnemers van loonaangiftegegevens op werknemersniveau

≥97%

99,0%

98,9%

5

Aan de afnemers van het polisdomein worden de gegevensleveringen beschikbaar
gesteld conform de met hen afgesloten overeenkomsten

≥95%

99,7%

99,6%

6

Maximale inspanning in het beperken van aangifteverzuim en de verschillen tussen
het collectieve en het nominatieve deel van de loonaangifte

>99%

99,4%

99,5%

7

Inhoudingsplichtigen ontvangen een terugkoppeling en een correctieverzoek voor
de door hen gemaakte fouten in werknemersgegevens

≥98%

97,7%

100%

Spannende jaarovergang 2019/2020
Elk jaar zorgt het ketenproces Jaarovergang ervoor dat wijzigingen als gevolg van nieuwe of gewijzigde wet- en
regelgeving tijdig en gecontroleerd worden doorgevoerd in berichten (zoals het loonaangifteformulier), systemen en
processen in de loonaangifteketen. Elk jaar verloopt de overgang stilletjes en vlekkeloos. Maar de jaarovergang
2019/2020 verliep uitgesproken spannend. De Belastingdienst en UWV startten de voorbereidingen voor de
jaarovergang 2019/2020 in oktober 2018 – normaal gesproken is dat ruim op tijd. Deze keer liep het proces echter veel
vertraging op door de vele wijzigingen als gevolg van de nieuwe Wet arbeidsmarkt in balans (Wab, zie ook hoofdstuk 3)
die nog in de maak was. Omdat het lang duurde voordat de exacte wijzigingen bekend waren, was het bijna onmogelijk
deze te inventariseren en de specificaties te bepalen. In 2019 hebben de Belastingdienst en UWV daarom een taskforce
ingericht die in nauw contact stond met het ministerie. Toen er eindelijk duidelijkheid was, moesten alle zeilen worden
bijgezet. Zo zijn alle wijzigingen voor de gegevensset van de loonaangifte 2020 doorgevoerd. Dit nieuwe
loonaangifteformulier bevat meer wijzigingen dan in de voorgaande vijf jaren tezamen. Alle veranderingen in het proces
vereisen niet alleen nauwe afstemming tussen de Belastingdienst en UWV, maar ook met (commerciële)
softwareontwikkelaars en de salarisadministrateurs van werkgevers. Want ook die moeten alle wijzigingen zorgvuldig en
op tijd doorvoeren om de juiste loon- en premieberekeningen te kunnen doen en aansluitend een juist
loonaangiftebericht te kunnen indienen bij de Belastingdienst. Begin januari 2020 bleek dat alles naar behoren werkte,
de jaarovergang 2019/2020 is succesvol verlopen.

Onderzoek loonaangifteketen
In maart 2019 heeft de minister van SZW besloten een onderzoek in te stellen naar de werking van de
loonaangifteketen en het gebruik van de polisadministratie voor fraudebestrijding en -preventie. Dit als reactie op
kritische signalen vanuit de samenleving over onder andere het verwerken van fraudesignalen, de kwaliteit van de
IT‑systemen en de inrichting van de loonaangifteketen. De onderzoekscommissie maakt daarbij onderscheid in de
loonaangifteketen in enge en in brede zin. De loonaangifteketen in enge zin wordt gezien als de ‘processtraat’ tussen de
Belastingdienst, UWV en de afnemers van gegevens, en de daaraan gerelateerde samenwerking. De kwaliteit van
gegevens staat hierbij centraal. De loonaangifteketen in brede zin is de bredere samenwerking tussen de
loonaangifteketenpartners, de bij de toelevering betrokken partijen (salarisprofessionals, softwareontwikkelaars) en de
afnemers. Eind december 2019 heeft de minister van SZW de rapportage van de commissie aan de Tweede Kamer
verzonden. De commissie concludeert ten aanzien van de loonaangifteketen in enge zin ‘dat deze doet wat ervan wordt
gevraagd’. Ten aanzien van de loonaangifteketen in brede zin concludeert de commissie dat de afgesproken
beleidsdoctrine (zowel politiek als ambtelijk) uitgaat van een positieve grondhouding bij burgers en bedrijven. De focus
ligt daardoor vooral op dienstverlening en efficiëntie, en minder op fraudebestrijding. Deze prioritering is meer dan tien
jaar lang niet heroverwogen, noch vanuit de politiek, noch vanuit de loonaangifteketen. De commissie adviseert onder
meer actief in te zetten op een dialoog tussen beleid en politiek om periodiek, rekening houdend met veranderende
maatschappelijke inzichten, de doelen die aan de loonaangifteketen in brede zin worden gesteld te herijken. Met als
doel om een goede balans te verkrijgen tussen dienstverlening, handhaving en efficiency.

Naar een robuustere loonaangifteketen
UWV en de Belastingdienst werken aan een robuustere loonaangifteketen. De loonaangifteketen moet daarmee
wijzigingsbestendiger, flexibeler en eenvoudiger worden. We werken met elkaar aan de borging van de stabiliteit en
continuïteit van de keten, nu en in de toekomst. Verschillende invalshoeken, beschikbare capaciteit en prioriteiten bij de
keteneigenaren zijn van invloed op de snelheid van doorontwikkeling en innovatie van de keten. De samenwerkende

49
UWV jaarverslag 2019

partijen in de loonaangifteketen zijn zich hier terdege van bewust en grijpen de samenwerking aan om verder te
komen. Hieronder volgt een aantal in 2019 behaalde resultaten.

Project Eerder aanleveren loonaangifte
In Nederland doen ongeveer 720.000 inhoudingsplichtigen (werkgevers/uitkeringsinstellingen/ pensioenfondsen) hun
loonaangifte bij de Belastingdienst. Wettelijk is geregeld dat de werkgever aangifte over een tijdvak moet doen binnen
een maand na het verlopen van dat tijdvak. Via het project Eerder aanleveren loonaangifte willen UWV en de
Belastingdienst stimuleren dat inhoudingsplichtigen op vrijwillige basis hun loonaangifte tegelijkertijd met of direct na de
salarisstrook doen. Doordat gegevens uit de loonaangifte dan heel snel beschikbaar zijn, kunnen afnemers steeds meer
werken met actuele gegevens. Daardoor kan hun dienstverlening in een keer goed gebeuren, en hoeven ze niet te
werken met aannames en latere verrekeningen. Voor burgers verkleint dit de kans op (problematische) schulden.
Bijkomend voordeel voor afnemers is dat hun uitvoeringskosten hierdoor vaak lager worden.
Het effect van het in 2018 gestarte project is al duidelijk zichtbaar. In november 2019 stuurden ongeveer
225.000 ondernemingen hun loonaangifte voor het einde van het loontijdvak in. Het ging daarbij over 8,7 miljoen
inkomstenverhoudingen, 3,2 miljoen meer dan een jaar eerder, en ongeveer 50.000 inhoudingsplichtigen.

Volledige automatisering gegevensuitwisseling met de SVB
Dankzij de inzet van zowel UWV als de Sociale Verzekeringsbank (SVB) verloopt een van de laatste maatwerkleveringen
sinds kort volledig geautomatiseerd. In de oude situatie waren meerdere handmatige handelingen nodig voordat de
levering aan de SVB kon plaatsvinden. Sinds de aansluiting van deze levering op de Parametriseerbare levermodule
(PLM) is dit verleden tijd. Het gaat om een van de grootste PLM-leveringen door UWV aan een externe afnemer, met
een omvang van in totaal ruim twaalf gigabyte, Met deze levering verstrekt UWV maandelijks de inkomstengegevens
van zo’n 8 miljoen burgers aan de SVB. De SVB gebruikt deze gegevens voor de opbouw en het onderhoud van de
verzekerdenadministratie voor onder andere de AOW en de Kinderbijslagwet. De SVB stelt er ook gegevensleveringen
aan het Centraal Administratiekantoor (CAK) mee samen van verzekerden voor de Wet langdurige zorg (Wlz) om
onverzekerden te kunnen opsporen. Dit is een wettelijke taak van de SVB.
De SVB en UWV hebben de laatste maanden van 2019 gebruikt om, na het analyseren van de eerste resultaten, verder
te kijken naar mogelijke verschillen tussen de ‘oude’ levering en de nieuwe PLM-levering. Ook hebben de collega’s van
de SVB in deze periode speciale inleesprogrammatuur geschreven, getest en geïmplementeerd om de maandelijkse
gegevensleveringen volledig geautomatiseerd te verwerken.

Handig!
Binnen het initiatief Handig!, een samenwerkingsverband van ketenpartijen binnen de hypotheekbranche, is een
volledig digitaal aanvraagproces van een hypotheek ontwikkeld: de Inkomensbepaling loondienst. Het bepalen van het
inkomen gebeurt daarbij op basis van het UWV Verzekeringsbericht. Per 1 januari 2020 werken
23 hypotheekaanbieders met de Inkomensbepaling loondienst. In totaal bedienen de aangesloten organisaties 85% van
de hypotheekmarkt. Het aantal hypotheekaanvragen met het UWV Verzekeringsbericht via Mijn UWV is ten opzichte
van vorig jaar verviervoudigd tot 20.300 aanvragen ter waarde van in totaal circa € 5 miljard (2018: 5.100 aanvragen
ter waarde van € 1,4 miljard). Dit aantal komt overeen met circa 5% van alle hypotheekaanvragen in 2019.

10.000ste deelnemer Forum Salaris
Op 5 november 2019 is de 10.000ste deelnemer op Forum Salaris ingeschreven. Forum Salaris is dé online
ontmoetingsplek waar salarisprofessionals op een snelle en eenvoudige manier met elkaar in contact komen en elkaar
vragen kunnen stellen over bijvoorbeeld het invullen van de loonaangifte. Forum Salaris is in april 2016 gestart op
initiatief van de Belastingdienst en UWV.

50
UWV jaarverslag 2019

Nieuw beleid

Regelgeving op het gebied van werk en inkomen is voortdurend in beweging. Er komen nieuwe wetten en regels bij en
bestaande wet- en regelgeving verandert. Deze wet- en regelgeving is vaak complex, met een groot aantal
ingewikkelde, vaak veelal ICT-gerelateerde wijzigingen. We toetsen beleidsvoornemens in een zo vroeg mogelijk
stadium op uitvoerbaarheid en geven aan waar we knelpunten voorzien. We maken afspraken met onze opdrachtgever,
het ministerie van SZW, over het tempo waarin en de wijze waarop we het nieuwe beleid voorbereiden en uitvoeren. In
dit hoofdstuk geven we een overzicht van wat er in 2019 in werking is gezet en gerealiseerd.

51
UWV jaarverslag 2019

3. Nieuw beleid
Wet vereenvoudiging beslagvrije voet
Op 1 januari 2021 moet de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet in werking treden. De beslagvrije voet is het bedrag
dat schuldenaren minimaal nodig hebben om van te leven en waar schuldeisers niet aan mogen komen. Dit
wetsvoorstel heeft tot doel om de vaststelling van de beslagvrije voet te vereenvoudigen en te verbeteren, waardoor het
bestaansminimum van de debiteur beter gegarandeerd kan worden. Onder de huidige regelgeving heeft UWV bij het
berekenen van de beslagvrije voet veel gegevens nodig die de betrokkene zelf moet aanleveren. De vereenvoudiging
zorgt er onder andere voor dat de berekening van de beslagvrije voet minder afhankelijk is van de gegevens die
betrokkene zelf aanlevert. Dat kan dankzij het gebruik van gegevens over de leefsituatie, het belastbaar inkomen en de
ontvangen toeslagen die aanwezig zijn in overheidsbronnen zoals de BRP, de polisadministratie en bij de
Belastingdienst. De wet raakt UWV op vier manieren. Ten eerste als beheerder van de polisadministratie. Daarnaast
omdat deurwaarders, gemeenten en de SVB beslag kunnen leggen op door UWV betaalde uitkeringen. Ten derde
ontwikkelen we op verzoek van het ministerie van SZW in samenwerking met Stichting Inlichtingenbureau een
generieke voorziening waarmee alle beslagleggende partijen de beslagvrije voet kunnen berekenen. En tot slot
vorderen we uitkeringen die ten onrechte betaald zijn terug en innen we boetes.
Begin 2019 heeft UWV een nieuwe uitvoeringstoets gedaan op de toen bekende invulling van de wet- en regelgeving.
Met de voorbereidingen voor de implementatie van de wet is begonnen. We zijn een intensieve samenwerking gestart
met de Belastingdienst, omdat deze vanwege het aantal berekeningen van de beslagvrije voet veel vaker gegevens
nodig heeft dan de andere organisaties. UWV heeft er vertrouwen in dat deze hoogfrequente gegevensleveringen nog
voor de inwerkingtreding van de wet mogelijk zijn.

Wet tegemoetkomingen loondomein
De Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl) voorziet in drie instrumenten om mensen met een kwetsbare positie op
de arbeidsmarkt in dienst te nemen of te houden. Het gaat om het lage-inkomensvoordeel (LIV, een tegemoetkoming in
de loonkosten), het loonkostenvoordeel (LKV) en het jeugd-LIV. UWV berekent het LIV en jeugd-LIV op basis van
gegevens in de polisadministratie. De Belastingdienst betaalt deze tegemoetkomingen vervolgens uit aan werkgevers.
Werkgevers die werknemers hebben waarvoor ze een LKV willen ontvangen, hebben daarvoor een kopie nodig van de
doelgroepverklaring. De werknemer moet deze doelgroepverklaring aanvragen bij UWV of de gemeente. In 2019 heeft
UWV ongeveer 50.000 aanvragen ontvangen. Hiervan is het grootste gedeelte ingediend door een gemachtigde; dit is
in de meeste gevallen de werkgever. Van gemeenten ontvingen we in 2019 circa 1.700 kopieën van een
doelgroepverklaring. De behandeling van de aanvragen is in 2019 verregaand geautomatiseerd en automatische
controles zijn ingebouwd.
UWV berekent de hoogte van de tegemoetkomingen. We hebben in februari de voorlopige berekeningen, samen met de
Belastingdienst, tijdig verstuurd. In mei 2019 hebben we met behulp van de Wtl-rekenmodule de berekeningen
gemaakt voor de definitieve beschikkingen. Deze zijn succesvol verstuurd naar de Belastingdienst die de beschikkingen
op zijn beurt tijdig, voor 30 juli, aan ongeveer 145.000 werkgevers heeft verstuurd. De verstuurde berekeningen
hebben betrekking op ruim 800.000 werknemers voor wie werkgevers recht op een of meer tegemoetkomingen
hebben. Het gaat daarbij om in totaal ongeveer € 800 miljoen: € 510 miljoen voor het LIV, € 166 miljoen voor het LKV
en € 124 miljoen voor het jeugd-LIV. In september 2019 zijn de tegemoetkomingen betaald. Dit gebeurde voor de
eerste keer voor het LKV en het jeugd-LIV, die beide zijn ingegaan per 1 januari 2018, en voor de tweede keer voor het
LIV, dat is ingegaan op 1 januari 2017. Werkgevers die een beschikking hebben gekregen, kunnen binnen zes weken na
dagtekening bezwaar indienen. In 2019 zijn ongeveer 1.100 bezwaren en informatieverzoeken ingediend – dus voor
0,75% van de beschikkingen.
De uitvoeringsprocessen van de Wtl zijn nauwlettend uitgewerkt en geïmplementeerd, in afstemming met de
Belastingdienst. Aanpassingen in de Wtl-rekenmodule worden zorgvuldig getest, ook in de keten met de
Belastingdienst. Daarnaast wordt op cruciale punten in de processen het vierogenprincipe gehanteerd en worden extra
checks uitgevoerd. De Wtl is hiermee gefaseerd en beheerst ingevoerd. In 2019 hebben we meerdere
uitvoeringstoetsen gedaan op wijzigingen in de Wtl. Deze wijzigingen waren onder meer opgenomen in de Wet
temporisering verhoging AOW-leeftijd en de Nota van wijziging op de Verzamelwet SZW 2020. De doorgevoerde
wijzigingen betreffen onder andere aanpassingen in LIV-tarieven per 2020 (al in het project voorbereid).

Wet invoering extra geboorteverlof
Met de Wet invoering extra geboorteverlof (WIEG) hebben partners per 1 juli 2020 recht op een aanvullend
geboorteverlof van maximaal vijf weken, met een uitkering van 70% van het (gemaximeerde) dagloon. UWV gaat deze
uitkering verzorgen. In 2019 zijn we gestart met de voorbereiding op de implementatie.

52
UWV jaarverslag 2019

Nieuwe uitkering voor betaald ouderschapsverlof
In verband met een EU-richtlijn over de werk-privébalans van werknemers gaat UWV per augustus 2022 een nieuwe
uitkering uitvoeren voor de Wet invoering betaald ouderschapsverlof (Wibo). Deze wet beoogt om alle ouders, boven op
de bestaande regelingen, een uitkering van maximaal acht weken te verstrekken. Het ministerie van SZW werkt
momenteel aan een wetsvoorstel. UWV is hierbij betrokken. Eind 2019 heeft UWV al een pretoets uitgevoerd op de
eerste uitgangspunten voor deze nieuwe uitkering voor ouderschapsverlof. Dit heeft gezorgd voor meer richting in het
wetsvoorstel dat in 2020 ter toetsing is voorgelegd.

Wet normalisering rechtspositie ambtenaren
Per 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) ingevoerd. Deze wet beoogt om het
onderscheid tussen een ambtenaar in dienst van een overheidswerkgever en een werknemer in dienst van een private
werkgever verder te verkleinen. Dit betekent bijvoorbeeld dat voor het gros van de ambtenaren met ingang van 2020
het arbeidsrecht en het ontslagrecht geldt. Hiermee is de ontslagtoets van UWV ook van toepassing op voorgenomen
ontslagen door Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en onderwijsorganisaties. We hebben alle betrokken
partijen hierover geïnformeerd. Dat doen we via onze website uwv.nl, telefonisch en via congressen en bijeenkomsten.

Wet arbeidsmarkt in balans
De Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) is op 1 januari 2020 in werking getreden. Het doel van de Wab is om vaste
contracten aantrekkelijker te maken voor werkgevers en flexkrachten meer perspectief op zekerheid te bieden. De Wab
heeft geleid tot aanpassingen van diverse onderwerpen in het arbeidsrecht (bijv. cumulatiegrond, definitie
payrollwerkgever/-nemer en ketenregeling) en invoering van bijvoorbeeld de WW-premiedifferentiatie op basis van een
vaste of tijdelijke arbeidsovereenkomst. UWV informeert klanten over de veranderingen die de Wab met zich meebrengt
via uwv.nl, telefonische contacten en voorlichtingsbijeenkomsten.
De Wab introduceert ook een compensatieregeling transitievergoeding bij bedrijfsbeëindiging wegens pensionering,
ziekte of overlijden van de werkgever. UWV heeft op dit onderdeel een afzonderlijke uitvoeringstoets uitgebracht. Deze
compensatieregeling wordt ingevoerd per 1 januari 2021.
Daarnaast verandert de premiedifferentiatie in de WW: de tot 1 januari 2020 geldende sectorale differentiatie heeft
plaatsgemaakt voor differentiatie naar de aard van het contract. Een werkgever komt in aanmerking voor de lage
premie als sprake is van een schriftelijke arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd, waarbij geen sprake is van een
oproepovereenkomst. UWV maakt de aard van het arbeidscontract vanaf januari 2020 inzichtelijk via het digitale
verzekeringsbericht dat alle werknemers kunnen inzien op Mijn UWV. Verder heeft UWV de taak om de Belastingdienst
na afloop van het aangiftejaar te informeren over gevallen waarin niet een lage maar een hoge premie afgedragen had
moeten worden. De noodzakelijke wijziging van de gegevensset voor de loonaangifte 2020 is doorgevoerd (zie ook
paragraaf 2.6 onder het kopje Spannende jaarovergang 2019/2020). Daarnaast hebben we in 2019 de openstaande
beleids- en uitvoeringspunten uitgewerkt met het ministerie van SZW en de Belastingdienst. Binnen UWV is een project
gestart om de signalen naar de Belastingdienst te sturen. We hebben actuele ontwikkelingen getoetst op
uitvoerbaarheid en zo nodig en mogelijk verwerkt in het interne project. Inmiddels is het projectplan opgesteld en
goedgekeurd en hebben we de governance en samenwerking met de Belastingdienst verder voorbereid.
In januari 2020 zijn we gestart met een analyse naar de effecten van afwijkende bepalingen in individuele
arbeidsovereenkomsten en cao’s op het vaststellen van opzegtermijnen, proeftijd en de toetsing van de
ketenbepalingen. Op basis van deze analyse kunnen we nadere adviezen uitbrengen over de wijze waarop caobepalingen meegenomen kunnen worden bij het beoordelen van de aanvragen voor een uitkering.

Regeling compensatie transitievergoeding
Werkgevers kunnen vanaf 1 april 2020 compensatie vragen voor de aan langdurig arbeidsongeschikte werknemers
betaalde transitievergoedingen. UWV voert deze regeling uit. De regeling kent een terugwerkende kracht voor
transitievergoedingen die sinds 1 juli 2015 zijn betaald aan langdurig zieke werknemers. Vanwege deze terugwerkende
kracht moet UWV bij het berekenen van de hoogte van de te compenseren transitievergoeding rekening houden met
verschillende berekeningswijzen van de transitievergoeding. In 2019 zijn in een release de onderdelen verwerkt die
randvoorwaardelijk zijn voor de uitvoering van de regeling.

Wet inkomensvoorziening oudere werklozen
In het regeerakkoord is afgesproken de (tijdelijke) Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW) met ingang van
1 januari 2020 opnieuw te verlengen met vier jaar. De leeftijdsgrens per 1 januari 2020 is vastgesteld op 60 jaar en
4 maanden. We hebben de voorbereidingen voor deze wijziging tijdig afgerond. In het WW-systeem is een
leeftijdssignaal ingebouwd, en het wetstechnisch en proceshandboek, brieven en de content op uwv.nl zijn aangepast.

53
UWV jaarverslag 2019

Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten
De Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten regelt dat werkgevers uit zowel de private als publieke sector
gezamenlijk 125.000 banen creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast bepaalt de wet dat
er, wanneer deze afspraak niet wordt gerealiseerd, een quotumheffing wordt opgelegd. De wet is per 3 december 2019
aangepast: de uitvoering van de quotumheffing is opgeschort tot 2022. Gedurende 2019 is met het ministerie van SZW
en de Belastingdienst diverse malen overlegd over de opzet van een vereenvoudigde quotumregeling. Het
conceptwetsvoorstel voor de nieuwe Wet vereenvoudiging banenafspraak is bijna gereed.

Wet vereenvoudiging Wajong
Het doel van het wetsvoorstel Wet vereenvoudiging Wajong is het wegnemen van knelpunten die de participatie van
mensen met een Wajong-uitkering op de arbeidsmarkt belemmeren. Een tweede doel is het vereenvoudigen en
harmoniseren van de verschillende regelingen (oude Wajong, Wajong 2010 en Wajong 2015), om zo het geheel
eenvoudiger en overzichtelijker te maken. UWV heeft in 2019 via meerdere uitvoeringstoetsen de consequenties in
kaart gebracht voor de uitvoering van de Wet vereenvoudiging Wajong. In november 2019 is het wetsvoorstel
besproken in de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel gaat naar verwachting in op 1 januari 2021, onder voorbehoud dat de
Eerste Kamer tijdig instemt. De vereenvoudiging en harmonisering van de rekenregels voor inkomensondersteuning
gaat naar verwachting ook in op 1 januari 2021. Dit betekent dat het uiteindelijke effect op het bruto-inkomen van de
meeste mensen met een Wajong-uitkering pas in 2021 merkbaar is. Met het programma Vereenvoudiging Wajong
implementeren we de wijzigingen in systemen, processen en werkwijzen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van
het wetsvoorstel en de daarbij behorende lagere regelgeving. Het programma zorgt ook voor de communicatie naar
onze klanten en externe stakeholders.

Loondoorbetaling bij ziekte
UWV is met het ministerie van SZW in gesprek over het wetsvoorstel Maatregelen loondoorbetaling bij ziekte en WIA.
Hierin wordt onder meer een financiële tegemoetkoming voor werkgevers geregeld voor de loondoorbetalingskosten in
de vorm van een premievermindering. Ook is geregeld dat het advies van een bedrijfsarts over de belastbaarheid van
de werknemer leidend wordt bij de toets op de re-integratie-inspanningen (RIV-toets) door UWV. Verder mag het
arbeidsongeschiktheidspercentage van een WIA-gerechtigde gedurende vijf jaar niet worden verlaagd vanwege
inkomsten. We hebben eind augustus 2019 een uitvoeringstoets verstuurd naar het ministerie. Mede op basis van deze
uitvoeringstoets heeft het ministerie over de laatstgenoemde maatregel eind januari 2020 een gewijzigd voorstel aan
UWV voorgelegd. Dit wordt nu getoetst.

Digitale overheid
In het regeerakkoord is een aantal generieke maatregelen geformuleerd voor de vernieuwing van het openbaar bestuur
en de ICT-dienstverlening. Deze maatregelen vallen onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De Wet open overheid maakt deel uit van dit maatregelenpakket. UWV heeft voor
begin 2019 een uitvoeringstoets gedaan. Momenteel zijn we in afwachting van een volgende versie van dit
wetsvoorstel.
Voor de modernisering van de BRP participeerde UWV in 2019 in het traject van het ministerie van BZK waarin breed
wordt nagedacht over een toekomstige registratie van persoonsgegevens. Daarnaast levert UWV een bijdrage aan de
visie op de regie op gegevens van hetzelfde ministerie. Dit traject loopt door in 2020. Verder is UWV in 2019 begonnen
met het toetsen van lagere regelgeving voor de Wet digitale overheid. Deze wet beoogt onder meer om generieke
regels op te stellen voor veilig en betrouwbaar inloggen bij overheidsorganisaties voor burgers en bedrijven. Ook zal de
wet de erkenning regelen van (private) aanbieders van middelen en diensten voor identificatie, authenticatie en
toezicht. De wet heeft daarmee zeker consequenties voor UWV; daarom is UWV nauw betrokken in het wetsproces. De
beoogde ingangsdatum is 1 juli 2020.
UWV zet in op het verhogen van de beveiligingsniveaus van de eigen portalen. De overgang naar eHerkenning voor
werkgevers en naar DigiD beveiligingsniveau midden voor burgers is daarbij een essentiële stap. Zie hiervoor ook
paragraaf 2.4, onder kopje Verbeteren dienstverlening aan werkgevers en paragraaf 4.2 onder kopje UIP - Categorie 1
– Stabiliteit, continuïteit en informatiebeveiliging.
Algoritmes en kunstmatige intelligentie
In 2019 was er toenemende aandacht voor de toepassing van algoritmes en kunstmatige intelligentie door
(overheids)organisaties. Het gebruik van algoritmes biedt niet alleen kansen maar brengt ook risico’s met zich mee.
Daarom zijn we in 2019 begonnen om het gebruik van algoritmes binnen UWV goed in kaart te brengen en vervolgens
toegevoegde waarde en risico af te wegen. Om deze afweging te ondersteunen wordt in het voorjaar van 2020 een
Adviescommissie datagestuurd werken opgericht. Deze commissie zal aan de hand van een toetsingskader advies
uitbrengen over het verantwoord gebruiken van datatoepassingen en een rol hebben bij het opstellen van
uitgangspunten.

54
UWV jaarverslag 2019

Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid
Als gevolg van het begin 2020 uitgebroken coronavirus COVID-19 zagen al snel duizenden werkgevers zich
genoodzaakt werktijdverkorting aan te vragen. Om noodlijdende bedrijven financieel tegemoet te komen en de
werkgelegenheid fors te ondersteunen heeft het kabinet in maart 2020 de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging
Werkgelegenheid (NOW) ingesteld, ter vervanging van de regeling Werktijdverkorting. UWV heeft alles in het werk
gesteld om deze nieuwe regeling snel en verantwoord te kunnen uitvoeren vanaf april 2020.

55
UWV jaarverslag 2019

Toekomstbestendige organisatie

Om onze taken nu en in de toekomst goed te kunnen uitvoeren, zijn deskundige medewerkers en een goede interne
organisatie van groot belang. We werven nieuwe medewerkers op kritische functies en in verband met de extra
werkzaamheden die ons te wachten staan. We vinden het belangrijk dat medewerkers goed passen op de plek waar ze
werken en dat ze hun werk goed en met plezier kunnen doen. Daarom investeren we in een open cultuur, leren en
ontwikkelen, zelfregie en diversiteit. Via de UWV Kennisagenda ontwikkelen we kennis die helpt om de dienstverlening
en het vakmanschap van UWV’ers te verbeteren. Adequate ICT is bij alles een randvoorwaarde. De toenemende rol van
dataverkeer vraagt om extra aandacht voor informatiebeveiliging en bescherming van privacy.

56
UWV jaarverslag 2019

4. Toekomstbestendige organisatie
4.1. Strategisch personeelsbeleid
Het werkpakket van UWV neemt nog steeds toe. We hebben daarom veel nieuwe medewerkers met vaak ook
nieuwe kennis en competenties nodig. Denk bijvoorbeeld aan verzekeringsartsen, ICT’ers, uitkeringsdeskundigen,
adviseurs werk, handhavingsdeskundigen en klantencontactmedewerkers. Tegelijkertijd verliezen we kennis en
ervaring omdat medewerkers met pensioen gaan of naar een andere werkgever vertrekken. Gezien de krappe
arbeidsmarkt staan we voor een niet eenvoudige opgave, zeker omdat we ook de ambitie hebben om bij het
aantrekken van nieuw personeel nadrukkelijk rekening te houden met diversiteit. Toch zijn we erin geslaagd om
in 2019 veel nieuwe medewerkers te werven: het aantal medewerkers in vaste en tijdelijke dienst nam met 4,6%
toe tot 18.244, het aantal fte’s met 4,7% tot 16.028. Nieuwe medewerkers zijn echter meestal niet direct volledig
inzetbaar en moeten eerst intensief worden opgeleid.
We investeren nadrukkelijk in de openheid en integriteit van onze organisatie. Burgers moeten erop kunnen
vertrouwen dat de medewerkers van UWV integer handelen, correct met informatie omgaan en geen misbruik
maken van hun positie. Afspraken en spelregels voor integer gedrag staan beschreven in onze gedragscode. Uit een
groot onderzoek onder alle medewerkers dat halverwege 2019 is afgerond, blijkt dat er binnen UWV sprake is van
een sterk gedeelde positieve en open organisatiecultuur waarin veel bespreekbaar is. Medewerkers voelen zich zeer
betrokken bij UWV en bij hun maatschappelijke taak. Ze voelen voldoende ruimte om onderling te sparren over de
aanpak van casuïstiek als er twijfel is. Ze vinden fraudebestrijding belangrijk en durven signalen neer te leggen bij de
daarvoor geëigende loketten. De aanbevelingen voor verdere verbetering die de onderzoekers hebben gedaan volgen
we op.

Met hun inzet en vakmanschap zijn de medewerkers van UWV onmisbaar voor de realisatie van de
organisatiedoelstellingen. We stimuleren hen met het programma Vertrouwen in vakmanschap om hun kennis en kunde
te blijven ontwikkelen en zelf de regie te nemen in de ontwikkeling van hun loopbaan. Feedback en goede gesprekken
tussen medewerker en leidinggevende zijn daarbij onmisbaar. Daarnaast wil UWV een aantrekkelijke en inclusieve
werkgever zijn, waar iedereen zich welkom voelt en gewaardeerd wordt. We bevorderen dat UWV-medewerkers fit en
vitaal zijn en zich blijven ontwikkelen. Dankzij deze inzet op een toekomstbestendige organisatie verkreeg UWV aan het
einde van het jaar voor de tweede maal een certificering als Top Employer. Dit certificaat wordt toegekend aan
werkgevers die bewezen hebben dat ze uitstekende arbeidsvoorwaarden hebben.
Het werkpakket van UWV neemt nog steeds toe. Er zijn veel nieuwe medewerkers met vaak ook nieuwe kennis en
competenties nodig. Tegelijkertijd verliezen we kennis en ervaring omdat de komende jaren medewerkers met pensioen
gaan. Gezien de krappe arbeidsmarkt staan we voor een niet eenvoudige opgave, zeker als we rekening houden met
onze ambitie om bij het aantrekken van nieuw personeel nadrukkelijk rekening te houden met diversiteit. Nieuwe
medewerkers zijn meestal niet direct volledig inzetbaar, vaak moeten ze eerst worden opgeleid. Hierdoor kunnen we
niet alle werkzaamheden direct in het gewenste tempo verrichten. Met het UWV-brede Strategisch personeelsplan (SPP)
hebben en houden we de personele ontwikkelingen en vraagstukken in beeld.

Personeelsbestand
In 2019 steeg het aantal medewerkers van UWV met 4,6%, het aantal fte’s met 4,7%. Dit geldt voor zowel tijdelijke als
vaste arbeidsplaatsen. We werken ook met tijdelijke contracten omdat een deel van onze werkzaamheden
conjunctuurgevoelig is, of als opstapje naar een vast contract bij gebleken geschiktheid. Het aantal tijdelijke
arbeidsplaatsen is vooral toegenomen door de komst van 149 ANIOS’en, circa 360 adviseurs werk,
90 uitkeringsdeskundigen en bijna 60 handhavingsmedewerkers. Het aantal vaste arbeidsplaatsen is met name
toegenomen door de opschaling van het aantal adviseurs werk in verband met de verwachte toenemende WW-instroom
(zie paragraaf 1.1 onder het kopje Opschaling fte’s). Om piekbelasting op te vangen en voor tijdelijke werkzaamheden
maken we gebruik van een flexibele schil van tijdelijke werknemers.
In de Wet arbeidsmarkt in balans, die per 1 januari 2020 in werking is getreden, wordt onderscheid gemaakt tussen
uitzend- en payrollkrachten. Een uitzendkracht wordt geworven, geselecteerd en bemiddeld door een uitzendbureau en
valt onder de uitzend-cao. Payrollkrachten worden geworven en geselecteerd door de inlener zelf en krijgen dezelfde
arbeidsvoorwaarden als de werknemers van de inlener. UWV zal geen gebruik maken van payrollkrachten. Om dit te
waarborgen zijn alle inleenovereenkomsten aan de hand van de definitie uit de Wab getoetst.

57
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Aantal medewerkers
Eind december 2019

Eind december 2018

Vaste medewerkers

16.233

16.039

Tijdelijke medewerkers

2.011

1.409

Totaal*

18.244

17.448

Fte's

16.028

15.304

Medewerkers

Externe medewerkers
Flexkrachten

635

629

1.580

1.273

* De definitie is enigszins aangepast, waardoor het totale aantal medewerkers iets lager wordt.

Uitstroom en (behoud van) instroom
Externe factoren zoals nieuwe wet- en regelgeving en de economische situatie beïnvloeden de omvang en aard van ons
totale werkpakket. Verder hebben we te maken met vergrijzing: de gemiddelde leeftijd van onze medewerkers ligt met
48,9 jaar (in 2018: 49,2 jaar) ongeveer zeven jaar hoger dan gemiddeld op de Nederlandse arbeidsmarkt. In 2019
verliet in totaal 5% van onze vaste medewerkers de organisatie. Het is belangrijk dat we voortdurend goed anticiperen
op al deze ontwikkelingen. We hebben de verwachte personele ontwikkelingen per bedrijfsonderdeel in kaart gebracht
en vertaald naar meerjarige scenario’s in strategische personeelsplannen. Dit geeft ons inzicht in onze personele
ontwikkelingen en behoeften en maakt het mogelijk hierop beleidsmatig te anticiperen, ook in relatie tot de interne en
externe arbeidsmarkt. De afgelopen jaren verdwenen er veel functies en was ons hrm-beleid vooral gericht op
veranderen zonder boventalligheid en de inzet van premobiliteit (groepen medewerkers voor wie op termijn
boventalligheid dreigt tijdig in beweging brengen). In 2019 hebben we veranderingen in onze organisatie nagenoeg
zonder boventalligheid kunnen realiseren. In 2019 zijn 17 medewerkers boventallig geworden, van wie er 7 inmiddels
herplaatst zijn. Eind 2019 waren er in totaal nog 36 medewerkers boventallig.
Door de veranderende omstandigheden verschuift onze focus steeds meer naar het aantrekken van nieuw personeel.
Tussen 2020 en 2028 gaan naar verwachting ongeveer 2.000 fte’s in kritische functies (zoals verzekeringsartsen,
arbeidsdeskundigen en ICT’ers) met pensioen. Met het oog op de continuïteit werven we voor deze kritische functies nu
al nieuwe medewerkers. Hun specifieke kennis is schaars aanwezig op de arbeidsmarkt en de vraag naar hen is groot.
(Voor de werving van verzekeringsartsen zie paragraaf 2.2, onder het kopje Stand van zaken
verzekeringsartsencapaciteit.) Verder werven we nieuwe medewerkers voor de uitvoering van nieuwe of veranderende
werkzaamheden, bijvoorbeeld vanwege de afspraken met het ministerie van SZW over de re-integratiedienstverlening
(zie ook paragraaf 1.1, onder het subkopje Opschaling fte’s) en over handhaving (zie ook paragraaf 2.3, onder het
kopje Datagedreven handhaven). Ook is een groot aantal nieuwe medewerkers nodig in verband met de verwachte
stijging van het aantal nieuwe WW-uitkeringen (zie ook Kerncijfers, Uitkeringsvolumes, onder het kopje WW). Tot slot
zijn er uiteraard nieuwe medewerkers nodig voor vacatures die zijn ontstaan doordat er ook medewerkers vertrekken
(zie bijvoorbeeld paragraaf 2.4, onder het kopje Servicelevel onder druk, klanttevredenheid op niveau). In 2019 hebben
we in totaal ruim 2.100 nieuwe medewerkers aangetrokken.
Begin september is UWV een nieuwe grootschalige campagne gestart om nieuwe medewerkers in een groot aantal
verschillende functies te werven. Dit gebeurt onder de noemer Werken met zinhoud, waarmee we duidelijk maken dat
het bij UWV draait om zinvol werk met een inhoudelijke uitdaging. De Zinhoud-campagne werd met succes expliciet
ingezet voor de werving van adviseurs werk. Op deze functie solliciteerden 1.400 mensen. In totaal werden
308 kandidaten aangenomen, 126 van hen kwamen binnen via de Zinhoud-campagne, 117 waren werkzoekenden die
we via de werkgeversservicepunten wierven uit onze eigen bestanden en de overige 65 nieuwe adviseurs werk waren
interne kandidaten. De moeilijk vervulbare vacatures voor inkoopadviseur werden allemaal ingevuld en bijna
300 mensen solliciteerden op vacatures voor uitkeringsdeskundigen. Verdere resultaten van de Zinhoud-campagne
moeten nog in kaart worden gebracht.
Uiteraard willen we medewerkers ook graag behouden. Sinds december 2018 zijn in een pilot meerdere
introductiedagen voor nieuwe medewerkers georganiseerd volgens een nieuwe opzet. Het accent ligt hierbij, meer dan
voorheen, op de maatschappelijke rol van UWV en op de relatie van klanten en medewerkers met UWV, dwars door de
organisatie heen. Sinds de zomer van 2019 vinden de introductiedagen maandelijks plaats bij de zes loopbaancentra in
het land. De introductiedagen maken deel uit van het totale onboardingprogramma dat op 1 april 2020 volledig
beschikbaar zal zijn. Dit programma omvat de eerste drie maanden van een dienstverband. Hiermee willen we nieuwe
medewerkers niet alleen voorzien van een brede kennis over onze eigen organisatie en diensten, maar ook bereiken dat
ze een intern netwerk opbouwen en zich ontwikkelen op verdere carrièremogelijkheden binnen UWV.
Diversiteit en inclusiviteit
We willen dat iedereen zich binnen UWV gewaardeerd, gerespecteerd en op zijn gemak voelt. We willen ook dat UWV
zoveel mogelijk een afspiegeling is van de maatschappij. Hier hoort onder andere bij dat we mensen met een afstand

58
UWV jaarverslag 2019

tot de arbeidsmarkt binnen UWV een werkplek bieden. We hebben ons ten doel gesteld om in het kader van de
banenafspraak in de periode tot eind 2020 500 duurzame arbeidsplaatsen op maat te creëren. Intussen hebben we er
351 gerealiseerd. Hiermee lopen we achter op onze eigen planning. Tegelijkertijd neemt zowel het aantal gerealiseerde
arbeidsplaatsen als het aantal betrokken collega’s en managers nog steeds toe. Voor de begeleiding van collega’s met
een afstand tot de arbeidsmarkt heeft UWV ruim 300 opgeleide werkbegeleiders.
Via het traject Talentontwikkeling inclusief bieden we kandidaten uit het doelgroepregister voor de banenafspraak een
opstap om aan de slag te gaan en werkritme te krijgen. Het project biedt een kennismakings- en inwerkperiode voor
een secretariaat-ondersteunende functie, waarna de deelnemers kunnen doorstromen naar een daadwerkelijke
arbeidsplaats. Sinds september 2018 hebben zo zes geselecteerde deelnemers ondersteuning gekregen. Vijf van hen
zijn doorgestroomd naar een daadwerkelijke functie, één is nog bezig met de kennismaking. Binnen onze
traineepool 2019 hebben we weer ruim 140 net afgestudeerde jongeren de kans geboden om werkervaring op te doen.
Onder hen zijn elf hoogopgeleide jongeren met een arbeidsbeperking en negentien hoogopgeleide jonge statushouders.
Deze laatsten zijn in 2018 gestart met een inwerkperiode, inclusief een taaltraining bij de Universiteit van Amsterdam.
Intussen zijn zes van hen binnen UWV doorgestroomd naar een nieuwe functie.
We gaan actief toewerken naar een bredere diversiteit onder leidinggevenden (onder andere culturele diversiteit). Een
aantal bedrijfsonderdelen onderneemt al eigen initiatieven. Bij één divisie heeft 20% van de leidinggevenden nu een
migratieachtergrond.

Verzuim
Tot eind 2018 hadden we te maken met een licht structurele stijging van het verzuim onder ons eigen personeel. Het
voortschrijdende verzuimpercentage onder ons eigen personeel was eind 2018 5,9%. Sindsdien is het UWV-brede
verzuimpercentage met 0,2% gedaald. Het huidige percentage van 5,7% is nog steeds aan de hoge kant. Ook bij UWV
zijn de gevolgen merkbaar van maatschappelijke en economische veranderingen en trends die van invloed zijn op
ziekteverzuim zoals de toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen, de vergrijzing van de beroepsbevolking, druk op
de werk-privébalans en veranderende functies en functie-eisen als gevolg van automatisering en digitalisering.
Inmiddels is 59,3% van onze medewerkers vrouw, de gemiddelde leeftijd binnen UWV ligt aanmerkelijk hoger dan
gemiddeld op de arbeidsmarkt en steeds meer medewerkers combineren hun werk met mantelzorg. Daarnaast
veroorzaakt verandering van werk en functie soms spanning. Dit alles vraagt om een voortdurende aanpassing van de
verzuimaanpak.
In de eerste helft van 2019 is gesproken met de directeuren van alle bedrijfsonderdelen en experts op het gebied van
verzuimbeheersing. Vanuit die gesprekken is het meerjarenprogramma Verzuim maak je bespreekbaar ontwikkeld, dat
de bedrijfsonderdelen faciliteert om te komen tot een concreet plan met ruimte voor maatwerkondersteuning en
maatregelen die het verzuim zichtbaar en beheersbaar maken. Daarbij is er bijzondere aandacht voor vitaal met
pensioen gaan en voor de positie van vrouwen in het bedrijf. Vanaf september 2019 zijn met de bedrijfsonderdelen (ook
op districtsniveau) gesprekken over hun verzuimaanpak gevoerd om hun veranderdoel, ambitie en oplossingsrichting
inzichtelijk te maken. Het gaat dan bijvoorbeeld om investeringen in demedicalisering (het loskoppelen van ziekte en
verzuim waar dit mogelijk is), het bevorderen van de vitaliteit van medewerkers en hulp aan medewerkers bij het
vinden van een betere werk-privébalans. Voor een gerichte aanpak van verzuimmanagement is in juni 2019 een pilot
gestart die eind december is afgerond. De eindevaluatie van deze pilot is naar verwachting in het eerste kwartaal
van 2020 beschikbaar. De tussenevaluatie levert goede (praktische) handvatten op voor vervolgacties.

Vertrouwen in vakmanschap
Onze medewerkers hebben behoefte aan duidelijke kaders en aan vertrouwen om daarbinnen hun werk te doen, en
vakmanschap ontwikkelen is een blijvend thema. Vakmanschap betekent allereerst dat een medewerker zijn kennis en
kunde effectief en klantgericht in de praktijk brengt. Ook betekent het dat de medewerker inzicht heeft in de context
van zijn werk en in de beweegredenen voor beleidskeuzes. Met het oog op dit vakmanschap leggen we de nadruk op
leren en ontwikkelen, resultaatgerichtheid, samenwerken en werken op basis van bewezen succesvolle methoden en
technieken. We hebben samen met een hogeschool een curriculum gerealiseerd voor adviseurs werk.
In de werkplaats Vakmanschap in leiderschap onderzoeken leidinggevenden met elkaar hoe ze het best medewerkers
kunnen stimuleren om te werken vanuit vakmanschap. Om het vakmanschap van management en medewerkers extra
te stimuleren intensiveren we het in 2018 gestarte programma Vertrouwen in vakmanschap. In dit programma is er ook
aandacht voor de manieren waarop open gesproken kan worden over dilemma’s zoals de ruimte voor eigen invulling
van de dienstverlening en de bijbehorende handhaving, zodat medewerkers beter in staat zijn regelovertreding te
signaleren en de samenwerking tussen verschillende bedrijfsonderdelen en onze divisie Handhaving wordt verbeterd.
Andere speerpunten in het programma zijn onder andere het activeren van vakgroepen, vernieuwing van het aanbod
van de academies en de curricula, het bouwen van een infrastructuur om kennis- en vakontwikkeling te stimuleren, het
opstarten van intervisie en het aanbieden van een methodiek om het vertrouwen in teams te versterken. Het definitieve
programma is in het derde kwartaal van 2019 vastgesteld. Eind 2019 is de Europese aanbesteding op het gebied van
leren en ontwikkelen afgerond.
In het kader van Vertrouwen in vakmanschap hebben alle UWV-medewerkers toegang tot een online leren-enontwikkelomgeving. Sinds 1 december 2019 gebeurt dit via het concept All you can learn. Medewerkers kunnen er

59
UWV jaarverslag 2019

gebruikmaken van een groot aanbod online opleidingen en trainingen dat te allen tijde beschikbaar is, zodat leren op de
werkplek mogelijk is. Verder zijn we begonnen met het organiseren van Small Private Online Courses (SPOC’s). Dit zijn
interactieve online cursussen waarin medewerkers samen met collega’s via opdrachten en vraagstukken aan een
bepaald thema werken. In 2019 organiseerden we bij wijze van pilot een eerste SPOC, rond het thema vakmanschap.
Hieraan namen ruim negentig UWV-medewerkers deel. Op basis van de resultaten is besloten de SPOC’s UWV-breed in
gebruik te nemen.

Integriteit en openheid
We investeren nadrukkelijk in de openheid en integriteit van onze organisatie. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen
dat de medewerkers van UWV integer handelen, correct met informatie omgaan en geen misbruik maken van hun
positie. Afspraken en spelregels voor integer gedrag staan beschreven in onze gedragscode. We stimuleren dat
medewerkers zich bewust zijn van het belang van integer handelen, dat ze weten wat dit in de praktijk precies inhoudt
en dat ze het gesprek aangaan over de dilemma’s die ze in het werk tegenkomen. We publiceren daarvoor regelmatig
nieuwe integriteitsdilemma’s op onze Digitale werkplek, zoals over relaties op het werk, bevoordeling van kennissen of
vrienden en pesten. In 2019 volgden 2.300 medewerkers en managers een integriteitsworkshop over de UWVgedragscode en over integriteitsthema’s op hun afdeling. Ook in de introductiebijeenkomsten voor nieuwe medewerkers
heeft integriteit nadrukkelijk de aandacht. Alle nieuwe medewerkers volgen de e‑learning integriteit. Dilemma’s werden
ook besproken in de commissie Ethiek. Deze commissie bestaat uit vertegenwoordigers van diverse
organisatieonderdelen en een lid van de raad van bestuur.
Naar aanleiding van mediaberichtgeving over mogelijk misbruik van de WW door arbeidsmigranten en een
veronderstelde cultuur waarin UWV-medewerkers fraudesignalen niet durven te melden hebben, in overleg met het
ministerie van SZW, twee onafhankelijke deskundigen een cultuuronderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek werd in juni
afgerond. Een van de belangrijkste conclusies van het onderzoek was dat er binnen UWV sprake is van een sterk
gedeelde positieve en open organisatiecultuur waarin veel bespreekbaar is. Medewerkers voelen zich zeer betrokken bij
UWV en bij hun maatschappelijke taak. Ze voelen voldoende ruimte om onderling te sparren over de aanpak van
casuïstiek als er twijfel is. Ze vinden fraudebestrijding belangrijk en durven signalen neer te leggen bij de daarvoor
geëigende loketten. De onderzoekers hebben aanbevelingen gedaan voor verdere verbetering. Alle aanbevelingen
worden opgevolgd en waar relevant meegenomen in het programma Vertrouwen in vakmanschap. Op basis van de
aanbevelingen is onder andere een landelijke campagne gevoerd om de verschillende loketten waar medewerkers hun
signalen kunnen melden nogmaals onder de aandacht te brengen. Ook wordt er gewerkt aan een voorstel om interne
vertrouwenspersonen aan te stellen. Verder koppelen we naar medewerkers die een fraudemelding doen beter terug
wat er met hun signaal gebeurt.
In 2019 ontvingen we 193 meldingen van mogelijke integriteitsschendingen. In 165 gevallen ging het om een UWVmedewerker en 28 keer waren het klanten of derden. In 2019 zijn 92 integriteitsonderzoeken gestart en werden
87 zaken volledig afgesloten (waarvan 9 zaken uit 2018). Niet elke melding heeft geleid tot een onderzoek. Soms werd
in overleg met de melder gekozen voor een andere interventie, soms was er te weinig concrete informatie aanwezig om
een onderzoek te rechtvaardigen. Ook waren er meldingen die niet bleken te gaan over een mogelijke schending van de
integriteit. Deze meldingen werden overgedragen aan bijvoorbeeld de klachtenservice van UWV of het bedrijfsonderdeel
Handhaving. Tegen UWV-medewerkers zijn naar aanleiding van een integriteitsschending 39 keer arbeidsrechtelijke
maatregelen getroffen, uiteenlopend van een berisping tot beëindiging van het dienstverband. Dit laatste gebeurde
twee keer. In 2019 is er geen aanleiding geweest voor een strafrechtelijke aangifte tegen een UWV-medewerker.
Alle nieuwe medewerkers en medewerkers die nog geen managementfunctie hebben en intern op een
managementfunctie solliciteren, vragen we om een verklaring omtrent gedrag (vog). Bij functies met bijzondere
vertrouwelijkheid checken we altijd op referenties en diploma en verrichten we onderzoek in openbare bronnen. De
ondernemingsraad heeft ingestemd met een derde niveau van screening voor nieuwe medewerkers in dataanalyseomgevingen. Het gaat daarbij om een beperkt financieel onderzoek, het opvragen en beoordelen van een
uittreksel van het Bureau Krediet Registratie (BKR) (optioneel), het invullen van een integriteitsvragenlijst en een
integriteitsinterview door een externe partij. Momenteel is een instemmingsaanvraag in voorbereiding om dit niveau
van screening ook in te voeren voor bestaande medewerkers in deze omgevingen.
Samen met de externe commissie van integriteit deskundigen (CID) hebben we in 2019 het integriteitsdashboard
doorontwikkeld om aan te blijven sluiten bij interne en externe ontwikkelingen. Mede op basis van de jaarlijkse gerichte
adviezen van de CID kan ons management het integriteitsklimaat bevorderen en bewaken. Het dashboard is in lijn
gebracht met de nieuwe strategie van UWV. Ook de uitkomsten van het cultuuronderzoek zijn meegenomen. Voor de
Groepsraad en twaalf organisatieonderdelen is een apart dashboarddeel ontwikkeld waarin elementen terugkomen die
specifiek voor dat organisatieonderdeel belangrijk zijn. De jaarlijkse vragenlijst Bewust integer handelen, die wordt
gebruikt om het integriteitsklimaat onder collega’s te meten, is in november uitgezet.
In verband met de per 1 januari 2020 in werking getreden Wet normalisering rechtspositie ambtenaren zijn
voorbereidingen getroffen voor het afleggen van de eed of belofte door alle medewerkers van UWV in maart 2020. Dit
doen we tijdens de Week van Waarden waarin we collectief stilstaan bij integriteit, het morele kompas en de
onderliggende waarden en normen van UWV.

60
UWV jaarverslag 2019

4.2. Vernieuwen en vereenvoudigen ICT-landschap
De afgelopen jaren hebben we veel aandacht gehad voor de continuïteit en stabiliteit van ons ICT-landschap. Dat
zien we inmiddels terug in een toegenomen betrouwbaarheid van onze systemen. In 2019 zagen we vooral de
spanning toenemen tussen de noodzakelijke vernieuwing van het ICT-landschap en de ruimte die nodig is voor
enerzijds het implementeren van nieuwe wet- en regelgeving en anderzijds ICT-projecten die gericht zijn op
verbetering van de dienstverlening aan de klant en ondersteuning van onze eigen medewerkers. We zoeken naar
manieren om hier voldoende ruimte voor te creëren zonder dat dit ten koste gaat van het realiseren van de andere
doelstellingen. Nieuwe wetgeving, gecombineerd met slim gekozen vereenvoudiging van regelgeving, kan
bijvoorbeeld ook kansen bieden voor vernieuwing van ons ICT-landschap We bespreken met het ministerie van SZW
de mogelijkheden voor innovatieve samenwerking tussen beleid en uitvoering.
Op basis van het UWV Informatieplan (UIP) voeren we een bewuste selectie van projecten uit en realiseren we
strategische doelstellingen. We hadden voor 2019 in het UIP dertien strategische doelstellingen gedefinieerd. Zeven
daarvan hebben we in 2019 geheel gerealiseerd, twee grotendeels – deze zullen we in de eerste helft van 2020
verwezenlijken. Twee doelstellingen worden in 2020 behaald en nog eens twee verwachten we na 2020 te realiseren,
op basis van voortschrijdend inzicht.

De ICT van UWV kent een aantal uitdagingen. In het jaarlijks geactualiseerde meerjarig UWV Informatieplan (UIP)
beschrijven we onze informatievoorzienings (IV)-strategie. Hierbij gaan we in op deze uitdagingen en onze ambities. De
afgelopen jaren hebben we veel aandacht gehad voor continuïteit en stabiliteit. Dat zien we inmiddels terug in een
toegenomen betrouwbaarheid van onze systemen. In 2019 hebben we geleerd van de onterecht verstrekte uitkeringen
aan gedetineerden: de infrastructuur voor de verwerking van data wordt opgeschoond en werkprocessen zijn herijkt.
Maar we hebben vooral de spanning zien toenemen tussen de noodzakelijke vernieuwing van het ICT-landschap en de
ruimte die nodig is voor enerzijds het implementeren van nieuwe wet- en regelgeving en anderzijds ICT-projecten die
gericht zijn op verbetering van de dienstverlening aan de klant en ondersteuning van onze eigen medewerkers. De
komende jaren werken we aan vernieuwing van het ICT-landschap in grote transitietrajecten voor onze divisies
WERKbedrijf en SMZ, de projecten Herontwerp WW, Datafabriek en vernieuwing van de datacenterdienstverlening.
Budgettaire ruimte die vrijkomt omdat er relatief minder inspanning nodig is voor stabiliteit en continuïteit komt geheel
ten goede aan deze grote projecten. We realiseren de noodzakelijke vernieuwing op een beheerste, stapsgewijze
manier.
De grootste uitdaging is om de vernieuwing gelijk op te laten gaan met het innoveren van onze dienstverlening voor
duizenden medewerkers en honderdduizenden klanten. We zoeken naar manieren om hier voldoende ruimte voor te
creëren zonder dat dit ten koste gaat van het realiseren van de andere doelstellingen. Nieuwe wetgeving, gecombineerd
met slim gekozen vereenvoudiging van regelgeving, kan bijvoorbeeld ook kansen bieden voor vernieuwing van ons ICTlandschap. We bespreken met het ministerie van SZW de mogelijkheden voor innovatieve samenwerking tussen beleid
en uitvoering.
Intussen hebben we al veel bereikt. Op basis van het UIP voeren we een bewuste selectie van projecten uit en
realiseren we strategische doelstellingen. De Auditdienst Rijk heeft het gebruik van het UIP als instrument voor heldere
communicatie en samenhang in november 2019 geëvalueerd. Conclusie was dat het UIP voldoet aan de verwachtingen
van de gebruikers, zowel binnen UWV als bij het ministerie.
We hadden voor 2019 in het UIP dertien strategische doelstellingen gedefinieerd. De strategische doelstellingen zijn in
de tekst hierna gecursiveerd aangegeven. Zeven daarvan hebben we in 2019 geheel gerealiseerd, twee grotendeels deze zullen we in de eerste helft van 2020 verwezenlijken. Twee doelstellingen worden in 2020 behaald en nog eens
twee verwachten we na 2020 te realiseren, op basis van voortschrijdend inzicht. In dit jaarverslag lichten we, aan de
hand van de vier UIP-categorieën, kort toe welke resultaten zijn bereikt. We rapporteren ook over de zes strategische
doelstellingen uit vorige jaren, die niet in 2017 en 2018 zijn gerealiseerd.
Samen met het ministerie informeren we onze belangrijkste stakeholders over de ontwikkeling van onze ICT en wat dit
voor hen betekent. Dat doen we onder andere via het Rijks ICT-dashboard. Dit dashboard biedt informatie over grote
projecten met een substantiële ICT-component bij ministeries en zelfstandige bestuursorganen, zoals UWV. Zulke
projecten komen ook in aanmerking voor een beoordeling door het Bureau ICT–toetsing (BIT) op de risico’s en de
slaagkans.
In 2019 hebben we veel aandacht gehad voor de verdere professionalisering van de IV-processen en de IV-organisatie.
Begin 2019 hebben de raad van bestuur en de ondernemingsraad van UWV afgesproken om de IV-professionalisering in
een praktijkjaar stapsgewijs en proefondervindelijk vorm en inhoud te geven. Dit praktijkjaar is in juni van start gegaan.
Het proces van leren en verbeteren zal ook na het praktijkjaar doorlopen. Er is een Praktijkjaarboard ingericht om
uitvoering van de eerder voor het praktijkjaar gemaakte afspraken tussen bestuurder en de ondernemingsraad te
borgen en te adviseren aan de IV-board over de ontwikkelingen. De Praktijkjaarboard heeft een positief advies
afgegeven over formalisering van sleutelfuncties in de divisies. De board is ook positief over de roadmap voor verdere
professionalisering van de secundaire IV-processen – zoals architectuurmanagement, en informatiebeveiliging en
privacy. In juni zijn zes IV-directeuren benoemd. De IV-directeur is verantwoordelijk voor de IV binnen een divisie en
vervult hiermee een voortrekkersrol in de professionalisering van de IV. De IV-klankbordgroep - samengesteld uit

61
UWV jaarverslag 2019

medewerkers uit alle lagen van de IV-organisatie - geeft adviezen ter overweging aan de Praktijkjaarboard en de IVboard over de verdere inrichting van de organisatie, de werkprocessen, de besturing en de functies van IV.

UIP-categorie 1 - Stabiliteit, continuïteit en informatiebeveiliging
Een stabiel en betrouwbaar ICT-landschap is voorwaardelijk voor de uitvoering van onze maatschappelijke taak. We
maken de huidige applicaties op korte termijn robuuster en stabieler en werken aan verdere ontkoppeling van het
applicatielandschap en de infrastructuur, zodat onderlinge afhankelijkheden afnemen. Daarnaast nemen we
maatregelen om onze informatiebeveiliging naar een hoger niveau te brengen.
Strategische doelstellingen
Met het in 2019 realiseren van ketenmonitoring voor de meest bedrijfskritische ketens op orde leveren we een
belangrijke bijdrage aan de stabiliteit en continuïteit van de dienstverlening. De ketens van samenhangende applicaties
zijn voor het gehele landschap met behulp van monitoring minder storingsgevoelig gemaakt. Hierna hebben we de
businesscase voor de beoogde verdere optimalisatie herijkt. Daarbij is gebleken dat een beter resultaat tegen lagere
kosten kan worden bereikt door de optimalisatie op een later moment te realiseren met de nieuwe
datacenterleverancier. Het project heeft in december decharge gekregen.
Sinds mei 2019 voldoen we aan het verplichte beveiligingsniveau DigiD midden voor toegang tot de besloten delen van
uwv.nl. Hiermee hebben we de doelstelling voor 2019 behaald. In januari 2019 is het werkgeversportaal aangesloten op
eHerkenning, het gestandaardiseerde overheidsbrede inlogsysteem voor rechtspersonen. Zie ook paragraaf 2.4, onder
het kopje Veel digitaal maar niet alles.
Met het project Datafabriek vernieuwen we ons datawarehouse. In 2018 hebben we het te verwerven standaardpakket
aanbesteed, de definitieve gunning is per eind maart 2019 afgerond. Het projectplan voor de volgende fase, waarin
installatie en inrichting van de ETL-tooling en datawarehouse-omgevingen plaatsvindt, is goedgekeurd in augustus (ETL
staat voor Extract, Transform and Load). Het gaat om software voor gegevensverwerking zoals het binnenhalen van
data uit diverse bronnen en het transformeren daarvan tot een standaardformaat. De startbijeenkomst voor de BITtoets op het implementatietraject heeft in december plaatsgevonden. We verwachten deze strategische doelstelling in
het eerste kwartaal van 2020 te realiseren.
In 2019 hebben we gewerkt aan up-to-date beveiliging van kritische data-analyseomgevingen volgens de AVG en
professionaliseren we de data-analyseomgevingen verder door integraal beleid op het gebied van privacy en
informatiebeveiliging toe te passen, zoals het inzetten van tooling voor het maskeren van gevoelige data. Verder zijn
usecases opgesteld voor de analyseomgevingen. De implementatie zal door afhankelijkheid van het project Datafabriek
geleidelijk verlopen tot in 2023. Er is hierbij veel aandacht voor risicobeheersing. Voor het datawarehouse en de
analyseomgeving van de polisadministratie (loonaangiftegegevens) zijn geen grote risico’s naar voren gekomen.
We hebben in 2019 ook drie strategische doelstellingen uit 2018 gerealiseerd. Eind 2018 is het nieuwe robuust
rapportagesysteem Bravo in gebruik genomen op een aantal kantoren. Dit nieuwe systeem ondersteunt het werk van
onze sociaal-medische professionals doelmatiger, effectiever en volgens huidige privacyrichtlijnen. De landelijke
implementatie is eind 2019 afgerond. Na decharge van het project worden enkele openstaande punten zoals uitfasering
van de oude rapportagetools door de reguliere organisatie opgepakt. Het project is per eind augustus afgesloten op het
Rijks ICT-dashboard. Het robuust werkgeversportaal is in november in gebruik genomen. De scheiding van de
servicebus – met eigen kanalen voor het digitale berichtenverkeer van klanten, en het interne berichtenverkeer van
UWV – moest zorgen voor meer wendbaarheid, betere performance en security, alsmede betere beschikbaarheid en
meer stabiliteit van de website werk.nl. Gebleken is dat deze doelstelling bij de huidige stand van de techniek ook
zonder technische scheiding van het berichtenverkeer kon worden bereikt binnen het project. Aanvullend wordt nog een
aantal maatregelen als reguliere activiteiten opgepakt.
Groot onderhoud
In het kader van het programma Groot onderhoud wordt ieder jaar ongeveer een derde deel van het
applicatielandschap voor infrastructuur en middleware voorzien van geactualiseerde softwareversies. In 2019 is dit
grotendeels conform planning gerealiseerd. Van enkele projecten is de doorlooptijd verlengd door andere
prioriteitstelling. Er is gestart met groot onderhoud op Sonar, een belangrijke applicatie voor de
re‑integratiedienstverlening van UWV. Bij de e-portalen is het groot onderhoud op Mijn UWV, het werkgeversportaal en
het interne beheerportaal afgerond.

UIP-categorie 2 - Wet- en regelgevingtrajecten
We maken goede afspraken met het ministerie van SZW om, waar mogelijk, de in het regeerakkoord vastgelegde
ambities te kunnen realiseren en tegelijkertijd onze dienstverlening toekomstbestendig te maken. Door vroeg in
beleidstrajecten af te stemmen over de relatie met ICT bevorderen we dat ICT optimaal bijdraagt aan het realiseren van
de beleidsdoelstelling. In hoofdstuk 3 rapporteren we over onze inspanningen om nieuwe of veranderde wet- en
regelgeving te implementeren. Vrijwel al deze trajecten leggen ook beslag op de beschikbare ICT-verandercapaciteit van
UWV.

62
UWV jaarverslag 2019

In 2019 is gewerkt aan de implementatie van het werkproces voor incasso via deurwaarders in opdracht van het
Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). Het berichtenverkeer en de bijbehorende koppelingen voor geautomatiseerde
gegevensuitwisseling tussen UWV en het CJIB zijn in juli live gegaan en de eerste zaken zijn overgedragen aan het
CJIB. Hierbij zijn echter diverse hindernissen in de keten zichtbaar geworden, waardoor verdere overdracht van zaken
aan het CJIB pas in de tweede helft van 2020 kan plaatsvinden. Voor klanten en medewerkers zijn de gevolgen beperkt,
zij blijven langer gebruikmaken van de huidige werkwijze.
Ook Europese regelgeving is in 2019 geïmplementeerd, zoals eIDAS. Deze Europese verordening verplicht Nederlandse
organisaties in de publieke sector om Europese burgers en bedrijven de mogelijkheid te bieden om in te loggen met een
door Europa erkend nationaal inlogmiddel. Onze websites uwv.nl en werk.nl zijn respectievelijk in juni en november
aangesloten op eIDAS.
UWV is verplicht om aan te sluiten op het nieuwe Europese systeem voor de elektronische uitwisseling van
socialezekerheidsinformatie: EESSI. De Europese Commissie levert dit systeem. Doel is om de papieren communicatie
tussen Europese socialezekerheidsorganen te vervangen door elektronische, volledig gestandaardiseerde
berichtenuitwisseling. We werken aan een goed functionerende verbinding tussen UWV en het nationaal access point in
Nederland. De onvolkomenheden in de Europese gebruikersapplicatie voor EESSI zijn in de Europese release van
november 2019 verbeterd. Het systeem is vanaf mei 2020 klaar voor gebruik door UWV.
Voorzieningen voor lagere wetgeving in het kader van (EU) Verordening 589/2016 inzake een Europees netwerk van
arbeidsvoorziening (EURES) worden in overleg met het ministerie van SZW in 2020 in gebruik genomen. We hebben
tijd genomen voor nadere afstemming met de Europese Commissie over een beveiligde verbinding tussen de
aangesloten instellingen in de lidstaten en het EURES-portaal van de EU. We werkten in 2019 ook aan aansluiting op
het Handelsregister van de Kamer van Koophandel, om per januari 2021 te voldoen aan de wettelijke verplichting om
gebruik te maken van het Handelsregister als basisregistratie. Het projectplan is in december goedgekeurd.

UIP-categorie 3 - Modernisering en vereenvoudiging ICT-landschap
Vereenvoudiging en vernieuwing hebben de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekregen. We vernieuwen ons ICTlandschap continu met vaak langlopende trajecten om het geleidelijk wendbaarder te maken en de verdergaande
digitalisering te ondersteunen, zodat we ook in de toekomst betrouwbare dienstverlening kunnen bieden.
Strategische doelstellingen
In juli heeft de definitieve gunning voor het nieuwe datacenter plaatsgevonden. We zijn in 2019 gestart met de opbouw
van de infrastructuur in het nieuwe datacenter. De daadwerkelijke migratie start in 2020. UWV krijgt hiermee snellere
levertijden, de mogelijkheid tot flexibel op- en afschalen en toegang tot cloud-/virtualisatietechnieken. We hebben
vastgesteld welke applicaties als eerste gemigreerd worden. Dit zijn vooral applicaties voor onze interne bedrijfsvoering.
We hebben de transitie van het beheer van onze portalen naar de nieuwe applicatieleverancier in januari 2019 afgerond.
Met de migratie van onze portalen werk.nl en uwv.nl naar één uniforme portaaltechnologie optimaliseren we de
toekomstvastheid, wendbaarheid en beveiliging van deze portalen. In 2019 hebben we de voor de gebruiker zichtbare
omgeving van werk.nl overgezet naar de nieuwe technologie, waarmee werk.nl conform doelarchitectuur werd. Eind
november hebben we de laatste release succesvol opgeleverd. Daarmee is de strategische doelstelling gerealiseerd.
Met één uniforme betaalomgeving (UBO) voor alle WW-uitkeringen maken we ons ICT-landschap minder complex en
kunnen we in de toekomst eenvoudiger vernieuwen en functioneel doorontwikkelen. Begin 2018 zijn alle
arbeidsongeschiktheidswetten al aangesloten op één uniforme betaalomgeving (zie ook paragraaf 2.1 onder het kopje
Eén uniforme betaalomgeving). Per januari 2020 zijn ook de werkloosheidswetten aangesloten en in gebruik genomen.
Hiermee is de doelstelling voor 2019 gerealiseerd.
De nieuwe WW-klantapplicatie maakt het mogelijk om met bedrijfsregels (afspraken over het vertalen van beleid naar
uitvoerbare technische regels) mensen die een WW-uitkering aanvragen gerichter te bevragen. Met de onderliggende
techniek wordt het mogelijk om in kortere tijd wijzigingen in wet- en regelgeving door te voeren. In 2019 is de
applicatie in de architectuur ingepast, het projectteam samengesteld en het projectplan opgeleverd. Het project komt
door de budgetomvang in aanmerking voor een BIT-toets.
We hebben in 2019 gewerkt aan de mogelijkheid voor klanten om via e-afspraak eerst zelf afspraken te wijzigen en
vervolgens ook zelf afspraken te maken, als eerste bij de divisie Sociaal Medische Zaken. In 2019 zijn in Almere en
Goes pilots gestart. Door technische vraagstukken is de landelijke implementatie naar 2020 verplaatst. Dit betekent dat
klanten langer gebruik blijven maken van het huidige agendasysteem PACTA.
De toekomstvisie en strategie voor de transitie van de applicatielandschappen voor de divisies WERKbedrijf en Sociaal
Medische Zaken is vastgesteld. De visie en strategie van de divisie WERKbedrijf krijgt vorm in het inmiddels gestarte
programma WORKit. Dit programma richt zich onder andere op vernieuwing van Sonar, het systeem dat professionals
ondersteunt om mensen naar werk te helpen. Daarnaast staan continuïteit van de dienstverlening en robuuste
gegevensuitwisseling centraal. Het plan van aanpak en het overkoepelende regieprogramma zijn in november
besproken in de raad van bestuur. De visie en strategie van de divisie Sociaal Medische Zaken zijn in januari 2020
vastgesteld.

63
UWV jaarverslag 2019

Ook op het gebied van modernisering en vereenvoudiging hebben we aan de realisatie van drie van in totaal zes
doelstellingen uit voorgaande jaren gewerkt. De verwerving van de benodigde tooling voor operationele procesbesturing
en casemanagement (OPB&CM) en business rules management (BRM) is in 2019 afgerond. De BRM-tool is aanbesteed
en wordt beproefd. De implementatie van de casemanagementtool wordt door onvoorziene complexiteit opgeleverd
in 2020. Deze uitloop werkt door in de voortgang van de ontwikkeling van de nieuwe WW klantapplicatie.
Voor de ondersteuning van medewerkers die met grote dossiers werken hebben we een e-Dossier functionaliteit
ontwikkeld. De eerste toepassingen van de e-Dossier-functionaliteit zijn voorzien bij de directoraten Bezwaar en
Beroep (B&B) en Handhaving. De uitrol en het gebruik van het e-Dossier is verschoven naar de eerste helft van 2020,
vanwege performanceknelpunten. Deze zijn inmiddels verholpen.
Volledige oplevering van het nieuw ICT-middel voor inputmanagement bij de divisie Facilitair bedrijf/Documentaire
informatievoorziening (DIV) wordt door een inmiddels opgeloste technische uitdaging in 2020 verwacht. Tot de volledige
oplevering in 2020 gebruiken we het huidige pakket voor de documentstromen die nog niet zijn gemigreerd. Hierdoor
kan de dagelijkse post volgens afspraak worden verwerkt.
Innovatie en UWV
Zoals we aan het begin van deze paragraaf hebben aangegeven, is innovatie in de samenwerking met SZW een
belangrijk aandachtspunt. Bij de vervanging en modernisering van onze ICT sluiten we aan bij (rijks)brede
voorzieningen en reeds beproefde en bewezen ontwikkelingen en technologieën in de markt. We experimenteren
voorzichtig met innovatieve oplossingen, maar die moeten altijd bijdragen aan het bereiken van onze organisatiedoelen.
In het eerste kwartaal en in het najaar van 2019 hebben we kwesties uit de divisies verzameld en omgezet in mogelijke
oplossingsrichtingen. Voorbeelden zijn het toepassen van moderne betaalmogelijkheden voor openstaande
invorderingen en het toepassen van netwerkanalyse binnen bestaande risicomodellen voor fraudebestrijding. We gaan
deze mogelijke oplossingen in 2020 beproeven in de vorm van proof of concepts (PoC’s).
Automatisering beheer
We realiseerden in 2019 de aansluiting van de meeste courante systemen op tooling waarmee we geautomatiseerd
nieuwe releases van applicaties kunnen installeren. Het handmatig uitvoeren van deze werkzaamheden is daardoor tot
een minimum beperkt en kost nu minder tijd. De kans op fouten bij de installatie is minimaal en uniformiteit van de
omgevingen is gegarandeerd.
Leveranciers
De sourcingmantelovereenkomst voor applicatiemanagement liep eind 2019 af. Daarom hebben we in augustus 2019
een herijkte sourcingstrategie voor applicatieontwikkeling en -beheer vastgesteld die in lijn is met eerder intern en
extern gemaakte afspraken. We blijven de ingezette koers varen en bevestigen hiermee de bestaande werkwijze: UWV
handhaaft de huidige sourcinggrens. We versterken onze regiefunctie door in te zetten op strategisch
leveranciersmanagement en kennisopbouw over applicatieontwikkeling. Om tegemoet te komen aan de groeiende
behoefte aan flexibiliteit gaan we niet één grote applicatiesourcingmantel aanbesteden, maar kiezen we voor
aanbesteden op basis van een UWV-brede standaardaanpak.

UIP-categorie 4 - Functionele doorontwikkeling en batentrajecten
We verbeteren onze dienstverlening door ervoor te zorgen dat de burger maar een keer met DigiD hoeft in te loggen en
door op onze websites een duidelijk onderscheid aan te brengen. Alle Werkmapdiensten brengen we onder bij Mijn UWV
op uwv.nl. Dit zijn diensten waarmee klanten kunnen voldoen aan de bij hun uitkering behorende verplichtingen. De
diensten rond het vinden van werk blijven op werk.nl. Deze afbakening heeft vanwege technische vraagstukken meer
tijd gevergd dan verwacht.
Een robuust, toekomstvast en kosteneffectief Ziektewet-arboproces is geïmplementeerd (zie paragraaf 2.1, onder het
kopje Herinrichting Ziektewet-arbodienstverlening). Hiermee is deze strategische doelstelling voor 2019 behaald.

4.3. Informatiebeveiliging en privacy
Wij vinden de privacy van onze klanten een groot goed. En met de toenemende digitalisering wordt het bewaken van
de privacy van burgers steeds belangrijker. We beperken privacyrisico’s in overeenstemming met de voorschriften
van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). In 2019 is gestart met het uitvoeren van een
organisatiebrede gapanalyse om in beeld te krijgen waar UWV nu staat en welke verbeteringen nog nodig zijn. De
beschikbare analyses laten zien dat we, om te voldoen aan de vereisten van de AVG, aan twee onderwerpen
bijzondere aandacht moeten besteden: het tijdig schonen van de systemen en het zodanig inrichten van de
systemen dat alleen medewerkers die dat nodig hebben voor het uitoefenen van hun taak toegang hebben tot
klantgegevens. In 2019 was er een toename van autorisatieafwijkingen. We hebben maatregelen getroffen waardoor
het aantal risicovolle afwijkingen zich aan het eind van het jaar weer op een acceptabel niveau bevond.

64
UWV jaarverslag 2019

Ook incidenten zoals datalekken handelen we af volgens de richtlijnen van de AVG. In 2019 heeft UWV
1.657 signalen over datalekken ontvangen. Daarvan zijn 606 meldenswaardige signalen aan de Autoriteit
Persoonsgegevens (AP) doorgegeven (2018: 342). Dat het aantal meldingen is gestegen, komt doordat er dankzij
het toegenomen bewustzijn onder medewerkers meer incidenten worden herkend als een inbreuk. Daarnaast
onderscheppen we sinds 2019 geopende retourpost beter en melden deze zo nodig als datalek aan de AP.

UWV biedt digitale dienstverlening en werkt met veel persoonsgegevens. Daarom moeten de informatiebeveiliging en
de privacy op orde zijn. Burgers moeten er immers op kunnen vertrouwen dat persoonsgegevens bij UWV in veilige
handen zijn. Adequate beveiliging is bovendien noodzakelijk om de stabiliteit en continuïteit van de digitale
dienstverlening te kunnen blijven garanderen. Verder hebben we te maken met normen vanuit wet- en regelgeving,
zoals de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Het op orde brengen van informatiebeveiliging en privacy
is een doorlopend proces, waarbij elk jaar stappen gezet worden en keuzes worden gemaakt.

Privacy
Wij vinden de privacy van onze klanten een groot goed. En met de toenemende digitalisering wordt het bewaken van de
privacy van burgers steeds belangrijker. We beperken privacyrisico’s in overeenstemming met de voorschriften van de
AVG. Ook incidenten zoals datalekken handelen we af volgens de richtlijnen van de AVG.
Algemene verordening gegevensbescherming
Op grond van de AVG heeft UWV per 25 mei 2018 maatregelen ter bescherming van persoonsgegevens aantoonbaar
ingericht. Dit betekent onder andere dat we een functionaris gegevensbescherming (FG) hebben aangesteld,
gegevensbeschermingseffectbeoordelingen uitvoeren, klanten actief informeren over het gebruik van persoonsgegevens
en een register gegevensverwerking hebben ingericht alsmede het inzage- en correctierecht. In december 2018 is het
UWV Beleidskader privacy vastgesteld, waarin is vertaald wat de AVG voor UWV betekent en hoe UWV beter kan
voldoen aan de vereisten van de AVG en de bescherming van persoonsgegevens. Hiermee is een ambitieuze horizon in
beeld gebracht. In 2019 is gestart met het uitvoeren van een organisatiebrede gapanalyse om in beeld te krijgen waar
UWV nu staat en welke verbeteringen nog nodig zijn. De beschikbare analyses laten zien dat we, om te voldoen aan de
vereisten van de AVG, aan twee onderwerpen bijzondere aandacht moeten besteden: het tijdig schonen van de
systemen en het zodanig inrichten van de systemen dat alleen medewerkers die dat nodig hebben voor het uitoefenen
van hun taak toegang hebben tot klantgegevens.
Gegevensbeschermingseffectbeoordeling
De AVG vereist dat voor iedere voorgenomen verwerking van persoonsgegevens die een hoog risico voor de privacy van
betrokkene met zich meebrengt, een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (GEB) wordt uitgevoerd. UWV heeft
hiervoor een proces ingericht. De criteria daarvoor zijn gebaseerd op richtlijnen van de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP). Een GEB-board onder verantwoordelijkheid van de functionaris gegevensbescherming beoordeelt wekelijks de
kwaliteit van de uitgevoerde GEB’s. Met een GEB-check kan worden bepaald of het uitvoeren van een volledige GEB
voor de desbetreffende verwerking noodzakelijk is. In 2019 heeft de GEB-board tweehonderd GEB-checks en –
rapporten behandeld.
Datalekken
Op grond van de AVG moeten alle beveiligingsincidenten met persoonsgegevens (datalekken) binnen 72 uur na
constatering worden gemeld aan de AP, tenzij het onwaarschijnlijk is dat het incident een risico oplevert voor de rechten
en vrijheden van de betrokken persoon. Wanneer de inbreuk waarschijnlijk een hoog risico inhoudt, moet UWV ook de
betrokken personen inlichten. In 2019 heeft UWV 1.657 signalen over datalekken ontvangen. Daarvan zijn
606 meldenswaardige signalen aan de AP doorgegeven (2018: 342). Dat het aantal meldingen is gestegen, komt
doordat er dankzij het toegenomen bewustzijn onder medewerkers meer incidenten worden herkend als een inbreuk.
Daarnaast onderscheppen we sinds 2019 geopende retourpost beter en melden deze zo nodig als datalek aan de AP.
Van alle meldingen aan de AP gaat het bij ruim de helft om deze retourpost. Deze meldingen hebben meestal maar op
één persoon betrekking, maar de ernst kan wisselend zijn, variërend van een verkeerd bezorgde neutrale uitnodiging
tot een verkeerd bijgevoegd medisch rapport. De overige meldingen zijn datalekken met uiteenlopende oorzaken en
hebben meestal betrekking op meerdere personen.
Bij alle meldingen ondernemen we direct actie om de schade voor de betrokkenen te beperken. We analyseren
regelmatig de meldingen om ontwikkelingen daarin te onderkennen en maatregelen te kunnen treffen om het risico op
herhaling te verkleinen. Bij impactvolle datalekken is het cruciaal dat snel en gecoördineerd de juiste stappen worden
gezet. Daarvoor hebben we een calamiteitenplan opgesteld dat zo veel mogelijk aansluit bij de bestaande
crisisorganisatie en bijbehorende processen. Dit calamiteitenplan wordt naar verwachting in het eerste tertaal van 2020
in gebruik genomen.

In 2019 heeft UWV een aantal datalekken gehad met grote impact:

65
UWV jaarverslag 2019

 Op 30 april 2019 is geconstateerd dat in de twee voorafgaande weken met een account van één werkgever vanuit
werk.nl circa 117.000 unieke cv’s zijn gedownload. De betrokkenen en de AP zijn over het incident geïnformeerd.
Het account van de werkgever is meteen geblokkeerd. We hebben alle wachtwoorden van werkgevers gereset, oude
accounts opgeschoond en de processen rond de monitoring verbeterd – waardoor misbruik beter en sneller
geconstateerd kan worden.
 Een UWV-medewerker heeft bij een uitnodiging via e-mail een bestand met persoonsgegevens van 586 klanten aan
99 klanten meegestuurd. De medewerker heeft hiermee de geldende richtlijnen niet gevolgd. Het is niet toegestaan
om direct via e-mail met klanten te communiceren, dat moet altijd via een beveiligde omgeving zoals Mijn UWV of
de Werkmap. Daarnaast is het zogenaamde vierogenprincipe niet toegepast. De klanten die het selectiebestand
ontvangen hebben, is gevraagd het bestand en eventuele lokale kopieën te verwijderen.
Inzage en correctie
Op grond van signalen die de functionaris gegevensbescherming heeft ontvangen uit de organisatie, is geconcludeerd
dat de afhandeling van verzoeken in verband met het inzage- en correctierecht voor verbetering vatbaar is. Een
werkgroep heeft een aantal verbeteringen uitgewerkt om de afhandeling van dergelijke verzoeken te versnellen en te
verbeteren. Zo is de interne informatievoorziening over de afhandeling van dit soort verzoeken verbeterd. Verder zijn
hiervoor hulpmiddelen beschikbaar gesteld, zoals briefsjablonen en een netwerk van contactpersonen.
Autoriteit Persoonsgegevens
Momenteel lopen er bij UWV twee grotere onderzoeken van de AP naar datalekken. Het eerste betreft een onderzoek
naar datalekken van de divisie WERKbedrijf. Dit onderzoek is gestart in december 2018. De AP heeft in augustus 2019
een tweede informatieverzoek hierover ingediend. UWV heeft hierop gereageerd en in november 2019 heeft de AP een
feitenrelaas aan UWV voorgelegd. UWV heeft hierop schriftelijk gereageerd en is in afwachting van een reactie van de
AP. Het tweede onderzoek, dat gestart is in juni 2019, gaat over de wijze van registratie en het melden van datalekken.
Ook in dit geval heeft de AP inhoudelijke vragen gesteld en heeft UWV deze beantwoord. Naast deze twee grote
onderzoeken heeft de AP ook kleine onderzoeken gestart, onder andere naar aanleiding van klachten van klanten die bij
de toezichthouder zijn binnengekomen.

Informatiebeveiliging
Adequate beveiliging is noodzakelijk om de stabiliteit en continuïteit van de digitale dienstverlening te kunnen blijven
garanderen. Cybersecurity vraagt steeds meer aandacht. In lijn met het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN)
investeert UWV in het vergroten van de digitale weerbaarheid. Het gaat om concrete risico’s. Ook UWV heeft in 2019
bedreiging van de digitale dienstverlening ondervonden. Onze maatregelen zijn effectief gebleken in het afslaan van de
digitale aanvallen.
Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst
In 2019 hebben wij maatregelen genomen om de veiligheid van gegevens en informatiesystemen verder te borgen.
Hierbij conformeren wij ons aan de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR), die per 2020 opgaat in de Baseline
Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Alle maatregelen om onze ICT-systemen te laten voldoen aan de laatste
(beveiligings)vereisten leggen een steeds groter beslag op ons verandervermogen. We investeren bijvoorbeeld in het
verbeteren van het autorisatiebeheer op onze systemen en applicaties, het loggen en monitoren van het gebruik van
applicaties, het aanpassen van applicaties in lijn met beveiligingseisen voor software en het anonimiseren van testdata.
Daarbij maken we keuzes en brengen we prioriteiten aan op grond van een risicogerichte aanpak.
UWV is eind 2018 een traject gestart om externe softwareleveranciers gecontroleerd toegang te geven tot de UWVomgeving. De toegang tot de UWV-omgeving wordt hierdoor beter gereguleerd en in lijn gebracht met de AVG en
interne richtlijnen. De procedure wordt in twee fasen doorgevoerd. De eerste fase, waarin de externe
softwareleveranciers op gecontroleerde wijze toegang krijgen tot de UWV-omgeving, is licht vertraagd door wijzigingen
in procestechnische afspraken. Verwachting is dat deze fase in het eerste kwartaal van 2020 wordt afgerond.
Veilige software is een constant aandachtspunt binnen het IV-domein. UWV hanteert hiervoor de kwaliteitsrichtlijn
Secure Software Development (SSD). Voor nieuwe software is dit in afspraken en contracten met softwareleveranciers
vastgelegd. Voor bestaande, oudere software blijkt dit weerbarstige materie, omdat de rolverdeling met onze
hostingpartij en softwareleveranciers niet altijd duidelijk is. Begin 2019 is een pilot gestart die tot doel heeft om samen
met de applicatie- en hostingleveranciers de implementatie van SSD te evalueren. De pilot is inmiddels afgerond en
heeft het inzicht opgeleverd dat een betere verankering in processen en op organisatieniveau nodig is voor SSD. We
stellen op basis van de bevindingen een projectplan met verbeteracties op.
Uitgangspunt van het e-mailbeleid van UWV is dat persoonsgegevens niet per mail mogen worden verzonden. Alleen als
er geen alternatief is, mag onder voorwaarden worden gemaild. Dit is bijvoorbeeld het geval in de samenwerking met
ketenpartners, waarmee frequent wordt gecommuniceerd en post geen reële optie is. Met het programmavoorstel Iris
werken we sinds oktober 2019 aan een veilig communicatiealternatief. Binnen dit programma worden twee
verschillende vormen van veilig digitaal communiceren in pilots beproefd en vergeleken.

66
UWV jaarverslag 2019

Autorisatiebeheer
Autorisatiebeheer, ofwel het beheer van toegangsrechten van medewerkers tot en binnen de (digitale) werkplek, is een
belangrijk thema binnen UWV. Met een controlemodel voor risicovolle autorisatieafwijkingen houden we toezicht op de
uitvoering van het huidige autorisatiebeheerproces. In 2019 was er een toename van autorisatieafwijkingen. De divisies
hebben maatregelen getroffen om het aantal afwijkingen te verlagen. In de laatste maanden van het jaar is een
dalende trend ingezet, waardoor het aantal risicovolle afwijkingen zich weer op een acceptabel niveau bevindt.
In 2019 is in het project Toekomstvast autorisatiebeheer gewerkt aan waarborgen voor stabiliteit en continuïteit van het
autorisatiebeheersysteem. Contracten en ondersteuning zijn tot 2023 geborgd en de omgeving is technisch gemigreerd
naar een nieuw platform, waardoor de wendbaarheid, flexibiliteit en stabiliteit beter zijn geborgd. Doordat we bij
autorisatiebeheer geen gebruik meer maken van het burgerservicenummer voldoen we aan de bestaande wetgeving.
Encryptiebeleid
UWV heeft eind 2018 een volgens de AVG geactualiseerd encryptiebeleid vastgesteld, dat is afgeleid van de BIR. Het
encryptiebeleid is richtinggevend voor de wijze waarop UWV zijn informatie kan beveiligen. Het gaat daarbij niet alleen
om opgeslagen data maar ook om data die worden uitgewisseld tussen systemen en met klanten en externe
organisaties. De betrokken bedrijfsonderdelen bepalen op basis van een risicoanalyse gezamenlijk waar aanvullende
maatregelen nodig zijn voor het borgen van de privacy van de betrokkenen, en voor het borgen van de
beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid en controleerbaarheid van de informatie. In 2020 actualiseren we ons
informatiebeveiligingsbeleid volgens de BIO.
Bewustzijn
Minstens zo belangrijk als een goede beveiliging van de systemen en het voldoen aan wet- en regelgeving is dat onze
medewerkers zich bewust zijn van het belang om op een veilige manier om te gaan met (persoons)gegevens.
Medewerkers en managers kunnen op het leerportaal van UWV e-learnings Veilig omgaan met gegevens volgen. Deze
e-learnings worden een vast onderdeel van het onboardingprogramma voor nieuwe medewerkers. Eind 2019 zijn de
resterende projectwerkzaamheden afgerond en heeft schoning en structurering op de groepsdata plaatsgevonden.

4.4. Kennisontwikkeling
In 2019 zijn de volgende resultaten bereikt bij het ontwikkelen en toepassen van kennis binnen UWV.

Weten wat werkt
Belangrijk programma in de UWV Kennisagenda is Weten wat werkt, in het bijzonder bij de dienstverlening aan mensen
met een arbeidshandicap. Afgelopen jaar is onderzoek afgerond dat in beeld brengt hoe het mensen die werken met
een jobcoach vergaat op de arbeidsmarkt. Ook is een inventarisatie afgerond naar bestaande klant-inbeeldinstrumenten. Er lopen onderzoeken naar de inhoud van ingekochte dienstverlening, naar de effectiviteit van IPS
en de effecten van dienstverlening aan Wajongers en WGA’ers. We starten in 2020 onderzoek naar de rol van
ervaringsdeskundigen en naar de rol van de klant in het re-integratieproces, en vervolgonderzoek naar jobcoaching.
Daarbij ligt de focus op verbetermogelijkheden in de dienstverlening bij baanbeëindigingen. In samenwerking met
brancheorganisaties OVAL en NOLOC en de beroepsverenigingen BVK en NVVA start bovendien een SUWIsubsidieonderzoek. Dit brengt de afwegingen om dienstverlening in te zetten in beeld van professionals in de hele
keten, bij opdrachtgevers (UWV en gemeenten) en opdrachtnemers (re-integratiebedrijven en jobcoachorganisaties).
We willen onze dienstverlening waar nodig doelmatiger en uniformer maken door zo veel mogelijk dezelfde modules en
stappen te hanteren. Waar dat relevant en mogelijk is, spitsen we onze dienstverlening meer toe op de individuele
klant. We maken hierbij gebruik van klantprofilering en triage (urgentiebepaling op basis van een vragenlijst) en/of
targeting (zo veel mogelijk op een individu toespitsen). Hiermee is het mogelijk specifieke ondersteuning aan te bieden
aan juist die klanten die daar daadwerkelijk baat bij hebben. Het is daarbij belangrijk om, meer dan nu, methodisch en
evidencebased te gaan werken. Dit is ook relevant voor de herbeoordelingen in het kader van de WIA/WGAdienstverlening. Twee onderzoekers van Kenniscentrum Verzekeringsgeneeskunde (een samenwerkingsverband van
Amsterdam Universitair Medisch Centrum, Universitair Medisch Centrum Groningen en UWV) doen onderzoek naar
mogelijkheden om langs deze lijn de doelmatigheid van WIA-herbeoordelingen te bevorderen, en naar een triageinstrument annex keuzehulp voor de WIA/WGA-dienstverlening. Vooruitlopend op deze meer fundamentele
onderzoeken is een inventarisatie uitgevoerd van klant-in-beeldinstrumenten die in de markt voorhanden zijn. Dit mede
op verzoek van medewerkers in de uitvoering, die graag met een of meer van deze instrumenten aan de slag willen.
Deze inventarisatie is afgerond; op grond daarvan kunnen we een onderbouwde keuze maken voor een instrument.
De Coalitie voor Technologie en Inclusie (CTI) waarvan UWV deel uitmaakt, heeft in april 2019 de winnaars bekend
gemaakt van de eind 2018 uitgeschreven Challenge. Uit 24 inzendingen zijn 7 pilots gekozen die gaan ervaren wat het
concreet betekent om technologie op de werkvloer in te zetten voor mensen met een beperking. De coalitie wil van de
pilots leren wat de impact is op de toegankelijkheid van werk, de kwaliteit van werk en de economische haalbaarheid.
Verder wil de CTI leren welke (externe) barrières een verdere opschaling in de weg staan en wie met die barrières aan
de slag moeten gaan. De pilots lopen door tot en met maart 2020. Daarna worden de resultaten van de pilots

67
UWV jaarverslag 2019

bekendgemaakt en vervolgstappen geformuleerd. In december 2019 organiseerde de CTI een congres onder de
noemer De kracht van inclusieve technologie. Dit gebeurde in samenwerking met de Kennisalliantie Inclusie en
Technologie, een samenwerkingsverband van de landelijke vereniging voor een inclusieve arbeidsmarkt Cedris, het
kenniscentrum en arbeidsmarkt en opleidingsfonds voor de sociale werkgelegenheid SBCM en TNO. De ruim
tweehonderd deelnemers maakten er kennis met de praktijk van de pilots en konden nieuwe technologieën beproeven
op een innovatieplein. Tijdens dit congres kondigde staatssecretaris Van Ark een pilot voor generieke
werkgeversvoorzieningen aan. Dit moet het voor werkgevers simpeler maken om mensen met een beperking in dienst
te nemen en te houden. De staatssecretaris stelt hiervoor € 8 miljoen beschikbaar.

Toepassen van gedragsinzichten
Binnen het programma Toepassen van gedragsinzichten is onderzoek gedaan naar het sollicitatie- en registratiegedrag
van werkzoekenden. Werkzoekenden blijken veel en op verschillende manieren te solliciteren, maar dat wordt niet
allemaal geregistreerd. Dat komt vooral doordat het belang voor UWV van een volledige registratie onvoldoende
duidelijk is en doordat werkzoekenden weinig feedback krijgen op deze registratie. Er ligt een plan om te
experimenteren met het geven van feedback op de opgegeven sollicitatieactiviteiten. Dit onderzoek is nog niet gestart,
vanwege de beperkte capaciteit in de uitvoering: het realiseren van de productiviteitsdoelstellingen heeft nu voorrang.
In 2018 is onderzoek gedaan naar manieren om werkzoekenden met een kansarm beroep te stimuleren zich om te
scholen en/of te zoeken naar kansrijkere beroepen. Om werkzoekenden te bewegen naar die andere functie te gaan
zoeken heeft UWV – samen met de Erasmus Universiteit Rotterdam en Universiteit Maastricht – een onderzoeksvoorstel
geformuleerd om te toetsen welke gedragsinterventies effectief zijn. Als basis hiervoor dienen de resultaten die met een
experiment in Engeland bereikt zijn. In september 2019 is het onderzoek van start gegaan.
In 2019 heeft UWV met vier artikelen over de toepassing van gedragsinzichten bijgedragen aan de publicatie Rijk aan
gedragsinzichten’van het Behavioural Insights Netwerk Nederland (BIN NL).

Financiële problematiek en schulden
In de Kennisagenda 2018–2019 is ook een programma gewijd aan het zo goed mogelijk rekening houden met
mogelijke financiële of schuldenproblematiek bij klanten van UWV (zie ook paragraaf 2.1, onder het kopje
Ondersteuning aan mensen met schulden). Om ervaring op te doen met het herkennen van schulden in de praktijk en
het doorverwijzen van klanten naar gemeenten voor schuldhulpverlening zijn in 2018 twee pilots uitgevoerd, in
Amsterdam en Limburg. De evaluatie van de pilots laat zien dat UWV veel kan betekenen als financiële problematiek
wordt gesignaleerd. Onder andere door een luisterend oor te bieden en klanten te adviseren over en ondersteunen bij
de aanpak van hun problemen, bijvoorbeeld door interne processen te versnellen. Voor een deel van de klanten lag de
oplossing in warme overdracht aan gemeentelijke schuldhulpverlening. In 2020 gaat UWV aan de slag met de
leerpunten uit de evaluatie van de pilots en volgt besluitvorming over verder uitrol van de beproefde werkwijze.
Naast aandacht voor deze specifieke groep klanten, is er binnen de UWV Kennisagenda breed aandacht voor het
verbeteren van dienstverlening. Het instrument dat we daarvoor inzetten is de klantreis. In 2019 zijn zes klantreizen
afgerond. Voor meer informatie over deze klantreizen zie paragraaf 2.4, onder het kopje Betrekken van klanten.

Professionalisering en vakmanschap
In het eerste tertaal van 2019 is een tour gemaakt langs UWV-vestigingen, waarbij adviseurs
werkzoekendendienstverlening in een interactieve workshop zijn getraind in het gebruik van de in Sonar ingebouwde
Keuzehulp. Dit instrument helpt adviseurs om de problematiek van de werkzoekende zo bewezen effectief mogelijk te
vertalen in een op de persoon toegesneden advies. Over dit onderwerp, dat ook relevant is voor andere uitvoerders in
het sociaal domein, is in september 2019 een UWV Kennisverslag verschenen.
Goede dienstverlening kan niet zonder een goede controle op rechtmatigheid. In een verkennende literatuurstudie
hebben we in beeld gebracht hoe het vermoeden dat klanten gezondheidsklachten veinzen door UWV wordt
gesignaleerd en behandeld. Een belangrijk aspect daarbij is het correct en adequaat verzamelen van bewijs. Uit de
verkenning blijkt dat deze werkzaamheden niet altijd goed zijn in te passen in de reguliere werkzaamheden en
systemen. Deze deelstudie is de eerste stap. Het doel van de hoofdstudie is om te komen tot een vorm van
ondersteuning van uitvoeringsprofessionals bij het signaleren van geveinsde gezondheidsklachten.

Arbeidsmarkt
UWV verzorgt maandelijks actuele informatie en advies over (ontwikkelingen op) de landelijke, regionale en sectorale
arbeidsmarkt. Hiermee ondersteunen we werkzoekenden, werkgevers en beleidsmakers bij het maken van
arbeidsmarktkeuzes. Daarbij hebben we niet alleen aandacht voor de huidige stand van zaken en
kortetermijnontwikkelingen, maar ook voor ontwikkelingen op de langere termijn. Zo verschenen in 2019 factsheets
over tekorten aan personeel in ICT, agrarische en groene sector, metaalindustrie, horeca, schoonmaaksector, bouw,
klantcontactberoepen en zorg. Eind oktober verscheen Regio in beeld, een publicatie waarin voor elke arbeidsmarktregio
in kaart is gebracht hoe banen en vacatures zich ontwikkelen en welke kansen en knelpunten er zijn voor

68
UWV jaarverslag 2019

werkzoekenden en werkgevers. Ook verschenen onder andere overzichten (landelijk en regionaal) van moeilijk
vervulbare vacatures en werden de competenties in beeld gebracht die werkgevers vragen van hun werknemers.

69
UWV jaarverslag 2019

Financiën en bedrijfsvoering

We willen al onze klanten een zo goed mogelijke dienstverlening bieden en tegelijkertijd uitvoering geven aan onze
afspraken met het ministerie van SZW en de prioriteiten die we onszelf gesteld hebben. Daarvoor is een stabiele,
efficiënt werkende en tegelijkertijd wendbare organisatie essentieel, evenals een doelmatige besteding van het
beschikbare budget. We monitoren de kwaliteit van onze bedrijfsvoering systematisch en werken continu aan
verbeteringen. Er zijn het hele jaar door ontwikkelingen waarop wij op de juiste manier moeten reageren, zodat we de
risico’s kunnen beheersen en de afgesproken dienstverlening aan klanten op niveau blijft. Onze planning- en
controlcyclus zorgt ervoor dat beslissingen op de verschillende niveaus in de organisatie met de juiste informatie en
inzichten worden genomen en dat de effecten van de beslissingen worden gemonitord. In 2019 zijn we begonnen om
het risicomanagement op onderdelen te versterken.

70
UWV jaarverslag 2019

5. Financiën en bedrijfsvoering

UWV wordt gefinancierd uit publieke middelen. Die middelen willen we uiteraard zorgvuldig en verantwoord
besteden. Alle uitkeringen moeten rechtmatig, volgens de geldende regels en besluiten, worden verstrekt. Om de
financiële rechtmatigheid van de uitkeringsverstrekking te toetsen worden afwijkingen gekwantificeerd en
afzonderlijk gewogen en weergegeven. Het percentage financiële fouten in de uitkeringslasten over verslagjaar 2019
bedraagt 0,7 (2018: 0,8). Dit is het gewogen UWV-percentage over alle wetten. Het percentage onzekerheden
bedraagt 0,2 (2018: 0,1). Bij een financiële fout kunnen we vaststellen wat de fout is en wat het financiële gevolg is.
Bij een onzekerheid hebben we onvoldoende informatie om vast te stellen of iets goed of fout is. We houden ook
onze uitvoeringskosten (het bedrag dat we uitgeven aan onder meer personeel, huisvesting en automatisering)
scherp in de gaten. Als overheidsorganisatie zijn we bij onze inkoop gebonden aan de Aanbestedingswet 2012. Soms
levert een te strikte keuze voor rechtmatigheid echter forse risico’s op, in financieel opzicht of voor de continuïteit van
onze dienstverlening. In dat geval besluiten we om geen nieuwe aanbesteding te starten, of daar langer de tijd voor
te nemen om zo een zorgvuldige overgang naar een nieuwe leverancier te borgen. De totale onrechtmatigheid
binnen de uitvoeringskosten bedroeg voor 2019 € 59,1 miljoen. In 2018 was dat € 85,0 miljoen. De
uitvoeringskosten zijn relatief laag ten opzichte van de totale lasten van UWV (7,0%).
Ondanks de structurele borging van risicomanagement in onze planning- en controlcyclus heeft een aantal incidenten
ons geleerd dat ons risicomanagement op onderdelen versterkt moet worden en dat signalen over risico’s breder in
de organisatie moeten worden gedeeld. Daarmee zijn we in 2019 aan de slag gegaan. We zien verbeterpunten in de
risicobeheersing op het gebied van informatiebeveiliging en privacy en de informatievoorzieningsfunctie. Ook moeten
we investeren om de verbeterpunten in de uitvoering die we zien ook echt te realiseren. Duidelijk is dat we vooral
ook de informatievoorziening richting het ministerie van SZW moeten versterken over risico’s en de keuzes die wij in
de dagelijkse aansturing maken. Ook op dit gebied hebben we stappen gezet. Met het ministerie zijn de eerste
sessies gehouden om risico’s nadrukkelijker met elkaar te delen en zo de informatievoorziening richting het
departement te versterken. We realiseren ons dat het versterken van risicomanagement, waarbij we het
eigenaarschap in de uitvoering willen houden, een grote investering vraagt in vakmanschap en ondersteuning van
onze medewerkers om het werk nog beter te doen. Deze beweging hebben we met de strategie Vertrouwen in
vakmanschap al in gang gezet. Het slagen van deze organisatieversterking is sterk afhankelijk van de tijd en de
ruimte die we als uitvoerder krijgen om aan vakmanschap en goede uitvoering te werken.

5.1. Doelmatigheid
UWV wordt gefinancierd uit publieke middelen. Die middelen willen we uiteraard zorgvuldig en verantwoord besteden.
We letten er scherp op dat al onze inspanningen en uitgaven daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van onze doelen,
en dat de kosten in verhouding staan tot de opbrengsten. UWV is een doelmatige uitvoerder. De uitvoeringskosten (het
bedrag dat we uitgeven aan onder meer personeel, huisvesting en automatisering) zijn relatief laag ten opzichte van de
totale lasten van UWV (7,0%).
De begroting van UWV is opgebouwd via de zogeheten costaccountingmethodiek. Die maakt de relatie inzichtelijk
tussen de te leveren productie en de hiervoor benodigde financiële middelen. Het begrotingsresultaat over 2019 kan als
volgt worden weergegeven:

71
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Begrotingsresultaat UWV
Bedragen x € 1 miljoen

Realisatie
2019

Begroting
2019

Verschil

%

1.1 Toekennen/afwijzen claim

463,7

441,2

22,5

5,1%

1.2 Continueren

388,6

383,2

5,4

1,4%

1.3 Handhaving

54,0

54,9

-0,9

-1,7%

906,3

879,3

27,0

3,1%

2.1 WW-dienstverlening

214,1

209,6

4,5

2,2%

2.2 AG-dienstverlening

211,7

215,6

-4,0

-1,8%

1. Claimbeoordeling

2. Dienstverlening werkzoekenden

2.3 Inkoop re-integratie en voorzieningen

51,9

52,6

-0,7

-1,3%

477,7

477,8

-0,1

0,0%

3.1 Gegevensbeheer

50,4

50,6

-0,1

-0,3%

3.2 Werkgeversdienstverlening

91,2

86,3

4,9

5,6%

141,6

136,9

4,7

3,4%

3. Gegevensbeheer en werkgeversdienstverlening

4. Uitkeringsverstrekking
4.1 Uitkeringsverstrekking

86,4

88,4

-1,9

-2,2%

86,4

88,4

-1,9

-2,2%

5. Klantcontact
5.1 Klantcontact

121,8

113,6

8,2

7,2%

121,8

113,6

8,2

7,2%

1.733,7

1.695,9

37,8

2,2%

Vernieuwing, investerings- en transitiebudget

98,6

88,7

9,9

11,1%

Invoering wet- en regelgeving

15,6

21,1

-5,5

-26,3%

Totaal projectkosten

114,2

109,8

4,3

3,9%

Frictiekosten personeel

10,0

10,0

0,0

0,4%

Frictiekosten huisvesting

0,0

0,2

-0,2

-100,1%

10,0

10,2

-0,1

-1,4%

1.858,0

1.816,0

42,0

2,3%

Onttrekking aan bestemmingsfonds frictiekosten

-58,0

-48,4

-9,6

Onttrekking aan egalisatiereserve

-48,1

-15,8

-32,4

1.751,8

1.751,8

0,0

Structurele uitvoeringskosten wettelijke dienstverlening

Totaal frictiekosten
Totaal (voor mutaties fondsen en reserveringen)

Totaal (na mutaties fondsen en reserveringen)

0,0%

De opgenomen jaarbegroting 2019 voor de uitvoeringskosten bedraagt € 1.751,8 miljoen. Hiervoor heeft het ministerie
van SZW € 1.748,9 miljoen aan budget toegekend. Daarnaast ontvangt UWV van het ministerie van Onderwijs, Cultuur
& Wetenschap (OCW) € 1,4 miljoen voor de onderwijsvoorzieningen en van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) € 1,5 miljoen voor de uitvoering van de tolkvoorziening in het leefdomein. Het begrotingsresultaat
van 2019 is € 42,0 miljoen negatief. Na onttrekking aan de reserves resteert een resultaat van nihil. Hierna gaan wij in
op de te onderscheiden posten van het begrotingsresultaat.
Hieronder volgt een nadere toelichting op basis van de costaccountingmethodiek:
 Claimbeoordeling: er waren met name meer beslissingen WW en meer faillissementen dan begroot. Er waren meer
beslissingen WIA en meer activiteiten bij de Ziektewet dan begroot. Bij de continueringen was er sprake van meer
activiteiten. De handhavingsactiviteiten lagen nagenoeg op het niveau van de begroting.
 Dienstverlening werkzoekenden: de activiteiten dienstverlening WW lagen hoger dan het begrote aantal activiteiten.
De activiteiten AG-dienstverlening, inkoop re-integratie en voorzieningen waren minder dan begroot.
 Gegevens en werkgeversdienstverlening: er waren meer activiteiten dan verwacht bij de juridische dienstverlening
tewerkstellingsvergunningen.
 Inkomensverstrekking: de activiteiten voor debiteurenbeheer en het bestandbeheer lagen onder het begrote aantal.
 Klantencontact: het totale aantal activiteiten van de telefonische klantencontacten was hoger dan voorzien in de
begroting.

72
UWV jaarverslag 2019

Projectkosten
Voor 2019 was € 109,8 miljoen begroot voor projecten. Dit is een richtbedrag, gedurende het jaar wordt via een
gecontroleerd besluitvormingsproces per project budget vrijgegeven. In 2019 is € 118,5 miljoen aan budget
vrijgegeven. De gerealiseerde projectkosten zijn met € 114,2 miljoen binnen de vrijgegeven budgetten gebleven.

Frictiekosten
De frictiekosten personeel bedragen € 10,0 miljoen. Deze frictiekosten bestaan uit de kosten van de interne
mobiliteitscentra, de dotatie aan de voorziening Sociaal plan en de kosten van premobiliteit. Deze voorziening wordt
getroffen op het moment dat medewerkers boventallig worden verklaard, dan wel op het moment dat met
medewerkers in het kader van premobiliteit financiële afspraken worden gemaakt. Uit deze voorziening worden
vervolgens de uitgaven voor personeel betaald. We streven ernaar een formele aanzegging van boventalligheid te
voorkomen, omdat het een relatief dure en voor betrokkenen onaangename interventie is. Met
premobiliteitsprogramma’s proberen we voortijdig te interveniëren op plekken in de organisatie waar wij door
bijvoorbeeld het dalende klantaanbod boventalligheid voorzien. De kosten voor de premobiliteitsprogramma’s worden
ook onder de frictiekosten verantwoord.
In 2019 zijn er vrijwel geen frictiekosten huisvesting gemaakt. Ultimo 2019 stonden er geen panden leeg. In principe is
er geen ruimte om uit te breiden binnen de bestaande portefeuille.

Fondsen en reserveringen
In de begroting is een bedrag van € 48,4 miljoen opgenomen als verwacht gebruik vanuit het bestemmingsfonds
frictiekosten. Het betreft de volgende begrotingsposten:
 Grote ICT-transitietrajecten € 19,5 miljoen;
 Pilots WGA € 15,0 miljoen;
 Frictiekosten personeel € 10,0 miljoen;
 Frictiekosten projecten € 3,9 miljoen.
De gerealiseerde onttrekking aan het bestemmingsfonds frictiekosten bedraagt € 58 miljoen. De overschrijding van
€ 9,6 miljoen heeft voornamelijk betrekking op de € 9,9 miljoen hogere projectkosten ten laste van Vernieuwing,
investerings- en transitiebudget.
In de begroting is € 15,8 miljoen opgenomen als verwacht gebruik uit de egalisatiereserve. De gerealiseerde
onttrekking aan de egalisatiereserve bedraagt € 48,1 miljoen, waarmee een resultaat van nihil resteert.

ICT-kosten
UWV rapporteert volgens een uniforme, voor alle overheidsorganisaties voorgeschreven indeling voor de opbouw van de
ICT-kosten.
Tabel: ICT-kosten
Bedragen x € 1 miljoen

Realisatie 2019

1. Kosten eigen personeel dat werkzaam is in ICT-functies

148,8

2. Hardware

36,9

3. Standaard software

42,9

4. Spraak- en dataverbindingen

13,0

5. Inhuur van personele capaciteit van externe bedrijven ten behoeve van ICT-taken

70,1

6. Aan ICT-leveranciers uitbestede diensten

152,1

Totaal ICT-kosten ten behoeve van de uitvoering

463,8

Huisvesting
In 2019 is het aantal te huisvesten fte’s met ruim 1.000 toegenomen. Ondanks deze forse stijging is het aantal
gehuurde vierkante meters slechts toegenomen met 1.100, doordat we de panden nog efficiënter inrichten. De druk op
huisvesting blijft hoog, er is vrijwel geen leegstand. Nieuwe ontwikkelingen waarbij behoefte is aan meer ruimte zullen
leiden tot het huren van extra vierkante meters.
UWV had eind 2019 71 panden in portefeuille, 1 meer dan eind 2018. Het aantal kantoorpanden en vierkante meters
blijft de komende tijd stabiel. Door te heronderhandelen met verhuurders voor locaties waarvan zeker is dat UWV daar
langdurig zal verblijven, proberen we zo gunstig mogelijke afspraken te maken. Hierbij is duurzaamheid een belangrijk
aspect: vóór 2023 moeten alle panden die UWV huurt minimaal energielabel C hebben. Eind 2019 liep voor 2 panden
(Zwolle en Doetinchem) een heronderhandeling. De gerealiseerde huisvestingskosten in 2019 zijn binnen de begroting
gebleven.

73
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Huisvesting
31-12-2019
Aantal panden in portefeuille

31-12-2018

71

70

Aantal vierkante meters

358.900

357.800

Aantal te huisvesten fte’s

*18.107

*17.063

* Inclusief externe inhuur en flexkrachten.

5.2. Rechtmatigheid
Al onze handelingen moeten rechtmatig zijn, in overeenstemming met de geldende regels en besluiten. Het gaat hierbij
zowel om de rechtmatigheid van alle uitkeringslasten (financiële rechtmatigheid) als de rechtmatigheid van de
aanbestedingen.

Rechtmatigheid uitkeringsverstrekking
Om de rechtmatigheid van de uitkeringsverstrekking te toetsen worden afwijkingen gekwantificeerd en afzonderlijk
gewogen en weergegeven. We maken daarbij onderscheid tussen financiële fouten en onzekerheden, waarover
afzonderlijk verantwoording moet worden afgelegd indien deze in het verslagjaar 2019 (1 oktober 2018 tot
1 oktober 2019) zijn geconstateerd. Bij een financiële fout kunnen we vaststellen wat de fout is en wat het financiële
gevolg is. Bij een onzekerheid hebben we onvoldoende informatie om vast te stellen of iets goed of fout is.
Het percentage financiële fouten in de uitkeringslasten over verslagjaar 2019 bedraagt 0,7. Dit is het gewogen UWVpercentage over alle wetten. Het percentage onzekerheden bedraagt 0,2.
In onderstaande tabel zijn de percentages financiële fouten en onzekerheden voor de verschillende wetten
weergegeven.
Tabel: Financiële rechtmatigheid
In procenten

Financiële fouten

Onzekerheden

Verslagjaar 2019

Verslagjaar 2018

Verslagjaar 2019

Verslagjaar 2018

Wajong

0,2

0,4

0,0

0,0

WAO

0,0

0,0

0,0

0,0

WAZ

0,0

0,0

0,0

0,0

Wazo

0,3

0,5

0,0

0,0

WIA

0,4

0,1

0,2

0,0

WW

2,1

1,8

0,7

0,5

Ziektewet

1,9

2,7

0,0

0,0

Toeslagenwet

1,9

1,7

0,2

0,8

IOW

0,8

0,0

0,0

0,0

Kaderwet SZW-subsidies

22,6

1,3

0,0

1,9

Gewogen totaal

0,7

0,8

0,2

0,1

Toelichting
 Het totaalpercentage voor financiële fouten is lager dan in het verslagjaar 2018, dat voor de onzekerheden is
daarentegen hoger.
 Bij de WAO en de WAZ is het foutpercentage 0, net als in verslagjaar 2018.
 Bij de Wajong, de Wet arbeid en zorg (Wazo) en de Ziektewet is het foutpercentage gedaald.
 Bij de andere wetten is het foutpercentage gestegen. De grootste stijgingen doen zich voor bij de Kaderwet SZWsubsidies en de IOW.
 Onder de Kaderwet SZW-subsidies wordt met ingang van dit verslag de Regeling tijdelijk scholingsbudget UWV
verantwoord die UWV sinds 1 juli 2018 uitvoert. (In 2018 werd onder de Kaderwet SZW-subsidies een andere
regeling verantwoord.) Bij de Kaderwet SZW-subsidies is het foutpercentage gestegen van 1,3 naar 22,6. Onjuiste
toepassing van de voorwaarden die verbonden zijn aan de besteding van het scholingsbudget en het onjuist omgaan
met de maximale hoogte van de te vergoeden scholingskosten ingevolge de Regeling scholingsbudget 2018 zijn de
belangrijkste foutsoorten (zie paragraaf 1.1 onder het kopje Scholingsbudget WW). Alle bevindingen hebben
betrekking op de regeling zoals die gold tot juli 2019.

74
UWV jaarverslag 2019

 Bij de IOW is het foutpercentage gestegen van 0,0 naar 0,8, maar blijft nog onder de met het ministerie van SZW
afgesproken grens wanneer het foutpercentage moet worden toegelicht. Verrekening van inkomen is de
belangrijkste foutsoort.
 De uitkeringsmassa WW maakt circa 20% uit van de totale UWV uitkeringsmassa. Het foutpercentage WW heeft
daardoor een relatief grote impact op het UWV-cijfer. De meeste fouten deden zich voor bij de beoordeling van de al
dan niet rechtsgeldige beëindiging van een arbeidsovereenkomst (uitsluitingsgrond) en de beoordeling van een
herleving van een WW-recht.

Rechtmatigheid uitvoeringskosten
UWV werkt met publieke middelen. We vinden het uitermate belangrijk dat die middelen rechtmatig worden besteed.
Daarnaast is UWV als overheidsorganisatie gebonden aan de Aanbestedingswet 2012. We werken er voortdurend aan
om de bestaande onrechtmatigheid op te heffen. We onderzoeken per situatie de oorzaken ervan, zodat wij adequate
maatregelen kunnen treffen. We hanteren drie vormen van toetsing:
 We toetsen de rechtmatigheid van contracten die met expliciete toestemming van de raad van bestuur zonder
aanbesteding zijn verlengd of afgesloten. De raad van bestuur verleent alleen een akkoord als afwijking van de
wettelijke regels noodzakelijk is voor een ongestoorde dienstverlening aan de klant. Soms levert een te strikte keuze
voor rechtmatigheid forse risico’s op, in financieel opzicht en/of voor de continuïteit van onze dienstverlening aan de
klant. Dan besluit UWV om geen nieuwe aanbesteding te starten, of om daar langer de tijd voor te nemen om zo
een zorgvuldige overgang naar een nieuwe leverancier te borgen. Conform de wettelijke regels betrekken we bij de
berekening van onrechtmatigheid de totale kosten over de gehele periode van onrechtmatigheid en verantwoorden
we deze in het jaar van de onrechtmatige handeling. In 2019 zijn, om de bedrijfscontinuïteit te garanderen,
contracten ter waarde van € 8,4 miljoen met instemming van de raad van bestuur onrechtmatig verlengd. In 2018
ging het om € 18 miljoen.
 We toetsen de rechtmatigheid van uitgaven. Daarvoor beoordelen we of orders en facturen gekoppeld zijn aan
contracten. Bij een rechtmatig contract zijn de orders en facturen rechtmatig. Bij orders en facturen waar geen
contract aan ten grondslag ligt, toetsen we of er een (aanbesteed) contract had moeten zijn. In 2019 is een
onrechtmatigheid van uitgaven vastgesteld van € 23,3 miljoen. Dat is iets meer dan in 2018, toen ging het om
€ 19,1 miljoen.
 We beoordelen contracten voor externe inleen. Sinds de wijziging van de aanbestedingswetgeving in april 2016
kunnen we professionals niet meer rechtmatig inhuren via de flexpoolconstructie. Alle externe inhuur moet sindsdien
worden aanbesteed; lopende inhuurcontracten die voor 1 april 2016 zijn afgesloten, zijn rechtmatig voor de
volledige duur van dat contract. Voor ‘sociale en andere specifieke diensten’, waartoe ook verzekeringsartsen
gerekend worden, geldt een uitzonderingspositie. In 2016 en 2017 is deze uitzondering door UWV geïnterpreteerd
als een vrijstelling, maar gaandeweg is duidelijk geworden dat er bepaalde procedures gevolgd moeten worden om
van de vrijstelling gebruik te maken. Daarom hebben wij in 2018 een dynamisch aankoopsysteem (DAS) ingericht
waarmee we sinds 2019 verzekeringsartsen, bedrijfsartsen en niet‑gecertificeerde bedrijfsartsen, ANIOS’en en
AIOS’en op rechtmatige wijze kunnen inhuren. De effecten hiervan op de onrechtmatigheid zijn duidelijk zichtbaar.
In 2019 bedroeg de onrechtmatige externe inhuur € 27,4 miljoen. In 2018 was dat nog € 48,0 miljoen.
De totale onrechtmatigheid binnen de uitvoeringskosten komt hiermee voor 2019 uit op € 59,1 miljoen. In 2018 was
dat € 85,0 miljoen.

Beleid misbruik en oneigenlijk gebruik
UWV heeft een stelsel ingericht om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen en te bestrijden. Het stelsel kent
binnen UWV vier verdedigingslinies:
 Overleg met het ministerie van SZW en het doen van uitvoeringstoetsen op voorgenomen wetgeving om te komen
tot goede, handhaafbare wetgeving.
 Vervolgens vertaling van deze wetgeving naar systemen en de inrichting van primaire UWV-klantprocessen.
 Investeren in kennis, kunde en bewustzijn van medewerkers op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik.
 Het inrichten van controles en (data)analyses met als doel de opsporing van misbruik of oneigenlijk gebruik en als
mogelijk gevolg sanctionering.
Wij professionaliseren de verdedigingslinies verder door onder andere de toepassing van risicomanagement. Daarnaast
kunnen incidenten nieuwe inzichten geven om het stelsel verder te verbeteren. Op die manier werkt UWV continu aan
het verstevigen van het stelsel ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik. De aanpak is erop
gericht uitkeringsgerechtigden die te goeder trouw zijn zo min mogelijk te belasten met controles. Risicogerichte
handhaving vormt daarmee onderdeel van de dienstverlening. UWV blijft met het ministerie in gesprek over de keuzes
ten aanzien van mensen en middelen voor de handhavingsactiviteiten.
Ondanks alle getroffen maatregelen ter bestrijding van het risico van misbruik van uitkeringen kan niet worden
uitgesloten dat er restrisico’s aanwezig blijven, met mogelijk nadelige financiële gevolgen voor de uitgaande
kasstromen.

75
UWV jaarverslag 2019

5.3. Betrouwbaarheid niet-financiële informatie
Het SUWI-normenkader niet-financiële informatie schrijft voor dat de niet-financiële informatie in de verantwoording
naar het ministerie van SZW op ordelijke, deugdelijke en controleerbare wijze tot stand komt. Het normenkader dient
als maatstaf bij het jaarlijkse onderzoek naar de betrouwbare totstandkoming van de niet-financiële informatie. Het
geldt voor de prestatie-indicatoren uit dit jaarverslag en voor de zogenoemde VB‑(verantwoord begroten)informatie die
wij aan het ministerie leveren voor de verantwoording in het eigen jaarverslag van het ministerie over 2019. Op basis
van onderzoek concluderen wij dat de totstandkoming van de prestatie-indicatoren en de VB-informatie voor 2019
voldoet aan de eisen die het SUWI-normenkader stelt.

5.4. Risicobeheersing
UWV is een grote uitvoeringsorganisatie, in een dynamische omgeving met complexe wet- en regelgeving. Er zijn het
hele jaar door ontwikkelingen waarop wij op de juiste manier moeten reageren, zodat we de risico’s kunnen beheersen
en de afgesproken dienstverlening aan klanten op niveau blijft. We zijn, gegeven de beperkte financiële middelen,
continu op zoek naar de balans tussen dienstverlening en controle. We moeten onze personeelsformatie voortdurend
aanpassen aan de omvang van de te verwachten klantstromen en staan voor de opgave om investeringen in het
verouderde systeemlandschap te combineren met een overvolle veranderagenda vanuit wet- en regelgeving. De laatste
jaren presteert UWV boven de norm op vrijwel elke door het ministerie van SZW vastgestelde kritische prestatieindicator voor rechtmatigheid, tijdigheid en klantbeleving.
Onze planning- en controlcyclus (P&C-cyclus) zorgt ervoor dat beslissingen op de verschillende niveaus in de organisatie
met de juiste informatie en inzichten worden genomen en dat de effecten van de beslissingen worden gemonitord. In
de in 2019 uitgevoerde ISO-audit over 2018 merkte de auditor over dit stelsel van planning en control het volgende op:
‘De planning- & control cyclus verloopt beheerst: opstellen jaarplannen, wijze van rapporteren en bewaken van beoogde
resultaten is strak geregeld en vindt op het juiste tijdstip plaats.’

Versterking risicomanagement en de informatievoorziening tussen UWV en SZW
Ondanks deze structurele borging van risicomanagement in de P&C-cyclus van UWV heeft een aantal incidenten
afgelopen jaar ruime aandacht gekregen. Het heeft ons geleerd dat ons risicomanagement op onderdelen versterkt
moet worden en dat signalen over risico’s breder in de organisatie moeten worden gedeeld. Daarmee zijn we in 2019
aan de slag gegaan. Wij kiezen er daarbij voor om risicomanagement in de uitvoering te versterken en het risicoeigenaarschap niet te verleggen naar een aparte risicomanagementorganisatie. Reflectie op de werking van de
organisatiebeheersing heeft verbeterpunten opgeleverd in de risicobeheersing op het gebied van informatiebeveiliging
en privacy en de informatievoorzieningsfunctie. Ook moeten we investeren om de verbeterpunten in de uitvoering die
we zien ook echt te realiseren. De incidenten hebben daarnaast duidelijk gemaakt dat we vooral ook de
informatievoorziening richting het ministerie van SZW moeten versterken over risico’s en de keuzes die wij in de
dagelijkse aansturing maken. Ook op dit gebied hebben we stappen gezet. Met het ministerie zijn de eerste sessies
gehouden om risico’s nadrukkelijker met elkaar te delen en zo de informatievoorziening richting het departement te
versterken. We realiseren ons dat het versterken van risicomanagement, waarbij we het eigenaarschap in de uitvoering
willen houden, een grote investering vraagt in vakmanschap en ondersteuning van onze medewerkers om het werk nog
beter te doen. Deze beweging hebben we met de strategie Vertrouwen in vakmanschap al in gang gezet. Het slagen
van deze organisatieversterking is sterk afhankelijk van de tijd en de ruimte die we als uitvoerder krijgen om aan
vakmanschap en goede uitvoering te werken.
Om te zorgen dat de aandacht voor versterking van risicomanagement en informatievoorziening de komende jaren
hoog op de agenda blijft, is per oktober 2019, voor de duur van twee jaar, een extra lid toegevoegd aan de raad van
bestuur. Deze extra bestuurder gaat beoordelen welke maatregelen nodig zijn, verbeteracties begeleiden, de aandacht
binnen de organisatie voor gevoelige uitvoeringsproblematiek versterken en de voortgang delen met het ministerie,
opdat de minister deze informatie kan delen met de Tweede Kamer. Daarnaast is in overleg met het ministerie van SZW
het audit committee versterkt, zodat dilemma’s en risico’s in de uitvoering eerder zichtbaar en besproken worden. Het
committee is omgevormd tot een Audit Advies Commissie en op 25 juli 2019 is de onafhankelijke voorzitter benoemd.
Momenteel wordt invulling gegeven aan de verdere inrichting van de Audit Advies Commissie.

Specifieke risico’s 2019
Het jaarverslag is bedoeld om het ministerie van SZW formeel te informeren over de realisatie van de doelstellingen uit
het jaarplan. We hebben getracht in dit verslag niet alleen de risicovolle maar ook de positieve kanten van de uitvoering
in 2019 zo volledig mogelijk te belichten. De risico’s voor 2019 zijn, indien aan de orde, in dit verslag in de
desbetreffende hoofdstukken gemeld. In deze paragraaf besteden we aandacht aan een aantal grotere risico’s waarover
we het ministerie gedurende het jaar ook al hebben geïnformeerd.
 Het Ziektewet-arboproces is per 1 januari 2019 opnieuw ingericht. We zien dat de doorlooptijd van de aanvraag
langer is dan gewenst. De tijdigheid van de eerste betaling is echter nog wel boven de met het ministerie
afgesproken norm. Er is een aantal maatregelen genomen om te borgen dat de tijdigheid van de eerste betaling op

76
UWV jaarverslag 2019













orde komt. Daarnaast zien we dat het aantal uitgevoerde probleemanalyses en plannen van aanpak in 2019 lager
ligt dan in voorgaande jaren met het oude proces. We voeren nog analyses uit naar oorzaak en effect daarvan.
We zien dat het aantal mogelijke fraudegevallen dat UWV-medewerkers intern bij de directie Handhaving melden
in 2019 flink is toegenomen. Omdat de handhavingscapaciteit ook wordt ingezet op de maatregelen uit het WWfraudepakket is er onvoldoende capaciteit om de toegenomen interne meldingen direct op te pakken. De voorraad
loopt daardoor op. We hebben met het ministerie van SZW afspraken gemaakt over welke werkzaamheden
voorrang hebben. Deze afspraken moeten ervoor zorgen dat de voorraad beheersbaar blijft en dat de belangrijkste
signalen daadwerkelijk prioriteit krijgen.
Door een tekort aan gecertificeerde verzekeringsartsen kunnen we de medische beoordelingen niet in het gewenste
tempo uitvoeren. In 2019 is de voorraad herbeoordelingen opgelopen tot 34.000 aan het eind van het jaar. De
voorraad eerstejaars Ziektewet-beoordelingen is toegenomen tot vlak onder de kritische grens van 15.000. Het
aantal claimbeoordelingen blijft intussen toenemen. De beoogde trendbreuk in de ontwikkeling van de voorraad is
niet gerealiseerd.
UWV heeft van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een last onder dwangsom opgelegd gekregen om de huidige
inlogmogelijkheid voor de online dienstverlening aan werkgevers per 1 november 2019 af te sluiten en over te
stappen op een veiligere methode. Als veiligere methode heeft UWV voor het rijksbrede programma eHerkenning
gekozen. Ondanks alle inspanningen om werkgevers te wijzen op deze overgang bleef het percentage op
eHerkenning overgestapte werkgevers achter. Omdat het afsluiten van de bestaande inlogmogelijkheid voor de
online dienstverlening per 1 november ertoe zou hebben geleid dat veel werkgevers terug moeten grijpen op een
papieren proces, hanteren we met instemming van de Autoriteit Persoonsgegevens een overgangssituatie tot
1 maart 2020.
Na jaren van dalende volumes verwachten we dat het aantal WW-uitkeringen in 2020 weer gaat toenemen.
Daarnaast verwachten we een uitstroom van medewerkers die met pensioen gaan. We hebben hierop in 2019
geanticipeerd door vroegtijdig te starten met de werving van nieuwe uitkeringsdeskundigen en adviseurs werk. Met
succes: eind december lag de personele bezetting al op het voor 2020 begrote niveau. Het tijdig scholen van al deze
nieuwe medewerkers is een grote opgave. Het effect hiervan zal zeker in de eerste maanden van 2020 nog voelbaar
zijn omdat nieuwe medewerkers gedurende hun opleidingsperiode slechts gedeeltelijk productief zijn.
Bij vraagstukken op het gebied van informatiebeveiliging en privacy kiezen we al enige jaren voor een risicogerichte
aanpak. Eenvoudigweg omdat niet alles direct kan worden opgelost. We pakken de grootste risico’s als eerste op,
maar dat gebeurt dus in de wetenschap dat nog lang niet alle bedreigingen zijn afgewend.
In de afgelopen periode heeft de Autoriteit Persoonsgegevens meerdere onderzoeken gedaan. Uit de vraagstelling
van de onderzoeken blijkt eens te meer het belang dat de AP hecht aan expliciete besluitvorming over risico’s en de
dossiervorming hierover (aantoonbare compliancy). Onze organisatie is op dit punt nog niet in alle gevallen ingericht
om het gevraagde te leveren. In het uiterste geval kan dit leiden tot sancties van de AP.

77
UWV jaarverslag 2019

Governance

UWV staat midden in de samenleving. Wij streven ernaar dat ons handelen een duurzame positieve impact heeft op
mens, samenleving en milieu. Met onze opdrachtgever, het ministerie van SZW, onderhouden we dagelijks contact. We
zoeken actief de dialoog met onze stakeholders en met onze medezeggenschap, en delen graag onze kennis met
anderen. Onze cliëntenraden zijn onze ogen en oren, en onze gewaardeerde partners.

78
UWV jaarverslag 2019

6. Governance

Om te zorgen dat de aandacht voor versterking van risicomanagement en informatievoorziening de komende jaren
hoog op de agenda blijft, is per oktober 2019, voor de duur van twee jaar, een extra lid toegevoegd aan de raad van
bestuur. Deze extra bestuurder gaat beoordelen welke maatregelen nodig zijn, verbeteracties begeleiden, de
aandacht binnen de organisatie voor gevoelige uitvoeringsproblematiek versterken en de voortgang delen met het
ministerie, opdat de minister deze informatie kan delen met de Tweede Kamer. Daarnaast is in overleg met het
ministerie van SZW het audit committee versterkt, zodat dilemma’s en risico’s in de uitvoering eerder zichtbaar en
besproken worden. Het committee is omgevormd tot een Audit Advies Commissie en op 25 juli 2019 is de
onafhankelijke voorzitter benoemd. Momenteel wordt invulling gegeven aan de verdere inrichting van de Audit
Advies Commissie.
Met ons mvo-beleid 2019–2022 geven we een brede invulling aan het thema maatschappelijk verantwoord
ondernemen (mvo). Bijzondere aandacht gaat uit naar klimaat en milieu. We zetten de komende jaren stappen op
weg naar een klimaatneutrale bedrijfsvoering in 2030. Verder blijven we ons inzetten voor de arbeidsplaatsen in het
kader van de banenafspraak en voor een groter aandeel vrouwen en collega’s met een migratieachtergrond in het
midden- en topmanagement. Wij verlangen van al onze leveranciers dat zij onze mvo-gedragscode ondertekenen.
Die stelt eisen aan sociale aspecten, werkomstandigheden en milieu.

6.1. Raad van bestuur
De leden van de raad van bestuur worden benoemd door de minister van SZW, telkens voor een periode van vijf jaar.
In 2019 had de raad de volgende samenstelling, met vermelding van de nevenfuncties gedurende 2019:
De heer A. (Fred) Paling MBA (1962), lid sinds 1 juli 2010, termijn per 1 juli 2015 voor vijf jaar verlengd, voorzitter van
de raad sinds 1 januari 2019:
 lid bestuur Stichting Talent Ontwikkeling Sociale Verzekeringen (TOSV)
 voorzitter raad van toezicht Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind
 lid Raad van inspiratie van Stichting Life Goals
 lid Raad van Advies van Stichting instituut Gak (q.q.)
Mevrouw drs. J.P.M. (José) Lazeroms (1964), lid van 1 januari 2012 tot september 2019:
 lid raad van advies OMO Scholengroep Tongerlo
 lid Program Review Board van het modulaire Executive MBA-programma ‘Public & Private’ van Nyenrode Business
Universiteit
De heer drs. G.B.F. (Guus) van Weelden (1959), benoemd per 1 september 2018 voor een periode van vijf jaar:
 voorzitter raad van toezicht Stichting Perspektief
 bestuurslid Stichting Epilepsia
 lid raad van Advies Nederlandse Vereniging van Arbeidsdeskundigen NVvA
Mevrouw N. (Nathalie) van Berkel (1982), benoemd per 1 september 2019 voor een periode van vijf jaar.
Mevrouw drs. J.H. (Janet) Helder (1961), benoemd per 1 oktober 2019 voor een periode van twee jaar:
 lid raad van toezicht Stichting Tussenvoorziening in Utrecht
Janet Helder is aangesteld als vierde lid van de raad van bestuur, voor een periode van twee jaar. Haar opdracht is om,
mede naar aanleiding van incidenten in 2019, het risicobeleid van UWV en de aandacht binnen de organisatie voor
gevoelige uitvoeringsproblematiek verder te versterken. Verder ligt haar focus bij het verbeteren van de
informatievoorziening tussen UWV en het ministerie van SZW.
De raad van bestuur stelt de missie, de ambities, de normen en waarden en de strategie van UWV vast. De raad
vergadert wekelijks en besluit over de centrale kaders voor de bedrijfsvoering, gericht op een klantvriendelijke,
doelmatige en rechtmatige uitvoering. De UWV-directeuren zijn aanwezig bij de behandeling van voor hen relevante
onderwerpen.

79
UWV jaarverslag 2019

6.2. Advies- en controleorganen UWV
UWV heeft geen raad van toezicht of raad van advies.

Audit Advies Commissie
In overleg met het ministerie van SZW heeft de raad van bestuur van UWV sinds 2015 een adviserend audit committee.
Het audit committee adviseert de raad over de bedrijfsvoering, het auditbeleid en het risicomanagementbeleid van
UWV. Het audit committee bestond in 2019 uit de heren F.L. Haverkamp, R.L. van Marion RA (tot 1 juli 2019), mr. J.H.
Ouwehand (externe leden) en tot 1 september 2019 was de voorzitter de heer A. Paling MBA. In het voorjaar van 2019
kondigde minister Koolmees van SZW in de Tweede Kamer aan dat de taken van het audit committee worden verbreed.
Het audit committee - dat verder gaat onder de naam Audit Advies Commissie - zal gevraagd en ongevraagd advies,
inspiratie en tegenkracht aan de raad van bestuur van UWV geven op diverse terreinen, waaronder ICT,
risicomanagement en de wijze van samenwerking tussen het ministerie en UWV. Het jaar 2019 stond vooral in het
teken van de omvorming van het audit committee tot de Audit Advies Commissie. Per 1 september 2019 is in
gezamenlijk overleg met de minister de heer J. van der Vlist als onafhankelijke externe voorzitter van de Audit Advies
Commissie benoemd. De Audit Advies Commissie is eind 2019 een keer bijeengekomen. Onderwerp van gesprek waren
het reglement, de jaarplanning, het auditjaarplan UWV 2020 en de werving en selectie van extra externe leden. Deze
werving is eind 2019 gestart.

Intern en openbaar accountant
UWV beschikt over een interne accountantsdienst die onafhankelijk is gepositioneerd en rechtstreeks ressorteert onder
de raad van bestuur. De Accountantsdienst beoordeelt de interne beheersmaatregelen en de bedrijfsvoering van UWV,
inclusief de rechtmatigheid van het handelen van de organisatie. De Accountantsdienst legt de resultaten van de
onderzoeken voor aan het verantwoordelijke management en aan de raad van bestuur. Ieder kwartaal maakt de
Accountantsdienst een samenvattende rapportage voor de raad van bestuur over de interne audits en de wettelijke en
overige verplichte controles. Voor de minister van SZW controleert de Accountantsdienst de jaarrekening van UWV en
geeft hierbij een controleverklaring af. Ook geeft de Accountantsdienst een verklaring van getrouwheid af bij de
verantwoording over de gegevensverwerking en de gegevensuitwisseling via de gemeenschappelijke elektronische
voorzieningen SUWI.
De Auditdienst Rijk voert volgens het nieuwe toezichtbeleid een review uit op de werkzaamheden van de
Accountantsdienst betreffende de controle van de verantwoordingen. Deze review is eind 2019 gestart en heeft
betrekking op het verantwoordingsjaar 2018. Daarnaast is de Accountantsdienst in 2019 vanuit de beroepsorganisaties
(NBA, NOREA, IIA) getoetst door de Kwaliteitstoets Overheidsauditors. Dit onderzoek is met een positief resultaat
afgerond.
PricewaterhouseCoopers geeft als openbaar accountant van UWV een verklaring inzake de getrouwheid af bij de
jaarrekening in de publieksversie van het jaarverslag. Naar aanleiding van de controle van de jaarrekening brengt de
openbaar accountant een accountantsverslag uit aan de raad van bestuur van UWV, waarin de relevante bevindingen
ter zake zijn verwoord.

Medezeggenschap
De ondernemingsraad houdt zich bezig met de beleidsmatige en strategische koers van UWV en gaat met de raad van
bestuur in gesprek over de manier waarop politieke besluiten en maatschappelijke ontwikkelingen worden opgepakt. In
die hoedanigheid heeft de ondernemingsraad input geleverd voor de herijking van de visie van UWV voor de komende
jaren. De relatie tussen bestuurder en de ondernemingsraad is gebaseerd op goede, transparante en nauwe
samenwerking. De ondernemingsraad krijgt de wettelijk verplichte informatie en de documenten die de raad nodig
heeft om zijn taken juist, tijdig en correct uit te kunnen voeren. Minimaal een keer per maand vindt het formele overleg
plaats. Tussentijds vindt geregeld informeler overleg plaats. Datzelfde geldt voor het overleg dat de divisiedirecteuren
hebben met de onderdeelcommissies.
De ondernemingsraad is nauw betrokken bij het personeelsbeleid voor geheel UWV en andere hrm-onderwerpen, zoals
het tot stand komen van een langetermijnvisie op personeelsgebied en een visie op flexibel en locatieonafhankelijk
werken. In 2019 is opnieuw veel tijd besteed aan twee grote adviesaanvragen: de IV-transitie en de herinrichting van
de Ziektewet-arbodienstverlening. Met de IV-transitie wil UWV een efficiënte, effectieve en wendbare IV-organisatie
realiseren, waarin bedrijfsonderdelen optimaal met elkaar samenwerken. De bestuurder en de ondernemingsraad
hebben afgesproken om gedurende een praktijkjaar proefondervindelijk vorm en inhoud te geven aan de transitie.
Opgedane leerpunten worden meegenomen in (voorgenomen) besluitvorming. Een belangrijke rol hierbij speelt de
in 2019 ingerichte klankbordgroep met IV-medewerkers uit alle lagen van de organisatie. De ondernemingsraad is
onder voorwaarden akkoord gegaan met de implementatie van het nieuwe Ziektewet-arbodienstverleningsproces. De
raad heeft een begeleidingscommissie ingesteld om de invoering van het proces te monitoren en samen met de
bestuurder de evaluatie vorm te geven.
De ondernemingsraad heeft in 2019 weer diverse adviesaanvragen ontvangen over het huren van locaties en
verhuizingen als gevolg van de sluiting van locaties. Verder wordt de raad nauw betrokken bij de pilot rond de herijking

80
UWV jaarverslag 2019

van het inrichtingsconcept voor UWV-panden. De bestuurder en de ondernemingsraad onderzoeken gezamenlijk hoe de
processen verbeterd kunnen worden, zodat advies- en instemmingsaanvragen soepeler kunnen verlopen. Dit proces is
gestart in 2019 en wordt vervolgd in 2020.

6.3. Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Met ons mvo-beleid 2019–2022 geven we een brede invulling aan het thema maatschappelijk verantwoord
ondernemen (mvo). Dit doen we vanuit onze rol van zowel dienstverlener als werkgever en opdrachtgever. Bijzondere
aandacht gaat uit naar klimaat en milieu. We zetten de komende jaren stappen op weg naar een klimaatneutrale
bedrijfsvoering in 2030. Als mensgerichte organisatie blijven we ons inzetten voor de arbeidsplaatsen in het kader van
de banenafspraak en voor een groter aandeel vrouwen en collega’s met een migratieachtergrond in het midden- en
topmanagement. Wij verlangen van al onze leveranciers dat zij onze mvo-gedragscode ondertekenen. Die stelt eisen
aan sociale aspecten, werkomstandigheden en milieu.
Ons mvo-beleid is verbonden met de Sustainable Development Goals, de zeventien wereldwijde duurzaamheidsdoelen
van de Verenigde Naties. Deze doelen moeten een einde aan armoede, ongelijkheid en klimaatverandering dichterbij
brengen. 193 landen, waaronder Nederland, hebben zich hieraan verbonden. UWV geeft hieraan invulling aan de hand
van drie mvo-pijlers: mens, milieu en maatschappij.

Mens
Vitale medewerkers zijn een essentiële randvoorwaarde bij de realisatie van onze doelstellingen. We ondersteunen onze
medewerkers bij hun gezonde voornemens en dagen hen uit om gezond te leven. Ook bieden we hun de mogelijkheid
om zich te laten adviseren over bijvoorbeeld de inrichting van hun werkplek en over dynamisch werken.
UWV wil een inclusieve organisatie zijn. Dat betekent dat we optimaal gebruik willen maken van de diversiteit en
talenten van mensen, ongeacht hun leeftijd, geslacht, afkomst, religie, seksuele geaardheid of eventuele
arbeidshandicap. Met het project Banenafspraak zetten we in op het creëren van duurzame inclusieve arbeidsplaatsen.
Eind 2020 willen we er vijfhonderd gerealiseerd hebben (zie ook paragraaf 4.1, onder het kopje Diversiteit en
inclusiviteit). UWV kent vijf personeelsnetwerken, die ieder op eigen wijze invulling geven aan de begrippen diversiteit
en inclusiviteit. Het gaat om Roze werkt, Jong@UWV, VROUW@UWV, het ouderennetwerk PROUD@UWV en het
multiculturele netwerk LEF. Deze netwerken organiseren activiteiten gericht op het creëren en stimuleren van een meer
divers en inclusief UWV.
We willen sociale waarde voor de samenleving creëren. We zetten ons actief in om de arbeidskansen te vergroten van
groepen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Eind 2018 hebben we besloten om bij alle aanbestedingen boven
€ 221.000 ten minste 5% van de geraamde contractwaarde in te zetten voor social return. Samen met leveranciers
geven we hier invulling aan door middel van de zogenaamde bouwblokkenmethode. Deze transparante waardebepaling
maakt het voor leveranciers mogelijk om social return op meerdere manieren in te vullen, bijvoorbeeld door zelf
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen, bestellingen te plaatsen bij sociale ondernemingen, of
maatschappelijke organisaties te ondersteunen met specifieke kennis of faciliteiten.

Milieu
UWV heeft de ambitie om in 2030 een klimaatneutrale organisatie te zijn op aspecten die goed beïnvloedbaar zijn, zoals
vervoer en energie. Eind 2019 hebben we een roadmap klimaatneutraliteit 2030 opgeleverd waarmee we de
maatregelen die daarvoor nodig zijn in beeld brengen en vervolgens kunnen prioriteren en uitvoeren. Deze roadmap
wordt begin 2020 vastgesteld. Belangrijke input voor de roadmap waren de uitkomsten van de zogeheten
energieaudits. Dat zijn vierjaarlijkse wettelijk verplichte onderzoeken die organisaties en de overheid inzicht moeten
geven in welke energiebesparende maatregelen al genomen zijn en welke nog genomen kunnen of moeten worden. De
audits werden in 2019 voor de tweede keer uitgevoerd. Een onafhankelijke externe partij heeft een steekproef
gehouden bij panden die UWV huurt. In de voorlopige uitkomsten wordt onderscheid gemaakt tussen:
 energiebesparende maatregelen die verplicht zijn, met een terugverdienperiode van minder dan vijf jaar;
 energiebesparende maatregelen die niet verplicht zijn, met een terugverdienperiode van meer dan vijf jaar;
 extra maatregelen die verhuurders kunnen nemen.
Wanneer al deze energiebesparende maatregelen worden uitgevoerd, kan UWV zijn CO2-emissie jaarlijks met maximaal
3.600 ton terugdringen.
Verder is in de energieaudits ingegaan op mogelijke organisatorische maatregelen en op maatregelen op
vervoersgebied. Gebleken is dat UWV al veel doet om onnodige verkeersbewegingen terug te dringen, zoals het
faciliteren van thuiswerken, videovergaderen, flexplekken, het beschikbaar stellen van bedrijfsfietsen en/of e-bikes, een
goede fietsregeling en het huren van panden in de nabijheid van trein- en/of busstations. Om het reizen per openbaar
vervoer extra te stimuleren bieden we onze medewerkers de NS Business Card aan voor zowel woon-werkverkeer als
dienstreizen. In 2019 zijn 10% minder declaraties voor zakelijke dienstreizen ingediend dan in het peiljaar 2017. UWV
kent verder een mobiliteitsplan waarin is opgenomen dat alleen lease- of dienstauto’s gekozen mogen worden met ten

81
UWV jaarverslag 2019

minste een label B. Bovendien wordt er gewerkt aan het elektrificeren van het wagenpark. Deze maatregelen zijn niet
gekwantificeerd, maar vormen ook weer input voor de roadmap.
In 2019 heeft UWV 3% minder elektriciteit verbruikt dan in 2018, 1% meer gas en 2% minder warmte. Het iets hogere
gasverbruik valt niet te verklaren, 2018 en 2019 kenden vergelijkbare gemiddelde temperaturen. We zullen de
uitkomsten van de energieaudits gebruiken om samen met de verhuurders te bekijken hoe het gasverbruik in 2020 kan
dalen.
De circulaire economie is leidraad van ons milieubeleid; uitgangspunten daarvan zijn de herbruikbaarheid van producten
en grondstoffen en het herstellend vermogen van natuurlijke hulpbronnen. Om het hergebruik van onze producten en
grondstoffen te maximaliseren zamelen we ons afval gescheiden in en wordt ons papierafval 100% gerecycled. Het
papierverbruik is in 2019 dankzij nieuwe hardware met 15% verminderd ten opzichte van 2018. Sinds 2011 is het
papierverbruik bij UWV met meer dan de helft afgenomen. We focussen op vermindering van plasticgebruik en het
verlengen van de levensduur van hardware, inclusief mobiele telefoons. Kantoormeubilair hergebruiken we waar
mogelijk. Daarnaast stellen we milieueisen bij inkoop en zetten we in op het uitbouwen van circulair inkopen. Om de
biodiversiteit te stimuleren huisvesten we bijenvolken op daken van onze kantoren in Amsterdam, Arnhem, Zwolle en
Eindhoven.

Maatschappij
UWV staat midden in de maatschappij. We delen onze kennis en ervaring en werken samen met andere organisaties.
Zo is UWV lid van het Netwerk van Publieke Dienstverleners, voorheen Rijksbrede Benchmarkgroep (RBB-groep). Dit is
een initiatief van ruim dertig dienstverlenende organisaties in de publieke sector. De organisaties willen via de
netwerkgroep van elkaar leren en onderling prestaties vergelijken.
Op 8 februari 2019 organiseerde UWV voor het Netwerk van Publieke Dienstverleners een bestuurderssessie over
duurzaamheid en presenteerde daar de CO2-footprint van UWV. We waren ook aanwezig bij de bestuurdersbijeenkomst
van dit netwerk in oktober over de banenafspraak.
Wij maken ons maatschappelijk ondernemerschap concreet, meetbaar en aantoonbaar voor onszelf, voor onze
stakeholders en de samenleving. Daarvoor gebruiken wij een gecertificeerd managementsysteem: de
MVO Prestatieladder. Dit systeem kent vijf niveaus van certificering. In 2016 hebben wij als enige publieke organisatie
en zelfstandig bestuursorgaan niveau 4 (excellent) bereikt. De externe audit MVO Prestatieladder heeft in
november 2019 plaatsgevonden. Nadat we onze doelen en ambities concreet gemaakt hadden, zijn we op
5 februari 2020 opnieuw gecertificeerd op niveau 4.

6.4. Onze omgeving
Met onze belangrijkste stakeholders onderhouden we structureel contact.

Samenwerking met onze stakeholders
We vinden het belangrijk dat onze stakeholders goed op de hoogte zijn van onze activiteiten. Daarnaast willen we goed
op de hoogte zijn van hun vragen, standpunten en andere bijzonderheden, zodat we daar waar nodig op in kunnen
spelen. Met onze belangrijkste bestuurlijke en beleidsmatige stakeholders houden we structureel contact. Dat zijn onder
meer gemeenten, sociale partners (werkgevers- en werknemersorganisaties), de VNG, de cliëntenraden en de
Nationale ombudsman. Uiteraard blijft de band met het ministerie van SZW wezenlijk.
We ondernemen diverse activiteiten om het structurele contact met deze stakeholders te onderhouden. Zo nodigen we
(medewerkers van) onze stakeholders uit voor werkbezoeken aan UWV. We betrekken onze stakeholders ook bij de
belangrijkste ontwikkelingen in de sociale zekerheid. Bij wijzigingen in wet- en regelgeving voorzien we ze van
factsheets met informatie over de belangrijkste veranderingen en nodigen we ze uit voor informatiebijeenkomsten.
In 2019 gebeurde dat bijvoorbeeld bij de invoering van de meerfactorauthenticatie op het werkgeversportaal. Met de
belangenbehartigers van kwetsbare groepen onder onze klanten blijven we permanent in gesprek. UWV ontving ook
in 2019 buitenlandse delegaties die geïnteresseerd zijn in hoe wij bijvoorbeeld bezuinigingen hebben gerealiseerd en
hoe wij digitale dienstverlening hebben vormgegeven.
De Nederlandse arbeidsmarkt kent 35 arbeidsmarktregio’s en de centrumgemeenten daarbinnen zijn belangrijke
partners van UWV om vraag en aanbod van werk regionaal goed op elkaar aan te sluiten. Dit geldt in het bijzonder voor
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met de Stichting van de Arbeid bespreken we regelmatig de werking van
deze arbeidsmarktregio’s en hoe deze kan worden verbeterd.
Partijen die betrokken zijn bij UWV informeren we met verschillende publicaties over onze visie, missie en ambitie en
over de manier waarop we daar, zo veel mogelijk op basis van (gedrags)wetenschappelijke inzichten en bewezen
ervaring, invulling aan geven. De Tweede Kamer ontvangt standaard al onze arbeidsmarktpublicaties. UWV heeft
in 2019 bijgedragen aan verschillende rondetafelgesprekken en technische briefings in het parlement. Kamerleden en

82
UWV jaarverslag 2019

hun medewerkers zijn bij UWV welkom voor werkbezoeken. We helpen hen graag bij vragen over de uitvoerbaarheid
van voorstellen die ze voor ogen hebben.
Op onze verantwoordingswebsite ontsluiten we onze verantwoordingsinformatie op een publieksvriendelijke manier. Op
deze website staan teksten die ontleend zijn aan de verantwoordingsverslagen voor de minister, plus allerlei
aanvullende informatie en cijfers. De site wordt drie keer per jaar geactualiseerd.

Onze cliëntenraden
Cliëntenraden staan in nauw contact met onze klanten en zijn daarom voor ons belangrijke ‘ogen en oren’. De raden
adviseren ons gevraagd en op eigen initiatief. Daarvoor krijgen zij de benodigde informatie. We bespreken
beleidsmatige onderwerpen vroegtijdig met de Centrale Cliëntenraad; uitvoerende zaken bespreken we op
districtsniveau met de Districtscliëntenraden. In 2019 hebben we het ontwerpjaarplan UWV 2020 voor advies
voorgelegd aan de Centrale Cliëntenraad. Dit is inmiddels een jaarlijks proces. De feedback van de Centrale
Cliëntenraad zorgt voor verbetering, aanscherping en betere leesbaarheid van de teksten. Daarnaast zijn er in 2019
diverse (ongevraagde) adviezen uitgebracht over onder andere de informatievoorziening, de herbeoordelingsoperatie
van 1.991 IVA-gerechtigden (zie paragraaf 2.2 onder het kopje Herstelacties) en de berichtgeving na beëindiging van de
WW-uitkering. De signalen die de cliëntenraden ophalen vanuit de Werkpleinen en enquêtes komen aan de orde tijdens
de overlegvergaderingen met UWV.
We informeren de raden regelmatig over nieuwe wet- en regelgeving en nieuwe werkprocessen. Dat doen we via de
website van de cliëntenraden, en in overleggen die we met de cliëntenraden voeren. We betrekken hen bij de
communicatie met onze klanten en de diverse pilots die daarvoor worden gestart. Hiervoor organiseren we landelijke
bijeenkomsten, met uit iedere raad een vertegenwoordiger. Er waren in 2019 bijeenkomsten over het klantenpanel van
UWV en over de ontwikkeling van de digitale dienstverlening binnen UWV. Ook wordt de expertise van
cliëntenraadsleden betrokken bij de diverse klantreizen.
Naast de reguliere overleggen bezoekt de raad van bestuur de Districtscliëntenraden om van gedachten te wisselen
over zaken in de uitvoeringspraktijk die de raden, en dus onze klanten, bezighouden. Tijdens deze bezoeken krijgen we
veel informatie die we gebruiken om onze dienstverlening te verbeteren. De cliëntenraden waarderen de bezoeken zeer
en zijn van mening dat UWV hiermee laat zien dat het op een professionele manier omgaat met cliëntenparticipatie.
In 2019 zijn alle cliëntenraden een keer bezocht.
In september 2019 heeft het jaarlijkse Cliëntenparticipatiecongres plaatsgevonden. Dit jaar was het thema ‘Slagkr8’. De
deelnemers van dit drukbezochte congres konden workshops volgen waar de inzet van ervaringsdeskundigheid centraal
stond.
In 2018 hebben we onder alle cliëntenraadsleden breed onderzoek gedaan naar het fenomeen cliëntenparticipatie. Op
basis van de aanbevelingen van dit onderzoek zijn in 2019 drie werkgroepen met vertegenwoordiging vanuit alle
cliëntenraden gestart rond de thema’s promotie, samenwerking en contact, en hervorming raadszetels en
selectieprocedure. De resultaten en adviezen van deze werkgroepen worden in 2020 verwacht.

Relatie met ministerie van SZW
De sturingsrelatie tussen SZW en UWV laat zich het beste omschrijven als een driehoeksrelatie van een eigenaar, een
opdrachtgever en een opdrachtnemer. In de relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer staat doeltreffendheid
centraal: wordt een door het ministerie van SZW (opdrachtgever) verstrekte opdracht door UWV (opdrachtnemer) goed
uitgevoerd? In de relatie tussen eigenaar en opdrachtnemer staat doelmatigheid centraal: staat de uitvoering (het
geheel aan taken) in verhouding tot de middelen? In de relatie tussen eigenaar en opdrachtnemer speelt ook
organisatiegericht toezicht een rol. Dit valt onder de verantwoordelijkheid van de plaatsvervangend secretaris-generaal.
Eigenaar en opdrachtgever
UWV is een zelfstandig bestuursorgaan en valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van SZW. We leggen aan
de minister verantwoording af over de beleidskeuzes die we maken en over de manier waarop we overheidsbeleid
uitvoeren. Dat gebeurt via viermaandelijkse tussenverslagen en ons jaarverslag. De minister en de raad van bestuur
bespreken periodiek de stand van zaken in de uitvoering. Op ambtelijk niveau zijn er dagelijks contacten tussen UWV
en het ministerie.
Het ministerie van SZW en UWV voelen de verantwoordelijkheid om op reguliere basis te bezien wat er in de
sturingsrelatie goed gaat en beter kan. Zo zijn het ministerie en UWV in 2019 gestart met het traject‘Verbinden door
inhoud, waarin voor tien thema’s – van bedrijfsvoering tot uitvoering – factsheets op inhoud worden uitgewerkt en
gedeeld. Daarnaast is in 2019 de evaluatie Sturing en toezicht gestart, als onderdeel van de beleidsdoorlichting
artikel 11 begroting SZW en evaluatie SUWI. De leerpunten uit deze evaluatie nemen het ministerie en UWV mee om
de samenwerking in 2020 verder vorm te geven.
Toezichthouder
Het organisatiegerichte toezicht door de Inspectie SZW is met ingang van het verantwoordingsjaar 2016 afgeschaft.
Deze wijziging was ingegeven door positieve ontwikkelingen: de interne sturing en beheersing binnen de zelfstandige

83
UWV jaarverslag 2019

bestuursorganen (zbo’s), de controle daarop door de accountants en de sturing door het ministerie op de zbo’s zijn de
laatste jaren verder verbeterd, onder andere door de herijking van de sturingsvisie en het instellen van een CIO en een
adviserend audit committee. De wettelijke toezichtstaak is belegd binnen het ministerie van SZW. De kern van het
toezichtsbeleid is dat de uitvoeringsorganisaties die onder het ministerie vallen (UWV én SVB) zelf verantwoordelijk zijn
voor het functioneren van de uitvoering. De minister van SZW is verantwoordelijk voor toezicht op de rechtmatige en
doelmatige uitvoering van de zbo’s; deze taak valt onder de verantwoordelijkheid van de plaatsvervangend secretarisgeneraal.

84
UWV jaarverslag 2019

Jaarrekening

85
UWV jaarverslag 2019

7. Jaarrekening
7.1. Balans per 31 december 2019
Tabel: Balans per 31 december 2019, na bestemming resultaat
Bedragen x € 1 miljoen
ACTIVA

31 december 2019

31 december 2018

Ref.

Vaste activa
Materiële vaste activa

(1)

94

104

Financiële vaste activa

(2)

163

163

Totaal vaste activa

257

267

Vlottende activa
Vorderingen

(3)

3.426

Liquide middelen

(4)

5.104

3.302
3

Totaal vlottende activa

8.530

3.305

Totaal activa

8.787

3.572

PASSIVA
Fondsen
Fondsvermogen

(5)

5.054

-798

Bestemmingsfondsen

(6)

140

198

Egalisatiereserve

(7)

19

67

Totaal fondsen

5.213

-533

Voorzieningen

(8)

1.251

69

Kortlopende schulden

(9)

2.323

4.036

8.787

3.572

Totaal passiva

86
UWV jaarverslag 2019

7.2. Staat van baten en lasten over 2019
Tabel: Staat van baten en lasten over 2019
Bedragen x € 1 miljoen
BATEN

2019

2018

Ref.

Baten wettelijke taken sv
Premiebaten

(10)

27.639

25.456

Rijksbijdragen

(11)

4.569

4.503

Totaal baten

32.208

29.959

LASTEN
Programmakosten
Uitkeringen

(12)

19.929

19.872

Sociale lasten

(13)

3.348

3.268

Overige baten en lasten

(14)

1.327

137
24.604

23.277

Uitvoeringskosten
Personeelskosten

(15)

1.459

1.345

Huisvestingskosten

(16)

105

104

Automatiseringskosten

(17)

245

236

Kantoorkosten

(18)

26

24

Vervoers- en overige kosten

(19)

43

38

1.878

1.747

-20

-21

Af: netto-omzet uitvoeringskosten

1.858
Financiële baten en lasten
Rentebaten

0

Rentelasten

0

Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

1.726

(20)
0
0
0

0

26.462

25.003

5.746

4.956

87
UWV jaarverslag 2019

7.3. Kasstroomoverzicht over 2019
Tabel: Kasstroomoverzicht over 2019
Bedragen x € 1 miljoen
KASSTROOM UIT OPERATIONELE
ACTIVITEITEN

2019

2018

Ref.

Ontvangsten
Premies

27.467

25.343

Rijksbijdragen

4.580

4.414

Overige baten

102

91

Netto-omzet uitvoeringskosten

20

21
32.169

29.869

Uitgaven
Uitkeringen

-19.990

-19.704

Sociale lasten

-3.326

-3.281

Overige lasten

-238

-228

-1.848

-1.723

Uitvoeringskosten
Totale kasstroom uit operationele
activiteiten

-25.402

-24.936

6.767

4.933

KASSTROOM UIT
INVESTERINGSACTIVITEITEN
Investeringen in materiële vaste activa

(1)

-18

-42

Desinvesteringen in materiële vaste activa

(1)

0

1

Totale kasstroom uit
investeringsactiviteiten

-18

-41

KASSTROOM UIT
FINANCIERINGSACTIVITEITEN
Opgenomen middelen

(9)

Rentebaten en -lasten

-1.648

-4.891

0

0

Totale kasstroom uit
financieringsactiviteiten

-1.648

-4.891

Netto-kasstroom

5.101

1

Specificatie netto-kasstroom
Stand 1 januari

(4)

3

2

Stand 31 december

(4)

5.104

3

5.101

1

Netto-kasstroom

88
UWV jaarverslag 2019

7.4. Algemene toelichting
Taken UWV
Wij zijn de uitvoerder van een groot aantal sociale verzekeringswetten en beheerder van de fondsen waaruit de aan
deze wetten verbonden uitkeringen worden gefinancierd.
Wij beheren de volgende fondsen:
 Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof)
 Werkhervattingskas (Whk)
 Sectorfondsen
 Algemeen Werkloosheidsfonds (AWf)
 Uitvoeringsfonds voor de overheid (Ufo)
 Arbeidsondersteuningsfonds jonggehandicapten (Afj)
 Toeslagenfonds
De balans bevat zowel de vermogensbestanddelen van de door ons beheerde fondsen als de activa en passiva van de
UWV-organisatie. De staat van baten en lasten bevat zowel de programmakosten – bestaande uit de lasten,
premiebaten en rijksbijdragen van de fondsen – als de uitvoeringskosten van de UWV-organisatie.

Beleid ter beperking van misbruik en oneigenlijk gebruik
We streven ernaar een omgeving te creëren waarin het maken van fouten zo veel mogelijk wordt voorkomen en het
burgers en bedrijven gemakkelijk wordt gemaakt goede aanvragen te doen. We stemmen de mate en intensiteit van
onze controles af op het gedrag van burgers en bedrijven, en dwingen naleving af als burgers en bedrijven regels
bewust niet willen naleven of frauderen. We weten dat het overgrote deel van de burgers en bedrijven te goeder trouw
is en bereid is uit zichzelf regels na te leven, zonder dwingende en kostbare acties van UWV.
Bij alle door UWV uit te voeren taken kunnen de medewerkers, in meerdere of mindere mate, worden geconfronteerd
met de problematiek van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Met name uitkeringen zijn gevoelig voor misbruik en
oneigenlijk gebruik omdat recht, hoogte en duur mede afhankelijk zijn van gegevens die uitkeringsgerechtigden zelf
verstrekken. Het tegengaan van M&O bij de uitvoering van sociale wet- en regelgeving vormt een geïntegreerd
onderdeel van de uitvoering van UWV. Om naleving te bevorderen en niet-naleving tegen te gaan, beschikken wij over
een reeks van instrumenten op het gebied van het voorkomen van fouten en fraudebestrijding die wij zo effectief en
efficiënt mogelijk inzetten.
Op basis van de beschikbare personele en financiële middelen maken we voortdurend keuzes over waar we onze
capaciteit inzetten. Daarom is het uitgesloten om op alle individuele gevallen gerichte controle uit te voeren. Daarnaast
zijn er maatschappelijke begrenzingen door wettelijke bepalingen, zoals privacywetgeving, die controlemogelijkheden
beperken of verhinderen. Ook dat wegen we mee bij het bepalen van onze prioriteiten. Dit betekent dat er ook bij een
toereikend M&O-beleid sprake is van inherente onzekerheid over de juistheid van de uitkeringen en de juistheid van
mogelijke terugvorderingen. Wij zijn van mening dat wij binnen de hierboven geschetste context al het mogelijke
hebben gedaan om deze inherente onzekerheid zo veel mogelijk te beperken. Wij hebben deze onzekerheid
geëvalueerd bij het opmaken van de jaarrekening. Deze onzekerheid doet naar onze mening geen afbreuk aan het
getrouwe beeld van de jaarrekening.

Financiering
De financiering van de sociale verzekeringen is geregeld in de Wet financiering sociale verzekeringen (Wfsv). De
middelen die nodig zijn voor de uitkeringen en uitvoeringskosten van de verschillende wetten verkrijgen wij door
premieheffing bij verzekerden/werkgevers en uit financiering door het Rijk.
Bij een tekort aan financiële middelen maakt UWV ingevolge artikel 120, lid 4 Wfsv uitsluitend gebruik van de
kredietfaciliteiten die door de minister van Financiën worden verleend. De minister van Financiën is gehouden voor deze
tekorten een kredietfaciliteit aan te bieden. De liquiditeit van UWV, en daarmee de continuïteit van de
bedrijfsactiviteiten, is op deze wijze gewaarborgd. De ultimo 2018 opgenomen middelen zijn verantwoord onder de
kortlopende schulden. Ultimo 2019 is het saldo van de rekeningen-courant bij de minister van Financiën positief en
daarom verantwoord onder de liquide middelen.
Premieontvangsten Belastingdienst
De Belastingdienst is op grond van de Wfsv verantwoordelijk voor de inning van belastingen en premies en de verdeling
van de geïnde bedragen over belastingen en premies tussen de fondsen. De Belastingdienst informeert ons maandelijks
over de ontvangen premies per premiejaar. De Belastingdienst stelt jaarlijks een jaarverantwoording op waarin deze
financiële verantwoording aflegt over zijn taken. De Belastingdienst geeft in zijn jaarverantwoording aan dat de
uitvoering van zijn rechtshandhavingsbeleid beperkingen kent, waardoor een niet te kwantificeren inherente
onzekerheid bestaat voor de volledigheid van de ontvangen premies. De jaarverantwoording van de Belastingdienst
wordt gecontroleerd door de Auditdienst Rijk.

89
UWV jaarverslag 2019

In de jaren na afloop van het boekjaar stelt de minister van Financiën, aan de hand van de gegevens uit de collectieve
aangiften en naheffingsaanslagen, de definitieve toedelingpercentages voor de loonbelasting en premies
volksverzekeringen en de definitieve verdeelpercentages voor de premies werknemersverzekeringen vast. De definitieve
verdeelpercentages voor het belastingjaar 2017 zijn vastgesteld op 8 oktober 2019. Voor de belastingjaren 2018
en 2019 worden de verdeelpercentages naar verwachting in 2020 respectievelijk 2021 vastgesteld.
De heffing en inning van de premies vrijwillige verzekeringen is ingevolge de Wfsv aan UWV opgedragen.
Rijksbijdragen SZW
Voor de uitvoering van de Wajong, de re-integratie Wajong en de beoordeling gemeentelijke doelgroep ontvangt het Afj
een rijksbijdrage van het ministerie van SZW. Daarnaast financiert het ministerie van SZW alle lasten van het
Toeslagenfonds en enkele specifieke wetten en regelingen binnen het AWf en het Aof. Voor een nadere detaillering van
deze rijksbijdragen wordt verwezen naar de tabel ‘Nog te verrekenen rijksbijdragen’ (zie pagina 100).
Rijksbijdrage OCW
Voor de uitvoering van artikel 19a van de Wet overige OCW-subsidies (WOOS) krijgt het Afj ingevolge het
Uitvoeringsbesluit onderwijsvoorzieningen voor jongeren met een handicap een rijksbijdrage van het ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).
Rijksbijdrage VWS
Voor de uitvoering van de tolkvoorzieningen voor het leefdomein (art 3a.1.1 Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo) 2015) ontvangt het Afj een rijksbijdrage van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Schattingen
Bij toepassing van de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormen wij ons over verschillende
zaken een oordeel. Daarbij maken wij schattingen die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen
bedragen. Indien dit voor het geven van het in art. 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze
oordelen en schattingen, inclusief de bijbehorende veronderstellingen, opgenomen bij de toelichting op de betreffende
jaarrekeningposten.

Verbonden partijen
Als verbonden partij worden, naast het ministerie van SZW, alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende
zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Met betrekking tot de
verbonden partijen wordt informatie opgenomen die nodig is voor het verschaffen van het inzicht.
Het Pensioenfonds UWV is een onafhankelijke stichting. Het Pensioenfonds heeft een eigen bestuur, dat zelfstandig de
koers bepaalt. Het bestuur van het Pensioenfonds bestaat uit negen leden. Drie bestuursleden, onder wie de
(plaatsvervangend) voorzitter, worden benoemd door de raad van bestuur van UWV. Vier bestuursleden (de zogeheten
werknemersleden) worden benoemd op voordracht van de ondernemingsraad. Daarnaast hebben twee
gepensioneerden zitting in het bestuur.
Het Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen (BKWI) is een organisatieonderdeel van UWV dat zich uit hoofde
van artikel 5.21 van het Besluit SUWI bezighoudt met de beheertaken op het gebied van de elektronische
gegevensuitwisseling binnen de keten. Het bureau werkt in opdracht van het ministerie van SZW. Het bureau verleent
diensten aan de SUWI-organisaties, die verenigd zijn in de Programmaraad. De financiële verantwoording van BKWI is
nader geregeld in de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI). Op grond hiervan legt BKWI
zelfstandig verantwoording af over zijn activiteiten. De cijfers van BKWI zijn om deze reden niet opgenomen in de
jaarrekening van UWV. Het door de minister van SZW aan BKWI toegekende budget voor 2019 bedraagt € 9,6 miljoen.

Toelichting op het kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is opgesteld met toepassing van de directe methode. De geldmiddelen in het
kasstroomoverzicht bestaan uitsluitend uit liquide middelen. UWV heeft geen kasstromen in vreemde valuta.
Ontvangsten en uitgaven die samenhangen met de programma- en de uitvoeringskosten zijn opgenomen onder de
kasstromen uit operationele activiteiten. Onder de kasstromen uit investeringsactiviteiten zijn alleen opgenomen de
investeringen waarvoor in 2019 geldmiddelen zijn opgeofferd. De kredieten die zijn opgenomen bij de minister van
Financiën ter financiering van de vermogenstekorten, zijn opgenomen onder de kasstromen uit financieringsactiviteiten.
Transacties waarbij geen instroom of uitstroom van kasmiddelen plaatsvindt zijn niet in het kasstroomoverzicht
opgenomen.

90
UWV jaarverslag 2019

7.5. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
Algemene grondslagen
Algemeen
De wettelijke versie van de jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wet SUWI artikel 49 lid 5, Regeling
SUWI artikel 5.10a lid 1, bijlage VI bij de Regeling SUWI en zoveel als mogelijk (dat wil zeggen behoudens voor zover
daarin niet geregeld) met Titel 9 Boek 2 BW en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving.
De hoofdlijn van de Regeling SUWI is dat de financiële verantwoording van de programmakosten naar wet wordt
gesplitst. In de staat van baten en lasten is de indeling naar wet vervangen door een categorale indeling van de baten
en lasten. Overeenkomstig Titel 9 Boek 2 BW verschaffen wij hiermee meer inzicht in de kernactiviteiten van UWV. De
indeling naar wet is als toelichting op de staat van baten en lasten opgenomen.
Activa en verplichtingen worden in het algemeen gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs. Indien geen specifieke
waarderingsgrondslag is vermeld, vindt waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs. In de balans en de staat van baten
en lasten zijn referenties opgenomen. Met deze referenties wordt verwezen naar de toelichting.
Vergelijking met voorgaand jaar
De gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van het
voorgaande jaar, met uitzondering van de toegepaste stelsel- en schattingswijzigingen zoals opgenomen in de
desbetreffende paragrafen.
Functionele valuta
De jaarrekening is opgesteld in euro’s, dit is zowel de functionele als de presentatievaluta van UWV. Aangezien alle
bedrijfsactiviteiten plaatsvinden in euro’s zijn koersverschillen niet aan de orde.
Operationele leasing
Bij de organisatie kunnen er leasecontracten bestaan waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan de
eigendom verbonden zijn, niet bij de organisatie ligt. Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele
leasing. Leasebetalingen worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen van de lessor, op lineaire basis
verwerkt in de winst- en verliesrekening over de looptijd van het contract.
Financiële instrumenten
UWV maakt in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van krediet van het ministerie van Financiën. Hierdoor is er geen
krediet- en liquiditeitsrisico. UWV maakt geen gebruik van afgeleide financiële instrumenten. Zoals is toegelicht in
paragraaf 7.4 onder kopje ‘Financiering’ is er geen risico ten aanzien van de continuïteit vanwege de beschikbare
kredietfaciliteiten die door de minister van Financiën worden verleend.
Afrondingen
Alle bedragen in de financiële verantwoording worden afgerond op miljoenen euro’s (met uitzondering van enkele
tabellen in de Toelichting). Door deze afrondingen worden posten kleiner dan € 0,5 miljoen weergegeven met ‘0’. Indien
een post geen bedrag vertegenwoordigt en dus werkelijk nul is, wordt dit weergegeven met ‘-’.

Grondslagen voor waardering van activa en passiva
Immateriële vaste activa
De behandeling van zelf vervaardigde immateriële vaste activa is gebaseerd op de financieringsstructuur van UWV.
Omdat deze immateriële vaste activa in de regel projectmatig worden gefinancierd in het jaar van voortbrenging,
worden deze investeringen niet geactiveerd.
Materiële vaste activa
De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs inclusief direct toerekenbare kosten, onder aftrek
van lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur. Er wordt rekening gehouden met
bijzondere waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht.
De afschrijvingen worden gebaseerd op de geschatte economische levensduur en worden berekend op basis van een
vast percentage van de verkrijgingsprijs. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikneming.
De volgende afschrijvingstermijnen worden gehanteerd:
 Investeringen in gehuurde panden:
maximaal 10 jaar, of zo dit korter is, de verwachte huurtermijn
 Inventaris:
5 - 10 jaar
 Hardware en software:
2 - 5 jaar

91
UWV jaarverslag 2019

Indien een schattingswijziging plaatsvindt van de toekomstige gebruiksduur, dan worden de toekomstige afschrijvingen
aangepast.
Financiële vaste activa
De onder financiële vaste activa opgenomen vorderingen worden initieel gewaardeerd tegen de reële waarde onder
aftrek van transactiekosten (indien materieel). Vervolgens worden deze vorderingen gewaardeerd tegen geamortiseerde
kostprijs. Bij de waardering wordt rekening gehouden met eventuele bijzondere waardeverminderingen.
Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa
Op iedere balansdatum wordt beoordeeld of er aanwijzingen zijn dat een vast actief aan een bijzondere
waardevermindering onderhevig kan zijn. Indien dergelijke indicaties aanwezig zijn, wordt de realiseerbare waarde van
het actief vastgesteld. Indien het niet mogelijk is de realiseerbare waarde voor het individuele actief te bepalen, wordt
de realiseerbare waarde bepaald van de kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort. Van een bijzondere
waardevermindering is sprake als de boekwaarde van een actief hoger is dan de realiseerbare waarde; de realiseerbare
waarde is de hoogste van de opbrengstwaarde en de bedrijfswaarde. Een bijzonder waardeverminderingsverlies wordt
direct als last verwerkt in de staat van baten en lasten, onder gelijktijdige verlaging van de boekwaarde van het
betreffende actief.
De opbrengstwaarde wordt in eerste instantie ontleend aan een bindende verkoopovereenkomst; als die er niet is,
wordt de opbrengstwaarde bepaald met behulp van de actieve markt waarbij normaliter de gangbare biedprijs geldt als
marktprijs. De in aftrek te brengen kosten bij het bepalen van de opbrengstwaarde zijn gebaseerd op de geschatte
kosten die rechtstreeks kunnen worden toegerekend aan de verkoop en nodig zijn om de verkoop te realiseren. Voor de
bepaling van de bedrijfswaarde wordt een inschatting gemaakt van de toekomstige netto kasstromen bij voortgezet
gebruik van het actief/de kasstroomgenererende eenheid; vervolgens worden deze kasstromen contant gemaakt
waarbij een disconteringsvoet wordt gehanteerd van 0% (2018: 0%). De disconteringsvoet geeft geen risico’s weer
waarmee in de toekomstige kasstromen al rekening is gehouden.
Indien wordt vastgesteld dat een bijzondere waardevermindering die in het verleden verantwoord is, niet meer bestaat
of is afgenomen, dan wordt de toegenomen boekwaarde van de desbetreffende activa niet hoger gesteld dan de
boekwaarde die bepaald zou zijn indien geen bijzondere waardevermindering voor het actief zou zijn verantwoord.
Vorderingen
De vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie. Vorderingen
worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Voorzieningen wegens oninbaarheid
worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van de
verwachte inbaarheid van de vorderingen. Dotaties aan en vrijval van de voorzieningen voor oninbare
faillissementsvorderingen en uitkeringsdebiteuren worden verwerkt in de resultaatposten Uitkeringen en Sociale lasten.
Liquide middelen
Liquide middelen bestaan grotendeels uit rekeningen-courant bij de minister van Financiën en direct opvraagbare
banktegoeden. Voor elk van de door ons beheerde fondsen houden wij een rekening-courant aan bij de minister van
Financiën. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde.
Voorzieningen
Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op balansdatum bestaan,
waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare
wijze is te schatten.
De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de
verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde van
de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij anders vermeld.
 Voorziening compensatie transitievergoeding: de voorziening wordt opgenomen tegen de nominale waarde.
 Voorziening sociaal plan: de voorziening wordt opgenomen tegen de nominale waarde, gebaseerd op het
salarisniveau van 1 januari 2020. Met verdere loonstijgingen wordt geen rekening gehouden.
 Voorziening jubilea: de voorziening wordt opgenomen tegen de nominale waarde van de verwachte uitkeringen
gedurende het dienstverband. Bij de berekening van de voorziening wordt rekening gehouden met de blijfkans. De
voorziening is gebaseerd op het salarisniveau van 1 januari 2020. Met verdere loonstijgingen wordt geen rekening
gehouden.
 Voorziening loondoorbetaling bij ziekte: de voorziening wordt gevormd voor op balansdatum bestaande
verplichtingen tot het in de toekomst doorbetalen van beloningen aan personeelsleden die op balansdatum naar
verwachting blijvend geheel of gedeeltelijk niet in staat zijn om werkzaamheden te verrichten door ziekte of
arbeidsongeschiktheid. In deze voorziening zijn tevens begrepen eventuele ontslagvergoedingen te betalen aan deze
personeelsleden. De voorziening wordt opgenomen tegen de nominale waarde, gebaseerd op het salarisniveau van
1 januari 2020. Met verdere loonstijgingen wordt geen rekening gehouden.
 Voorziening transitievergoedingen UWV-medewerkers: de voorziening wordt opgenomen tegen de nominale waarde.

92
UWV jaarverslag 2019

 Voorziening huurafkoop/leegstand: de voorziening wordt opgenomen tegen de nominale waarde.
 Voorziening terugbouwverplichtingen: gedurende de looptijd van de huurovereenkomsten wordt op pandniveau een
voorziening voor deze verplichting opgebouwd door een jaarlijkse dotatie. Onttrekkingen vinden plaats op het
moment dat de contracten zijn beëindigd en de desbetreffende locaties zijn opgeleverd. De voorziening wordt
opgenomen tegen de nominale waarde.
De dotaties aan en vrijval van voorzieningen worden verwerkt in de staat van baten en lasten.
Kortlopende schulden
Kortlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Kortlopende schulden worden
na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met
agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Dit is meestal de nominale waarde.

Grondslagen voor bepaling van het resultaat
Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de baten en de lasten over het jaar. De baten worden verantwoord in
het jaar waarin zij zijn gerealiseerd. De lasten worden in acht genomen indien zij hun oorsprong vinden voor het einde
van het verslagjaar.
Premiebaten
De premiebaten worden bepaald door de ontvangen premies over het premiejaar te vermeerderen met de premies over
premiemaand december die in januari van het volgende verslagjaar worden ontvangen.
Rijksbijdragen
De baten uit rijksbijdragen zijn bepaald door de totale lasten van de rijksgefinancierde wetten en regelingen, bestaande
uit programmakosten en uitvoeringskosten, te verminderen met de overige baten.
Uitkeringen en sociale lasten
De uitkeringen en bijbehorende sociale lasten worden op grond van de wettelijke regelingen verwerkt in de staat van
baten en lasten.
Overige baten en lasten
De baten die verband houden met verhaal uit regreszaken worden verantwoord in het jaar waarin de ontvangsten
worden gerealiseerd. De Europees Sociaal Fonds (ESF)-baten worden verantwoord in het jaar waarin er voldoende
zekerheid is over de inbaarheid daarvan.
Personeelskosten
De lonen, salarissen en bijbehorende sociale lasten worden verwerkt in de staat van baten en lasten voor zover ze op
grond van de arbeidsvoorwaarden verschuldigd zijn aan respectievelijk werknemers en de Belastingdienst. De
pensioenpremies worden verantwoord als personeelskosten zodra deze verschuldigd zijn. Vooruitbetaalde premies
worden opgenomen als overlopende activa indien dit leidt tot een terugstorting of tot een vermindering van toekomstige
betalingen. Nog niet betaalde premies worden als verplichting op de balans opgenomen. Naast de premiebetalingen
bestaan er geen andere verplichtingen.
Netto-omzet uitvoeringskosten
Onder netto-omzet wordt verstaan de opbrengst van de in het verslagjaar verleende diensten onder aftrek van
kortingen en de over de omzet geheven belastingen. Opbrengsten van diensten worden opgenomen naar rato van de
mate waarin de diensten zijn verricht.
Afschrijvingen op materiële vaste activa
Afschrijvingskosten vormen geen aparte regel in de staat van baten en lasten. Deze kosten zijn opgenomen in andere
onderdelen van de staat van baten en lasten, te weten de huisvestingskosten, de automatiseringskosten en de
kantoorkosten. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar de betreffende toelichting. Indien een
schattingswijziging plaatsvindt van de toekomstige gebruiksduur, dan worden de toekomstige afschrijvingen aangepast.
Financiële baten en lasten
Rentebaten en rentelasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de
desbetreffende activa en passiva.
Belastingen
Per 1 januari 2016 zijn ondernemingen in fiscale zin van publiekrechtelijke rechtspersonen (zoals UWV) onderworpen
aan de Wet op de vennootschapsbelasting. Naar aanleiding hiervan heeft UWV al zijn activiteiten beoordeeld. De
conclusie was dat UWV in 2016 geen activiteiten heeft ontplooid die kwalificeren als onderneming in fiscale zin. De
Belastingdienst heeft bevestigd geen aanleiding te zien een aangiftebiljet vennootschapsbelasting uit te reiken over het
jaar 2016. Ook in jaren 2017 tot en met 2019 heeft UWV geen activiteiten ontplooid die kwalificeren als onderneming in
fiscale zin.

93
UWV jaarverslag 2019

7.6. Toelichting op de balans
Materiële vaste activa (1)
Het verloop van de materiële vaste activa kan als volgt worden weergegeven.
Tabel: Materiële vaste activa
Bedragen x € 1 miljoen

Investeringen
in gehuurde
panden

Inventaris

Hardware en
software

Totaal

Stand per 1 januari 2019
Aanschafwaarde

119

30

102

251

Cumulatieve afschrijvingen

-61

-16

-70

-147

Boekwaarden

58

14

32

104

Investeringen

8

5

5

18

Desinvesteringen

-

-

-

-

Afschrijvingen

-12

-3

-13

-28

Saldo mutaties

-4

2

-8

-10

Mutaties

Stand per 31 december 2019
Aanschafwaarde

104

29

91

224

Cumulatieve afschrijvingen

-50

-14

-66

-130

Boekwaarden

54

15

25

94

In 2019 is voor een bedrag van € 45 miljoen aan volledig afgeschreven materiële vaste activa buiten gebruik gesteld.
Om die reden zijn de aanschafwaarde en de cumulatieve afschrijvingen ultimo 2019 met dit bedrag gecorrigeerd. In de
materiële vaste activa zijn investeringen ten bedrage van € 6 miljoen (2018: € 7 miljoen) inbegrepen die per
balansdatum nog niet in gebruik zijn genomen. Het betreft projectmatige investeringen in gehuurde panden.
Wij berekenen rente over de financiering van de materiële vaste activa, voor zover deze zijn gefinancierd met middelen
uit de fondsen. Deze rente bedraagt over 2019 € nihil (2018: € nihil). Wij hanteren daarbij de rentetarieven die worden
toegepast op de rekeningen-courant die wij aanhouden bij de minister van Financiën.

Financiële vaste activa (2)
Met ingang van 2012 is de bekostiging van de rijksgefinancierde wetten en regelingen gewijzigd van kasbasis naar
transactiebasis. Ultimo 2011 resteerde een vordering van UWV op het ministerie van SZW van € 163 miljoen aan nietafgerekend transactieresultaat. In de voorbereiding op de stelselwijziging was als voorwaarde gesteld dat deze wijziging
geen budgettaire consequenties voor het ministerie van SZW mocht hebben. Daaruit vloeit voort dat de genoemde
vordering als langlopend dient te worden getypeerd, aangezien zij niet eerder wordt betaald door het ministerie van
SZW dan bij beëindiging van de desbetreffende wet of opheffing van het desbetreffende fonds. De vordering betreft nog
te verrekenen rijksbijdragen van respectievelijk € 141 miljoen voor de Wajong en € 22 miljoen voor de Toeslagenwet.
Het eerstgenoemde bedrag kan door ons direct worden opgeëist, zodra door wet- en regelgeving het Afj wordt
opgeheven en/of de Wajong wordt ingetrokken. Voor het tweede genoemde bedrag geldt eenzelfde situatie voor het
Toeslagenfonds en/of de Toeslagenwet. Over de vordering wordt door het ministerie van SZW geen rente vergoed.

Vorderingen (3)
De vorderingen zijn in principe direct opeisbaar, en hebben daarmee een looptijd korter dan een jaar. Hierbij kunnen
twee kanttekeningen worden gemaakt. Voor de faillissementsvorderingen geldt dat inning afhankelijk is van de
afhandeling van het faillissementsdossier door de curator. Hoewel deze post als kortlopend wordt gerubriceerd, lopen
deze vorderingen veelal meerdere jaren voordat finale afwikkeling plaatsvindt. Op grond van ervaringscijfers is onze
inschatting dat een bedrag van € 216 miljoen als langlopend kan worden beschouwd.
Voor uitkeringsdebiteuren die niet direct aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen, kunnen betalingsregelingen
worden getroffen waardoor de feitelijke looptijd van individuele vorderingen langer dan een jaar kan zijn. Op grond van
ervaringscijfers is onze inschatting dat een bedrag van € 162 miljoen als langlopend kan worden beschouwd. UWV
brengt rente in rekening op uitstaande vorderingen op uitkeringsdebiteuren conform de geldende wet- en regelgeving.

94
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Vorderingen
Bedragen x € 1 miljoen

31 december 2019

31 december 2018

Programmakosten
Premievorderingen

2.706

2.534

Faillissementsvorderingen

321

365

Uitkeringsdebiteuren

289

308

-

62

Nog te verrekenen rijksbijdragen
Overige vorderingen en overlopende activa

64

11
3.380

3.280

Uitvoeringskosten
Debiteuren

3

3

Vooruitbetaalde kosten

25

17

Overige vorderingen en overlopende activa

18

2

Totaal

46

22

3.426

3.302

De reële waarde van de vorderingen benadert de boekwaarde, gegeven het kortlopende karakter van de vorderingen en
het feit dat waar nodig voorzieningen voor oninbaarheid zijn gevormd.
Premievorderingen
Het saldo van de premievorderingen bestaat nagenoeg geheel uit een raming over de maand december 2019 van de
nog te ontvangen premies. Er worden geen premievorderingen over de voorafgaande premiejaren verantwoord, omdat
de nagekomen ontvangsten over de voorafgaande premiejaren marginaal zijn.
Omdat de premievorderingen geheel worden geïncasseerd in de eerste maanden van het nieuwe verslagjaar, wordt
geen voorziening voor oninbaarheid aangehouden.
Faillissementsvorderingen
Bij onmacht van de werkgever om de verplichtingen voortvloeiende uit dienstbetrekkingen te betalen neemt UWV
ingevolge hoofdstuk IV van de Werkloosheidswet de betaling over. Deze overgenomen verplichtingen worden door UWV
als vordering ingediend bij de curator. Uit de langjarige data blijkt dat bij het opheffen van een faillissement door de
curator gemiddeld circa 27% van de ingestelde vorderingen is geïncasseerd. Dit percentage is toegepast voor de
waardering van de faillissementsvorderingen.
Uitkeringsdebiteuren
De uitkeringsdebiteuren hebben betrekking op terug te vorderen uitkeringen, bijbehorende sociale lasten en boetes. In
het saldo uitkeringsdebiteuren zijn tevens het verhaal van uitkeringen WW en WGA op respectievelijk
overheidswerkgevers en werkgevers eigenrisicodrager WGA alsmede het verhaal van uitkeringen betaald voor andere
EU-landen (EU-Verordening nr. 883/2004) opgenomen.
Voorzieningen oninbare vorderingen
Op de faillissementsvorderingen en de uitkeringsdebiteuren zijn voorzieningen voor het risico van oninbaarheid in
mindering gebracht. Deze voorzieningen zijn bepaald door de verwachte toekomstige ontvangsten, gebaseerd op
historische gegevens, te vergelijken met het saldo per 31 december. Het verloop van de voorzieningen kan als volgt
worden weergegeven:
Tabel: Voorziening oninbare vorderingen
Bedragen x € 1 miljoen

Voorziening oninbare
faillissementsvorderingen

Voorziening oninbare
uitkeringsdebiteuren

Totaal

Stand per 1 januari 2019

987

311

1.298

Bij: dotatie

161

24

185

Af: vrijval

-

-7

-7

Af: onttrekking

-281

-17

-298

Stand per 31 december 2019

867

311

1.178

Nog te verrekenen rijksbijdragen
Ultimo 2019 betreft deze post een schuld die onder de kortlopende schulden wordt verantwoord en toegelicht.

95
UWV jaarverslag 2019

Overige vorderingen en overlopende activa (programmakosten)
In 2020 en 2021 zal van het ministerie van SZW een rijksbijdrage worden ontvangen van ongeveer € 62,5 miljoen, in
verband met de invoering van de compensatieregeling voor de betaalde transitievergoeding bij langdurige
arbeidsongeschiktheid. Deze rijksbijdrage heeft uitsluitend betrekking op het bijzonder onderwijs. Voor een toelichting
op de hiermee samenhangende verplichting verwijzen wij naar de tekst Voorziening compensatie transitievergoeding op
pagina 98.
Overige vorderingen en overlopende activa (uitvoeringskosten)
Bij deze post is een vordering opgenomen in verband met de compensatieregeling transitievergoeding bij ontslag
wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. In 2020 kan UWV een compensatie krijgen voor de transitievergoeding die in
de periode 1 juli 2015 – 31 december 2019 is betaald bij het ontslag van eigen werknemers wegens langdurige
arbeidsongeschiktheid. Deze compensatie is berekend op circa € 12 miljoen.

Liquide middelen (4)
Tabel: Liquide middelen
Bedragen x € 1 miljoen

31 december 2019

Tegoeden in rekening-courant bij de minister van Financiën
Banktegoeden
Totaal liquide middelen

31 december 2018

5.103

-

1

3

5.104

3

Op grond van artikel 119, lid 4 van de Wfsv houden wij voor elk van de door ons beheerde fondsen een rekeningcourant aan bij de minister van Financiën. Ultimo 2018 was het saldo van de rekeningen-courant bij de minister van
Financiën negatief; het is daarom in de cijfers per ultimo 2018 onder de kortlopende schulden vermeld als ‘Opgenomen
middelen’. Onder de liquide middelen zijn voorts banktegoeden in rekening-courant opgenomen. De liquide middelen
staan voor een bedrag van € 0,2 miljoen niet ter vrije beschikking. De mutaties in de liquide middelen zijn nader
gespecificeerd in paragraaf 7.3 Kasstroomoverzicht over 2019.

Fondsvermogen (5)
Het saldo van de programmabaten en -lasten en de uitvoeringskosten wordt jaarlijks toegevoegd of onttrokken aan het
vermogen van de desbetreffende fondsen. De verwerking van het saldo van baten en lasten 2019 (per saldo
€ 5.746 miljoen bate) is als volgt:
 Toevoeging Fondsvermogen
€ 5.852 miljoen
 Onttrekking Bestemmingsfonds frictiekosten
€ -/- 58 miljoen
 Onttrekking Egalisatiereserve
€ -/- 48 miljoen
 Totaal
€ 5.746 miljoen
Tabel: Fondsvermogen
Bedragen x € 1 miljoen

1 januari 2019

Saldo baten en
lasten

Vorming bestemmingsfondsen en
egalisatiereserve

31 december 2019

Aof

7.908

3.505

-

11.413

Whk

1.995

-187

-

1.808

Sectorfondsen

354

-709

-

-355

AWf

-12.052

2.803

-

-9.249

Ufo

1.262

334

-

1.596

-

-

-

-

Totaal fondsen

-533

5.746

-

5.213

Af: bestemd fondsvermogen

-198

58

-

-140

Af: egalisatiereserve

-67

48

-

-19

-798

5.852

-

5.054

Afj en Toeslagenfonds

Netto fondsvermogen

Het fondsvermogen bestaat uit het cumulatieve saldo van de jaarlijks gerealiseerde baten en lasten. Op het
fondsvermogen zijn de bestemmingsfondsen en de egalisatiereserve in mindering gebracht. Het fondsvermogen van het
AWf is negatief omdat de premie WW-AWf, die door het ministerie van SZW wordt vastgesteld, in eerdere jaren ver

96
UWV jaarverslag 2019

beneden lastendekkend niveau lag. Zoals is toegelicht in paragraaf 7.4 onder het kopje ‘Financiering’ is er geen risico
ten aanzien van de continuïteit vanwege de beschikbare kredietfaciliteiten die door de minister van Financiën worden
verleend.
Het Afj en het Toeslagenfonds kennen geen vermogen en worden volledig gefinancierd uit rijksbijdragen.
Bij de Whk vond tot en met 2012 een extra vermogensopbouw plaats. Sinds 2007 maken wij samen met de private
verzekeraars deel uit van het duale stelsel voor WGA-verzekeringen. De private verzekeraars passen een
rentedekkingstelsel toe en zijn daardoor genoodzaakt in de eerste jaren een vermogen op te bouwen. Wij passen het
omslagstelsel toe en waren tot en met 2012 verplicht een extra opslag (rentehobbel) op de lastendekkende premie te
berekenen om tot genormaliseerde concurrentieverhoudingen te komen tussen de publieke en private sector. In het
kader van de wijzigingen in het hybride stelsel van de WGA (Wet verbetering hybride markt WGA 2017) is dit aparte
vermogen van € 1.472 miljoen per 1 januari 2017 omgezet in het zogenoemde staartlastvermogen. Hieruit worden
vanaf 2017 staartlasten gefinancierd van werkgevers die het publieke stelsel hebben verlaten. Over het verloop van het
staartlastvermogen rapporteren wij in de financiële nota’s. Het resterend staartlastvermogen ultimo 2019 is in onze
Januarinota berekend op € 895 miljoen (ultimo 2018: € 1.110 miljoen).
Met het van kracht worden van de Wet arbeidsmarkt in balans per 1 januari 2020 zijn per deze datum de Sectorfondsen
opgeheven. Het vermogen van de Sectorfondsen per 31 december 2019 ad minus € 355 miljoen wordt per 1 januari
overgedragen aan het AWf.

Bestemmingsfondsen (6)
Tabel: Bestemmingsfondsen
Bedragen x € 1 miljoen
Frictiekosten
Re-integratietrajecten en
-voorzieningen
Totaal

1 januari 2019

Saldo baten en
lasten

Vorming bestemmingsfondsen

31 december 2019

189

-58

-

131

9

-

0

9

198

-58

0

140

De bestemmingsfondsen zijn met instemming van de minister van SZW gevormd ten laste van het fondsvermogen.
In 2019 is € 58 miljoen ten laste van het bestemmingsfonds Frictiekosten gebracht. Dit bedrag is besteed aan grote
ICT-transitietrajecten, pilots WGA, frictiekosten personeel (onder andere mobiliteitscentra en sociaal planregelingen) en
projectkosten.
Van de totale bestemmingsfondsen ad € 140 miljoen is € 55 miljoen beschikbaar voor 2020. Een bedrag van
€ 85 miljoen is beschikbaar voor 2021 en daarna.

Egalisatiereserve (7)
Tabel: Egalisatiereserve
Bedragen x € 1 miljoen

1 januari 2019

Saldo baten en
lasten

Vorming
egalisatiereserve

31 december 2019

Reguliere activiteiten

12

-12

1

1

W&R-projecten

8

-2

9

15

Vrij besteedbaar

47

-34

-10

3

Totaal

67

-48

-

19

Op grond van artikel 33 van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen is UWV verplicht een egalisatiereserve aan te
houden. Voor het vormen en voor het uitnutten van de egalisatiereserve is – in tegenstelling tot de
bestemmingsfondsen – geen toestemming van het ministerie van SZW vereist, mits aan bepaalde voorwaarden is
voldaan. Een specificatie van de Egalisatiereserve is opgenomen in paragraaf 8.3 van de Overige gegevens.

97
UWV jaarverslag 2019

Voorzieningen (8)
Tabel: Voorzieningen
Bedragen x € 1 miljoen

Stand per 1 januari 2019

Bij: dotatie

Programmakosten

Uitvoeringskosten

Compensatie
transitievergoeding

Jubilea

-

39

Totaal

Sociaal Loondoorplan
betaling
bij ziekte

20

5

Overig

5

69

1.180

3

5

12

1

1.201

Af: onttrekking

-

-3

-9

-5

-1

-18

Af: vrijval

-

-

-1

0

0

-1

1.180

39

15

12

5

1.251

Stand per 31 december
2019
Samenstelling
Korte termijn (< 1 jaar)

885

3

6

6

1

901

Middellange termijn (1-5 jaar)

295

11

9

6

4

325

-

25

-

-

0

25

1.180

39

15

12

5

1.251

Lange termijn (> 5 jaar)
Stand per 31 december
2019

Voorziening compensatie transitievergoeding
Vanaf 2020 kunnen werkgevers, krachtens de Wet houdende maatregelen met betrekking tot de transitievergoeding bij
ontslag wegens bedrijfseconomische omstandigheden of langdurige arbeidsongeschiktheid, compensatie krijgen voor de
transitievergoeding die zij hebben betaald bij het ontslag van werknemers wegens langdurige arbeidsongeschiktheid.
Transitievergoedingen die in dit kader door werkgevers verstrekt zijn, kunnen met terugwerkende kracht vanaf
1 juli 2015 worden gecompenseerd door UWV. De aanvragen voor deze gevallen kunnen worden ingediend in de
periode 1 april 2020 tot en met 30 september 2020. Op basis van een raming verwachten wij dat voor € 1.180 miljoen
aan compensatie voor de periode 1 juli 2015 – 31 december 2019 aangevraagd zal worden. Deze raming is berekend
met behulp van onder meer de volgende componenten:
 aantallen van de WIA-instroom per kalenderjaar over de periode 1 juli 2015 – 31 december 2019. Deze instroom
betreft de populatie niet-ambtenaren die is ontslagen op het tijdstip van instroom;
 het gemiddelde jaarsalaris behorende bij de WIA-instroom per kalenderjaar;
 de gemiddelde duur van het dienstverband, uitgaande van CBS-cijfers voor de Nederlandse beroepsbevolking
(werknemers).
In de raming is voorts rekening gehouden met de geschatte toekennings- resp. gebruikskans van de compensatie door
werkgevers. Met name als gevolg van onzekerheden in de laatstgenoemde kansen, is er sprake van een bandbreedte in
onze raming ten aanzien van het uiteindelijk te betalen bedrag. Deze bandbreedte ligt tussen € 930 miljoen en
€ 1.440 miljoen. Tenslotte is geen rekening gehouden met door werkgevers op de transitievergoeding in mindering
gebrachte transitie- en inzetbaarheidskosten.
De compensatie is in 2019 voor een groot gedeelte gefinancierd door de verhoging van de Awf-premie met 0,39%,
hetgeen een premieopbrengst voor dit doel van ongeveer € 810 miljoen betekent. Voorts zal van het ministerie SZW
met betrekking tot deze post in 2020 en 2021 in totaal een rijksbijdrage worden ontvangen van ongeveer
€ 62,5 miljoen met betrekking tot de werknemers in het bijzonder onderwijs. Deze baat is onder de resultaatpost
‘Rijksbijdragen’ verantwoord.
Jubilea
De voorziening is getroffen voor de kosten van jubileumuitkeringen bij het bereiken van een dienstverband van 25 jaar
en 40 jaar, en bij pensionering. Hierbij is rekening gehouden met de blijfkans.
Sociaal plan
Deze voorziening is gevormd voor de afvloeiingskosten van niet-actieve medewerkers in het kader van reorganisaties
die het gevolg zijn van wijzigingen in wet- en regelgeving, afnemend werkaanbod en diverse doelmatigheids- en
efficiencytrajecten.
Loondoorbetaling bij ziekte
De voorziening is gevormd voor op balansdatum bestaande verplichtingen tot het in de toekomst doorbetalen van
beloningen aan personeelsleden die op balansdatum naar verwachting blijvend geheel of gedeeltelijk niet in staat zijn

98
UWV jaarverslag 2019

om werkzaamheden te verrichten door ziekte of arbeidsongeschiktheid. In deze voorziening zijn tevens begrepen de
transitievergoedingen te betalen aan deze personeelsleden.
Overige voorzieningen
De voorziening huurafkoop/leegstand is gevormd voor de kosten van huurovereenkomsten, voor de periode waarin wij
als gevolg van de reorganisatie niet langer gebruikmaken van de gehuurde locaties. De voorziening bedraagt ultimo
boekjaar € 1 miljoen.
De voorziening terugbouwverplichtingen is gevormd voor de contractueel overeengekomen verplichtingen om gehuurde
panden bij het beëindigen van huurovereenkomsten op te leveren in ‘oorspronkelijke staat’. De voorziening bedraagt
ultimo boekjaar € 3 miljoen.
De voorziening transitievergoedingen is gevormd als uitvloeisel van de Wet werk en zekerheid (Wwz). Volgens de Wwz
ontvangen werknemers bij onvrijwillig ontslag een financiële vergoeding: de transitievergoeding. De voorziening is
getroffen voor medewerkers met een tijdelijk dienstverband dat zal worden beëindigd in 2020 of daarna. De voorziening
bedraagt ultimo boekjaar € 1 miljoen.

Kortlopende schulden (9)
Tabel: Kortlopende schulden
Bedragen x € 1 miljoen

31 december 2019

31 december 2018

Programmakosten
Nog te betalen uitkeringen

1.311

1.425

Nog af te dragen belastingen

319

329

Nog af te dragen premies sociale verzekeringen

471

449

-

1.648

Opgenomen middelen
Nog te verrekenen rijksbijdragen

12

-

Overige schulden en overlopende passiva

9

8
2.122

3.859

Uitvoeringskosten
Leveranciers

60

52

Belastingen en premies sociale verzekeringen

72

61

Pensioenen en VUT

3

2

Overige schulden en overlopende passiva

66

62

Totaal

201

177

2.323

4.036

Alle kortlopende schulden hebben een looptijd korter dan een jaar. De reële waarde van de schulden benadert de
boekwaarde, gegeven het kortlopende karakter van de schulden.
Nog te betalen uitkeringen
De nog te betalen uitkeringen bestaat uit € 798 miljoen vakantiegeldverplichtingen en € 513 miljoen nog te betalen
uitkeringen over 2019 die in 2020 zijn vastgesteld, alsmede crediteuren inzake uitkeringen die betaald zijn door andere
EU-landen (EU-Verordening nr. 883/2004). In het boekjaar 2018 was in deze post € 97 miljoen opgenomen als gevolg
van de verplichting voor de Compensatieregeling ZEZ.
Nog af te dragen belastingen
De nog af te dragen belastingen bestaan voornamelijk uit de loonbelasting en de premies volksverzekeringen die zijn
ingehouden op de uitkeringen over de maand december en nog aan de Belastingdienst zijn verschuldigd.
Nog af te dragen premies sociale verzekeringen
De nog af te dragen premies sociale verzekeringen bestaan voor € 243 miljoen uit de premies
werknemersverzekeringen, de werkgeversheffing Zorgverzekeringswet en de Wet kinderopvang van de uitkeringen over
de maand december die nog aan de Belastingdienst zijn verschuldigd. Over de vakantiegeldverplichtingen en de nog te
betalen uitkeringen verwachten wij € 228 miljoen te moeten afdragen.
Opgenomen middelen
De opgenomen middelen houden verband met de financiering van de vermogenstekorten. Bij een tekort aan liquide
middelen maken wij ingevolge artikel 120, lid 4 van de Wfsv uitsluitend gebruik van de kredietfaciliteiten die de minister
van Financiën verleent. Bij een tekort in rekening-courant blijven de voorwaarden voor het aanhouden van een

99
UWV jaarverslag 2019

rekening-courant bij de minister van Financiën van toepassing. Aanvullende afspraken over de termijnen waarop de
terugbetaling moet plaatsvinden, zijn daarom niet aan de orde. Ultimo 2019 is het totaalsaldo van de rekeningencourant positief en daarom onder de liquide middelen opgenomen.
Nog te verrekenen rijksbijdragen
De nog te verrekenen rijksbijdragen hebben betrekking op het ministerie van SZW voor een bedrag van € 11,9 miljoen
(schuld), op het ministerie van OCW voor € 0,5 miljoen (vordering met betrekking tot de WOOS) en op het ministerie
van VWS voor € 0,6 miljoen (schuld met betrekking tot de Wmo 2015). De afrekening met SZW, OCW en VWS vindt
in 2020 plaats op basis van de gegevens in de hieronder opgenomen afrekentabel.
Tabel: Nog te verrekenen rijksbijdragen
Bedragen x € 1.000

Programmakosten 2019

Uitvoeringskosten 2019

Afrekening

3.151.551

3.172.000

-20.449

151.930

141.938

9.992

-10.457

89.209

91.100

-1.891

118.453

115.274

3.179

1.288

-

-

-

20.000

20.000

-

-

Wmo 2015

5.448

6.000

-552

1.447

1.531

-84

-636

WOOS

25.037

24.500

537

1.351

1.400

-49

488

3.271.245 3.293.600

-22.355

293.181

280.143

13.038

-9.317

Wajong
Re-integratie Wajong*
Beoordeling gemeentelijke doelgroep

Totaal Afj

Realisatie Voorschot

Totaal

Realisatie Voorschot

Afrekening

Tegemoetkomingen WAO

60.944

60.500

444

1.400

1.400

-

444

Tegemoetkomingen WIA-IVA

34.734

34.000

734

-

-

-

734

Tegemoetkomingen WIA-WGA

55.112

55.200

-88

-

-

-

-88

Tegemoetkomingen WAZ

2.482

2.400

82

-

-

-

82

Tegemoetkomingen Wajong

65.968

65.900

68

-

-

-

68

Toeslagenwet (incl. BIA)

436.241

442.200

-5.959

-

-

-

-5.959

IOW

99.369

94.900

4.469

2.619

2.586

33

4.502

754.850

755.100

-250

4.019

3.986

33

-217

Wazo-ZEZ

75.635

72.900

2.735

1.537

3.500

-1.963

772

Totaal Aof

75.635

72.900

2.735

1.537

3.500

-1.963

772

Basisdienstverlening

-

-

-

93.778

93.778

-

-

Wsw-indicatiestelling

-

-

-

4.048

4.048

-

-

Scholingsbudget WW

8.695

9.980

-1.285

1.020

1.020

-

-1.285

Regeling vouchers kansberoep

-2.017

0

-2.017

-

-

-

-2.017

35

0

35

-

0

-

35

6.713

9.980

-3.267

98.846

98.846

-

-3.267

4.108.443 4.131.580

-23.137

397.583

386.475

11.108

-12.029

Totaal Toeslagenfonds

Tegemoetkoming dagloonbesluit WW
Totaal AWf
Totaal nog te verrekenen
*

inclusief de baten uit ESF-subsidies

In de afrekentabel is niet de verwachte rijksbijdrage opgenomen van ongeveer € 62,5 miljoen voor de Compensatie
transitievergoeding met betrekking tot de werknemers in het bijzonder onderwijs. Deze bijdrage is onder de
resultaatpost ‘Rijksbijdragen’ verantwoord, en zal in 2020 en 2021 worden ontvangen. Daarnaast is de subsidieregeling
onderzoek IPS-CMD van € 0,3 miljoen niet in de afrekentabel opgenomen omdat het een storting betreft die niet wordt
afgerekend.
Overige schulden en overlopende passiva (Programmakosten)
Hieronder zijn opgenomen de nog te betalen re-integratielasten, en rekeningen-courant met derden. Verder gaat het
om uitkeringen en overige schulden waarvan de betaling en/of administratieve verwerking nog niet heeft
plaatsgevonden.
Overige schulden en overlopende passiva (Uitvoeringskosten)
Hieronder zijn onder meer opgenomen de nog te betalen vakantiedagen en vooruit ontvangen huurkortingen.

100
UWV jaarverslag 2019

Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen
Meerjarige financiële verplichtingen uitvoeringskosten
Wij hebben verplichtingen die voortvloeien uit langlopende overeenkomsten in verband met uitvoeringskosten. De
volgende tabel geeft een overzicht van de hiermee gemoeide bedragen naar vervaltermijn.
Tabel: Vervaltermijnen langlopende overeenkomsten
Bedragen x € 1 miljoen

< 1 jaar

1-5 jaar

> 5 jaar

Totaal

Huurcontracten

58

186

34

278

Energiecontracten

4

3

-

7

Projecten huisvesting

5

-

-

5

Autoleasecontracten

3

6

0

9

Automatiseringscontracten

80

10

-

90

150

205

34

389

Totaal

Meerjarige financiële verplichtingen programmakosten
UWV sluit contracten af met re-integratiebedrijven voor de re-integratie van arbeidsgehandicapten. De facturering vindt
deels plaats nadat de diensten zijn geleverd. De resterende verplichtingen van de lopende re-integratietrajecten zijn niet
in de balans opgenomen. Deze verplichtingen bedragen eind 2019 € 19,5 miljoen voor trajecten gestart in 2017, 2018
en 2019 (eind 2018: € 21 miljoen voor trajecten gestart in 2016, 2017 en 2018). Op basis van ervaringscijfers is onze
inschatting dat hiervan € 0,7 miljoen als langlopend (1-5 jaar) kan worden beschouwd. Bij de vaststelling van de
verplichtingen is rekening gehouden met de invloed van resultaatfinanciering.
UWV verstrekt re-integratievoorzieningen voor mensen met structurele functionele beperkingen. Afhankelijk van het
type voorziening betreft dit eenmalige betalingen, periodieke betalingen en/of leasecontracten. Voor alle doelgroepen
samen is de omvang van de met deze re-integratievoorzieningen samenhangende verplichtingen eind 2019
€ 44,1 miljoen (eind 2018: € 33,1 miljoen). De relatief sterke stijging wordt veroorzaakt door het feit dat wij vanaf
1 juli 2019 Tolkvoorzieningen Leefdomein uitbetalen in opdracht van het ministerie van VWS. De daarmee
samenhangende verplichting ultimo 2019 bedraagt € 10,9 miljoen. Op basis van ervaringscijfers is onze inschatting dat
hiervan € 0,3 miljoen als langlopend (1-5 jaar) kan worden beschouwd.
Niet-verwerkte vorderingen
ESF-subsidies: Wij hebben bij het ministerie van SZW een declaratie ingediend van € 13,5 miljoen in het kader van de
subsidieregelingen van het Europees Sociaal Fonds. Het ministerie zal de declaratie in de loop van 2020 controleren.
Uitkeringen aan gedetineerden: Begin juni 2019 was er in de media aandacht voor gedetineerden en voortvluchtigen
die ten onrechte een uitkering ontvangen. Uitkeringsgerechtigden die in detentie worden genomen zijn verplicht dit te
melden aan UWV. Om niet volledig afhankelijk te zijn van uitkeringsgerechtigden, ontvangt UWV dagelijks van de Dienst
Justitiële Inrichtingen (DJI) gegevens over nieuwe gedetineerden. We vergelijken deze signalen met de gegevens in
onze uitkeringssystemen om te bepalen of we de uitkering moeten stopzetten. We hebben op basis van intern
onderzoek vastgesteld dat het matchingsproces van de Ziektewet en de Werkloosheidswet een periode niet sluitend
was. We bereiden op dit moment samen met DJI/Justitiële Informatiedienst (Justid) de terugvordering voor van
uitkeringen die de afgelopen jaren ten onterechte aan gedetineerden in Nederland zijn verstrekt. Deze handmatige
herstelactie start begin maart en moet 1 mei 2020 zijn afgerond.
Niet-verwerkte verplichtingen
Toepassing van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid: In de periode 1 januari 2013 – 24 november 2014
heeft UWV op grond van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid boetes opgelegd onder het regime van
100% boete. Naar aanleiding van een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) op 24 november 2014 heeft
UWV een substantiële versoepeling van het boetebeleid doorgevoerd. Door de minister van SZW is in 2015 besloten dat
de uitspraak van de CRvB niet met terugwerkende kracht zou worden toegepast. Op 7 maart 2019 heeft de CRvB
uitspraak gedaan over herzieningsverzoeken van boetes die zijn opgelegd in de periode 1 januari 2013 –
24 november 2014. De CRvB vindt het niet aanvaardbaar dat er, gezien de uitspraak van 24 november 2014, geen
overgangsrecht tot stand is gebracht. De CRvB heeft in de uitspraak van 7 maart 2019 een aantal richtlijnen gegeven
op basis waarvan UWV herzieningsverzoeken zal beoordelen. Deze beoordelingswerkzaamheden zullen naar
verwachting tot eind 2020 duren. De omvang van de hieruit voortvloeiende verplichting is niet te kwantificeren. De
omvang van de opgelegde boetes was over 2013 € 18 miljoen en over 2014 € 52 miljoen.
Overige niet-verwerkte verplichtingen: Jaarlijks dienen derden claims bij ons in, omdat zij menen UWV aansprakelijk te
kunnen stellen voor geleden schade. Bij toewijzing van alle nog af te handelen claims kan dit leiden tot maximaal
€ 2 miljoen aan extra kosten. Wij zijn betrokken in verscheidene beroepszaken op het gebied van de sociale zekerheid.
Uitspraken in deze zaken kunnen gevolgen hebben voor zowel de programma- als de uitvoeringskosten.

101
UWV jaarverslag 2019

7.7. Toelichting op de staat van baten en lasten
Baten wettelijke taken sociale verzekeringen
Premiebaten (10)
De premiebaten bestaan nagenoeg geheel uit premiebaten over het premiejaar 2019 en voor een klein deel uit
gerealiseerde premiebaten over oudere premiejaren. De hoogte van de premiebaten wordt beïnvloed door de hoogte
van de premieloonsommen, de vastgestelde premiepercentages en de overgang van werkgevers van en naar het
eigenrisicodragerschap. De premiebaten kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Tabel: Premiebaten
Bedragen x € 1 miljoen

2019

2018

Basispremie WAO/WIA (Aof)

16.346

15.151

Gedifferentieerde premie Whk

1.855

1.750

Premie sectorfondsen

1.546

2.480

Premie WW-AWf

7.484

5.681

408

394

27.639

25.456

Ufo-premie
Totaal

In de hiernavolgende tabel zijn de ontwikkelingen in de vastgestelde premiepercentages per wet ten opzichte van 2018
weergegeven.
Tabel: Premiepercentages
Percentages

2019

2018

Mutatie
in %-punten

Basispremie WAO/WIA (Aof)

6,46

6,27

0,19

Gedifferentieerde premie Whk*

1,24

1,22

0,02

Premie sectorfondsen**

0,77

1,28

-0,51

Premie WW-AWf

3,60

2,85

0,75

Ufo-premie

0,78

0,78

0,00

*

Rekenpremie

** Gemiddeld gerealiseerd percentage

Het ministerie van SZW stelt de basispremie WAO/WIA, de premie WW-AWf en de Ufo-premie vast. Daarbij wordt geen
rekening gehouden met de door UWV verwachte fondsvermogens. Voor de premie sectorfondsen wordt door UWV een
advies uitgebracht aan de minister van SZW, waarna de minister de premies vaststelt. UWV stelt de gedifferentieerde
premies Whk vast.
Het premiepercentage Whk is het rekenpercentage voor de WGA en Ziektewet-flex. De premiedelen WGA en Ziektewetflex worden betaald door werkgevers die bij UWV verzekerd zijn. Voor deze premiedelen kunnen werkgevers ook kiezen
voor eigenrisicodragerschap.
Het gemiddelde premiepercentage voor de sectorfondsen wordt in de fondsennota’s berekend op basis van de
vastgestelde percentages, met als wegingsfactoren de geraamde premielonen per sector. Voor de jaarrekening wordt de
berekening uitgevoerd met de gerealiseerde premies en premielonen, omdat de geraamde premielonen na de
ontvangst van de loonaangiftegegevens over december als wegingsfactoren niet langer actueel zijn.
Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de Januarinota 2020 - Ontwikkelingen wetten en fondsen UWV
2019‑2020.

102
UWV jaarverslag 2019

Rijksbijdragen (11)
De rijksbijdragen per fonds zijn als volgt:
Tabel: Rijksbijdragen
Bedragen x € 1 miljoen

Afj

Programmakosten

Uitvoeringskosten

Totaal

2019

2018

2019

2018

2019

2018

3.271

3.214

293

264

3.564

3.478

Toeslagenfonds

755

734

4

3

759

737

Aof

76

165

2

3

78

168

AWf

70

21

98

99

168

120

4.172

4.134

397

369

4.569

4.503

Totaal

Voor een specificatie van de rijksbijdragen per wet/regeling verwijzen wij naar de tabel Nog te verrekenen rijksbijdragen
op pagina 100.

103
UWV jaarverslag 2019

Programmakosten
Wij rubriceren de lasten onder de wet respectievelijk het fonds waarin deze lasten zijn geregeld.
Tabel: Lasten naar wet en fonds
Bedragen x € 1 miljoen

Uitkeringen

Sociale
lasten

Overige
baten en
lasten*
2019 2018

2019

2018

2019

2018

WAO

3.938

4.132

719

738

1

0

WIA-IVA

2.889

2.513

540

457

-26

-25

WIA-WGA

2.872

2.669

537

490

61

54

113

125

7

8

0

3.026

2.968

205

199

WW

3.643

4.090

713

IOW

93

72

7

Ziektewet

1.748

1.645

Wazo

1.165

1.120

71

Uitvoeringskosten**
2019

Totaal

2018

2019

2018

89

87

4.747

4.957

129

102

3.532

3.047

372

317

3.842

3.530

0

3

3

123

136

76

89

291

263

3.598

3.519

790

-85

-85

640

637

4.911

5.432

6

0

0

3

2

103

80

332

306

71

69

319

304

2.470

2.324

218

204

0

0

7

6

1.390

1.330

161

4

4

0

0

2

3

77

168

-

-

-

-

1.180

-

-

-

1.180

442

LASTEN PER WET
Arbeidsongeschiktheid

WAZ
Wajong
Werkloosheid

Ziekte en zorg

Wazo-ZEZ
Overig
Compensatie transitievergoeding
Toeslagenwet

371

377

66

66

-1

-1

-

-

436

Wmo 2015

-

-

-

-

6

-

1

-

7

-

WOOS
Kaderwet SZWsubsidies***
Wbo

-

-

-

-

25

23

1

1

26

24

-

-

-

-

7

1

1

1

8

2

-

-

-

-

12

12

-

-

12

12

19.929 19.872

3.348

3.268

1.327

137

1.858

1.726

Aof

10.271

9.985

1.898

1.784

85

82

665

583

12.919

12.434

Whk

1.599

1.373

312

262

11

6

121

97

2.043

1.738

Sectorfondsen

1.886

1.912

364

360

-150

-132

154

176

2.254

2.316

AWf

2.496

2.998

478

571

1.275

70

600

574

4.849

4.213

Ufo

33

39

19

21

0

0

21

27

73

87

Afj

2.960

2.902

205

199

107

112

293

265

3.565

3.478

684

663

72

71

-1

-1

4

4

759

737

19.929 19.872

3.348

3.268

1.327

137

1.858

1.726

Totaal

26.462 25.003

LASTEN PER FONDS

Toeslagenfonds
Totaal
*

Inclusief rentebaten en -lasten.

**

Inclusief netto-omzet uitvoeringskosten.

26.462 25.003

*** Betreft de Regeling scholing kansberoep en het scholingsbudget UWV.

Uitkeringen (12)
De uitkeringen zijn inclusief vakantiegelden en zijn per 1 januari 2019 met 1,35% en per 1 juli 2019 met 1,23%
geïndexeerd. In deze post is onder de wet WW en het AWf voor € 0 miljoen (2018: € 19 miljoen) aan uitkeringen
opgenomen in het kader van de Tijdelijke regeling tegemoetkomingen dagloonbesluit WW.
De vorming dan wel vrijval van de voorzieningen voor oninbare faillissementsvorderingen en uitkeringsdebiteuren is
opgenomen onder de uitkeringen respectievelijk de sociale lasten.
De verhaalde WW-uitkeringen en sociale lasten op overheidswerkgevers zijn in mindering gebracht op de uitkeringen
respectievelijk de sociale lasten. Deze uitkeringen worden verantwoord in het Ufo. Voor 2019 bedroeg het verhaal op

104
UWV jaarverslag 2019

overheidswerkgevers inzake uitkeringen € 260 miljoen (2018: € 301 miljoen) en inzake sociale lasten € 39 miljoen
(2018: € 45 miljoen).
De verhaalde WGA-uitkeringen en sociale lasten op eigenrisicodragende werkgevers zijn eveneens in mindering
gebracht op de uitkeringen respectievelijk de sociale lasten. Deze uitkeringen worden verantwoord in de Whk.
Voor 2019 bedroeg het verhaal inzake uitkeringen € 307 miljoen (2018: € 310 miljoen) en inzake sociale lasten
€ 53 miljoen (2018: € 52 miljoen).
De WAZ en WAO zijn wetten die respectievelijk in 2004 en 2005 zijn beëindigd. Voor de WAO is de WIA in de plaats
gekomen. Per saldo zijn de uitkeringslasten van de WAO, WAZ en WIA ten opzichte van 2018 gestegen van
€ 9.439 miljoen naar € 9.812 miljoen (4,0%). Hiervan is een groot deel toe te rekenen aan indexeringen. Daarnaast
neemt de instroom in de WIA geleidelijk toe mede als gevolg van de stijging van de pensioenleeftijd. Oudere
werknemers hebben een hogere instroomkans in de WIA.
De daling van de WW-uitkeringen is het gevolg van de economische hoogconjunctuur die zich in 2019 heeft voortgezet.
De stijging bij het IOW heeft deels te maken met een wijziging van de grondslag voor de berekening van de uitkering
hetgeen tot hogere uitgaven heeft geleid.
De daling van de Wazo-ZEZ-uitkeringen van € 161 miljoen in 2018 naar € 71 miljoen in 2019 wordt veroorzaakt door
de Tijdelijke regeling compensatie zelfstandigen, beroepsbeoefenaren en meewerkende echtgenoten bevallen in het
tijdvak 7 mei 2005 tot 4 juni 2008 (kortweg: Compensatieregeling ZEZ). Hiervoor was in het boekjaar 2018 een
kostenpost van ruim € 97 miljoen opgenomen. In 2019 is hiervoor € 2 miljoen als nagekomen last verantwoord.
De daling bij de Toeslagenwet met € 6 miljoen wordt grotendeels veroorzaakt door twee tegengestelde effecten.
Enerzijds zorgt de afname van WW-uitkeringen ook voor een vermindering van de toeslagen op deze moederwet.
In 2018 waren de lasten € 60 miljoen; in 2019 € 49 miljoen. Anderzijds zijn de lasten van
arbeidsongeschiktheidswetten gestegen hetgeen ook zijn weerslag heeft op de uitbetaalde toeslagen op deze wetten.
De toeslagen op de arbeidsongeschiktheidswetten zijn gestegen van € 278 miljoen naar € 284 miljoen.
In 2018 is een onvolkomenheid geconstateerd in de fondsverantwoording van bepaalde WIA-uitkeringen die in
voorgaande jaren zijn geboekt. Over de boekjaren 2011 tot en met 2017 is in dat boekjaar derhalve een fondscorrectie
doorgevoerd. Voor het Aof was dit een last van, exclusief sociale lasten, € 106 miljoen en voor Whk, Sectorfondsen en
Ufo een bate van respectievelijk € 85 miljoen, € 20 miljoen en € 1 miljoen.
Sociale lasten (13)
De sociale werkgeverslasten volgen de uitkeringen naar wet- en fondsindeling. De lasten in het kader van de Tijdelijke
regeling tegemoetkomingen dagloonbesluit WW bedragen € 0 miljoen. De fondscorrectie werkgeverslasten met
betrekking tot de in de toelichting op resultaatpost Uitkeringen (12) genoemde onvolkomenheid was een last voor het
Aof van € 19 miljoen en voor Whk, Sectorfondsen alsmede Ufo een bate van respectievelijk € 15 miljoen, € 4 miljoen en
afgerond € 0 miljoen.
Overige baten en lasten (14)
De overige baten en lasten kunnen als volgt worden gespecificeerd:

105
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Overige baten en lasten
Bedragen x € 1 miljoen

2019

2018

Overige baten
Ontvangsten uit overige verhaalszaken uit regres

69

72

Boetes

8

8

Baten ESF inzake re-integratie

5

-

Rentebaten niet voortvloeiend uit rekening-courant Financiën

10

9

Diverse overige baten

0

0
92

89

Overige lasten
Inkoop arbeidsbemiddeling voor arbeidsbeperkten

86

85

Werkvoorzieningen

71

75

Onderwijsvoorzieningen

25

23

Subsidie aan instellingen

13

13

Scholingsbudget 2018–2020

9

-

Wmo 2015

6

-

Ziektewet-arbointerventies

2

2

Regeling scholing kansberoep

-2

1

Programmakosten overig

0

1

Totaal re-integratielasten

210

200

Compensatie transitievergoeding

1.180

-

Bijdrage aan SER

12

12

Proceskosten en vergoeding rechtsbijstand

9

8

Reiskosten cliënten

3

3

Rentelasten niet voortvloeiend uit rekening-courant Financiën

2

1

Diverse overige lasten

3

Totaal

2
1.419

226

1.327

137

Voor de Compensatie transitievergoeding verwijzen wij naar de toelichting op de voorzieningen (pagina 98).
In de lasten per fonds komen ook onderlinge fondsbijdragen tot uitdrukking die in de tabel Overige baten en lasten zijn
geëlimineerd. Het AWf en het Aof verstrekken op basis van verschillende regelingen onderlinge fondsbijdragen aan de
sectorfondsen voor een totaalbedrag van € 146 miljoen (2018: € 129 miljoen):
 Ten laste van het AWf komt € 61 miljoen (2018: € 44 miljoen) ten gunste van alle sectorfondsen ter compensatie
van het doorbetalen van de uitkeringen WW aan werklozen bij ziekte gedurende maximaal dertien weken
(Ziektewet). In het cijfer van 2018 ad € 44 miljoen is een correctie van € 11 miljoen bate verwerkt over 2017.
 Ten laste van het Aof komt € 85 miljoen (2018: € 85 miljoen) voor het gedeeltelijk compenseren van de ziekengelden WGA-lasten in de sector uitzendbedrijven.
De baten (Sectorfondsen) respectievelijk lasten (AWf) inzake de zogenoemde lastenplafondregeling (WW) ter
financiering van uitzonderlijk hoge lasten waren zowel in 2019 als 2019 nihil.

106
UWV jaarverslag 2019

Uitvoeringskosten
Tabel: Uitvoeringskosten naar wet
Bedragen x € 1 miljoen

Regulier

Frictiekosten

W&R
projecten

Totaal

2019

2018

2019

2018

2019

2018

2019

2018

WAO

82

79

5

5

2

3

89

87

WIA - IVA

120

95

8

6

1

1

129

102

WIA - WGA

347

294

23

22

2

1

372

317

3

3

-

-

-

-

3

3

272

244

16

17

3

2

291

263

WW

596

590

39

42

5

5

640

637

IOW

3

2

-

-

-

-

3

2

Arbeidsongeschiktheid

WAZ
Wajong
Werkloosheid

Ziekte en zorg
Ziektewet

300

285

17

18

2

1

319

304

Wazo

6

5

1

1

-

-

7

6

Wazo-ZEZ

2

3

-

-

-

-

2

3

Overig
Wmo 2015

1

-

-

-

-

-

1

-

WOOS

1

1

-

-

-

-

1

1

Kaderwet SZW-subsidies

1

1

-

-

-

-

1

1

1.734

1.602

109

111

15

13

1.858

1.726

Totaal

De toedeling van de uitvoeringskosten naar wet en fonds is gebaseerd op de notitie Toerekening uitvoeringskosten
UWV 2019. De notitie bevat de verdeelsleutels voor de toedeling van de kosten naar wet en fonds. Deze toedeling vindt
onder meer plaats op basis van het activiteitenniveau per wet en fonds. Over de notitie is overeenstemming bereikt met
het ministerie van SZW. Op grond van deze notitie krijgen de Toeslagenwet en de Wet op de bedrijfsorganisatie (Wbo)
geen uitvoeringskosten toegerekend.
Tabel: Realisatie uitvoeringskosten versus begroting
Bedragen x € 1 miljoen

Realisatie
2019

Begroting
2019

Realisatie
2018

Begroting
2018

Personeel

1.374

1.329

1.259

1.258

Huisvesting

108

110

107

111

Automatisering

207

215

200

220

Overige kosten

45

42

36

39

1.734

1.696

1.602

1.628

Bijzondere baten

-

-

-

-

Bijzondere lasten

-

-

-

-

1.734

1.696

1.602

1.628

114

110

107

98

Frictiekosten personeel

10

10

17

25

Frictiekosten huisvesting

0

0

0

1

10

10

17

26

1.858

1.816

1.726

1.752

Structurele uitvoeringskosten wettelijke dienstverlening

Totaal uitvoeringskosten wettelijke dienstverlening
Projectkosten

Totaal frictiekosten
Totaal

107
UWV jaarverslag 2019

Ten opzichte van 2018 zijn de gerealiseerde uitvoeringskosten met € 132 miljoen toegenomen. Naast het loonprijs
effect van € 48 miljoen zijn de belangrijkste redenen voor deze toename gelegen in hogere IV-kosten (€ 23 miljoen), de
toegenomen artsencapaciteit (€ 17 miljoen), meer uitzendkrachten (€ 17 miljoen) en hogere kosten van externe inleen
(€ 10 miljoen). Daarnaast zijn er hogere reserveringen opgenomen, onder meer voor niet‑opgenomen vakantiedagen
en voor loondoorbetaling bij ziekte.
In het vervolg van deze paragraaf wordt een korte toelichting gegeven op de uitvoeringskosten per kostensoort inclusief
projectkosten, zoals opgenomen in de staat van baten en lasten.
Personeelskosten (15)
Tabel: Personeelskosten
Bedragen x € 1 miljoen

2019

2018

Lonen en salarissen

895

842

Sociale lasten

157

143

Pensioenen

119

115

Externe inleen

207

167

Frictiekosten personeel

10

17

Overige personeelskosten

71

61

1.459

1.345

Totaal

Lonen en salarissen – De lonen en salarissen zijn € 53 miljoen (6%) hoger dan in 2018. Deze toename is het gevolg
van een toename van de personele bezetting. Daarnaast zijn de salarissen per 1 januari 2019 conform de cao verhoogd
met 3%.
Pensioenen – De pensioenlasten bedragen € 119 miljoen (2018: € 115 miljoen). De belangrijkste kenmerken van de
pensioenregeling zijn:
 De regeling kan worden getypeerd als een toegezegde bijdrageregeling.
 Het pensioengevend salaris wordt bepaald op basis van middelloon.
 Indexatie vindt plaats voor zover de middelen van het fonds dat toelaten. Voor actieve deelnemers vindt indexatie
plaats op grond van cao-loonsverhogingen, voor gepensioneerden op grond van de prijsindex.
Tussen UWV en de Stichting Pensioenfonds UWV (hierna: het Pensioenfonds) wordt jaarlijks een
financieringsovereenkomst afgesloten. In de financieringsovereenkomst is onder meer vastgelegd dat de door
werkgever en deelnemers gezamenlijk verschuldigde jaarlijkse premie niet meer bedraagt dan de door cao-partijen
vastgestelde maximale premie, evenals de premiegrondslag. De in de cao 2019–2020 vermelde maximale premie
bedraagt 20%. De feitelijke premie voor 2019 is door het bestuur van het Pensioenfonds vastgesteld op 20% van de
bruto salarissom met een (maximaal) opbouwpercentage van 1,738%.
De dekkingsgraad geeft de verhouding weer tussen de bezittingen (aandelen, obligaties, vastgoed etc.) en de
verplichtingen (de waarde van alle nu en in de toekomst uit te keren pensioenen) van het fonds. De
beleidsdekkingsgraad is de gemiddelde dekkingsgraad over de afgelopen twaalf maanden, dit is de basis waarop
pensioenfondsen hun beleid moeten afstemmen. Per 31 december 2019 bedroeg de beleidsdekkingsgraad 101,5%
(103,2% per 31 december 2018). De vereiste dekkingsgraad bedraagt 104,3% ultimo 2019.
De beleidsdekkingsgraad op 31 december 2019 was bepalend voor een eventuele pensioenverlaging. Het Pensioenfonds
maakt echter gebruik van de ‘vrijstellingsregeling’ van de minister van SZW. Dit betekent dat in 2020 de (opgebouwde)
pensioenen niet verlaagd hoeven te worden. De vrijstellingsregeling van de minister geeft een jaar extra tijd om de
dekkingsgraad te herstellen.
Omdat de beleidsdekkingsgraad te laag is, heeft het Pensioenfonds een herstelplan ingediend bij De Nederlandsche
Bank (DNB). In het herstelplan staat hoe het fonds binnen tien jaar weer financieel gezond verwacht te worden. Het
belegd vermogen van het Pensioenfonds bedroeg ultimo 2019 ongeveer € 8,4 miljard (2018: € 7,3 miljard).
Externe inleen – De kosten van externe inleen bedragen € 207 miljoen. De kosten hebben voornamelijk betrekking op
uitzendkrachten en externe inleen van ICT’ers, verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen. De toename in 2019 van
€ 40 miljoen betreft € 20 miljoen extra inhuur van uitzendkrachten voor de ondersteuning van de productie en
€ 20 miljoen hogere externe inleen van ICT’ers en ondersteunende staffuncties.
Frictiekosten personeel – De frictiekosten personeel bedragen € 10 miljoen. Deze frictiekosten bestaan uit de kosten van
de mobiliteitscentra, de dotatie aan de voorziening Sociaal plan en de kosten van premobiliteit.
Overige personeelskosten – Deze kosten betreffen onder meer opleidingskosten, reiskosten en cateringkosten.

108
UWV jaarverslag 2019

Huisvestingskosten (16)
Tabel: Huisvestingskosten
Bedragen x € 1 miljoen

2019

2018

Huren

47

46

Afschrijvingen

12

13

Beveiliging

14

14

Schoonmaak

9

9

Dotatie/vrijval voorzieningen huurafkoop en leegstand

-1

0

Overige huisvestingskosten

24

22

105

104

Totaal

De inkomsten uit onderverhuur bedragen € 1 miljoen (2018: € 1 miljoen) en zijn in mindering gebracht op de
huurlasten.
Automatiseringskosten (17)
De automatiseringskosten betreffen zowel de reguliere als de projectkosten. De personeelskosten van medewerkers
werkzaam in de IV-keten zijn hier niet inbegrepen. In de automatiseringskosten is een bedrag van € 13 miljoen (2018:
€ 8 miljoen) aan afschrijvingslasten begrepen. Er worden geen automatiseringsmiddelen geleased.
Kantoorkosten (18)
In de kantoorkosten is een bedrag van € 3 miljoen (2018: € 3 miljoen) aan afschrijvingslasten begrepen.
Vervoers- en overige kosten (19)
De vervoerskosten betreffen met name de kosten van dienstreizen en leaseauto’s. De kosten voor de
autoleasecontracten bedragen in 2019 € 3 miljoen. De overige kosten hebben onder meer betrekking op medische
informatie en communicatie.

Financiële baten en lasten (20)
Volgens de regelgeving wordt over de dagelijkse saldi van de rekeningen-courant bij de minister van Financiën rente
berekend. Over de creditsaldi van elk van de rekeningen-courant wordt een rente vergoed die gelijk is aan de
daggeldrente. Over de debetsaldi van elk van de rekeningen-courant wordt een rente betaald die gelijk is aan de
daggeldrente. Wanneer de rente negatief is, wordt deze rente gelijkgesteld aan nul.

Accountantshonorarium
De interne accountantsdienst controleert de wettelijke jaarrekening van UWV en geeft hierbij een controleverklaring af.
Ook geeft de Accountantsdienst een controleverklaring af bij de verantwoording over de gegevensverwerking en de
gegevensuitwisseling via de gemeenschappelijke elektronische voorzieningen SUWI.
PricewaterhouseCoopers Accountants (PwC) controleert de publieksversie van de jaarrekening. Hierbij maakt PwC, voor
zover vaktechnisch mogelijk, gebruik van de werkzaamheden van de Accountantsdienst en geeft op basis van deze en
de overige door de externe accountant verrichte werkzaamheden als openbaar accountant van UWV een verklaring
inzake de getrouwheid af bij de publieksversie van de jaarrekening.
In onderstaande tabel worden alle vergoedingen aan PwC verantwoord.
Tabel: Accountantshonorarium
Bedragen x € 1,Onderzoek van de jaarrekening (PwC Accountants N.V.)

2019

2018

272.000

286.000

Andere controleopdrachten

-

-

Adviesopdrachten op fiscaal terrein

-

-

Andere niet-controlediensten (PwC Advisory N.V.)

262.000

161.000

Totaal

534.000

447.000

Conform artikel 2:382a Burgerlijk Wetboek vermelden wij de ten laste van de rechtspersoon gebrachte
accountantshonoraria. Opgegeven worden de lasten ten aanzien van het boekjaar waarop de (controle)werkzaamheden
betrekking hebben.

109
UWV jaarverslag 2019

Verder vermelden we de kosten van de Accountantsdienst zoals deze als last in het boekjaar zijn verantwoord: deze
bedroegen in 2019 € 4,8 miljoen (2018: € 4,7 miljoen). De werkzaamheden waarop deze kosten betrekking hebben
zijn toegelicht in paragraaf 6.2 onder het kopje Intern en openbaar accountant. Circa 45% van deze werkzaamheden
betreft verantwoordingsonderzoeken, waaronder met name de jaarrekening van UWV.

WNT-verantwoording 2019
De Wet normering topinkomens (WNT) is van toepassing op UWV. Het voor UWV toepasselijke bezoldigingsmaximum is
in 2019 € 194.000. Dit betreft het algemeen bezoldigingsmaximum.
Tabel: Bezoldiging topfunctionarissen
Bedragen x € 1,-

Fred
Paling

Guus van
Weelden

Nathalie
van Berkel

Janet
Helder

José
Lazeroms

Voorzitter
RvB

Lid RvB

Lid RvB

Lid RvB

Lid RvB

1/1 - 31/12

1/1 - 31/12

1/9 - 31/12

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)

1,0

1,0

1,0

1/10 31/12
1,0

Dienstbetrekking?

ja

ja

ja

ja

ja

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

180.199

180.199

56.000

37.924

120.133

Beloningen betaalbaar op termijn

13.301

13.301

4.434

3.325

8.867

Totaal bezoldiging 2019

193.500

193.500

60.434

41.249

129.000

Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

194.000

194.000

64.844

48.899

129.156

Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen
bedrag

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Reden waarom de overschrijding al dan niet is
toegestaan

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde
betaling

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Voorzitter
RvB

Lid RvB

-

-

Lid RvB

Gegevens 2019
Functiegegevens
Aanvang en einde functievervulling in 2019

1/1 - 31/8
1,0

Bezoldiging

Gegevens 2018
Functiegegevens
Aanvang en einde functievervulling in 2018

1/1 - 31/12

1/9 - 31/12

-

-

1/1 - 31/12

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)

1,0

1,0

-

-

1,0

Dienstbetrekking?

ja

ja

-

-

ja

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

173.510

57.837

-

-

173.510

Beloningen betaalbaar op termijn

12.979

4.326

-

-

12.979

Totaal bezoldiging 2018

186.489

62.163

-

-

186.489

Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

189.000

63.173

-

-

189.000

Bezoldiging

UWV kent geen leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking voor het verslagjaar 2019. UWV heeft
in 2019 geen toezichthoudende topfunctionarissen.
In 2019 zijn aan topfunctionarissen geen uitkeringen verstrekt wegens beëindiging van het dienstverband.

110
UWV jaarverslag 2019

Tabel: Bezoldiging niet-topfunctionarissen
Bedragen x € 1

Directeur

Directeur

Directeur

1/1 - 31/12

1/1 - 31/12

1/1 - 31/12

1,0

1,0

1,05

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

187.851

186.680

197.402

Beloningen betaalbaar op termijn

13.301

13.301

13.301

Totaal bezoldiging 2019

201.152

199.981

210.703

Individueel toepasselijk drempelbedrag bezoldiging

194.000

194.000

194.000

*

*

**

Gegevens 2019
Functiegegevens
Aanvang en einde functievervulling in 2019
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
Bezoldiging

Verplichte motivering van de overschrijding van het individueel
toepasselijk drempelbedrag bezoldiging: zie
Gegevens 2018
Functiegegevens

Directeur

Directeur

Directeur

1/1 - 31/12

1/1- 31/12

1/1 - 31/12

1,0

1,0

1,05

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

177.309

180.454

190.264

Beloningen betaalbaar op termijn

12.979

12.979

12.979

190.288

193.433

203.243

Aanvang en einde functievervulling in 2018
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
Bezoldiging

Totaal bezoldiging 2018
*

Wordt veroorzaakt door een overeengekomen arbeidsmarkt-/managementtoeslag en de uitbetaling conform cao van het werkgeversdeel van
de pensioenpremie boven de maximale pensioenopbouw.

** Wordt veroorzaakt door een hoger aantal contracturen, een overeengekomen arbeidsmarkt-/managementtoeslag en de uitbetaling conform
cao van het werkgeversdeel van de pensioenpremie boven de maximale pensioenopbouw.

Gemiddeld aantal werknemers
Gedurende het jaar 2019 waren gemiddeld 15.593 werknemers in dienst op basis van een volledig dienstverband
(2018: 15.430). Alle werknemers waren werkzaam in Nederland. Het gemiddeld aantal fte’s per bedrijfsonderdeel was
in 2019 respectievelijk 2018 als volgt:
Tabel: Gemiddeld aantal fte’s
WERKbedrijf

SMZ

Uitkeren

K&S

GD

B&B

Hand- Centrale
having
staven

2018

4.372

3.691

3.225

574

197

965

403

2019

4.538

3.767

3.067

636

199

925

438

Boventallig

Totaal

1.895

108

15.430

1.974

49

15.593

Gebeurtenissen na balansdatum
Na het opstellen van de jaarcijfers 2019 is het coronavirus COVID-19 uitgebroken. De maatregelen om de verspreiding
van het virus af te remmen hebben grote gevolgen voor de economie en voor de dienstverlening van UWV. Wat de
uiteindelijke gevolgen voor de werkgelegenheid zullen zijn, is op dit moment nog niet in te schatten. Om noodlijdende
bedrijven financieel tegemoet te komen en de werkgelegenheid fors te ondersteunen heeft het kabinet in maart de
tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) ingesteld, ter vervanging van de regeling
Werktijdverkorting. UWV gaat deze nieuwe regeling vanaf april 2020 uitvoeren. UWV spant zich tot het uiterste in om
de NOW-regeling snel en verantwoord in te voeren en om de essentiële dienstverlening aan burgers zo veel mogelijk
ongestoord door te laten gaan. Zoals op pagina 89 van de jaarrekening is toegelicht maakt UWV bij een tekort aan
financiële middelen ingevolge artikel 120, lid 4 Wfsv uitsluitend gebruik van de kredietfaciliteiten die door de minister
van Financiën worden verleend. De minister van Financiën is gehouden voor deze tekorten een kredietfaciliteit aan te
bieden. De liquiditeit van UWV, en daarmee de financiële continuïteit van de bedrijfsactiviteiten, is op deze wijze
gewaarborgd.

111
UWV jaarverslag 2019

Amsterdam, 31 maart 2020
Raad van bestuur UWV

Fred Paling, voorzitter

Guus van Weelden

Nathalie van Berkel

Janet Helder

112
UWV jaarverslag 2019

Overige gegevens

113
UWV jaarverslag 2019

8. Overige gegevens
8.1. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Aan de raad van bestuur van UWV

Verklaring over de jaarrekening 2019
Ons oordeel
Naar ons oordeel geeft de in dit jaarverslag opgenomen wettelijke jaarrekening (pagina 85 tot en met 112) een getrouw
beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
op 31 december 2019 en van het resultaat en de kasstromen over 2019 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van
het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW) en de bepalingen bij en krachtens de Wet normering topinkomens
(WNT).
Tevens geven naar ons oordeel
 de rapportage over de financiële rechtmatigheid van de uitkomsten van de taakuitvoering over 2019
(jaarverslag 2019, pagina 74 tot en met 75);
 de weergave van de uitgaven in 2019 aan onderwijsvoorzieningen en aan tolkvoorzieningen in het leefdomein
(jaarverslag 2019, pagina 21 tot en met 22)
een getrouw beeld van de uitkomsten van de taakuitvoering van UWV over 2019 in overeenstemming met de Wet
SUWI en de daarmee verbonden dan wel daaruit voortvloeiende regelgeving, waaronder het Uitvoeringsbesluit
onderwijsvoorzieningen voor jongeren met een handicap en de wet Wmo 2015 (tolkvoorzieningen).
Wat we hebben gecontroleerd
Wij hebben ingevolge artikel 49 lid 3 van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI) de in dit
jaarverslag opgenomen jaarrekening 2019 van het UWV te Amsterdam, de rapportage over de financiële
rechtmatigheid van de uitkomsten van de taakuitoefening over 2019 en de weergave van de uitgaven in 2019 aan
onderwijsvoorzieningen en tolkvoorzieningen in het leefdomein gecontroleerd. De jaarrekening van UWV bestaat uit:
 de balans per 31 december 2019;
 de staat van baten en lasten over 2019;
 het kasstroomoverzicht over het jaar geëindigd op 31 december 2019;
 de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en overige
toelichtingen waarin ook begrepen de WNT‑verantwoording 2019.
Het stelsel voor financiële verslaggeving dat is gebruikt voor het opmaken van de jaarrekening is de wet SUWI
artikel 49 lid 5, Regeling SUWI artikel 5.10a lid 1, bijlage VI bij de Regeling SUWI punt 8 en 10 tot en met 10.6.9,
Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW) en de bepalingen bij en krachtens de WNT.
De basis voor ons oordeel
Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, de
regels inzake de accountantscontrole zoals opgenomen in de Regeling SUWI, paragraaf 5.1b en het Controleprotocol
WNT 2019 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven onder het kopje 'Onze
verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening'.
Onafhankelijkheid
Wij hebben de jaarverantwoording gecontroleerd in onafhankelijkheid van de raad van bestuur van UWV zoals vereist in
de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de
opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en
beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is
als basis voor ons oordeel.
Benadrukking van inherente beperkingen uitkeringen en premiebaten als gevolg van wettelijke
verantwoordelijkheden in loonaangifteketen en keuzes en beperkingen in het uitgevoerde
rechtshandhavingsbeleid
In paragraaf 2.6 Loonaangifteketen en polisadministratie op pagina 48 van het jaarverslag wordt uiteengezet dat de
Belastingdienst, CBS en UWV zelfstandige organisaties zijn, met eigen, wettelijk opgedragen taken. De Belastingdienst
is in de loonaangifteketen verantwoordelijk voor de inning van de premies werknemersverzekeringen, het inwinnen van
de daaraan gerelateerde gegevens op werkgevers- en werknemersniveau en voor het toezicht op de volledigheid,
juistheid en kwaliteit van de aan UWV aangeleverde nominatieve gegevens. De door de belastingdienst aangeleverde

114
UWV jaarverslag 2019

nominatieve gegevens worden door UWV beheerd in de polisadministratie en vormen de basis voor de berekening van
de uitkeringen door UWV.
Wij vestigen tevens de aandacht op de teksten onder de kopjes Beleid ter beperking van misbruik en oneigenlijk
gebruik op pagina 89 en Premieontvangsten belastingdienst op pagina 89 tot en met 90 van de jaarrekening. In deze
teksten wordt uiteengezet dat er onzekerheid blijft bestaan omtrent de juistheid en de volledigheid van door
belanghebbenden zelf verstrekte gegevens als gevolg van:
 de beperkingen in het rechtshandhavingsbeleid van de Belastingdienst;
 de keuzes in het door UWV gevoerde beleid ter beperking van misbruik en oneigenlijk gebruik van uitkeringen.
De daarmee samenhangende inherente onzekerheid over de juistheid van de uitkeringen, de juistheid van mogelijke
terugvorderingen en de volledigheid van de ontvangen premies is door de raad van bestuur van UWV geëvalueerd bij
het opmaken van de jaarrekening. Deze onzekerheden doen naar het oordeel van de raad van bestuur van UWV geen
afbreuk aan het getrouwe beeld van de jaarrekening.
Ons oordeel is niet aangepast als gevolg van deze aangelegenheid.
Benadrukking van gevolgen COVID-19-virus
Wij vestigen de aandacht op de gebeurtenissen na balansdatum op pagina 111 van de jaarrekening, waarin de
gevolgen van het COVID‑19‑virus voor UWV zijn beschreven. Hierin is beschreven dat de uiteindelijke gevolgen voor de
werkgelegenheid op de dienstverlening van UWV en het vanaf april 2020 in uitvoering te nemen tijdelijke
Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) op dit moment nog niet zijn in te schatten. Ons oordeel is niet
aangepast als gevolg van deze aangelegenheid.
Benadrukking van onzekerheid rechtmatige uitvoering tolkvoorzieningen leefvoorzieningen
In paragraaf 1.2 onder het kopje Leefvoorzieningen op pagina 22 van het jaarverslag wordt uiteengezet dat op een
aantal aspecten controles niet mogelijk of moeilijk uitvoerbaar zijn en wordt vertrouwd op de goedkeuring door de
tolkgebruiker. Tevens wordt beschreven dat op onderdelen van de regelgeving voor leefvoorzieningen een nadere
uitwerking door UWV ontbreekt en dat dit leidt tot een onzekerheid met betrekking tot de rechtmatige uitvoering van de
tolkvoorzieningen. Omdat opname van deze passage leidt tot een getrouwe weergave in het Jaarverslag van de
uitgaven in 2019 aan tolkvoorzieningen in het leefdomein is ons oordeel niet aangepast als gevolg van deze
aangelegenheid.
Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd
In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2019 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in
artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub j Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben
gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege
eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in
dit kader vereiste toelichting juist en volledig is.

Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie
Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit:
 het bestuursverslag (pagina 1 tot en met 84);
 de overige gegevens (hoofdstuk 8).
Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie:
 met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat;
 alle informatie bevat die op grond van Titel 9 Boek 2 BW en de Wet- en Regeling SUWI is vereist.
Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de
controle van de jaarrekening of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat.
Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in Titel 9 Boek 2 BW, de Wet en Regeling SUWI en de
Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij
de jaarrekening.
De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het bestuursverslag en
de overige gegevens in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW en de Wet en Regeling SUWI.

Verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening en de accountantscontrole
Verantwoordelijkheden van de raad van bestuur voor de jaarrekening
De raad van bestuur is verantwoordelijk voor:

115
UWV jaarverslag 2019

 het opmaken en het getrouw weergeven van de jaarrekening, alsmede voor het opstellen van de overige onderdelen
van het jaarverslag, alle in overeenstemming met de Wet SUWI en de daarmee verbonden dan wel daaruit
voortvloeiende regelgeving, waaronder het Uitvoeringsbesluit onderwijsvoorzieningen voor jongeren met een
handicap, Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 ten behoeve van de toekenning en de kwaliteit van tolkvoorzieningen voor
auditief beperkten voor het leefdomein en de bepalingen bij en krachtens de WNT;
 een zodanige interne beheersing die de raad van bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening
mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.
Bij het opmaken van de jaarrekening moet de raad van bestuur afwegen of UWV in staat is om zijn werkzaamheden in
continuïteit voort te zetten. Op grond van het gehanteerde verslaggevingsstelsel moet de raad van bestuur de
jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling. De raad van bestuur moet gebeurtenissen en
omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of UWV zijn activiteiten in continuïteit kan voortzetten,
toelichten in de jaarrekening.
Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening
Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en
geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.
Ons controleoordeel beoogt een redelijke mate van zekerheid te geven dat de jaarrekening geen afwijkingen van
materieel belang bevat. Een redelijke mate van zekerheid is een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid
waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle afwijkingen ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als
gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of
gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening
nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van
het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Een meer gedetailleerde beschrijving van onze
verantwoordelijkheden is opgenomen in de bijlage bij onze controleverklaring.
Amsterdam, 31 maart 2020
w.g.
Drs. ing. J.P.M. van Hienen RA
Accountantsdienst UWV
Postbus 58285
1040 HG Amsterdam

116
UWV jaarverslag 2019

Bijlage bij onze controleverklaring over de wettelijke jaarrekening 2019 van UWV
In aanvulling op wat is vermeld in onze controleverklaring hebben wij in deze bijlage onze verantwoordelijkheden voor
de controle van de jaarrekening nader uiteengezet en toegelicht wat een controle inhoudt.
Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening
Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele
oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, de regels inzake de
accountantscontrole zoals opgenomen in de Regeling SUWI, paragraaf 5.1b, het Controleprotocol WNT 2019, ethische
voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze doelstelling is om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat
de jaarrekening vrij van materiële afwijkingen als gevolg van fraude of fouten is. Onze controle bestond onder andere
uit:
 het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg
van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het
verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat
een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van
samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd
voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing;
 het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel
controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet
als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van UWV;
 het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van
de redelijkheid van schattingen door de raad van bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan;
 het vaststellen dat de door de raad van bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Tevens
het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn
waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of UWV zijn activiteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij
concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze
controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen
inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie
die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen
er echter toe leiden dat een organisatie haar continuïteit niet langer kan handhaven;
 het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen;
 het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.
Wij communiceren met de raad van bestuur onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en
over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante
tekortkomingen in de interne beheersing.

8.2. Regeling omtrent verwerking saldo baten en lasten
De programmabaten en -lasten worden toegerekend aan het fonds waaraan bij wet de financiering is opgedragen.
Onze uitvoeringskosten komen - in overeenstemming met de Wet SUWI, artikel 45 lid 2, respectievelijk artikel 117b
lid 7 Wet financiering sociale verzekeringen - ten laste van het Algemeen Werkloosheidsfonds, het
Arbeidsongeschiktheidsfonds, het Arbeidsondersteuningsfonds jonggehandicapten, het Toeslagenfonds, het
Uitvoeringsfonds voor de overheid, de Werkhervattingskas en de sectorfondsen.
In artikel 119 lid 3 Wet financiering sociale verzekeringen is bepaald dat indien met betrekking tot een fonds de lasten
de baten blijken te overtreffen, het tekort niet wordt gedekt uit een ander fonds.
Op grond van artikel 33 van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen is UWV verplicht een egalisatiereserve te
vormen bij een positief begrotingsresultaat. Reeds bij de jaarrekening 2014 heeft de minister van SZW ingestemd met
de vorming van de egalisatiereserve. Voor dotaties, onttrekkingen en vrijval na 2014 is geen voorafgaande instemming
vereist. De egalisatiereserve blijft beperkt tot de uitvoeringskosten en bedraagt maximaal 5% van het gemiddelde van
de jaarbudgetten van de voorgaande drie jaar. Dit komt ultimo 2019 overeen met een bedrag van € 86,5 miljoen.

117
UWV jaarverslag 2019

8.3. Vorming en vrijval fondsen en reserveringen
De bestemmingsfondsen en de egalisatiereserve zijn gevormd ten laste van het fondsvermogen. Het verloop van deze
fondsen en reserveringen in 2019 kan als volgt worden weergegeven:
Tabel: Bestemmingsfondsen en egalisatiereserve
Bedragen x € 1 miljoen

1-1-2019

Onttrekking

Dotatie/
vrijval

31-12-2019

Gebruik in
2020

Gebruik in
2021 e.v.

68,000

-15,000

-

53,000

26,500

26,500

BESTEMMINGSFONDSEN
Frictiekosten
a. Bestedingsplan dienstverlening WW,
Wajong en WIA
b. Overig

120,600

-43,010

-

77,590

20,000

57,590

188,600

-58,010

-

130,590

46,500

84,090

Programmakosten
a. Re-integratie instrumenten

9,200

-

-0,400

8,800

8,800

-

9,200

-

-0,400

8,800

8,800

-

197,800

-58,010

-0,400

139,390

55,300

84,090

3,200

-

-

3,200

3,200

-

-

-

3,165

3,165

3,165

-

2,476

-1,894

1,656

2,238

2,238

-

-

-

2,050

2,050

2,050

-

2,000

-

-

2,000

-

2,000

f. Compensatiereg. transitievergoeding

-

-

0,837

0,837

0,837

-

g. Dashboard arbeidsmarktregio's

-

-

0,556

0,556

0,556

-

h. Landelijk doelgroepregister Opt-out

-

-

0,392

0,392

0,392

-

i. Vereenvoudigen beslagvrije voet

-

-

0,318

0,318

0,318

-

j. Wmebv

-

-

0,128

0,128

0,128

-

k. Zorgverzekeringswet Zorg buitenland

-

-

0,083

0,083

0,083

-

0,032

0,032

0,032

-

Totaal bestemmingsfondsen
EGALISATIERESERVE
Wet- en regelgevingprojecten
a. Implementatie Participatiewet
b. Premiedifferentiatie WW
c. Elektr. gegevensuitwisseling/EESSI
d. Vereenvoudiging Wajong
e. SUB/Walvis

l. WIEG
m. Ned. handelsregister project

0,296

-0,296

-

0,000

-

-

7,972

-2,190

9,217

14,999

12,999

2,000

a. Leerwerkloketten

0,100

-0,100

0,550

0,550

0,550

-

b. Verkorten termijn loonaangifte

0,320

-0,090

-

0,230

0,230

-

c. Programmaraad

1,346

-1,346

0,196

0,196

0,196

-

d. Ondersteuning mensen met afstand
tot de arbeidsmarkt op onderwijsbanen

0,200

-0,017

-

0,183

0,183

-

e. IaW-budget WERKbedrijf - regio's

10,700

-10,700

-

12,666

-12,253

Vrij besteedbaar

46,796

Totaal egalisatiereserve
Totaal fondsen en reserveringen

Reguliere activiteiten

-

-

0,746

1,159

1,159

-

-33,702

-9,963

3,131

3,131

-

67,434

-48,145

-

19,289

17,289

2,000

265,234

-106,155

-0,400

158,679

72,589

86,090

8.4. Statutaire zeggenschap raad van bestuur
In de Wet SUWI, artikel 6 lid 1, is geregeld dat wij een raad van bestuur hebben die met de dagelijkse leiding is belast.
De raad van bestuur oefent de taken en bevoegdheden uit die bij of krachtens de wet aan UWV zijn opgedragen.

118
UWV jaarverslag 2019

Lijst van afkortingen
ADR
Afj
AG
AIOS
ANIOS
Aof
AP
arbo
AVG
Awf
AWVN
BIA
BIN NL
BIO
BIR
BIT
BKR
BKWI
BRM
BRP
BVK
BW
BZK
CAK
CBS
CBSN
CIAO
CID
CJIB
CMD
CRvB
CTI
DAS
DIV
DJI
DNB
EPA
ETL
ESF
ETL
EU
EURES
EZWB
FG
fte
GEB
GDPR
ggz
GVI
GVVA
IaW
IBF
IB&P
ICT
IND
IOW
ITB
IPS
ISO
IV
IVA
JustiD

Auditdienst Rijk
Arbeidsondersteuningsfonds jonggehandicapten
arbeidsgeschiktheid
arts in opleiding tot specialist
arts niet in opleiding tot specialist
Arbeidsongeschiktheidsfonds
Autoriteit Persoonsgegevens
arbeidsomstandigheden
Algemene verordening gegevensbescherming
Algemeen Werkloosheidsfonds
Algemene Werkgeversvereniging Nederland
Tijdelijke wet beperking inkomensgevolgen arbeidsongeschiktheidscriteria
Behavioural Insights Netwerk Nederland
Baseline informatiehuishouding Rijksoverheid
Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst
Bureau ICT-Toetsing
Bureau Krediet Registratie
Bureau Keteninformatisering Werk & Inkomen
business rules management
Basisregistratie personen
Beroepsvereniging voor Klantmanagers
Burgerlijk wetboek
(ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Centraal Administratiekantoor
Centraal Bureau voor de Statistiek
Cybersecuritybeeld Nederland
Centrum Inclusieve Arbeidsorganisatie
commissie van (externe) integriteitsdeskundigen
Centraal Justitieel Incassobureau
Common Mental Disorders
Centrale Raad van Beroep
Coalitie voor Technologie en Inclusie
dynamisch aankoopsysteem
Documentaire informatievoorziening
Dienst Justitiële Inrichtingen
De Nederlandsche Bank
ernstige psychische aandoeningen
Extract, Transform and Load
Europees Sociaal Fonds
Extract, Transform and Load
Europese Unie
European Employment Services
eerstejaars Ziektewet-beoordelingen
functionaris gegevensbescherming
fulltime-equivalent
gegevensbeschermingseffectbeoordeling
General Data Protection Regulation
geestelijke gezondheidszorg
Gemeenschappelijke Verwijsindex
gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid
Integrale activering Wajong
Internationaal Bureau Fraude-informatie
informatiebeveiliging & privacy
Informatie- en communicatietechnologie
Immigratie- en Naturalisatiedienst
Inkomensvoorziening oudere werklozen
Interventieteam Buitenland
Individuele plaatsing en steun
Internationale Organisatie voor Standaardisatie
informatievoorziening(functie)
Inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten
Justitiële Informatiedienst

119
UWV jaarverslag 2019

LAA
LBIO
LDR
LIEC
LIV
LKV
LSI
M&O
MOE
mvo
NOW
NPS
NVAB
NVVG
OCW
OPB&CM
OVB
oWajong
P&C-cyclus
PLM
PoC
PwC
RIEC
RIV
RNI
SER
SMZ
SPOC
SPP
SSB
SSD
STAP
SUB
SUWI
SVB
SZW
1UBO
Ufo
UIP
UMC
UWV
VB
VDAB
VGN
VNG
vog
VWS
Wab
Wajong 2010
Wajong 2015
Walvis
WAO
WAZ
Wazo
Wbo
Wmebv
Wet SUWI
Wfsv
WGA
Whk
WIA
Wibo
WIEG
Wlz
W&R
Wnra
Wmo
WNT
Wsw

Landelijke Aanpak Adreskwaliteit
Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
landelijk doelgroepregister (voor de banenafspraak)
Landelijk Informatie en Expertise Centrum
lage-inkomensvoordeel
loonkostenvoordeel
Landelijke Stuurgroep Interventieteams
misbruik en oneigenlijk gebruik
Midden- en Oost-Europa
maatschappelijk verantwoord ondernemen
tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid
Net Promotor Score
de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde
Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde
(ministerie van) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
operationele procesbesturing en casemanagement
Onderzoek Vermogen Buitenland
oude Wajong
planning- controlcyclus
Parametriseerbare Lever Module
proof of concept
PricewaterhouseCoopers
Regionaal Informatie en Expertise Centrum
re-integratieverslag
Registratie Niet-Ingezetenen
Sociaal Economische Raad
Sociaal-Medische Zaken
Small Private Online Course
strategisch personeelsplan
Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven
secure software development
Stimulering arbeidsmarktpositie
Samenwerking UWV en Belastingdienst
Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen
Sociale Verzekeringsbank
(ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid
één uniforme betaalomgeving
Uitvoeringsfonds voor de overheid
UWV Informatieplan
Universitair Medisch Centrum
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
verantwoord begroten
Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding
Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
verklaring omtrent gedrag
(ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Wet arbeidsmarkt in balans
Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten 2010
Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten 2015
Wet administratieve lastenverlichting en vereenvoudiging in de sociale verzekeringswetten
Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen
Wet arbeid en zorg
Wet op de bedrijfsorganisatie
Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer
Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen
Wet financiering sociale verzekeringen
Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsongeschikten
Werkhervattingskas
Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
Wet invoering betaald ouderschapsverlof
Wet invoering extra geboorteverlof
Wet langdurige zorg
wet- en regelgeving
Wet normalisering rechtspositie ambtenaren
Wet maatschappelijke ondersteuning
Wet normering topinkomens
Wet sociale werkvoorziening

120
UWV jaarverslag 2019

Wtl
WW
WWB
Wwz
zbo
ZEZ

Wet tegemoetkomingen loondomein
Werkloosheidswet
Wet werk en bijstand
Wet werk en zekerheid
zelfstandig bestuursorgaan
regeling Zelfstandige en Zwanger

121
UWV jaarverslag 2019

Colofon
Uitgave
UWV
Financieel-Economische Zaken
Postadres
UWV hoofdkantoor
La Guardiaweg 94
1043 DL Amsterdam
Inlichtingen
06-29514048
Auteurs
Hans Berghuis
Lydia Tabois

Volg ons

Disclaimer
Alles uit deze uitgave mag worden overgenomen, echter uitsluitend met bronvermelding.
UWV © 2020

122
UWV jaarverslag 2019

123
UWV jaarverslag 2019