CBR
Opstartscenario’s examendivisies na lock‐down

Datum: maandag 20 april 2020
Versie: Definitief concept
Input vanuit divisies
Samengesteld: EE

0
SDS20200086

Inhoudsopgave
Aanpak opstart dienstverlening CBR ..................................................................................................... 2
Inleiding ............................................................................................................................................... 2
Maatregelen op hoofdlijnen................................................................................................................ 2
Gereserveerde examengelden ............................................................................................................ 3
Opstartscenario’s ................................................................................................................................ 4
Eerste opstartmogelijkheden binnen de 1,5 meter realiteit ............................................................... 4
Opstartmogelijkheden overige praktijkexamens ................................................................................ 5
Impact op de reserveringstermijnen ................................................................................................... 6
Bedrijfsvoering maatregelen ............................................................................................................... 6
Impact op de financiën ........................................................................................................................ 6
Opstartscenario’s per divisie .................................................................................................................. 7
Divisie Theorie .................................................................................................................................... 7
1. Voorbereiding opstart ................................................................................................................. 7
2. De opstart .................................................................................................................................... 8
3. Randvoorwaarden ..................................................................................................................... 10
Divisie Rijvaardigheid ....................................................................................................................... 11
1. Voorbereiding opstart ............................................................................................................... 11
2. De opstart .................................................................................................................................. 12
3. Randvoorwaarden ..................................................................................................................... 13
Divisie CCV ........................................................................................................................................ 14
2. De opstart .................................................................................................................................. 15
3. Randvoorwaarden ..................................................................................................................... 17
Divisie Rijgeschiktheid ...................................................................................................................... 18
1. Voorbereiding opstart ............................................................................................................... 18
2. De opstart .................................................................................................................................. 18

1
SDS20200086

Aanpak opstart dienstverlening CBR

Inleiding
Als gevolg van de coronaepidemie heeft het CBR vanaf 16 maart 2020 alle theorie‐en
praktijkexamens geannuleerd. Dit geldt eveneens voor alle beroepsexamens, rijtesten (medische
geschiktheid) en de educatieve cursussen in het kader van alcohol en gedrag (LEMA, EMA en EMG).
Ook vindt er sinds 17 maart geen registratie van nascholingscursussen plaats.
Het stilzetten van deze dienstverlening geldt vooralsnog voor een periode tot en met 28 april.
De omvang van het aantal annuleringen is van dien aard dat een pakket aan maatregelen nodig is om
de dienstverlening op een eerlijke en ordentelijke wijze te kunnen opstarten. In deze notitie worden
de maatregelen eerst op hoofdlijnen beschreven en vervolgens per divisie nader toegelicht.
De maatregelen in deze notitie richten zich met name op het capaciteit – en planningsvraagstuk.
Maatregelen m.b.t. omgangregels (RIVM standaard) worden separaat uitgewerkt en in een
aanvullende notitie verwoord.

Uitgangspunten
bij het opstellen van de maatregelen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:










De gezondheid van medewerkers, klanten en opleiders staat voorop;
We volgen de richtlijnen en protocollen van de Rijksoverheid/RIVM met betrekking tot de
maatregelen rondom het coronavirus;
We streven naar een eerlijke en evenredige verdeling van de beschikbare (examen)capaciteit
voor klanten en opleiders;
We streven naar een maximale benutting van beschikbare capaciteit
Regulering belasting van systemen, klantenservice en planning CBR
Er is dagelijkse monitoring op vraag en aanbod en ontwikkelingen in de markt.
De maatregelen zijn haalbaar, realistisch en juridisch getoetst;
De maatregelen zijn afgestemd met IenW;
De maatregelen zijn afgestemd met de branchepartijen.

Maatregelen op hoofdlijnen
Om een eerlijke en evenredige verdeling van examencapaciteit te kunnen bieden is het noodzakelijk
een aantal aanvullende/nieuwe maatregelen te treffen. Deze maatregelen worden zo uniform
mogelijk toegepast, met dien verstande dat er per divisie sprake is van product‐ en
planningsdiversiteit. Hierdoor is niet voor iedere divisie alles toepasbaar en zijn varianten op de
genoemde maatregelen mogelijk.
Door invoering van onderstaande maatregelen ontstaat de situatie dat klanten en opleiders zelf regie
kunnen nemen op het plannen en reserveren van een nieuw examenmoment onder voorwaarden,
waarbij voorkomen wordt dat er ‘hamstergedrag’ ontstaat op de beschikbare examencapaciteit.

2
SDS20200086

1. Annuleren gereserveerde examens bij Theorie en Rijvaardigheid
Alle geplande theorie‐examens en gereserveerde capaciteit bij de divisie Theorie worden
geannuleerd. Bij de divisie Rijvaardigheid worden alle praktijkexamens B en gereserveerde
capaciteit categorie B geannuleerd. Niet alleen over de periode waarvoor de
Rijksoverheid/RIVM maatregelen gelden, maar ook in de periode daarna.
De gereserveerde praktijkexamens in de categorie A, AM en E achter B worden in overleg
met de branche niet geannuleerd.
2. Er worden extra beheersmaatregelen toegevoegd aan het kunnen reserveren van bepaalde
examenproducten. Dit behelst onder andere:
‐ instellen van een quotum (Theorie, RV);
‐ reserveren op naam (Theorie, RV);
‐ machtigen van de rijschool door klant (RV).
3. Prioriteren examencapaciteit
We stellen een tijdelijke prioritering vast voor het toekennen van examencapaciteit (Theorie,
RV)

Gereserveerde examengelden
Alle circa 8.000 rijopleiders die zijn ingeschreven bij het CBR houden een rekening‐courant
(banksaldo) aan bij het CBR. Met dit saldo kunnen ze via het reserveringssysteem TOP examens
reserveren. Het totale saldo dat rijscholen bij het CBR aanhouden bedraagt circa 6,5 miljoen euro.
Klanten (kandidaten) die hun theorie‐examen zelf reserveren en betalen via Mijn CBR krijgen een
rekening‐courant (banksaldo) bij het CBR.
Geen actieve terugboeking examengelden
Indien de theorie kandidaat zelf heeft gereserveerd via Mijn CBR wordt de reservering geannuleerd.
De examenaanvraag (klantgegevens) blijft wel in het systeem staan alsmede het betaalde
examengeld. Het examengeld wordt niet terugbetaald aan de kandidaat en blijft als tegoed staan. De
kandidaat kan via Mijn CBR kosteloos zelf een nieuwe examendatum reserveren. Een
examenaanvraag (al dan niet met status uitgesteld) kan niet geannuleerd worden door kandidaten in
Mijn CBR. Op verzoek wordt het examengeld terugbetaald aan de kandidaat.
Indien de rijschool heeft gereserveerd voor de theorieklant worden de reserveringen geannuleerd,
waarbij de aanvragen van de klanten ook in het systeem blijven staan. Daarmee blijven de klanten
gekoppeld aan de rijschool.
Praktijkexamens worden vrijwel uitsluitend door rijscholen gereserveerd. Hier geldt dat de
reserveringen voor de categorie B geannuleerd worden, waarbij de aanvragen van de klanten in het
systeem blijven staan.
De examengelden worden niet actief teruggeboekt en blijven op de rekening courant van de rijschool
staan. Er is voor rijscholen wel de mogelijkheid om op verzoek de tegoeden op de rekening courant
terug te laten storten op de betaalrekening van de rijschool. De verwachting is dat een deel van de
opleiders daar gebruik van zal maken in verband met liquiditeitsproblemen als gevolg van de crisis.
De omvang is niet concreet aan te geven.

3
SDS20200086

Opstartscenario’s
Bij alle examendivisies zijn opstartscenario’s uitgewerkt. Hoewel het streven is om alle divisies en alle
vormen van dienstverlening tegelijkertijd op te starten, is het CBR sterk afhankelijk van de
maatregelen die vanuit de Rijksoverheid/RIVM zijn gesteld. De verwachting op moment van schrijven
is dat er verschillende opstartmomenten per divisie en per product zullen zijn vanaf het moment dat
de maatregelen (stapsgewijs) verruimd worden.

Eerste opstartmogelijkheden binnen de 1,5 meter realiteit
De mogelijkheden die het CBR ziet om binnen de maatregelen van het kabinet/RIVM delen van de
dienstverlening te kunnen opstarten zijn:
1. Afname theorie‐examens
Bij de divisie Theorie zijn de condities in de zaal te reguleren door te werken met een (sterk)
aangepaste zaalbezetting. De social‐distance afstand van 1,5 meter is daarbij prima te
realiseren. In de opstartscenario’s zijn gradaties m.b.t. zaalbezetting uitgewerkt. Het
voorkeursscenario is om vanaf het moment dat de kabinetsmaatregelen daar ruimte toe
geven te starten met 50% zaalbezetting en uitgewerkte gedrags‐ en hygiëne‐protocollen.
Met de inzet van extra openingsdagen is een examencapaciteit van 70% te realiseren.
2. Afname praktijkexamens bromfiets (AM) en motor (AVB)
De praktijkexamens waarbij de 1,5 meter maatregel goed te handhaven is, zijn AM en AVB.
Bij de bromfiets volgt de examinator op een eigen brommer de kandidaat, bij AVB staat de
examinator op een afgesloten terrein. In beide gevallen kan de 1,5 meter afstand goed
gehanteerd worden. Het voorkeursscenario is om vanaf het moment dat de
kabinetsmaatregelen daar ruimte toe geven te starten met uitgewerkte gedrags‐ en hygiëne‐
protocollen.
Noot: Voor het afnemen van AVD examens moet worden onderzocht of de taak van de
meerijdende opleider, die normaliter de opdrachten geeft via de portofoon, overgenomen
kan worden door de examinator. Hier zitten een aantal consequenties aan vast, zoals
beschikbaarheid van portofoons die handsfree bediend moeten kunnen worden. Dit vraagt
een investering. Daarnaast spelen ook het veiligheidsaspect en de aansprakelijkheid een rol.
Twee jaar geleden is het meerijden van de instructeur om opdrachten te geven dwingend
voorgeschreven. Van dat uitgangspunt zou dus afgestapt moeten worden. Dit wordt als
onwenselijk gezien.
3. Nascholing beroepsexamens (o.a. code 95 scholingen)
De nascholingen Theorie worden verzorgd door opleiders en kunnen hervat worden indien
de condities ter plaatse door de opleider zijn aangepast aan de RIVM richtlijnen en het
onderwijs voor volwassenen wordt herstart. Hierbij wordt de lijn met het onderwijs gevolgd.
Nascholingen kennen het systeem van steekproeven. Deze steekproeven zijn gericht op
juiste toepassing van inhoud en procedures. Het voorkeursscenario is om vanaf het moment
dat de kabinetsmaatregelen daar ruimte toe geven te starten met uitgewerkte gedrags‐ en
hygiëne‐protocollen. Praktijktrainingen nascholing worden uitgevoerd in een voertuig en zijn
qua startmoment gekoppeld aan het hervatten van rijinstructie en examens.

4
SDS20200086

4. Educatieve cursussen
Zodra de RIVM richtlijnen hiertoe ruimte geven kunnen de cursussen onder
geconditioneerde omstandigheden hervat worden. (aparte notitie m.b.t. maatwerk
LEMA/EMA/EMG ligt ter beoordeling bij IenW). Het voorkeursscenario is om vanaf het
moment dat de kabinetsmaatregelen daar ruimte toe geven te starten met uitgewerkte
gedrags‐ en hygiëne‐protocollen.
De beroepsgroep rijinstructeurs valt in de categorie contactberoepen en heeft een totaalverbod. Om
de genoemde examens af te kunnen nemen is het ook noodzakelijk dat klanten opgeleid kunnen
worden voor de betreffende categorieën. Een nuancering op het verbod is voor de beroepsgroep
rijinstructeurs nodig en voorwaardelijk om CBR examens (gedeeltelijk) te kunnen hervatten. Zonder
leerlingen immers geen examenkandidaten.
In geval van een getrapte opstart tussen divisies zal tevens bewaakt moeten worden dat er een reële
verhouding in tijd is tussen de diverse opstartmomenten. Dit om te vermijden dat er een reservoir
van geslaagde theoriekandidaten en geslaagde AVB kandidaten ontstaat die vervolgens niet op
praktijkexamen kunnen.

Opstartmogelijkheden overige praktijkexamens
De overige praktijkexamens (en de praktijktoetsen en praktijktrainingen nascholing) worden
afgenomen in het voertuig, waarbij de afstand tussen klant en examinator minder is dan 1,5 meter.
Er wordt door een divisieoverstijgende werkgroep onderzocht welke (creatieve) mogelijkheden er
zijn om toch te kunnen werken in een dergelijke kleine ruimte en tevens recht te doen aan de RIVM
richtlijnen. Ideeën en mogelijke oplossingen worden besproken en getoetst op haalbaarheid in
overleg met de rijschoolbranche, TNO, RDW en IenW. Eventuele aanpassingen en voorzieningen
moeten voor de rijscholen realiseerbaar en werkbaar zijn. Te denken valt o.a. aan:





Instructies m.b.t. reinigen voertuig
Eventueel aanbrengen van een doorzichtige folie tussen bestuurder ‐en passagiersstoel. Een
stuuringreep moet mogelijk blijven
Extra beschermingsmiddelen voor medewerker en klant (mondkapjes, handschoenen e.d.)
Zo min mogelijk mensen aanwezig tijdens het examen, zowel in de wachtruimte als in het
voertuig. Opleider kan tijdens het examen voorlopig niet meerijden

Dit zal leiden tot (tijdelijk) extra eisen aan voertuigen van opleiders om als examenvoertuig te
worden toegelaten bij het CBR.
Daarnaast worden alle noodzakelijke en voorgeschreven hygiëne maatregelen op de examenlocaties
getroffen. Extra maatregelen zoals doorzichtige afscheidingen op het bureau van de examinator
worden onderzocht.
Maatregelen m.b.t. omgangregels worden separaat uitgewerkt en in een aanvullende notitie
verwoord. De werkgroep levert een protocol op dat (indien mogelijk) door RIVM getoetst wordt. Het
is van belang dat de condities waaronder de praktijkexamens worden afgenomen in voldoende mate
tegemoetkomen aan de richtlijnen vanuit Rijksoverheid en RIVM.

5
SDS20200086

Impact op de reserveringstermijnen
Het moment van opstarten bepaalt mede de impact op de reserveringstermijnen. Naarmate het
moment van opstarten verder in de tijd ligt, des te groter het reservoir van examenkandidaten
wordt. Omdat de rijopleidingen momenteel ook zijn stopgezet en dus vertraging oplopen, is de
verwachting dat er in het begin van de opstartfase een mate van leegloop in de roosters zal zijn.
Zodra deze eerste fase voorbij is wordt een (forse) tijdelijke toename van de marktvraag verwacht. In
deze fase zullen de KPI’s voor de reserveringstermijnen onder druk staan en moet er rekening
worden gehouden met overschrijding .

Bedrijfsvoering maatregelen
De directie werkt op dit moment aan een pakket van personele maatregelen om te komen tot
capaciteitsverruiming op het moment dat de dienstverlening weer wordt opgestart. Er zal dan extra
capaciteit nodig zijn om te kunnen voldoen aan de opgebouwde marktvraag. Dit pakket aan
maatregelen wordt met de ondernemingsraad en vakbonden besproken.

Impact op de financiën
Deze zijn in een aparte notitie uitgewerkt.

6
SDS20200086

Opstartscenario’s per divisie
Divisie Theorie
1. Voorbereiding opstart
Voorafgaand aan de opstart worden twee maatregelen genomen: het annuleren van alle
gereserveerde (geplande) theorie‐examens en het opheffen van het onderscheid tussen uitgestelde
examens en gereserveerde/naamloze capaciteit.
Annuleren geplande theorie‐examens
Alle theorie‐examens vanaf 7 april worden geannuleerd en alle uitgestelde examens A, B en AM van
de periode 16 maart t/m 6 april worden eveneens alsnog geannuleerd.
Deze maatregel kent vier verschillende varianten met ieder hun eigen consequenties:
1. Kandidaat heeft zelf gereserveerd via Mijn CBR
De reservering wordt geannuleerd. De examenaanvraag (klantgegevens) blijft wel in het
systeem staan alsmede het betaalde examengeld. Kandidaat kan t.z.t. via Mijn CBR
kosteloos zelf een nieuwe examendatum reserveren. Een examenaanvraag (al dan niet met
status uitgesteld) kan niet geannuleerd worden door kandidaten in Mijn CBR.

2. Opleider heeft gereserveerd voor kandidaat
De reservering wordt verwijderd. Hiermee vervalt de financiële verplichting voor de opleider.
De examenaanvraag (klantgegevens) blijft wel in het systeem staan. Zolang de aanvraag in
het systeem staat, is de kandidaat gebonden aan de opleider. Hiermee treden we niet in de
overeenkomst tussen opleider en kandidaat. De opleider moet in overleg met de kandidaat
om een nieuwe reservering te maken. De opleider kan de reservering in overleg met een
kandidaat ook annuleren.
3. Opleider heeft naamloze capaciteit in bezit voor het reserveren van CCV theorie‐examens
Naamloze capaciteit in de toekomst wordt uit de roosters gehaald. Onbenutte capaciteit in
de uitstelperiode wordt teruggeboekt op de Rekening Courant van de opleider.
4. Een reservering van een CCV‐beroepsexamen in de periode 16 maart t/m 6 april krijgt het
kenmerk ‘uitgesteld ‘. Het examengeld betaald door de kandidaat blijft bij het CBR. De
opleider houdt voor dit examen een betalingsverplichting via de rekening‐courant bij het
CBR. De opleider en kandidaat krijgen binnen specifiek ingezette uitstelcapaciteit voorrang
bij het kunnen reserveren van het examen.

7
SDS20200086

Opheffen onderscheid uitgestelde examens en gereserveerde/naamloze capaciteit in de toekomst
Het is onzeker of kandidaten, vanwege sociaaleconomische redenen, doorgaan met de (rij)opleiding
en zo ja, wanneer. Deze kandidaten willen examen doen op het moment dat het hen uitkomt en
daarmee zelf de regie behouden. Zij kunnen daarbij na hervatting van de dienstverlening een examen
reserveren binnen alle door ons ingezette capaciteit (specifiek uitgestelde en reguliere capaciteit).
Het grootschalig inzetten van uitstelcapaciteit wordt daarom niet zinvol geacht voor Theorie. Het
risico op leegloop is daarbij tevens aanwezig en geeft beperking in beschikbaarstelling van
examencapaciteit waar we die in een beperkte opstart hard nodig hebben. Voor de CCV‐examens
geldt dat de sociaaleconomische gevolgen zeer waarschijnlijk een negatief effect hebben op de
opleidingen en daarmee op de vraag naar examens.
Uitzondering waar we wel uitstelcapaciteit hanteren zijn de geplande CCV‐beroepsexamens in de
periode 16 maart t/m 6 april. Reden is dat ervan wordt uitgegaan dat deze kandidaten klaar waren in
hun voorbereiding op het examen en dit hebben onderhouden. En er belang bij hebben zo snel
mogelijk alsnog examen te doen.

2. De opstart
Er worden drie verschillende scenario’s onderscheiden voor een gefaseerde opstart. Voor het
voorkomen van hamstergedrag na de opstart wordt gewerkt met een quotum voor het B‐examen en
een prioritering in de inzet van capaciteit voor nieuwe reserveringen.
Drie verschillende scenario’s
Afhankelijk van de richtlijnen en protocollen van de Rijksoverheid en het RIVM onderscheiden we
voor de opstart van Theorie drie scenario’s voor de zaalbezetting:
A) Opstart 50%: maximaal 12 kandidaten in de examenzaal met 1 lege stoel tussen iedere
kandidaat in;
B) Opstart 75%: maximaal 18 kandidaten in de examenzaal met tussen iedere 2 kandidaten 1
lege stoel;
C) Opstart 100%: reguliere zaalbezetting (24 kandidaten).
Capaciteit per scenario
Bij een zaalbezetting van 50% worden er 3 medewerkers per TEC (intake, zaal en IBE) ingezet


50%: per week landelijk 85 openingsdagen x 50% = 80/85% van reguliere roostercapaciteit,
met extra openingsdagen maar nog zonder avonden en extra zaterdagen.

Bij een zaalbezetting van 75% worden er 4 medewerkers per TEC (intake, zaal, info en IBE) ingezet


75%: per week landelijk 50/60 openingsdagen x 75% = 75% tot 90% van reguliere
roostercapaciteit, met extra openingsdagen maar nog zonder avonden en extra zaterdagen.

De inzet van avonden en zaterdagen wordt per locatie bepaald op basis van dagelijkse monitoring
van vraag en aanbod.

8
SDS20200086

Verdeling examencapaciteit bij nieuwe reserveringen
Om de beperkt beschikbare capaciteit doelgericht in te zetten hanteren we de volgende prioritering
bij de aanvraag van examens:


Beroepsexamens (CCV producten m.u.v. recreatievaart) krijgen voorrang door de inzet van
maatwerkroosters;



B en AM, dan A en recreatievaart;



Zaalexamens hebben voorrang op individueel begeleide examens.

De reden om voorrang te blijven geven aan CCV (beroeps)examens is omdat deze kandidaten ‐ met
uitzondering van Recreatievaart ‐ beroepshalve de theorie‐certificaten nodig hebben voor
bijvoorbeeld verlenging van diploma’s cq. geplande vervolgtoetsen en praktijkexamens. Dit is van
belang voor het (blijven) uitoefenen van het beroep en voor de Nederlandse economie.
Dagelijks is er monitoring op vraag en aanbod en wordt capaciteit gericht op deze ontwikkelingen
ingezet.
Los hiervan wordt specifieke uitstelcapaciteit ingezet om voorrang te geven aan de uitgestelde
beroepsexamens die in de periode tussen 16 maart t/m 6 april gepland stonden. De gedachte hier
achter is dat de kandidaten die hier voor gepland stonden reeds voor een groot deel opgeleid waren.
Om hun beroep uit te kunnen gaan voeren worden zij in staat gesteld het examen met voorrang af te
nemen.
Door middel van een groter percentage inzet van te reserveren (naamloze) capaciteit voor
beroepsexamens worden geen problemen verwacht in de mogelijkheden voor deze opleiders. Op
relatief korte termijn kan er extra tijdelijke inzet zijn van speciale CCV zaterdagen.
Privileges/verzoeken groepsreserveringen CCV worden t/m augustus niet toegekend.
Als CCV capaciteit niet wordt benut komt deze capaciteit via de vrijvalregeling beschikbaar voor de
andere categorieën.
Om bij een beperkt beschikbare capaciteit zoveel mogelijk klanten te bedienen zetten we een
substantieel deel in voor de zaalexamens. Er wordt wel capaciteit voor individueel begeleide
examens ingezet maar dit kan per locatie verschillen afhankelijk van vraag en aanbod.
Invoering quotum
Om te voorkomen dat opleiders binnen de beperkte capaciteit ongelimiteerd examenplekken
inkopen is de invoering van een quotum voor de theorie‐examens B noodzakelijk. Dit geeft overigens
geen garantie op het kunnen kopen van het maximum aantal examenplekken binnen het quotum.
Het is een bescherming zodat alle opleiders kans maken op het kopen van examenplekken.
De voorwaarden dat een examen alleen op naam gereserveerd kan worden en maximaal één keer te
wijzigen is blijft gelijk.
Het quotum kent een indeling van opleiders in zes categorieën. Gebaseerd op gemiddeld afgenomen
aantal examens B per maand in de periode 1‐8‐2019 – 1‐3‐2020 (kandidaten op naam
gereserveerd)Dit geeft binnen de beperkt beschikbare capaciteit een verdeling die vanuit
proportionaliteit is bepaald.
Voor AM en A wordt geen quotum gehanteerd gezien de geringere afname‐aantallen t.o.v. B en een
lagere prioritering van deze producten in de ingezette capaciteit.
9
SDS20200086

Een quotum is voor CCV theorie‐examens niet mogelijk vanwege verschillende plantijden van CCV
producten. De verdeling van deze capaciteit wordt gedaan door Planning o.b.v. verzoek van opleiders
en historische cijfers.
Scheiding capaciteit in TOP en Mijn CBR
De inzet van de theorie‐examen capaciteit vindt tijdelijk gescheiden plaats in beide
reserveringssystemen TOP en Mijn CBR. Een naar rato verdeling vindt plaats op basis van
historiecijfers. Deze is 50/50. Indien alle beschikbare capaciteit gelijktijdig in beide systemen
zichtbaar is, is het risico te groot dat alles naar de opleiders gaat en kandidaten via Mijn CBR niet aan
bod komen.
Performance Top internet
Voor het in stand houden van de performance van TOP wordt de procedure inzake een maximum
aantal bevragingen in ‘zoeken capaciteit’ aangescherpt. Hierbij krijgt een opleider een waarschuwing
bij het naderen van het maximum tot een blokkade bij overschrijding. Blokkade is tot de volgende
dag openstelling TOP.

3. Randvoorwaarden
Benodigde ICT ondersteuning
 Hoogste prioriteit voor bouw functionaliteit quotum op naam gereserveerde examens


Specifieke prioriteit: aanlevering databestanden voor communicatie opleiders en kandidaten;



Het maken van scripts voor het op de juiste wijze annuleren van de reserveringen (uitgesteld
of toekomstig), met behoud van aanvraag bij de opleiders en de kandidaat voor Mijn CBR
reservering.

10
SDS20200086

Divisie Rijvaardigheid
1. Voorbereiding opstart
Voorafgaand aan de opstart worden een aantal maatregelen genomen. Dit betreft het annuleren van
alle plande en gereserveerde praktijkexamens categorie B en het voorbereiden van een aantal
nieuwe reserveringsmaatregelen: op naam reserveren, een quotumregeling en het machtigen van de
rijschool voor het reserveren en wijzigen van examens en toetsen.
Annuleren examens en gereserveerde capaciteit
Alle gereserveerde (geplande) praktijkexamens B op naam en gereserveerde examencapaciteit B
wordt geannuleerd. Door het vrijkomen van alle beschikbare examencapaciteit is het mogelijk om
gefaseerd en geprioriteerd capaciteit in te zetten. De examenaanvragen van kandidaten (kandidaat
gegevens) blijven wel in het systeem staan.
De gereserveerde praktijkexamens AM, A en E bij B worden op verzoek van de branche niet
geannuleerd. Wel is het voor opleiders mogelijk om deze gereserveerde examens zelf te annuleren
indien gewenst.
Het examengeld wordt niet actief teruggestort en blijft op de Rekening Courant (RC) van de opleider
beschikbaar voor nieuwe reserveringen. Het is mogelijk om op verzoek van de opleider het
examengeld terug te storten op diens betaalrekening. De afdeling F&C heeft hier een proces voor
beschikbaar.
Alle examens/toetsen op naam reserveren en quotumregeling
Huidige situatie
De examens/toetsen A (motor) en BE (personenauto met aanhangwagen) kunnen op dit moment
onbegrensd naamloos worden gekocht. Het gevolg is dat sommige rijscholen alle beschikbare
capaciteit reserveren en daarmee de markt domineren. Andere rijscholen worden hierdoor
benadeeld.
De categorieën B (personenauto) en AM2 (bromfiets) kennen dit probleem niet. Bij de categorie B
moeten alle examens en toetsen binnen 7 weken direct op naam worden gekocht, bij de categorie
AM2 binnen 2 weken. Buiten die 7 respectievelijk 2 weken geldt een quotumregeling om naamloze
capaciteit te kunnen reserveren. Bij de categorie B is het quotum 10 % van het aantal afgenomen
examens in de voorafgaande 12 maanden (met een minimum van 5 examens), bij de categorie AM2
20 %.
Nieuwe situatie
Vanaf het moment van opstart passen we het reserveringsbeleid voor examens en toetsen in de
categorieën A en BE aan door deze grotendeels gelijk te trekken met het reserveringsbeleid voor de
categorie B.
Voor de categorie A: binnen 5 weken direct op naam reserveren. Voor de categorie E bij B: binnen 2
weken direct op naam reserveren. Buiten deze termijnen is er de mogelijkheid om naamloze
capaciteit te reserveren conform een quotumpercentage. Dit percentage is in te stellen naar inzicht
van het CBR. Het uitgangspunt is om dit percentage gelijk te trekken met de categorie AM, zijnde
20%.

11
SDS20200086

Etaleren capaciteit
Voor de producten AVD en BE geldt het volgende:
De gereserveerde capaciteit kan te allen tijden worden geëtaleerd. Dit geldt ook voor de periode dat
er op naam gereserveerd moet worden. De betalingsverplichting blijft in dat geval gekoppeld aan de
opleider tot het moment dat de betreffende capaciteit door een andere opleider wordt
overgenomen.
Rijschool machtigen
Huidige situatie
Bij de categorie B moeten rijscholen gemachtigd zijn door een kandidaat om examens en toetsen te
kunnen reserveren en wijzigen. Bij de categorieën A, AM en BE geldt deze regeling niet. Daardoor kan
capaciteit op een oneigenlijke manier worden gewijzigd en vastgehouden door rijscholen.
Nieuwe situatie
Vanaf het moment van opstarten geldt het verplicht machtigen van een rijschool door de kandidaat
ook bij de categorieën A en BE. Hierdoor wordt oneigenlijk gebruik bij het maken van reserveringen
en hamsteren tegengegaan. Bovendien ontstaat hierdoor uniformiteit voor al onze producten.
Voor de categorie AM wordt geen machtiging vereist.

2. De opstart
De opstart van de praktijkexamens vindt gefaseerd plaats. Eerst wordt capaciteit vrijgegeven voor de
uitgestelde examens. Vervolgens wordt de capaciteit vrijgegeven voor toekomstige examens en
toetsen.
Gefaseerde inzet examencapaciteit
Sinds 16 maart geven de meeste rijscholen geen rijles meer vanwege de ontwikkelingen rond het
coronavirus. Vanaf 23 maart zijn rijlessen verboden door de Rijksoverheid. Hierdoor neemt de
marktvraag naar examens en toetsen op dit moment niet of nauwelijks toe. Hoe langer de periode
zonder rijlessen duurt, des te lager de marktvraag (tijdelijk) zal zijn bij de herstart van examens en
toetsen. Kandidaten die al enige tijd niet gereden hebben, moeten namelijk weer een aantal lessen
volgen om voldoende rijvaardig te zijn voor het praktijkexamen.
De capaciteit van het CBR volstaat op dit moment om aan de reguliere marktvraag (opgeleide
kandidaten) te voldoen. Wel is regulering van die capaciteit, in ieder geval bij de opstart,
noodzakelijk. Daarvoor is de volgende fasering opgesteld:




Fase 1:
Alle toekomstige praktijkexamens worden geannuleerd. Het aantal uitgestelde examens
wordt gematcht met de benodigde uitstelcapaciteit +20 % voor de flexibiliteit van rijscholen
(surplus valt vrij na periode x, te bepalen door planning).
De capaciteit die niet benut wordt voor de uitgestelde examens en toetsen, wordt ingezet
voor alle niet‐uitgestelde examens en toetsen conform de maatregelen zoals beschreven
onder quotumregeling
Fase 2:
Na de periode van inzetten van capaciteit voor uitgestelde examens en toetsen wordt
capaciteit vrijgegeven voor de toekomstige examens en toetsen.

12
SDS20200086

Drie verschillende scenario’s
Naarmate de periode waarin geen examens worden afgenomen langer wordt, neemt het aantal in te
halen examens toe. Vanaf het moment van opstart wordt er vanuit gegaan dat niet alle examens
direct verkocht zullen worden. In onderstaande tabel is aangegeven hoeveel procent examens we
mislopen in de eerste vijf weken na de opstart. Daarbij zijn 3 scenario’s uitgewerkt (3, 4 en 5 weken
opstart) waarbij een opstart van 4 weken het meest realistisch lijkt. In dit scenario draaien we 4
weken na de opstart weer de reguliere productie.
Divisie Rijvaardigheid
Varianten
3 weken opstart
4 weken opstart
5 weken opstart

Aantallen examens niet afgenomen (verlies)
1e week 2e week 3e week 4e week 5e week
75%
50%
25%
0%
0%
80%
60%
40%
20%
0%
83%
67%
50%
33%
17%

3. Randvoorwaarden
Benodigde ICT ondersteuning



Het invoeren van reserveren op naam en het machtigen vraagt een aanpassing van de
functionaliteit van systemen.
Voor het collectief verwijderen van alle gereserveerde capaciteit moet een script geschreven
worden.

13
SDS20200086

Divisie CCV
1. Voorbereiding opstart
De sector waarin CCV opereert kenmerkt zich door een grote diversiteit aan deelmarkten en
opleiders. Daarbij komt het onderscheid tussen openbare locaties en examens op locatie (verhouding
55/45% examens) van de opleiders. Daarnaast verzorgt CCV ook de registratie van
nascholingscursussen (onder andere code 95).
De driehoek opleider‐kandidaat‐werkgever vereist meer flexibiliteit dan de particuliere markt en de
transportmarkt is qua opleidingen ook onvoorspelbaarder. Het vraagstuk van verdeling capaciteit in
tijden van schaarste is reeds eerder (2017/2018) uitgebreid besproken met de werkgroep eerlijke
verdeling bestaande uit afgevaardigden namens BOVAG, FAM, VRB en sectorpartijen (wegvervoer,
taxi en T).
Huidige werkwijze toekenning praktijkexamencapaciteit
Op dit moment wordt van te voren de benodigde capaciteit voor een bepaald tijdsvenster (2
maanden) door opleiders aangevraagd. Afhankelijk van de beschikbare capaciteit en de gerealiseerde
aantallen in hetzelfde venster vorig jaar ontvangt de opleider (ongeacht of deze gebruik maakt van
een openbare locatie of POL) een bepaald percentage (nu 105%) van de realisatie tot het maximum
van de vraag. Deze capaciteit wordt beschikbaar gesteld via TOP en moet de opleider kopen.
Recent (januari 2020) is in de werkgroep eerlijke verdeling deze werkwijze geëvalueerd. Daarin is
grote tevredenheid vastgesteld door alle partijen met deze werkwijze. Alternatieven (op naam
stellen, kopen is kopen, quotumregeling) zijn kort de revue gepasseerd maar hebben weinig tot geen
draagvlak. Bij de huidige werkwijze signaleert CCV uitdagingen in de sturing van de capaciteit op de
openbare locaties. Tevens ontstaat een bepaald percentage aan onbenutte (betaalde) plekken.
Uitgangspunten
Bij de keuze voor een opstartscenario heeft het CBR een zorgvuldige afweging gemaakt waarbij de
beginselen van behoorlijk bestuur het uitgangspunt hebben gevormd.
Het CBR heeft op basis van deze uitgangspunten twee scenario’s uitgewerkt die beide zijn besproken
met de branche binnen de reeds bestaande werkgroep eerlijke verdeling (voortzetting huidige
werkwijze en quotumregeling). De uitkomsten binnen deze werkgroep hebben ertoe geleid dat het
CBR een keuze maakt voor het scenario waarbij de huidige werkwijze in aangepaste vorm wordt
voortgezet.
Deze werkwijze is reeds eerder de uitkomst geweest van de werkgroep eerlijke verdeling en vormt
de basis voor een werkwijze waarbij de beschikbare capaciteit op inzichtelijke, transparante een
eenduidige wijze zo eerlijk mogelijk onder opleiders wordt verdeeld.
Bij dit scenario (alsook het andere overwogen scenario) geldt een grote mate van onzekerheid over
de ontwikkeling van examens na opstart. Rijinstructie is sinds 23 maart verboden, dat scheelt in het
te verwachten stuwmeer aan examens. De rijschoolbranche zal het de komende tijd erg zwaar
krijgen en behoefte hebben aan flexibiliteit. Daarnaast is er grote onzekerheid over wat deze crisis
daadwerkelijk gaat betekenen voor wat betreft aantallen kandidaten voor CCV producten (WTO gaat
uit van mogelijk grotere recessie dan in 2008).

14
SDS20200086

Aanvullend aandachtspunt zijn de doorlooptijden voor het verkrijgen van een keuringsverslag
(onderdeel VVG groep 2 rijbewijzen) als een grote mate van de Arbo‐ en keuringsartsen de komende
tijd geen keuringen uitvoeren i.v.m. corona maatregelen.
Hieronder een weergave van de uitwerking van het opstartscenario voor de praktijkexamens.
Daarnaast wordt ook weergegeven wat de opties zijn bij het herstarten van de praktijktoetsen en
registraties van nascholingscursussen, onder andere voor code 95.
De werkgroep heeft aangegeven graag een scenario te zien waarbij praktijktoetsen en
praktijktrainingen nascholing eerder kunnen worden opgestart dan praktijkexamens. Beiden vallen
onder het huidige beroepsverbod voor rijinstructie. Het is daarom op dit moment niet mogelijk om
deze dienstverlening eerder op te starten dan praktijkexamens, maar pas bij een aanpassing van het
beroepsverbod.

2. De opstart
Bij de opstart wordt uitgegaan van voortzetting van de huidige werkwijze bij toekenning van
praktijkexamencapaciteit met geringe aanpassingen. Deze aanpassingen zijn afgestemd met de
werkgroep eerlijke verdeling (hierin zitten naast opleiders namens BVO partijen met ervaring
transportmarkt ook sectorpartijen). Deze geringe aanpassingen zijn:
‐ na toekenning is aanvullende capaciteit zowel op pol en openbaar uitsluitend via aanvullend
verzoek te verkrijgen. Dit betekent aanvullende werkzaamheden voor planning en voor opleider
actief op openbare locaties. Door deze aanpassing kan geen juiste weergave worden gegeven van de
reserveringstermijnen.
Het indienen van aanvullende verzoeken blijft mogelijk maar wordt ten opzichte van huidige situatie
beperkt.
De criteria voor aanvullende verzoeken worden in mei/juni:
 Max t/m 10 examens per maand via planning uitsluitend indien:
o Deze capaciteit beschikbaar is
 Hogere aanvullende verzoeken via commissie: deze verzoeken worden uitsluitend in behandeling
genomen indien:
o Deze capaciteit beschikbaar is
o Er sprake is van een schrijnende situatie (zijnde niet bedrijfseconomische redenen, maar
schrijnende situaties zoals chauffeur in zorgsector)
o De opleider heeft geen andere mogelijkheden voor deze situatie binnen de eerder
toegekende capaciteit
 Als het aanvullend verzoek niet aan bovenstaande criteria voldoen wordt het niet in behandeling
genomen.
Bij behandeling in de commissie wordt gekeken naar de oorspronkelijke toekenning aan de opleider
en daadwerkelijk gekochte examens, naast de onderbouwing van de schrijnende situatie.

15
SDS20200086

Aanvullende capaciteit(sbehoefte)
Een deel van de opleiders heeft voor de maanden mei tot en met augustus geen verzoek ingediend.
Er was voor de crisis immers vertrouwen dat er voldoende capaciteit zou zijn.
Uitgaande van start 1 mei (of 1 juni) moeten deze opleiders in de gelegenheid worden gesteld alsnog
aanvragen in te dienen. Afhankelijk van deze aanvragen (op basis van 105% toekenning) moet
worden beoordeeld of huidige toekenning aan opleiders voor de maanden mei en juni in stand kan
worden gehouden. Capaciteit voor deze examens moet gevonden worden in overwerk capaciteit. Dit
omdat er voldoende capaciteit moet overblijven voor particuliere kandidaten en aanvullende
verzoeken.
Voor de maanden juli en augustus moet de toekenning nog plaatsvinden. Deze toekenning zou 7 april
plaatsvinden, opleiders worden geïnformeerd dat we gezien de onzekere situatie in de week van 21
april hierover informatie zullen verstrekken als er duidelijkheid is over de maatregelen van de
overheid na 28 april.
Afhankelijk van de beschikbare capaciteit in mei/juni (op basis van aanvragen ontbrekende opleiders
en aanvullende capaciteit) kan mogelijk alle opleiders een aanvullende evenredige toekenning
worden gedaan.
Voor de maanden juli en augustus zal getracht worden het percentage toekenning zo hoog mogelijk
te stellen. Dit zal betekenen dat de mogelijkheden voor aanvullende verzoeken beperkter zullen zijn
in die maanden.
Aanpassing annuleringssystematiek
De eerste 8 weken moeten opleiders ruimere mogelijkheden krijgen voor het annuleren van
examens. De huidige annuleringstermijn (kosteloos buiten 8 weken voor examendatum) wordt in
stand gehouden. Aanpassing van deze annuleringstermijn kan de efficiëntie van planning vergroten
maar vergroot tegelijk het risico op onbenutte examens, zeker in de aanloopfase. Wel wordt
aangekondigd dat het annuleergedrag de komende 3 maanden na herstart wordt gemonitord en de
annuleringstermijn mogelijk aangepast.
De werkzaamheden voorafgaand aan de opstart behelzen in dit scenario tenminste 10 dagen.
Geen onderscheid uitstel examens
Er wordt geen specifieke sturing voorzien voor wat betreft uitstelexamens. Opleiders kunnen
prioritering het beste inschatten (rekening houdend met opdrachtgever en kandidaat) en hebben
voldoende flexibiliteit om hierin te voorzien.
Capaciteit op CCV locaties (openbaar)
Om te voorkomen dat er door opleiders op openbare capaciteit bij deze werkwijze zonder plafond
kunnen hamsteren zal de capaciteit op openbare locaties, nadat opleiders de toekenning vanuit CCV
hebben ontvangen, uitsluitend getoond worden aan particulieren. Dit zal in de aanloopperiode
betekenen dat voor de openbare locaties geen (juiste) reserveringstermijn getoond kan worden,
alsook handmatige handelingen voor de planningsafdeling (en de opleider) als opleiders aanvullende
capaciteit nodig hebben op de openbare locaties. Dit zal worden gemonitord en aangepast als de
piek voorbij is.
Capaciteit die in privilege aan opleiders is toegekend of overblijft (bijvoorbeeld na annulering) wordt
8 weken voor examendatum aselect ingezet via Top op openbare locaties.

16
SDS20200086

Opstartscenario nascholingen (o.a. code 95)
Het stopzetten van de registratie van nascholingscursussen is gekoppeld aan de maatregel dat er
geen fysiek onderwijs wordt gegeven. De aangescherpte maatregel dat uitsluitend samenkomsten
die nodig zijn voor de continuering van de dagelijkse werkzaamheden van instellingen, bedrijven en
andere organisaties mogelijk zijn speelt hierbij ook een rol. Nascholing kan niet aangeduid worden als
essentieel gezien de Europese Commissie en het Ministerie heeft aangegeven dat verlopen codes de
komende periode worden aangemerkt als geldig.
De scenario’s zijn als volgt:
‐

Onderwijs wordt herstart op 29 april

Herstart van registratie van nascholingscursussen met specifieke richtlijnen richting opleiders voor
hanteren RIVM richtlijnen. Naast een aanvulling op het sanctiebeleid van CCV zal van overtredingen
van de RIVM richtlijnen/van kracht zijnde noodverordeningen melding worden gemaakt bij de
gemeente.
Praktijktrainingen nascholing vallen onder de werkingssfeer van het beroepsverbod. Daarnaast kan
geen 1,5 meter afstand tot elkaar worden gehouden in een cabine.
‐
Onderwijs wordt niet herstart na 29 april.
In dat geval zal bezien moeten worden of er in samenspraak met zowel rijschoolbranche en sector
mogelijkheden zijn voor alternatieve uitvoeringswijze van nascholing, waarbij kwaliteit prevaleert.

3. Randvoorwaarden
Benodigde ICT ondersteuning
Voor het herstarten van de registratie van nascholingscursussen is ICT capaciteit nodig.
Er wordt tevens een piek bij de afdeling planning verwacht bij het opstarten van de dienstverlening.
Daarnaast dient geaccepteerd te worden dat er op openbare locaties geen (juiste)
reserveringstermijn kan worden getoond.

17
SDS20200086

Divisie Rijgeschiktheid
1. Voorbereiding opstart
Bij de divisie rijgeschiktheid betreft de herstart van activiteiten met name de rijtesten, afgenomen
door een Deskundige Praktische Rijgeschiktheid (DPR) en de educatieve cursussen alcohol en gedrag
(LEMA, EMA en EMG).
Waar mogelijk wordt een prioritering aangebracht binnen bepaalde groepen rijtestklanten. Op
moment van schrijven wordt nader onderzoek op welke aspecten een efficiëntie slag te realiseren is.
Tevens wordt onderzocht of een andere benadering van de ADHD klanten mogelijk is.

2. De opstart
Rijtesten
Herstart van rijtesten (beoordelen praktische rijgeschiktheid) volgt de tijdlijn van de praktijkexamens.
De omstandigheden zijn grotendeels vergelijkbaar en de rijtesten worden vanaf dezelfde CBR locaties
afgenomen als de praktijkexamens.
Rijtesten worden afgenomen door een Deskundige Praktische Rijgeschiktheid (DPR)
Nadat bekend is dat de rijtesten weer kunnen starten, is de eerste actie om de capaciteit van de
DPR’s weer op dag basis in het planningssysteem te beschikbaar te maken. Hierbij wordt ook
overwerkcapaciteit ingezet. De roosters voor de DPR adviseurs worden deels beschikbaar om
rijtesten in te plannen door de burger zelf en deels worden roosters door de planning van DPR
gevuld.
Klanten die met een eigen voertuig (EV) de rijtest gaan rijden kunnen dit zelf plannen via Mijn CBR.
De klanten worden geïnformeerd via brieven en SMS. Daarnaast volgt een belactie voor urgente
zaken en voor eerder geplande rijtesten die, vanwege de coronamaatregelen, waren uitgesteld.
Open plekken in het schema zullen worden benut voor urgente zaken zodat er altijd mogelijkheden
blijven om deze eerder in te plannen.
Een periode later volgt openzetting voor de klanten die een rijtest met een lesvoertuig (LV) moeten
rijden in TOP. Hierbij wordt de capaciteit voor EV en LV voor een periode van 3 maanden om en om
opengezet.
Na vier weken volgt het openzetten van de light‐productcodes, zodat volledige opschaling een feit is.
Een light product is bijvoorbeeld de ADHD rijtest. Deze rijtresten worden in eerste instantie door de
DPR in opleiding gereden op een locatie met een ervaren DPR adviseur. Nadat de light rijtesten zijn
verreden wordt de opleiding voor deze DPR adviseurs verder afgerond met het rijden van andere
rijtesten.

18
SDS20200086

Educatieve cursussen
De educatieve cursussen kunnen hervat worden op het moment dat de RIVM maatregelen hiertoe
ruimte geven. Vergelijkbaar met theorie‐examens zijn de omstandigheden in een cursuslokaal goed
te conditioneren, o.a. door aanpassing van de zaal en/of de grootte van de groep.
Er ligt een notitie met een maatwerkvoorstel ter beoordeling bij IenW. Lopende cursussen waarbij de
kandidaten nog slechts een nagesprek hoeven te voeren, worden afgerond met een nagesprek
middels beeldschermbellen. Dit wordt nu door Trafieq voorbereid.

19
SDS20200086