Besluit van
tot wijziging van het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000 en het Besluit
toevoeging mediation in verband met de vergoeding van reiskosten en
vervolgverhoren, toeslagen, tijdschrijven en enkele andere onderwerpen.
Op de voordracht van Onze Minister voor Rechtsbescherming van PM, directie
Wetgeving en Juridische Zaken, nr. […];
Gelet op de artikelen 37, vijfde lid, en 33e, derde lid, van de Wet op de
rechtsbijstand;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van […], nr. […]);
Gezien het nader rapport van Onze Minister voor Rechtsbescherming van […], nr. […],
Directie Wetgeving en Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel I
Het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000 wordt gewijzigd als volgt:
A
Artikel 1, eerste lid, onderdeel b, subonderdeel 1o, wordt gewijzigd als volgt:
1. De zinsnede “de regionaal directeur voor de arbeidsvoorziening in het kader van het
geven van een oordeel over een ontslagvergunning op grond van artikel 6 van het
Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945” wordt vervangen door “het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen of een commissie als bedoeld in artikel
671a van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek in het kader van voorafgaande
toestemming om een arbeidsovereenkomst op te zeggen”.
2. De zinsnede “de huurcommissie die oordeelt in het kader van de Huurprijzenwet
woonruimte” wordt vervangen door “de huurcommissie die oordeelt in het kader van de
Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte”.
B
Artikel 5a wordt gewijzigd als volgt:
1. Aan het vierde lid wordt een volzin toegevoegd, luidende: Artikel 7, tweede lid, is niet
van toepassing.
2. In de aanhef van het vijfde lid wordt na "gegrondverklaring van het beroep of het
hoger beroep” ingevoegd “, dan wel na intrekking van het besluit hangende dat beroep
of hoger beroep”.

1

C
Artikel 23a wordt gewijzigd als volgt:
1. In het eerste lid wordt “één of meer verhoren” vervangen door “een verhoor door een
opsporingsambtenaar” en wordt “verdachten” vervangen door “een rechtens zijn vrijheid
ontnomen verdachte”.
2. Onder vernummering van het tweede lid tot het vierde lid worden twee leden
ingevoegd, luidende:
2. Indien na rechtsbijstandverlening als bedoeld in het eerste lid rechtsbijstand wordt
verleend tijdens één of meer opvolgende verhoren door een opsporingsambtenaar,
wordt de vergoeding, bedoeld in het eerste lid, eenmaal met 1,5 punt verhoogd.
3. Voor de toepassing van het tweede lid worden niet als opvolgende verhoren
aangemerkt verhoren die aansluitend of nagenoeg aansluitend op elkaar volgen.
D
Artikel 24, tweede lid, komt te luiden:
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op de vergoeding voor het tijdverlet
in verband met reizen overeenkomstig door het bestuur gestelde regels naar een
Aanmeldcentrum in verband met de verlening van rechtsbijstand tijdens het onderzoek
naar de aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als
bedoeld in artikel 28, eerste lid, onderdeel a, van de Vreemdelingenwet 2000.
E
Artikel 25 wordt gewijzigd als volgt:
1. De eerste volzin van het eerste lid komt te luiden:
Voor de kosten die worden gemaakt voor reizen naar de zitting, bedoeld in de artikelen
7, eerste lid, en 18, eerste lid, en naar rechtzoekenden wier vrijheid is ontnomen of
beperkt, wordt een kilometervergoeding toegekend ter hoogte van het bedrag, genoemd
in artikel 31a, tweede lid, onderdeel a, onder 3°, van de Wet op de loonbelasting 1964.
2. Het tweede lid komt te luiden:
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing voor de vergoeding van de kosten
voor reizen overeenkomstig door het bestuur gestelde regels naar een Aanmeldcentrum
in verband met de verlening van rechtsbijstand tijdens het onderzoek naar de aanvraag
tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 28,
eerste lid, onderdeel a, van de Vreemdelingenwet 2000.
3. Onder vernummering van het vierde en vijfde lid tot het derde en vierde lid vervalt
het derde lid.
4. In het derde lid (hernummerd) wordt “de kilometervergoeding, bedoeld in het eerste,
tweede en derde lid,” vervangen door “de kilometervergoeding, bedoeld in het eerste en
tweede lid,”.
F
In artikel 27, tweede lid, wordt “de aanvraag tot het verlenen van een
verblijfsvergunning” vervangen door “de eerste aanvraag tot het verlenen van een
verblijfsvergunning”.
G
In artikel 28, eerste lid, wordt een volzin toegevoegd, luidende: De aanvraag gaat
vergezeld van een specificatie van de met die rechtsbijstandverlening gemoeide
tijdsbesteding overeenkomstig door het bestuur gestelde regels.
H
De bijlage wordt gewijzigd als volgt:
1. In rij A7 wordt “Ondertoezichtstelling (ambtshalve ex art. 1:261 BW)” vervangen door
“Gesloten jeugdhulp (ambtshalve)”
2. Rij A17 vervalt.
3. In eerste kolom wordt de rij-aanduiding “58” vervangen door “A58”.

2

Artikel II
Artikel 9, tweede lid, van het Besluit toevoeging mediation komt te luiden:
2. Voor de kosten die worden gemaakt voor reizen ten behoeve van de verlening van
mediation, bedoeld in het eerste lid, wordt een kilometervergoeding toegekend ter
hoogte van het bedrag, genoemd in artikel 31a, tweede lid, onderdeel a, onder 3°, van
de Wet op de loonbelasting 1964. Artikel 25, derde lid, van het Besluit vergoedingen
rechtsbijstand 2000 is van overeenkomstige toepassing.
Artikel III
Het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000 en het Besluit toevoeging mediation, zoals
die luidden op de dag vóór de datum van inwerkingtreding van dit besluit, blijven van
toepassing op toevoegingen die zijn afgegeven vóór de datum van inwerkingtreding van
dit besluit en piketzaken waarin rechtsbijstand is verleend vóór de datum van
inwerkingtreding van dit besluit.
Artikel IV
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de
verschillende artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan worden vastgesteld.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

De Minister voor Rechtsbescherming,

3

NOTA VAN TOELICHTING
I. Algemeen
Dit besluit is gebaseerd op de artikelen 37, vijfde lid, en 33e, derde lid, van de Wet op
de rechtsbijstand (Wrb). Het strekt tot enkele aanpassingen van het Besluit
vergoedingen rechtsbijstand 2000 (Bvr) en het Besluit toevoeging mediation (Btm) in
verband met de vergoedingen van rechtsbijstandverleners en mediators die werkzaam
zijn in het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Deze aanpassingen hebben
betrekking op de vergoeding van reistijdkosten- en reistijdverletvergoedingen, de
vergoeding van vervolgverhoren in piketzaken, het aanleveren van tijdschrijfgegevens
met het oog op monitoring voor periodieke herijking van de vergoedingen, de
vergoeding van zittingstoeslagen in asielzaken, de vergoeding van aanvullende
werkzaamheden na intrekking van de beschikking op asielaanvragen hangende (hoger)
beroep, en de administratieve vergoeding van rechtsbijstandverleners. Verder zijn
enkele technische gebreken hersteld.
1. Hoofdlijnen van de wijzigingen
1.1. Kilometervergoeding
De aanbevelingen van de commissie-Van der Meer hebben in 2022 geleid tot aanpassing
van de vergoedingen voor het reistijdverlet van rechtsbijstandverleners en mediators.1
De commissie heeft geen aanbevelingen gedaan tot wijziging van de vergoeding van
reiskosten, omdat dat buiten het bereik van haar opdracht viel.2 Tijdens de
totstandkoming van het aangepaste vergoedingensysteem hebben de NOvA en de
Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN) aandacht gevraagd voor de vergoeding
van reiskosten, aangezien de vergoeding van € 0,09 per kilometer conform CAO Rijk niet
in lijn zou zijn met de daadwerkelijke kosten. Zij hebben daarbij geadviseerd tot
aansluiting bij de maximale belastingvrije kilometervergoeding van € 0,19 per
kilometer.3
Voor de kilometervergoeding werd aangesloten bij hetgeen is overeengekomen over de
vergoeding van reiskosten in het binnenland voor het gebruik van eigen vervoer indien
het reizen met openbaar vervoer praktisch is in de laatstelijk afgesloten collectieve
arbeidsovereenkomst voor ambtenaren die krachtens van een arbeidsovereenkomst met
de Staat werkzaam zijn.4 Die vergoeding (van € 0,09 per kilometer in 2022) werd ook
toegekend ingeval van piketrechtsbijstand aan rechtzoekenden buiten het ressort van de
desbetreffende rechtsbijstandverlener,5 terwijl bij piketrechtsbijstand aan
rechtzoekenden binnen dat ressort werd aangesloten bij de kilometervergoeding in de
CAO Rijk voor reizen in het binnenland met het gebruik van eigen vervoer indien het
reizen met openbaar vervoer niet praktisch is (€ 0,37 per kilometer in 2022).6
Op 23 november 2022 heeft de Minister voor Rechtsbescherming aangekondigd de
koppeling met de CAO Rijk te willen doorbreken en te willen komen tot een uniform
Zie het Besluit van 7 juli 2022, Stb. 2022, 295. Zie ook aanbeveling 32 van de Commissie-Van der
Meer, en Stb. 2022, 295 (par. 2.10, en pp. 30, 63 en 63).
2
Zie p. 142 van het Eindrapport.
1

https://www.internetconsultatie.nl/vergoedingen_rechtsbijstandverleners_en_mediators/b1
Artikelen 25, eerste lid, Bvr, en 9, tweede lid, Btm.
5
Artikel 25, derde lid, laatste volzin, Bvr.
6
Artikel 25, derde lid, eerste volzin, Bvr.
3
4

4

kilometertarief door dat te koppelen aan de belastingvrije vergoeding.7 In dit besluit is
de koppeling van de reiskostenvergoeding aan de CAO Rijk dienovereenkomstig verlaten
en is in plaats daarvan aangesloten bij de belastingvrije vergoeding van reiskosten door
de werkgever op grond van de Wet op de loonbelasting 1964. Hiermee is
tegemoetgekomen aan de gerechtvaardigde wensen van de advocatuur voor een meer
realistische kilometervergoeding voor rechtsbijstandverleners die werkzaam zijn in het
stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Het gevolg hiervan is dat de voormalige (lage)
kilometervergoeding van € 0,09 per kilometer (ingeval van rechtsbijstand op basis van
een toevoeging en piketrechtsbijstand aan rechtszoekenden buiten het ressort van de
rechtsbijstandverlener) is verhoogd tot € 0,21 per kilometer (in 2023) en dat de
voormalige (hoge) kilometervergoeding van € 0,37 per kilometer (ingeval van
piketrechtsbijstand binnen het ressort van de rechtsbijstandverlener) is verlaagd tot
hetzelfde tarief van € 0,21 per kilometer (in 2023).
Met het loslaten van de aansluiting bij de reiskostenvergoeding van de CAO Rijk en de
aansluiting bij de belastingvrije kilometervergoeding op grond van de Wet op de
loonbelasting 1964 is het verschil tussen de hoge en de lage kilometervergoedingen (€
0,37/km resp. 0,09/km) in piketzaken vervallen, aangezien de belastingvrije
reiskostenvergoeding de koppeling om te reizen met eigen vervoer indien het reizen met
openbaar vervoer niet praktisch is, niet kent.
Op grond van het Bvr wordt in piketzaken geen reistijdverlet vergoed.8 Met de
uniformering van het stelsel van reiskostenvergoedingen in dit besluit is niet beoogd
hierin wijziging aan te brengen. Daartoe bestaat ook geen aanleiding. Na uniformering
van de reiskostenvergoedingen wordt in het forfaitaire stelsel aan ongeveer 5500
rechtsbijstandverleners circa € 2,9 miljoen op jaarbasis meer aan reiskosten vergoed.
Onderkend is dat een klein aantal van die rechtsbijstandverleners op jaarbasis een iets
lager bedrag aan reiskostenvergoedingen zal ontvangen. In totaal gaat het daarbij om
circa € 10.000 a € 20.000 op jaarbasis.9 Introductie van reistijdverletvergoedingen in
piketzaken zou circa € 2 miljoen tot € 2,5 miljoen op jaarbasis kosten. In het forfaitaire
vergoedingenstelsel is dit disproportioneel. Die middelen zijn ook niet beschikbaar.
1.2. Kilometervergoeding en reistijdverlet bij reizen naar een Aanmeldcentrum
Het uitgangspunt dat de rechtzoekende voor rechtsbijstandverlening naar de
rechtsbijstandverlener reist, leidt uitzondering ingeval van vrijheidsontneming of beperking van de rechtzoekende. De artikelen 24, tweede lid, en 25, tweede lid, Bvr
regelen de vergoedingen voor het reistijdverlet en de reiskosten van
rechtsbijstandverleners die met toestemming van de raad voor rechtsbijstand (verder:
de raad) reizen naar asielzoekers ten behoeve van rechtsbijstandverlening tijdens het
onderzoek naar hun asielaanvraag. Deze bepalingen hadden oorspronkelijk betrekking
op reizen naar asielzoekers in een asielzoekerscentrum voor de verlening van
rechtsbijstand tijdens een spreekuur in een onderzoeks- of opvangcentrum, waarover
destijds met de stichting rechtsbijstand asielzaken afspraken waren gemaakt. De reden
voor deze uitzondering op het uitgangspunt dat de rechtzoekende voor
rechtsbijstandverlening in beginsel naar de rechtsbijstandverlener reist, was dat
Kamerstukken II 2022/23, 31753, nr. 267. Zie ook de achtste voortgangsrapportage
stelselvernieuwing rechtsbijstand (bijlage bij Kamerstukken II 2022/23, 31753, 268.
8
Ook in het eerdere Besluit vergoedingen rechtsbijstand 1994 werd in piketzaken geen
reistijdverlet vergoed.
9
Ongeveer 200 (2,9%) van de ongeveer 7000 rechtsbijstandverleners zal op jaarbasis een (iets)
lagere reiskostenvergoeding ontvangen. Bij ongeveer 40 (0,6%) van die 7000
rechtsbijstandverleners gaat het om een bedrag van € 100 of meer per jaar.
7

5

vreemdelingen die in een onderzoeks- of opvangcentrum verbleven, weliswaar niet zijn
onderworpen aan een vrijheidsbeperkende maatregel, maar dat hun situatie voor de
betrokken rechtsbijstandverlener wel vergelijkbaar is met een bezoek aan een
gedetineerde.10 De inrichting van de asielprocedure en van rechtsbijstandverlening
tijdens de asielprocedure is over de loop der jaren meermalen gewijzigd. Met de
introductie van de nieuwe asielprocedure in 2011 en de ter gelegenheid daarvan
aangebrachte wijzigingen van de artikelen 24, tweede lid, en 25, tweede lid, Bvr is niet
beoogd om de reikwijdte van die bepalingen uit te breiden. Dit neemt niet weg dat de
letterlijke bewoordingen van de artikelen 24, tweede lid, en 25, tweede lid, Bvr – met
name de zinsnede “rechtsbijstandverlener die met toestemming van het bestuur aan een
vreemdeling in de zin van Vreemdelingenwet 2000 rechtsbijstand verleent” – in de
praktijk onvoldoende nauwkeurig zijn gebleken, wat in voorkomende gevallen heeft
geleid tot onduidelijkheid.11
De artikelen 24, tweede lid, en 25, tweede lid, Bvr zijn daarom opnieuw vastgesteld om
beter tot uitdrukking te brengen dat het niet gaat om vergoedingen voor reizen naar
iedere rechtzoekende die vreemdeling in de zin van de Vreemdelingenwet 2000 is of
iedere asielzoeker, maar om reizen naar asielzoekers die zich tijdens het onderzoek naar
hun asielaanvraag, waarvoor ingevolge de asielprocedure zoals neergelegd in het
Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000) beperkte tijd beschikbaar is, in een
Aanmeldcentrum bevinden. Tijdens het onderzoek naar de eerste asielaanvraag kan de
asielzoeker niet naar de rechtsbijstandverlener reizen, waardoor die situatie voor de
betrokken rechtsbijstandverlener vergelijkbaar is met een bezoek aan een gedetineerde.
In het belang van een zo voorspoedig mogelijk verloop van de asielprocedure faciliteert
de afdeling Legal Aid van de raad daarnaast ook rechtsbijstandverlening op het
Aanmeldcentrum bij opvolgende asielaanvragen in de procedure, bedoeld in artikel
3.118b, tweede lid, Vb 2000. Indien een rechtsbijstandverlener in het kader van deze
zogeheten ééndagstoets naar een Aanmeldcentrum reist, worden reiskosten en reistijd
vergoed.
De zinsnede “met toestemming van het bestuur“ is vervangen door “overeenkomstig
door het bestuur gestelde regels”. Het bestuur verleent niet voor iedere afzonderlijke
reis vooraf toestemming aan individuele rechtsbijstandverleners voor een bezoek aan
een aanmeldcentrum. Ook betekent het enkele feit dat een toevoeging is verleend, niet
dat het bestuur daarmee heeft ingestemd met het vergoeden van reiskosten voor reizen
naar die asielzoeker. Voor rechtsbijstandverlening in een Aanmeldcentrum en
vergoeding van reiskosten naar een Aanmeldcentrum hanteert de raad algemene regels,
onder meer in de inschrijvingsvoorwaarden advocatuur. In de inschrijvingsvoorwaarden
voor asiel– en vluchtelingenrecht is voor rechtsbijstandverlening in het Aanmeldcentrum
een distributieregeling getroffen en rooster ingericht, waarvoor rechtsbijstandverleners
zich kunnen aanmelden.12

Zie onder meer het Besluit van 21 december 1999, Stb. 580, en het Besluit van 20 april 2004,
Stb. 167.
11
Zie ABRvS 3 november 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2427.
12
Zie onder meer de bijlagen 2 en 2A bij de Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2023, Stcrt.
2022, 33057.
10

6

1.3. Piketrechtsbijstand bij vervolgverhoren
1.3.1. Aanleiding
Bij de implementatie van Richtlijn (EU) 2016/80013 in de Wet waarborgen kinderen in
strafrechtelijke procedures14 in 2019 zijn de vergoedingen voor piketrechtsbijstand aan
rechtens hun vrijheid ontnomen minderjarige verdachten (verder: aangehouden
minderjarige verdachte) tijdens politieverhoren niet aangepast. Na inwerkingtreding van
die wet is door de advocatuur aangegeven dat die wet beduidend meer werkzaamheden
met zich meebrengt dan aanvankelijk was voorzien,15 en dat de vergoeding van 1,5 punt
voor verhoorbijstand in middelzware en lichte jeugdstrafzaken (zogeheten B- en Czaken16) waarin de aangehouden minderjarige na een eerste politieverhoor wordt
onderworpen aan één of meer vervolgverhoren niet overeenkomt met de gemiddelde
tijdbesteding. Naar aanleiding van deze signalen is met ingang van 3 september 2019 in
de beleidsregel jeugdstrafpiket17 tijdelijk voorzien in een aanvullende vergoeding van 1,5
punt per vervolgverhoor van een aangehouden minderjarige verdachte in B- en C-zaken.
Aangezien er op dat moment geen concrete aanwijzingen waren dat de forfaitaire
vergoedingen voor verhoorbijstand ook in andere gevallen onvoldoende zouden
aansluiten bij de gemiddelde tijdbesteding van de rechtsbijstandverlener voorzag dat
tijdelijke beleid niet in een aanvullende vergoeding voor rechtsbijstand tijdens
vervolgverhoren van minderjarige verdachten in (zware) A-zaken18 of tijdens
vervolgverhoren van al dan niet kwetsbare, meerderjarige verdachten. De beleidsregel
jeugdstrafpiket is in 2022 geëvalueerd. Uit die evaluatie is gebleken dat in 1,37% van de
gevallen van aangehouden minderjarige verdachten in B- en C-zaken meer dan één
vervolgverhoor plaatsvindt.19
In de afgelopen periode zijn herhaalde signalen vanuit de advocatuur ontvangen dat ook
de forfaitaire vergoeding van 3 punten en 1,5 punt voor verhoorbijstand tijdens één of
meer verhoren van (minder- en meerderjarige) verdachten in A-zaken en van
Richtlijn (EU) 2016/800 betreffende procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte of
beklaagde zijn in een strafprocedure (PbEU 2016, L 132).
14
Wet van 15 mei 2019, Stb. 2019, 180, tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de
Overleveringswet ter implementatie van richtlijn nr. 2016/800/EU van het Europees Parlement en
de Raad van 11 mei 2016 betreffende procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte of
beklaagde zijn in een strafprocedure (PbEU L 132). Kamerstukken 35 116. Inwerkingtreding 1 juni
2019 (Stb.2019, 181). Bij de implementatie van richtlijn 2016/800 is er van uitgegaan dat de
richtlijn er niet toe strekt lidstaten te verplichten kosteloze rechtsbijstand beschikbaar te stellen aan
minderjarige verdachten die niet zijn aangehouden.
15
Zie onder meer de brief van de Minister voor Rechtsbescherming van 2 september 2019,
Kamerstukken II 2018/2019, 31 753, nr. 178.
16
Onderscheid wordt gemaakt tussen zware, middelzware en lichtere zaken (de zogenaamde A-, Ben C-zaken). Kort gezegd gaat het bij A-zaken om verdenkingen van zeer ernstige strafbare feiten
waartegen waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf is gesteld van twaalf jaar of
meer, misdrijven met een slachtoffer dat is overleden dan wel zwaar lichamelijk letsel heeft
opgelopen, en zedenmisdrijven waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf is
gesteld van acht jaar of meer of zedenmisdrijven waarbij de strafverzwaringsgrond van artikel 248,
tweede lid, Sv van toepassing is. Bij B-zaken gaat het om middelzware feiten, niet zijnde A-zaken,
waarvoor voorlopige hechtenis is toegestaan. Bij C-zaken gaat het om relatief lichtere feiten,
waaronder overtredingen, waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegestaan.
17
De Beleidsregel van de Raad voor Rechtsbijstand tot verstrekking van subsidie aan advocaten die
rechtsbijstand geven aan aangehouden minderjarigen tijdens het politieverhoor van 28 oktober
2020, https://www.raadvoorrechtsbijstand.org/publicaties/beleid/beleidsregel-jeugdstrafpiket/.
18
Op grond van artikel 23a, eerste lid, onder a, Bvr, werden 3 punten toegekend voor
verhoorbijstand tijdens één of meer verhoren in A-zaken.
19
Evaluatie aantallen vervolgverhoren in B en C zaken bij minderjarigen in 2021.
13

7

meerderjarige verdachten in B-zaken die rechtens hun vrijheid is ontnomen (verder:
aangehouden verdachten) niet langer overeen zouden komen met de daadwerkelijke
gemiddelde tijdsbesteding. Dit vindt in grote lijnen bevestiging in de WODC-monitors op
het gebied van piketrechtsbijstand,20 waaruit blijkt dat verdachten gemiddeld 1,3 keer
per zaak worden verhoord en dat er regelmatig vervolgverhoren plaatsvinden. Daarnaast
bevestigt een in het kader van het programma stelselvernieuwing rechtsbijstand
uitgevoerde verkenning naar de vergoedingensystematiek in ZSM-zaken dat ook
aangehouden volwassen verdachten regelmatig meerdere keren verhoord worden,
terwijl de advocaat tot op heden slechts één verhoor vergoed krijgt.
1.3.2. Beleidsaanpassingen
Het voorgaande heeft geleid tot de volgende beleidsaanpassingen.21
De aanvullende vergoeding van 1,5 punt per vervolgverhoor van minderjarige
verdachten in B- en C-zaken, zoals neergelegd in de tijdelijke beleidsregel
jeugdstrafpiket, is vervangen door een eenmalige vergoeding van 1,5 punt voor alle
vervolgverhoren. Hiermee worden vervolgverhoren na het eerste verhoor van
minderjarige verdachten in B- en C-zaken forfaitair gemaximeerd op 1,5 punt. Dit sluit
beter aan bij het forfaitaire karakter van de vergoedingensystematiek en maakt de
structurele kosten van piketrechtsbijstand ook beter beheersbaar. Hiermee wordt
voorkomen dat de totale vergoeding voor verhoorbijstand aan minderjarigen in (de
lichtere) B- en C-zaken de totale vergoeding van verhoorbijstand aan minderjarigen in
(de zwaardere) A-zaken overstijgen. Daarnaast wordt ook een éénmalige vergoeding
van 1,5 punt voor alle vervolgverhoren van minderjarigen in A-zaken toegekend. Ten
aanzien van minderjarige verdachten in B- en C-zaken betekende dit een zekere
versobering ten opzichte van de tijdelijke beleidsregel jeugdstrafpiket, aangezien niet
meer elk aanvullend verhoor in B- en C-zaken wordt vergoed. Het gaat hierbij echter om
een zeer klein aantal gevallen.22
De systematiek waarin naast een vergoeding van 3, respectievelijk 1,5 punten voor
verhoorbijstand tijdens het eerste verhoor in A-, respectievelijk B- en (ingeval van
aangehouden minderjarige verdachten) C-zaken, en eenmalig 1,5 punt voor één of meer
(alle) vervolgverhoren wordt toegekend, is uitgebreid naar vervolgverhoren van
aangehouden, meerderjarige verdachten in A- en B-zaken. Verhoorbijstand tijdens
eventuele vervolgverhoren van aangehouden, niet-kwetsbare verdachten in C-zaken
wordt niet vergoed. Voortaan wordt ook eenmalig 1,5 punt toegekend voor
verhoorbijstand tijdens één of meer vervolgverhoren van aangehouden meerderjarige
verdachten in A- en B-zaken, maar niet in C-zaken.
In anticipatie op de noodzakelijke wijzigingen is voor de vergoeding van rechtsbijstand
tijdens vervolgverhoren van aangehouden minderjarige verdachten in B- en C-zaken in
2020 op de voet van artikel 4:23, derde lid, onder a, Awb voorzien in een tijdelijke
beleidsregel jeugdstrafpiket. Deze is na evaluatie daarvan en na herijking volgens

C.M. Klein Haarhuis, Langetermijnmonitor ‘Raadsman bij verhoor’, WODC 2018 (bijlage bij
Kamerstukken II 2018/19, 31753, nr. 154) en T. Geurts, M.S. Hoekstra, Advocaat bij politieverhoor
2017-2019, WODC 2021 (bijlage bij Kamerstukken II 2020/21, 31753, nr. 244).
21
Zie de brief van de Minister voor Rechtsbescherming van 3 juli 2023, Kamerstukken II 2022/23,
31753, nr. 270, en de Negende voortgangsrapportage stelselvernieuwing gesubsidieerde
rechtsbijstand (bijlage bij Kamerstukken II 2022/23, 31753, nr. 270).
22
Uit meergenoemde Evaluatie aantallen vervolgverhoren in B en C zaken bij minderjarigen in 2021
is gebleken dat in slechts 1,37% van de gevallen van aangehouden minderjarige verdachten in Ben C-zaken meer dan één vervolgverhoor plaatsvindt.
20

8

bovenstaande lijnen in 2023 vervangen door een nieuwe beleidsregel.23 Op grond van
die nieuwe beleidsregel worden bij zowel aangehouden meerderjarigen en minderjarigen
in A-zaken forfaitaire vergoedingen toegekend van 3 punten voor verhoorbijstand tijdens
het eerste verhoor en van 1,5 punt voor verhoorbijstand tijdens één of meer
vervolgverhoren. In B- en (ingeval van aangehouden minderjarigen) C-zaken wordt 1,5
punt toegekend voor verhoorbijstand tijdens het eerste verhoor en eenmalig 1,5 punt
voor verhoorbijstand tijdens één of meer vervolgverhoren.
1.3.3. Aanpassing Bvr
Deze vergoedingensystematiek is grotendeels in het onderhavige besluit (het gewijzigde
artikel 23a Bvr) neergelegd. Een uitzondering vormt de vergoeding voor
(vervolg)verhoren in C-zaken. De reden hiervan is dat vergoeding van (vervolg)verhoren
in C-zaken wetswijziging vergt. Op grond van artikel 28b, derde lid, van het Wetboek
van Strafvordering (Sv) wordt geen raadsman aangewezen voor aangehouden
verdachten van een strafbaar feit waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegelaten (Czaken). Hierop wordt een uitzondering gemaakt als de aangehouden verdachte een
kwetsbare verdachte24 is. In dat geval wordt wel een raadsman aangewezen (artikel
28b, eerste lid, Sv). Met “kwetsbare verdachte” wordt in het Bvr in navolging van het
Wetboek van Strafvordering gedoeld op jeugdige verdachten en verdachten met een
psychische stoornis of een verstandelijke beperking. Ondanks de aanwijzing van een
raadsman voor aangehouden kwetsbare verdachten in C-zaken, is de verhoorbijstand
aan dergelijke verdachten door de aangewezen raadsman ingevolge artikel 43, eerste
lid, laatste volzin, Wrb niet kosteloos. Met deze uitzondering is destijds aangesloten bij
de toenmalige praktijk.25 Inmiddels wordt breed gedragen dat er ook in C-zaken altijd
een advocaat aanwezig moet zijn bij het politieverhoor van aangehouden minderjarige
verdachten.26 Een wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de
Wet op de rechtsbijstand is in voorbereiding. In het onderhavige besluit is de vergoeding
voor verhoorbijstand (waaronder vervolgverhoren) aan aangehouden minderjarige
verdachten in C-zaken niet geregeld bij gebreke aan een toereikende wettelijke
grondslag voor kosteloze piketrechtsbijstand in die zaken.
1.4. Tijdschrijfgegevens voor periodieke evaluatie van de
vergoedingensystematiek
In 2017 heeft de Commissie-Van der Meer in haar eindrapport een groot aantal
aanbevelingen gedaan om de vergoedingen aan rechtsbijstandsverleners meer in lijn te
brengen met de daadwerkelijke tijdsbesteding van de rechtsbijstandverleners.27 Deze
aanbevelingen hebben inmiddels geleid tot een substantiële verhoging van de

23 Beleidsregel van het bestuur van de Raad voor Rechtsbijstand houdende aanpassing van

vergoedingen in strafpiketzaken, reiskostenvergoedingen en de toeslag bij intrekking van de
beschikking in asielzaken, Stcrt. 2023, 22119.
Artikel 23, tweede lid, onderdeel b, onder 2°, Bvr, en Stb 2017, 331, pp. 6-7. Zie ook artikel 28b,
eerste lid, WvSv en Kamerstukken I 2016/17, 34 157, nr. E, blz. 7–8.
25
Zie Kamerstukken II 2015/16, 34159, nr. 7.
26
Vooruitlopend is in april 2022 reeds voorzien in verhoorbijstand voor ontboden minderjarige
verdachten in alle misdrijfzaken, ook die waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegelaten (Czaken). Zie Kosteloze rechtsbijstand voor ontboden minderjarige verdachten van 5 april 2022
(https://www.rvr.org/@10861/kosteloze-rechtsbijstand-ontboden/)
27
Andere tijden; eindrapport aan van de Commissie evaluatie puntentoekenning gefinancierde
rechtsbijstand (bijlage bij Kamerstukken II 2017/18, 31 753, nr. 142).
24

9

vergoedingen.28 De commissie heeft daarnaast ook geconstateerd29 dat als gevolg van
het ontbreken van een wettelijke verplichting tot periodieke evaluatie van de
puntentoekenning lange tijd geen evaluatie en geen afgewogen wijzigingen hebben
plaatsgevonden. Zij heeft aanbevolen een systeem voor een periodieke evaluatie van
het vergoedingenstelsel te creëren, waarin een vast gremium van de raad voor
rechtsbijstand, het ministerie en de Nederlandse Orde van Advocaten (verder: de NOvA)
iedere drie jaar op basis van tijdschrijfgegevens eventueel opgetreden
onevenwichtigheden in de tijdsbesteding van rechtsbijstandverleners beoordelen, en
waarin een door de minister in te stellen commissie eens per negen jaar een grondige
evaluatie uitvoert.30 De commissie heeft ook aanbevolen dat een deugdelijk
gespecificeerde urenverantwoording wordt meegezonden als voorwaarde voor de
vaststelling van de vergoedingen.31 De Minister voor Rechtsbescherming heeft toegezegd
deze aanbevelingen te zullen betrekken bij de verdere vernieuwing van het stelsel van
gesubsidieerde rechtsbijstand.32
Op grond van de artikelen 15 en 33c Wrb kan het bestuur van de raad aan de
inschrijving van advocaten en mediators voorwaarden stellen aan onder meer de
organisatie van het kantoor en de verslaglegging door de advocaat of mediators omtrent
de door hem verleende werkzaamheden. Als onderdeel van de inschrijvingsvoorwaarden
voor binnen het stelsel werkzame advocaten en mediators heeft de raad voorgeschreven
dat deze in zaken waarin zij zijn toegevoegd een deugdelijke en transparante
tijdregistratie voeren, waarin de aan rechtsbijstand en mediation bestede tijd op juiste
en verantwoorde wijze op datum en naar verrichting wordt bijgehouden.33
Rechtsbijstandverleners en mediators moeten op dit moment in bepaalde gevallen
tijdschrijfgegevens bij de raad aanleveren.34 In het onderhavige besluit is
overeenkomstig de aanbeveling van de commissie geregeld dat voortaan een deugdelijk
gespecificeerde urenverantwoording bij de aanvraag om vaststelling van de vergoeding
moet worden meegezonden als voorwaarde voor die vaststelling. Dit is geregeld in de
laatste volzin van artikel 28, eerste lid, Bvr. Op grond daarvan moet bij de aanvraag tot
vaststelling van de vergoeding een specificatie van de tijdsbesteding worden overgelegd.
De raad stelt regels over die specificatie. Daarbij is leidend welke mate van
nauwkeurigheid op den duur vereist is voor goede monitoring en periodieke evaluatie.
De regels die de raad thans hanteert voor tijdschrijven en rapportage worden de
komende tijd met het oog daarop in samenwerking met de desbetreffende
rechtsbijstandverleners en mediators doorontwikkeld om te komen tot een geheel aan
gegevens aan tijdsbestedingen per werksoort op grond waarvan structurele monitoring
en evaluatie overeenkomstig de aanbeveling van de commissie-Van der Meer mogelijk
is. De raad zal de eisen die worden gesteld aan de tijdschrijfgegevens die met het

Zie het Besluit van 7 juli 2022 tot wijziging van het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000, het
Besluit toevoeging mediation en het Vreemdelingenbesluit 2000 in verband met aanpassing van de
vergoedingen van rechtsbijstandverleners en mediators, Stb. 2022, 295.
28

29

Paragraaf 4.3.4 van het eindrapport.

Aanbeveling 46 van de Commissie-Van der Meer.
Aanbeveling 47 en paragraaf 6.15 van het eindrapport.
32
Zie onder meer de brief van 2 november 2021, Kamerstukken II 2020/21, 31753, nr. 239, en de
NvT bij het Besluit van 7 juli 2022, Stb. 2022, 295.
33
Zie artikel 1, onderdeel r, van de Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2023, Stcrt. 2022, 33057,
en artikel 3 van de Inschrijvingsvoorwaarden mediators 2021, Stcrt. 2020, 62338.
34
Het gaat hierbij om bepaalde advieszaken en bewerkelijke zaken waarin extra uren zijn
toegekend. Zie onder meer de werkinstructie artikel 28 Bvr
(https://www.rvr.org/kenniswijzer/zoeken-kenniswijzer/vaststellen/alle-rechtsterreinen/art-28bvr/#overlegging-tijdschrijfinformatie) en de toelichting op artikel 28 Bvr in Stb. 1999, 580, p. 36.
30
31

10

verzoek om vaststelling moeten worden meegezonden, de komende tijd (gefaseerd)
aanpassen. Op dit moment wordt in overleg met ketenpartners gewerkt aan een
systematiek voor periodieke herijking van de puntentoekenning.
1.5. Zittingstoeslagen asiel
Sinds 1 september 2022 is de hoofdregel dat werkzaamheden van
rechtsbijstandverleners met betrekking tot voorlopige voorzieningen in asielzaken
overeenkomstig aanbeveling 16 van de commissie-Van der Meer zijn verdisconteerd in
de forfaits van de asielprocedures in de hoofdzaak (zie de omschrijving van de rijen A56,
A57, A63, A64, A67, A68, A69 en A70), tenzij het verzoek om de voorlopige voorziening
afzonderlijk - anders dan gevoegd, gelijktijdig, aansluitend of nagenoeg aansluitend met
de hoofdzaak - ter zitting is behandeld. In dat geval wordt op grond van artikel 5a,
vierde lid, Bvr voor de behandeling van de voorlopige voorziening een toeslag van vier
punten verleend.35 In dergelijke gevallen kan derhalve sprake zijn van minimaal twee
zittingen. Om het misverstand te voorkomen dat in alle gevallen waarin een toeslag van
vier punten op grond van artikel 5a, vierde lid, Bvr wordt toegekend ook een
zittingstoeslag van twee en een halve punt op grond van artikel 7, tweede lid, Bvr wordt
toegekend, waardoor de toeslag voor de afzonderlijke behandeling van de voorlopige
voorziening in totaal zes en een halve punt zou bedragen, is in artikel 5a, vierde lid,
opgenomen dat artikel 7, tweede lid, Bvr in die gevallen niet van toepassing is.
1.6. Toeslag na intrekking beschikking hangende (hoger) beroep
Ter uitvoering van aanbeveling 18 van de commissie-Van der Meer strekt artikel 5a,
vijfde lid, Bvr tot de toekenning van een toeslag van 2,5 punten voor aanvullende
rechtsbijstand indien een asielzoeker na gegrondverklaring van het (hoger) beroep
aanvullend wordt gehoord en er mogelijk een nieuwe zienswijze wordt uitgebracht. In
veel gevallen waarin het beroep of hoger beroep van de asielzoeker gegrond is
verklaard, moet de IND een nieuw besluit op de asielaanvraag nemen. Bij een dergelijke
“herleving” van de aanvraagprocedure moet de rechtsbijstandverlener vaak extra
werkzaamheden verrichten in het kader van een aanvullend nader gehoor of een nieuw
voornemen om de asielaanvraag niet in te willigen. Het gaat hierbij om de
voorbereiding, de nabespreking, en de eventuele indiening van correcties en
aanvullingen op het aanvullende gehoor, en om rechtsbijstand bij het indienen van een
zienswijze op het nieuwe voornemen. Deze aanvullende werkzaamheden vallen qua
tijdbesteding niet meer binnen het forfait.36
In de praktijk komt het ook voor dat de IND de beschikking op de asielaanvraag
hangende het beroep of hoger beroep intrekt, een aanvullend nader gehoor afneemt en
eventueel een hernieuwd voornemen uitbrengt om de asielaanvraag niet in te willigen.
Ook in dergelijke gevallen “herleeft” de aanvraagprocedure en moet de
rechtsbijstandverlener extra werkzaamheden verrichten in het kader van het
aanvullende nader gehoor en/of het nieuw voornemen. Om deze reden is besloten de
toeslag van 2,5 punten, bedoeld in artikel 5a, vijfde lid, niet alleen toe te kennen indien
na gegrondverklaring van het (hoger) beroep toe te kennen, maar ook indien de
35 Zie het Besluit van 7 juli 2022 tot wijziging van het Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000,

het Besluit toevoeging mediation en het Vreemdelingenbesluit 2000 in verband met aanpassing van
de vergoedingen van rechtsbijstandverleners en mediators, Stb 2022, 295.
Zie paragraaf 2.3.4 (pp. 21-22) en p. 55 van de nota van toelichting bij het Besluit van 7 juli
2022, Stb. 2022, 295.
36

11

beschikking op de asielaanvraag hangende het (hoger) beroep door de IND wordt
ingetrokken. De regeling van herstelbetalingen bij een gegrond (hoger) beroep37 is
hierdoor ook van toepassing bij intrekking van de betreden beschikking in (hoger)
beroep).
1.7. Administratieve vergoedingen
Op grond van artikel 27, eerste lid, Bvr wordt een toeslag per toevoeging (in 2023 van
€ 21,56) toegekend voor de administratieve kosten die in het kader van de
rechtsbijstandverlening worden gemaakt. Op grond van artikel 27, tweede lid, Bvr wordt
die toeslag in bepaalde gevallen niet toegekend, omdat rechtsbijstandverleners in die
gevallen nauwelijks of geen administratieve kosten maken voor het aanvragen van de
toevoeging. Naast de zogeheten ambtshalve toevoegingen38 gaat het hierbij om
toevoegingen in het kader van de aanvraag om een verblijfsvergunning asiel voor
bepaalde tijd. Aan het begin van de asielprocedure wordt standaard
rechtsbijstandverlening aangeboden, waarna de afdeling Legal Aid van de raad voor
rechtsbijstand zorg draagt voor de toevoeging van een rechtsbijstandverlener, waardoor
deze toevoegingen feitelijk verlopen op dezelfde wijze als die van de ambtshalve
toevoegingen.39 Deze rol van de raad is in 2020 vervallen, voor zo ver het gaat om
vervolgaanvragen om een asielvergunning.40 Sindsdien wordt voor
rechtsbijstandverlening bij herhaalde asielaanvragen een aparte toevoegingaanvraag
ingediend, waarvoor in de praktijk ook een administratieve vergoeding wordt
toegekend.41 Met de onderhavige wijziging is artikel 27, tweede lid, Bvr in
overeenstemming met de praktijk gebracht.
2. Verhouding tot hoger recht
Ingevolge artikel 18 van de Grondwet kan een ieder zich in rechte en in administratief
beroep doen bijstaan en stelt de wet regels omtrent het verlenen van rechtsbijstand aan
minder draagkrachtigen. Deze regels zijn voornamelijk neergelegd in de Wrb en de
daarop gebaseerde regelingen als het Bvr en het Btm. Recht op gesubsidieerde
rechtsbijstand is ook gewaarborgd in artikel 6 van het Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Op
grond van het derde lid, onderdeel c, van dit artikel heeft een ieder tegen wie vervolging
is ingesteld het recht om kosteloos door een toegevoegd advocaat te worden bijgestaan,
indien hij niet over voldoende middelen beschikt om een raadsman te bekostigen en
indien de belangen van een behoorlijke rechtspleging dit eisen. In uitspraken van het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens is ook in andere gerechtelijke procedures
een recht op effectieve toegang tot de rechter erkend. In het licht van artikel 18
Grondwet en artikel 6 EVRM is het van belang dat de toegang tot de rechter voor minder
draagkrachtigen wordt gewaarborgd door het bieden van een voldoende toegankelijk
stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand.
De Grondwet en het EVRM staan niet in de weg aan de wijzigingen in dit besluit. Deze
wijzigingen strekken overwegend tot structurele verbetering van de vergoedingen voor
rechtsbijstandverleners en mediators die werkzaam zijn in het stelsel van gesubsidieerde
Zie Staatsblad 2022, 295, paragraaf 2.3.6.2, p. 24.
Zie Stb. 2008, nr. 170.
39
Zie Stb. 2011, nr. 378.
40
Zie https://www.rvr.org/@2785/wijziging-werkproces/. Zie ook het verslag van het schriftelijk
overleg van 31 maart 2022, Kamerstukken II 2021/22, 31 753, nr. 250, p. 11.
41
Zie Stb. 2011, nr. 378.
37
38

12

rechtsbijstand en periodieke actualisering daarvan. Dit draagt er aan bij dat voldoende
rechtsbijstandverleners actief blijven binnen het stelsel, waarmee de laagdrempelige
toegang tot het recht behouden blijft.
3. Gevolgen voor lasten van burgers en bedrijven
Dit besluit strekt, naast enig technisch onderhoud, tot aanpassing van de regelingen
voor vergoedingen voor reiskosten, reistijdsverlet, vervolgverhoren in piketzaken,
zittingstoeslagen en aanvullende werkzaamheden in asielzaken, en van administratieve
kosten. Met deze wijzigingen gaan voor het bedrijfsleven of de burgers geen
noemenswaardige administratieve lasten of andere nalevingskosten gepaard. Ook wordt
geen verhoging van de regeldruk voorzien.
De uitbreiding van de verplichting voor rechtsbijstandverleners en mediators om bij het
verzoek tot vaststelling van de vergoeding een specificatie van de tijdsbesteding mee te
zenden overeenkomstig door de raad te stellen regels (artikel 28, eerste lid, Bvr), zou
wel regeldrukgevolgen kunnen hebben. De exacte gevolgen laten zich op dit moment
niet kwantificeren, maar zullen naar verwachting beperkt zijn. Rechtsbijstandverleners
en mediators zijn in toevoegzaken nu al gehouden tot het bijhouden van een deugdelijke
tijdregistratie, waarin de bestede tijd op juiste en verantwoorde wijze op datum en naar
verrichting wordt bijgehouden en waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen
verschillende verrichtingen.42 In bepaalde gevallen moet bovendien nu al een specificatie
van de bestede tijd aan de raad worden overgelegd.43 Daarbij komt dat advocaten en
mediators hun tijdsbesteding in zaken die niet op grond van de Wrb worden vergoed,
ook al aan hun (betalende) cliënten specificeren. In samenwerking met de betrokken
rechtsbijstandverleners en mediators ontwikkelt de raad zijn huidige regels met
betrekking tot tijdschrijven en rapportage verder om te komen tot een
verantwoordingsstelsel waarmee monitoring en evaluatie overeenkomstig de
aanbeveling van de Commissie-Van der Meer mogelijk is. Een rapportageplicht geldt al
in bepaalde gevallen, maar gaat gelden in meer gevallen waarin dat met het oog op de
monitoring en periodieke evaluatie van het stelsel nodig is. Bij de verdere ontwikkeling
wordt uiteraard rekening gehouden met het voorkomen van onnodige lasten en
regeldruk.
4. Financiële gevolgen
De kosten van de verhoging van de kilometervergoedingen bedragen voor 2023 circa €
1,9 miljoen, voor 2024 circa € 3,7 miljoen, en vanaf 2025 structureel ongeveer € 3,5
miljoen per jaar. De kosten voor de vergoedingen van rechtsbijstand tijdens
vervolgverhoren bedragen structureel circa € 3,5 miljoen per jaar. Deze kosten en de
overige kosten die voortvloeien uit dit besluit worden gedekt uit de begroting van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid.
5. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
De raad acht de wijzigingen in dit besluit uitvoerbaar en handhaafbaar.

42 Zie artikel 1, onder r, Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur 2023, Stcrt. 2022, 33057, en artikel

3 Inschrijvingsvoorwaarden mediators 2021, Stcrt. 2020, 62338.
43
Het gaat hierbij om bepaalde advieszaken en bewerkelijke zaken waarin extra uren zijn
toegekend.

13

6. Totstandkoming van dit besluit
Een ontwerp van dit besluit is voorgelegd aan het bestuur van de raad, de NOvA, de
VSAN, de Mediatorsfederatie Nederland (MfN) en de Nederlandse Mediatorsvereniging
(NMv) en op 8 juni 2023 in internetconsultatie gegeven. Op grond van artikel 49 Wrb is
een ontwerp van dit besluit op […] tevens bekendgemaakt in de Staatscourant en op […]
toegezonden aan beide Kamers der Staten-Generaal.
In de consultatie zijn reacties ontvangen van de NOvA en de MfN. Het Adviescollege
toetsing regeldruk (ATR) heeft het dossier niet geselecteerd voor een formeel advies,
omdat het beperkte gevolgen voor de regeldruk heeft.
De NOvA kan zich over het algemeen vinden in de voorgestelde aanpassingen. Wel
constateert zij dat het ontwerpbesluit nog geen algemene evaluatiebepaling met
betrekking tot de periodieke herijking van de vergoedingen bevat. Dit heeft niet geleid
tot aanpassing van het ontwerpbesluit. Zoals in de negende voortgangsrapportage
stelselvernieuwing gesubsidieerde rechtsbijstand44 is aangegeven, wordt een
stelselbrede herijking van de vergoedingen door een onafhankelijke commissie
voorbereid met als doel om op basis van empirische gegevens over de tijdsbesteding in
de jaren 2022 en 2023 per 1 juli 2025 - onder voorbehoud van de benodigde financiële
dekking - te komen tot aanpassing van de vergoedingen. Ook wordt gewerkt aan een
systematiek om de vergoedingen vervolgens periodiek te herijken.
De NOvA heeft aangegeven dat herijking in 2025 voor de sociaal advocatuur te laat is en
dat op korte termijn een noodinvestering en aanpassing van de indexeringsformule van
artikel 3, tweede lid, Bvr noodzakelijk zijn. Ten aanzien hiervan wordt verwezen naar het
plan van aanpak met verschillende oplossingsrichtingen, zowel op korte, als middellange
en langere termijn, om de sociale advocatuur op te versterken,45 waarbij wordt
aangetekend dat er op korte termijn, naast de structurele middelen van € 154 miljoen
sinds 1 januari 2022, geen aanvullende financiële middelen beschikbaar zijn voor de
sociale advocatuur. De huidige indexeringsclausule in artikel 3, tweede lid, Bvr is
gebaseerd op de ontwikkeling van de CAO-lonen, de volumemutatie van de toegevoegde
waarde en de ontwikkeling van de consumentenprijsindex in de twee voorafgaande
jaren. De hoge inflatie vanaf 2022 wordt hiermee verdisconteerd in de indexering per
1 januari 2024.
De NOvA heeft voorts aangegeven dat een en ander met name geldt op het gebied van
het asielrecht waar de vergoedingen al langere tijd niet meer bij de tijd zijn en
rechtsbijstandverlening complexer is geworden. Als voorbeeld wijst zij naar de
vroegkoppeling van rechtsbijstandverlener aan asielzoeker in het begin van de algemene
asielprocedure (in plaats van zeven dagen na aanvang daarvan) in 2022,46 hetgeen
meer contactmomenten en extra werk zou genereren. Zij heeft enkele aanvullingen op
het ontwerpbesluit voorgesteld. Voor zover de NOvA in haar reactie verwijst naar haar
eerdere opmerkingen en voorstellen bij het ontwerpbesluit waarbij scenario I van de
Commissie-Van der Meer is geïmplementeerd, wordt kortheidshalve verwezen naar de

Bijlage bij de brief van de Minister voor Rechtsbescherming van 3 juli 2023, Kamerstukken II
2022/23, 31753, nr. 270.
45
Zie de brief van de Minister voor Rechtsbescherming van 20 april 2023, Kamerstukken II
2022/23, 31753, nr. 269, en Aanhangsel Handelingen 2022/23, nr. 3150.
46
https://www.rvr.org/@11551/raad-gaat-asielzoekers-eerder-koppelen/
44

14

toelichting bij dat besluit.47 Die voorstellen zijn niet overgenomen. Wel zullen de
voorstellen van de NOvA op het gebied van het asielrecht onder de aandacht worden
gebracht van de onafhankelijke commissie die de stelselbrede herijking van de
vergoedingen gaat voorbereiden.
De MfN constateert dat reiskosten en reistijdverlet bij mediation slechts worden vergoed
indien de vrijheid van de betrokken rechtzoekende is beperkt of ontnomen,48 terwijl die
kosten bij rechtsbijstandverlening ook worden vergoed indien rechtsbijstand tijdens een
zitting wordt verleend. Zij meent dat geen objectieve reden voor dit onderscheid
aanwezig is en stelt voor ook de reiskosten en reistijdverlet bij mediation die na
verwijzing door de rechter op locatie van een rechtbank of een gerechtshof plaatsvindt,
te vergoeden. Meer in het algemeen meent zij dat de reiskosten- en
tijdverletvergoedingen voor mediators en advocaten werkzaam in het stelsel van de
gefinancierde rechtsbijstand gelijkgetrokken zouden moeten worden.
Hierbij wordt opgemerkt dat de positie van mediators in het rechtsbestel niet identiek is
aan die van rechtsbijstandverleners zoals advocaten. De hoofdregel bij vergoeding van
reiskosten en reistijdverlet is dat de rechtzoekende op eigen kosten en in eigen tijd naar
de toegevoegde rechtsbijstandverlener of mediator reist, tenzij dat niet kan worden
gevergd. In het algemeen verlenen mediators hun diensten echter op kantoor of een
andere door hen overeengekomen locatie en zijn zij niet gehouden tot dienstverlening
op een bepaalde locatie, zoals (ter zitting in) een gerechtsgebouw.49 Voor zover reizen
wel geboden is omdat de betrokken rechtzoekende de vrijheid is ontnomen of beperkt,
zijn de reiskosten en- tijdvergoedingen voor binnen het stelsel van gefinancierde
rechtsbijstand op toevoegbasis werkende mediators gelijk aan die van
rechtsbijstandverleners. Vergoeding van reiskosten- en reistijdverlet bij mediation die
niet in het stelsel van de Wrb op basis van een toevoeging plaatsvindt – zoals mediation
die op last van de rechter op rechtbanklocatie moet geschieden - wordt niet beheerst
door het Bvr en het Btm en valt buiten de reikwijdte van het onderhavige besluit, dat
bovendien slechts strekt tot aanpassing van de bestaande reiskostenvergoedingen en
niet tot uitbreiding van de gevallen waarin die vergoeding wordt toegekend. Voor nadere
beleidsvorming op dit punt ontbreken op dit moment tijd en financiële ruimte.

II. Artikelsgewijs
Artikel I (Besluit vergoedingen rechtsbijstand 2000)
Onderdeel A (artikel 1, eerste lid, onder b)
Dit onderdeel strekt tot actualisering van enkele onderdelen van het procedurebegrip in
het Bvr, waarin voorheen werd verwezen naar het in 2015 vervallen artikel 6 van het
Buitengewoon Besluit Arbeidsverhouding 1945 en naar de in 2003 vervallen
47 Besluit van 7 juli 2022, Stb. 2022, 295. Onder meer het voorstel voor herinvoering van een

standaardvergoeding bij verwijzing naar de verlengde asielprocedure en het voorstel om de
vergoeding in rij A60 weer te verhogen van 10 naar 12 punten. Zie de nota van toelichting bij het
Besluit van 7 juli 2022, Stb. 2022, 295.
48
Dat voor mediators in het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand in het geheel geen reiskostenen reistijdverletvergoeding beschikbaar zou zijn, berust gezien artikel 9 Btm kennelijk op een
misverstand.
49
Om die reden is artikel 7 Bvr in het Btm en de daaraan voorafgaande Beleidsregel subsidiëring
conflictbemiddelaars niet van overeenkomstige toepassing verklaard (zie onder meer Stb. 2009,
205, p. 11, en Stcrt. 2005, 79, p. 23).

15

Huurprijzenwet woonruimte. Met deze actualisering van het procedurebegrip is geen
inhoudelijke wijziging beoogd.
Onderdelen B en F (artikelen 5a, vierde en vijfde lid, en 27, tweede lid, Bvr)
Deze wijzigingen zijn reeds toegelicht in de paragrafen 1.5, 1.6 en 1.7 van het algemene
deel van deze toelichting.
Onderdeel C (artikel 23a)
In paragraaf 1.3 van het algemene deel van deze toelichting is reeds nader ingegaan op
de vergoeding van piketrechtsbijstand bij vervolgverhoren van aangehouden
verdachten. Onder een aangehouden verdachte wordt hier verstaan de verdachte die
tijdens de ophouding voor onderzoek, inverzekeringstelling of verlengde
inverzekeringstelling op grond van het Wetboek van Strafvordering rechtens zijn vrijheid
is ontnomen.
In de aanhef van artikel 23, eerste lid, Bvr is tot uitdrukking gebracht dat de vergoeding
voor verhoorbijstand van 3 punten (in A-zaken) respectievelijk 1,5 punt (in B-zaken)
betrekking heeft op verhoorbijstand tijdens het eerste verhoor van de aangehouden
verdachte door een opsporingsambtenaar. Indien de aangehouden verdachte na dat
eerste verhoor één of meer opvolgende politieverhoren wordt afgenomen, wordt op
grond van het nieuwe tweede lid een aanvullende forfaitaire vergoeding van 1,5 punt
toegekend.
Onder opvolgende verhoren worden in dit verband niet verstaan verhoren als bedoeld in
de artikelen 57, eerste lid, Sv (het verhoor voorafgaand aan inverzekeringstelling), 59a,
eerste lid, Sv (verhoor in het kader van de rechtmatigheidstoets door de rechtercommissaris), 59c, tweede lid, Sv (verhoor in het kader van hoger beroep van de
Officier van Justitie tegen de onmiddellijke invrijheidstelling) en 63, derde lid, Sv
(verhoor door de rechter-commissaris in het kader van voorlopige hechtenis). Aangezien
niet iedere onderbreking van het (eerste) politieverhoor ertoe leidt dat daarna een nieuw
(opvolgend) verhoor start, is in het derde lid voor alle duidelijkheid bepaald dat verhoren
die aansluitend of nagenoeg aansluitend op elkaar worden afgenomen, worden
aangemerkt als één verhoor.
Onderdelen D en E, onder 2 (artikelen 24, tweede lid, en 25, tweede lid)
De artikelen 24, tweede lid, en 25, tweede lid, Bvr hebben betrekking op de vergoeding
van het reistijdverlet respectievelijk de reiskosten van rechtsbijstandverleners die ten
behoeve van de rechtsbijstandverlening reizen naar vreemdelingen die zich tijdens de
behandeling van hun aanvraag om een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd in
een Aanmeldcentrum (AC) bevinden. Deze leden zijn opnieuw vastgesteld. Dit is reeds
toegelicht in paragraaf 1.2 van het algemene deel van deze toelichting.
Uit de woorden “tijdens het onderzoek” volgt dat geen vergoedingen voor reiskosten en
reistijdverlet worden uitgekeerd voor reizen naar asielzoekers die zich in de zogeheten
rust- en voorbereidingstermijn van de asielprocedure bevinden. Het onderzoek naar de
asielaanvraag vangt ingevolge artikel 3.109, eerste lid, van het Vreemdelingenbesluit
2000 immers aan na die rust- en voorbereidingstermijn. Uit die woorden volgt ook dat
geen vergoedingen voor reiskosten en reistijdverlet worden vergoed voor reizen naar
asielzoekers ten behoeve van de rechtsbijstand in het kader van (hoger) beroep na

16

bekendmaking van de beschikking op de asielaanvraag.
Onderdeel E onder 1 (artikel 25, eerste en derde lid)
Deze wijziging is in paragraaf 1.1 van het algemene deel van deze toelichting reeds
toegelicht.
Het voormalige derde lid van artikel 25 Bvr regelde de reiskosten in piketzaken in
aansluiting bij de CAO Rijk, waarbij onderscheid werd gemaakt naar gelang de
rechtzoekende zich ten tijde van de piketmelding al dan niet binnen het ressort van de
rechtsbijstandverlener bevond. Indien dat wel het geval was, werden reiskosten vergoed
op basis van eigen vervoer indien het reizen met openbaar vervoer niet praktisch is.
Indien dat niet het geval was, werden reiskosten overeenkomstig het eerste lid vergoed
op basis van eigen vervoer indien het reizen met openbaar vervoer niet praktisch is.
Aangezien dit onderscheid is vervallen, is het derde lid geschrapt. Ook in piketzaken
worden reiskosten vergoed overeenkomstig het nieuwe eerste lid.
Onderdeel G (artikel 28, eerste lid)
Met de wijziging van artikel 28, eerste lid, Bvr is uitvoering gegeven aan het voorstel
van de commissie-Van der Meer dat de raad een vergoeding pas vaststelt nadat de voor
evaluatie benodigde tijdschrijfgegevens op de juiste wijze zijn aangeleverd. Hierbij wordt
verwezen naar paragraaf 1.4 van het algemene deel van deze toelichting. De aanvulling
van het eerste lid verplicht de rechtsbijstandverlener om bij de indiening van de
aanvraag tot vaststelling van de vergoeding een specificatie van de met de
rechtsbijstandverlening gemoeide tijdsbesteding mee te sturen. Eerst dan kan de
vergoeding worden vastgesteld. Ingevolge artikel 10 Btm geldt hetzelfde ook voor
mediators. Opdat de te verstrekken gegevens bruikbaar zijn voor het monitoren en
evalueren van de gemiddelde tijdsbesteding van rechtsbijstandverleners en mediators,
stelt de raad regels over de aan te leveren gegevens en de wijze waarop die gegevens
worden aangeleverd. De huidige praktijk van het aanleveren van tijdschrijfgegevens, die
nu nog beperkt is tot bepaalde advieszaken en bewerkelijke zaken waarin extra uren zijn
toegekend, wordt in overleg met de betrokken beroepsgroepen verder uitgewerkt.
Onderdeel H (bijlage bij het Bvr)
De beschrijving van de rechtsbijstand in rij A7 (zaakcode P042) is in 2022 ongewijzigd
overgenomen in de nieuwe bijlage50 bij het Bvr. Met de onderhavige wijziging van de
omschrijving in rij A7 (zaakcode P042) wordt duidelijker tot uitdrukking gebracht dat
zaakcode P042 (rij A7) van meet af aan slechts betrekking had op ambtshalve
toevoegingen voor machtigingen tot plaatsing in een gesloten accommodatie voor
jeugdzorg.51 Met de wijziging van de omschrijving is geen wijziging beoogd van de
werkzaamheden die voorheen onder rij A7 vielen.
De voormalige rij A17 (zaakcode A011) had betrekking op de vergoeding voor de
specifieke procedure tegen (kennelijk) onredelijk ontslag, die als gevolg van de
inwerkingtreding van de Wet werk en zekerheid op 1 juli 201552 niet meer bestaat, en
waarvoor derhalve geen toevoegingen meer worden verleend. Toevoegingen voor
Besluit van 7 juli 2022, Stb. 2022, 295.
Bij de tijdmeting van de commissie-Van der Meer op de zaakcode P042 zijn dan ook alleen
machtigingen tot plaatsing in een gesloten accommodatie voor jeugdzorg betrokken.
52
Zie Stb. 2014, 216 en 274.
50
51

17

vergelijkbare werkzaamheden worden sindsdien verleend met de zaakscodes A010 (rij
A16) of A020 (rij A19). De commissie-Van der Meer heeft een tijdmeting uitgevoerd over
een periode waarin die procedure nog wel bestond. Rij A17 (zaakscode A011) is hierna
in 2022 abusievelijk opgenomen in de nieuwe bijlage van het Bvr, en is thans geschrapt.
Artikel II (Besluit toevoeging mediation)
De aanpassing van de kilometervergoedingen voor mediators is toegelicht in paragraaf
1.1 van het algemene deel van deze toelichting.
Artikel III (overgangsrecht)
Het overgangsrecht in artikel III strekt er toe dat het Besluit vergoedingen
rechtsbijstand 2000 en het Besluit toevoeging mediation, zoals die luidden op de dag
vóór de datum van inwerkingtreding van dit besluit, van toepassing blijven op
toevoegingen die zijn afgegeven vóór de datum van inwerkingtreding van dit besluit. Met
het oog op de aanpassing van de vergoedingen in piketzaken, blijft het Bvr zoals dat
gold vóór de datum van inwerkingtreding van dit besluit gelden indien de verlening van
piketrechtsbijstand vóór die datum is aangevangen. Hiermee is aangesloten bij dezelfde
systematiek in artikel 3, derde lid, Bvr.
Artikel IV (inwerkingtreding)
Dit artikel voorziet in de mogelijkheid van gefaseerde inwerkingtreding. Hieraan kan
behoefte bestaan indien bijvoorbeeld de ontwikkeling van de voor monitoring en
evaluatie benodigde tijdschrijfgegevenssets en de wijze van aanlevering van
tijdschrijfgegevens meer tijd vergt, bijvoorbeeld door verschillen tussen de in de praktijk
gehanteerde tijdschrijfsystemen.

De Minister voor Rechtsbescherming,

18